Will Gottsegen

(Εικονογράφηση: Ben Kothe / The Atlantic)

Οι γιορτές είναι μια περίοδος αναστοχασμού, όμως τελευταία έχω αρχίσει να το παρακάνω: τις τελευταίες εβδομάδες άκουσα ξανά μια λίστα με τα κορυφαία τραγούδια μου μέσω του Spotify Wrapped, ξανακοίταξα την πολύμηνη αναζήτηση εργασίας μου στο Year in Review του LinkedIn και αναλογίστηκα τις επιδόσεις μου στα σταυρόλεξα με το Year in Games των New York Times. Το 2025 φαίνεται να υπάρχουν περισσότεροι τέτοιοι «μεταφραστές δεδομένων» από ποτέ: η υπηρεσία οργάνωσης εκδηλώσεων Partiful προσκαλεί τους χρήστες σε ένα After Party, αποκαλύπτοντας με ποιους κοινωνικοποιήθηκαν περισσότερο μέσα στη χρονιά. Το Your Year With ChatGPT μας δείχνει πόσες παύλες em ανταλλάξαμε με την τεχνητή νοημοσύνη. Υπάρχουν επίσης το Wrap-Up του PlayStation, το Year in Books του Goodreads και ετήσιες ανασκοπήσεις για το Duolingo, το Letterboxd και το Oura. Ακόμη και το Untappd, ένα κοινωνικό δίκτυο για λάτρεις της μπίρας, διαθέτει ετήσια ανακεφαλαίωση με την ονομασία Recappd.

Η παράδοση των ετήσιων ανακεφαλαιώσεων υπάρχει εδώ και χρόνια, όμως αυτό που ξεκίνησε ως ένα χαριτωμένο εύρημα μάρκετινγκ έχει πλέον εξελιχθεί σε ολόκληρη «σεζόν». Στο σημερινό διαδικτυακό τοπίο, η εξατομίκευση είναι το νόμισμα της εποχής: τα αποτελέσματα αναζήτησης, οι διαφημίσεις εντός ιστοτόπων και οι ροές περιεχομένου προσαρμόζονται με ακρίβεια στις επιθυμίες των χρηστών βάσει της συμπεριφοράς τους. Κατά την περίοδο των ανασκοπήσεων, η ίδια αυτή συμπεριφορά γίνεται το προϊόν. Δεδομένα που συνήθως προορίζονται για εσωτερικές ομάδες ανάλυσης αποκτούν ξαφνικά ενδιαφέρον από μόνα τους — και η ανασκόπησή τους μπορεί να είναι διασκεδαστική, μέχρι να θυμηθούμε πόσο στενά παρακολουθούμαστε και πόσο πολύτιμα είναι τα δεδομένα μας για τα εταιρικά κέρδη.

Επειδή η αγορά της ετήσιας οπτικοποίησης δεδομένων έχει διογκωθεί υπερβολικά και επειδή οι καταναλωτές πλέον σχεδόν αναμένουν οι ψηφιακές τους συνήθειες να συμπυκνώνονται και να επανασυσκευάζονται, προϊόντα και υπηρεσίες που δεν θα έπρεπε κατ’ ανάγκην να «τυλιχθούν» προσαρμόζονται βεβιασμένα στο φορμά. Τα τελευταία χρόνια, η Αρχή Μεταφορών της Μητροπολιτικής Περιοχής της Ουάσιγκτον εκδίδει το Metro Rewind, συγκεντρώνοντας τις δημοφιλέστερες στάσεις λεωφορείων και τρένων των επιβατών. Στόχος, σύμφωνα με δελτίο Τύπου, δεν είναι τίποτε λιγότερο από τη «μετατροπή της μεταφορικής ιστορίας κάθε ατόμου σε ένα ζωντανό, κοινοποιήσιμο στιγμιότυπο που αποτυπώνει πώς κινείται στην περιοχή». Κανένα σύνολο δεδομένων δεν είναι υπερβολικά πεζό για αυτή τη μεταχείριση: η υπηρεσία αποθήκευσης στο cloud Google One έστειλε Year in Review που ενημέρωνε τους χρήστες πόσο από τον διαθέσιμο χώρο τους έχουν καταναλώσει και πόσο καιρό είναι συνδρομητές.

Όμως οι ετήσιες ανασκοπήσεις που φαίνεται να λειτουργούν καλύτερα είναι εκείνες που προσφέρουν στους ανθρώπους κάτι που πραγματικά θέλουν. Στην περίπτωση του Spotify Wrapped, η διαφημιστική καμπάνια αποδίδει τόσο για την εταιρεία που συλλέγει τα δεδομένα όσο και για τον χρήστη. Το Wrapped είναι ουσιαστικά μια εξωραϊσμένη διαφήμιση της ικανότητας του Spotify να αποκομίζει έσοδα από τα δεδομένα των χρηστών του, αλλά συνοδεύεται και από μια σειρά λειτουργιών που είναι πράγματι χρήσιμες. Ανυπομονώ για το Spotify Wrapped γιατί μου αφήνει μια λίστα αναπαραγωγής με τα αγαπημένα μου τραγούδια της χρονιάς και μου επιτρέπει να τα συγκρίνω με εκείνα των φίλων μου. Καθώς όμως όλο και περισσότερες εταιρείες σπεύδουν να μετατρέψουν ακατέργαστα δεδομένα χρηστών σε κάτι κομψό και κοινοποιήσιμο, η χρησιμότητα και η χαρά γίνονται δυσκολότερες να εντοπιστούν: χρειαζόμαστε πραγματικά μια απεικόνιση των στάσεων του μετρό που επισκέπτονται συχνότερα οι φίλοι μας;

Αυτό που αποκαλύπτεται δεν είναι πάντοτε ευχάριστο. Θεωρώ κάθε παραγγελία σε εφαρμογή διανομής φαγητού ως προσωπική αποτυχία, όμως το «YOUBER» του Uber Eats επιχειρεί να εξυμνήσει εκείνες τις νυχτερινές στιγμές οκνηρίας και υποχώρησης. Στην καλύτερή τους εκδοχή, οι εξατομικευμένες ετήσιες ανασκοπήσεις βρίσκουν τη διασκέδαση μέσα στα δεδομένα. Όμως η ιστορία ενός γεύματος — ακόμη κι ενός αξέχαστου που μοιράστηκε κανείς με φίλους — δεν μπορεί να ειπωθεί με επίπεδους αριθμούς. Και καλά κάνει το Year in Sport του Strava και είναι διαθέσιμο μόνο σε συνδρομητές, γιατί ξέρω ότι θα ενοχλούμουν αν ερχόμουν αντιμέτωπος με όλες τις ημέρες που δεν έτρεξα φέτος.

Το Spotify λέει ότι «το Wrapped σου είναι αντανάκλασή σου: ανεπανάληπτο και αδιαμφισβήτητα προσωπικό». Όμως η ιδέα ότι τόσο περιορισμένα δεδομένα μπορούν να προσφέρουν τέτοιο βάθος πρόσβασης είναι μια βολική μυθοπλασία. Αυτές οι λειτουργίες μπορούν επίσης να αντικατοπτρίζουν αυτό που οι χρήστες θέλουν να δείχνουν: καθώς οι ανασκοπήσεις έχουν γίνει ετήσια προσδοκία, κάποιοι έχουν βρει τρόπους να αλλοιώνουν το ψηφιακό τους αποτύπωμα, επιλέγοντας προσεκτικά τα είδη μέσων (βιβλία στο Goodreads, ταινίες στο Letterboxd, μουσική στο Spotify) που θα αποπνέουν καλλιέργεια και γούστο όταν έρθει η ώρα της κοινοποίησης. «Όπως η μηχανή προσαρμόζεται σε εμάς, έτσι κι εμείς προσπαθούμε να προσαρμοστούμε σε αυτήν», έγραφε η συνάδελφός μου Nancy Walecki σε κείμενό της το 2023 για το Spotify Wrapped. Οι φανατικοί συζητούν πότε ακριβώς το Spotify σταματά να καταγράφει τη συμπεριφορά των χρηστών και ποιες εβδομάδες του έτους ίσως δεν υπολογίζονται για την επόμενη έκδοση. Φέτος, το Spotify παρακολούθησε τις ακροάσεις από τον Ιανουάριο έως τα μέσα Νοεμβρίου, πράγμα που σημαίνει ότι το διάστημα από τα μέσα Νοεμβρίου έως τον Δεκέμβριο μπορεί να είναι χρόνος χωρίς επιτήρηση. «Ασφαλείς μήνες για να ακούτε τις ένοχες απολαύσεις σας», είχε αποκαλέσει κάποτε αυτό το αόριστο διάστημα ένα άρθρο του Mashable.

Το 2025, η επιτήρηση δεν αποτελεί αποκάλυψη. Επιλέγουμε να παραχωρούμε τα πολύτιμα δεδομένα μας σε ορισμένες εφαρμογές επειδή αποδεχόμαστε ότι τα προϊόντα αξίζουν το τίμημα. Και, σε πολλές περιπτώσεις, όταν καταφθάνουν οι ετήσιες ανασκοπήσεις, τις υποδεχόμαστε ευχαρίστως. Βοηθά, όμως, όταν οι εταιρείες μας δίνουν κάτι που καθιστά αυτές τις παραχωρήσεις λίγο πιο ανεκτές. Εξ ου και η συμφωνία που συνάπτω κάθε χρόνο με το Spotify. Παρ’ όλα αυτά, απολαμβάνω όποιες λίγες ευκαιρίες μου δίνονται να ξεφεύγω από το άγρυπνο βλέμμα αυτών των συλλεκτών δεδομένων. Έχουμε ακόμη μία ολόκληρη εβδομάδα πριν ξεκινήσει η καταγραφή για τις ανασκοπήσεις της επόμενης χρονιάς — και ύστερα θα τα ξανακάνουμε όλα από την αρχή.

23 Δεκεμβρίου 2025 

Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης σε κοινή συνέντευξη Τύπου μετά την τριμερή συνάντηση στην Ιερουσαλήμ, στις 22 Δεκεμβρίου 2025. (ABIR SULTAN/POOL/AFP μέσω Getty Images)

Ενίσχυση των τριμερών σχέσεων:
Οι ηγέτες της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ συμφώνησαν να ενισχύσουν την τριμερή συνεργασία τους στη Μεσόγειο, κατά τη διάρκεια συνόδου που πραγματοποιήθηκε στην Ιερουσαλήμ στις 22 Δεκεμβρίου. Στο φόντο της αυξανόμενης τουρκικής επιθετικότητας στην περιοχή, ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο Πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης υπέγραψαν κοινή διακήρυξη, με την οποία συμφώνησαν να «ενισχύσουμε τη συνεχιζόμενη τριμερή μας συνεργασία στους τομείς της ασφάλειας, της άμυνας και των στρατιωτικών υποθέσεων». Στο πλαίσιο της συνεργασίας, οι τρεις ηγέτες συζήτησαν τη διασύνδεση των ηλεκτρικών δικτύων μέσω του μακρύτερου και βαθύτερου υποθαλάσσιου καλωδίου ηλεκτρικής ενέργειας στον κόσμο, καθώς και τη συνεργασία στον τομέα του υπεράκτιου φυσικού αερίου.

Στο στόχαστρο οι τουρκικές απειλές:
Και οι τρεις χώρες έχουν προβληματικές σχέσεις με την Τουρκία, η οποία στο παρελθόν είχε κυριαρχήσει και στα τρία εδάφη μέσω της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει απειλήσει με χρήση στρατιωτικής βίας και τα τρία κράτη. Η Άγκυρα έχει επίσης αναστείλει το εμπόριο με το Ισραήλ μετά τη σφαγή της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, ενώ ταυτόχρονα στηρίζει ανοιχτά την τρομοκρατική οργάνωση. Κατά τη διάρκεια της κοινής συνέντευξης Τύπου, ο Νετανιάχου δήλωσε: «Προς όσους φαντασιώνονται ότι μπορούν να επανιδρύσουν τις αυτοκρατορίες τους και την κυριαρχία τους πάνω στα εδάφη μας, λέω: Ξεχάστε το. Δεν πρόκειται να συμβεί. Μην το σκέφτεστε καν».

Συζητήσεις για κοινή δύναμη ταχείας αντίδρασης:
Ελληνικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν στις 16 Δεκεμβρίου ότι Ισραηλινοί, Έλληνες και Κύπριοι αξιωματούχοι συζητούν τη δημιουργία κοινής δύναμης ταχείας αντίδρασης για την προστασία κρίσιμων περιφερειακών υποδομών στη Μεσόγειο. Το σχέδιο φέρεται να προβλέπει τη συγκρότηση δύναμης επιπέδου ταξιαρχίας, αποτελούμενης από 2.500 άνδρες: 1.000 από το Ισραήλ, 1.000 από την Ελλάδα και 500 από την Κύπρο.

Αντίδραση ειδικών του FDD

«Η τριμερής συνεργασία μεταξύ Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ είναι ευπρόσδεκτη ως αντίβαρο σε μια επεκτατική Τουρκία. Το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι μέλος του ΝΑΤΟ αποτελεί σημαντικό παράγοντα. Δεν θα αργήσει η στιγμή που οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αντιληφθούν ότι η Τουρκία βρίσκεται σε αντίθεση με συμμάχους των ΗΠΑ και στηρίζει αντιπάλους τους, όπως τη Βενεζουέλα του Μαδούρο, καθώς και την εχθρική ιδεολογία της Μουσουλμανικής Αδελφότητας.»
— Edmund Fitton-Brown, Ανώτερος Ερευνητής

«Αυτή η τριμερής συνάντηση θα πρέπει να αποτελέσει καμπανάκι για την Άγκυρα, η οποία έχει συνηθίσει υπερβολικά να επιδεικνύει τη στρατιωτική της ισχύ στην περιοχή, χωρίς να συνειδητοποιεί ότι οι κλιμακωτικές και απειλητικές της ενέργειες συσπειρώνουν τις χώρες της περιοχής με νέους τρόπους. Δεν πρόκειται για απειλή, αλλά για ευκαιρία ώστε η Τουρκία να επανεξετάσει τη στάση της.»
— Sinan Ciddi, Ανώτερος Ερευνητής

«Ενισχύοντας τη συμμαχία με την Ελλάδα και την Κύπρο, το Ισραήλ διασφαλίζει μια περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι αμυντικές συνεργασίες είναι κρίσιμες για την Ιερουσαλήμ, καθώς οι απειλές κατά της ασφάλειας του Ισραήλ εξελίσσονται συνεχώς και οι αντίπαλοί του συνωμοτούν για να απειλήσουν το εβραϊκό κράτος.»
— Enia Krivine, Ανώτερη Διευθύντρια του Προγράμματος Ισραήλ και του Δικτύου Εθνικής Ασφάλειας του FDD

23 Δεκεμβρίου 2025 | Long War Journal του FDD

William Doran | Ασκούμενος
Sinan Ciddi | Ανώτερος Ερευνητής

Ο πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, Αγκίλα Σάλεχ. (μέσω Wikimedia)

Στις 15 Δεκεμβρίου, ο Αγκίλα Σάλεχ, πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, χαρακτήρισε τη θαλάσσια συμφωνία Λιβύης–Τουρκίας του 2019 παράνομη και μη δεσμευτική, σε συνέντευξή του στο Λιβυκό Πρακτορείο Ειδήσεων (LANA). Ο Σάλεχ υποστήριξε ότι η συμφωνία ήταν «χτισμένη πάνω στην παρανομία», καθώς η κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας (GNA) με έδρα την Τρίπολη δεν εξασφάλισε την επικύρωσή της από τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Εκείνη την περίοδο, το λιβυκό κοινοβούλιο αποτελούσε μέρος της αντίπαλης κυβέρνησης του Τομπρούκ και εξακολουθεί να εμπλέκεται στην πολιτική αντιπαράθεση ανατολής–δύσης της Λιβύης, παρά τη de facto επανένωση.

Το 2019, η Τουρκία παρενέβη αποφασιστικά στον εμφύλιο πόλεμο της Λιβύης για να στηρίξει την κυβέρνηση της Τρίπολης υπό τον Φαγέζ αλ-Σάρατζ, προμηθεύοντας προηγμένα οπλικά συστήματα και αναπτύσσοντας τουρκικές δυνάμεις για την ασφάλιση της κυβέρνησής του. Σε αντάλλαγμα, ο Σάρατζ υπέγραψε μια αμφιλεγόμενη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που διεύρυνε δραστικά τις αξιώσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο — αξιώσεις που παραβίαζαν ευθέως τις διεθνώς αναγνωρισμένες θαλάσσιες ζώνες της Ελλάδας. Η συμφωνία, που καταδικάστηκε άμεσα από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και περιφερειακά κράτη όπως η Αίγυπτος, εκλαμβάνεται από την Ελλάδα ως ένδειξη των αναθεωρητικών φιλοδοξιών της Άγκυρας στη Μεσόγειο.

Τον Σεπτέμβριο του 2025, η Άγκυρα επιδίωξε να οικοδομήσει πάνω στη θαλάσσια συμφωνία του 2019 με τις αρχές της Τρίπολης, επιχειρώντας να πείσει την κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης να προσχωρήσει —και να ενταχθεί επίσημα— στην ίδια συμφωνία.

Πλέον, ο Σάλεχ καλεί τις λιβυκές αρχές να εισέλθουν σε πολυμερείς συνομιλίες με την Αίγυπτο, την Ελλάδα και την Τουρκία, προκειμένου να επιτευχθεί οριστική διευθέτηση των οικονομικών δικαιωμάτων στην πλούσια σε φυσικό αέριο Ανατολική Μεσόγειο. Οι δηλώσεις αυτές ακολούθησαν τις συναντήσεις του Σάλεχ με τον πρόεδρο της Ελληνικής Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη και τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη στην Αθήνα, στις 4 και 5 Δεκεμβρίου, κατά τις οποίες ο Σάλεχ άκουσε τις ελληνικές ανησυχίες για την οριοθέτηση του 2019. Ο Σάλεχ εξέφρασε επιφυλάξεις για τις ελληνικές θαλάσσιες διεκδικήσεις που εκτείνονται από την Κρήτη, λόγω της εγγύτητάς της με τις λιβυκές ακτές, και δήλωσε ότι η Λιβύη θα επιδιώξει μια συμφωνία με γνώμονα το ίδιον συμφέρον της και όχι σε ευθυγράμμιση με την Τουρκία ή με την Αίγυπτο και την Ελλάδα.

Τόσο η Αθήνα όσο και το Κάιρο αντιτίθενται στη θαλάσσια συμφωνία Λιβύης–Τουρκίας, με το επιχείρημα ότι παραβιάζει τα ύδατα των γειτονικών χωρών και παρέχει στην Τουρκία ευνοϊκή θέση για την εκμετάλλευση φυσικού αερίου. Ο Κακλαμάνης είχε προηγουμένως εκδώσει δημόσια δήλωση στις 4 Δεκεμβρίου, καλώντας η συμφωνία «να μην επικυρωθεί από το Κοινοβούλιο της Λιβύης». Στις 12 Δεκεμβρίου, ο διοικητής του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA) Χαλίφα Χάφταρ συναντήθηκε με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι στο Κάιρο, για την έναρξη συνομιλιών θαλάσσιας οριοθέτησης εκτός τουρκικού πλαισίου. Ο υποστηριζόμενος από την Αίγυπτο LNA αποτελεί μία από τις ανατολικές λιβυκές οντότητες που βρίσκονται σε σύγκρουση με την Τρίπολη και ευθυγραμμίζεται με τη Βουλή υπό την πρώην κυβέρνηση του Τομπρούκ.

Ανώτατοι Τούρκοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δεν έχουν ακόμη εκδώσει επίσημες δηλώσεις σχετικά με τις τοποθετήσεις του Σάλεχ ή την επίσκεψή του στην Αθήνα. Ωστόσο, το τουρκικό κρατικό πρακτορείο Anadolu Agency μετέδωσε δήλωση του Λίβυου αντιπροέδρου της Βουλής, Μοσμπάχ Ντούμα, η οποία ασκούσε κριτική στην ελληνική αντίθεση στη συμφωνία στις 8 Δεκεμβρίου. Σύμφωνα με τη δήλωση, ο Ντούμα χαρακτήρισε την έκκληση του Κακλαμάνη για απόρριψη της συμφωνίας «παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της Λιβύης». Στις 22 Δεκεμβρίου, το τουρκικό κοινοβούλιο παρέτεινε την ανάπτυξη των τουρκικών στρατιωτικών δυνάμεων στη Λιβύη έως τον Ιανουάριο του 2028, επικαλούμενο την ανάγκη «εξάλειψης επιθέσεων που ενδέχεται να στραφούν κατά των συμφερόντων της Τουρκίας στη Λιβύη από παράνομες ένοπλες ομάδες και τρομοκρατικές οργανώσεις».

Ο William Doran είναι ασκούμενος στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών (FDD). Ο Sinan Ciddi είναι ανώτερος ερευνητής στο FDD, όπου συνεισφέρει στο Πρόγραμμα Τουρκίας και στο Κέντρο Οικονομικής και Χρηματοοικονομικής Ισχύος. Μπορείτε να ακολουθήσετε τον Sinan στο X @sinanciddi.

23 Δεκεμβρίου 2025  

Ahmad Sharawi | Αναλυτής Έρευνας

Ο Σύρος πρόεδρος Άχμαντ αλ-Σαράα στη Δαμασκό, Συρία, στις 22 Δεκεμβρίου 2025. (Murat Gok/Anadolu μέσω Getty Images)

Σε λίγο περισσότερο από μία εβδομάδα, η Συρία θα μπορούσε να επιστρέψει στην εμφύλια αναταραχή που υπέστη ο λαός της επί 13 χρόνια. Η συμφωνία του Μαρτίου για την ενοποίηση των στρατιωτικών δυνάμεων του προέδρου Άχμαντ αλ-Σαράα και του διοικητή των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) Μαζλούμ Άμπντι, υπό κουρδική ηγεσία, είναι απίθανο να ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους. Αντιθέτως, έχει σημειωθεί αναζωπύρωση της σύγκρουσης. «Σε περίπτωση που οι δυνάμεις των SDF αρνηθούν να εφαρμόσουν τη συμφωνία του Μαρτίου, τα πράγματα ενδέχεται να οδηγηθούν σε κλιμάκωση», προειδοποίησε εκπρόσωπος του υπουργείου Εσωτερικών μετά από σφοδρές συγκρούσεις με δυνάμεις των SDF στο Χαλέπι στις 22 Δεκεμβρίου. Τουλάχιστον τρεις άμαχοι σκοτώθηκαν και δεκάδες τραυματίστηκαν στις μάχες. Τόσο η συριακή κυβέρνηση όσο και οι SDF συμφώνησαν στη συνέχεια να αποκλιμακώσουν τις εντάσεις.

Η βασική διαφωνία μεταξύ των δύο πλευρών αφορά το αν οι μαχητές των SDF θα ενταχθούν στον συριακό στρατό ως ενιαίες μονάδες, όπως επιμένει η ηγεσία της οργάνωσης — κάτι που θα τους επέτρεπε να διατηρήσουν έναν βαθμό αυτονομίας. Παρότι η Δαμασκός έχει «εκφράσει ετοιμότητα να αναδιοργανώσει περίπου 50.000 μαχητές [των SDF] σε τρεις κύριες μεραρχίες», η Τουρκία, ο βασικός υποστηρικτής της κεντρικής κυβέρνησης, έχει τονίσει ότι οι SDF πρέπει να ενσωματώσουν τους μαχητές τους ως άτομα και όχι ως διακριτές μονάδες.

Το ενδιαφέρον της Ουάσιγκτον για την αποτροπή σύγκρουσης στη Συρία

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι επιθυμεί μια σταθερή Συρία και έχει επαινέσει τον Σαράα για το ότι κάνει «πολύ καλή δουλειά». Μια στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ της συριακής κυβέρνησης και των SDF θα υπονόμευε τα αμερικανικά συμφέροντα. Οι SDF αποτελούν μακροχρόνιο εταίρο των ΗΠΑ στον αγώνα κατά της τρομοκρατίας και του Ισλαμικού Κράτους (ISIS), το οποίο εξακολουθεί να διατηρεί παρουσία στη Συρία. Η κουρδικής ηγεσίας οργάνωση είναι επίσης η κύρια δύναμη που φρουρεί τα κέντρα κράτησης μελών του ISIS στη βορειοανατολική Συρία. Το Ιράν, η Ρωσία και το ISIS θα ήταν όλοι πρόθυμοι να εκμεταλλευτούν οποιαδήποτε νέα αστάθεια.

Στο πλαίσιο του στοιχήματος υπέρ του Σαράα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν άρει το μεγαλύτερο μέρος των κυρώσεων κατά της Συρίας. Πιο πρόσφατα, το Κογκρέσο συμφώνησε στην κατάργηση του Νόμου Caesar, που είχε στόχο την προστασία των αμάχων από το καθεστώς Άσαντ, και συνέστησε σειρά δεικτών αναφοράς για τη διευκρίνιση των αμερικανικών προσδοκιών από τη νέα συριακή κυβέρνηση. Ένας από αυτούς τους δείκτες είναι η πλήρης εφαρμογή της συμφωνίας του Μαρτίου, συμπεριλαμβανομένων των προβλέψεων για την ασφάλεια και την πολιτική.

Τουρκικές απειλές κατά των SDF

Στις 22 Δεκεμβρίου, τουρκική αντιπροσωπεία υπό τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και τον υπουργό Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ επισκέφθηκε τη Δαμασκό, για συνομιλίες που επικεντρώθηκαν κυρίως στον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα και η Δαμασκός θα διαχειριστούν τους SDF στο άμεσο μέλλον. «Βλέπουμε ότι οι SDF δεν έχουν πρόθεση να προχωρήσουν ιδιαίτερα [προς την ενσωμάτωση]», δήλωσε ο Φιντάν μετά τη συνάντησή του με τον Σαράα και τον υπουργό Εξωτερικών Ασάαντ αλ-Σιμπάνι.

Ο Φιντάν ανέφερε προς τους SDF ότι η Τουρκία προτιμά «τον διάλογο, τη διαπραγμάτευση και τα ειρηνικά μέσα» και ότι η Άγκυρα δεν θέλει να «εξαναγκαστεί να προσφύγει ξανά στη στρατιωτική επιλογή».

Στις αρχές Δεκεμβρίου, τουρκικό δημοσίευμα ανέφερε ότι, αν οι SDF δεν συμφωνήσουν να ενταχθούν στον συριακό στρατό πριν από τον Ιανουάριο του 2026, τότε «η Δαμασκός θα πραγματοποιήσει επιχείρηση και [η Τουρκία] θα τη στηρίξει».

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συμφέρον στη διατήρηση της ειρήνης στη Συρία

Αν η συμφωνία του Μαρτίου καταρρεύσει, η Συρία κινδυνεύει να διολισθήσει εκ νέου στην αστάθεια που επέτρεψε σε αντιπάλους των ΗΠΑ, όπως το Ιράν, να εδραιωθούν στην περιοχή και να ανατραπούν τα δύσκολα κεκτημένα αμερικανικά οφέλη κατά του ISIS.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν λειτουργήσει ως ο βασικός διαμεσολαβητής μεταξύ των SDF και της Δαμασκού, θα πρέπει να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο στην αποτροπή επιστροφής στη σύγκρουση. Πρώτον, η Ουάσιγκτον οφείλει να υπενθυμίσει στον Σαράα ότι η ειρηνική ενσωμάτωση των SDF αποτελεί βασική αμερικανική προσδοκία, συνδεδεμένη με την άρση των κυρώσεων, και ότι η διατήρηση της σταθερότητας πρέπει να υπερισχύσει των απαιτήσεων της Τουρκίας και της εκστρατείας της κατά των SDF. Δεύτερον, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να καταστήσουν σαφές προς όλες τις πλευρές ότι διατηρούν την εξουσία να επιβάλλουν κυρώσεις σε οποιοδήποτε άτομο ή οντότητα «απειλεί την ειρήνη, την ασφάλεια, τη σταθερότητα ή την εδαφική ακεραιότητα της Συρίας», όπως προβλέπεται αρχικά στο Εκτελεστικό Διάταγμα 13894. Στρατιωτική δράση μεταξύ των SDF και της Δαμασκού ή τουρκική επέμβαση κατά των SDF θα ενέπιπταν σαφώς στο πεδίο αυτής της εξουσίας.

Ο Ahmad Sharawi είναι αναλυτής έρευνας στο Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών (FDD). Για περισσότερη ανάλυση από τον Ahmad και το FDD, εγγραφείτε ΕΔΩ. Ακολουθήστε τον Ahmad στο X @AhmadA_Sharawi. Ακολουθήστε το FDD στο X @FDD. Το FDD είναι μη κομματικό ερευνητικό ινστιτούτο με έδρα την Ουάσιγκτον, που εστιάζει στην εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική.

Του Tuvan Gumrukcu και Ahmed Elumami
24 Δεκεμβρίου 2025, 01:34 π.μ. GMT+2

Σύνοψη
Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου της Λιβύης και τέσσερα ακόμη άτομα σκοτώθηκαν σε συντριβή τζετ μετά την απογείωση από την Άγκυρα
Η Τουρκία ανακοίνωσε ότι χάθηκε το ραδιοσήμα πριν από τη συντριβή και ότι εντοπίστηκαν τα συντρίμμια
Ο αρχηγός του στρατού βρισκόταν στην Άγκυρα για επίσημη επίσκεψη
Τουρκικές και λιβυκές αρχές θα διερευνήσουν τα αίτια του δυστυχήματος

ΑΓΚΥΡΑ/ΤΡΙΠΟΛΗ, 23 Δεκεμβρίου (Reuters) – Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου του λιβυκού στρατού, Μοχάμεντ Άλι Άχμεντ αλ-Χαντάντ, σκοτώθηκε την Τρίτη σε αεροπορικό δυστύχημα μετά την αναχώρησή του από την τουρκική πρωτεύουσα Άγκυρα, ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Λιβύης, προσθέτοντας ότι στο αεροσκάφος επέβαιναν ακόμη τέσσερα άτομα.

«Αυτό συνέβη μετά από ένα τραγικό και επώδυνο περιστατικό, ενώ επέστρεφαν από επίσημο ταξίδι από την τουρκική πόλη της Άγκυρας. Αυτή η βαριά απώλεια αποτελεί μεγάλη απώλεια για το έθνος, για τον στρατιωτικό θεσμό και για όλο τον λαό», ανέφερε σε δήλωσή του ο Λίβυος πρωθυπουργός Αμπντουλχαμίντ Ντμπέιμπα.

Είπε ότι στο αεροσκάφος επέβαιναν επίσης ο διοικητής των χερσαίων δυνάμεων της Λιβύης, ο διευθυντής της στρατιωτικής αρχής βιομηχανικής παραγωγής, ένας σύμβουλος του αρχηγού του Γενικού Επιτελείου και ένας φωτογράφος από το γραφείο του.

Ο Τούρκος υπουργός Εσωτερικών Αλί Γερλικαγιά δήλωσε στην πλατφόρμα Χ ότι το αεροσκάφος απογειώθηκε από το αεροδρόμιο Εσενμπογκά της Άγκυρας στις 17:10 GMT με προορισμό την Τρίπολη και ότι η ραδιοεπικοινωνία χάθηκε στις 17:52 GMT. Ανέφερε ότι οι αρχές εντόπισαν τα συντρίμμια του αεροσκάφους κοντά στο χωριό Κεσικκαβάκ, στην περιοχή Χαϊμάνα της Άγκυρας.

Πρόσθεσε ότι το τζετ τύπου Dassault Falcon 50 είχε ζητήσει έκτακτη προσγείωση ενώ βρισκόταν πάνω από τη Χαϊμάνα, αλλά δεν κατέστη δυνατή η επικοινωνία.

Τα αίτια της συντριβής δεν ήταν άμεσα σαφή.
Ο Τούρκος υπουργός Δικαιοσύνης Γιλμάζ Τουντς δήλωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα για το δυστύχημα.

Η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας με έδρα την Τρίπολη ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι ο πρωθυπουργός έδωσε εντολή στον υπουργό Άμυνας να αποστείλει επίσημη αντιπροσωπεία στην Άγκυρα για να παρακολουθήσει τις διαδικασίες.

Ο Ουαλίντ Ελάφι, υπουργός Επικρατείας για πολιτικές υποθέσεις και επικοινωνία της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας, δήλωσε στο τηλεοπτικό δίκτυο Libya Alahrar ότι δεν ήταν σαφές πότε θα είναι έτοιμη η έκθεση για το δυστύχημα, προσθέτοντας ότι το τζετ ήταν μισθωμένο αεροσκάφος με έδρα τη Μάλτα. Ανέφερε επίσης ότι οι αρχές δεν διέθεταν «επαρκείς πληροφορίες σχετικά με την ιδιοκτησία ή το τεχνικό ιστορικό του», σημειώνοντας όμως ότι αυτά θα διερευνηθούν.

Η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας της Λιβύης κήρυξε τριήμερο εθνικό πένθος σε ολόκληρη τη χώρα.

Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας είχε ανακοινώσει νωρίτερα την επίσκεψη του Χαντάντ, αναφέροντας ότι είχε συναντηθεί με τον Τούρκο υπουργό Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ και τον Τούρκο ομόλογό του Σελτσούκ Μπαϊρακτάρογλου, καθώς και με άλλους ανώτατους Τούρκους στρατιωτικούς διοικητές.

Το δυστύχημα σημειώθηκε μία ημέρα αφότου το τουρκικό κοινοβούλιο ενέκρινε απόφαση για την παράταση, κατά δύο ακόμη έτη, της εντολής ανάπτυξης Τούρκων στρατιωτών στη Λιβύη.

Η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ, έχει στηρίξει στρατιωτικά και πολιτικά τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Λιβύης με έδρα την Τρίπολη. Το 2020 έστειλε στρατιωτικό προσωπικό στη χώρα για την εκπαίδευση και υποστήριξη της κυβέρνησης και αργότερα κατέληξε σε συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης, η οποία αμφισβητείται από την Αίγυπτο και την Ελλάδα.

Το 2022, η Άγκυρα και η Τρίπολη υπέγραψαν επίσης προκαταρκτική συμφωνία για την ενεργειακή έρευνα, την οποία επίσης αντιτίθενται η Αίγυπτος και η Ελλάδα.

Ωστόσο, η Τουρκία έχει πρόσφατα αλλάξει πορεία στο πλαίσιο της πολιτικής της «Μία Λιβύη», ενισχύοντας παράλληλα τις επαφές της και με την ανατολική παράταξη της Λιβύης.

Ρεπορτάζ: Tuvan Gumrukcu και Ece Toksabay στην Άγκυρα, Ahmed Elumami στην Τρίπολη και Jaidaa Taha και Muhammad Al Gebaly στο Κάιρο
Επιμέλεια: Chizu Nomiyama και Matthew Lewis