4 Ιανουαρίου 2026

ΕΡΩΤΗΣΗ: Μαζί μας τώρα ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο. Κύριε υπουργέ, σας ευχαριστούμε που είστε μαζί μας αυτό το πρωί.

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Σας ευχαριστώ.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Ο πρόεδρος Τραμπ ήταν αρκετά σαφής χθες. Είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρόκειται να «διοικήσουν» τη Βενεζουέλα. Με ποια νομική εξουσιοδότηση;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Λοιπόν — καταρχάς, αυτό που πρόκειται να συμβεί είναι ότι έχουμε επιβάλει καραντίνα στο πετρέλαιό τους. Αυτό σημαίνει ότι η οικονομία τους δεν θα μπορέσει να προχωρήσει έως ότου πληρωθούν οι όροι που εξυπηρετούν το εθνικό συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών και τα συμφέροντα του λαού της Βενεζουέλας. Και αυτό ακριβώς σκοπεύουμε να κάνουμε. Αυτή η μόχλευση παραμένει, είναι ενεργή, και αναμένουμε ότι θα οδηγήσει σε αποτελέσματα. Ελπίζουμε — και είμαστε αισιόδοξοι — ότι θα υπάρξουν θετικά αποτελέσματα για τον λαό της Βενεζουέλας, αλλά τελικά και πάνω απ’ όλα για εμάς, στο πλαίσιο του εθνικού συμφέροντος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Καθώς προχωράμε, ελπίζουμε να διαμορφώσουμε τις συνθήκες ώστε να μην υπάρχει πλέον στο ημισφαίριό μας μια Βενεζουέλα που λειτουργεί ως σταυροδρόμι για πολλούς από τους αντιπάλους μας παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων του Ιράν και της Χεζμπολάχ· που δεν μας στέλνει πλέον συμμορίες ναρκωτικών, δεν μας στέλνει πλέον σκάφη διακίνησης ναρκωτικών, δεν αποτελεί πλέον έναν παράδεισο διακίνησης για τα ναρκωτικά που φεύγουν από την Κολομβία μέσω της Καραϊβικής προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και, προφανώς, θέλουμε ένα καλύτερο μέλλον για τον λαό της Βενεζουέλας. Θέλουμε να έχουν μια πετρελαϊκή βιομηχανία όπου ο πλούτος θα πηγαίνει στον λαό και όχι σε μια χούφτα διεφθαρμένων ατόμων, ούτε θα κλέβεται από πειρατές σε ολόκληρο τον κόσμο. Προς αυτό εργαζόμαστε και σκοπεύουμε να χρησιμοποιήσουμε τη μόχλευση που διαθέτουμε για να το επιτύχουμε.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Να επαναλάβω την ερώτηση: ποια είναι η νομική εξουσιοδότηση για το ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «διοικούν» τη Βενεζουέλα;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Σας εξήγησα ποιοι είναι οι στόχοι μας και πώς σκοπεύουμε να χρησιμοποιήσουμε τη μόχλευση για να τους πετύχουμε. Όσον αφορά τη νομική εξουσιοδότηση για την καραντίνα, είναι πολύ απλό: έχουμε δικαστικές εντολές. Πρόκειται για πλοία που υπόκεινται σε κυρώσεις και λαμβάνουμε εντολές από δικαστήρια για να τα εντοπίζουμε και να τα κατάσχουμε. Δηλαδή — δεν ξέρω, ένα δικαστήριο δεν αποτελεί νομική εξουσία;

ΕΡΩΤΗΣΗ: Άρα οι Ηνωμένες Πολιτείες διοικούν τη Βενεζουέλα αυτή τη στιγμή;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Σας το εξηγώ ξανά — και θα το κάνω ακόμη μία φορά. Αυτό που «διοικούμε» είναι η κατεύθυνση προς την οποία θα κινηθεί η κατάσταση από εδώ και πέρα. Διαθέτουμε μόχλευση. Αυτή τη μόχλευση τη χρησιμοποιούμε και σκοπεύουμε να συνεχίσουμε να τη χρησιμοποιούμε — ήδη τη χρησιμοποιούμε. Μπορείτε να δείτε ότι έχουν αρχίσει να ξεμένουν από αποθηκευτική χωρητικότητα. Σε λίγες εβδομάδες θα αναγκαστούν να αρχίσουν να αντλούν πετρέλαιο, εκτός αν προχωρήσουν σε αλλαγές. Και αυτή η μόχλευση που έχουμε, με τον στολίσκο πλοίων που είναι ήδη τοποθετημένος, μας επιτρέπει να κατάσχουμε οποιοδήποτε πλοίο υπό κυρώσεις που εισέρχεται ή εξέρχεται από τη Βενεζουέλα φορτωμένο με πετρέλαιο ή καθ’ οδόν για να παραλάβει πετρέλαιο. Μπορούμε να επιλέγουμε ποια θα στοχοποιούμε. Για το καθένα έχουμε δικαστική εντολή. Αυτό θα συνεχιστεί έως ότου όσοι ελέγχουν τους μοχλούς εξουσίας στη χώρα προβούν σε αλλαγές που δεν θα εξυπηρετούν μόνο τα συμφέροντα του λαού της Βενεζουέλας, αλλά και τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών και όσα μας αφορούν. Αυτό σκοπεύουμε να κάνουμε.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Όμως, όταν ρωτήθηκε χθες ο Πρόεδρος —

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Η νομική εξουσιοδότηση είναι οι δικαστικές εντολές που διαθέτουμε.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Όταν ρωτήθηκε χθες ο Πρόεδρος ποιος θα «διοικεί» τη Βενεζουέλα, είπε ότι θα είστε εσείς, ότι θα είναι ο υπουργός Άμυνας, ότι θα είναι ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου. Τη διοικείτε αυτή τη στιγμή;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Τζορτζ, σας εξήγησα και πάλι ότι η μόχλευση που έχουμε εδώ είναι η μόχλευση της καραντίνας. Πρόκειται για επιχείρηση του Υπουργείου Πολέμου — με τη διεξαγωγή, σε ορισμένες περιπτώσεις, καθηκόντων επιβολής του νόμου από την Ακτοφυλακή για την κατάσχεση αυτών των πλοίων. Εγώ, προφανώς, είμαι βαθύτατα εμπλεκόμενος στη χάραξη αυτών των πολιτικών και, παρεμπιπτόντως, εξίσου βαθύτατα εμπλεκόμενος στην προσπάθεια να δούμε, ελπίζουμε, ορισμένες από αυτές τις αλλαγές να υλοποιούνται. Δυστυχώς, το πρόσωπο που βρισκόταν προηγουμένως εκεί, και δεν ήταν ο νόμιμος πρόεδρος της χώρας, ήταν κάποιος με τον οποίο δεν μπορούσαμε να συνεργαστούμε· κάποιος που είχε ήδη εξαπατήσει την κυβέρνηση Μπάιντεν πριν από μερικά χρόνια σε μια συμφωνία που δεν τήρησε. Ήταν ένα πρόσωπο με το οποίο απλώς δεν μπορούσαμε να δουλέψουμε.

Ελπίζουμε ότι υπάρχουν πλέον άνθρωποι σε θέσεις ευθύνης — θα το διαπιστώσουμε· η απόδειξη θα είναι στις πράξεις ή στις παραλείψεις τους — που θα αρχίσουν να υλοποιούν ορισμένες από αυτές τις αλλαγές, οι οποίες τελικά θα οδηγήσουν σε μια Βενεζουέλα ουσιαστικά και δραματικά διαφορετική από ό,τι έχει υπάρξει τα τελευταία 15 χρόνια. Όμως ο υπ’ αριθμόν ένα στόχος μας είναι η Αμερική. Νοιαζόμαστε για τη Βενεζουέλα, θέλουμε να τα πάει καλά στο μέλλον, αλλά ο πρώτος μας στόχος εδώ είναι η Αμερική. Τέλος στα ναρκωτικά. Τέλος — τέλος στις συμμορίες Tren de Aragua που κατευθύνονται προς εμάς. Και τέλος σε μια χώρα του ημισφαιρίου μας που μετατρέπεται σε σταυροδρόμι για κάθε αντίπαλο που έχουμε παγκοσμίως. Η Χεζμπολάχ, το Ιράν, όλοι τους την έχουν μετατρέψει σε παιδική τους χαρά. Αυτό δεν μπορεί και δεν θα συνεχιστεί υπό αυτή την κυβέρνηση.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Άρα είναι πλέον η θέση σας ότι η αντιπρόεδρος, Ντέλσι Ροντρίγκες, είναι τώρα η νόμιμη πρόεδρος της Βενεζουέλας;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Λοιπόν, αυτό δεν αφορά το ποιος είναι ο νόμιμος πρόεδρος. Δεν πιστεύουμε — δεν πιστεύουμε ότι το καθεστώς που βρίσκεται στην εξουσία είναι νόμιμο μέσω εκλογών, και αυτό δεν είναι μόνο δική μας θέση. Περίπου εξήντα χώρες σε όλο τον κόσμο έχουν υιοθετήσει την ίδια άποψη, συμπεριλαμβανομένης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατανοούμε, όμως, ότι στη Βενεζουέλα υπάρχουν σήμερα άνθρωποι που είναι σε θέση να προχωρήσουν σε πραγματικές αλλαγές. Για παράδειγμα, όταν θέλουμε να στείλουμε πτήσεις επαναπατρισμού μεταναστών, παρότι δεν έχουμε αναγνωρίσει ποτέ το καθεστώς Μαδούρο ως νόμιμο, έπρεπε να συνεργαστούμε με τις αρχές που έλεγχαν το αεροδρόμιο. Έπρεπε να συνεργαστούμε με τους ανθρώπους που είχαν τα όπλα και τον έλεγχο των αεροδρομίων. Έπρεπε να συνεργαστούμε μαζί τους για να πετύχουμε αυτούς τους στόχους. Αυτό είναι διαφορετικό από την αναγνώριση της νομιμότητάς τους.

Τελικά, η νομιμότητα για το σύστημα διακυβέρνησής τους θα προκύψει μέσα από μια μεταβατική περίοδο και πραγματικές εκλογές — τις οποίες δεν έχουν πραγματοποιήσει. Και, παρεμπιπτόντως, αυτός είναι ο λόγος που ο Μαδούρο δεν ήταν απλώς ένας κατηγορούμενος διακινητής ναρκωτικών· ήταν ένας παράνομος πρόεδρος. Δεν ήταν αρχηγός κράτους. Και συνεχίζω να βλέπω δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης να τον αποκαλούν «Πρόεδρο Μαδούρο» και «αρχηγό κράτους». Δεν ήταν αρχηγός κράτους. Δεν ήταν — και δεν το λέμε μόνο εμείς· το είχε πει και η κυβέρνηση Μπάιντεν, όπως και περίπου εξήντα χώρες σε όλο τον κόσμο.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Ο Πρόεδρος είπε ότι μιλήσατε με την αντιπρόεδρο, τη Ροντρίγκες, και ότι εκείνη υποσχέθηκε να κάνει ό,τι χρειαστούν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, στη τηλεοπτική της δήλωση ήταν αρκετά προκλητική, λέγοντας ότι ο Μαδούρο παραμένει πρόεδρος και ότι ο λαός της Βενεζουέλας δεν θα είναι πλέον σκλάβοι ή «αποικία της αυτοκρατορίας». Αυτή είναι η φράση της. Τι ακριβώς σας είπε και τι ακολουθεί;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Δεν πρόκειται να κρίνουμε την πορεία από εδώ και πέρα με βάση όσα λέγονται απλώς σε συνεντεύξεις Τύπου. Στο τέλος της ημέρας, θέλουμε να δούμε πράξεις. Η ρητορική είναι ένα πράγμα. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι άνθρωποι λένε ορισμένα πράγματα στην τηλεόραση σε αυτές τις χώρες, ειδικά 12 ή 15 ώρες αφότου το άτομο που μέχρι πρότινος διοικούσε το καθεστώς βρίσκεται πλέον με χειροπέδες και καθ’ οδόν προς τη Νέα Υόρκη.

Αυτό που θα πω είναι απλό: δεν θα αντιδρούμε σε δηλώσεις συνεντεύξεων Τύπου ή σε όσα λέγονται σε κάποια συνέντευξη ή σε κάποια ανάρτηση μέσων ενημέρωσης. Αυτό στο οποίο θα αντιδρούμε είναι πολύ απλό: τι κάνετε στην πράξη. Όχι τι λέτε δημόσια — τι συμβαίνει. Τι ακολουθεί. Σταματούν να έρχονται τα ναρκωτικά; Γίνονται οι αλλαγές; Απελαύνεται το Ιράν; Παύει η Χεζμπολάχ και το Ιράν να μπορούν να δρουν κατά των συμφερόντων μας από τη Βενεζουέλα; Σταματά το μεταναστευτικό ρεύμα; Τερματίζονται τα σκάφη διακίνησης ναρκωτικών; Αντιμετωπίζετε το ELN και τις FARC, δύο ναρκοτρομοκρατικές οργανώσεις που ελέγχουν εδάφη και δρουν ατιμώρητα από το έδαφος της Βενεζουέλας εις βάρος των συμφερόντων της Κολομβίας και των Ηνωμένων Πολιτειών;

Αυτά είναι τα ζητήματα που θέλουμε να αντιμετωπιστούν. Αν αντιμετωπιστούν, έτσι θα το κρίνουμε. Αν δεν αντιμετωπιστούν, επίσης έτσι θα το κρίνουμε.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Και τι συμβαίνει αν δεν αντιμετωπιστούν;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Όπως είπα, διατηρούμε όλες τις επιλογές που είχαμε πριν από αυτή την επιδρομή, τη σύλληψη και τη σύλληψη. Η καραντίνα βρίσκεται ήδη σε ισχύ. Αν είστε πλοίο που υπόκειται σε κυρώσεις και κατευθύνεστε προς τη Βενεζουέλα, θα κατασχεθείτε είτε κατά την είσοδο είτε κατά την έξοδο, με δικαστική εντολή που λαμβάνουμε από δικαστές στις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα συνεχίσουμε να εφαρμόζουμε τις κυρώσεις μας, και αυτό θα συνεχιστεί έως ότου πραγματοποιηθούν αλλαγές.

Δεν μπορώ να υπερτονίσω πόσο καταστροφικό είναι αυτό για το μέλλον τους. Υπάρχει, βέβαια, και μια εναλλακτική. Και αυτή είναι μια πετρελαϊκή βιομηχανία που πραγματικά ωφελεί τον λαό· που δεν εξυπηρετεί δύο, τρία ή πέντε άτομα που τη λεηλατούν, και σίγουρα όχι το Ιράν ή άλλες οντότητες υπό κυρώσεις.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Αλλά πώς σκοπεύουν οι Ηνωμένες Πολιτείες να εξασφαλίσουν τα πετρελαϊκά κοιτάσματα; Δεν θα απαιτηθούν αμερικανικά στρατεύματα;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Στην πραγματικότητα, αυτό δεν αφορά την εξασφάλιση των κοιτασμάτων. Αφορά τη διασφάλιση ότι κανένα πετρέλαιο που υπόκειται σε κυρώσεις δεν θα εισέρχεται ή θα εξέρχεται έως ότου γίνουν αλλαγές στη διακυβέρνηση ολόκληρου του κλάδου. Διότι αυτή τη στιγμή ο κλάδος αυτός δεν υφίσταται με την παραδοσιακή έννοια. Τα πετρελαϊκά πεδία λειτουργούν ουσιαστικά ως πειρατικές επιχειρήσεις. Κυριολεκτικά κλέβουν το πετρέλαιο από το έδαφος. Μια χούφτα αυλικών επωφελείται — έτσι διατηρείται αυτό το καθεστώς. Παράγουν περίπου στο 18% της δυναμικότητας, επειδή ο εξοπλισμός είναι πλήρως απαρχαιωμένος, και απλώς τσεπώνουν τα χρήματα. Πωλούν το πετρέλαιο με τεράστιες εκπτώσεις στις παγκόσμιες αγορές — 40 ή 50 σεντς στο δολάριο — και όλα αυτά τα χρήματα καταλήγουν σε αυτούς. Τα πετρελαϊκά κοιτάσματα δεν έχουν ωφελήσει τον λαό της Βενεζουέλας εδώ και πάνω από μια δεκαετία. Αντίθετα, έχουν δημιουργήσει εκατομμυριούχους και δισεκατομμυριούχους από μια χούφτα ανθρώπων. Αυτό είναι που κρατά το καθεστώς όρθιο. Αυτό πρέπει να αλλάξει.

Ο τρόπος να αλλάξει προς όφελος του λαού της Βενεζουέλας είναι να μπουν ιδιωτικές εταιρείες — όχι από το Ιράν ή αλλού — να επενδύσουν σε εξοπλισμό που δεν έχει ανανεωθεί εδώ και 20 χρόνια, επειδή κανένα από τα κέρδη δεν επανεπενδύθηκε· όλα κλάπηκαν. Αυτό θα απαιτήσει εξωτερικές εταιρείες με τεχνογνωσία. Και όλα ξεκινούν από δραστικές αλλαγές στον τρόπο που συμπεριφέρονται οι αρχές που ελέγχουν τον κλάδο. Μέχρι να γίνουν αυτές οι αλλαγές, η καραντίνα θα παραμείνει σε ισχύ.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Η Chevron είναι αυτή τη στιγμή η μόνη αμερικανική εταιρεία πετρελαίου που δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα. Έχετε λάβει δεσμεύσεις από άλλες αμερικανικές εταιρείες;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Δεν έχω μιλήσει με αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες τις τελευταίες ημέρες, αλλά είμαστε αρκετά βέβαιοι ότι θα υπάρξει έντονο ενδιαφέρον από δυτικές εταιρείες. Μη ρωσικές, μη κινεζικές εταιρείες. Τα διυλιστήριά μας στις ακτές του Κόλπου των ΗΠΑ είναι τα καλύτερα για τη διύλιση αυτού του βαρέος αργού, και υπάρχει μάλιστα έλλειψη βαρέος αργού παγκοσμίως. Πιστεύω ότι θα υπάρξει τεράστια ζήτηση και ενδιαφέρον από τον ιδιωτικό τομέα, αν δοθεί ο χώρος και η ευκαιρία να γίνει σωστά.

Αυτό θα αποφέρει τεράστια έσοδα για να ωφεληθεί ο λαός της Βενεζουέλας — όχι μια χούφτα ανθρώπων στην κορυφή, αλλά ο λαός. Αυτό μπορεί να συμβεί. Θα υπάρξει ενδιαφέρον. Δεν έχω μιλήσει ακόμη με τις εταιρείες μετά από όλα όσα συνέβησαν, αλλά γνωρίζω ποιες είναι και έχω μιλήσει με τον υπουργό Ράιτ, τον υπουργό Μπέργκαμ και άλλους, και ξέρω ότι σύντομα θα αρχίσουν να αξιολογούν την κατάσταση και να συνομιλούν με ορισμένες από αυτές τις εταιρείες. Δεν έχω καμία ανησυχία ότι δεν θα υπάρξει ενδιαφέρον. Θα υπάρξει τεράστιο ενδιαφέρον, αν γίνει με τον σωστό τρόπο.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Ακόμη δεν μου είναι σαφές ποια είναι η νομική εξουσιοδότηση για το ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «διοικούν» τη Βενεζουέλα. Πολλά μέλη του Κογκρέσου και νομικοί ειδικοί λένε ότι η επιχείρηση σύλληψης του Μαδούρο ήταν παράνομη, επειδή δεν ζητήθηκε εξουσιοδότηση από το Κογκρέσο. Γιατί δεν ήταν απαραίτητη;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Δεν ήταν απαραίτητη, διότι δεν επρόκειτο για εισβολή. Δεν καταλάβαμε μια χώρα. Ήταν επιχείρηση σύλληψης. Ήταν επιχείρηση επιβολής του νόμου. Συνελήφθη επί βενεζουελανικού εδάφους από πράκτορες του FBI, του διαβάστηκαν τα δικαιώματά του και απομακρύνθηκε από τη χώρα.

Προτρέπω όλους — ξέρω ότι είναι Κυριακή και ο κόσμος έχει υποχρεώσεις — να διαβάσουν το κατηγορητήριο, το οποίο πλέον έχει δοθεί στη δημοσιότητα. Να διαβάσουν τι έκανε αυτός ο άνθρωπος τα τελευταία 15 χρόνια της ζωής του κατά των Ηνωμένων Πολιτειών — ο ίδιος και η σύζυγός του. Συνελήφθη. Και προφανώς δεν επρόκειτο για φιλικό έδαφος, οπότε για να τον συλλάβουμε χρειάστηκε να εμπλακεί το Υπουργείο Πολέμου.

Το Υπουργείο Πολέμου επενέβη, εξουδετέρωσε κάθε απειλή κατά των πρακτόρων που εισέρχονταν για τη σύλληψη, κάθε απειλή κατά την αποχώρηση και κάθε απειλή όσο βρίσκονταν στο έδαφος. Ήταν μια εξαιρετικά περιορισμένη και στοχευμένη επιχείρηση. Ήταν επίσης επιχείρηση με συγκεκριμένα προαπαιτούμενα: ο καιρός έπρεπε να είναι κατάλληλος, έπρεπε να διαμένει σε συγκεκριμένο σημείο, όλα έπρεπε να ευθυγραμμιστούν για να γίνει αυτό.

Δεν μπορείς να ενημερώσεις το Κογκρέσο για κάτι τέτοιο για δύο λόγους. Πρώτον, θα διαρρεύσει — είναι τόσο απλό. Και δεύτερον, πρόκειται για επείγουσα κατάσταση. Δεν ξέρεις καν αν τελικά θα μπορέσεις να την υλοποιήσεις. Δεν μπορείς να ειδοποιήσεις ότι θα γίνει Τρίτη ή Τετάρτη, γιατί σε πολλές φάσεις δεν γνωρίζαμε αν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί. Έπρεπε να συμπέσουν ο τόπος, ο χρόνος, ο καιρός και πολλές άλλες παράμετροι. Ο βασικός λόγος, όμως, είναι η επιχειρησιακή ασφάλεια. Θα έθετε σε κίνδυνο τους ανθρώπους —

ΕΡΩΤΗΣΗ: Όπως γνωρίζετε, το —

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: — που πραγματοποίησαν αυτή την επιχείρηση βρέθηκαν σε πολύ επικίνδυνες συνθήκες. Και, ειλικρινά, αρκετά μέσα ενημέρωσης είχαν λάβει διαρροές ότι αυτό επρόκειτο να συμβεί και τις κράτησαν ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, και τους ευχαριστούμε, γιατί διαφορετικά θα μπορούσαν να είχαν χαθεί ζωές. Αμερικανικές ζωές.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Και η λεγόμενη «Ομάδα των Οκτώ» στο Κογκρέσο έχει ιστορικό μη διαρροών. Όμως αναφερθήκατε στο κατηγορητήριο κατά του κ. Μαδούρο, το οποίο φυσικά περιγράφει λεπτομερώς τις δραστηριότητές του στη διακίνηση ναρκωτικών. Στην ίδια δικαιοδοσία, ο πρώην πρόεδρος της Ονδούρας καταδικάστηκε για παρόμοιες κατηγορίες, ωστόσο ο Πρόεδρος του απένειμε χάρη. Ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Πληροφοριών της Γερουσίας, Μαρκ Γουόρνερ, δήλωσε σχετικά: «Δεν μπορείς να υποστηρίζεις αξιόπιστα ότι οι κατηγορίες για διακίνηση ναρκωτικών δικαιολογούν εισβολή στη μία περίπτωση, ενώ στην άλλη απονέμεις χάρη».

Ποια είναι η απάντησή σας;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Ο Πρόεδρος έχει την εξουσία απονομής χάρης. Εκείνος είναι που εξέτασε τον φάκελο μαζί με τους συνεργάτες του στον Λευκό Οίκο για να λάβει αυτές τις αποφάσεις. Παραπέμπω, λοιπόν, τις ερωτήσεις σε εκείνους, διότι δεν συμμετέχω στη διαδικασία απονομής χάρης και δεν μπορώ να σχολιάσω, καθώς δεν είχα καμία εμπλοκή σε αυτή.

Ο Πρόεδρος εξήγησε χθες ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, θεώρησε πως υπήρξε αδικία και ότι υπήρξε άδικη μεταχείριση του συγκεκριμένου προσώπου. Επίσης, επεσήμανε ότι το κόμμα που κέρδισε πλέον τις εκλογές στην Ονδούρα είχε ζητήσει αυτή τη χάρη. Σε αυτά τα σχόλια θα παρέπεμπα ως αιτιολόγηση της απόφασης.

Στην περίπτωση του Μαδούρο, τα πράγματα είναι πολύ απλά. Ο άνθρωπος αυτός είχε απαγγελθεί κατηγορία σε βάρος του. Κανείς δεν έκανε ποτέ τίποτα, και ο ίδιος πίστευε ότι δεν διέτρεχε κίνδυνο ή ότι το κατηγορητήριο δεν επρόκειτο ποτέ να εφαρμοστεί.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Ο Ερνάντες είχε καταδικαστεί.

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Εφαρμόστηκε χθες.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Ο Ερνάντες καταδικάστηκε από σώμα ενόρκων.

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Το κατανοώ. Ρωτάτε — η εξουσία απονομής χάρης είναι κάτι στο οποίο δεν έχω ρόλο. Δεν την επικρίνω. Απλώς δεν μπορώ να τη σχολιάσω, γιατί δεν συμμετείχα στις σχετικές διαβουλεύσεις.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Τη στηρίζετε;

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Δεν συμμετείχα σε αυτές τις διαβουλεύσεις. Δεν έχω εξετάσει τον φάκελο της υπόθεσης. Δεν έχω δει τα επιχειρήματα που παρουσιάστηκαν. Έχω πολλά άλλα ζητήματα να διαχειριστώ στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων μου ως υπουργός Εξωτερικών και σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας, αλλά οι χάρες δεν είναι ένα από αυτά. Δεν μπορώ, λοιπόν, να σχολιάσω μια υπόθεση την οποία, ειλικρινά, γνωρίζω επιφανειακά αλλά όχι σε βάθος, και δεν θέλω να εκφράσω άποψη για κάτι που δεν είχα την ευκαιρία να εξετάσω διεξοδικά ή να συμμετάσχω στην αξιολόγηση του φακέλου και της αιτιολόγησής του.

ΕΡΩΤΗΣΗ: Κύριε υπουργέ, σας ευχαριστώ για τον χρόνο σας σήμερα το πρωί.

ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΡΟΥΜΠΙΟ: Σας ευχαριστώ.

Του Παντελή Σαββίδη

Την Κυριακή που πέρασε, ένα σοβαρό τεχνικό πρόβλημα «πάγωσε» τον ελληνικό εναέριο χώρο: η επικοινωνία μεταξύ πιλότων και ελεγκτών στο FIR Αθηνών παρουσίασε εκτεταμένη δυσλειτουργία, με αποτέλεσμα να διακοπεί η διαχείριση πτήσεων σε όλη τη χώρα — με τις πτήσεις να καθηλώνονται, τα αεροδρόμια να λειτουργούν αλλά χωρίς δυνατότητα διεξαγωγής πτήσεων και την πολιτική αεροναυτιλία να εισέρχεται σε κρίση. Το περιστατικό έφερε στην επιφάνεια ένα δομικό πρόβλημα που δεν είναι απλώς τεχνικό, αλλά θέτει θεμελιώδη ζητήματα εθνικής ασφάλειας και σχεδιασμού υποδομών στην Ελλάδα.

Η φύση της βλάβης, σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, δεν αφορούσε τα ραντάρ, τα οποία συνέχισαν να λειτουργούν. Η δυσλειτουργία προέκυψε από «θόρυβο» που επηρέασε εκτεταμένα τις ραδιοσυχνότητες και τις τηλεφωνικές γραμμές με τις οποίες συνδέονται πιλότοι και ελεγκτές στον κεντρικό κόμβο του FIR. Πιθανότατα προβλήματα υπήρξαν σε υποδομές που περνούν μέσω δικτύων του πρώην ΟΤΕ (τώρα Deutsche Telekom), γεγονός που δείχνει ότι ο πανελλαδικός χαρακτήρας του FIR Αθηνών είναι ευάλωτος σε αστοχίες που ξεφεύγουν από τον άμεσο σχεδιασμό και έλεγχο της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ).

Η σοβαρότητα του περιστατικού δεν έγκειται αποκλειστικά στη συγκεκριμένη βλάβη. Ο πραγματικός προβληματισμός που αναδεικνύεται είναι ότι μια ενιαία βλάβη στο κεντρικό σύστημα μπόρεσε να παραλύσει ολόκληρο τον ελληνικό εναέριο χώρο— κάτι που, σε μια τεχνολογικά ώριμη και ασφαλή υποδομή, θα έπρεπε να αποφεύγεται με κάθε κόστος.

Αυτό γίνεται πιο κατανοητό αν αναλογιστούμε τι σημαίνει FIR (Flight Information Region): δεν είναι απλώς ένα τεχνικό σύστημα, αλλά η «ομπρέλα» κάτω από την οποία λειτουργούν οι πτήσεις πολιτικών και στρατιωτικών αεροσκαφών, υπηρεσίες αεροναυτιλίας, ασφάλειας πτήσεων και, ευρύτερα, η διαχείριση του εναέριου χώρου σε τόσο κρίσιμες παραμέτρους όπως ασκήσεις, πεδία βολής, σχέδια πτήσεων και όχι μόνο.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος, έθεσε το θέμα με σαφήνεια: η διαχείριση του FIR Αθηνών αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας και όχι απλώς τεχνικής λειτουργίας. Στην Ελλάδα, η διαχείριση του FIR συνδέθηκε στενά με τον σκληρό πυρήνα της εθνικής ασφάλειας — συμπεριλαμβανομένου του συστήματος αεράμυνας, της δέσμευσης εναέριου χώρου για ασκήσεις και της απαίτησης υποβολής σχεδίων πτήσεων πριν την είσοδο στο FIR.

Σύμφωνα με τον Βενιζέλο, αυτό το καθεστώς δικαιοδοσίας και ελέγχου ισχύει επί 50 και πλέον χρόνια, από τότε που η Ελλάδα ανέλαβε τη λειτουργία του FIR στο πλαίσιο του διεθνούς κανονιστικού πλαισίου της Σύμβασης του Σικάγο και των σχετικών κανόνων του ICAO. Η Τουρκία, ενώ έχει αρνηθεί σταθερά να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις υποβολής σχεδίων πτήσεως από τα στρατιωτικά της αεροσκάφη, έχει επίσης επιχειρήσει μονομερώς να επεκτείνει τη δικαιοδοσία της εντός του FIR Αθηνών — μια κίνηση που προκάλεσε πολιτικές και διπλωματικές αντιδράσεις

Το πιο προβληματικό στοιχείο που αναδείχθηκε από το blackout δεν είναι το ίδιο το τεχνικό σφάλμα, αλλά ο συγκεντρωτικός τρόπος σχεδιασμού του συστήματος. Όπως επισημαίνεται, «όταν ένα σύστημα βασίζεται σε ένα κέντρο — έναν κεντρικό κόμβο — τότε είναι ευάλωτο. Αν αυτό το σημείο καταρρεύσει, η λειτουργία σταματά καθολικά» — ένα χαρακτηριστικό που είναι απολύτως αντιφατικό με τις αρχές ανθεκτικότητας και επιχειρησιακής συνέχειας.

Η φιλοσοφία του ARPANET, του δικτύου που γέννησε το Διαδίκτυο, αποτέλεσε από την αρχή πρότυπο για την αποκέντρωση και την ανθεκτικότητα: δεν υπήρχε κεντρικός κόμβος, αλλά κάθε τμήμα του δικτύου μπορούσε να επικοινωνεί με πολλά άλλα, έτσι ώστε αν κάποιος κόμβος έπεφτε, η πληροφορία να συνεχίζει να μεταδίδεται αλλού. Αυτή η λογική αποτελεί μέχρι σήμερα βασική αρχή σε δίκτυα υψηλής ασφάλειας, όπως τα στρατιωτικά και χρηματοπιστωτικά.

Η σύγχρονη δομή του FIR Αθηνών, αντίθετα, λειτουργεί σχεδόν αποκλειστικά από ένα κεντρικό σημείο ελέγχου, με περιορισμένη χρήση και δυνατότητα λειτουργίας άλλων κόμβων. Αυτό σημαίνει ότι μια αποτυχία σε αυτό το κεντρικό σύστημα οδηγεί σε κατάρρευση ολόκληρου του εναέριου χώρου, όπως έγινε με το πρόσφατο περιστατικό.

Η λύση που προτείνεται από πολλούς ειδικούς δεν είναι απλώς τεχνικός εκσυγχρονισμός, αλλά αρχιτεκτονική μετασχηματισμού του συστήματος, με μεγαλύτερη αποκέντρωση των λειτουργιών. Αν υπήρχαν αυτοδύναμοι κόμβοι ελέγχου εφαρμοσμένοι σε διαφορετικά γεωγραφικά σημεία — όπως στην Θεσσαλονίκη και στην Κρήτη — τότε, ακόμα κι αν ένας κόμβος παρουσίαζε βλάβη, οι άλλοι θα μπορούσαν να αναλάβουν προσωρινά ή μονιμότερα τις λειτουργίες

Τεχνολογικά αυτό είναι εφικτό: χώρες με εξελιγμένα συστήματα εναέριας κυκλοφορίας εφαρμόζουν πολλαπλές υποδομές ελέγχου και  εφεδρικά συστήματα που μπορούν να λειτουργούν ανεξάρτητα ή να επικοινωνούν μεταξύ τους όταν απαιτείται. Σε ένα τέτοιο μοντέλο, μια «κυρίως» βάση είναι χρήσιμη, αλλά δεν αποτελεί το μοναδικό σημείο ελέγχου.

Μια τέτοια δομή θα μείωνε δραστικά την πιθανότητα μιας πανεθνικής αναστολής λειτουργίας, είτε αυτή οφείλεται σε τεχνική βλάβη, είτε σε κυβερνοεπίθεση, είτε σε φυσική καταστροφή. Στην κυβερνοασφάλεια, άλλωστε, υπάρχει ένας κανόνας: ο επιτιθέμενος αναζητεί το κρίσιμο κεντρικό σημείο — αν αυτό δεν υπάρχει ή δεν ελέγχει εξ ολοκλήρου το σύστημα, η επίθεση έχει πολύ μικρότερη αποτελεσματικότητα.

Και εδώ βρίσκεται το πολιτικό και στρατηγικό στοιχείο που αφορά την εθνική κυριαρχία: ο Βενιζέλος υπενθυμίζει ότι στους κανονισμούς του ICAO και της Eurocontrol περιλαμβάνονται προβλέψεις για  σχέδια έκτακτης ανάγκης. Αν σε επανειλημμένες περιπτώσεις παρουσιαστούν κρίσεις λειτουργίας, μπορεί να προκύψει η ανάγκη ανάθεσης προσωρινής διαχείρισης του εναέριου χώρου — ακόμα και σε γειτονικά κράτη, συμπεριλαμβανομένων και μη μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ελλάδα, ως κράτος που αγωνίζεται να προστατεύσει τα δικαιώματά της στο Αιγαίο, δεν μπορεί να ανεχθεί την πιθανότητα εξάρτησης του FIR της από άλλους, ιδίως εάν αυτοί είναι χώρες με διαφορετικά στρατηγικά συμφέροντα.

Σε ακραία περίπτωση, μια επαναλαμβανόμενη αδυναμία λειτουργίας ίσως οδηγήσει τον ICAO σε συζήτηση περί «περιορισμού του δικαιώματος» της Ελλάδας στον έλεγχο του FIR — κάτι που θα είχε τεράστιες συνέπειες για τον εθνικό εναέριο χώρο, την άμυνα και την ελευθερία του.

Το blackout στο FIR Αθηνών δεν ήταν απλώς ένα «τεχνικό πρόβλημα» και σίγουρα δεν ήταν ένα ατυχές μεμονωμένο συμβάν. Αντίθετα, ανέδειξε μια βαθύτερη παθογένεια του συστήματος: την επιμονή στον συγκεντρωτισμό σε ένα περιβάλλον που απαιτεί ανθεκτικότητα, πλεονασμό και αποκεντρωμένη λειτουργία.

Η Ελλάδα πρέπει να επανεξετάσει τον σχεδιασμό και την αρχιτεκτονική του FIR Αθηνών με εκσυγχρονισμό, επανεξέταση της δομής και λειτουργική αποκέντρωση. Η ενίσχυση του ρόλου άλλων Κέντρων Ελέγχου, όπως της Θεσσαλονίκης, μπορεί να αποτελέσει τον πυλώνα για ένα σύστημα ανθεκτικό, ασφαλές και κυρίως αποκεντρωτικό, φέρνοντας την Ελλάδα σε ευθυγράμμιση όχι μόνο με τις τεχνολογικές απαιτήσεις του 21ου αιώνα, αλλά και με τις στρατηγικές ανάγκες της εθνικής ασφάλειας.

πηγή: εφημερίδα “Θεσσαλονίκη”

Project Syndicate
9 Ιανουαρίου 2026
Χόρχε Γ. Καστανιέδα

Με την επίθεσή του κατά της Βενεζουέλας, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ αναβίωσε το πνεύμα των Αμερικανών ηγετών που επιχείρησαν να «απελευθερώσουν» τις πρώην αποικίες της Ισπανίας το 1898. Όμως, όπως και ο Ισπανοαμερικανικός Πόλεμος παρήγαγε ελάχιστα ουσιαστικά οφέλη στον 20ό αιώνα, έτσι και οι προσπάθειες του Τραμπ να αναστήσει το Δόγμα Μονρόε στον 21ο αιώνα είναι περισσότερο φιλόδοξες παρά ρεαλιστικές.

ΠΟΛΗ ΤΟΥ ΜΕΞΙΚΟΥ – Έπειτα από μήνες απειλών και κλιμακούμενης βίας γύρω από τις καταγγελίες για εμπλοκή του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, στο εμπόριο ναρκωτικών, αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν επιδρομή στην πρωτεύουσα της χώρας και συνέλαβαν τον Μαδούρο, ο οποίος μεταφέρθηκε στη Νέα Υόρκη για να δικαστεί για τα φερόμενα εγκλήματά του κατά των Ηνωμένων Πολιτειών. Η ομοιότητα ανάμεσα στη στρατιωτική «Επιχείρηση Απόλυτη Αποφασιστικότητα» των ΗΠΑ στο Καράκας και στα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν στην Κούβα, το Πουέρτο Ρίκο και τις Φιλιππίνες πριν από περίπου 125 χρόνια είναι εντυπωσιακή – και προμηνύει περισσότερη βία.

Όπως και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, έτσι και οι Αμερικανοί πρόεδροι που επιχείρησαν να «απελευθερώσουν» τις πρώην ισπανικές αποικίες στα τέλη του 20ού αιώνα δεν έκρυβαν τη διάθεσή τους να ασκήσουν στρατιωτική ισχύ στη Λατινική Αμερική, αδιαφορώντας πλήρως για το διεθνές δίκαιο. Εφάρμοζαν το Δόγμα Μονρόε – που διατυπώθηκε από τον πρόεδρο Τζέιμς Μονρόε το 1823 – το οποίο ουσιαστικά αξίωνε την αμερικανική κυριαρχία στο Δυτικό Ημισφαίριο, διακηρύσσοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα θεωρούσαν κάθε ξένη παρέμβαση στην αμερικανική ήπειρο, και ιδίως τον ευρωπαϊκό αποικιοκρατισμό στη Λατινική Αμερική, ως εχθρική ενέργεια. Οι ηγέτες εκείνοι, όπως και ο Τραμπ σήμερα, εργαλειοποίησαν κυνικά δημοκρατικές αρχές και ανθρωπιστικά προσχήματα για να δικαιολογήσουν τις πράξεις τους και επέδειξαν πλήρη αδιαφορία για τις συνέπειες.

Τίποτα δεν κερδήθηκε

Το νέο βιβλίο του Τζο Τζάκσον, Splendid Liberators: Heroes, Betrayal, Resistance, and the Birth of the American Empire, (Λαμπροί Απελευθερωτές: Ήρωες, Προδοσία, Αντίσταση και η Γέννηση της Αμερικανικής Αυτοκρατορίας) δεν θα μπορούσε να έχει κυκλοφορήσει σε καταλληλότερη στιγμή. Αφηγείται την ιστορία της αμερικανικής επιβολής στη Λατινική Αμερική τον 19ο και τον 20ό αιώνα, και ιδίως κατά τη διάρκεια του Ισπανοαμερικανικού Πολέμου του 1898. Ο Τζάκσον δείχνει ότι το δεύτερο μεγάλο βήμα των ΗΠΑ προς την αυτοκρατορική επέκταση – το πρώτο ήταν η κατάκτηση άνω του μισού Μεξικού το 1846–48 – εξελίχθηκε αποσπασματικά και χωρίς σαφή σχεδιασμό.

Ο πρόεδρος Ουίλιαμ ΜακΚίνλεϊ (τον οποίο ο Τραμπ έχει επανειλημμένα επαινέσει, τόσο για τους δασμούς που υιοθέτησε πριν από την προεδρία του όσο και για τις αυτοκρατορικές του φιλοδοξίες) και ο αντιπρόεδρος Θίοντορ Ρούζβελτ (ο οποίος θα διαδεχόταν τον ΜακΚίνλεϊ στην προεδρία) είχαν μόνο ασαφή αντίληψη των αυτοκρατορικών τους επιδιώξεων. Δεν γνώριζαν ποιες χώρες θα κατέληγαν τελικά στο στόχαστρο ούτε πόσοι πόροι θα απαιτούνταν για την επίτευξη των στόχων τους.

Ο αμερικανικός στρατός παρέμενε υποαναπτυγμένος, παρά τις προσπάθειες εκσυγχρονισμού στα τέλη του 19ου αιώνα. Η εισβολή των ΗΠΑ στην Κούβα, που ξεκίνησε από την Τάμπα της Φλόριντα, υπήρξε σε μεγάλο βαθμό καταστροφική. Αν η Ισπανία δεν βρισκόταν στα τελευταία στάδια της αυτοκρατορικής της παρακμής, ο Ισπανοαμερικανικός Πόλεμος θα μπορούσε κάλλιστα να είχε αποβεί καταστροφικός για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Τζάκσον περιγράφει με γλαφυρές λεπτομέρειες πώς οι ΗΠΑ κέρδισαν τη ναυμαχία έξω από τον κόλπο του Σαντιάγο μόνο και μόνο επειδή τα ξύλινα καταστρώματα των απαρχαιωμένων ισπανικών πολεμικών πλοίων τυλίχθηκαν γρήγορα στις φλόγες.

Η αφήγηση μπορεί να μην είναι πρωτοποριακή, όμως ο Τζάκσον τη μεταφέρει με ευγλωττία και αξιοσημείωτη απουσία προκατάληψης, υπενθυμίζοντας στους αναγνώστες ότι ο πόλεμος της Αμερικής για τον διαμελισμό της Ισπανικής Αυτοκρατορίας ήταν μια ιστορία πραγματικών ανθρώπων — όχι ένδοξων ηρώων που μάχονταν για να σώσουν ανώνυμα, τραγικά θύματα από μοχθηρούς κατακτητές. Περιγράφει, για παράδειγμα, τη σκληρή στρατηγική των στρατοπέδων συγκέντρωσης που υιοθέτησαν οι Ισπανοί στην Κούβα πριν από την αμερικανική εισβολή — μια πολιτική που συνέβαλε στο να στραφεί η αμερικανική κοινή γνώμη εναντίον της Ισπανίας.

Ο Τζάκσον, ωστόσο, εξηγεί επίσης πώς αυτή η κοινή γνώμη χειραγωγήθηκε σχεδόν από όλους: τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, τον ΜακΚίνλεϊ, τον Ρούζβελτ και τους Κουβανούς αγωνιστές της ελευθερίας. Παράλληλα, περιγράφει τις φρικτές συνθήκες υπό τις οποίες πολέμησαν οι αμερικανικές δυνάμεις στην Κούβα, ιδίως στη Μάχη του Σαντιάγο ντε Κούβα. Πέρα από την Κούβα, δεν παραλείπει να καταγράψει και τις ωμότητες που διέπραξαν αμερικανικά στρατεύματα στις Φιλιππίνες (συγκεκριμένα στο Μπατανγκάς).

Επιπλέον, όπως και άλλοι ιστορικοί — όπως η Άντα Φερέρ στο βραβευμένο με Πούλιτζερ Cuba: An American History και ο Ντάνιελ Ίμερβαρ στο How to Hide an Empire: A History of the Greater United States — ο Τζάκσον δείχνει πώς οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπάτησαν τους τοπικούς τους συμμάχους (ένα μοτίβο που ο Τραμπ φαίνεται να επαναλαμβάνει στις προσπάθειές του να παραγκωνίσει τη βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης και ηγέτιδα της δημοκρατικής αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας, Μαρία Κορίνα Ματσάδο). Η εξαπάτηση ξεκίνησε ήδη από τις πρώτες επικοινωνίες μεταξύ Αμερικανών αξιωματούχων επί του πεδίου και τοπικών εξεγερμένων. Όπως παρατηρεί ο Τζάκσον, ο υποστράτηγος Νέλσον Άπλτον Μάιλς, ο ναύαρχος Τζορτζ Ντιούι και ο υποστράτηγος Γουίλιαμ Σάφτερ — μιλώντας σε ηγέτες ανταρτών στο Πουέρτο Ρίκο, τις Φιλιππίνες και την Κούβα αντίστοιχα — έδωσαν όλοι παρόμοιες διαβεβαιώσεις: «Σε αντάλλαγμα για τη βοήθειά σας στην ήττα ενός κοινού εχθρού, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα σας αντιμετωπίσουν ως φέουδο, αλλά θα σας δεχθούν ως ίσους».

Όμως κανένας από αυτούς τους αξιωματούχους δεν είχε την εξουσία να δώσει τέτοιες υποσχέσεις, με αποτέλεσμα οι Ηνωμένες Πολιτείες «να μην δεσμεύονται» από τις δηλώσεις τους. Είτε προερχόταν από αφέλεια είτε από ανεντιμότητα, η «απόσταση ανάμεσα στην υπόσχεση και την πραγματικότητα αντηχούσε στο πέρασμα των χρόνων», γράφει ο Τζάκσον. Παρότι οι ηγέτες των εθνικοαπελευθερωτικών αγώνων κατά καιρούς διέκριναν τις αμερικανικές εξαπατήσεις — άλλοτε συνειδητά, άλλοτε άθελά τους — είχαν ελάχιστα περιθώρια να αντιδράσουν.

Παρότι ο Τζάκσον δεν διστάζει να αποκαλύψει τις αδυναμίες και τη διγλωσσία των προσώπων αυτού του δράματος, επιδεικνύει την ίδια αμεροληψία και στον τρόπο με τον οποίο τα απεικονίζει όσο και στην αφήγηση των γεγονότων. Κανείς — Κουβανός, Πορτορικανός, Φιλιππινέζος, Ισπανός ή Αμερικανός — δεν προσωποποιεί το απόλυτο κακό: όλοι είναι άνθρωποι, με ελαττώματα, αδυναμίες και οπτικές που διαμορφώθηκαν από τις εμπειρίες τους. Ούτε κανείς είναι τέλειος, αν και πολλοί επιδεικνύουν θάρρος, ανιδιοτέλεια και φιλοδοξία, είτε επιδιώκοντας είτε αντιστεκόμενοι στην αυτοκρατορία, ενώ λίγες εξέχουσες μορφές άντεξαν καλύτερα από τις υπόλοιπες στην κρίση της ιστορίας.

Αλλά ας μην υπάρχει καμία αυταπάτη: αν υπήρξε ποτέ ένας πόλεμος επιλογής άσκοπος, περιττός και τραγικός, αυτός ήταν η «λαμπρή απελευθέρωση» της Κούβας, του Πουέρτο Ρίκο και των Φιλιππίνων. Αν η Κούβα είχε αποκτήσει την ανεξαρτησία της από την Ισπανία χωρίς αμερικανική παρέμβαση, θα μπορούσε να αξιοποιήσει τις αμερικανικές επενδύσεις και τον τουρισμό για να προωθήσει τη δική της ανάπτυξη. Και αν οι Φιλιππίνες δεν είχαν μετατραπεί σε αμερικανική αποικία μετά την αποχώρηση της Ισπανίας — κάτι που θα συνέβαινε αργά ή γρήγορα ακόμη και χωρίς την αμερικανική «απελευθέρωση» — ίσως να τα είχαν πάει καλύτερα απ’ ό,τι υπό σχεδόν μισό αιώνα αμερικανικής κυριαρχίας.

Όσο για το Πουέρτο Ρίκο — που παραμένει αμερικανικό έδαφος — οι προοδευτικοί της Λατινικής Αμερικής διαφωνούν ακατάπαυστα για τα οφέλη και τις δυστυχίες που γνώρισε μετά τον πόλεμο. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η Κούβα θα είχε καταλήξει στην ίδια κατάσταση, αν δεν είχε μεσολαβήσει η επανάσταση του 1959. Άλλοι επισημαίνουν ότι οι Πορτορικανοί έχουν επανειλημμένα ψηφίσει κατά της ανεξαρτησίας τις τελευταίες πέντε δεκαετίες. Όμως αυτή η αντιπαραβολή υποθετικών σεναρίων είναι μάταιη. Σε τελική ανάλυση, η αμερικανική «απελευθέρωση» της Κούβας, του Πουέρτο Ρίκο και των Φιλιππίνων υπήρξε, πάνω απ’ όλα, μια τραγωδία.

Το «Παράρτημα Τραμπ»

Το 1905, ο Ρούζβελτ — ο οποίος είχε πλέον αναλάβει την προεδρία μετά τη δολοφονία του ΜακΚίνλεϊ — διεύρυνε το Δόγμα Μονρόε με ένα «παράρτημα», σύμφωνα με το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν την «ευθύνη να διατηρούν την τάξη και να προστατεύουν τη ζωή και την περιουσία» στις χώρες του Δυτικού Ημισφαιρίου. Αυτό βασιζόταν στη διακήρυξή του το 1904 ότι οι ΗΠΑ, ως «πολιτισμένο έθνος», ενδέχεται να «εξαναγκαστούν» να ασκήσουν «διεθνή αστυνομική εξουσία» ως απάντηση σε «χρόνια παραβατικότητα» στις χώρες της Λατινικής Αμερικής.

Ο Τραμπ έχει υιοθετήσει δημόσια αυτή την απεχθή και πατερναλιστική αυτοκρατορική λογική. Η Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας (NSS) της κυβέρνησής του δεσμεύεται να «επιβάλει και να εφαρμόσει» ένα «Παράρτημα Τραμπ» στο Δόγμα Μονρόε, το οποίο συνεπάγεται τη διατήρηση «του Ημισφαιρίου μας» απαλλαγμένου από «εχθρικές ξένες παρεμβάσεις ή την ιδιοκτησία κρίσιμων περιουσιακών στοιχείων» και τη διασφάλιση της αμερικανικής πρόσβασης σε «καίριες στρατηγικές τοποθεσίες». Αυτό αποτυπώνεται άμεσα στα σχέδια της κυβέρνησης Τραμπ να «διοικήσει» τη Βενεζουέλα — η οποία, προφανώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί ικανή να αυτοδιοικηθεί — και να «πάρει πίσω» το πετρέλαιό της, το οποίο, επίσης προφανώς, θεωρείται ότι «οφείλεται» στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει άδικο όταν υποστηρίζει ότι ο Μαδούρο, ο οποίος έκλεψε απροκάλυπτα τις προεδρικές εκλογές του 2024, δεν ήταν ο νόμιμος πρόεδρος της Βενεζουέλας. Αυτό, όμως, δεν καθιστά νόμιμη τη χρήση στρατιωτικής βίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες για τη σύλληψή του. Άλλωστε, ο Τραμπ δεν κατέβαλε καμία προσπάθεια να εξασφαλίσει τη στήριξη άλλων χωρών, είτε στην περιοχή είτε διεθνώς — κάτι που ακόμη και ο πρόεδρος Τζορτζ Ου. Μπους είχε πράξει πριν από την εισβολή στο Ιράκ το 2003. Η επιχείρηση στη Βενεζουέλα παραβίασε έτσι το διεθνές δίκαιο, τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και πολλαπλές διεθνείς συνθήκες. Δεν ήταν τίποτα λιγότερο από πράξη πολέμου.

Παρά ταύτα, ο Τραμπ δεν έδρασε σε κενό. Όπως ακριβώς η Ισπανία, στην απελπισμένη προσπάθειά της να διασώσει με κάθε κόστος την παρακμάζουσα αυτοκρατορία της, φέρει μέρος της ευθύνης για τα γεγονότα του 1898, έτσι και το έδαφος για την επιχείρηση Τραμπ είχε, κατά μία έννοια, προετοιμαστεί από τέσσερις ηγέτες που όφειλαν να γνωρίζουν καλύτερα: τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, τον πρόεδρο της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα (Λούλα), τον πρόεδρο της Κολομβίας Γκουστάβο Πέτρο και τον πρώην πρόεδρο του Μεξικού Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ (AMLO).

Και οι τέσσερις βρίσκονταν στην εξουσία όταν ο Μαδούρο έκλεψε τις εκλογές του 2024, αλλά δεν έκαναν τίποτα. Ο Λούλα, ο Πέτρο και ο AMLO αποδείχθηκαν είτε απρόθυμοι είτε ανίκανοι να πείσουν τον Μαδούρο να αποδεχθεί την ήττα του και να μεταβεί στην εξορία, εν μέρει επειδή ο Μπάιντεν δεν κατέβαλε καμία προσπάθεια να τους στηρίξει — για παράδειγμα, απειλώντας με «καραντίνα» τις εξαγωγές πετρελαίου της Βενεζουέλας. Δεν προώθησαν ψήφισμα στον Οργανισμό Αμερικανικών Κρατών για την επιβολή κυρώσεων στο καθεστώς Μαδούρο και την ενεργοποίηση του Διααμερικανικού Δημοκρατικού Χάρτη, ο οποίος θα προσέδιδε περιφερειακή νομιμοποίηση στην απειλή χρήσης βίας.

Με την προοπτική της επιστροφής του Τραμπ στον Λευκό Οίκο να διαγράφεται στον ορίζοντα, αυτοί οι ισχυροί λατινοαμερικανοί ηγέτες θα μπορούσαν να είχαν πείσει την Κούβα — κρίσιμο στήριγμα του καθεστώτος Μαδούρο — να συμβάλει στην προσπάθειά τους. Όχι μόνο θα προστάτευαν έτσι την Κούβα από την οργή του Τραμπ σε περίπτωση νίκης του στις εκλογές του Νοεμβρίου 2024, θα μπορούσαν να υποστηρίξουν· θα μπορούσαν επίσης να αποσπάσουν κάποιες παραχωρήσεις από την επόμενη αμερικανική κυβέρνηση.

Τίποτα από αυτά δεν συνέβη. Και στη συνέχεια ο Τραμπ κέρδισε την προεδρία για δεύτερη φορά, οπότε μια αμερικανική επέμβαση στη Βενεζουέλα κατέστη σχεδόν αναπόφευκτη. Μήνες αμερικανικών επιθέσεων κατά φερόμενων σκαφών διακίνησης ναρκωτικών κλιμακώθηκαν σε μονομερή στρατιωτικό πλήγμα κατά ξένης πρωτεύουσας, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή αμερικανικού παρεμβατισμού στη Λατινική Αμερική.

Τα όρια της αμερικανικής ηγεμονίας

Όπως ακριβώς η «απελευθέρωση» των τριών ισπανικών αποικιών εγκαινίασε μια εποχή αμερικανικού παρεμβατισμού στο Δυτικό Ημισφαίριο, έτσι και η επιχείρηση της κυβέρνησης Τραμπ στη Βενεζουέλα είναι πιθανό να ακολουθηθεί από περαιτέρω προσπάθειες επιβολής της αμερικανικής ηγεμονίας στην περιοχή. Η μετατόπιση της πολιτικής των ΗΠΑ απέναντι στην αμερικανική ήπειρο ενδέχεται μάλιστα να επιβιώσει και μετά τον Τραμπ.

Το αν αυτή η πορεία περιγράφεται ως αναβίωση του Δόγματος Μονρόε ή ως έκφραση της Realpolitik είναι, στην ουσία, δευτερεύον. (Το πώς η παράδοση του ελέγχου των τριών τετάρτων της παγκόσμιας οικονομίας στη Ρωσία και την Κίνα μπορεί να θεωρηθεί σκληρός ρεαλισμός είναι μια διαφορετική συζήτηση.) Αυτό που έχει πρωτίστως σημασία είναι ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται αυτή η νέα πολιτική προσέγγιση.

Δεν θα είναι δύσκολο για τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιβάλουν τη βούλησή τους στις χώρες της λεγόμενης λεκάνης της Καραϊβικής. Σε όρους εμπορίου, ξένων επενδύσεων, τουρισμού, μετανάστευσης και στρατιωτικής εμπλοκής, το Μεξικό, η Κεντρική Αμερική και τα μεγαλύτερα νησιά της περιοχής αποτελούν σαφώς μέρος της αμερικανικής σφαίρας επιρροής ήδη από τον 19ο αιώνα.

Το ίδιο, ωστόσο, δεν ισχύει για τη Νότια Αμερική. Τα τελευταία είκοσι χρόνια, η Κίνα έχει αναδειχθεί στον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Αργεντινής, της Βολιβίας, της Βραζιλίας, της Χιλής, της Παραγουάης, του Περού, της Ουρουγουάης και της Βενεζουέλας, κυρίως μέσω αγορών πρώτων υλών. Κινεζικές εταιρείες — στην πλειονότητά τους κρατικές — διαθέτουν επίσης τεράστια επενδυτικά συμφέροντα στις χώρες αυτές, με την Κίνα να έχει καθιερωθεί ως ο μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στην Αργεντινή, τη Βραζιλία, τη Χιλή και το Περού. Παράλληλα, έχουν αρχίσει να εμφανίζονται ενδείξεις πιθανής στρατιωτικής συνεργασίας.

Στην επιδίωξή της για ημισφαιρική ηγεμονία, η κυβέρνηση Τραμπ ενδέχεται να επιχειρήσει κάτι ανάλογο με τη σειρά αμερικανικών παρεμβάσεων και κατοχών στο Μεξικό, την Κεντρική Αμερική και την Καραϊβική μεταξύ 1898 και 1933, πριν ο πρόεδρος Φράνκλιν Ντ. Ρούζβελτ εγκαινιάσει την Πολιτική του Καλού Γείτονα. Ήδη, ο Τραμπ έχει απειλήσει αρκετές άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής, ιδίως την Κολομβία και την Κούβα.

Το αν όμως μια τέτοια στρατηγική θα απέφερε διατηρήσιμα οφέλη για τις Ηνωμένες Πολιτείες πέρα από την υφιστάμενη σφαίρα επιρροής τους παραμένει εξαιρετικά αμφίβολο. Χώρες όπως η Αργεντινή, η Βραζιλία, η Χιλή και το Περού είναι ισχυροί και απαιτητικοί παίκτες. Και ενώ ο Τραμπ μπορεί να είναι διατεθειμένος να εγκαταλείψει τη θέση της Αμερικής στην Ευρώπη και την Ασία, η Κίνα δεν θα ήταν τόσο κοντόφθαλμη ώστε να πράξει το ίδιο στη Λατινική Αμερική. Όσο η Κίνα παραμένει βαθιά εδραιωμένη στο Δυτικό Ημισφαίριο, το όραμα του Τραμπ για αμερικανική κυριαρχία θα παραμένει απρόσιτο. Και όλα αυτά χωρίς καν να ληφθεί υπόψη η περιορισμένη όρεξη της εκλογικής βάσης του MAGA για περιπέτειες στο εξωτερικό.

Μετά το πλήγμα κατά της Βενεζουέλας, είναι σαφές ότι δεν μπορούμε να απορρίψουμε ούτε την Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας (NSS) ούτε τις απειλές του Τραμπ κατά άλλων χωρών της Λατινικής Αμερικής — καθώς και κατά της Δανίας για τη Γροιλανδία — ως απλή ρητορική. Όπως και πολλές άλλες πολιτικές του Τραμπ, η στρατηγική του στην περιοχή πιθανότατα θα είναι συγκεχυμένη και αποσπασματική, καθιστώντας τα αποτελέσματά της δύσκολα προβλέψιμα. Ωστόσο, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα αποδειχθεί αποσταθεροποιητική, ενδεχομένως προκαλώντας σοβαρές εντάσεις — ακόμη και βία — στη Νότια Αμερική για τα επόμενα χρόνια. Για να το κατανοήσει κανείς αυτό, αξίζει να επανέλθει στη ζοφερή ιστορία που αντηχεί σε αυτό το επεισόδιο.

Τζο Τζάκσον, Splendid Liberators: Heroes, Betrayal, Resistance, and the Birth of the American Empire, Macmillan Publishers, 2025

Χόρχε Γ. Καστανιέδα
Αρθρογραφεί στο PS από το 2004

Ο Χόρχε Γ. Καστανιέδα, πρώην υπουργός Εξωτερικών του Μεξικού, είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και συγγραφέας του βιβλίου America Through Foreign Eyes (Oxford University Press, 2020).

Project Syndicate