Ένα αμερικανικό μαχητικό αεροσκάφος τύπου F-15 συνετρίβη στο Κουβέιτ, σύμφωνα με πλάνα που αναρτήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Σύμφωνα με τα βίντεο, τουλάχιστον ένας πιλότος κατάφερε να εκτιναχθεί.
Δεν υπάρχει προς το παρόν άμεσο σχόλιο από τον αμερικανικό στρατό σχετικά με τις συνθήκες του περιστατικού.
Footage of an F-15 falling out of the sky this morning over Kuwait, in an apparent “friendly fire” incident involving the U.S. Air Force. pic.twitter.com/GQvryfJ4C4
Οι Βρυξέλλες κινήθηκαν γρήγορα για να υιοθετήσουν έναν συγκρατημένο τόνο. | Chip Somodevilla/Getty Images
Η ΕΕ πασχίζει για ενότητα, καθώς η κρίση με το Ιράν αποκαλύπτει διατλαντικό ρήγμα
Οι Βρυξέλλες έχουν περάσει σε λειτουργία διαχείρισης κρίσης, με τις έκτακτες συναντήσεις να διαδέχονται η μία την άλλη μετά τα πλήγματα ΗΠΑ–Ισραήλ κατά του Ιράν.
28 Φεβρουαρίου 2026, 9:23 μ.μ. CET
Της Milena Wälde
Καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες έσπευσαν να ανταποκριθούν το Σάββατο στη ραγδαία κλιμακούμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, μετά τα πλήγματα που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατά του Ιράν, η κρίση ανέδειξε ρωγμές τόσο στο εσωτερικό της Ευρώπης όσο και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις έπληξαν ιρανικούς στόχους νωρίς το Σάββατο, έπειτα από το αδιέξοδο στις πυρηνικές συνομιλίες με την Τεχεράνη. Στη συνέχεια, το Ιράν εξαπέλυσε αντίποινα σε όλη την περιοχή, προκαλώντας διαταραχές στον εναέριο χώρο και στρατιωτικές επιφυλακές σε πολλά κράτη του Περσικού Κόλπου, ενώ ενίσχυσε τους φόβους για μια ευρύτερη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή.
Οι Βρυξέλλες κινήθηκαν γρήγορα για να υιοθετήσουν έναν προσεκτικό τόνο. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, προειδοποίησε στο X ότι η κατάσταση είναι «επικίνδυνη», ενώ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τόνισε ότι είναι «απολύτως κρίσιμης σημασίας» να αποτραπεί περαιτέρω κλιμάκωση. Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μετσόλα, κάλεσε επίσης σε αυτοσυγκράτηση.
Σε εθνικό επίπεδο, ωστόσο, το μήνυμα της Ευρώπης ήταν λιγότερο ενιαίο. Σε κοινή δήλωση, η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο υπογράμμισαν ότι «δεν συμμετείχαν στα πλήγματα» των ΗΠΑ και του Ισραήλ, ενώ καταδίκασαν τις ιρανικές αντεπιθέσεις και κάλεσαν την Τεχεράνη να επιδιώξει μια «διαπραγματευμένη λύση».
Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, ακολούθησε την ίδια ισορροπιστική γραμμή, λέγοντας ότι το Ηνωμένο Βασίλειο «δεν έπαιξε κανέναν ρόλο» στα πλήγματα, ενώ καταδίκασε το «αποτρόπαιο» καθεστώς του Ιράν και δήλωσε ότι ο «πρωταρχικός στόχος» της Ουάσινγκτον ήταν να αποτρέψει την Τεχεράνη από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Ο Στάρμερ πρόσθεσε ότι βρετανικά αεροσκάφη βρίσκονταν ήδη στον αέρα στο πλαίσιο συντονισμένων επιχειρήσεων περιφερειακής άμυνας.
Σε άλλες χώρες της Ευρώπης, ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, καταδίκασε την επιχείρηση ΗΠΑ–Ισραήλ ως «μονομερή στρατιωτική ενέργεια» που κινδυνεύει να δημιουργήσει μια πιο εχθρική παγκόσμια τάξη. Ο Τσέχος πρωθυπουργός, Αντρέι Μπάμπις, από την άλλη, υιοθέτησε την αντίθετη γραμμή, λέγοντας ότι η Πράγα «στέκεται στο πλευρό των συμμάχων μας» και προειδοποιώντας ότι οι πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν και η «στήριξή του στην τρομοκρατία» συνιστούν απειλή για την Ευρώπη.
Οι σκανδιναβικές και οι ανατολικοευρωπαϊκές κυβερνήσεις τήρησαν μια περισσότερο προσανατολισμένη στην ασφάλεια στάση. Ο πρωθυπουργός της Σουηδίας προειδοποίησε για μια «σοβαρή κλιμάκωση» και τόνισε ότι είναι προς το συμφέρον της Ευρώπης η Τεχεράνη «να μην μπορέσει ποτέ να αναπτύξει πυρηνικά όπλα», καλώντας παράλληλα σε αυτοσυγκράτηση και σεβασμό του διεθνούς δικαίου. Ο Πολωνός πρωθυπουργός, Ντόναλντ Τουσκ, δήλωσε ότι η Βαρσοβία παρακολουθεί στενά την κατάσταση και προετοιμάζεται για «διάφορα σενάρια», προσθέτοντας ότι οι Πολωνοί πολίτες — συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού της πρεσβείας στην Τεχεράνη — παραμένουν ασφαλείς.
Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ευθυγραμμίστηκε πιο στενά με την Ουάσινγκτον, επαινώντας την αποφασιστικότητα των ΗΠΑ και υποστηρίζοντας ότι «όποτε υπάρχει αμερικανική αποφασιστικότητα, οι παγκόσμιοι εγκληματίες αποδυναμώνονται» — ένα αιχμηρό μήνυμα που, όπως είπε, θα πρέπει να βρει απήχηση στη Μόσχα.
Κριτική από την Ουάσινγκτον
Η ευρωπαϊκή στάση —ιδίως εκείνη της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Βρετανίας— προκάλεσε μια καυστική αντίδραση από τον Αμερικανό γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκρέιαμ, στενό σύμμαχο του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, υπογραμμίζοντας τις γεωπολιτικές εντάσεις που πλέον διαχέονται εκατέρωθεν του Ατλαντικού.
«Το να πω ότι είμαι απογοητευμένος από την κοινή δήλωση… είναι υποτίμηση», έγραψε ο Γκρέιαμ στο X, κατηγορώντας τη Δυτική Ευρώπη ότι «έχει μαλακώσει αξιολύπητα» και καλώντας τους Ευρωπαίους ηγέτες να στηρίξουν τις προσπάθειες αντιμετώπισης του καθεστώτος στην Τεχεράνη. Απευθυνόμενος στον ιρανικό λαό, είπε ότι ο Τραμπ «άκουσε τις κραυγές σας» και ότι «η βοήθεια έχει φτάσει σε μεγάλο βαθμό».
Η ασυνήθιστα σκληρή αυτή γλώσσα αναδεικνύει πώς η κρίση στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται ραγδαία σε μια πραγματική δοκιμασία αντοχής της διατλαντικής ενότητας, ακόμη κι ενώ οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στη στήριξη προς την Ουάσινγκτον και στις εκκλήσεις για αποκλιμάκωση.
Οι Βρυξέλλες περνούν πλέον σε λειτουργία διαχείρισης κρίσης. Σε όλη την Ευρώπη και στο πολυμερές σύστημα συσσωρεύονται έκτακτες συναντήσεις, με τους πρέσβεις της ΕΕ στην Επιτροπή Πολιτικής και Ασφάλειας να αναμένεται να συνεδριάσουν αργότερα το Σάββατο στις Βρυξέλλες, ενώ οι πρέσβεις των 27 κρατών-μελών της ΕΕ θα πραγματοποιήσουν έκτακτη συνεδρίαση την Κυριακή, όπως ανέφεραν αξιωματούχοι στο POLITICO.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ θα συνεδριάσει το βράδυ του Σαββάτου με προεδρεύον το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει συγκαλέσει στο Παρίσι το δικό του συμβούλιο άμυνας.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει συγκαλέσει «Κολέγιο Ασφαλείας» για τη Δευτέρα.
Εν μέσω των γεωπολιτικών κραδασμών, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προετοιμάζονται για μια αντιπαράθεση που θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τη δυτική ενότητα τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες.
Ένα φορτηγό πλοίο στα Στενά του Ορμούζ, ανοικτά των ακτών της Φουτζάιρα, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στις 25 Φεβρουαρίου 2026. | Giuseppe Cacace/AFP via Getty Images
Η αμερικανική επίθεση στο Ιράν ενέχει μεγαλύτερο κίνδυνο για την αγορά ενέργειας απ’ ό,τι η Βενεζουέλα
Μια παρατεταμένη αμερικανική στρατιωτική δράση κατά της Τεχεράνης θα μπορούσε να πυροδοτήσει ευρύτερη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και να αναστατώσει τις παγκόσμιες αποστολές πετρελαίου.
Του James Bikales
28/02/2026 09:49 π.μ. (EST) Ενημερώθηκε: 28/02/2026 12:17 μ.μ. (EST)
Η κοινή στρατιωτική επίθεση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με το Ισραήλ κατά του Ιράν το Σάββατο είναι η δεύτερη φορά φέτος που η κυβέρνησή του πλήττει μια μεγάλη πετρελαιοπαραγωγό χώρα — και αυτή τη φορά, οι συνέπειες για τις παγκόσμιες αγορές θα μπορούσαν να είναι πολύ πιο σοβαρές.
Το Ιράν, μέλος του καρτέλ του ΟΠΕΚ, βρίσκεται σε ένα κρίσιμο «στενό σημείο» για το παγκόσμιο ενεργειακό εμπόριο — τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η διέλευση από αυτόν τον διάδρομο ενδέχεται ήδη να έχει περιοριστεί.
Αξιωματούχος της ναυτικής αποστολής της Ευρωπαϊκής Ένωσης «Ασπίδες» (Aspides) δήλωσε στο Reuters ότι πλοία λαμβάνουν εκπομπές μέσω ασυρμάτου VHF από τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν, που αναφέρουν ότι «κανένα πλοίο δεν επιτρέπεται να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ». Η κίνηση αυτή, την οποία χώρες της περιοχής του Κόλπου ανέμεναν σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης, δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα από το Ιράν, ανέφερε το ίδιο πρόσωπο.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, τα οποία έχουν πλάτος μόλις 21 μίλια (περίπου 34 χλμ.) στο στενότερο σημείο τους, θα αποτελούσε πρωτοφανή ενέργεια. Ο πρώην πρόεδρος του Ιράκ Σαντάμ Χουσεΐν είχε επιχειρήσει να ωθήσει την Τεχεράνη να διακόψει αυτή τη ναυσιπλοΐα κατά τον πόλεμο Ιράν–Ιράκ τη δεκαετία του 1980, όμως το Ιράν επέτρεψε τότε στα πλοία να συνεχίσουν να διέρχονται.
Ομάδες Χούθι στην Υεμένη έχουν επίσης απειλήσει ότι θα εξαπολύσουν νέες επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Άντεν, περιοχές που είχαν στοχοποιήσει σε επίθεση που ξεκίνησε το 2023.
Σε αντίθεση με τον περιορισμένο αντίκτυπο στις αγορές που καταγράφηκε μετά τη στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα τον Ιανουάριο, ή τις βραχύβιες αναταράξεις που προκάλεσε το βομβαρδιστικό πλήγμα που πραγματοποίησαν οι ΗΠΑ κατά του Ιράν πέρυσι, μια ευρύτερη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαταραχές στη Σαουδική Αραβία και σε άλλες χώρες, σύμφωνα με αναλυτές ενέργειας και γεωπολιτικής.
Η νέα στρατιωτική εκστρατεία πιθανότατα θα μετρηθεί σε «ημέρες, όχι σε ώρες», δήλωσε αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ, υποδηλώνοντας ότι τα πλήγματα του Σαββάτου θα αποτελούσαν μέρος μιας ευρύτερης, συντονισμένης εκστρατείας. Το Ιράν είχε ήδη εξαπολύσει το Σάββατο αντεπιθέσεις κατά αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στην περιοχή.
Ο Χομαγιούν Φαλακσάχι, αναλυτής πετρελαίου στην εταιρεία παροχής πληροφοριών αγοράς ICIS, είπε ότι παρακολουθεί για να δει αν έχουν εξουδετερωθεί κορυφαίοι Ιρανοί ηγέτες.
«Αν εξουδετερωθούν οι “κορυφαίοι”, οι επιλογές αντιποίνων που διαθέτει το Ιράν είναι πολύ περιορισμένες, γιατί ένας από τους βασικούς τους στόχους είναι να αυξήσουν το κόστος αυτής της επέμβασης — δηλαδή να ανεβάσουν την τιμή του πετρελαίου», είπε.
Όμως, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ή η επίθεση σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις σε γειτονικές χώρες θα ήταν «πολιτική αυτοκτονία», είπε, γιατί θα παρέσυρε στη σύγκρουση χώρες που έως τώρα έχουν παραμείνει στο περιθώριο.
Η αγορά πετρελαίου στις ΗΠΑ ήταν κλειστή το Σάββατο, αλλά οι τιμές είχαν ήδη εκτιναχθεί εν αναμονή μιας επίθεσης, φτάνοντας τα 67 δολάρια το βαρέλι την Παρασκευή — περίπου 5 δολάρια υψηλότερα από έναν μήνα πριν. Το παγκόσμιο σημείο αναφοράς Brent θα μπορούσε να φτάσει τα 80 δολάρια σε περίπτωση εχθροπραξιών ΗΠΑ–Ιράν, ανέφεραν την Παρασκευή αναλυτές της επενδυτικής τράπεζας Barclays.
Οι πολιτικές αντιδράσεις θα μπορούσαν επίσης να εμπλέξουν την Κίνα, η οποία αγοράζει περίπου το 90% των ιρανικών εξαγωγών, δηλαδή περίπου 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως. Οποιαδήποτε μεγάλη διαταραχή στην προσφορά θα μπορούσε να αυξήσει το παγκόσμιο ενεργειακό κόστος και να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές στα πρατήρια για τους Αμερικανούς — μια δυναμική που σε μεγάλο βαθμό αποφεύχθηκε μετά την ανάληψη, από τις ΗΠΑ, του ελέγχου των αποστολών αργού πετρελαίου από τη Βενεζουέλα.
«Το Ιράν είναι μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου από τη Βενεζουέλα και, συνεπώς, οι συνέπειες μιας διαταραχής θα μπορούσαν να είναι μεγαλύτερες», δήλωσε η Σαμάνθα Γκρος, διευθύντρια της Πρωτοβουλίας για την Ενεργειακή Ασφάλεια και το Κλίμα στο think tank Brookings Institution με έδρα την Ουάσινγκτον. «Προσθέστε και τη στρατηγική του θέση στο σημαντικότερο “στενό” μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως και έχετε μια κατάσταση που θα μπορούσε να έχει σημαντικές επιπτώσεις στις αγορές, όχι μόνο στις ΗΠΑ.»
Η αμερικανική επίθεση προκάλεσε επικρίσεις από Δημοκρατικούς στο Κογκρέσο, οι οποίοι ήδη αξιοποιούσαν τον πιθανό αντίκτυπο της επιχείρησης στις τιμές του πετρελαίου, σε μια στιγμή που προβάλλουν έντονα τις ανησυχίες για το κόστος ζωής ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του 2026.
«Οι Αμερικανοί ζητούν βοήθεια για την κρίση του κόστους ζωής, αλλά ο πρόεδρος Τραμπ προτιμά να ξεκινήσει έναν ακόμη πόλεμο, ενδεχομένως ανεβάζοντας τις τιμές της ενέργειας, αντί να τους ακούσει», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η Δημοκρατική βουλευτής Ρόζα ΝτεΛάουρο.
Ο Φερνάντο Φερέιρα, διευθυντής της Υπηρεσίας Γεωπολιτικού Κινδύνου της συμβουλευτικής εταιρείας Rapidan Energy Group, είπε ότι το Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει νάρκες ή επιθέσεις με drones για να διαταράξει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, ή να βάλει τους συμμάχους-πληρεξούσιούς του να στοχεύσουν υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου σε κοντινούς συμμάχους των ΗΠΑ — όπως έκαναν το 2019 με επίθεση drones σε δύο διυλιστήρια στη Σαουδική Αραβία.
Το Κατάρ, που φιλοξενεί τη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική βάση στην περιοχή, μοιράζεται με το Ιράν ένα μεγάλο κοίτασμα φυσικού αερίου, το οποίο αποτελεί βασικό προμηθευτή για τις παγκόσμιες αγορές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Σε περίπτωση που τα πλήγματα των ΗΠΑ και η ίδια η εχθρότητα των Ιρανών απέναντι στην κυβέρνησή τους συμβάλουν στην απομάκρυνση του καθεστώτος από την εξουσία, τα πετρελαϊκά κοιτάσματα του Ιράν προσφέρουν μια σημαντική ευκαιρία για τις διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες να αυξήσουν την παραγωγή, δήλωσε ο Robert Auers, αναλυτής αγορών στη συμβουλευτική εταιρεία RBN Energy. Η χώρα τελεί υπό συντριπτικές κυρώσεις, ωστόσο οι υποδομές της θεωρούνται δομικά σε καλή κατάσταση, σε αντίθεση με εκείνες της Βενεζουέλας.
Ο επικεφαλής της κορυφαίας ομάδας πίεσης της αμερικανικής πετρελαϊκής βιομηχανίας δήλωσε νωρίτερα φέτος ότι οι Αμερικανοί παραγωγοί είναι έτοιμοι να λειτουργήσουν ως «σταθεροποιητική δύναμη» στο Ιράν, αν πέσει το καθεστώς.
Το Ιράν διαθέτει τεράστια αποθέματα πετρελαίου, τα οποία είναι ευκολότερο να αξιοποιηθούν με γεωτρήσεις σε σχέση με τους σχιστολιθικούς σχηματισμούς στις Ηνωμένες Πολιτείες, είπε ο Auers.
«Οι τομείς ανάντη και κατάντη (upstream και downstream) του Ιράν είναι πολύ καλύτερα οργανωμένοι από τους αντίστοιχους της Βενεζουέλας», είπε ο Auers. «Υπάρχει δυνατότητα να αυξηθεί η παραγωγή σχεδόν άμεσα. Θα μπορούσες να προσθέσεις γρήγορα πίσω 500.000 έως 1 εκατομμύριο [βαρέλια την ημέρα] στο Ιράν.»
Ωστόσο, ο Jim Burkhard, αντιπρόεδρος και παγκόσμιος επικεφαλής έρευνας για το αργό πετρέλαιο στην S&P Global Energy, είπε ότι η αλλαγή καθεστώτος «ιστορικά δεν οδηγεί σε υψηλότερη παραγωγή γρήγορα», ακόμη κι αν ο πετρελαϊκός τομέας του Ιράν βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση από της Βενεζουέλας.
«Οι άνθρωποι που διαθέτουν επενδυτικά κεφάλαια — θα έχουν την εμπιστοσύνη ότι θα υπάρξει ασφάλεια και σταθερότητα ώστε να αποκομίσουν απόδοση από τις επενδύσεις τους;» είπε ο Burkhard. «Υπάρχει ένα ολόκληρο πλέγμα ερωτημάτων που δεν θα απαντηθούν από τη μια μέρα στην άλλη.»
Αναλυτές σημείωσαν ότι οι χαμηλές τιμές του αργού —οι οποίες είχαν υποχωρήσει σε χαμηλά πενταετίας νωρίτερα φέτος— έχουν δώσει στην κυβέρνηση Τραμπ μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών για κινήσεις όπως αυτές που έκανε στο Ιράν και τη Βενεζουέλα.
«Δεδομένου του πόσο καλά τροφοδοτημένη είναι η αγορά πετρελαίου, αυτό σίγουρα προσφέρει ένα “μαξιλάρι”», είπε ο Burkhard. «Αν η αγορά πετρελαίου ήταν “σφιχτή”, τότε [οι επιθέσεις στη] Βενεζουέλα και στο Ιράν πιθανότατα θα οδηγούσαν σε ακόμη υψηλότερες τιμές λόγω του αγνώστου.»
Εικόνα από βίντεο που παραχώρησε η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (U.S. Central Command) δείχνει εκτόξευση πυραύλου από πλοίο του Αμερικανικού Ναυτικού, στο πλαίσιο υποστήριξης της επιχείρησης Operation Epic Fury, το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2026. (U.S. Central Command via AP) | AP
Σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο αναστατωμένοι — και βλέπουν λίγες καλές επιλογές — μετά τα πλήγματα κατά του Ιράν
Τα ιρανικά αντίποινα σε όλη την περιοχή αναγκάζουν τους Άραβες εταίρους της Ουάσινγκτον —που επί μακρόν ήταν αντίθετοι σε πλήγματα— να σταθμίσουν βαθύτερη εμπλοκή, καθώς αμερικανικά μέσα δέχονται πυρά.
Της Felicia Schwartz
28/02/2026, 03:26 μ.μ. (EST)
Οι Άραβες εταίροι των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο προετοιμάζονται για μια δύσκολη περίοδο που έρχεται, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ συνεχίζουν μια μεγάλης κλίμακας επιχείρηση στο Ιράν — την οποία οι ίδιοι είχαν επιχειρήσει να αποτρέψουν μέσω πιέσεων.
Με το Ιράν να προχωρά σε αντίποινα και να στοχεύει σημεία στο Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Ιορδανία, το Κουβέιτ, το Ιράκ, το Κατάρ και αλλού, όπου οι ΗΠΑ διαθέτουν στρατιωτικά μέσα, οι χώρες αυτές εξετάζουν τις επιλογές τους και αν υπάρχει τρόπος να αποφευχθεί ένας περιφερειακός πόλεμος.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ είχαν προειδοποιήσει εκ των προτέρων ορισμένους συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο ότι οι επιθέσεις επρόκειτο να πραγματοποιηθούν και βρίσκονται σε συχνή επικοινωνία με Άραβες αξιωματούχους του Κόλπου τις ώρες που ακολούθησαν, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους από αραβικές χώρες της περιοχής. Οι αξιωματούχοι αυτοί αρνήθηκαν να δώσουν λεπτομέρειες για τις συνομιλίες, πέρα από το ότι είχαν ενημερωθεί για τις επιχειρήσεις.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μίλησε με τους ηγέτες της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ και των ΗΑΕ, καθώς και με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ανέφερε το Σάββατο σε ανάρτηση στο X η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λίβιτ. Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για πρόσθετες λεπτομέρειες.
Πρόκειται για μια λεπτή στιγμή για τους γείτονες του Ιράν, πολλοί από τους οποίους βασίζονται στις ΗΠΑ για αμυντική στήριξη και εξακολουθούν να ελπίζουν ότι θα ασκήσουν κάποια επιρροή στο πώς θα εξελιχθεί η στρατιωτική εκστρατεία ΗΠΑ–Ισραήλ. Τώρα, όμως, πρέπει επίσης να επικεντρωθούν στην προστασία του εναέριου χώρου τους και των κρίσιμων υποδομών τους.
Είναι σαφές ότι η κυβέρνηση Τραμπ αγνόησε τις εκκλήσεις συμμάχων στην περιοχή, όταν αποφάσισε να προχωρήσει στην επίθεση κατά του Ιράν. Τουλάχιστον μισή ντουζίνα αξιωματούχοι από τη Μέση Ανατολή, μεταξύ των οποίων δύο υπουργοί Εξωτερικών, ταξίδεψαν στην Ουάσινγκτον τον τελευταίο μήνα για να προειδοποιήσουν κατά των πληγμάτων — ανάμεσά τους εκπρόσωποι της Σαουδικής Αραβίας, των ΗΑΕ και του Ομάν.
Οι φόβοι αυτών των χωρών για ένα νέο επίπεδο αστάθειας στην περιοχή ήδη επαληθεύονται. Το εξαμελές Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) —που περιλαμβάνει το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, το Ομάν, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ— συντονίζεται πλέον ως προς το πώς θα αντιδράσει.
«Οι επόμενες ημέρες θα είναι δύσκολες», είπε ανώτερος διπλωμάτης από χώρα του Κόλπου. «Το Ιράν έκανε τεράστιο λάθος υπολογισμό επιτιθέμενο στο GCC», χρησιμοποιώντας το ακρωνύμιο για τον οργανισμό. Το πρόσωπο αρνήθηκε να πει ποιες ενέργειες συζητούνται.
Ο διπλωμάτης, όπως και άλλοι, έλαβε ανωνυμία για να μιλήσει σχετικά με ευαίσθητες διαβουλεύσεις.
Πυροσβέστες και διασώστες επιθεωρούν τον τόπο έκρηξης στο ξενοδοχείο Fairmont The Palm στο Ντουμπάι, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στις 28 Φεβρουαρίου 2026. | Altaf Qadri/AP
Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) και καθεμία από τις χώρες που στοχοποιήθηκαν εξέδωσαν ανακοινώσεις καταδικάζοντας τις ιρανικές επιθέσεις και δεσμεύτηκαν ότι θα υπερασπιστούν τους εαυτούς τους. Οι ηγέτες των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και της Σαουδικής Αραβίας, που επί μήνες βρίσκονταν σε αντιπαράθεση λόγω του εμφυλίου πολέμου στο Σουδάν και άλλων εντάσεων, μίλησαν τηλεφωνικά το Σάββατο — ένδειξη του πώς η αντίδραση του Ιράν έχει ταρακουνήσει την περιοχή.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαΐντι — ο οποίος μεσολαβεί στις πυρηνικές συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν — δήλωσε το Σάββατο ότι είναι «βαθιά προβληματισμένος/απογοητευμένος» από την κοινή επιχείρηση, η οποία ξεκίνησε μόλις λίγες ώρες αφότου είχε συναντηθεί με τον αντιπρόεδρο Τζ. Ντ. Βανς σε μια ύστατη προσπάθεια να αποτραπούν τα στρατιωτικά πλήγματα.
«Ούτε τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών ούτε η υπόθεση της παγκόσμιας ειρήνης εξυπηρετούνται καλά από αυτό», έγραψε ο Αλμπουσαΐντι στο X. «Προτρέπω τις Ηνωμένες Πολιτείες να μην παρασυρθούν περαιτέρω. Αυτός δεν είναι δικός σας πόλεμος.»
Είναι απίθανο να προχωρήσουν οι τεχνικές συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν που ήταν προγραμματισμένες για την επόμενη εβδομάδα στη Βιέννη. Η Τουρκία, η Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλοι έχουν καλέσει σε περιφερειακή διπλωματία για αποκλιμάκωση των εντάσεων.
Η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ που διατηρεί σχέσεις και με τις δύο κυβερνήσεις και μοιράζεται σύνορα με το Ιράν, εξέφρασε τη λύπη της για τα πλήγματα ΗΠΑ–Ισραήλ και τα ιρανικά αντίποινα, δηλώνοντας σε ανακοίνωση: «Καλούμε όλες τις πλευρές να σταματήσουν άμεσα τις επιθέσεις.»
Καθώς πλέον αντιμετωπίζουν κλιμακούμενες επιθέσεις από το Ιράν, τα κράτη του Κόλπου έχουν μπροστά τους μια σειρά από δύσκολες επιλογές.
«Το GCC βρίσκεται στην παράδοξη θέση να γίνεται πρωταρχικός στόχος, ενώ από την αρχή πίεζε για αποκλιμάκωση και διπλωματία», δήλωσε ο Φιράς Μακσάντ, διευθύνων σύμβουλος για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στην Eurasia Group.
Όπως είπε, το Ιράν ελπίζει ότι στοχοποιώντας κράτη του Κόλπου θα ασκήσει πίεση στην Ουάσινγκτον να σταματήσει τα πλήγματα, αν και εκτίμησε ότι μια τέτοια προσέγγιση είναι απίθανο να πετύχει.
«Πιο πιθανό αποτέλεσμα είναι μια συλλογική απόφαση των κρατών του GCC είτε να επιτρέψουν στις ΗΠΑ μεγαλύτερη επιχειρησιακή ελευθερία να πλήξουν το Ιράν από τα εδάφη τους, είτε ακόμη και να απαντήσουν οι ίδιες», είπε.
Το σενάριο της κλιμάκωσης ευνοεί τις ΗΠΑ, πρόσθεσε. Αν το Ιράν στοχοποιήσει ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο, αυτό θα πυροδοτήσει ακόμη ισχυρότερη αντίδραση από τις ΗΠΑ και τους Άραβες συμμάχους τους.
Η Ελίζα Ίουερς, πρώην Αμερικανίδα αξιωματούχος που εργάζεται επί δεκαετίες σε ζητήματα Μέσης Ανατολής, είπε ότι αυτές οι χώρες δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να δείξουν σημαντική εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση Τραμπ — ιδίως τώρα που το Ιράν αύξησε το κόστος και τις στοχοποίησε τόσο άμεσα.
«Πρέπει να ελπίζουν ότι οι αεράμυνες θα αντέξουν όσο χρειαστεί και ότι αυτή η σύγκρουση δεν θα παραταθεί με σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις», είπε η Ίουερς, η οποία σήμερα βρίσκεται στο Council on Foreign Relations.
Ο κατάλογος των νεκρών της Γάζας είναι ένα εκρηκτικό και αμφιλεγόμενο έγγραφο. Οι επικριτές ισχυρίζονται ότι το Υπουργείο Υγείας της Γάζας, το οποίο διοικείται από τη Χαμάς, επαναλαμβάνει ονόματα, καταμετρά τους μαχητές της Χαμάς ως πολίτες και διογκώνει τον αριθμό των γυναικών και των ανηλίκων. Η εφημερίδα Haaretz διερεύνησε σε βάθος τον τρόπο με τον οποίο καταρτίστηκε ο κατάλογος με τα σχεδόν 70.000 ονόματα, προκειμένου να επαληθεύσει αυτούς τους ισχυρισμούς.
Το όνομα Hind Rajab, ίσως το πιο διάσημο παλαιστινιακό θύμα του πολέμου, εμφανίζεται στη σειρά 5.918 του καταλόγου των θυμάτων του Υπουργείου Υγείας της Γάζας, το οποίο διοικείται από τη Χαμάς. Τον Ιανουάριο του 2024, ήταν η μόνη επιζώσα από τα επτά μέλη της οικογένειάς της που επέβαιναν στο αυτοκίνητό τους, καθώς προσπαθούσαν να διαφύγουν από την πόλη της Γάζας κατόπιν εντολής του IDF. Για πάνω από δύο ώρες, παρέμεινε στο τηλέφωνο με την οικογένειά της και τον Ερυθρό Ημισέληνο, ο οποίος έστειλε παραϊατρικό προσωπικό για να τη διασώσει.
Έντεκα ημέρες αργότερα, το σώμα της βρέθηκε στο αυτοκίνητο, το οποίο ήταν γεμάτο με εκατοντάδες σφαίρες. Τα πτώματα των παραϊατρικών, Γιουσέφ αλ-Ζέινο και Αχμέντ αλ-Μαντούν, ανακαλύφθηκαν στο γεμάτο σφαίρες ασθενοφόρο που βρισκόταν κοντά. Οι θάνατοί τους καταγράφονται αργότερα στον πίνακα, στις σειρές 46.722 και 49.661.
Η Hind Rajab ήταν 5 ετών και 8 μηνών όταν πέθανε. Η θέση της στη σειρά 5.918 σημαίνει ότι 5.917 παιδιά μικρότερα από αυτήν σκοτώθηκαν στον πόλεμο. Το πρώτο όνομα στον πίνακα είναι η Waad Sabbah, η οποία σκοτώθηκε έξι εβδομάδες μετά την Hind. Αυτή και 17 άλλα νεογέννητα πέθαναν μέσα στις πρώτες 24 ώρες της ζωής τους. Εκατόν δεκαπέντε παιδιά πέθαναν πριν συμπληρώσουν ένα μήνα. Συνολικά, 1.054 παιδιά πέθαναν πριν συμπληρώσουν τον πρώτο τους χρόνο ζωής.
Ο κατάλογος των νεκρών του Υπουργείου Υγείας της Γάζας, τον οποίο η εφημερίδα Haaretz μετέφρασε από τα αραβικά με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και ο οποίος εκτείνεται σε περισσότερες από 2.000 σελίδες, είναι ένα έγγραφο του οποίου η σημασία ανταγωνίζεται μόνο από τη διαμάχη που έχει προκαλέσει. Κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο, μαζί με ερευνητές και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το έχουν αντιμετωπίσει ως το πιο κοντινό σε επίσημη εκτίμηση του αριθμού των νεκρών. Από την άλλη πλευρά, το Ισραήλ και συντηρητικοί ερευνητές έχουν εκφράσει αμφιβολίες. Έχουν επικρίνει τον κατάλογο, έχουν προσπαθήσει να υπονομεύσουν την αξιοπιστία του και έχουν επισημάνει λάθη, αν και αυτά φαίνονται αμελητέα.
Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, έχει διαμορφωθεί μια συναίνεση: ακόμη και αν ο κατάλογος έχει αδυναμίες, συμπεριλαμβανομένου του γεγονότος ότι δεν κάνει διάκριση μεταξύ μαχητών και αμάχων, αντανακλά την κλίμακα της καταστροφής που υπέστη η Γάζα και ο λαός της. Αποτελεί επίσης τη βάση για τις κατηγορίες ότι το Ισραήλ διέπραξε εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και ακόμη και γενοκτονία.
H Hind Rajab
«Είναι σαφές ότι ο κατάλογος δεν είναι 100% ακριβής και ότι περιέχει λάθη, αλλά πιστεύω ότι αυτά είναι περίπου 1%», λέει ο Δρ Lee Mordechai, ιστορικός στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, ο οποίος ηγείται ενός προγράμματος τεκμηρίωσης του πολέμου με βάση δεκάδες χιλιάδες ανοιχτές πηγές.
Επισημαίνει επίσης τη δοκιμασία του χρόνου. Σε προηγούμενους γύρους συγκρούσεων, όταν το Ισραήλ τελικά δημοσίευσε τα δικά του στοιχεία για τους θανάτους αμάχων, αυτά ήταν κοντά σε εκείνα του Υπουργείου Υγείας της Γάζας. «Ο υπολογισμός του Υπουργείου Υγείας είναι στην πραγματικότητα υποτιμημένος. Δεν περιλαμβάνει τα άγνωστα πτώματα, τα πτώματα που έχουν θαφτεί στα ερείπια ή τα πτώματα για τα οποία δεν υπάρχουν πληροφορίες».
Με το πέρασμα των μηνών, οι ισχυρισμοί για παραποίηση και υπερβολή παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό περιορισμένοι στα τηλεοπτικά πάνελ του Ισραήλ. Στα τέλη Ιανουαρίου, μια φαινομενική διαμάχη σχετικά με τον αριθμό των νεκρών φάνηκε να τελειώνει στο Ισραήλ, όταν μια ανώτερη πηγή του στρατού επιβεβαίωσε ότι ο IDF αναγνωρίζει ότι 70.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ακριβώς ο αριθμός που ανέφεραν οι αρχές της Γάζας. Παρόλα αυτά, οι πολιτικοί άργησαν να επαναλάβουν αυτή την αναγνώριση, και ο αγγλόφωνος εκπρόσωπος του IDF εξέδωσε γρήγορα μια διάψευση των δηλώσεων του ανώτερου αξιωματικού.
Ακόμα κι αν η διαμάχη για τον συνολικό αριθμό των νεκρών έχει, προς το παρόν, σε μεγάλο βαθμό επιλυθεί, στο Ισραήλ συνεχίζεται η διαφωνία σχετικά με το ποιοι ήταν οι νεκροί: Πόσοι ήταν ένοπλοι, πόσοι ήταν μέλη της Χαμάς, πόσοι σκοτώθηκαν υπό συνθήκες που πληρούν τις προϋποθέσεις του διεθνούς δικαίου;
Τίποτα από αυτά δεν αλλάζει τα αυστηρά στοιχεία του πίνακα. Από τους καταγεγραμμένους θανάτους, 20.876, περίπου το 30%, είναι νεαρά κορίτσια, έφηβες και γυναίκες. Άλλα 3.220 άτομα ήταν ηλικίας 65 ετών και άνω, συμπεριλαμβανομένου του τελευταίου ονόματος στη λίστα, της Tamam al-Batsh, η οποία ήταν 110 ετών όταν πέθανε.
Επεισόδια σημειώθηκαν το βράδυ του Σαββάτου, κατά τη διάρκεια της διαμαρτυρίας της αντιπολίτευσης στα Τίρανα, με την ένταση να μεταφέρεται από το κέντρο της πόλης προς τη Γενική Διεύθυνση της Αστυνομίας.
Η κινητοποίηση ξεκίνησε μπροστά από το πρωθυπουργικό μέγαρο και στη συνέχεια μέρος των διαδηλωτών κατευθύνθηκε προς την έδρα της Αστυνομίας, στην περιοχή Μπριλί. Στο σημείο είχε αναπτυχθεί ισχυρή αστυνομική δύναμη, ενώ είχαν τοποθετηθεί μεταλλικά κιγκλιδώματα και ειδικά οχήματα αποκατάστασης τάξης.
Σύμφωνα με τις αρχές, στην επιχείρηση συμμετείχαν περισσότεροι από 1.500 αστυνομικοί. Όταν ομάδα διαδηλωτών επιχείρησε να προσεγγίσει το κτίριο, οι αστυνομικές δυνάμεις έκαναν χρήση υδροφόρων οχημάτων και δακρυγόνων για να τους απωθήσουν.
Κατά τη διάρκεια των επεισοδίων εκτοξεύθηκαν αντικείμενα και αυτοσχέδιες εμπρηστικές βόμβες, με αποτέλεσμα να προκληθεί πυρκαγιά στην «Vila31 x ArtExplora», τον πολιτιστικό χώρο που λειτουργεί στην ανακαινισμένη πρώην κατοικία του Ενβέρ Χότζα. Φωτιά εκδηλώθηκε σε τμήμα του μπαλκονιού και της αυλής του κτιρίου.
Οι δυνάμεις πυρόσβεσης και η αστυνομία επενέβησαν άμεσα με ρίψεις νερού, περιορίζοντας την εστία και αποτρέποντας την εξάπλωση της φωτιάς. Εκείνη την ώρα στο εσωτερικό του κτιρίου βρίσκονταν άτομα που συμμετέχουν σε πρόγραμμα καλλιτεχνικής φιλοξενίας. Δεν υπήρξε άμεση επίσημη ενημέρωση για τραυματισμούς.
Ο πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος, Σαλί Μπερίσα, δήλωσε ότι η πορεία προς τη Γενική Διεύθυνση της Αστυνομίας είχε στόχο τη διαμαρτυρία κατά της ηγεσίας του Σώματος. Κατά τη διάρκεια της έντασης, βουλευτές της αντιπολίτευσης κινήθηκαν μπροστά του, ενώ αργότερα αποχώρησε από το σημείο με όχημα.
Η διαμαρτυρία βρισκόταν σε εξέλιξη μέχρι αργά το βράδυ, με ισχυρή παρουσία αστυνομικών δυνάμεων σε κεντρικά σημεία της αλβανικής πρωτεύουσας.
Δεν φαίνεται να προκλήθηκαν τραυματισμοί μόνο περιορισμένης έκτασης ζημιές – Δείτε Εικόνες από την πτώση Πτώση droneστη βάση Ακρωτηρίου – Τι ανέφερε πηγή που μιλήσε στη Cyprus Times – Αναστάτωση μεταξύ των κατοίκων της περιοχής – Σήμανε συναγερμός στη βάση, έκτακτη συνεδρία – Απογειώθηκαν μαχητικά – Αναφορές μόνο για περιορισμένες ζημιές και όχι τραυματισμούς
Drone φαίνεται να είναι το αντικείμενο που κατέπεσε εντός της Βάσης Ακρωτηρίου, σύμφωνα με πηγή που μίλησε στη Cyprus Times.
Κατά την ίδια πρώτη πληροφόρηση, δεν φαίνεται να προκλήθηκαν τραυματισμοί μόνο περιορισμένης έκτασης ζημιές.
Η πληροφορία που μόλις μεταδόθηκε προκάλεσε ως ήταν αναμενόμενο αναστάτωση, ήρθε λίγη ώρα μετά τη δημόσια αναφορά του Βρετανού Πρωθυπουργού ότι άναψε πράσινο φως στις ΗΠΑ για χρήση των βρετανικών βάσεων λόγω της κατάστασης στη Μέση Ανατολή.
Όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενο δημοσίευμα, η βάση στο Ακρωτήριτέθηκε σε κατάσταση συναγερμού εδώ και αρκετή ώρα. Στο αρχηγείο στην Επισκοπή βρίσκεται σε εξέλιξη έκτακτη συνεδρία, ενώ κλήθηκε στη βάση και προσωπικό που ήταν εκτός υπηρεσίας.
🇬🇧Reports are spreading that an attack was carried out with Iranian Shahid-type kamikaze drones on the British Akrotiri Royal Air Force base in Cyprus.
Μάλιστα, κάτοικοι της περιοχής Ακρωτηρίου έλαβαν μήνυμα στο κινητό τους όπως παραμείνουν στις οκίες τους.
Διαβάστε το μήνυμα που έλαβαν κάτοικοι της περιοχής
«Υπάρχει σε εξέλιξη απειλή για την ασφάλεια. Παρακαλείστε να επιστρέψετε στις οικίες σας και να παραμείνετε εντός μέχρι νεότερης επίσημης ανακοίνωσης. Απομακρυνθείτε από τα παράθυρα και καλυφθείτε πίσω ή κάτω από βαριά, συμπαγή έπιπλα. Παρακαλείστε να αναμείνετε περαιτέρω οδηγίες.»
Τυπικά, η αναθεώρηση του Συντάγματος ως άσκηση δευτερογενούς συντακτικής εξουσίας υπόκειται αποκλειστικά στις δεσμεύσεις της πρωτογενούς συντακτικής εξουσίας και διεξάγεται μέσα στο πλαίσιο που αυτή επιτρέπει και προδιαγράφει. Αυτό σημαίνει ότι η αναθεωρητική λειτουργία υπακούει κατ’ αρχήν μόνο στους ουσιαστικούς και διαδικαστικούς φραγμούς που η συνταγματική διάταξη του άρθρου 110 θέτει.
Υπό τη συνθήκη ωστόσο του λεγόμενου πολυεπίπεδου συνταγματισμού, όπου το τυπικό Σύνταγμα αποτελεί τμήμα και όχι το σύνολο των κανόνων συνταγματικής υφής που ρυθμίζουν τα σχετικά με τη συγκρότηση και άσκηση της πολιτικής εξουσίας και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, η αναθεώρηση είναι αναγκασμένη να κινηθεί εντός ευρύτερου δικαιϊκού πλαισίου.
Αυτό διαμορφώνεται, κατά βάση, αφενός από το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρωτογενές και παράγωγο, και αφετέρου από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ).
Ο αναθεωρητικός νομοθέτης είναι συνεπώς υποχρεωμένος να διαλεχθεί με συστήματα υπερεθνικών κανόνων δικαίου, που διεκδικούν και αυτά εφαρμογή και εν δυνάμει υπεροχή έναντι του εθνικού δικαίου.
Τούτο ισχύει κατεξοχήν για το ενωσιακό δίκαιο και μάλιστα όχι μόνο στα πεδία που αυτό έχει προτεραιότητα εφαρμογής, αλλά, σύμφωνα με το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ακόμα και στους τομείς αρμοδιότητας των κρατών μελών, όπου τα τελευταία υπέχουν επίσης υποχρεώσεις που απορρέουν από το δίκαιο της ΕΕ. Ισχύει όμως εν τοις πράγμασι και για την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η οποία αποτελεί το «συνταγματικό όργανο της ευρωπαϊκής δημόσιας τάξης», έστω και αν κατά το ελληνικό Σύνταγμα διαθέτει απλώς υπερνομοθετική, όχι υπερσυνταγματική ισχύ.
Ο σεβασμός των «συντρεχουσών» αυτών εννόμων τάξεων είναι επιβεβλημένος όχι μόνο γιατί στο πλαίσιο του ενιαίου ευρωπαϊκού νομικού χώρου είναι ανάγκη οι ετερόκλητες, ως προς την πηγή τους, ρυθμίσεις να τελούν σε αρμονία, ώστε να μην υφίστανται κατά το δυνατόν αντινομίες∙ αλλά και για λόγους απολύτως πρακτικούς:
επειδή το προϊόν της αναθεώρησης, δηλαδή οι συνταγματικές διατάξεις όπως θα διαμορφωθούν από αυτήν, υπόκεινται, τελικά, στον έλεγχο των δύο περίοπτων δικαιοδοτικών οργάνων που βρίσκονται στην κορυφή των αντίστοιχων δικαιοταξιών, του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ).
Τα όργανα αυτά μπορούν να ελέγξουν -και έχουν πράγματι ελέγξει- τη συμφωνία ακόμα και συνταγματικών εθνικών διατάξεων με το δίκαιο της ΕΕ ή της ΕΣΔΑ. Από την άποψη αυτή, η εναρμόνιση της αναθεωρητικής λειτουργίας προς τις επιταγές του, υπό ευρεία έννοια, ευρωπαϊκού δικαίου δεν επαφίεται στην ευχέρεια του αναθεωρητικού νομοθέτη ούτε είναι απλώς δείγμα νομικού πολιτισμού ή ένδειξη αυξημένης ευρωπαϊκής συνείδησης και ευαισθησίας, αλλά, σε τελευταία ανάλυση, απαίτηση κανονιστική, η οποία απορρέει από τις ανειλημμένες διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας. Επιτελεί δε ταυτόχρονα και μια οιονεί προληπτική λειτουργία, ώστε να αποφεύγονται μελλοντικές αντιθέσεις μεταξύ εθνικών και υπερεθνικών ρυθμίσεων, οι οποίες θα έπρεπε διαφορετικά να αχθούν προς δικαστική κρίση ή επίλυση.
Όλα αυτά αποκτούν ιδιαίτερη σημασία ενόψει της αναγγελθείσας αναθεώρησης του Συντάγματος, επειδή οι βασικές θεματικές της άπτονται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο των πιο πάνω υπερκείμενων της εθνικής έννομης τάξης κανόνων.
Αυτό ισχύει πρώτα απ’ όλα για την ποινική ευθύνη των Υπουργών κατά το άρθρο 86 του Συντάγματος. Η ισχύουσα ρύθμιση, η οποία προβλέπει την αποκλειστική αρμοδιότητα της Βουλής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης και την άσκηση δίωξης κατά εν ενεργεία ή πρώην Υπουργών και Υφυπουργών για αδικήματα που τέλεσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, δεν είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένη με τις διατάξεις του ευρωπαϊκού δικαίου (Κανονισμός ΕΕ 2017/1939) που απονέμουν συγκεκριμένες αρμοδιότητες στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ως προς τη διερεύνηση και δίωξη τέτοιων αδικημάτων, όταν αυτά στρέφονται εναντίον των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης.
Το πρόβλημα μάλιστα αυτό έχει επισήμως τεθεί από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως ζήτημα ασυμβατότητας μεταξύ ενωσιακού και εθνικού δικαίου. Σκόπιμο λοιπόν θα ήταν ο αναθεωρητικός νομοθέτης να προβεί στις αναγκαίες προσαρμογές στο συνταγματικό κείμενο, ώστε να απαλειφθούν σημεία τριβής και αντιφάσεις μεταξύ της ευρωπαϊκής και της εγχώριας ρύθμισης. Στην κατεύθυνση αυτή, θα μπορούσε να θεσπισθεί, παραδείγματος χάριν, διαδικασία άρσης του ειδικού δικονομικού προνομίου από τη Βουλή, κατά τρόπο ανάλογο με αυτόν που ισχύει για την άρση της βουλευτικής ασυλίας, σύμφωνα άλλωστε με τις προβλέψεις του άρθρου 29 παρ. 1 του Κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Θα μπορούσε επιπλέον να οριστεί ότι της σχετικής απόφασης της Βουλής προηγείται, υποχρεωτικά, γνωμοδότηση συμβουλίου, που συγκροτείται από ανώτατους εισαγγελικούς λειτουργούς, το οποίο αξιολογεί νομικά το υλικό που έχει διαβιβαστεί.
Αλλά και στο πεδίο ορισμού της ηγεσίας της δικαιοσύνης υπάρχει ανοιχτός δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ του άρθρου 90 παρ. 5 του Συντάγματος και των διατάξεων του ενωσιακού δικαίου (άρθρο 19 παρ. 1 εδ. β΄ ΣΕΕ, άρθρο 47 Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ) και της ΕΣΔΑ (άρθρο 6 παρ. 1) που εγγυώνται, μεταξύ άλλων, τη δικαστική ανεξαρτησία.
Με βάση τις διατάξεις αυτές, όπως έχουν ερμηνευθεί από το ΔΕΕ και το ΕΔΔΑ, η επιλογή των δικαστών από την εκτελεστική λειτουργία (όπως συμβαίνει στη χώρα μας με τα προεδρεία των τριών ανωτάτων δικαστηρίων) δεν συνιστά καθεαυτή παραβίαση της ανεξαρτησίας τους, εφόσον μετά τον διορισμό τους δεν υπόκεινται σε πιέσεις ή εντολές κατά την άσκηση του δικαιοδοτικού τους έργου. Εντούτοις, σύμφωνα με το ΔΕΕ, η παρεμβολή, κατά τη διαδικασία διορισμού τους, της κρίσης ενός ανεξάρτητου οργάνου αμιγώς ή κατά κύριο λόγο δικαστικής σύνθεσης μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της δικαστικής ανεξαρτησίας.
Ήδη στην κατεύθυνση αυτή, με τον ν. 5123/2024, κατόπιν συστάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς τη χώρα μας, θεσμοθετήθηκε η γνωμοδότηση των ολομελειών των ανωτάτων δικαστηρίων για την επιλογή της ηγεσίας τους, πριν από την τελική απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Η γνωμοδότηση αυτή, είτε απλή, όπως προβλέπεται σήμερα νομοθετικά, είτε ακόμα και δεσμευτική για το αποφασίζον όργανο (το οποίο μπορεί να είναι, αντί της Κυβέρνησης, η Βουλή που αποφασίζει με αυξημένη πλειοψηφία), θα μπορούσε να ενταχθεί στην οικεία συνταγματική ρύθμιση, ως αναγκαίο ενδιάμεσο στάδιο κατά τη διαδικασία ορισμού της ηγεσίας της δικαιοσύνης.
Και βέβαια, η αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος οφείλει, τουλάχιστον, να διακανονίσει τη σχέση του με το ενωσιακό δίκαιο, υπό το φως και όσων νομολογήθηκαν στην πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας (1918/2025) για τη λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων στην Ελλάδα. Εδώ μάλιστα το πλαίσιο είναι πιο απαιτητικό και, αντιστοίχως, οι προκλήσεις για τον αναθεωρητικό νομοθέτη μεγαλύτερες. Γιατί η συνταγματική ρύθμιση θα πρέπει να αντιμετωπίσει ζητήματα όπως η ίδρυση (πρωτογενώς) ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων από ιδιωτικούς φορείς, αλλοδαπούς ή ημεδαπούς, το διοικητικό καθεστώς των καθηγητών πανεπιστημίου και οι εγγυήσεις ακαδημαϊκής τους ελευθερίας ή, ενδεχομένως, ο μη κερδοσκοπικός χαρακτήρας των ΑΕΙ∙ ζητήματα για τα οποία το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο επιφυλάσσει, ενίοτε, απολύτως συγκεκριμένες και ανελαστικές επιλογές -χωρίς ωστόσο αυτό να έχει γίνει αντιληπτό στην έκταση που θα έπρεπε από τον εγχώριο πολιτικό διάλογο. Εκτός αν παρόμοια «δύσκολα» θέματα παρακαμφθούν δια της επιφύλαξης του νόμου. Υπάρχει όμως τότε ο κίνδυνος η αναθεώρηση της σχετικής διάταξης να αποδειχθεί κατώτερη των περιστάσεων και αναντίστοιχη με τις προσδοκίες που έχουν, από χρόνια, καλλιεργηθεί.
Η συνταγματική αναθεώρηση αναδεικνύει ανάγλυφα τα σημεία επαφής και την αλληλεπίδραση μεταξύ Συντάγματος και υπερεθνικών εννόμων τάξεων που το περιβάλλουν. Παρέχει έτσι πεδίο δοκιμασίας αλλά και επιβεβαίωσης της μεταξύ τους ώσμωσης, στο πλαίσιο ενός δυναμικού και εξελισσόμενου πολυεπίπεδου συνταγματισμού.
Το αεροσκάφος θαλάσσιας περιπολίας P-72, που ανήκει στην 301η Διοίκηση Ναυτικής-Αεροπορικής Μοίρας του Τουρκικού Ναυτικού, επιδεικνύει τις δυνατότητές του στο Dynamic Manta 2026, τη μεγαλύτερη άσκηση υποβρυχίου άμυνας του ΝΑΤΟ στη Μεσόγειο, γράφουν τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
Στο πλαίσιο του έργου «Meltem 3», που διεξάγεται από την Προεδρία της Τουρκικής Δημοκρατίας, τα αεροσκάφη θαλάσσιας περιπολίας P-72, που αναπτύχθηκαν από αεροσκάφη τύπου ATR 72-600, συνεχίζουν να αποτελούν τα μάτια και τα αυτιά του Τουρκικού Ναυτικού στον αέρα με το προηγμένο σύστημα ραντάρ, τα συστήματα επεξεργασίας ακουστικών δεδομένων, τις ηλεκτροοπτικές κάμερες και τα ειδικά συστήματα επικοινωνίας.
Ικανά να εκτελούν αποστολές σε τομείς όπως ο ανθυποβρυχιακός πόλεμος, ο πόλεμος επιφανείας, η συλλογή πληροφοριών, η αναγνώριση και επιτήρηση, η έρευνα και διάσωση και η καταπολέμηση του λαθρεμπορίου, τα αεροσκάφη θαλάσσιας περιπολίας P-72 αναπτύσσονται στις θάλασσες γύρω από την Τουρκία για την προστασία των εθνικών συμφερόντων και τη συμμετοχή σε δραστηριότητες που διεξάγονται με φίλιες και συμμαχικές δυνάμεις στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Στο πλαίσιο αυτό, ένα από τα έξι αεροσκάφη θαλάσσιας περιπολίας P-72 που ανήκουν στην 301η Διοίκηση Ναυτικού-Αεροπορικού Στόλου επιδεικνύει τις δυνατότητες και τις δεξιότητές του στην άσκηση Dynamic Manta 2026, τη μεγαλύτερη άσκηση υποβρυχίου αμυντικού πολέμου του ΝΑΤΟ στη Μεσόγειο, η οποία ξεκίνησε στις 23 Φεβρουαρίου και θα συνεχιστεί έως τις 6 Μαρτίου, στα ανοικτά των ακτών της Σικελίας στην Ιταλία, με τη συμμετοχή 10 συμμαχικών χωρών.
Υπό τη διοίκηση του Συνταγματάρχη του Ναυτικού Oğuz Duğdelen, το πλήρωμα του αεροσκάφους, που αποτελούνταν από χειριστή ραντάρ, χειριστή πτήσης, αξιωματικό τακτικής συντονισμένης πλοήγησης, χειριστές ακουστικού και ηλεκτρονικού πολέμου και πιλότους, ολοκλήρωσε τις προετοιμασίες του για την απογείωση εξετάζοντας την αποστολή που του ανατέθηκε από τη διοίκηση που διαχειρίζεται την άσκηση και τις τελευταίες καιρικές συνθήκες κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης πριν από την πτήση, και διεξάγοντας τελικούς ελέγχους στο αεροσκάφος.
Μετά την απογείωσή του από την αεροπορική βάση Sigonella κοντά στην Κατάνια, το P-72 πέταξε μεταξύ 2.000 και 5.000 ποδιών πάνω από τη νότια Σικελία, η οποία είχε οριστεί ως περιοχή άσκησης, για να εντοπίσει το υποβρύχιο TCG 1. İnönü, το οποίο συμμετείχε επίσης στην άσκηση.
Η ανίχνευση υποβρυχίων
Συσκευές «Sonobuoy», πλατφόρμες με δυνατότητα σόναρ που χρησιμοποιούνται για την ανίχνευση υποβρυχίων με διαφορετικά χαρακτηριστικά αποστολής κατά τη διάρκεια της πτήσης, ρίχτηκαν από το αεροσκάφος στην περιοχή άσκησης.
Το αεροσκάφος θαλάσσιας περιπολίας P-72, με την ικανότητά του να πετάει σε χαμηλό υψόμετρο σε συντεταγμένες που προσδιορίστηκαν με βάση δεδομένα από συσκευές sonobuoy, εντόπισε οπτικά το περισκόπιο του υποβρυχίου TCG 1. İnönü και ολοκλήρωσε την αποστολή του.
Ο Συνταγματάρχης του Ναυτικού Ντούγκντελεν, σε δήλωσή του πριν από την πτήση, δήλωσε ότι κατά τη διάρκεια της άσκησης Dynamic Manta 2026 του ΝΑΤΟ, θα διεξάγουν συντονισμένες επιχειρήσεις υποβρυχιακής άμυνας σε συνεργασία με αεροπορικά, επιφανειακά και υποβρύχια στοιχεία άλλων χωρών μέχρι τις 6 Μαρτίου.
Το Τουρκικό Ναυτικό διαθέτει επί του παρόντος 12 αεροσκάφη θαλάσσιας περιπολίας στο απόθεμά του, 6 εκ των οποίων είναι τύπου P-235 και 6 τύπου P-72.
Ο Εθνικός Στρατός της Λιβύης (LNA), με επικεφαλής τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, ο οποίος ελέγχει την ανατολική και νότια Λιβύη, ανακοίνωσε την Πέμπτη 26 Φεβρουαρίου ότι επιτέθηκε σε ένοπλη ομάδα στον Νίγηρα, κοντά στα σύνορα με τη Λιβύη, δημοσιεύει σήμερα το RFI.
Ο στρατός δήλωσε ότι απελευθέρωσε με επιτυχία 22 στρατιώτες του που κρατούνταν αιχμάλωτοι από την ομάδα στις 31 Ιανουαρίου 2026.
Κατά τη διάρκεια αυτής της επίθεσης, ο εθνικός στρατός της Λιβύης ανέφερε έναν θάνατο στις τάξεις του και ανέφερε ότι είχε συλλάβει αιχμαλώτους μεταξύ των αντιπάλων του.
Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε από επίλεκτες μονάδες του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (LNA), υπό την άμεση επίβλεψη του Σαντάμ Χαφτάρ, του αναπληρωτή διοικητή του στρατού.
Αυτό αναφέρθηκε σε επίσημο ανακοινωθέν, το οποίο διευκρίνιζε ότι η επίθεση κατέστη δυνατή χάρη σε σχολαστική εργασία πληροφοριών.
Η επιχείρηση είχε ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση 22 στρατιωτών του LNA που είχαν φυλακιστεί από τους « επαναστάτες της νότιας Λιβύης ».
Ο Εθνικός Στρατός της Λιβύης ισχυρίζεται ότι στοχοποίησε « τρομοκράτες », « μισθοφόρους » και « συμμορίες του Τσαντ ».
« Δεν είμαστε ούτε συμμορίες ούτε μισθοφόροι. Είμαστε τα παιδιά του νότου », δήλωσε στο RFI ο Μοχάμαντ Ουαρντάγκου, ηγέτης της ένοπλης ομάδας.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η κοινή δύναμη Τσαντ-Λιβύης που σχηματίστηκε τον περασμένο Οκτώβριο « για τον έλεγχο και την ασφάλεια των νότιων συνόρων » ενεργοποιήθηκε την Κυριακή 22 Φεβρουαρίου και εγκαινιάστηκε μια κοινή αίθουσα επιχειρήσεων.
Εξήντα ολοκαίνουργια οπλισμένα οχήματα έφυγαν από το αεροδρόμιο Waw και κατευθύνθηκαν προς τα σύνορα με τον Νίγηρα, και αυτή η δύναμη ήταν που πραγματοποίησε την επίθεση.
Οι επαναστάτες της νότιας Λιβύης, με την υποστήριξη της Τρίπολης
Όσο για την ένοπλη ομάδα με επικεφαλής τον Μοχάμαντ Ουαρντάγκου, έναν Τούμπου από το Μαρζούκ, υποστηρίζει ότι τα σύνορα με τον Νίγηρα και την Αλγερία παραμένουν κλειστά. Ισχυρίζεται ότι απελευθέρωσε προσωπικά τους στρατιώτες του LNA πριν από τις συγκρούσεις επειδή « είναι όλοι γιοι του νότου της χώρας » και «για να μπορούν να τηρήσουν το Ραμαζάνι με τις οικογένειές τους ».
Αυτή η ομάδα αναγνωρίζει επίσης ότι έχασε δύο από τους άνδρες της και ότι άλλοι, χωρίς να διευκρινίζει τον αριθμό, συνελήφθησαν αιχμάλωτοι από τον LNA.
Οι επαναστάτες στη νότια Λιβύη, με την υποστήριξη της Τρίπολης, έχουν ήδη αναλάβει την ευθύνη για δύο επιθέσεις εναντίον του LNA από τα τέλη Ιανουαρίου.
Κατηγορούν τις δυνάμεις του Χαφτάρ ότι κατευθύνουν το λαθρεμπόριο βενζίνης και χρυσού μέσω του συνοριακού τριγώνου που είναι γνωστό ως «Σαλβαδόρ».
Λίβυοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι αυτή η ομάδα επωφελείται επίσης από τη διασυνοριακή εμπορία ανθρώπων και ότι έχει προκύψει έντονος ανταγωνισμός με την ταξιαρχία Souboul al Salam του LNA, η οποία δραστηριοποιείται στην έρημο και κατηγορείται για εμπορία από τον ΟΗΕ.
Μεγάλη έρευνα των Data Journalists: Τα τρένα παραμένουν ο «φτωχός συγγενής» των μέσων μεταφοράς, οι ανάδοχοι πλουτίζουν…
Οι DataJournalistsκαταγράφουντα ποσά που έχουν δοθεί ή πρόκειται να δοθούν για σιδηροδρομικά έργα μετά την «μαύρη» 28η Φεβρουαρίου μέχρι και σήμερα.
58 εκατ. ευρώ για ψηφιακό εκσυγχρονισμό, 4,3 εκατ. ευρώ για νέο οργανόγραμμα, αλλά… μηδέν ευρώ για νέο τροχαίο υλικό!
Στην τελική φάση η υπογραφή σύμβασης ύψους 65 εκατ. μέσω της οποίας οι Γερμανικοί Σιδηρόδρομοι (DeutscheBahn) θα αναλάβουν ρόλο Τεχνικού Συμβούλου Διοίκησης (TechnicalManager) στον ΟΣΕ.
1995 – 2021: Η Ελλάδα είχε επενδύσει 12,6 δισ. ευρώ στον σιδηρόδρομο έναντι 41,1 δισ. ευρώ για αυτοκινητόδρομους. Το οδικό δίκτυο αυξήθηκε κατά 410%, (1274 χιλιόμετρα) ενώ στο σιδηροδρομικό δίκτυο τέσσερις μεγάλες επιβατικές σιδηροδρομικές γραμμές μήκους 389 χιλιομέτρων και 97 σιδηροδρομικοί σταθμοί να έχουν κλείσει.
Προσλήψεις δεν έχουν γίνει στον ΟΣΕ εδώ και δεκαετίες, ενώ με τα πρώτα μνημόνια το μισό προσωπικό υποχρεώθηκε σε μετάταξη και ακολούθησε μια 15ετία με συνεχείς συνταξιοδοτήσεις. Τόσο πριν όσο και μετά τα Τέμπη, οι επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό ήταν μηδενικές.
Των Άρη Χατζηγεωργίου, Βασίλη Γαλούπη
Πολλά σε σχέση με το πενιχρό αποτέλεσμα όπως αποτυπώνεται σήμερα; Ελάχιστα συγκριτικά με την παντελή απουσία επενδύσεων στην περίοδο της οικονομικής κρίσης; Όπως και αν μετρήσει κανείς τις μεγάλες συμβάσεις συνολικού ύψους άνω των 2,2 δισ. ευρώ που υπογράφηκαν για τον ελληνικό σιδηρόδρομο μετά τα Τέμπη, το συμπέρασμα είναι ότι τα τρένα παραμένουν ο «φτωχός συγγενής» των μέσων μεταφοράς παρά το γεγονός ότι οι μεγάλοι εργολάβοι που αναλαμβάνουν τα έργα, οι «νονοί» ως ανάδοχοι των συμβάσεων, πλουτίζουν συνεχώς και αυξάνουν τα ανεκτέλεστά τους.
Πάνω στην τρίτη επέτειο του «εγκλήματος των Τεμπών» και με αφορμή μεγαλόσχημες συμβάσεις που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας για τον ΟΣΕ, οι Data Journalists επιχείρησαν έναν δύσκολο απολογισμό, ερευνώντας πόσα χρήματα έχουν δοθεί ή πρόκειται να δοθούν για σιδηροδρομικά έργα που συμφωνήθηκαν μετά την «μαύρη» 28η Φεβρουαρίου μέχρι και τώρα.
Στον μακρύ κατάλογο που διαμορφώσαμε επιλέγοντας συμβάσεις αξίας άνω των 3 εκατ. ευρώ, περιλαμβάνονται έργα μεγάλα και μικρά, νέα και «ουρές» παλαιότερων, οι κλασικές συμπληρωματικές συμβάσεις και τα «μπαλώματα» των τοπικών συντηρήσεων όπως και άλλα με τίτλους μεγαλοπρέπειας όπως εκείνη των 58 εκατ. ευρώ στην ΤΕΡΝΑ για τον «ψηφιακό μετασχηματισμό» του ΟΣΕ σε ένα δίκτυο που δεν κυκλοφορούν παρά ελάχιστα τρένα. Παραδόξως, μάλιστα, το μεγάλο ψηφιακό επίτευγμα που διαφημίζει από τον περασμένο Απρίλιο ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών Κ. Κυρανάκης, το σύστημα γεωεντοπισμού και παρακολούθησης της πορείας των τρένων (ποιών τρένων;) και λειτούργησε πριν λίγες ημέρες για να φανεί ότι «κάτι κινείται» στην μαύρη κοιλάδα του ελληνικού σιδηροδρόμου, δεν υλοποιήθηκε από την σύμβαση για τον «ψηφιακό εκσυγχρονισμό» αλλά έγινε με δωρεά 2,5 εκατ. από την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, ασχέτως αν χρεώθηκαν διάφορα ποσά στον ΟΣΕ ακόμη και στο Ελληνικό Κτηματολόγιο!
Εν κατακλείδι, ο μακρύς κατάλογος των συμβάσεων έρχεται σε πλήρη αντίθεση με το πετσοκομμένο σιδηροδρομικό δίκτυο όπου κυκλοφορούν μόλις δύο δρομολόγια ημερησίως στον κεντρικό άξονα Αθηνών-Θεσσαλονίκης ενώ τρένο έχει να σφυρίξει χρόνια σε Φλώρινα, Δράμα, Ξάνθη, Κομοτηνή, Καλαμπάκα, Βόλο, Πάτρα και Καλαμάτα και προσφάτως καταργήθηκαν δρομολόγια προς Σέρρες και τα τουριστικά στο Πήλιο και τον οδοντωτό Καλαβρύτων. Ας επιχειρήσουμε μια πρώτη ανάλυση της λίστας:
Από τις 28 Φεβρουαρίου 2023 μέχρι και τον Φεβρουάριο 2026 έχουν υπογραφεί συμβάσεις από τον ΟΣΕ ύψους 1,4 δισ. ευρώ, σχεδόν 1,75 δισεκατομμυρίων μαζί με τον ΦΠΑ.
Όμως, τα έργα που ξεκίνησαν από τον ΟΣΕ μετά τα Τέμπη είναι μόλις 360 εκατ. ευρώ.
Το υπόλοιπο ποσό, σχεδόν 1,1 δισ. ευρώ έχει να κάνει με παλαιότερα έργα που παίρνουν παρατάσεις (με κόκκινα γράμματα στο σχετικό excel που παρουσιάζουμε, με τα έργα, τα ποσά άνω των 3 εκατ. ευρώ και τους αναδόχους), με τις σχετικές επιβαρύνσεις.
Ο λογαριασμός μεγαλώνει από τα έργα που έδωσε με απευθείας ανάθεση αλλά και τεράστια καθυστέρηση το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών τον Απρίλιο του 2025, προκειμένου να αποκατασταθούν οι ζημιές από την θεομηνία Ντάνιελ τον Σεπτέμβριο του 2023. Σύνολο λογαριασμού 440 εκατ. ευρώ για αποκατάσταση των γραμμών Δομοκού-Κραννωνα, Παλαιοφάρσαλου-Καλαμπάκας, Λάρισα-Βόλου και συστημάτων τηλεδιοίκησης. Υπενθυμίζεται ότι οι Data Journalists είχαν πρόσφατα ασχοληθεί αναλυτικά με τα συγκεκριμένα έργα και ιδιαίτερα το πρώτο από αυτά, δεδομένου ότι ο ΟΣΕ είχε ήδη αποκαταστήσει με άλλες πολύ μικρότερες συμβάσεις τις γραμμές και έλαβε έγκριση ασφαλείας από την Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων.
Στην δεύτερη μικρότερη λίστα εμφανίζονται οι έξι συμβάσεις του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, το όνομα κάθε έργου ή του έργου που συμπληρώνεται, το ποσό και ο ανάδοχος. Στην μεγαλύτερη λίστα, ο προσεκτικός αναγνώστης θα εντοπίσει τις συμβάσεις με τις οποίες ο ΟΣΕ είχε αποκαταστήσει μόνος του τις καταστροφές από τον Daniel.
4,3 εκατ. ευρώ για το νέο οργανόγραμμα
Εκτός λίστας, η έρευνα αναδεικνύει την σύμβαση που προκηρύχθηκε το 2024 (27/9/24) επίσης από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, με προϋπολογισμό το…ευτελές ποσό των 4.329.336 ευρώ και σκοπό να αποκτήσει ο ΟΣΕ νέο Οργανόγραμμα για την λειτουργία του.
Ήταν τότε η εποχή που η κυβέρνηση είχε αλλάξει γνώμη και ενώ πριν τα Τέμπη ψήφισε νόμο για να αποσχιστεί η ΕΡΓΟΣΕ από τον ΟΣΕ, αποφάσισε μετά να τον ανατρέψει συγχωνεύοντας τις δύο εταιρείες και προσθέτοντας το τροχαίο υλικό από την ΓΑΙΑΟΣΕ. Όπως ανέφερε η προκήρυξη, στους βασικούς στόχους ήταν να αναλάβει κάποιος τον αναλυτικό σχεδιασμό του πλαισίου οργάνωσης και λειτουργίας του νέου φορέα, την υποστήριξη στην ανάπτυξη και πιστοποίηση κρίσιμων συστημάτων ποιότητας για τη λειτουργία του, την ανάπτυξη συστημάτων προγραμματισμού, διαχείρισης και αξιολόγησης του ανθρώπινου δυναμικού του νέου φορέα, την προσαρμογή του υφιστάμενου προσωπικού στην εταιρική κουλτούρα του νέου σιδηροδρομικού φορέα και ενίσχυση των γνώσεων και δεξιοτήτων του προσωπικού, την αναβάθμιση, ενοποίηση και ανάπτυξη πληροφοριακών συστημάτων κρίσιμων για τη λειτουργία του νέου φορέα και την συνεχή υποστήριξη για την επιτυχή εφαρμογή της οργανωτικής μεταρρύθμισης, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι έως την 1η Ιανουαρίου 2026.
Η σύμβαση υπεγράφη τελικά τον Μάιο του 2025 με την εταιρεία συμβούλων Ernst&Young. Κεντρικό προϊόν αυτής της σύμβασης είναι το νέο Οργανόγραμμα, μία διαπίστωση γνωστή εκ των προτέρων και πλήθος κενών που αποτελούν ευκαιρίες για αξιοκρατικές προσλήψεις εκτός ΑΣΕΠ. Η διαπίστωση που δεν χρειαζόταν έργο 4,3 εκατομμυρίων είναι ότι οι 600 μόνιμοι υπάλληλοι του νέου φορέα δεν αρκούν να καλύψουν τις ανάγκες.
Η λίστα με τις τοποθετήσεις περιλαμβάνει σχεδόν 250 «κουτάκια» αδειανά, χωρίς προσωπικό να τα στελεχώσει. Κάθε κουτάκι δεν αντιστοιχεί σε μία αλλά σε πολύ περισσότερες θέσεις. Όμως δεν περιλαμβάνεται μια αναλυτική καταγραφή των «κενών» ανά Διεύθυνση και Τμήμα για να μην προκύψουν δημοσιεύματα με τους αριθμούς της στελεχιακής ανεπάρκειας και του ελληνικού σιδηροδρόμου και ταραχτεί η «Ομάδα Αλήθειας». Ίσως ήταν και αυτό μέσα στα «ψιλά γράμματα» της σύμβασης με την Ernst&Young…
Υπενθυμίζεται ότι προσλήψεις δεν έχουν γίνει στον ΟΣΕ εδώ και δεκαετίες ενώ με τα πρώτα μνημόνια το μισό προσωπικό υποχρεώθηκε σε μετάταξη και ακολούθησε μια 15ετία με συνεχείς συνταξιοδοτήσεις. Με άλλα λόγια, τόσο πριν όσο και μετά τα Τέμπη, οι επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό ήταν ένα ολοστρόγγυλο μηδενικό. Το μόνο για το οποίο φρόντισε προσφάτως η κυβέρνηση Μητσοτάκη ήταν να δώσει γενναίες αυξήσεις στην διοίκηση του «νέου ΟΣΕ» και να εξαγγείλει προσλήψεις 33 διευθυντών με όρους αγοράς
Μηδενικές επενδύσεις σε νέο τροχαίο υλικό
Μηδενικές ήταν και οι επενδύσεις σε νέο τροχαίο υλικό. Μετά από πολλά, τον περασμένο Δεκέμβριο υπεγράφη σύμβαση ύψους 308 εκατ. ευρώ μέσω της οποίας υποτίθεται ότι η Hellenic Train θα αποκτήσει στο δεύτερο εξάμηνο του 2027, 23 νέα τρένα από την Alstom. Επιστρέφοντας στις συμβάσεις των 2,2 δισ. ευρώ που υπέγραψε ο ΟΣΕ ας επικεντρωθούμε σε ορισμένες ιδιαιτέρως:
Την σύμβαση των 58 εκατ. ευρώ μέσω της οποίας η ΤΕΡΝΑ ανέλαβε τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό του ΟΣΕ, δεχόμενη μάλιστα το μεγαλύτερο μέρος του έργου να υλοποιηθεί μέσα σε μόλις 5 μήνες καθώς η υπογραφή καθυστέρησε και η χρηματοδότηση είναι από το Ταμείο Ανάκαμψης που λήγει οσονούπω. Σημειωτέον ότι το έργο περιγράφει ένα πολύπλοκο αντικείμενο με δημιουργία «έξυπνων σταθμών», συστήματα αυτόματης έκδοσης και ακύρωσης εισιτηρίων και καρτών, συστήματα βιντεοεπιτήρησης με δυνατότητα καταμέτρησης επιβατών, πινακίδες πληροφόρησης και ένα πλήθος άλλων μελετών και εκπαιδεύσεων. Παραδόξως, αντίστοιχες επενδύσεις είχαν υποτίθεται αναλάβει να υλοποιήσουν και οι Ιταλοί της Hellenic Train το 2022 με την σύμβαση κρατικής επιδότησης. Αυτή τους η δέσμευση (με ορίζοντα υλοποίησης το τέλος του 2024) έγινε και νόμος του κράτους αλλά αυτό διόλου δεν συνέβαλε στην υλοποίηση των έργων.
Στην τελική φάση είναι η υπογραφή σύμβασης ύψους 65 εκατ. ευρώ για 10 χρόνια, μέσω της οποίας οι Γερμανικοί Σιδηρόδρομοι (Deutsche Bahn) θα αναλάβουν ρόλο Τεχνικού Συμβούλου Διοίκησης (Technical Manager) στον ΟΣΕ. Η συζήτηση για πρόσληψη Τεχνικού Συμβούλου είχε ανοίξει μετά τα Τέμπη ενώ συζητήθηκε επίσημα τον Ιανουάριο του 2024 στο Υπουργικό Συμβούλιο. Προχώρησε χωρίς ανοικτό διαγωνισμό αλλά με πρόσκληση σε ευρωπαϊκούς σιδηροδρομικούς φορείς, όμως τελικά ενδιαφέρον εκδηλώθηκε μόνο από την Deutsche Bahn. Ισως οι Γερμανοί, μαζί με τους Ιταλούς της Hellenic Train διαμορφώσουν τελικά έναν «άξονα» που θα καταφέρει να φέρει περισσότερες επενδύσεις τώρα που συνολικότερα η ευρωπαϊκή οικονομία, περιλαμβανομένων και των σιδηροδρόμων, «ντύνεται στα χακί».
Στις συμβάσεις περιλαμβάνονται και οι αλλεπάλληλες παρατάσεις στο έργο «Κατασκευή τετραπλού σιδηροδρομικού διαδρόμου στο τμήμα Έξοδος Σιδηροδρομικού Σταθμού Αθηνών (ΣΣΑ) – Τρείς Γέφυρες με υπογειοποίηση στην περιοχή Σεπολίων». Το πολύπαθο έργο ξεκίνησε με προϋπολογισμό 66 εκατ. ευρώ που έχει ήδη ξεπεράσει τα 100 ενώ η ολοκλήρωση πάει για το 2028 ενώ προβλεπόταν να τελειώσει το 2023.
Στις συμβάσεις περιλαμβάνονται και παράταση για την επίσης θρυλική εργολαβία 635 της ΕΡΓΟΣΕ που έρχεται από το 2013 με προϋπολογισμό 464 εκατ. ευρώ, αφορά έργα ολοκλήρωσης στην γραμμή υψηλών ταχυτήτων Τιθορέας-Δομοκού που παραμένει με πλήθος εκκρεμοτήτων αλλά και συμβάσεις για την νέα γραμμή μετά το Κιάτο που όλο προχωράει αλλά ποτέ δεν βλέπει την τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας, την Πάτρα.
Υπό μια έννοια, επένδυση στον ελληνικό σιδηρόδρομο θα μπορούσε να θεωρηθεί και η νέα σύμβαση με την οποία το Ελληνικό Δημόσιο θα επιδοτεί την Hellenic Train με τουλάχιστον 62 εκατ. ευρώ ετησίως για να λειτουργεί τα τρένα. Όμως, ο κ. Κυρανάκης, κατά την διάρκεια της σχετικής συζήτησης στην Βουλή, έκανε τα πάντα για να πείσει το πανελλήνιο ότι πιάσαμε τους Ιταλούς στον ύπνο και τους πείσαμε όχι μόνο να πληρώσουν τα 23 νέα τρένα από την τσέπη τους αλλά γενικότερα να ζημιωθούν από την παρουσία τους στην Ελλάδα.
Τον Σεπτέμβριο του 2023, έξι μήνες μετά τα Τέμπη, η οργάνωση Greenpeace δημοσιοποίησε έκθεση που έδειχνε πόσο πίσω έμεινε ο ελληνικός σιδηρόδρομος σε σχέση με τους αυτοκινητοδρόμους. Σύμφωνα με τα στοιχεία, μεταξύ 1995 και 2021, η Ελλάδα είχε επενδύσει για σιδηροδρόμους το ποσό των 12,6 δισεκατομμυρίων ευρώ έναντι 41,1 δισ. ευρώ για οδικά έργα. Τα ποσά είναι εντυπωσιακά αλλά πιο εντυπωσιακά είναι τα αποτελέσματα. Στο ίδιο χρονικό διάστημα, οι ελληνικοί αυτοκινητόδρομοι αυξήθηκαν κατά 410%, δηλαδή 1274 χιλιόμετρα που είναι η πέμπτη μεγαλύτερη απόλυτη αύξηση σε μήκος αυτοκινητοδρόμων στην Ευρώπη. Όμως το σιδηροδρομικό δίκτυο συρρικνώθηκε κατά 5%, με τέσσερις μεγάλες επιβατικές σιδηροδρομικές γραμμές μήκους 389 χιλιομέτρων και 97 σιδηροδρομικούς σταθμούς να έχουν κλείσει προσωρινά ή μόνιμα.
Ένα θέμα είναι ότι οι ίδιες εταιρείες που αναλαμβάνουν τα μεγάλα έργα σιδηροδρόμου, φτιάχνουν και τους αυτοκινητόδρομους από τους οποίους, όμως, εισπράττουν και τεράστια ποσά μέσω των διοδίων.
Ένα άλλο θέμα είναι ότι ο σιδηρόδρομος μπορεί διεθνώς να είναι το πιο οικολογικό μέσο αλλά απαιτεί μεγάλες και σταθερές επενδύσεις, όχι μόνο για έργα αλλά και για την ορθή τους λειτουργία και συντήρηση. Αυτές είναι και οι βασικές προϋποθέσεις για να μην συμβαίνουν εγκλήματα όπως εκείνο των Τεμπών.
«Η ιρανική επίθεση εναντίον χωρών του Κόλπου είναι λάθος υπολογισμός και απομονώνει το Ιράν σε μια κρίσιμη στιγμή»
Ο υψηλόβαθμος αξιωματούχος των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ) Άνουαρ Γκάργκας απευθυνόμενος στο Ιράν, δήλωσε σήμερα Κυριακή (1/3) ότι «ο πόλεμός σας δεν είναι με τους γείτονές σας».
«Η ιρανική επίθεση εναντίον χωρών του Κόλπου είναι λάθος υπολογισμός και απομονώνει το Ιράν σε μια κρίσιμη στιγμή», δήλωσε ο Άνουαρ Γκάργκας, σύμβουλος του προέδρου των Εμιράτων
«Βρείτε τα λογικά σας (…) και συμπεριφερθείτε προς τους γείτονές σας με λογικό και υπεύθυνο τρόπο», πρόσθεσε, προειδοποιώντας την Τεχεράνη κατά μιας περαιτέρω κλιμάκωσης.
Στο μεταξύ, οι αρχές του Αμπού Ντάμπι ανακοίνωσαν ότι μία γυναίκα και ένα παιδί τραυματίστηκαν ελαφρά από συντρίμμια που έπεσαν μετά την κατάρριψη drone το οποίο αναχαιτίστηκε στο συγκρότημα των πύργων Ετιχάντ, στην πρωτεύουσα των ΗΑΕ.
Ύμνοι από τον υπουργό Υγείας για την δράση του Ισραήλ
Μια μακροσκελή ανάρτηση-εξύμνηση του εβραϊκού λαού έκανε ο Άδωνις Γεωργιάδης με αφορμή τον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν ο οποίος ξεκίνησε επίσημα το Σάββατο (29/02) με σφοδρούς βομβαρδισμούς κατά ιρανικών θέσεων και πολυμέτωπη απάντηση της Τεχεράνης.
Ο Υπουργός Υγείας αφού έγραψε ότι «λαός τόσο αξιοθαύμαστος στον πλανήτη μας, σαν τους Εβραίους, δεν υπάρχει», πρόσθεσε ότι «δεν λύγισαν ούτε μια στιγμή, δεν άλλαξαν το σχέδιο τους, δεν χαρίστηκαν στους εχθρούς τους, δεν έκαναν πίσω, δεν λιποψύχησαν».
Στη συνέχεια, ο Άδωνις Γεωργιάδης επισημαίνει και το εξής: «Με συγχωρείτε αλλά όποιος δεν θαυμάζει τον Εβραϊκό λαό είναι ανόητος. Μακάρι να τους μοιάσουμε, λαός πρότυπο σε όλα του».
Δηλώνει επίσης «περήφανος» που η ελληνική κυβέρνηση δεν εγκατέλειψε το Ισραήλ αλλά «έμεινε πιστή σύμμαχός του μέχρι το τέλος».
«Είμαστε με το Ισραήλ και είμαστε υπερήφανοι για αυτό», αναφέρει σε άλλο σημείο της ανάρτησής του ο Άδωνις Γεωργιάδης.
του Δρ. Γιώργου Πινακίδη, Δικηγόρου 
Η σύμβαση υπεγράφη τελικά τον Μάιο του 2025 με την εταιρεία συμβούλων Ernst&Young. Κεντρικό προϊόν αυτής της σύμβασης είναι το νέο Οργανόγραμμα, μία διαπίστωση γνωστή εκ των προτέρων και πλήθος κενών που αποτελούν ευκαιρίες για αξιοκρατικές προσλήψεις εκτός ΑΣΕΠ. Η διαπίστωση που δεν χρειαζόταν έργο 4,3 εκατομμυρίων είναι ότι οι 600 μόνιμοι υπάλληλοι του νέου φορέα δεν αρκούν να καλύψουν τις ανάγκες.
Ένα θέμα είναι ότι οι ίδιες εταιρείες που αναλαμβάνουν τα μεγάλα έργα σιδηροδρόμου, φτιάχνουν και τους αυτοκινητόδρομους από τους οποίους, όμως, εισπράττουν και τεράστια ποσά μέσω των διοδίων.
