Οι αγρότες επέστρεψαν δυναμικά στους δρόμους, στήνοντας μπλόκα σε κεντρικούς άξονες, λιμάνια και περιφερειακές οδούς. Δεν πρόκειται για μια ακόμη “παραδοσιακή διαμαρτυρία”, όπως επιχειρούν να την παρουσιάσουν ορισμένοι κυβερνητικοί κύκλοι. Είναι μια κραυγή αγωνίας από έναν ολόκληρο παραγωγικό κόσμο που βλέπει τις πολιτικές επιλογές της κυβέρνησης να τον οδηγούν μεθοδικά σε οικονομικό αδιέξοδο.
Οι λόγοι που οδήγησαν σε αυτή τη νέα έκρηξη δυσαρέσκειας είναι γνωστοί εδώ και μήνες. Το κόστος παραγωγής έχει εκτοξευθεί: καύσιμα, ρεύμα, λιπάσματα και ζωοτροφές απορροφούν σχεδόν το σύνολο των εσόδων. Η κυβέρνηση, αντί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα στη ρίζα του, περιορίζεται σε αποσπασματικές ελαφρύνσεις και “πακέτα ανακούφισης” που περισσότερο δημιουργούν επικοινωνιακές εντυπώσεις παρά ουσιαστική στήριξη.
Το δεύτερο μεγάλο αγκάθι είναι οι επιδοτήσεις. Χιλιάδες αγρότες είδαν τις προκαταβολές του ΟΠΕΚΕΠΕ να εξαφανίζονται ή να μειώνονται δραματικά. Η κυβέρνηση επικαλέστηκε έρευνες για ύποπτες δηλώσεις και φαινόμενα απάτης. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ότι οι έλεγχοι και η γραφειοκρατία πάγωσαν κάθε εκταμίευση, τιμωρώντας το σύνολο των παραγωγών αντί να στοχοποιήσουν όσους πραγματικά παρανομούν. Με αυτό τον τρόπο, οι αγρότες βρέθηκαν χωρίς ρευστότητα τη στιγμή που τη χρειάζονταν περισσότερο — για να προγραμματίσουν σπορές, να αγοράσουν εφόδια και να καλύψουν υποχρεώσεις.
Η εικόνα των χιλιάδων τρακτέρ στη Λάρισα και στα μεγάλα μπλόκα δεν είναι εικόνα “οργανωμένης μειοψηφίας”, όπως αφήνουν να εννοηθεί κυβερνητικοί παράγοντες. Είναι η φωτογραφία μιας υπαίθρου που ασφυκτιά. Είναι η απόδειξη ότι η κυβέρνηση δεν έχει πείσει κανέναν ότι διαθέτει πραγματικό σχέδιο για τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα.
Κι εδώ βρίσκεται το κεντρικό πολιτικό πρόβλημα: ενώ η κυβέρνηση μιλά για “ανάπτυξη”, “πράσινη μετάβαση” και “μεταρρυθμίσεις”, δεν έχει καταφέρει να εξασφαλίσει τα στοιχειώδη για όσους παράγουν τροφή. Αντί να στηρίξει ουσιαστικά την ελληνική γεωργία, έχει επιλέξει μια στρατηγική που μοιάζει να ευνοεί τους μεγάλους παίκτες της αγοράς, αφήνοντας τους μικρομεσαίους παραγωγούς στην τύχη τους.
Η στάση της απέναντι στα μπλόκα συμπληρώνει την εικόνα. Από τη μία, καλεί σε “διάλογο”. Από την άλλη, απορρίπτει σχεδόν όλα τα βασικά αιτήματα: μείωση του αγροτικού ρεύματος, αναπροσαρμογή του κόστους καυσίμων, άμεση εκκαθάριση των επιδοτήσεων, και ένα ξεκάθαρο πλαίσιο για τις αποζημιώσεις σε φυσικές καταστροφές. Ενώ, μάλιστα, υπάρχουν χώρες της ΕΕ που έχουν ήδη λάβει μέτρα στήριξης για να αντιμετωπίσουν την ενεργειακή κρίση στον αγροτικό τομέα, η ελληνική κυβέρνηση παραμένει καθηλωμένη στην ίδια ρητορική περί “δημοσιονομικών περιορισμών”.
Όμως αυτά τα επιχειρήματα δεν πείθουν κανέναν. Διότι το πρόβλημα δεν είναι λογιστικό — είναι πολιτικό.Αν μια χώρα δεν μπορεί να στηρίξει τον πρωτογενή της τομέα, τότε δεν μπορεί να μιλά για “εθνικό σχέδιο ανάπτυξης”. Η γεωργία δεν είναι μόνο οικονομικός δείκτης. Είναι θέμα επισιτιστικής ασφάλειας, γεωπολιτικής αυτονομίας και δημογραφικής ισορροπίας.
Και αυτό είναι που η κυβέρνηση φαίνεται να μην καταλαβαίνει: ότι κάθε τρακτέρ που βγαίνει στον δρόμο δεν είναι απλώς μια κίνηση διαμαρτυρίας. Είναι ένα μήνυμα ότι η ύπαιθρος ήδη αδειάζει, ότι οι νέοι εγκαταλείπουν τη γεωργία και ότι, σε λίγα χρόνια, η Ελλάδα θα εξαρτάται ακόμη περισσότερο από εισαγωγές για βασικά προϊόντα.
Από την άλλη πλευρά, τα αιτήματα των αγροτών δεν είναι παράλογα. Ζητούν στοιχειώδη δικαιοσύνη: να μπορούν να παράγουν χωρίς να βουλιάζουν στα χρέη, να πληρώνονται στην ώρα τους, να αποζημιώνονται δίκαια όταν καταστρέφονται οι καλλιέργειές τους. Ζητούν ένα πλαίσιο που θα τους επιτρέψει να μείνουν στη γη τους και να συνεχίσουν μια δουλειά σκληρή αλλά απαραίτητη για όλους.
Η κυβέρνηση, όμως, επιλέγει να κωφεύει. Και όσο συνεχίζει να το κάνει, τα τρακτέρ δεν θα φύγουν από τους δρόμους. Αντίθετα, θα πληθαίνουν — γιατί πίσω από κάθε μπλόκο δεν βρίσκεται μια συντεχνία, αλλά μια Ελλάδα που νιώθει ότι την εγκατέλειψαν.
Τις τελευταίες ημέρες, αγρότες και κτηνοτρόφοι από όλη την Ελλάδα στήνουν μαζικά μπλόκα και φράζουν κεντρικούς οδικούς άξονες — από την Εθνική Οδό Αθηνών–Θεσσαλονίκης έως τον αυτοκινητόδρομο Ε65 — διαμηνύοντας ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσουν μέχρι να ικανοποιηθούν τα βασικά τους αιτήματα.
Γιατί κινητοποιούνται
Τα βασικά ζητήματα που οδήγησαν στην κινητοποίηση είναι:
Αυξημένο κόστος παραγωγής: Οι τιμές ενέργειας, καυσίμων και μέσων παραγωγής έχουν εκτοξευθεί. Οι αγρότες υποστηρίζουν πως το κόστος «πνίγει» την παραγωγή, ειδικά σε ενεργοβόρες καλλιέργειες και εκτατικές εκτροφές.
Χαμηλές τιμές διάθεσης και ανεπαρκείς ενισχύσεις: Οι τιμές που εισπράττουν για τα προϊόντα τους δεν καλύπτουν τα κόστη. Ταυτόχρονα, οι προκαταβολές ενισχύσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ εμφανίζονται μειωμένες — σε σύγκριση με προηγούμενα έτη — ενώ αρκετοί παραγωγοί δηλώνουν πως δεν έλαβαν τίποτα.
Καθυστερήσεις και αβεβαιότητα ως προς τις αποζημιώσεις: Πολλοί ζητούν εγγυήσεις ότι το κράτος και οι ασφαλιστικοί φορείς θα καλύπτουν πλήρως τις ζημιές από φυσικές καταστροφές, ασθένειες ζώων, κ.λπ.
Διαμαρτυρία ενάντια σε πολιτικές που οδηγούν στην ερήμωση της υπαίθρου: Αγρότες και κτηνοτρόφοι εκφράζουν φόβους ότι με αυτές τις πολιτικές η ύπαιθρος «μαραζώνει», πολλές οικογένειες θα χάσουν την παραγωγική δυνατότητα, και η γεωργία ως επάγγελμα θα καταστεί ασύμφορη.
Η θέση της κυβέρνησης και τα εμπόδια
Η κυβέρνηση και οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν επικαλεστεί καθυστερήσεις στη διανομή των ενισχύσεων λόγω έρευνας για πιθανή απάτη με δηλώσεις ψευδών δικαιωμάτων ιδιοκτησίας ή εκτροφής — γεγονός που έχει μπλοκάρει την εκταμίευση τεράστιου μέρους της προκαταβολής των επιδοτήσεων.
Αυτό μεταφράζεται σε καθυστερήσεις και αναβολές. Πολλοί παραγωγοί διαμαρτύρονται πως — ενώ χρειάζονται άμεσα ρευστότητα για να καλύψουν τα έξοδά τους — οι έλεγχοι και οι περικοπές τους αφήνουν εκτεθειμένους και χωρίς ουσιαστική στήριξη.
Οι κινητοποιήσεις ως πράξη διεκδίκησης αλλά και επιβίωσης
Από την πλευρά των αγροτών, τα μπλόκα δεν είναι απλώς διαμαρτυρία, αλλά μια πράξη επιβίωσης — μια κραυγή απελπισίας για ένα μέλλον όπου η αγροτική παραγωγή δεν θα είναι βιώσιμη. Με τρακτέρ και αγροτικά μηχανήματα «στρατοπεδεύουν» στους δρόμους, προσπαθώντας να τραβήξουν την προσοχή της κοινωνίας και της πολιτείας στο μέγεθος του προβλήματος.
Η συμμετοχή είναι μαζική. Σε μπλόκο στη Νίκαια στη Λάρισα συγκεντρώθηκαν πάνω από 1 000 τρακτέρ — μια εικόνα πρωτοφανής για τα τελευταία χρόνια.
Τι θα σήμαινε η ικανοποίηση των αιτημάτων τους
Ανακούφιση στο κόστος παραγωγής: Μείωση της τιμής του αγροτικού ρεύματος, επιδοτήσεις στα μέσα και εργαλεία, μείωση ΦΠΑ — θα έδινε ανάσα σε μικρομεσαίους παραγωγούς και θα αύξανε τη βιωσιμότητα της γεωργίας.
Σταθερότητα εισοδήματος: Με αξιοπρεπείς τιμές διάθεσης και δίκαιες ενισχύσεις, οι αγρότες θα μπορούσαν να σχεδιάζουν με πιο ασφαλή βάση για την επόμενη χρονιά.
Διατήρηση της υπαίθρου ζωντανής: Αν η γεωργία παραμείνει οικονομικά βιώσιμη, πολλές οικογένειες δεν θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν την ύπαιθρο — κάτι σημαντικό για την περιφερειακή ισότητα και την τοπική δημογραφία.
Δικαιοσύνη και διαφάνεια στη γεωργική πολιτική: Η αποκατάσταση εμπιστοσύνης στους παραγωγούς και η διασφάλιση ότι οι πόροι φτάνουν σε αυτούς που πραγματικά καλλιεργούν και εκτρέφουν.
Οι φετινές κινητοποιήσεις των αγροτών είναι όχι μόνο δικαιολογημένες, αλλά και απολύτως αναγκαίες. Η ελληνική ύπαιθρος — σε εποχές κρίσης, ενεργειακής ακρίβειας και περιβαλλοντικής πίεσης — δεν πρέπει να γίνει θυσία της “αγοράς” και των “υψηλών τιμών”.
Η γεωργία δεν είναι απλώς ένας οικονομικός κλάδος· είναι κοινωνική, πολιτισμική και περιφερειακή ραχοκοκαλιά. Όταν οι παραγωγοί δεν μπορούν να ζήσουν αξιοπρεπώς από τη δουλειά τους, τότε η ίδια η κοινωνία πλήττεται — με ερημοποίηση της υπαίθρου, μαρασμό των οικισμών, φυγή νέων προς τα αστικά κέντρα.
Αν η κυβέρνηση και οι αρμόδιοι θεσμοί θέλουν να διασφαλίσουν την επισιτιστική ασφάλεια, να κρατήσουν την αγροτική παραγωγή ζωντανή και να διατηρήσουν κοινωνική συνοχή — πρέπει να δουν τα αιτήματα των αγροτών όχι ως “κόστος”, αλλά ως επένδυση στο μέλλον της χώρας.
Η πίεση που ασκούν τώρα οι παραγωγοί έχει νόημα. Και, αν υπάρξει αληθινή αλλαγή πολιτικής — με μείωση κόστους, δίκαιη στήριξη, διαφάνεια — η υπαίθρος μπορεί να ξανασταθεί όρθια.
Κτηνοτρόφοι στη Λάρισα χύνουν γάλατα, πετούν σανό και άλλα γεωργικά προϊόντα / IntimeNews
NEWSROOM IEFIMERIDA.GR
02/12/2025 12:19
Έκλεισε αιφνιδιαστικά ο συνοριακός σταθμός Ευζώνων από αγρότες του Δήμου Παιονίας.
Περίπου 150 τρακτέρ απέκλεισαν τον συνοριακό σταθμό των Ευζώνων και, όπως τονίζουν, θα παραμείνουν στο σημείο τουλάχιστον μέχρι τις 5 το απόγευμα της Τρίτης (2/12).
Σύμφωνα με όσα έχουν πει, θα επιτρέπεται μόνο η έξοδος ελληνικών φορτηγών με εξαγώγιμα προϊόντα και δεν θα επιτρέπονται, αντίστοιχα, η είσοδος και η έξοδος ΙΧ στη χώρα.
Υπενθυμίζεται ότι χθες, στις 18.00, αγρότες από την ευρύτερη περιοχή απέκλεισαν αρχικά την είσοδο στην Ελλάδα μόνο για τα φορτηγά και στη συνέχεια προχώρησαν σε καθολικό αποκλεισμό, τον οποίο ήραν τα μεσάνυχτα.
Εξάλλου, στα διόδια των Μαλγάρων παραμένει κλειστό το ρεύμα της Εθνικής Οδού προς Αθήνα, ενώ στο ρεύμα προς Θεσσαλονίκη η κυκλοφορία των οχημάτων διεξάγεται κανονικά.
Έχυσαν γάλατα στη Λάρισα
Στην κεντρική πλατεία Λάρισας συγκεντρώθηκαν, το μεσημέρι, κτηνοτρόφοι από την περιοχή, πραγματοποιώντας κινητοποίηση με κορναρίσματα και ελληνικές σημαίες, ενώ ως ένδειξη διαμαρτυρίας έριξαν γάλατα, άχυρα και καλαμπόκι στο πλακόστρωτο.
Όπως υποστήριξαν σε δηλώσεις τους, «ο κλάδος έχει φτάσει στα όριά του μετά τις απώλειες ζώων από την ευλογιά, την καθυστέρηση ή μη καταβολή αποζημιώσεων και τις συνεχείς οικονομικές πιέσεις που καθιστούν την επιβίωση δυσκολότερη».
Ανάμεσα στα αιτήματά τους είναι η άμεση στήριξη από την Πολιτεία με δίκαιες αποζημιώσεις για τα θανατωμένα κοπάδια, διαφάνεια και λύσεις στο ζήτημα του ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς και μέτρα για τη μείωση του κόστους παραγωγής.
Θεωρούν πως η υποβάθμιση της κτηνοτροφίας στερεί από τον πρωτογενή τομέα τον βασικό του πυλώνα, υπογραμμίζοντας πως οι επιπτώσεις θα αγγίξουν συνολικά την τοπική οικονομία. Δήλωσαν, ακόμη, πως δεν πρόκειται να αποχωρήσουν από τον δρόμο «αν δεν υπάρξουν ουσιαστικές λύσεις και πολιτική βούληση για τη στήριξη του κλάδου».
Νωρίτερα, μιλώντας στον ΣΚΑΪ ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη ήταν αμείλικτος σχετικά με αντίστοιχα φαινόμενα, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση δεν θα επιτρέψει σε κανέναν να κλείσει σύνορα και λιμάνια.
Πού έχει μπλόκα ανά την επικράτεια
Οι αγρότες παραμένουν στα μπλόκα που έχουν στήσει στον κόμβο της Νίκαιας στη Λάρισα, στα Μάλγαρα Θεσσαλονίκης, στο τελωνείο των Ευζώνων και στον αυτοκινητόδρομο Ε65 στην Καρδίτσα.
Όπως δήλωσε στον ΣΚΑΪ από το μπλόκο της Νίκαιας ο Λ. Βασιλείου, εκπρόσωπος Τύπου της Ένωσης Αγροτικών Συλλόγων Λάρισας, η Εθνική Οδός θα παραμείνει κλειστή και δεν ανοίγει για κανέναν λόγο, «εκτός αν έρθει εδώ το Μέγαρο Μαξίμου και μας δώσει τις απαραίτητες απαντήσεις». Πλέον, ανέφερε, δεν πηγαίνουμε πλέον σε υπουργεία. «Ό,τι ήταν να κάνουμε στην Αθήνα το έχουμε κάνει. Τώρα περιμένουμε τον υπουργό εδώ να δώσει απαντήσεις και μετά θα ανοίξουμε τους δρόμους. Περιμένουμε τον πρωθυπουργό τον ίδιο».
Αγροτικές κινητοποιήσεις γίνονται, εξάλλου, σε Ημαθία, Νέα Χαλκηδόνα Θεσσαλονίκης και στα σύνορα στη Δοϊράνη.
To μπλόκο της Νίκαιας από αέρος.
Κλείνουν και το τελωνείο των Κήπων
Στον Έβρο οι αγρότες προανήγγειλαν ότι θα κατευθυνθούν μέσα στην ημέρα στο τελωνείο των Κήπων. Ειδικότερα, σύμφωνα με ανακοίνωση του Αγροτικού και Κτηνοτροφικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης, στις 16.00 θα αναχωρήσουν για το Τελωνείο των Κήπων τα τρακτέρ από την περιοχή του Σουφλίου και ένα τέταρτο αργότερα τα τρακτέρ από το Τυχερό. Οι δύο μηχανοκίνητες πορείες θα συναντηθούν στον Προβατώνα, απ’ όπου θα κατευθυνθούν στον Πέπλο. Εκεί θα έχουν μεταβεί και τα τρακτέρ της περιοχής των Φερών και στη συνέχεια όλοι μαζί θα σταθμεύσουν στον χώρο του τελωνείου, προκειμένου να προχωρήσουν σε διακοπή της κυκλοφορίας μόνο των φορτηγών διεθνών μεταφορών και στα δύο ρεύματα κυκλοφορίας – από και προς Τουρκία.<
Ο Αγροτικός και Κτηνοτροφικός Σύλλογος Αλεξανδρούπολης απηύθυνε δημόσιο κάλεσμα συμμετοχής στις κινητοποιήσεις προς τους αγροτικούς και κτηνοτροφικούς συλλόγους Ορεστιάδας, Διδυμοτείχου, Κομοτηνής και Ξάνθης, προκειμένου, όπως σημειώνει στην προαναφερθείσα ανακοίνωση, να σταλεί ένα μήνυμα ενότητας και αγωνιστικότητας.
Οι Αγροτικοί Σύλλογοι Βορείου Έβρου -Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας- έχουν εξαγγείλει την έναρξη των κινητοποιήσεών τους για την Κυριακή 7 Δεκεμβρίου, οπότε και θα προχωρήσουν σε αποκλεισμό της κυκλοφορίας των φορτηγών διεθνών μεταφορών στον κόμβο των Καστανεών, καθώς και όλων των οχημάτων στο τελωνείο των Καστανεών και στον συνοριακό σταθμό Ορμενίου.
Στις κινητοποιήσεις αναμένεται να μπουν και οι αγρότες και κτηνοτρόφοι της Αχαΐας, ενώ και στην Κρήτη οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι κλιμακώνουν τις κινητοποιήσεις τους και δίνουν νέο «ραντεβού» τη Δευτέρα, 8 Δεκεμβρίου, στις 11:30 το πρωί στο Παγκρήτιο Στάδιο. Από εκεί, όπως αποφάσισε η Παγκρήτια Συντονιστική Επιτροπή, θα προχωρήσουν σε κλείσιμο αεροδρομίων και λιμανιών του νησιού.
Την Αθήνα επισκέπτεται την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, Αγκίλα Σάλεχ, προκειμένου να συναντηθεί με τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη. Η έλευση Σάλεχ που γνωστοποιήθηκε στη σημερινή ενημέρωση των διπλωματικών συντακτών από την εκπρόσωπο Τύπου του υπουργείου Εξωτερικών οράται ως ένα ακόμα «λιθαράκι» στην επαναπροσέγγιση που εκκίνησε η Αθήνα το περασμένο θέρος με τα δύο στρατόπεδα –Τρίπολη και Βεγγάζη– της βορειοαφρικανικής χώρας.
Η τρίτη επίσκεψη Σάλεχ στην Ελλάδα, μετά το 2019 και το 2021, σχεδιαζόταν για τον περασμένο Σεπτέμβριο, ωστόσο δεν κατέστη εφικτό να βρεθεί ημερομηνία. Θεωρητικώς, η λιβυκή Βουλή που εδρεύει στο Τομπρούκ πρόσκειται στις αρχές της λεγόμενης «κυβέρνησης» της Ανατολικής Λιβύης υπό τον Οσάμα Χαμίντ. Πρακτικά, όμως, βρίσκεται υπό τον έλεγχο του στρατάρχη Χαφτάρ και των γιων του.
Το γεγονός ότι η λιβυκή Βουλή δεν έχει επικυρώσει το τουρκολιβυκό σύμφωνο που συνομολόγησαν Άγκυρα και Τρίπολη τον Νοέμβριο του 2019 παραμένει για την Ελλάδα ένα ισχυρό επιχείρημα εναντίον της παράνομης συμφωνίας και μια κατάσταση που επιδιώκει να μη μεταβληθεί.
Υπ’ αυτό το πρίσμα, υπογραμμίζεται ότι το επόμενο διάστημα αναμένεται επίσκεψη της ειδικής απεσταλμένης του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για τη Λιβύη, Χάνα Σέρουα Τέτεχ, στην Αθήνα. Ο κ. Γεραπετρίτης επικοινώνησε μαζί της στις 19 Νοεμβρίου, όπου την ενημέρωσε για τις ελληνικές θέσεις και την προσκάλεσε στη χώρα μας.
Την ίδια στιγμή, η επιχειρηματική αποστολή που σχεδίαζε ο υφυπουργός Οικονομικών, Χάρης Θεοχάρης, για τα τέλη Νοεμβρίου μετατίθεται για τα μέσα του προσεχούς Ιανουαρίου. Ταυτόχρονα, η αεροπορική σύνδεση της Αθήνας τόσο με Βεγγάζη όσο και με Τρίπολη συνεχίζει και κρίνεται από τους αρμόδιους ότι πρέπει να διατηρηθεί παρότι δεν συγκεντρώνει απαραιτήτως μεγάλο αριθμό επιβατών.
ΗΠΑ Επιπλέον, στην ενημέρωση των διπλωματικών συντακτών, η Λάνα Ζωχιού ρωτήθηκε για τις ΗΠΑ. Αφενός για τις δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ όσον αφορά τα Ελληνοτουρκικά που έμοιαζαν το λιγότερο με «παρότρυνση» προς Αθήνα και Άγκυρα να εξομαλύνουν τις σχέσεις τους και αφετέρου για τις πιέσεις που ασκεί και τις απειλές πολέμου της Ουάσιγκτον προς το Καράκας.
Ειδικότερα, αφού εκτίμησε ως «σημαντική τη θετική προαίρεση», η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών τόνισε ότι η Ελλάδα χειρίζεται διμερώς τα θέματά της με την Τουρκία. «Ως εκ τούτου, καμία πρωτοβουλία τρίτων δεν έχει αναληφθεί και δεν μας έχει περιέλθει», προσέθεσε.
Τέλος, για την κατάσταση στη Βενεζουέλα, επισήμανε ότι η χώρα μας τάσσεται υπέρ του σεβασμού των κανόνων του διεθνούς δικαίου, του δικαίου της θάλασσας και της προστασίας της ναυσιπλοΐας στην περιοχή, κρατώντας αισθητά αποστάσεις από τη δράση των ΗΠΑ.
The Kurds and Israelis are natural geopolitical allies. Many Kurdish Jews in Israel feel deeply connected to their ethnic heritage and maintain cultural links; the Kurdistan regional government in northern Iraq also has made tentative efforts to maintain cultural ties. But translating these perceptions of mutual interests and shared cultural traditions into a political alliance has proven difficult.
According to a 2001 study by the Hebrew University of Jerusalem, this bond is not just ancient but likely genetic. Jews have resided in Kurdistan for almost 3,000 years. They lived there in relative harmony with their neighbors, maintained Jewish schools and synagogues. Kurdish Jews primarily spoke Aramaic, but they also borrowed words from the Kurdish language. Their community produced a distinctive “mountain Judaism,” which included a famous woman religious scholar, Osnat Barzani, and a unique Kurdish Jewish festival, Seharane.
On the eve of Israel’s establishment in 1948, Kurdish Jews numbered between 20,000 and 30,000, mostly living in the Kurdish region of northern Iraq. After 1948, nearly all emigrated to Israel, leaving behind a rich cultural legacy. From 1951 to 1952, Israel conducted “Operation Ezra and Nehemia,” airlifting Kurdish Jews and Iraqi Jews en masse to the nascent Jewish state. Only a few hundred Jewish families remain in Kurdistan today, while the vast majority of Kurdish Jews – now around 200,000 – live in Israel where they established some of the earliest moshavim (farming villages) in the country.
Today, the Kurdish Jewish community of Israel displays cultural links. Streets in Israel are given Kurdish names, popular Israelisingers of Kurdish descent sing in Kurdish, and Kurdish restaurants abound. Kurdish Jews gather in Israel for the Seharane festival and Kurdiyada, a three-day festival featuring traditional Kurdish food, music, dance, and the flag of Kurdistan. The community also operates the National Association of Jews from Kurdistan, Israel-Kurdistan Friendship Association, Kurdish culturalcenters, and a Kurdish Studies Program at Tel Aviv University, which hosted a Kurdish solidarity delegation from Germany in 2024.
In Iraq, the autonomous Kurdistan Regional Government adopted a 2015 minority rights law, recognizing Judaism as a protected religion and creating the first representative for Jewish affairs in the Ministry of Endowment and Religious Affairs. This position was intended to represent Kurdish Jewry and promote their rights, as well as preserve Jewish heritage sites in Kurdistan. In 2016, the Jewish affairs representative organized the first Holocaust Remembrance Day ceremony in the Kurdish capital of Erbil, attended by Kurdistan officials and Kurdish Jews. Reflecting on the event, Mariwan Naqshbandi, the head of Kurdistan’s Directorate for Religious Coexistence, spoke of the “duty to support the Jewish religion.”
Despite this expression of support, few remnants of Jewish life in Kurdistan remain. Erbil’s Museum of Education has a one-room exhibit on Daniel Kassab, a famous Kurdish Jewish artist, and the Kurd Heritage Museum in Sulaymaniyah has a “Jewish Collection” with some artifacts. Otherwise, the former Jews of Kurdistan can only be found in spirit at the scattered archeological sites where ancient synagogues, tombs of Biblical figures, Jewish neighborhoods, and cemeteries once stood. Even the position of Jewish affairs representative reportedly no longer exists.
Today, Kurdish-Jewish cultural exchanges mostly take place in the context of Kurdistan-Israel relations. A Jewish Coalition for Kurdistan emerged in 2017 to strengthen the relationship between Jews and Kurds worldwide, as well as the diplomatic relations between Israel and Kurdistan. Its board includes the director of Tel Aviv University’s Kurdish Studies Program, Dr. Ofra Bengio, and Israeli Foreign Minister Gideon Sa’ar.
Sa’ar began his tenure as foreign minister by calling the Kurdish people a “natural ally” of Israel. In his first speech at the Israeli Foreign Ministry last year, Sa’ar explained that “in a region where we will always be a minority, natural alliances will be with other minorities.” He emphasized the geostrategic importance of allying with Iraqi Kurdistan, which borders Iran and Turkey – regional adversaries of Israel. Kurds are viewed as a bulwark against these shared threats. Sa’ar also identified the Kurdish minorities in Lebanon and Syria as potential allies.
Israeli-Kurdish political ties were forged in the founding years of the state of Israel. Kurds were identified as a strategic ally under Prime Minister David Ben Gurion’s “periphery doctrine,” whereby Israel sought alliances with non-Arab actors on the periphery of the Middle East (including Turkey, Iran and Ethiopia). Israel supported Iraqi Kurds in their conflict with Baghdad, trained and equipped Peshmerga Kurdish fighters, and even helped form the Kurdish intelligence agency, Parastin. In 2014, Israel reportedly delivered humanitarian aid to ISIS victims in northern Iraq, and some Israeli oil imports in 2015 were traced back to Iraqi Kurdistan.
The Kurdistan-Israel alliance reached its apex in September 2017, ahead of the Kurdistan Regional Government’s referendum on independence from the Republic of Iraq, when Israel became the only country in the region to officially endorse Kurdish statehood. Jewish Kurds in Israel rallied in support of the referendum, waving the Kurdish flag on the streets of Jerusalem and hoping that an independent Kurdistan would formalize ties with Israel. Meanwhile, the Israeli flag could be seen at independence rallies in Erbil and other cities in Kurdistan. Following the referendum, the Israeli-Kurdish lobby in the Knesset hosted an event titled “Kurdistan and Israel: Together Toward Peace and Stability in the Middle East.” Subsequent legislative initiatives in the Israeli parliament sought to facilitate travel between Tel Aviv and Erbil and to recognize the Yezidi Kurdish genocide. There have also been efforts to recognize the 1988 Halabja massacre and Anfal campaign – the “Kurdish holocaust” perpetrated by Iraqi dictator Saddam Hussein – as a genocide.
Despite these longstanding cultural ties and tentative political outreach, Kurdish-Israeli rapprochement has been blocked by the governments of Iraq, Iran, and Turkey. In 2022, Baghdad made it a crime for Iraqi citizens, including in the Kurdistan Region of Iraq (where Kurds hold Iraqi passports), to engage with Israel. Violations of the law are punishable by life imprisonment or even death, tightly constraining the Kurdish-Israeli connection. Meanwhile, Tehran has weaponized this relationship to delegitimize aspirations for Kurdish independence. Iran has portrayed initiatives like the “Abraham Peace Corridor” – a vision for regional integration that would enhance cooperation with Kurdistan – as a Zionist scheme for colonial expansion. In 2024, Iran’s Islamic Revolutionary Guard Corps fired ballistic missiles into Erbil, killing civilians while claiming – falsely, according to Baghdad and Erbil – that it had targeted an Israeli “spy headquarters.”
In neighboring Turkey, the notion of a Kurdish-Israeli partnership remains politically explosive. Turkish nationalists and Islamists have described Kurdistan as a “Second Israel,” meaning another conspiracy of Western-backed partition. In September 2017, tensions flared in Ankara as the Israeli embassy was evacuated amid protests by supporters of the ultra-nationalist Homeland Party who sought to portray the Kurdish independence referendum as a Zionist plot. Utku Reyhan, secretary-general of the Homeland Party, denounced the referendum as “a declaration of war by US imperialism and Israeli Zionism against the region,” framing Kurdish self-determination as a direct extension of Israeli regional ambitions. Ankara has peddled this same conspiracy by referring to the Kurdistan Workers’ Party (PKK), which is presently disarming after decades of Turkey-PKK conflict, as a “subcontractor” of Israel.
Israeli-Kurdish ties have also resurfaced in Syria’s post-Asad transition. Questions of minority inclusion – particularly Kurdish participation – have once again become entangled with fears of Israeli influence. Ilham Ahmed, co-chair of the Kurdish Autonomous Administration of North and East Syria, told Israeli media that “the crisis of the Middle East requires everyone to understand that without Israel and Jewish people playing a role, a democratic solution for the region will not happen.” While President Al-Sharaa pledged to form an “inclusive transitional government reflecting Syria’s diversity,” his administration has been criticized for sidelining Kurdish and other minority groups. The Israeli government has responded by advocating for international support of Syrian Kurds – highlighting their crucial role in the fight against ISIS, providing Syrian Kurds with “positive guarantees,” and calling on the new Syrian leadership to uphold Kurdish rights.
The Gaza war has further tested this relationship, forcing Kurdish leaders to strike a careful balance between condemnation and compromise. Since October 2023, Kurdish leaders have condemned Palestinian suffering in Gaza while supporting a ceasefire and a negotiated compromise. At the outset of the war, Kurdistan Region President Nechirvan Barzani cautioned against being “drawn into regional conflicts,” and reaffirmed that “our belief is that a two-state solution is the most appropriate resolution.” As the war dragged on, this balancing act continued, underscoring Erbil’s preference for pragmatic diplomacy and staying above the political fray.
In May 2025, Kurdistan Region Prime Minister Masrour Barzani met with the Palestinian Consul General in Erbil and called for a “just and lasting solution.” Last month, the Kurdistan Region Presidency endorsed the initiative to recognize Palestinian statehood at the United Nations. Kurdish leaders have also cautiously engaged with outside initiatives framed as diplomatic off-ramps. On September 30, 2025, President Barzani welcomed the US plan to end the Gaza war, urging all parties to demonstrate “the spirit of compromise.” Meanwhile, Kurdish society remains divided between Islamic parties who staunchly oppose Israel’s military campaign and those, mostly in the liberal urban communities of Kurdistan, who adopt a more neutral stance.
What the early leaders of the State of Israel and the Kurdish clans of northern Iraq recognized 75 years ago remains true today: Kurds and Israelis are natural allies. Furthermore, both share deep fundamental ties with the United States. It is also true, however, that steps to publicize and actualize a Kurdish-Israeli alliance endangers the Kurds, because it is perceived as threatening to Turkey, Iran, Syria and Iraq. Thus, while intelligence ties continue, a full alliance between these two peoples must await further steps towards a new regional order that the US brings about with its regional allies.
In the meantime, gestures of goodwill from both sides are welcome – the Kurdistan Region should restore the position of Jewish affairs representative, Israel should reintroduce legislation recognizing the Yezidi Kurdish genocide – and can keep alive in both publics the prospect of a future alliance.
by Avraham Spraragen, Binar Faeq KarimDecember 2025
Είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι ο 4ετής Ρώσο Ουκρανικός πόλεμος έχει φέρει τεράστιες αλλαγές μέσα στο διεθνές σύστημα και γενικότερα στο υποσύστημα της ΝΑ Μεσογείου – Μέσης Ανατολής που αφορούν την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.
1. ΝΈΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΉ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΕ
Η νέα ενεργειακή γεωπολιτική της ΕΕ και ειδικότερα η απεξάρτηση των κρατών της από την εισαγωγή Ρωσικού Φυσικού Αερίου (ΦΑ) σε σύντομο χρονικό διάστημα με ακριβότερο ΦΑ άλλων κρατών, σε σχέση με την νέα αναδιανομή του, έχει ως επίκεντρο την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία 2 κράτη της ΕΕ τα οποία βρίσκεται στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων.
2. ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΉ ΑΝΑΒΆΘΜΙΣΗ ΕΛΛΆΔΑΣ
Παρά τις μικρές ποσότητες ΦΑ που η Ελλάδα έχει συμφωνήσει με τις ΗΠΑ (700 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ΦΑ τον χρόνο), η χώρα μας έχει πλέον την ευκαιρία να διακινήσει τον χρόνο 21 δις κυβικά μέτρα ΦΑ μαζί με τα 6 δις ΦΑ αερίου που καταναλώνει ετησίως.
Το ετήσιο άθροισμα των 5,5 δις ΦΑ της Gas Trade της Αλεξανδρούπολης του Ανατολικού Κάθετου Άξονα προς Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία + 10 δις του Trans Adriatic Pipeline + 5,5 δις από την εισαγωγή του ΦΑ της Ρεβυθούσας στο Εθνικό Κεντρικό Σύστημα Διανομής του ΦΑ προς τα κράτη του Δυτικού Κάθετου Άξονα Βορείως Θεσσαλονίκης, Σκόπια, Σερβία, Ουγγαρία αποτελούν μια μελλοντική δυναμική τεράστια για την Ελλάδα ως διαμετακομιστή του ΦΑ
3. ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΤΉΣ ΚΥΠΡΙΑΚΉΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΑΣ
Αντίστοιχα η Κυπριακή Δημοκρατία βρίσκεται πολύ κοντά πλέον στην παραγωγή – εκμετάλλευση ΦΑ των οικοπέδων 6, 10 και 12.
Συνολικές ποσότητες 800 δις κυβικών μέτρων ΦΑ μπορούν ενδεχομένως να αντληθούν, με αποτέλεσμα το ΦΑ να αρχίσει να εξάγεται μέσα στην ΕΕ μέσω Αιγύπτου (Νταμιέτα – Ιντκου) με υγροποίηση από το 2027 με πρόσφατες συμφωνίες Κυπριακής Δημοκρατίας και Αιγύπτου.
4. Η ΕΠΙΤΑΚΤΙΚΉ ΠΡΟΟΠΤΙΚΉ ΤΟΥ EASTMED ΓΙΑ ΙΣΡΑΉΛ ΚΥΠΡΙΑΚΉ ΔΗΜΟΚΡΑΤΊΑ ΕΛΛΆΔΑ
Η προοπτική συνολικά αποθεμάτων εξαγωγών περίπου 800 δις κυβικών μέτρων ΦΑ είναι σημαντικές ποσότητες που μπορούν να στηρίξουν την οικονομία της Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά μαζί με τα Ελληνικά αποθέματα που συνολικά μπορούν να φθάσουν συνολικά μέχρι 680 κυβικά μέτρα ΦΑ από τo οικόπεδα δυτικά της Κρήτης (exxonmobil) και οικόπεδο 2 Δυτικά Κέρκυρας, ενδεχομένως να αναβιώσουν την κατασκευή τον Eastmed.
Ο λόγος είναι ότι το Ισραήλ επιθυμεί την κατασκευή του αγωγού απευθείας στην ΕΕ μέσω Κυπριακής Δημοκρατίας και Ελλάδας όπως επιθυμούν και οι ΗΠΑ, παρόλη την ακριβή κατασκευή του eastmed που μπορεί να φθάνει και τα 8 δις ευρώ.
Εάν ο αγωγός eastmed κατασκευαστεί, μία αθροιστική ποσότητα περίπου από τα 2,5 τρις κυβικών μέτρων αποθεμάτων ΦΑ (Ισραήλ, Κυπριακής Δημοκρατίας, Ελλάδας) μπορεί να πηγαίνει στην ΕΕ με χωρητικότητα αγωγού max 20 δις κυβικά μέτρα ετησίως που θα μπορούσε να τροφοδοτήσει όλα τα κράτη της ΕΕ για 40 χρόνια (έστω και με 5% της συνολικής ετήσιας κατανάλωσης των 313 δις κυβικών μέτρων ΦΑ τον χρόνο όλων των κρατών της ΕΕ – κατανάλωση 2024)
5. Ο ΛΙΒΑΝΟΣ ΣΤΗΝ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΉ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΊΟΥ
Η οριοθέτηση των Θαλασσίων Ζωνών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου το 2022 και η πρόσφατη υπογραφή οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Κυπριακής Δημοκρατίας και Λιβάνου, στρέφουν τον Λίβανο προς την Δύση, μακριά από την επιρροή της Τουρκίας και της Χεσμπολάχ μετά την ήττα του Ιράν από τον πόλεμο με το Ισραήλ.
Επομένως μέσα στην υπάρχουσα ενεργειακή εξίσωση Ισραήλ, Κυπριακής Δημοκρατίας, Ελλάδας μελλοντικά δύναται να εισαχθεί και ο Λίβανος δεδομένου ότι από εκτιμήσεις έχει περίπου από 500 έως 700 δις κυβικά μέτρα ΦΑ, τα οποία μπορούν να προστεθούν αθροιστικά στις υπόψη ποσότητες ΦΑ του μελλοντικού Eastmed
6. Ο ΜΕΙΩΜΕΝΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ
Η Τουρκία βλέποντας την νέα ενεργειακή τάξη πραγμάτων του ΦΑ ενώ αυτή είναι προσκολλημένη στην Ρωσία 42%, το Αζερμπαϊτζάν 22%, το Ιράν 14% και μικρότερες ποσότητες από την Αλγερία, Αίγυπτο και ΗΠΑ υπό μορφή LNG αντιλαμβάνεται πλήρως ότι είναι απούσα.
Αυτός είναι και ο λόγος που τελευταία η Τουρκία δηλώνει – απειλεί ότι “δεν μπορεί να μείνει εκτός”, αλλά η παρούσα συνέργεια – συμφωνία των κρατών που συμμετέχουν στον IMEC καθώς και η ενεργειακή – οικονομική – γεωπολιτική συμφωνία 3 + 1 (Ελλάδα , Κυπριακή Δημοκρατία, Ισραήλ + ΗΠΑ) θέτει αυτομάτως την Τουρκία εκτός όλων των συνεργασιών της διακίνησης – παραγωγής του ΦΑ της ΕΕ
7. Η ΑΝΑΒΆΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ 3 + 1
Επιβάλλεται από την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία να αναβαθμίσουν την συμφωνία 3 + 1 (Ελλάδα, Κυπριακή Δημοκρατία, Ισραήλ + ΗΠΑ) μέσα από τους πυλώνες του εμπορίου, της στρατιωτικής συνεργασίας, της ενεργειακής ασφάλειας – σταθερότητας που διαφαίνεται ότι αποτελούν στην πράξη την ανάσχεση της ”γαλάζιας πατρίδας” της Τουρκίας.
Η μεγιστοποίηση των συμφερόντων Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας μπορεί να υλοποιηθεί από την κατασκευή του EASTMED που είναι άμεσα επιτακτική και ήταν το κύριο θέμα συζήτησης της 3ης Σεπτεμβρίου 2023 στην Λευκωσία στην τριμερή, λίγες μέρες πριν ξεκινήσει ο πόλεμος με την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ
Πώς η Γερμανία διαχέει στην Ευρωπαϊκή Ένωση την ιδεολογία της “Εθνοπαγκοσμιοποίησης”.- Συνταγματικός Πατριωτισμός και Γεωπολιτική Ευρώπη με αντιρωσικό πρόσημο
1 Δεκεμβρίου
Édouard Husson:GERMANICUS – Είμαι ευχαριστημένος που δημοσιεύω αυτή την εβδομάδα, στη νέα εβδομαδιαία στήλη μου για τον νέο γερμανικό κίνδυνο, ένα άρθρο ενός διακεκριμένου συγγραφέα, του PIERRE-EMMANUEL THOMANN, γεωπολιτικού.
Θεωρώ τον Πιερ-Εμανουέλ Τομάν έναν από τους κορυφαίους Γάλλους γνώστες της Γερμανίας και, αναμφισβήτητα, τον καλύτερο πανεπιστημιακό αναλυτή μας στα γεωπολιτικά ζητήματα. Γι’ αυτό είμαι ευτυχής που δημοσιεύω, με την άδειά του, αυτό το κείμενο. Όταν του παρουσίασα την έννοια του «εθνικο-παγκοσμιοτισμού» – γνωστή στους αναγνώστες του τεύχους 2 της «Lettre de Brennus» (σας ενθαρρύνω να εγγραφείτε στη μυστική επιστολή μου, της οποίας το τεύχος Νο 3 κυκλοφορεί την Παρασκευή) – ο Πιερ-Εμανουέλ μού έστειλε το άρθρο που θα διαβάσετε παρακάτω. Σε αυτό εξηγεί την προέλευση αυτού του παράξενου συνδυασμού, «μιας ύδρας με δύο κεφάλια, το ένα παγκοσμιοποιητικό, το άλλο ρεβανσιστικό», όπως τη χαρακτηρίζει άψογα.
ΑΡΘΡΟ Ευρωπαϊκή Ένωση: από τον «συνταγματικό πατριωτισμό» στον «γεωπολιτικό πατριωτισμό», η γέννηση μιας ύδρας με δύο κεφάλια — το ένα παγκοσμιοποιητικό, το άλλο ρεβανσιστικό.
Πιερ-Εμανουέλ Τομάν – Γεωπολιτικός
Για να ενισχύσει την προσήλωση των πολιτών στο ευρωπαϊκό σχέδιο και να δημιουργήσει έναν «ευρωπαϊκό πατριωτισμό» και μια affectio societatis(συναισθηματική προσκόλληση στην κοινότητα) σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται σήμερα σε δύο ιδεολογικά ρεύματα, αρχικά αντιφατικά μεταξύ τους, τα οποία όμως συγχωνεύονται: την μεταεθνική ιδεολογία που προέρχεται από την έννοια του «συνταγματικού πατριωτισμού» και μια «γεωπολιτική Ευρώπη» αντιρωσικής κατεύθυνσης, δηλαδή ένα είδος «γεωπολιτικού πατριωτισμού».
Αυτά τα δύο ρεύματα πηγάζουν από τη Διαμάχη των Ιστορικών (Historikerstreit) στη Γερμανία τη δεκαετία του 1980, όπου διατυπώθηκε μια εξίσωση μεταξύ ΕΣΣΔ και ναζιστικής Γερμανίας (από δεξιούς ιστορικούς, όπως ο Έρνστ Νόλτε), με στόχο την αποκατάσταση του γερμανικού εθνικισμού, σε αντίθεση με αριστερούς διανοούμενους όπως ο Γιούργκεν Χάμπερμας, που προωθούσαν ένα μεταεθνικό γερμανικό και ευρωπαϊκό μοντέλο.
Σήμερα, αυτές οι δύο ιδέες συγχωνεύονται στο σύνθημα μιας «γεωπολιτικής Ευρώπης» (όρος της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν) απέναντι στη Ρωσία, και στην ταυτόχρονη προώθηση του μεταεθνικού ευρω-ατλαντιστικού παγκοσμιοποιητισμού (δηλαδή της ΕΕ ως μοντέλου φιλελεύθερης δημοκρατίας, πολυπολιτισμικότητας, μεταναστευτισμού και ανοιχτής κοινωνίας).
Κατά συνέπεια, η ΕΕ μετατρέπεται σε τέρας, σε μια ύδρα με δύο κεφάλια που υπερασπίζεται δύο ακραίες ιδεολογίες που γεννήθηκαν στη Γερμανία: τον νέο γερμανικό αντιρωσικό εθνικισμό, βασισμένο στην εξίσωση ΕΣΣΔ-ναζιστικής Γερμανίας, και τον μεταεθνικό ευρωπαϊσμό. Αυτές οι έννοιες είναι συμπληρωματικές προς τους αγγλοσαξονικούς γεωπολιτικούς στόχους για τη διάσπαση της Ευρασίαςκαι οδηγούν στην ανάθεση της γεωπολιτικής εργολαβίας από την Ουάσιγκτον στην ΕΕ.
Ωστόσο, αυτά τα δύο ιδεολογικά ρεύματα που προέρχονται από τη γερμανική διανόηση θα συγκρουστούν ξανά, προκαλώντας ευρωπαϊκή κρίση μεταξύ εθνικιστών και οικουμενιστών ευρωπαϊστών.
Για να δημιουργήσει ένα αίσθημα πίστης προς την ευρωπαϊκή οικοδόμηση, μια affectio societatis ευρωπαϊκής μορφής, η ΕΕ βασίζεται σήμερα σε ένα κράμα δύο ιδεολογικών ρευμάτων για να αναδείξει έναν ευρωπαϊκό πατριωτισμό: τη μεταεθνική ιδεολογία και, πιο πρόσφατα, τη λεγόμενη «γεωπολιτική Ευρώπη», που υποτίθεται ότι προστατεύει τα κράτη-μέλη και τους πολίτες από μια υποτιθέμενη ρωσική απειλή — δηλαδή ένα νέο είδος «ευρωπαϊκού γεωπολιτικού πατριωτισμού».
Η μεταεθνική ιδεολογία και ο νέος «γεωπολιτικός πατριωτισμός»
Η μεταεθνική δογματική της ΕΕ προϋποθέτει την υπέρβαση των εθνικών κρατών μέσω της κατάργησης του πατριωτισμού που ριζώνει στα έθνη, είτε αυτός έχει ρεπουμπλικανικό και εδαφικό χαρακτήρα είτε εθνοπολιτισμικό, και την αντικατάστασή του με πίστη σε παγκόσμιους κανόνες διακυβέρνησης (δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα), που διαχωρίζουν την ιδιότητα του πολίτη από την εθνική και εδαφική ταυτότητα.
Η δογματική αυτή είναι σε μεγάλο βαθμό κληρονόμος της γερμανικής έννοιας του «συνταγματικού πατριωτισμού».
Ο «συνταγματικός πατριωτισμός» είναι μια θεωρία που προτείνει την αντικατάσταση του κλασικού πατριωτισμού προς το έθνος με την ανάπτυξη προσήλωσης στο Θεμελιώδη Νόμο της Γερμανίας (δηλαδή στο γερμανικό Σύνταγμα) και στις καθολικές του αξίες, σύμφωνα με μια μεταεθνική οπτική.
Πιο πρόσφατα, η έννοια μιας «γεωπολιτικής Ευρώπης» διατυπώθηκε από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, την Γερμανίδα Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία υποτίθεται ότι θα προστατεύει τους πολίτες από μια ρωσική απειλή. Σύμφωνα με αυτή τη νέα αφήγηση, η Ρωσία παρουσιάζεται ως η κύρια απειλή και εχθρός της ΕΕ, με αφορμή την επιδείνωση του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ ταυτόχρονα το ρωσικό κράτος, κληρονόμος της Σοβιετικής Ένωσης, εξισώνεται με τη ναζιστική Γερμανία — μια ιστορική αναθεώρηση και διαστρέβλωση.
Αυτές οι ιδεολογικές και ιστορικές αναπαραστάσεις που προβάλλονται από την ΕΕ είναι στην πραγματικότητα σε μεγάλο βαθμό προϊόντα γερμανικών θεωρήσεων. Εμφανίστηκαν στο πλαίσιο του επανακαθορισμού της γερμανικής εθνικής ταυτότητας μετά την πτώση του ναζιστικού καθεστώτος και, πιο πρόσφατα, μετά την επανένωση της Γερμανίας, μέσω μιας διαδικασίας ιστορικής αναθεώρησης που μεταφέρθηκε και στην ΕΕ. Η έννοια του «συνταγματικού πατριωτισμού» είναι πρωτίστως προϊόν της εκδυτικοποίησης της Γερμανίας, με την υιοθέτηση από τους Γερμανούς, μετά την ήττα του 1945, της αμερικανικής φιλελεύθερης δημοκρατίας — άρα μιας αμερικανοποίησης — αλλά και καθολικών εννοιών που προέρχονται από τη γαλλική επανάσταση, στο πλαίσιο της αποναζιστικοποίησης που επέβαλαν οι Σύμμαχοι.
Αυτή η διαδικασία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της γεωπολιτικής στρατηγικής επιλογής του Κόνραντ Αντενάουερ, του πρώτου καγκελάριου της μεταπολεμικής Δυτικής Γερμανίας, να αγκυρώσει τη χώρα στη Δύση (Westernisierung), ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε νέα μετατόπιση συμμαχιών της Γερμανίας μεταξύ Ανατολής και Δύσης, δεδομένου ότι η Ανατολική Γερμανία βρισκόταν ήδη υπό σοβιετικό έλεγχο.
Αυτή η εκδυτικοποίηση της Γερμανίας άνοιξε στη συνέχεια το δρόμο για τις ιδέες του γερμανού φιλοσόφου Jürgen Habermas, ο οποίος θεωρούσε ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ήταν ιδιαίτερα κατάλληλη για την ανάπτυξη μιας μεταεθνικής οπτικής — εξαιτίας του ναζιστικού παρελθόντος της, της ανοίγματός της προς τη Δύση, του διχασμού της χώρας και της ευνοϊκής κοινωνικο‑οικονομικής κατάστασης.
Για να σταθεροποιηθεί αυτό το νέο σύστημα, ο «συνταγματικός πατριωτισμός», σύμφωνα με τον Habermas, κρίνονταν απαραίτητος για να ξεπεραστεί ο γερμανικός εθνικισμός, να ενσωματωθούν οι μετανάστες σε μια ανοιχτή, πολυπολιτισμική και φιλελεύθερη κοινωνία και να προωθηθεί η ευρωπαϊκή ενοποίηση δημιουργώντας μια μεταεθνική συνείδηση εντός της παγκοσμιοποίησης — καθώς μια ευρωπαϊκή ταυτότητα θα ήταν αναγκαία για να ενισχυθεί η Ευρώπη εσωτερικά και στο διεθνές πεδίο.
Αν ο «συνταγματικός πατριωτισμός» είχε ως κύριο στόχο να απαλλαγούν η Γερμανία και η Ευρώπη από τον ιστορικό τους εθνικισμό, η πιο πρόσφατη έννοια της «γεωπολιτικής Ευρώπης» επιδιώκει να θεμελιώσει μια νέα ευρωπαϊκή πίστη, ριζωμένη στην εχθρότητα προς τη Ρωσία, μετά την επιδείνωση της κρίσης στην Ουκρανία που έχει φέρει αντιμέτωπη τη Ρωσία με τον άξονα Ουάσινγκτον–ΝΑΤΟ–ΕΕ–Κίεβο. Από ιδεολογική άποψη, η «γεωπολιτική Ευρώπη» προέκυψε μέσα από μια παλαιότερη διαδικασία αναθεώρησης της ιστορίας, που προσπάθησε να σχετικοποιήσει τον ναζισμό εξισώνοντας την ΕΣΣΔ με τη ναζιστική Γερμανία, ώστε να διευκολυνθεί η επανεμφάνιση ενός γερμανικού εθνικισμού. Η πρώτη φάση αυτής της αναθεώρησης άνοιξε λοιπόν τον δρόμο για την προβολή της «γεωπολιτικής Ευρώπης», που σήμερα δομείται σε αντιρωσική βάση.
Η «Διαμάχη των Ιστορικών», μήτρα του «συνταγματικού πατριωτισμού» και της αντιρωσικής «γεωπολιτικής Ευρώπης»
Η έννοια της ευρωπαϊκής πίστης σε ένα μετα-εθνικό σύστημα, ριζωμένο σε καθολικές και φιλελεύθερες αξίες, κληρονόμος της δογματικής του «συνταγματικού πατριωτισμού», αλλά επίσης και η αντιρωσική «γεωπολιτική Ευρώπη» που προωθεί η σημερινή ΕΕ, είναι έννοιες που άνθισαν μέσα σε ένα ιδιαίτερο ιστορικό πλαίσιο στη Γερμανία: τη «Διαμάχη των Ιστορικών» (Historikerstreit, 1986–87).
Η «Διαμάχη των Ιστορικών» είναι μια περίοδος κατά την οποία οι Γερμανοί ιστορικοί συγκρούστηκαν βίαια μεταξύ δύο ιδεολογικών άκρων στα τέλη της δεκαετίας του 1980 στη Δυτική Γερμανία. Αυτή η διαμάχη αντιπαρέθεσε συντηρητικούς ιστορικούς, για τους οποίους η δολοφονία των Εβραίων ήταν αποτέλεσμα μιας εξέλιξης του ναζιστικού καθεστώτος που προκλήθηκε από την εισβολή του στην πρώην ΕΣΣΔ, και διανοούμενους της Αριστεράς όπως ο Γιούργκεν Χάμπερμας, οι οποίοι τόνισαν την εκ προθέσεως φύση της γενοκτονίας των Εβραίων, που, σύμφωνα με αυτούς, είχε σχεδιαστεί πριν από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Από την άποψη της γεωπολιτικής ταυτότητας, αυτή η διαμάχη αντιπαρέθεσε τους δεξιούς ιστορικούς, που είχαν ξεκινήσει την αποκατάσταση της εθνικής ταυτότητας μέσα από τη σχετικοποίηση των εγκλημάτων του ναζιστικού παρελθόντος (εγκαθιδρύοντας μια εξίσωση μεταξύ ναζιστικής Γερμανίας και ΕΣΣΔ), και τους διανοούμενους της Αριστεράς που ξεκίνησαν μια θεμελιώδη κριτική στον γερμανικό εθνικισμό και προώθησαν μια μεταεθνική Γερμανία.
Οι ιστορικοί της Δεξιάς, με επικεφαλής τον Έρνστ Νόλτε, είχαν ως στόχο να διευκολύνουν την επιστροφή ενός γερμανικού πατριωτισμού και να θέσουν τέλος στη γερμανική μεταμέλεια, με τη διατύπωση μιας εξίσωσης μεταξύ της ΕΣΣΔ και της ναζιστικής Γερμανίας. Από την άλλη πλευρά, ο Γιούργκεν Χάμπερμας και διανοούμενοι της γερμανικής Αριστεράς αντιτάχθηκαν στην αναθεώρηση του Νόλτε, θεωρώντας ότι, μετά την απόρριψη του ναζισμού, ο Θεμελιώδης Νόμος της Γερμανίας και οι καθολικές του αξίες ήταν το οριστικό θεμέλιο του γερμανικού έθνους και ένας «συνταγματικός πατριωτισμός» σύμφωνα με τον Χάμπερμας έπρεπε να εδραιώσει αυτή τη νέα πίστη (Verfassungspatriotismus, συνταγματικός πατριωτισμός).
Χάμπερμας
Η Ε.Ε. ως τόπος μιας Εγελιανής σύνθεσης
Μέσα στη δεκαετία του ’90, η έννοια του «συνταγματικού πατριωτισμού» προσέλκυσε μεγάλο ενδιαφέρον στους θεσμούς της Ε.Ε., ιδιαίτερα στο τμήμα πρόβλεψης (cellule de prospective) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπό την προεδρία του Jacques Delors (ο οποίος αποχώρησε από την Επιτροπή το 1995). Σε ένα πλαίσιο όπου η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αντιμετώπιζε προκλήσεις λόγω της γερμανικής επανένωσης, της ενδεχόμενης επανεμφάνισης της «γερμανικής υπόθεσης» και της προετοιμασίας της Ε.Ε. για μελλοντικές διευρύνσεις, ο «συνταγματικός πατριωτισμός» θεωρείτο ως ένα ενδεδειγμένο εργαλείο για να ενισχύσει την πίστη των πολιτών στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και την ομοσπονδοποίηση της Ευρώπης, ώστε να ξεπεραστεί το έθνος‑κράτος, που φαινόταν ως περιοριστικό πλαίσιο ακατάλληλο να αντεπεξέλθει στις εσωτερικές και εξωτερικές προκλήσεις. Ταυτόχρονα, η ιδέα ήταν να προωθηθεί μια «ευρωπαϊκή Γερμανία» και όχι μια «γερμανική Ευρώπη».
Σήμερα, δεν χρησιμοποιείται πια ο όρος «συνταγματικός πατριωτισμός» στην πολιτική επικοινωνία, ειδικά μετά την απόρριψη του προτεινόμενου ευρωπαϊκού συντάγματος το 2005 από τη Γαλλία και την Ολλανδία. Ωστόσο, η ιδέα να ξεπεραστεί ο παραδοσιακός πατριωτισμός, που βασίζεται είτε σε εδαφικές/ρεπουμπλικανικές βάσεις (όπως στη Γαλλία) είτε σε εθνοπολιτισμικές (όπως στη Γερμανία), παραμένει ζωντανή. Πλέον έχει εξελιχθεί σε προώθηση μιας χωροταξικά «από‑το‑έδαφος» (deterritorialized) παγκοσμιοποίησης — με ευρωπαϊκό μοντέλο φιλελεύθερης δημοκρατίας, κοινοτισμού, μετανάστευσης, και ανοιχτής κοινωνίας εμπνευσμένης από αμερικανικά πρότυπα.
Αυτό το μοντέλο έρχεται σε αντίφαση με την τρέχουσα, σταδιακή πολιτική επιστροφή στην εθνικά ριζωμένη ταυτότητα, την οποία στις Βρυξέλλες απορρίπτουν ως επικίνδυνο εθνολαϊκισμό ή ακροδεξιό εξτρεμισμό.
Από την άλλη πλευρά, το σύνθημα της «γεωπολιτικής Ευρώπης», ριζικά αντιρωσικό και εισαχθέν από την Ε.Ε., είναι νεότερο. Συμπίπτει με την επιδείνωση της ουκρανικής κρίσης. Η ιδέα αυτή προέκυψε επίσης από μια αναθεώρηση της ιστορίας που εξισώνει τη ναζιστική Γερμανία με την ΕΣΣΔ, γεγονός που διευκολύνει τη διαμόρφωση της εικόνας μιας Ρωσίας ως εχθρού της Ευρώπης — και ως εκ τούτου τη νομιμοποίηση της «γεωπολιτικής Ευρώπης».
Η ιστορία επίσης παραποιείται και ξαναγράφεται επειδή αποτελεί το αποτέλεσμα μιας θεμελιώδους διαφωνίας για την μελλοντική παγκόσμια τάξη — και γίνεται όπλο στον γνωστικό πόλεμο που διεξάγεται στη γεωπολιτική αντιπαράθεση μεταξύ δυνάμεων.
Η Ε.Ε. συμφωνεί με την Ουάσιγκτον σε μια αναθεώρηση της ιστορίας κατά της Ρωσίας. Η κατάρρευση της ΕΣΣΔ σηματοδότησε την αποσύνθεση της διπολικής τάξης μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μια τάξη που είχε φέρει σχετική σταθερότητα στην Ευρώπη. Η Δύση πίστεψε τότε ότι θα επέβαλε οριστικά την μονοπολική της ηγεμονία. Όμως αυτό το σχέδιο απέτυχε υπέρ της ανάδυσης μιας περισσότερο ισορροπημένης τάξης πραγμάτων. Η αμερικανοποιημένη Δύση άρχισε να εξασθενεί και η Ρωσία — όπως και σε άλλες περιόδους της ιστορίας — επανέκτησε τον γεωπολιτικό κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της παγκόσμιας τάξης (ναπολεόντειοι πόλεμοι, Β΄ Παγκόσμιος, Ψυχρός Πόλεμος και σήμερα, νέα γεωπολιτική αντιπαράθεση μεγάλων δυνάμεων με τη Ρωσία ως υποστηρίκτρια της πολυπολικότητας).
Η Δύση, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, για να ανακόψει την άνοδο μιας νέας, πιο ισορροπημένης παγκόσμιας τάξης, προσπαθεί να αντισταθμίσει τη σχετική αποδυνάμωση της ισχύος της μέσω ενός γνωστικού πολέμου εναντίον των υποστηρικτών ενός πολυπολικού κόσμου — κυρίως της Ρωσίας, κληρονόμου της ένδοξης ιστορίας της ΕΣΣΔ στον Β΄ Παγκόσμιο — με σκοπό να της αρνηθεί κάθε νομιμότητα στο να διαμορφώσει τη νέα παγκόσμια τάξη όπως μετά το 1945.
Η στρατηγική της Γερμανίας
Ενώ συνήθως επικεντρωνόμαστε στην αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, το «τυφλό σημείο» σε αυτή τη διαδικασία είναι η γεωπολιτική αντιπαράθεση μεταξύ Γερμανίας και Ρωσίας. Η Γερμανία, στην εθνική της επέκταση προς την Ευρασία και σε συνέργεια με τις ΗΠΑ για την διεύρυνση της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ, χρειάζεται να δυσφημίσει τη Ρωσία για να δικαιολογήσει την φιλοδοξία της να ηγηθεί της νέας Mitteleuropa (Κεντρικής Ευρώπης), στο πλαίσιο της νέας «γεωπολιτικής Ευρώπης» της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η επανενωμένη Γερμανία εντάσσεται στη Μεγάλη Γεωστρατηγική αγγλοσαξονικής έμπνευσης για τον έλεγχο του Rimland — του εσωτερικού «ημισελήνου» σύμφωνα με τη θεωρία του Mackinder, που επιτρέπει τις θαλάσσιες δυνάμεις να ελέγχουν την «Heartland», δηλαδή τον πυρήνα της Ευρασίας — υιοθετώντας παράλληλα τις δικές της γεωπολιτικές προτεραιότητες, πάντα μέσα στα όρια των προτεραιοτήτων της Ουάσιγκτον.
Η απομάκρυνση της Ουκρανίας από τη Ρωσία, καθώς και η συνέχιση της διεύρυνσης της ΕΕ και του ΝΑΤΟ στα Δυτικά Βαλκάνια και στις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ (εκτός της Ρωσίας), είναι εργαλεία αυτής της γεωπολιτικής για τη συγκρότηση μιας στρατιωτικής Mitteleuropa υπό την ηγεσία της, ως κράτους κορμού του ΝΑΤΟ και ηγέτη μιας στρατιωτικοποιημένης ΕΕ.
Η Γερμανία χρειάζεται έτσι την αιτιολόγηση της ρωσικής απειλήςγια να ευνοήσει την επιστροφή της γερμανικής στρατιωτικής ισχύος. Οι ιδεολογίες αλλάζουν, αλλά οι γεωπολιτικοί τροπισμοί παραμένουν. Σε μακρότερους ιστορικούς χρόνους, σε συμφωνία με τους γεωπολιτικούς της τροπισμούς, ο στόχος του Βερολίνου υπό το ναζιστικό καθεστώς ήταν ήδη η κατάληψη της Ουκρανίας ως προέκταση των πανγερμανικών σχεδίων για επέκταση του ζωτικού χώρου (Lebensraum) της Γερμανίας.
Σήμερα, η κυρίαρχη γεωπολιτική αναπαράσταση στη Γερμανία είναι αυτή μιας εκδυτικοποίησης της Ουκρανίας — δηλαδή της προσαρμογής της στην ευρω-ατλαντική σφαίρα σύμφωνα με τις γερμανο‑αμερικανικές προτεραιότητες.
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι ιδεολόγοι της ομοσπονδιακής και ολοκληρωμένης Ευρώπης—ένα σχέδιο που αμφισβητείται από τους λαούς—αναζητούν επίσης μια νέα δυναμική, επιχειρώντας να κατασκευάσουν έναν κοινό εχθρό, τη Ρωσία, τοποθετούμενοι υπέρ μιας “Νέας Ψυχροπολεμικής” σύγκρουσης, μιας νέας αφήγησης που προωθείται από τους ίδιους, στο ίδιο μοτίβο με την παλιά.
Παρατηρείται επίσης η μεταφορά αυτής της αναθεώρησης της ιστορίας — που προέκυψε από τη «Διαμάχη των Ιστορικών» στη Γερμανία — προς τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες βρήκαν έναν τρόπο να εκφράσουν την εκδικητικού χαρακτήρα εχθρότητα απέναντι στη Ρωσία στο πλαίσιο της δικής τους διαδικασίας εκδυτικοποίησης, σε συνεργασία με τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ και της ΕΕ. Πρόκειται επίσης για τη σχετικοποίηση, για ορισμένες χώρες, της συμμαχίας τους στο παρελθόν με τη ναζιστική Γερμανία, για να βρεθούν στη «σωστή πλευρά της ιστορίας» μέσω της παραχάραξής της. Η διεύρυνση της ΕΕ προς τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης ενίσχυσε αυτή την αναθεώρηση της ιστορίας, ιδιαίτερα στην περίπτωση της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής.
Η Ε.Ε.: η νέα «ύδρα» με δύο κεφάλια — το ένα εκδικητικό, το άλλο παγκοσμιοποιητικό
Αυτή η ιστορική αναβίωση είναι θεμελιώδης, γιατί αποτελεί τη «ζύμη» της τωρινής εκτροπής: από τη μία πλευρά η εξίσωση ΕΣΣΔ–ναζιστικής Γερμανίας, που επιτρέπει να νομιμοποιείται η ρωσική “απειλή” (υποτίθεται επειδή η Ρωσία «δεν εκδυτικοποιήθηκε» όπως η Γερμανία), και από την άλλη ένα ευρωπαϊκό εγχείρημα με παγκοσμιοποιητική, μεταεθνική προέλευση. Αυτές οι δύο έννοιες, που κάποτε συγκρούονταν στα πλαίσια της «Διαμάχης των Ιστορικών», σήμερα συνθέτονται — υιοθετώντας τα χειρότερα στοιχεία και των δύο — στην προσπάθεια της Ε.Ε. να κατασκευάσει μια νέα ευρωπαϊκή ταυτότητα.
Συνοπτικά: πρόκειται για συνδυασμό παραχάραξης της ιστορίας, σχετικοποίησης και επανεκτίμησης του ναζισμού, ιδιαίτερα απέναντι στη Ρωσία, και ταυτόχρονα υπεράσπισης μιας παγκοσμιοποιημένης Ευρώπης βασισμένης σε έναν αμερικανοποιημένο παγκοσμιοποιητισμό.
Μπορεί πια να μη γίνεται ρητή αναφορά στον «συνταγματικό πατριωτισμό» στην Ε.Ε., αλλά η εξέλιξη του σημερινού ευρωπαϊστικού ιδεολογικού ρεύματος αντλεί σε μεγάλο βαθμό από τις αντιφάσεις των ετών που διερωτιόταν για τη γερμανική ταυτότητα. Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα την Ε.Ε. τη διευθύνει η Γερμανία — η κεντρική ευρωπαϊκή δύναμη που επανατοποθετείται στη βάση σύνθεσης δύο γεωπολιτικών — και ιδεολογικών — ακροτήτων.
Βρισκόμαστε μπροστά στην εμφάνιση ενός ευρωπαϊκού τέρατος με δύο κεφαλές, μιας δίκεφαλης Ύδρα, όπου η μία κεφαλή εκπροσωπεί την προσπάθεια ανάδυσης ενός ευρωπαϊκού εθνικισμού βαθιά αναθεωρητικού και ρεβανσιστικού απέναντι στη Ρωσία, και η άλλη έναν αποκομμένο, “άυλο” παγκοσμιοτισμό.
Η Ε.Ε. έτσι λειτουργεί συμπληρωματικά με το ΝΑΤΟ και τη στενή της συμμαχία με τις ΗΠΑ (κληρονομιά της γερμανικής πολιτικής του Κόνραντ Αντενάουερ). Ως συνέπεια, είναι αντίπαλος της Ρωσίας. Για τα υπόλοιπα κράτη‑μέλη της Ε.Ε., η γερμανική ενοποίηση και η «γερμανική Ευρώπη» γίνονται αποδεκτές μόνο ως μέρος ενός ευρύτερου ευρω‑ατλαντικού χώρου — δηλαδή μιας γερμανο‑αμερικανικής Ευρώπης — ώστε να αποτραπεί μια υπερβολικά βαριά γερμανική ηγεμονία.
Η ΕΕ προωθεί έτσι μια δυτικοκεντρική και αποκλειστική μονοπολικότητα και μετατρέπεται σε μια ευρω-παγκοσμιοποιημένη τεχνοκρατία ολιγαρχικού, δογματικού και σεκταριστικού χαρακτήρα, που εκτρέπεται προς έναν ευρωπαϊστικό αυταρχισμό.
Αυτή η εξέλιξη εμποδίζει οποιαδήποτε θεμελίωση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος στην ευρωπαϊκή πολιτισμική κληρονομιά εντός της παγκόσμιας πολυπολικότητας.
Αυτή η εκτροπή, που βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τις ρωσικές αντιλήψεις, βρίσκεται στον πυρήνα της σημερινής γεωπολιτικής κρίσης στην Ευρώπη, η οποία υπερβαίνει τα στενά γεωστρατηγικά ζητήματα και διαθέτει μια βαθιά “γεω-ιδεολογική” διάσταση.»
Τα αδιέξοδα του «συνταγματικού πατριωτισμού» και των εκδοχών του για μια «από‑το‑έδαφος» φιλελεύθερη δημοκρατία
Ο «συνταγματικός πατριωτισμός» επικαλείται ένα αίσθημα κοινότητας όχι πλέον βασισμένο σε κοινούς εδαφικούς ή πολιτισμικούς δεσμούς, αλλά σε καθολικές συνταγματικές αρχές. Αυτή η νέα μορφή πίστης είναι λοιπόν κατεξοχήν πολιτική — όχι πολιτισμική — αφού βασίζεται στην προσχώρηση σε ένα συγκεκριμένο πολιτικό καθεστώς, σε μια φιλελεύθερη διακυβέρνηση που κατοχυρώνεται συνταγματικά.
Μπορεί μια οντότητα όπως η Ε.Ε. να στηρίξει τη συνοχή της και τη διαχρονική της βιωσιμότητα σε τέτοιες «χωροταξικά αποδεσμευμένες» αρχές — δηλαδή σε μια συνθήκη διεθνιστικής πίστης και όχι σε κοινή εδαφική – πολιτισμική κληρονομιά; Μπορεί η Ε.Ε. να καλλιεργήσει μέσα στους πολίτες της μια affectio societatis — μια πραγματική συναισθηματική δέσμευση — σε ένα παγκοσμιοποιημένο, μεταεθνικό, φιλελεύθερο και νεοφιλελεύθερο καθεστώς;
Ο «συνταγματικός πατριωτισμός», όπως τον οραματίστηκε η Ε.Ε., έρχεται σε αντίθεση με την ανθρωπολογική πραγματικότητα. Ο άνθρωπος είναι ον εδαφικό, η ταυτότητά του συνδέεται με έναν τόπο — με εδαφική κληρονομιά, με ιστορία, με πολιτισμική και εθνο‑πολιτισμική ταυτότητα, συχνά και θρησκευτική. Σε αυτή την αντίληψη, ένα κράτος χωρίς «σταθερό» έδαφος, χωρίς παράδοση, είναι στην ουσία απογυμνωμένο: δεν μπορεί να υπάρξει “πατριωτισμός” χωρίς έθνος, ούτε έθνος χωρίς έδαφος.
Η απόπειρα της Ε.Ε. να κατασκευάσει έναν «ευρωπαϊκό πατριωτισμό» και μια affectio societatis ευρωπαϊκή στη βάση του «συνταγματικού πατριωτισμού», διαχωρίζεται ριζικά από την κλασική έννοια της εθνικής κληρονομιάς — της ταυτότητας που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά, με την με την ελληνική έννοια των «Πατέρων». Γι’ αυτό και στην ιστοριογραφία των υπέρμαχων της Ε.Ε. εμφανίζονται οι “ευρωπαίοι ιδρυτές” ως νέοι «Άγιοι» — σαν να πρόκειται για έναν θρησκευτικό μύθο ανθρωποποιημένης Ενωμένης Ευρώπης — αφού πρόκειται για πίστη και δέσμευση σε ένα ευρωπαϊκό εγχείρημα πολύ πρόσφατο στην ιστορική κλίμακα.
Αυτή η αποκομμένη κατασκευή είναι, προφανώς, εξαιρετικά εύθραυστη.»
Ο «συνταγματικός πατριωτισμός» δεν μπορεί παρά να πετύχει μόνο σε μια κοινωνία αποξενωμένων ατόμων — ανθρώπων που έχουν χάσει τη συνείδηση και το συναίσθημα του ανήκειν στον τόπο τους και στην γεω‑ιστορία του, και στις εθνοπολιτισμικές κοινότητές τους. Γι’ αυτό και η Ε.Ε. επιμένει να υπερβαίνει το έθνος‑κρατος και τον παραδοσιακό πατριωτισμό. Ο «συνταγματικός πατριωτισμός» είναι η αντίθεση στον πατριωτισμό που έχει ρίζες σε έδαφος και εθνοπολιτισμική κοινότητα — είναι μια μορφή γεωπολιτικής αποξένωσης. Αυτή η ουτοπία, ενός αποκλειστικού δεσμού με καθολικές αξίες, με τη δημοκρατία, με ένα συγκεκριμένο πολίτευμα, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα, εξελίχθηκε παράλληλα με την αμερικανοποίηση σε μια παγκοσμιοποιητική ιδεολογία εμπνευσμένη από τον νεοφιλελευθερισμό.
Με τη διάδοση της φιλελεύθερης δημοκρατίας και της «ανοιχτής κοινωνίας» (ελεύθερη κυκλοφορία ανθρώπων, κεφαλαίων, υπηρεσιών και αγαθών), η Ε.Ε. δεν είναι παρά ένα ενδιάμεσο στάδιο προς μια παγκόσμια διακυβέρνηση, βασισμένη σε αυτό το φιλελεύθερο καθολικισμό — που αναγκαστικά θα είναι αμερικανικής έμπνευσης. Αυτή η Ε.Ε. δεν μπορεί παρά να είναι αντιρωσική.
Αν εξετάσουμε τον συνταγματικό διάλογο της Ε.Ε. κατά την «Σύνοδο για το Μέλλον της Ευρώπης» το 2003, υπό την προεδρία του Giscard d’Estaing, θα δούμε ότι η αναφορά στις χριστιανικές ρίζες της Ευρώπης δεν διατηρήθηκε — ούτε η αναφορά στο έδαφος. Εφόσον η Ε.Ε. υποτίθεται ότι θα διευρυνθεί με βάση μετα‑εθνικά ιδεολογικά κριτήρια, εμπνευσμένα από φιλελεύθερη και καθολική διακυβέρνηση, δεν υπάρχει όριο στην επέκταση αυτής της «έννομης» Ευρώπης χωρίς έδαφος προς την Ευρασία — αφού η Τουρκία έγινε αποδεκτή ως υποψήφια χώρα, αποτελώντας έτσι το πρώτο σκαλοπάτι για μια παγκόσμια, μονοπολική «παγκοσμιοποιημένη αυτοκρατορία» βασισμένη στον νεοφιλελευθερισμό. Και αυτή η εξέλιξη την φέρνει σε άμεση αντιπαράθεση με τη Ρωσία.
Τα αδιέξοδα της γεωπολιτικής Ε.Ε. και των ιδεολογικών της παρεκτροπών
Ωστόσο, η ΕΕ διέρχεται μια κρίση θεμελίων, αφού τόσο η μεταεθνική της δογματική που απορρέει από τον “συνταγματικό πατριωτισμό” όσο και η “γεωπολιτική Ευρώπη” αποτελούν ουτοπίες. Το παράδοξο είναι ότι αυτές οι δύο έννοιες —ο “συνταγματικός πατριωτισμός” και η αντιρωσική “γεωπολιτική Ευρώπη”— που προέρχονται από δύο αρχικά αντιφατικές γερμανικές παραστάσεις, παράγουν σήμερα μια νέα, εύθραυστη σύνθεση, η οποία είναι βέβαιο ότι θα εντείνει τόσο τις εσωτερικές κρίσεις της ΕΕ όσο και την κρίση στις σχέσεις της με τη Ρωσία.
Η «γεωπολιτική Ευρώπη» στην πραγματικότητα καλύπτει έναν ρεβανσισμό της Γερμανίας και των πρώην ανατολικών κρατών κατά της Ρωσίας. Αυτή η διαδικασία αναζωπυρώνει εθνικισμούς που συγκρούονται με την προσπάθεια να αναδειχθεί ένας νέος ευρωπαϊκός δεσμός πίστης, βασισμένος στο «καθολικό» ευρωπαϊσμό (ευρω–παγκοσμιοτισμός, φιλελεύθερη δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα, πολυπολιτισμικότητα, ανοιχτή κοινωνία) που πρεσβεύει ο «συνταγματικός πατριωτισμός».
Η έννοια της μετα‑εθνικής ευρωπαϊκής πίστης (loyauté européenne), αλλά και η αναβίωση μιας «γεωπολιτικής Ευρώπης» που ευνοεί έναν «γεωπολιτικό πατριωτισμό» κατά της Ρωσίας, είναι κληρονόμος της ιδιαιτερότητας της γεωπολιτικής κατάστασης της Δυτικής Γερμανίας — των αμφιταλαντεύσεών της απέναντι στην ιστορία της, κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και μετά την επανένωσή της. Αυτή η αντίληψη επεκτάθηκε στη συνέχεια στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα, ακόμη κι όταν η «βαθιά» γερμανική κοινωνία άρχισε να απομακρύνεται από αυτές τις ιδεολογίες — γεγονός που οδήγησε σε αυξανόμενα πολιτικά ρήγματα, τα οποία αποκαλύπτουν γεωπολιτικές εσωτερικές διαιρέσεις όσον αφορά την έννοια του έθνους και τη διεθνή του θέση.
Επιπλέον, αυτές οι έννοιες — συγκεκριμένες για την κατάσταση της Γερμανίας — δεν μπορούν να επεκταθούν σε άλλα κράτη ή στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, παρά μόνον με την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει εγκατάλειψη της ιδιαίτερης ταυτότητας της Γαλλίας και άλλων κρατών–μελών, και πλήρης εναρμόνισή τους με τις γερμανο‑αγγλοσαξονικές γεωπολιτικές προτεραιότητες — κυρίως αμερικανικές. Όπως έχει ήδη υποστηριχθεί, το Βερολίνο τοποθετείται εντός των ορίων των αγγλοσαξονικών γεωπολιτικών προτεραιοτήτων (έλεγχος του Rimland για να «σπρώξει» τη Ρωσία πίσω στην ενδοχώρα της, σύμφωνα με τις γεωπολιτικές θεωρίες των Mackinder, Spykman, Brzezinski) και αναλαμβάνει ρόλο γεωπολιτικού υπεργολάβου της Ουάσιγκτον και του Λονδίνου, προκειμένου να προωθήσει τα δικά του περιφερειακά σχέδια — τη νέα Mitteleuropa.
Συνεπώς, αυτή η μεταφορά των γερμανικών παραστάσεων σε επίπεδο Ευρώπης καθιστά σήμερα την Ε.Ε. πλατφόρμα υπεργολαβίας της αμερικανικής γεωπολιτικής.
Καθώς η Ε.Ε. θεωρεί εαυτήν υποσύνολο της φιλελεύθερης Δύσης (συμπληρωματική του ΝΑΤΟ), και όχι πυλώνα μιας ευρωπαϊκής πολιτισμικής ταυτότητας — στην οποία θα μπορούσε να ενταχθεί και η Ρωσία —, δεν είναι σε θέση να υπερβεί τις αγγλοσαξονικές γεωπολιτικές παραστάσεις που οδηγούν στην αποξένωση και την υποτέλεια του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.
Όμως αυτές οι δοξασίες είναι πια παρωχημένες, διότι απέτυχαν να αποτρέψουν την εμφάνιση ενός πολυκεντρικού κόσμου: με την άνοδο της Κίνας, της Ινδίας, των BRICS, της Οργάνωσης Συνεργασίας της Σαγκάης (ΟΣΣ), η παγκόσμια γεωπολιτική πραγματικότητα έχει αλλάξει.
Αυτό έχει οδηγήσει την Ουάσιγκτον, υπό τη διακυβέρνηση του Donald Trump, σε μια αναπροσαρμογή — με στροφή προς μια μεγαλύτερη γεωπολιτική συγκέντρωση στην αμερικανική ήπειρο, αναθέτοντας παράλληλα στους Ευρωπαίους τη διαχείριση του Rimland.
Η ΕΕ αρκείται έτσι στο να είναι ένα Rimland, υποσύνολο της στρατηγικής περικύκλωσης της Ρωσίας και της Ευρασίας από τις ΗΠΑ, και επίσης υποσύνολο της αμερικανικής παγκοσμιοποίησης και συμπληρωματικό εργαλείο στον αγώνα κατά της Ρωσίας. Γι’ αυτό η ΕΕ ενδύεται τόσο εύκολα τον ρόλο του γεωπολιτικού υπεργολάβου της Ουάσιγκτον. Ακόμα κι αν η νέα διοίκηση του Ντόναλντ Τραμπ επιχειρούσε μια πραγματική διμερή αναβάθμιση των σχέσεων με τη Ρωσία, η ΕΕ και οι ευρω‑παγκοσμιοποιητικές κυβερνήσεις των κρατών‑μελών της θα επιδίωκαν να συνεχίσουν τον δικό τους «μίνι Ψυχρό Πόλεμο», στην πραγματικότητα έναν υβριδικό πόλεμο κατά της Ρωσίας — του ιδανικού εχθρού για να παραταθεί αυτό το ευρωπαιστικό όνειρο, που έχει γίνει εκδικητικό και παγκοσμιοποιητικό.
Υπό την επίδραση αυτών των γερμανο‑αμερικανικών γεωπολιτικών προτεραιοτήτων, η ΕΕ επινοεί μια ρωσική απειλή για να δικαιολογήσει την προστασία της Ευρώπης μέσω μιας «γεωπολιτικής Ευρώπης», με στόχο να γεννηθεί μια νέα πίστη στο ευρωπαϊκό εγχείρημα που σήμερα βρίσκεται σε κρίση. Ωστόσο, τα συμφέροντα των κρατών‑μελών συγκρούονται από την αρχή, ιδιαίτερα η γαλλο‑γερμανική γεωπολιτική αντιπαλότητα, που δεν πρόκειται να εξαφανιστεί. Τα κράτη‑μέλη στην πραγματικότητα επιδιώκουν διαφορετικούς στόχους τακτικής.
Το Βερολίνο ολισθαίνει προς έναν ιστορικό ρεβανσισμό και επιδιώκει ένα ευρωπαϊκό στρατιωτικό ηγεμονικό ρόλο, που, πέρα από το πολιτικό αφήγημα του γαλλο‑γερμανικού «ζεύγους», έρχεται σε αντίθεση με το Παρίσι.
Το Παρίσι, με αφορμή το ουκρανικό ζήτημα, επιχειρεί να διεκδικήσει τον ρόλο του ευρωπαϊκού στρατιωτικού ηγέτη,να ανατρέψει την ισορροπία της γερμανο‑αμερικανικής Ευρώπης προς όφελός του, αλλά και να συγκαλύψει τις εσωτερικές σοβαρές ρήξεις της Γαλλίας (όπως η καταστροφή της εθνικής ταυτότητας λόγω της μετανάστευσης), παρεμβαίνοντας καιροσκοπικά στην ουκρανική κρίση[13]. Ο ευρωπαϊσμός της ΕΕ, που πηγάζει από τη Γερμανία, είναι αποτέλεσμα της εκδυτικοποίησης — στην πραγματικότητα της αμερικανοποίησης της Γερμανίας — που επιδιώχθηκε από τους Συμμάχους για να ελέγξουν τη Γερμανία. Όμως αυτή η εκδυτικοποίηση πέρασε στο ευρωπαϊκό εγχείρημα και ενίσχυσε την ιδέα του μετα‑εθνικού στην Γαλλία, που ταυτίζεται με την παρωδία του παγκοσμιοποιητικού οικουμενισμού από την Γαλλική Επανάσταση. Η προεδρία του Εμανουέλ Μακρόν, με τους στόχους μιας ευρωπαϊκής στρατιωτικής οντότητας και την ιδεολογία του μετα‑εθνικού ευρωπαϊσμού, έχει ως συνέπεια να ευθυγραμμιστεί η Γαλλία με τις γερμανο‑αμερικανικές γεωπολιτικές προτεραιότητες κατά της Ρωσίας. Πρακτικά, το Παρίσι δεν αντιτάχθηκε πλέον σε αυτή τη γερμανο‑αμερικανοποίηση της Ευρώπης. Αξιομνημόνευτο είναι ότι ο Εμανουέλ Μακρόν ήταν θαυμαστής του Jürgen Habermas κατά την προεκλογική του εκστρατεία[14]. Πρόσφατα επέλεξε να ριζώσει περισσότερο τη Γαλλία στο αντιρωσικό στρατόπεδο, σε αντίθεση με την ντεγκωλική οπτική για τη χώρα.
Όμως η ίδια η Γερμανία είναι διχασμένη, καθώς οι εσωτερικές γεωπολιτικές ισορροπίες αντανακλούν σε αντίστοιχες ιδεολογικές δυνάμεις. Μια αυθεντική ιστορική Γερμανία παραμένει ζωντανή στις περιοχές της πρώην Ανατολικής Γερμανίας — λιγότερο αμερικανοποιημένες — που δεν έχουν υποκύψει σε αυτόν τον διπλό ιό ιδεολογίας, ούτε στον ρεβανσισμό, ούτε στον παγκοσμιοποιητισμό. Έτσι υπάρχει μια διαρκής ρηξιγενής γραμμή ανάμεσα στους πολίτες της δυτικοποιημένης, αμερικανοποιημένης Δυτικής Γερμανίας και εκείνους της πρώην Ανατολικής Γερμανίας.
Στη Γαλλία παρατηρείται επίσης αυτή η αντίφαση, όπως στη Γερμανία, με την επιστροφή ενός εθνοπολιτισμικού και εδαφικού πατριωτισμού — αλλά που δυσκολεύεται να προσφέρει μια πολιτική εναλλακτική.
Αυτή η εξέλιξη κάνει την Ε.Ε., διχασμένη, έναν ιδανικό συμπλήρωμα για τη νέα διοίκηση του Donald Trump, που εμφανίζεται ως αντίπαλος της Ε.Ε. για να ευνοήσει την επιστροφή των εθνών‑κρατών σε πιο συντηρητική βάση με αμερικανικό πρόσημο, να μπλοκάρει τον δρόμο σε οποιαδήποτε Ευρώπη με δύναμη — ενώ ταυτόχρονα την χρησιμοποιεί ως όργανο, στέλνοντάς την στην πρώτη γραμμή κατά της Ρωσίας, ως καλό μαθητή της γεωπολιτικής υπεργολαβίας.
Η Ε.Ε. είναι έτσι ο “άρρωστος άνθρωπος” της παγκόσμιας πολυπολικότητας και της διαφορετικότητας των πολιτισμών, με αυτή την ιδεολογική εκτροπή — μια λερναία ύδρα με δύο κεφάλια, εκδικητική και παγκοσμιοποιητική — αλλά χωρίς τα μέσα να αναρριχηθεί σε δύναμη, με αυξανόμενες εσωτερικές αντιφάσεις ανάμεσα στα κράτη‑μέλη, μέσα στα ίδια τα κράτη‑μέλη και επίσης ανάμεσα στην Ε.Ε. και τα έθνη.
Τελικά: από τον «συνταγματικό πατριωτισμό» στον «πολεμικό πατριωτισμό»;
Βλέπουμε έτσι μια εξέλιξη της ΕΕ που μετατοπίζεται από τη μία ακραία ιδεολογία στην άλλη, προκειμένου να διατηρήσει στη ζωή ένα σχέδιο που βρίσκεται σε κρίση. Στις Βρυξέλλες, ο αγώνας για στρατιωτικό επανεξοπλισμό απέναντι στην υποτιθέμενη ρωσική απειλή παρουσιάζεται ως μέσο ενίσχυσης της ευρωπαϊκής νομιμοφροσύνης, ενώ παράλληλα συνεχίζεται –άδηλα– το μεταεθνικό, παγκοσμιοποιητικό σχέδιο. Πράγματι, σήμερα γίνεται όλο και λιγότερος λόγος για πατριωτισμό, είτε συνταγματικό είτε εθνικό, τόσο στη γραφειοκρατία της ΕΕ όσο και στα φιλελεύθερα πολιτικά καθεστώτα των κρατών-μελών, ώστε να αποσιωπηθεί αυτή η βαθιά γεωπολιτική διάσταση και να συνεχιστεί η ουτοπία μπροστά στην επιστροφή των “βαθιών εθνών” σε όλα τα κράτη, αλλά και απέναντι στις ανοικτές αντιρρήσεις των απρόθυμων κρατών όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία
Έτσι, με έμμεσο τρόπο, πίσω από το αφήγημα της «γεωπολιτικής Ευρώπης» που υποτίθεται ότι υπερασπίζεται τις ευρωπαϊκές αξίες, υπάρχει η προσπάθεια να πειστεί ο λαός να υποταχθεί σε ένα γεωπολιτικό ευρωπαϊκό εγχείρημα — με την έννοια της στρατιωτικής δύναμης — για να διασώσει στην πραγματικότητα τον ατλαντικό‑νεοφιλελεύθερο παγκοσμιοποιητισμό, που παρουσιάζεται ψευδώς ως ευρωπαϊκή αξία. Αυτή η εξέλιξη ενισχύεται επίσης από την νεοσυντηρητική εκτροπή σε κράτη‑μέλη της Ε.Ε., εισαχθείσα από τις ΗΠΑ.
Αυτό το σχέδιο είναι εξίσου «χωρίς έδαφος», γιατί δεν πρόκειται να προωθήσει έναν «ευρωπαϊκό πατριωτισμό» που ριζώνει στις πολιτισμικές ρίζες της Ευρώπης, στην γεω‑ιστορία της, αλλά την υπεράσπιση μιας Ευρώπης ως γεωπολιτικής δύναμης εμπορίου και ανοικτής σε όλες τις ροές της δυτικής παγκοσμιοποίησης — δηλαδή ως προέκταση και περιφέρεια της Αμερικής.
Με αυτή την έννοια, ο «χωροταξικά αποεδαφικοποιημένος» «συνταγματικός πατριωτισμός» και ο νεοφιλελεύθερος ολοκληρωτισμός είναι συμπληρωματικές έννοιες της ίδιας πορείας — και δεν μπορούν παρά να οδηγήσουν σε πόλεμο στην Ευρώπη κατά της Ρωσίας, αλλά και σε αντιφάσεις ανάμεσα στη γραφειοκρατία της Ε.Ε. και τα έθνη‑κράτη, ανάμεσα στους εθνικιστές και τους παγκοσμιοποιημένους ευρωπαϊστές.
Ανάμεσα σε λαούς που είναι προσκολλημένοι στην κληρονομιά του έμβιου έθνους‑κράτους με ρίζες, και σε λαούς που έχουν γεωπολιτικά αποξενωθεί και έχουν μετατραπεί σε καταναλωτές στον ρευστό, εμπορευματοποιημένο κόσμο των κανόνων και του δικαίου, η σύγκρουση δεν μπορεί παρά να οξυνθεί. Η σύγκρουση ανάμεσα σε αυτήν την «χωροταξικά αποεδαφικοποιημένη» Ευρώπη και τη Ρωσία επίσης.
Η νεοσυντηρητική εκτροπή στην Ε.Ε., συνέχεια των αμερικανικών νεοσυντηρητικών δικτύων, θα σταματήσει άραγε με την — σήμερα ορατή — αποδυνάμωση των νεοσυντηρητικών στις ΗΠΑ με τη διοίκηση Donald Trump;
Ακόμη χειρότερα, ο “μεταεθνικός πατριωτισμός” και η “γεωπολιτική Ευρώπη” καταλήγουν στο σχέδιο στρατιωτικοποίησης της ΕΕ. Πράγματι, η έννοια της ευρωπαϊκής νομιμοφροσύνης, κληρονομημένη από την ιδέα του “συνταγματικού πατριωτισμού”, απειλείται από την επιστροφή των εθνικών ταυτοτήτων.
Η ΕΕ, ως υποσύνολο υποτελές στη Δύση, δεν μπορεί λοιπόν να επιβιώσει χωρίς τον ρωσικό εχθρό, απαραίτητο για να παρατείνει το μεταεθνικό της όνειρο και να προωθήσει έναν νέο “γεωπολιτικό πατριωτισμό”. Επιδιώκοντας να σφυρηλατήσει μια ευρωπαϊκή ταυτότητα μέσω του πολέμου κατά της Ρωσίας, η ρωσοφοβία και η υλοποίηση της ρωσικής απειλής πρέπει να τροφοδοτούνται με την όξυνση της σύγκρουσης στην Ουκρανία, μέσω της συναλληλίας με το Κίεβο απέναντι στη Ρωσία.
Το ευρωπαϊκό ειρηνευτικό σχέδιο απέτυχε επειδή ήταν «χωρίς έδαφος» (χωρίς ρίζες), αλλά αποτυγχάνει και το πολεμικό του εγχείρημα, διότι επιταχύνει τη γεωπολιτική αποξένωση των Ευρωπαίων και ενισχύει την υποτέλειά τους απέναντι στις ΗΠΑ. Παράλληλα, παρατηρείται όλο και πιο εμφανής αντίφαση ανάμεσα στους στόχους μιας αντιρωσικής γεωπολιτικής Ευρώπης — που ξυπνά τον εθνικισμό των κρατών‑μελών της Ε.Ε. — και την ολοκληρωμένη Ευρώπη με οικουμενιστική ταυτότητα βασισμένη στον συνταγματικό πατριωτισμό, διότι οι ατλαντιστές εθνικιστές και νεοσυντηρητικοί έχουν στον νου τους στόχους διαφορετικούς από εκείνους της γραφειοκρατίας της Ε.Ε., που επιδιώκει να προχωρήσει σε μια νέα ευρωπαϊκή ταυτότητα βασισμένη σε καθολικές αξίες χρησιμοποιώντας τη Ρωσία ως καταλύτη. Υπάρχει επίσης όλο και μεγαλύτερη αντίφαση ανάμεσα στα πιο φιλελεύθερα κράτη της Δυτικής Ευρώπης και τα λιγότερο φιλελεύθερα κράτη της Κεντρικής Ευρώπης.
Ο «γεωπολιτικός πατριωτισμός» που προωθεί η Ε.Ε. με το σύνθημα της «γεωπολιτικής Ευρώπης» είναι επίσης μια άλλη μορφή γεωπολιτικής αποξένωσης, διότι η Ε.Ε. δεν διαθέτει δική της γεωπολιτική — τοποθετείται προφανώς ως υπεργολάβος της γεωπολιτικής της Ουάσιγκτον. Μια ευρωπαϊκή γεωπολιτική στρατηγική θα προϋπέθετε μια χωροχρονική στρατηγική καθορισμένη με βάση τη γεωγραφία των Ευρωπαίων (την Ευρώπη ώς τόξο ανάμεσα στον Ατλαντικό, στον Αρκτικό Ωκεανό, στη Μεσόγειο και στη Μαύρη Θάλασσα — καθώς και ως ακρωτήριο της Ευρασίας) και γεωπολιτικές δοξασίες ειδικά ευρωπαϊκές — και όχι να εντάσσεται αποκλειστικά ως συνέχεια των αγγλοσαξονικών δογμάτων και του Rimland, που, όπως είδαμε, είναι πλέον παρωχημένα.
Καθώς η Ρωσία είναι μέρος της Ευρώπης, μια ευρωπαϊκή γεωπολιτική που θα έδινε στο ευρωπαϊκό εγχείρημα τουλάχιστον ελάχιστο γεωστρατηγικό, γεωοικονομικό και γεοπολιτισμικό βάρος στην παγκόσμια πολυπολικότητα, δεν θα μπορούσε να οικοδομηθεί παρά σε έναν χώρο που εκτείνεται από τον Ατλαντικό έως τον Ειρηνικό (το σχήμα της Μεγάλης Ευρώπης), σε συνέργεια με τη Μεγάλη Ευρασία που προωθεί η Ρωσία.
Πόσο καιρό θα μπορέσουν να διαχειριστούν αυτές οι αντιφάσεις σε επίπεδο Ε.Ε., πριν προκαλέσουν μια σοβαρή εσωτερική γεωπολιτική κρίση, η οποία θα επιδεινωθεί αναπόφευκτα από την καταστροφή της Ε.Ε. στη σύγκρουσή της με τη Ρωσία;
[1] Ο πατριωτισμός ορίζεται ως συναισθηματικός δεσμός με την πατρίδα, που εκδηλώνεται μέσα από τη βούληση να την υπερασπιστεί και να την προωθήσει. (Λεξικό Larousse) [2] Ομιλία της εκλεγείσας Προέδρου της Επιτροπής Ursula von der Leyen ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το Κολέγιο των Επιτρόπων και το πρόγραμμά τους. (www.ec.europa.eu) [3] Pierre-Emmanuel Thomann, Το γαλλογερμανικό ζεύγος, μεταξύ ενότητας και γεωπολιτικών ανταγωνισμών, εκδ. L’Harmattan, 2015 [4] Ο όρος «συνταγματικός πατριωτισμός» εισήχθη στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τον Γερμανό νομικό D. Sternberger. [5] Sophie Heine, Jürgen Habermas και ο συνταγματικός πατριωτισμός, Revue politique, 2011 [6] Ο συγγραφέας του άρθρου ήταν μάρτυρας, ως ασκούμενος το 1994-95, του ενδιαφέροντος των ευρωπαίων αξιωματούχων της Ομάδας Προοπτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την έννοια του συνταγματικού πατριωτισμού, με σκοπό τη δημιουργία μεταεθνικής ευρωπαϊκής πίστης. [7] Η Γερμανία τοποθετεί γεωπολιτικά την Ε.Ε. ως τμήμα του Rimland (παράκτια ζώνη γύρω από την Ευρασία), σε συμμαχία με τις ΗΠΑ, ώστε να διατηρήσουν τη στρατιωτική και οικονομική τους παρουσία στην Ευρώπη για να εμποδίσουν τις ηπειρωτικές δυνάμεις όπως η Ρωσία, σύμφωνα με το ευρωατλαντικό όραμα. [8] Claude Franc, Η στρατιωτική ιστορία – Η Συνθήκη του Μπρεστ-Λιτόφσκ: οι όροι και οι συνέπειές της, Revue Défense Nationale, 2018 [9] Κατά τον Albert Grenier, ο πατριωτισμός περιλαμβάνει την έννοια του εδάφους ορισμένου από τα πολιτικά σύνορα, την ιστορική μνήμη και τη θέληση για εθνική αυτοδιάθεση. (“Για να ζήσει η πατρίδα, κάθε Γάλλος δέχεται να πεθάνει.”)
Ορίστε οι παραπομπές και οι πηγές που υποστηρίζουν τα επιχειρήματα του κειμένου:
[10]Σχέδιο Συντάγματος για την Ευρώπη (δεν επικυρώθηκε) Σύνδεσμος
[11] Alan Millward, The Life and Teaching of European Saints, στο The European Rescue of the Nation State, Routledge, 1992 – Ένα έργο που παρουσιάζει τους “Πατέρες της Ευρώπης” ως αγίους, αναδεικνύοντας την προσπάθεια να κατασκευαστεί ένα νέο συλλογικό αφήγημα γύρω από το ευρωπαϊκό εγχείρημα.
[12] Το γεωπολιτικό pivot της Γερμανίας προς την Ανατολή και τη Μιττελεουρόπα (Mitteleuropa) υπήρχε πριν τον πόλεμο στην Ουκρανία και ενισχύθηκε από αυτόν. Άρθρο
[13] Pierre-Emmanuel Thomann – Η σύγκρουση Ουκρανίας-Ρωσίας και η νέα γεωπολιτική αντιπαλότητα Γαλλίας-Γερμανίας, Κέντρο Γαλλικής Έρευνας για τη Στρατηγική Πληροφορία (Cf2R) Μελέτη
[14] Emmanuel Macron και η σχέση του με τον Jürgen Habermas:
Macron, le président qui se croyait philosophe, Causeur
Μια σειρά επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια στη Μαύρη Θάλασσα στα τουρκικά χωρικά ύδατα έχει κλιμακωθεί σε διεθνή κρίση μετά από δήλωση της Μόσχας.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ χαρακτήρισε τη στόχευση των πλοίων KAIROS και VIRAT όχι μόνο ως πράξη που στοχεύει τη Ρωσία, αλλά και ως «άμεση επίθεση στην κυριαρχία της Δημοκρατίας της Τουρκίας».
Η επίθεση σε δύο δεξαμενόπλοια στη Μαύρη Θάλασσα έχει μετατοπίσει απότομα το επίκεντρο του συνεχιζόμενου πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας προς την Τουρκία.
Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ χαρακτήρισε τις επιθέσεις «σκάνδαλο» και υποστήριξε ότι επρόκειτο για επίθεση όχι μόνο σε ρωσικά πλοία αλλά και στην «κυριαρχία της Τουρκίας».
Προειδοποιήσεις Ρωσίας στην Τουρκία
Ο Πεσκόφ σημείωσε ότι έχουν σημειωθεί επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια, ιδίως στα τουρκικά χωρικά ύδατα, και είπε ότι το περιστατικό «απέδειξε για άλλη μια φορά την πραγματική φύση της διοίκησης του Κιέβου».
Στοχοποιήθηκαν δύο δεξαμενόπλοια στις ακτές της Τουρκίας
Την περασμένη Παρασκευή το βράδυ, δύο ρωσικά δεξαμενόπλοια, που έπλεαν 28 και 35 μίλια ανοιχτά των τουρκικών ακτών στη Μαύρη Θάλασσα, δέχθηκαν επίθεση. Η Τουρκική Ναυτιλιακή Διοίκηση δήλωσε ότι η πυρκαγιά στο δεξαμενόπλοιο Kairos με σημαία Γκάμπιας προκλήθηκε από εξωτερικούς παράγοντες. Τα 25 μέλη του πληρώματος που επέβαιναν στο πλοίο εκκενώθηκαν με επιτυχία.
Αμέσως μετά την πρώτη έκρηξη, η επίθεση αναφέρθηκε από το δεξαμενόπλοιο Virat, το οποίο έπλεε 35 μίλια ανοιχτά. Τα 20 μέλη του πληρώματος ανακοίνωσαν ότι δεν θα εγκαταλείψουν το πλοίο.
Νέα επίθεση με μη επανδρωμένα θαλάσσια οχήματα
Το Σάββατο το πρωί, το δεξαμενόπλοιο Virat έγινε ξανά στόχος μη επανδρωμένων θαλάσσιων σκαφών. Υπήρξαν ζημιές στη δεξιά πλευρά, αλλά δεν ξέσπασε πυρκαγιά. Το πλήρωμα αναφέρθηκε ότι είναι σε καλή κατάσταση.
Επιθέσεις με «Sea Baby» από την Ουκρανία
Τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης είχαν αναφέρει προηγουμένως ότι οι επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν από τα ουκρανικά μη επανδρωμένα θαλάσσια οχήματα «Sea Baby». Οι ουκρανικές μυστικές υπηρεσίες δημοσίευσαν πλάνα από την επιχείρηση και ανέλαβαν την ευθύνη για την επίθεση. Είχε αναφερθεί προηγουμένως ότι τα οχήματα Sea Baby έχουν εμβέλεια 1.500 χιλιομέτρων και μπορούν να μεταφέρουν έως και δύο τόνους εκρηκτικών.
Η Τουρκία εξέφρασε τις ανησυχίες της
Τουρκικά ταξίδια
Το Υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι η στόχευση δεξαμενόπλοιων απειλεί την ανθρώπινη ζωή, τις θαλάσσιες μεταφορές και την περιβαλλοντική ασφάλεια. Η Άγκυρα δήλωσε ότι βρίσκεται σε επαφή με τα εμπλεκόμενα μέρη για να αποτρέψει την επέκταση της σύγκρουσης στη Μαύρη Θάλασσα και να αποτρέψει τη ζημία στα οικονομικά συμφέροντα της Τουρκίας.
Ζαχάροβα: Οι ίδιες δυνάμεις βρίσκονται πίσω από τις επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα
Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, δήλωσε ότι οι επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα αποτελούν συνέχεια των δυνάμεων που προηγουμένως παρεμπόδιζαν τις διαδικασίες συμφιλίωσης. Η Ζαχάροβα δήλωσε ότι οι επιθέσεις είχαν ως στόχο την κλιμάκωση των εντάσεων στην περιοχή.
Πρώτα ευρήματα στο KAIROS και το VIRAT
Το δεξαμενόπλοιο Kairos δέχθηκε επίθεση ενώ μετέφερε πετρέλαιο Urals από το ρωσικό λιμάνι Νοβοροσίσκ στην Ινδία. Ξέσπασε πυρκαγιά στο πλοίο, η οποία τέθηκε γρήγορα υπό έλεγχο.
Το δεξαμενόπλοιο Virat ζήτησε βοήθεια μετά την αρχική επίθεση. Ομάδες αντιμετώπισης απεστάλησαν στην περιοχή και αναφέρθηκε ότι η κατάσταση του πλοίου χωρίς φορτίο απέτρεψε μια σημαντική απειλή.
Ένα ρωσικό λιμάνι δέχτηκε επίσης επίθεση καθώς συνεχίστηκαν οι εντάσεις στη Μαύρη Θάλασσα
Η λειτουργία του τερματικού σταθμού πετρελαίου στο Νοβοροσίσκ της Ρωσίας ανεστάλη σήμερα το πρωί μετά από επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στη θάλασσα. Το κλείσιμο προκάλεσε βραχυπρόθεσμες διαταραχές στις εξαγωγές ενέργειας της Ρωσίας από τη Μαύρη Θάλασσα.
Νέες επιθέσεις στο Κίεβο
Ο ρωσικός στρατός στόχευσε το Κίεβο με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη για δεύτερη φορά μέσα σε τέσσερις ημέρες. Τουλάχιστον τρία άτομα σκοτώθηκαν και 37 τραυματίστηκαν στις επιθέσεις. Ένα άτομο τραυματίστηκε επίσης σοβαρά σε επίθεση στο Κραματόρσκ.
Η αναστήλωση της Αγίας Σοφίας, η οποία είχε μετατραπεί σε εργοτάξιο, ώθησε την UNESCO να αναλάβει δράση και οι κίνδυνοι καταγράφηκαν ένας προς έναν.
Συνεχίζονται οι συζητήσεις σχετικά με την αποκατάσταση του ναού της Αγίας Σοφίας, η οποία ανατέθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού. Ο Εκπαιδευτικός, Επιστημονικός και Πολιτιστικός Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών (UNESCO) προειδοποίησε ότι οι εργασίες αποκατάστασης, οι οποίες ξεκίνησαν το 2023, θα μπορούσαν να προκαλέσουν ζημιά στο 1.500 ετών κτίριο.
Ο Υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Μεχμέτ Νουρί Ερσόι δήλωσε ότι όλες οι εργασίες αποκατάστασης πραγματοποιήθηκαν με την έγκριση του Επιστημονικού Συμβουλίου.
Η Sözcü έλαβε την τελευταία έκθεση της UNESCO για την Τουρκία. Ένα μεγάλο μέρος της έκθεσης είναι αφιερωμένο στην Αγία Σοφία. Η επιτροπή εμπειρογνωμόνων που συνέταξε την έκθεση «Αποστολή Αντιδραστικής Παρακολούθησης», η οποία συντάχθηκε από κοινού από το Κέντρο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO και το ICOMOS, διεξήγαγε επιθεωρήσεις στην Κωνσταντινούπολη τον Ιούνιο του 2024 και η τελική έκθεση ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2024. Η έκθεση είναι η πρώτη επίσημη έκθεση που συντάχθηκε από εμπειρογνώμονες παγκόσμιας κληρονομιάς από τότε που η Αγία Σοφία χαρακτηρίστηκε ως τζαμί το 2020.
Η έκθεση τονίζει την επείγουσα σημασία πολλών θεμάτων, από τις προσπάθειες αποκατάστασης στην Αγία Σοφία έως τη διατήρηση του ιστορικού της ιστού.
Κίνδυνοι στο δάπεδο
Το πιο καυστικό τμήμα της έκθεσης είναι αφιερωμένο στην Αγία Σοφία. Η UNESCO τόνισε ότι η πλήρης κάλυψη του δαπέδου με χαλί δημιούργησε «κίνδυνο υγρασίας και φθοράς» στο αρχαίο βυζαντινό μάρμαρο, ενώ η κάλυψη των ψηφιδωτών έκρυβε την αξία του κτιρίου ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.
Ο αναστηλωτής και αρχιτέκτονας Σερχάτ Σαχίν, Πρόεδρος του Συνδέσμου Αρχιτεκτονικής Αποκατάστασης και Προστασίας της Πολιτιστικής Κληρονομιάς, δήλωσε: «Πιστεύουμε ότι οι μακροχρόνιες προειδοποιήσεις της UNESCO δεν λαμβάνονται αρκετά σοβαρά υπόψη από τις αρχές μας».
«Η UNESCO έχει δίκιο στην κριτική της»
Η καθηγήτρια Δρ. Ζεϊνέπ Αχουνμπάι, μια από τις πιο σεβαστές προσωπικότητες στην αρχιτεκτονική διατήρησης, αξιολόγησε την έκθεση της UNESCO.
Η Αχουνμπάι ήταν μέχρι πρόσφατα μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου της Αγίας Σοφίας, αλλά αποκαλύφθηκε ότι είχε παραιτηθεί από την επιτροπή λόγω αντιληπτής ανάγκης.
Η Αχουνμπάι δήλωσε: «Η κατανόηση της αυθεντικότητας και της ακεραιότητας ενός χώρου με καλυμμένες επιφάνειες και δυσπρόσιτες περιοχές είναι περιορισμένη. Επομένως, η κριτική είναι δικαιολογημένη. Είναι απαραίτητο η διατήρηση των Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς να πραγματοποιείται σύμφωνα με τις παγκόσμιες αρχές και με τη συμβολή εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου».
Το χρονικό του τέλους του Ζέλικο Ομπράντοβιτς και ο «σκιώδης» Ράτκο Τσακάρεβιτς.
Ο Ζέλικο Ομπράντοβιτς αποτελεί και επίσημα παρελθόν από την Παρτίζαν, καθώς επέμεινε στην παραίτησή του, και ο Οστόγια Μιγιαΐλοβιτς, πρόεδρος της ομάδας, αναφέρθηκε δημόσια στο όνομα του ανθρώπου που, όπως υποστηρίζει, προσπαθεί να υπονομεύσει και να δημιουργήσει προβλήματα στον σύλλογο.
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Ο λόγος για τον Ράτκο Τσακάρεβιτς, τον Σέρβο επιχειρηματία της εταιρείας Chemiko από τα Λουτσάνι και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Παρτίζαν από τον Σεπτέμβριο του 2015, όταν μπήκε στη διοίκηση μαζί με τον θρυλικό μπασκετμπολίστα Νίκολα Πέκοβιτς, με την ελπίδα να φέρουν καλύτερες μέρες στους ασπρόμαυρους.
Δύο χρόνια αργότερα ο Πέκοβιτς παραιτήθηκε από τη θέση του επικεφαλής του συλλόγου, έχοντας αναλάβει σε μια περίοδο ιδιαίτερα δύσκολη. Δεν κατάφερε όμως να αλλάξει την κατάσταση και έτσι τη θέση του πήρε ο Οστόγια Μιγιαΐλοβιτς, ο οποίος ανασχημάτισε ολόκληρο το Διοικητικό Συμβούλιο. Με αυτόν τον τρόπο ο Τσακάρεβιτς έμεινε εκτός Παρτίζαν.
Κατά τη διάρκεια τηλεοπτικής του συνέντευξης, ο Μιγιαΐλοβιτς αποκάλυψε ότι ο Ράτκο Τσακάρεβιτς προσπαθεί διαρκώς να δημιουργήσει προβλήματα χειραγωγώντας την κοινή γνώμη. Όπως υποστήριξε τα προβλήματα δεν προκύπτουν από το εσωτερικό του συλλόγου, αλλά προέρχονται από παράγοντες που βρίσκονται εκτός διοίκησης.
«Ο Ράτκο Τσακάρεβιτς κινείται σε θολά νερά, αλλά δεν θα μείνει έτσι. Σε 4,5 χρόνια δεν υπήρξε ποτέ σύγκρουση ανάμεσα σε μένα και τον Ομπράντοβιτς», ανέφερε ο Οστόγια Μιγιαΐλοβιτς.
Το χρονικό του τέλους του Ζέλικο Ομπράντοβιτς
Η Παρτίζαν γνώρισε την ένατη ήττα της σε 13 αγώνες στην Ευρωλίγκα την Τρίτη από τον Παναθηναϊκό, γεγονός που οδήγησε τον Ζέλικο Ομπράντοβιτς στην υποβολή παραίτησης την επόμενη μέρα.
Ωστόσο, την Πέμπτη πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου, όπου η παραίτηση απορρίφθηκε ομόφωνα. Ο Ομπράντοβιτς την ίδια μέρα επέστρεψε από την Αθήνα στο Βελιγράδι, όπου χιλιάδες οπαδοί της Παρτίζαν του επιφύλαξαν εντυπωσιακή υποδοχή στο αεροδρόμιο «Νίκολα Τέσλα».
Την Παρασκευή κάθισε ξανά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με το Διοικητικό Συμβούλιο. Οι συζητήσεις κράτησαν σχεδόν δύο ώρες, αλλά ο Ομπράντοβιτς δεν άλλαξε γνώμη. Μετά τη συνάντηση, η διοίκηση της Παρτίζαν επέδωσε απόλυση στον αθλητικό διευθυντή Ζόραν Σάβιτς. Παράλληλα κυκλοφόρησαν ανεπίσημες πληροφορίες ότι ο Ομπράντοβιτς και ο Μιγιαΐλοβιτς είχαν έντονη λογομαχία και ότι ο πολυνίκης προπονητής ζήτησε από τον πρόεδρο να αποχωρήσει από τη θέση του.
Τα μέσα ενημέρωσης μετέφεραν επίσης ανεπίσημα ότι στον Ομπράντοβιτς προσφέρθηκε πλήρης αναδιάρθρωση του ρόστερ, αν το θεωρεί απαραίτητο. Ο ίδιος φέρεται να εξήγησε ότι παραιτείται επειδή δεν μπορεί να επηρεάσει ορισμένους παίκτες και λόγω προβλημάτων υγείας.
Αν και αρχικά είχε γίνει γνωστό ότι νέα απόπειρα ανατροπής της απόφασης θα γινόταν τη Δευτέρα 1 Δεκεμβρίου, η Παρτίζαν ανακοίνωσε το βράδυ του Σαββάτου πως ο Ομπράντοβιτς αρνήθηκε οριστικά την επιστροφή του στον πάγκο.
Το ίδιο βράδυ μερικές εκατοντάδες οπαδοί της Παρτίζαν συγκεντρώθηκαν μπροστά από τη «Belgrade Arena» για μια μορφή διαμαρτυρίας, η οποία κατέληξε σε σπασμένα τζάμια στη μικρή αίθουσα και σε ομιλία του αρχηγού Βάνια Μαρίνκοβιτς.
Η Παρτίζαν δίνει τον επόμενο αγώνα της στην Ευρωλίγκα την Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου, απέναντι στη Μπάγερν Μονάχου, και ακόμη δεν έχει γίνει γνωστό ποιος θα είναι ο νέος προπονητής. Στις αρχές της επόμενης εβδομάδας αναμένεται νέα συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου και στη συνέχεια η πρώτη συνέντευξη Τύπου.
Μισάωρη «καταιγίδα» με προσβολές και κατηγορίες στο προεδρικόμέγαρο.
Μέχρι την τελευταία στιγμή, ο πρώην επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Αντρέι Γερμάκ, δεν πίστευε ότι θα απολυόταν και έτσι, όταν του ζητήθηκε να υποβάλει την επιστολή παραίτησής του, είχε ένα ξέσπασμα οργής, εξαπολύοντας λεκτική επίθεση και κατηγορίες στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, σύμφωνα με την ουκρανική εφημερίδα «Ukrainskaya Pravda».
Το newsletter του iEidiseis καθημερινά στο inbox σου. Κάνε εγγραφή εδώ.
Υπενθυμίζεται ότι ο Γερμάκ απομακρύνθηκε από την παραπάνω θέση μετά την έρευνα των αρχών κατά της διαφθοράς στο σπίτι του, στο πλαίσιο της αποκάλυψης του μεγάλου σκανδάλου με μίζες στην κρατική ενεργειακή εταιρία «Ενεργκοατόμ».
Το δημοσίευμα επικαλείται πηγές στο προεδρικό περιβάλλον, σύμφωνα με τις οποίες, όταν του ζητήθηκε να γράψει μια δήλωση παραίτησης, ο Γερμάκ «προκάλεσε στον πρόεδρο μια σκηνή υστερίας για μισή ώρα, με προσβολές, επιπλήξεις και κατηγορίες».
«Ο Γερμάκ δεν πίστευε μέχρι το τέλος ότι ο πρώτος (σς: ο πρόεδρος Ζελένσκι) θα τον απομάκρυνε. Και ακόμη περισσότερο ότι θα βρισκόταν προ τετελεσμένου γεγονότος. Λένε ότι αυτό που τον εξόργισε περισσότερο ήταν ακριβώς το γεγονός ότι ο πρόεδρος τον είχε εγκαταλείψει», δήλωσε ένα άτομο κοντά στον Γερμάκ.
«Τελικά, αυτός ο χωρισμός ήταν σαφώς ευκολότερος για τον Ζελένσκι, αν και δυσάρεστος. Δεν είναι ο πρώτος φίλος που ο πρόεδρος αναγκάστηκε να αποβάλει από την ομάδα του. Έχει ήδη τον Αντρίι Μπόχνταν, τον Ιβάν Μπακάνοφ, ακόμη και τον σχεδόν μεγάλο “αδελφό” του, Σεργκέι Σεφίρ. Για τον Γερμάκ, αυτή ήταν η πρώτη του εμπειρία, γι’ αυτό και η αντίδρασή του ήταν πιθανώς τόσο βίαιη», αναφέρει το άρθρο.
Τα περισσότερα μέλη της ομάδας του προέδρου που έδωσαν συνέντευξη στην UP συμφωνούν ότι μετά την παραίτηση του Γερμάκ, ο Ζελένσκι φαινόταν να έχει επιστρέψει στον προηγούμενο εαυτό του.
«Είναι ξανά ενεργητικός τώρα. Είναι σαν τον πρόεδρο της 24ης Φεβρουαρίου 2022. Και όλοι μας είμαστε μαζί του. Είχαμε μερικές πολύ καλές συναντήσεις το Σάββατο. Το κίνητρο και ο ενθουσιασμός του είναι πραγματικά απίστευτα», δήλωσε ένα από τα μέλη της ομάδας του Ζελένσκι στην UP.
ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΔΕΝΔΙΑ ΣΤΟ 3ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΜΚΕ ΚΟΜΒΟΣ….
ΜΕΡΟΣ 1ο
Μόλις τρεις μέρες πίσω, ο κ. ΥΕΘΑ Ν. Δένδιας, προκάλεσε και πάλι με τις δηλώσεις του , στο πλαίσιο εργασιών του 3ου συνεδρίου της ΑΜΚΕ ( Ανεξάρτητης Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας ) ΚΟΜΒΟΣ στο μέγαρο Καρατζά στην Αθήνα.
Μεταξύ άλλων, ο κ. Δένδιας αναφέρθηκε σε πλείστα θέματα της εθνικής άμυνας και της προσωποκεντρικής του προσέγγισης σε αυτά.
Η προσέγγιση αυτή, δεν περιορίζεται μόνο στα διαλαμβανόμενα του υπό (τυπική) διαβούλευση νομοσχεδίου, επονομαζομένου ως “Χάρτης Μετάβασης των ΕΔ “, ( η γνωστή προσωποπαγής “ατζέντα 2030”).
Ένα νομοσχέδιο που έχει ήδη δημιουργήσει μεγάλο θόρυβο αλλά και αναταραχή στο προσωπικό, ένεκα των οξύμωρων μεταβολών που το αγγίζουν (ιδιαίτερα τις τάξεις των Μον.Υπαξκων προέλευσης ΑΣΣΥ) , αλλά και ένεκα των θεσμικών αλλαγών σε φλέγοντα θέματα όπως η θητεία, η εθνοφυλακή, η εφεδρεία, η περιουσία των ΕΔ και η διαχείριση της, η συντήρηση των μέσων, η περαιτέρω λειτουργία των μετοχικών ταμείων και άλλα.
Ένα νομοσχέδιο, το οποίο μέχρι στιγμής, με κάποιες ιδιαίτερα αρνητικές προβλέψεις του, έχει καταφέρει να κινητοποιήσει και να βγάλει στο δρόμο (δις) , δεκάδες χιλιάδες στελεχών κάθε προέλευσης που αντιτίθενται ξεκάθαρα στις υπόψη μεθοδεύσεις (τελευταία κινητοποίηση την 29 Νοε 2025).
Πράγματα αν όχι πρωτοφανή, σίγουρα μη αποδεκτά τα οποία δεν συνάδουν και δεν βοηθούν στην συνοχή του προσωπικού και στην εύρυθμη λειτουργία των ΕΔ.
Πέραν λοιπόν, των υπόψη αλλαγών και μεθοδεύσεων οι οποίες έχουν συμπυκνωθεί στο υπόψη νομοσχέδιο, προχθές ο κ. ΥΕΘΑ κατάφερε με νεότερες δηλώσεις του, να προβληματίσει έτι περαιτέρω για τις επικείμενες ενέργειές του…
Οι υπόψη δηλώσεις του ΥΕΘΑ στο συνέδριο της ΑΜΚΕ ΚΟΜΒΟΣ, αγγίζουν πλέον τον σκληρό πυρήνα των στρατιωτικών επιχειρήσεων και της διεξαγωγής τους, αγγίζοντας θέματα δόγματος, επιχειρησιακής σχεδίασης αλλά …μέχρι και τακτικής !!!
Δεικνύοντας πασιφανώς, ότι αφενός μεν δεν έχει αντιληφθεί την πολιτική του θέση και τις αρμοδιότητες που πηγάζουν από αυτήν….
Αφετέρου δε, προβληματίζουν εύλογα οι υπόψη θέσεις, για το πως γίνεται ένας άνθρωπος χωρίς στρατιωτικό υπόβαθρο, γνώση και εμπειρία, να θέτει προσωποκεντρικά τις νέες βάσεις οργάνωσης-σχεδίασης και διεξαγωγής των επιχειρήσεων, και όλα αυτά διανθισμένα με έναν υπερφύαλο τρόπο και μια αλαζονεία άνευ προηγουμένου, η οποία βέβαια συνάδει πλήρως με το γενικότερο κλίμα λειτουργίας της παρούσας κυβέρνησης και των μελών της…
Είναι παραπάνω από ορατό, ότι το νομικό υπόβαθρο και η αντίστοιχη νομική εμπειρία του ΥΕΘΑ, δεν αποτελούν εχέγγυα και δεν δύνανται να ανταποκριθούν και να χρησιμεύσουν σε αυτά τα πεδία…
Πολλώ δε μάλλον, δεν μπορεί κάποιος επειδή υπηρέτησε μια στρατιωτική θητεία ως ΔΕΑ προ μισού αιώνα, να έχει αυθύπαρκτη άποψη, ή να σχηματίζει τέτοια μέσω εξωτερικών συμβούλων, πέραν των θεσμικών, ήτοι το ΓΕΕΘΑ και τα Επιτελεία των Κλάδων…
Ακόμη και οι αυτοπρόσωπες επισκέψεις του σε εταιρείες οπλικών συστημάτων και σε εκθέσεις-επιδείξεις στο εξωτερικό, περισσότερο προβληματίζουν παρά ενεργούν επωφελώς για τις ΕΔ.
Διότι αποδεικνύουν περίτρανα, ότι ο εν λόγω ΥΕΘΑ, λειτουργεί εξωθεσμικά, αφήνοντας στην άκρη μια ολόκληρη επιτελική αλυσίδα..
Μια αλυσίδα, η οποία εκκινεί από την ανίχνευση ορατών και δυνητικών απειλών στο εγγύς-μεσο-μακροπρόθεσμο μέλλον, στην συνεξέταση και επαναδιομόρφωση υφισταμένων δυνατοτήτων για την αντιμετώπισή τους, στην αναγκαιότητα ανάπτυξης και απόκτησης νέων, στον καθορισμό επιχειρησιακών απαιτήσεων , στον καθορισμό επί μέρους κριτηρίων, στη διερεύνηση της αγοράς, στην αναγκαιότητα ανάπτυξης R&D ( research and development ) , στην εκδήλωση και πρόσκληση υποβολής ενδιαφέροντος, στην επί μέρους και συνολική αξιολόγηση των ενδιαφερομένων και των προτάσεών τους, στην στάθμιση γεωπολιτικών συμμαχιών και γεωοικονομικών-γεωστρατηγικών συμφερόντων, σε τυχόν περιορισμούς και αλληλεπιδράσεις, σε πρωτογενείς και δευτερογενείς απορρέουσες υποχρεώσεις και ευθύνες, στον καθορισμό συμφωνιών είτε G2G (government to government), είτε απ’ευθείας με τον προμηθευτή, στη διενέργεια διαπραγματεύσεων, κ.ο.κ , μέχρι να προκύψει η οριστική συμφωνία και να παρακολουθηθεί η πιστή τήρηση εφαρμογής της…
Σε όλα τα παραπάνω, αυτονοήτως τα εμπλεκόμενα στελέχη, με το ανάλογο γνωσιακό υπόβαθρο και εμπειρία ,οφείλουν να καταβάλλουν το μέγιστο των προσπαθειών τους, με γνώμονα το βέλτιστο εθνικό συμφέρον και να προτείνουν στην πολιτική ηγεσία, σαφείς και πλήρως αιτιολογημένες προτάσεις προς λήψη απόφασης…
Η αλήθεια λοιπόν είναι ότι η παραπάνω διαδικασία έχει πάει εδώ και καιρό στα σκουπίδια…
Ουδείς πλέον εκ των τελευταίων κυβερνήσεων,δεν εφαρμόζει τις ανωτέρω ορθολογικές θεσμικές και σύννομες προσεγγίσεις, αλλά αντιθέτως, σε μια χώρα που έχει βουλιάξει στη διαφθορά, στη σήψη και στην παρακμή, όλα τα ανωτέρω, έχουν παραγκωνιστεί με τις προσωποκεντρικές αποφάσεις της πολιτικής ηγεσίας, ενδεδυμένες με “μανδύα νομιμότητας”, αφού έχει εφευρεθεί το νομικό τρυκ της προμήθειας αμυντικού υλικού, μέσω …ψήφισης νόμου..!!!..
Η υπερψήφιση του οποίου, εννοείται ότι είναι δεδομένη αφού η κυβέρνηση κατέχει την βουλευτική πλειοψηφία του κΥνοβουλίου, αλλα δυστυχώς, σε πλείστες των περιπτώσεων η υπόψη αυθαιρεσία και νομική ακροβασία βρίσκει στήριξη και από κόμματα της αντιπολίτευσης…
Μιας αντιπολίτευσης, η οποία δεν εκτελεί τον κοινοβουλευτικό συνταγματικό της ρόλο, αυτόν δηλαδή του ελεγκτή, αλλά αντιθέτως συμπράττει ενεργά στις ανωτέρω μεθοδεύσεις, είτε με την ανοχή της ( είτε με αποχή, είτε ψηφίζοντας παρών), είτε με την ενεργή στήριξή της…
Εξάλλου πως θα μπορούσε να γίνει αυτό, όταν στην παρούσα κυβέρνηση των 62 υπουργών/υφυπουργών, (ναι αυτό το “μικρό-ευέλικτο σχήμα” , που την ίδια ώρα ο ΥΕΘΑ, κατηγορεί τις ΕΔ για “υδροκεφαλισμό”…)…, οι 23 εκ των 62, κατ’ ουσίαν ανήκουν στην “αντιπολίτευση”…από την άκρα δεξιά, μέχρι το ΚΚΕ…
Και ενώ το επικοινωνιακό αφήγημα, τονίζει “να σταματήσουμε να ψωνίζουμε από το ράφι”, η σκληρή πραγματικότητα δεικνύει ότι ακόμη ψωνίζουμε από “το ράφι”…ενίοτε και “από τα πανέρια” των διεθνών αγορών…
ΜΕΡΟΣ 2ο…
Επί των δηλώσεων Δένδια η συνέχεια..
Το συνέδριο είχε τίτλο , “Η Ελλάδα σε παγκόσμια προοπτική”…
Και επειδή η λέξη προοπτική, δημιουργεί την αντίστοιχη προβολή στο μέλλον, ο κ. Δένδιας, θα έπρεπε να έιναι ο πρώτος θιασώτης, ο πρώτος υποστηρικτής μέτρων για την άμβλυνση έστω, του μείζονος για τη χώρα, δημογραφικού προβλήματος…
Επειδή το δημογραφικό πρόβλημα, έχει άμεσο αντίκτυπο στην είσοδο των κλάσεων προς εκτέλεση θητείας…
Αντ’ αυτού, ο κ. Δένδιας, αρκείται σε δηλώσεις ότι το όπλο του μαχητή,δεν είναι πλέον το τουφέκι, αλλά το FPV (first person view/ τετρακόπτερο drone)…
Και ενώ μπαίνει σε θέματα ατομικής τακτικής, εισάγοντας τις προσωπικές του “αυθεντίες”, αδυνατεί να δει τα πρώιμα lessons learnt από τα σύγχρονα ένοπλα πεδία αντιπαράθεσης, τόσο στην Ουκρανία, όσο και στη Γάζα, Λίβανο, Συρία, ή στη ζώνη του Σαχέλ και της παραμένουσας εύφλεκτης Λιβύης..
Ο έλεγχος του εδάφους λοιπόν , παραμένει αρμοδιότητα των ” boots on the ground”, οι οποίοι έχουν συμπεριλάβει στον ειδικό εξοπλισμό ομάδας τη χρήση τετρακόπτερων και για πιο συγκεκριμένες αποστολές τη χρήση τους από μεμονωμένους μαχητές.
Τα πρώτα διδάγματα έχουν δείξει την τάση της αύξησης των μελών και των καθηκόντων στο τακτικό επίπεδο ομάδας (από 7 σε 9) , ενώ την ίδια στιγμή λόγω του δημογραφικού, εμείς οδηγούμαστε σε μείωση (από 7 σε 6)…
Και εννοείται ότι άπαντες συνεχίζουν και κρατούν τον ατομικό τους οπλισμό, ο οποίος συνδυαστικά με άλλα τεχνολογικά επιτεύγματα που εξοπλίζουν τον μαχητή, έχει αυξήσει τη φονικότητά του.
Η δε εμμονή του υπουργού στην προσκόλληση της ιδέας εκσυγχρονισμού ενός πλέον μη σύγχρονου και μη ικανού ΤΟΜΠ (Μ 113), με αυθαίρετη βάφτιση του σε ΤΟΜΑ, είναι δεδομένο ότι θα δημιουργήσει πολύ περισσότερα προβλήματα, από αυτά που ευαγγελίζεται ότι θα επιλύσει…
Παράλληλα όμως θα αυξήσει τα εισοδήματα επιτήδειων, έστω και εις βάρος της ασφάλειας του προσωπικού και του αξιόμαχου των ΕΔ.
Όμως ούτε και εδώ υπάρχει πρόβλημα, καθόσον και πάλι σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του ΥΕΘΑ, θα πρέπει να αλλάξει η κουλτούρα αυτοθυσίας μας και να συνηθίσουμε σε εικόνες στρατιωτών σε φέρετρα, ακόμη και με τη σημαία της Ε.Ε…..
Αλλάζοντας level, ο κ. Δένδιας, μπήκε πλέον στο επιχειρησιακό επίπεδο, και δη αυτό της επιχειρησιακής σχεδίασης και μάλιστα των επιχειρήσεων του ΠΝ…
Έτσι λοιπόν πλέον καθόρισε, ότι τα πλοία του ΠΝ, δεν έχουν καμία δουλειά να υπερασπιστούν το Αιγαίο, καθόσον αυτό θα γίνει από τη στεριά, με πυραυλικά συστήματα και drones…..
Υπόψιν τα 8ιντσα πυροβόλα , “κουνάνε μαντήλι” πλέον, από τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, ως το μακρύ χέρι υποστήριξης και αποτροπής των Δκτων των επί μέρους ΑΔΤΕ….
Τι κι αν εδώ ,τα βγάλαμε άχρηστα…
Οι Ουκρανοί που τα αγοράζουν, επιμένουν να τα θελουν και να λένε ότι είναι χρήσιμα…μάλλον τους κοροϊδέψαμε…ή μήπως όχι…???…
Ο κ. Δένδιας πάντως , λέει ότι δεν χρειάζονται και όλα θα τα αναλάβει η “ασπίδα του Αχιλλέα”….
Με πυραύλους που θα έχουμε από τα χιλιάδες νησιά και μικρονήσια…
Υπόψιν, ότι από το πλέγμα δυνατοτήτων της πολυδιαφημιζόμενης “ασπίδας του Αχιλλέα”, οι περισσότερες εκ των δυνατοτήτων εντός αυτής, ήταν και είναι ήδη υπαρκτές, πλην όμως η ενοποίηση και η διαλειτουργικότητά τους , παραμένει ακόμη ένα θέμα εν εξελίξει..
Και προσθέτει ο κ. Δένδιας, ότι τα πλοία του ΠΝ, δεν θα κινδυνεύουν πλέον στο στενό και επικίνδυνο περιβάλλον στο Αιγαίο και θα αναλάβουν άλλες αποστολές με τα “στρατηγικά τους όπλα”…
Να βάλουμε λίγο τα πράγματα στη θέση τους…
“Τα πλοία είναι ασφαλή στα λιμάνια…αλα δεν φτιάχτηκαν για αυτό…φτιάχτηκαν για να ταξιδεύουν..”…
Όταν προμηθευτούμε τις 4 φρεγάτες FDI και χαρακτηριστούν αυτές FOC (περί τα τέλη του 2030) , και έχει ολοκληρωθεί επιτυχώς η αναβάθμιση των όπλων τους (με τους “στρατηγικούς” SCALP NAVALE), θα υπάρχουν 32 τέτοιοι πύραυλοι να πλήξουν αντίστοιχους ΣΥΑ (στόχοι υψηλής αξίας) , σύμφωνα με το σχέδιο στοχοποίησης…
Όσοι από αυτούς καταφέρουν να περάσουν το σχέδιο αεράμυνας του αντιπάλου , θα επιφέρουν πλήγματα καταστροφικότητας με την εκρηκτική κεφαλή τους, βάρους περίπου 450Kgr…
Για να το κάνω “λιανά”…, δηλαδή μιλάμε για αποτελεσματικότητα όση και δύο βόμβες 500 lb…
Το διευκρινίζω, για να μην νομίζουν κάποιοι ότι θα πάρουμε (αν πάρουμε) scalp navale , και “θα πάρουμε την Πόλη”…!!…
Παράλληλα, ο εξοπλισμός των φρεγατών με scalp navale , θα επιφέρει αντίστοιχη μείωση στα κελιά των Α/Α aster , ήτοι σε 16…
Η βρετανική φρεγάτα που επιχειρούσε στην Ερυθρά πέρυσι, ολοκλήρωσε λίγο νωρίτερα την επιτυχή ανάπτυξή της αντιμετωπίζοντας επιτυχώς 9 drones και έναν πυραυλο των Χούθις, γιατί το απόθεμα των όπλων on board, έπεσε κάτω του 50%…
Και να προσθέσω εδώ, ότι δεν έχουν σημασία μόνο οι αισθητήρες, για το πόσους στόχους “μπορείς να δεις”, ούτε πόσους στόχους μπορεί να στοχοποιήσει το ραντάρ και το σύστημα μάχης ταυτόχρονα , αλλά σαφώς παίζει σημαντικό ρόλο ο αριθμός των όπλων που φέρεις, ώστε να καταστούν επιτυχή πλήγματα…
Με έναν ιδιαίτερα χαμηλό αριθμό αναπλήρωσης των υπόψη πυραύλων aster , για τις ελληνικές φρεγάτες, είναι ένα πρόβλημα που παρά τα ανυπόστατα του υπουργού, το ΠΝ, εκτιμώ ότι θα πρέπει να δει με ιδιαίτερη σοβαρότητα…
Και δυστυχώς…σε αυτή τη σάπια χώρα, δεν θα είναι η πρώτη φορά που οι πολιτικάντηδες θα παραγγέλνουν ” state of the art” οπλικά συστήματα, χωρίς να παραγγέλνουν πυρομαχικά για αυτά…(βλέπε προμήθεια LEO 2 HELL, που έμειναν χωρίς πυρομαχικά για άνω της δεκαετίας….)…
Και για να επανέρθω στις φρεγάτες….όχι κ. Δένδια…είναι απολύτως αναληθές, ότι μια φρεγάτα δισεκατομμυρίων επιπέδου Belharra, μπορεί να καταστραφεί από ένα drone μερικών δεκάδων χιλιάδων ευρώ…όχι, δεν μπορεί.
Και κρατάω το καλύτερο για το τέλος…
Πέρα από τα “ευτράπελα” μεταξύ των δηλώσεων του και “κατά το δοκούν μεταφράσιμα “, σχετικά με τη θέση μας στο ΝΑΤΟ και τη σχέση μας “sui generis” με αυτό, πέρα από την “ευφορία του πλανήτη μετά το 2000” (άραγε ξέχασε τον πολέμο ΝΑΤΟ-τρομοκρατίας και τις επιχειρήσεις στο Αφγανιστάν??..ξέχασε την “Αραβική Άνοιξη” και τη σύγκρουση στη Λιβύη και στη Συρία..??..και τηλεμεταφέρθηκε 23 χρόνια μετά κατ’ευθείαν στην Ουκρανία..??..), ιδιαίτερα αλγεινή εντύπωση προκαλεί η δήλωσή του ότι “η κατάσταση επιβάλλει να αποκτήσει η χώρα σοβαρές Ένοπλες Δυνάμεις, με δυνατότητα να αντιμετωπίσουν απειλές”…!!!!
Υπονοώντας σαφώς, ότι μέχρι χθες, η χώρα δεν είχε σοβαρές Ένοπλες Δυνάμεις!!….και αυτές οι ΕΔ, δεν μπορούσαν να αντιμετωπίσουν απειλές!!!….
Και περίμεναν τον κ. Δένδια να έρθει για να κάνει σοβαρές ΕΔ!!!!.
Ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν τις απειλές!!!…
Αναρωτιέμαι πραγματικά αν έχει πλήρη επίγνωση των όσων λέει!!!…
(Σχετικά με την προσέγγισή μου ολιστικά, στην “ατζέντα 20230”, έχω τοποθετηθεί διεξοδικά στο Συνέδριο Γεωστρατηγικής και Ασφάλειας στην Αθήνα τον Ιούνιο 2025 , σύνδεσμος εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=YAVs985se1I ).
ΜΕΡΟΣ 3ο.
Επειδή, όπως ξέρετε, δεν κάθομαι “φρόνιμα”….είπα να ρίξω ένα εξ απαλών ονύχων “ψαξιματάκι” στην ΑΜΚΕ ΚΟΜΒΟΣ…
Σε αυτήν την Ανεξάρτητη Μη κερδοσκοπική Εταιρεία…
Η οποία ως κύριο σκοπό έχει (μεταξύ άλλων), την…. “ενίσχυση των δεσμών των Ελήνων του εξωτερικού…και την ενθάρρυνση και διευκόλυνσή τους για την επιστημονική, κοινωνική, τεχνολογική, πολιτιστική και οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας και την αναβάθμισή του διεθνούς και περιφερειακού της ρόλου”…( το καταστατικό της εδώ : https://komvos-node.org/%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b1%cf%83…/ ).
Και ενώ η ΑΜΚΕ , έχει πολλούς επί μέρους τομείς ενδιαφέροντος και ενεργοποίησης, ο τομέας της εθνιικής άμυνας δεν είναι…
Επίσης ιδιαίτερο ενδιαφέρον μου προκάλεσε η σύσταση της μόλις το …. 2021, στον τρίτο χρόνο διακυβέρνησης της παρούσας κυβέρνησης… !!!..
Ενώ άξιο μνείας είναι και το γεγονός ότι μεταξύ των “ιδρυτικών” μελών της, είναι οι… κ. Στουρνάρας, ο κ. Λουκάς Παπαδήμος, ο αποβιώσας κ. Προβόπουλος, δηλαδή τραπεζίτες και δντές τραπεζών, εφοπλιστές, πανεπιστημιακοί καθηγητές, διπλωμάτες, γιατροί, πρόεδροι του ΣΕΒ και ΙΟΒΕ, αλλά και πρόεδροι-δντές και ειδικοί σύμβουλοι του ….ΕΛΙΑΜΕΠ… !!!!…(Ωπ, εδώ , ξέρω σας “άρεσε”…)…
Όπως και να έχει , παρότι δεν ξεχνιέται η απαξιωτική αναφορά του ΥΕΘΑ προς το προσωπικό των ΕΔ στην ομιλία του στο club Rotary , παραμένει δυσνόητος ο λόγος των υπόψη δηλώσεων , για θέματα δόγματος, επιχειρησιακής σχεδίασης (ΠΝ) και τακτικής διεξαγωγής (ομάδα ΠΖ) προς την υπόψη ΑΜΚΕ…
Αυτονόητο δε, ότι η μη αναγκαιούσα δημοσίευση/διαρροή τέτοιων πληροφοριών σχετικά με τον μετασχηματισμό των ΕΔ μας, θα μπορούσε υπό άλλες συνθήκες λειτουργίας ευνομούμενης πολιτείας, να αποτελέσει αιτία ποινικού κολασμού…
Όχι όμως σήμερα… μιας και η ευνομούμενη πολιτεία με ισονομία,σε αυτή τη χώρα, παραμένει δώ και χρόνια, διαρκές ποθούμενο και ζητούμενο..
Εξάλλου, μόλις προ τριημέρου τιμήθηκαν με ένα εξίσου δυσνόητο λεκτικό-αιτιολογικό, τα μέλη της αποστολής που κατέληξε στην προ διετίας, γνωστή τραγωδία της Λιβύης με τους πέντε νεκρούς…
Όπου και εκεί βέβαια, δεν λογοδότησε κανείς…και η ευθύνη παραμένει ακόμη και σήμερα λέξη ορφανή…
Όπως βέβαια δεν λογοδότησε κανείς, ούτε για τους δύο αιχμαλώτους του Έβρου, ούτε για την Αγχίαλο, ούτε για το Στεφανοβίκειο…
Εκεί λοιπόν, πέρα από το λογύδριο του κ. Δένδια στη ΛΑΕΔ , όπου πραγματοποιήθηκε η απονομή των μεταλλίων “εξαιρέτου(???) πράξεως¨ , στη σελίδα του υπουργείου, και στις σχετικές φωτό, τα πρόσωπα των μελών της ομάδας των ΕΤΑ, ορθώς ήταν καλυμένα, ενώ δημοσιεύθηκαν μόνο τα αρχικά των ονομάτων τους…
Επειδή όμως , κατά πως φαίνεται στο υπουργείο δεν γνωρίζει η δεξιά , τι ποιεί η αριστερά, στο αντίστοιχο ΦΕΚ που δημοσιεύθηκε στη “Διαύγεια”, έχουμε τα πλήρη ονόματα τους…
Ναι ξέρω…”έχουμε νικητή”…
Υ.Γ.1 : Σε ένα κρεσέντο ναρκισσισμού και υπερφύαλης αλαζονείας, ο κ. Δένδιας, διαβεβαίωσε το κοινό του συνεδρίου , ότι εντός Δεκεμβρίου, θα “παραλάβει προσωπικά την πρώτη φρεγάτα FDI “…
Δεν είναι πρώτη φορά που ο κ. Δένδιας, παρότι είναι ο πολιτικός προϊστάμενος του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και έχει από κάτω του χιλιάδες προσωπικού με ειδικές γνώσεις και εμπειρίες, πολύ άνω του μέσου όρου, χρησιμοποιεί το πρώτο ενικό πρόσωπο, λέγοντας “…βρήκα χρήματα, , έκανα περικοπές από αλλού, έδωσα αυξήσεις, έκανα το ένα, έκανα το άλλο”, κ.ο.κ…
Είναι παραπάνω από προφανές, ότι ο κ. Δένδιας δεν έχει ιδιαίτερους δεσμούς με λέξεις όπως ταπεινότητα…
Προφανώς όμως, πέραν των καθηκόντων του υπουργού, απέκτησε και δεξιότητες κυβερνήτη, ύπαρχου, λοστρόμου, μηχανικού, αξκού γέφυρας, όπλων, επικοινωνιών και πάει λέγοντας…
Εν τέλει ,δεν χρειαζόμαστε πληρώματα…άστους να φεύγουν…να, τέσσερις – πέντε τέτοιους υπουργούς να έχουμε για να βάλουμε στις καινούριες φρεγάτες, θα το λύσουμε το πρόβλημα λειψανδρίας στις ΕΔ…και ας μην πατάει κανένας στις Σχολές…
Υ.Γ.2 : Πέρα από εξόχως αλαζονικό, είναι προσβλητικό και συνάμα επικίνδυνο, να μιλάτε κ. Δένδια, για θέματα που δεν γνωρίζετε…
Για αυτό, μην “μπαίνετε στα παπούτσια των άλλων”…και μάλιστα των “επιχειρησιακών”…
Ιδιαίτερα στα άρβυλα τους…
Γιατί τα άρβυλα αυτά, είτε έχουν περπατήσει στα νησιά του Αιγαίου και στα αναχώματα και στις λάσπες του Έβρου, είτε στην έρημο του Σαχέλ και στους καρόδρομους του Κοσσόβου και του Αφγανιστάν, είτε πατάνε ποδοστήρια και κάνουν το αίμα τους εννιά φορές βαρύτερο, είτε περπατάνε πανω στο καυτό ντεκ πλέοντας στην Ερυθρά…
Όλα μα όλα αυτά τα άρβυλα, έχουν να πουν ιστορίες, με πολύ κόπο, πολύ πόνο, πολύ ιδρώτα, ενίοτε δάκρυα και αίμα…
Παρότι οι διοικήσεις και το προσωπικό δρουν με γνώμονα την ασφάλεια και τον ορθολογισμό, υπάρχουν στιγμές που θα δράσουν ανορθολογικά και απρόβλεπτα, για να κάνουν τη διαφορά…..γιατί έτσι κρίνουν…γιατί έτσι “πρέπει”…γιατί έτσι έχουν “εκπαιδευτεί”…γιατί έτσι προτάσσει η συνείδήση τους και η αίσθηση του καθήκοντος…
Λέξεις άγνωστες σε εσάς και σε πολούς της συνομοταξίας..
Όπως το έχουν αποδείξει διαχρονικά οι ΕΔ, με αναρίθμητους τύμβους πεσόντων για να έχουμε αυτην την Ελλάδα σήμερα και εσείς να κάνετε τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας…
Μην νομίζετε ότι με γνώμονα τις όποιες νομικές σας γνώσεις, με μερικές επισκέψεις και έναν επιφανειακό ορθολογισμό, μπορείτε να κατανοήσετε τον τρόπο σκέψης, λειτουργίας και δράσης των ΕΔ και του προσωπικού τους…
Είναι κάτι πολύ βαθύτερο πολύ μεγαλύτερο, πολύ υψηλότερο, από αυτό που μπορείτε να κατανοήσετε…
Κάθε σώφρων διοικητής, σε κάθε μεταρρύθμιση, σε κάθε αλλαγή στο επίπεδο διοίκησης του, κοιτάει να έχει κοντά του, να έχει μαζί του, πρωτίστως το προσωπικό του…
Αυτοί είναι που θα εφαρμόσουν τις μεταρρυθμίσεις, αυτοί είναι που θα υλοποιήσουν το όραμά του…
Και βέβαια έχει φροντίσει να χτίσει στιβαρές σχέσεις εμπιστοσύνης μαζί τους…
Αποτύχατε οικτρά και στα δύο…
Παρότι , τόσο εσείς , όσο και η κυβέρνησή σας, έχετε αναγάγει την “επικοινωνία” σε “επιστήμη”…, αποτύχατε σε αυτό ακριβώς…
Ενώ πρωτίστως σας ενδιαφέρει το επικοινωνιακό αφήγημα με κάθε μορφή του στην κοινή γνώμη, αποτύχατε να επικοινωνήσετε με το προσωπικό και να το κάνετε να πιστέψει σε αυτήν την “ατζέντα 2030”.
Σε αυτήν , που την διαφημίζατε, -άκουσον-άκουσον-, μέχρι και με φωτεινές επιγραφές στη στέγη του υπουργείου στη Μεσογείων…
Σπείρατε ανέμους…θα θερίσετε θύελλες…νομοτέλεια…
Παναγιώτης Γερογλής
Υπτγος ε.α.
Diploma in Diplomatic and Strategic Studies
MA in International Security and Applied Strategy
EU Political Advisor / EAS /European Security&Defence College
του Κωνσταντίνου Κούσαντα, Αντιιστρατήγου ε.α.
Πιερ-Εμανουέλ Τομάν – Γεωπολιτικός
του Παναγιώτη Γερογλή Υποστρατήγου ε.α.*
