Notably, Iran would have needed at least two years to actually make a nuclear bomb.
https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888623?utm_source=activetrail&utm_medium=email&utm_campaign=March32026
(Ανανέωση από αρχική δημοσίευση: 06:14): Οι Ιρανοί ανατίναξαν και κατέκαψαν την αμερικανική πρεσβεία στο Ριάντ της Σ.Αραβίας και εκθεμελίωσαν την κατασκευή χρησιμοποιώντας απλά drones τα οποία περνώντας και από τα ελληνικά Patriot, έφτασαν ανενόχλητα στα βάθη της Σ.Αραβίας.
Λίγο αργότερα ο Ντόναλντ Τραμπ διεμήνυσε ότι «θα ανταποδώσουμε σύντομα» αλλά δημιουργείται και το ερώτημα τι παραπάνω θα κάνει από την στιγμή που έχει εξοντωθεί ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεϊ.
Η αμερικανική διπλωματία εξέδωσε έκτακτη σύσταση στους Αμερικανούς πολίτες να εγκαταλείψουν τη Μέση Ανατολή το συντομότερο δυνατό, λόγω των «σοβαρών κινδύνων» που προκύπτουν από τη συνεχιζόμενη σύγκρουση με το Ιράν.
Αυτόπτες μάρτυρες είπαν στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι άκουσαν ισχυρές εκρήξεις είδαν πυκνούς καπνούς καθώς το Ιράν συνεχίζει τα πλήγματα αντιποίνων που εξαπολύει σε χώρες του Κόλπου για τους βομβαρδισμούς του αμερικανικού και του ισραηλινού στρατού από το Σάββατο.
Σημειώνεται ότι στο δυτικό τμήμα της πρωτεύουσας του βασιλείου, εδρεύουν πολλές πρεσβείες.
Ν.Τραμπ: «Θα ανταποδώσουμε σύντομα»
Οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ θα ανταποδώσουν «σύντομα» την επίθεση εναντίον της χώρας στο Ριάντ, η οποία έγινε τη νύχτα στόχος επιδρομής drones χωρίς θύματα διεμήνυσε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.
Ερωτηθείς για τα αντίποινα σε αυτή την επίθεση, ο ρεπουμπλικάνος απάντησε «θα την μάθετε σύντομα».
https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/enoples-sygkroyseis/oi-iranoi-ktypisan-tin-presveia-ton-ipa-sti-saoudiki-aravia-tha-antapodosoume-syntoma-leei-o-n-tramp-vinteo/
Η αντιπαράθεση ανάμεσα σε ΗΠΑ–Ισραήλ και Ιράν περνά στην τέταρτη ημέρα, με τα στρατιωτικά πλήγματα να πολλαπλασιάζονται και τη ρητορική να οξύνεται. Οι εχθροπραξίες εξαπλώνονται σε όλη τη Μέση Ανατολή, την ώρα που διεθνείς αγορές και κυβερνήσεις παρακολουθούν με αυξανόμενη ανησυχία τις εξελίξεις.
Από την πλευρά του ο Ντόναλντ Τραμπ, διεμήνυσε ότι είναι «πολύ αργά» για ειρηνευτικές συνομιλίες
Ο αμερικανός πρόεδρος δείχνει αδιάλλακτος, μετά την εξόντωση της ανώτατης ιρανικής ηγεσίας, μεταξύ αυτών και του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ αλί Χαμενεΐ.
«Η αεράμυνά τους, η Πολεμική Αεροπορία, το Ναυτικό και η Ηγεσία τους έχουν εξαφανιστεί. Θέλουν να μιλήσουν. Είπα “Πολύ αργά!”» αναφέρει χαρακτηριστικά ο Τραμπ σε ανάρτηση.
Tην ίδια στιγμή, ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε νέα σειρά επιθέσεων εναντίον υποδομών στην Τεχεράνη
Ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων μετέδωσαν πως το κτίριο του ιρανικού Συμβουλίου των Ειδικών -που είναι επιφορτισμένο με την εκλογή νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν- ισοπεδώθηκε από ισραηλινοαμερικανικά πλήγματα στην πόλη Κομ, νότια της ιρανικής πρωτεύουσας.
Αυτόπτες μάρτυρες είπαν στο Reuters ότι η περιοχή κοντά στο κτίριο αυτό βομβαρδίστηκε.
«Η αεροπορία εξαπέλυσε μια σειρά από μεγάλης κλίμακας επιθέσεις εναντίον υποδομών που ανήκουν στο ιρανικό τρομοκρατικό καθεστώς στην Τεχεράνη», ανακοίνωσε ο ιρανικός στρατός.
Δημοσιογράφοι του Γαλλικού Πρακτορείου ανέφεραν νέες εκρήξεις στην ανατολική και νοτιοανατολική Τεχεράνη σήμερα το μεσημέρι και γκρίζο καπνό να υψώνεται στον ουρανό.
Τα ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων Mehr και Tasnim μετέδωσαν και τα δύο εκρήξεις χωρίς να παρέχουν περισσότερες λεπτομέρειες.
Στο live blog του iEidiseis καταγράφουμε λεπτό προς λεπτό όλες τις εξελίξεις για τον πόλεμο που μαίνεται στη Μέση Ανατολή.
19:59:41
19:47:39
19:23:18
Σε συνάντηση με τον Γερμανό υπουργό Εξωτερικών, Φρίντριχ Μερτς, την Τρίτη στο Λευκό Οίκο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιτέθηκε στην Ισπανία για την έλλειψη συνεργασίας της στις επιθέσεις κατά του Ιράν. «Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ισπανία, έχουν συμπεριφερθεί απαίσια. Στην πραγματικότητα, είπα στον Scott [Bessent, υπουργό Οικονομικών] να διακόψει όλες τις σχέσεις με την Ισπανία».
«Όλα ξεκίνησαν όταν όλες οι ευρωπαϊκές χώρες, κατόπιν αιτήματός μου, έκαναν αυτό που έπρεπε να κάνουν, δηλαδή να συνεισφέρουν το 5% [του ΑΕΠ στο ΝΑΤΟ]. Και όλοι ήταν ενθουσιασμένοι με αυτό, η Γερμανία, όλοι, αλλά η Ισπανία δεν το έκανε. Και τώρα η Ισπανία είπε ότι δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις βάσεις της, και αυτό είναι λίγο… Θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε τις βάσεις της αν θέλαμε. Μπορούμε να πετάξουμε μέχρι εκεί και να τις χρησιμοποιήσουμε. Κανείς δεν θα μας πει να μην τις χρησιμοποιήσουμε. Δεν έχουμε λόγο να το κάνουμε. Αλλά έδειξαν εχθρότητα, οπότε τους είπα ότι δεν θέλαμε να το κάνουμε. Η Ισπανία δεν έχει απολύτως τίποτα που να μας ενδιαφέρει, εκτός από τους ανθρώπους της, που είναι υπέροχοι. Έχουν υπέροχους ανθρώπους», πρόσθεσε.
Ο Τραμπ επανέλαβε ότι η Ισπανία «ήταν η μόνη χώρα του ΝΑΤΟ που δεν δέχτηκε να ανέβει στο 5%». Και συνέχισε: «Δεν νομίζω ότι θα δέχονταν να ανέβουν σε τίποτα, ήθελαν να το διατηρήσουν στο 2% και δεν πληρώνουν το 2%, οπότε θα διακόψουμε κάθε εμπορική συναλλαγή με την Ισπανία. Δεν θέλουμε να έχουμε καμία σχέση με την Ισπανία».
19:15:38
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τρίτη σε συνέντευξη Τύπου στο Λευκό Οίκο ότι «δεν θέλει να έχει καμία σχέση με την Ισπανία» και διέταξε να διακοπούν «όλες οι διαπραγματεύσεις» με την ευρωπαϊκή χώρα, την οποία θεωρεί «απαίσιο» σύμμαχο.
Η επίθεση του Τραμπ έρχεται μετά την άρνηση της κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ να επιτρέψει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις της Ρότα και του Μορόν στην αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν.
19:11:14
Σε ερώτηση σχετικά με τους ευρωπαίους συμμάχους, ο Ντόναλντ Τραμπ απαντά ότι είναι ικανοποιημένος με μερικούς, αλλά όχι με όλους.
Αφού έστρεψε τα βέλη του Ισπανία μετά την απόφασή της να μην επιτρέψει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν βάσεις στο έδαφός της, μίλησε για το Ηνωμένο Βασίλειο, δηλώνοντας στα ΜΜΕ ότι «δεν είναι ικανοποιημένος» με τη χώρα.
Συνέχισε κριτικάροντας τον Κίρ Σταρμερ, προσθέτοντας: «Δεν έχουμε να κάνουμε με τον Ουίνστον Τσόρτσιλ».
19:04:59
«Είχαμε διαπραγματεύσεις με αυτούς τους τρελούς», είπε στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο.
«Θα έκαναν επίθεση πρώτοι, ήμουν σίγουρος για αυτό… Δεν ήθελα να συμβεί αυτό».
Ανέφερε ότι «ίσως να πίεσε το Ισραήλ» σχετικά με το χρονοδιάγραμμα της επίθεσης, αλλά επαναλαμβάνει ότι «σχεδόν όλα όσα είχαν έχουν καταστραφεί τώρα».
Από τη στιγμή που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τις επιθέσεις το Σάββατο, ο Τραμπ λέει ότι το Ιράν «χτύπησε χώρες που δεν είχαν καμία σχέση με τα γεγονότα, κάτι που δείχνει το επίπεδο κακίας με το οποίο έχουμε να κάνουμε».
Ανέφερε επίσης ότι «χτυπούν μόνο πολιτικούς χώρους, ξενοδοχεία και πολυκατοικίες».
19:00:00
Ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκινήσε την ενημέρωση περιγράφοντας τη σχέση του με τη Γερμανία, η οποία, όπως λέει, έχει «μεγάλη συγγένεια» με τις ΗΠΑ.
Στη συνέχεια, πέρασε γρήγορα στο Ιράν, το οποίο, όπως λέει, δεν έχει πλέον ναυτικό, αεροπορία ή αεροπορική ανίχνευση.
«Σχεδόν τα πάντα έχουν καταστραφεί», είπε ο Τραμπ.
«Δεν έχουν ναυτικό, έχει καταστραφεί, δεν έχουν αεροπορία, έχει καταστραφεί, δεν έχουν ανιχνευτές στον αέρα, έχει καταστραφεί», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Τραμπ
«Τα πάμε πολύ καλά, έχουμε ένα εξαιρετικό στρατό και κάνουν φανταστική δουλειά».
18:52:22
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ μιλά για τον πόλεμο στο Ιράν.
18:49:36
Παρατεταμένη διαμονή στη Σούδα είχε σχεδιάσει ο 36χρονος Γεωργιανός αζερικής καταγωγής, ο οποίος προσήχθη για κατασκοπεία και συνελήφθη για παράνομη είσοδο και διαμονή στην Ελλάδα.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με πληροφορίες του iΕidiseis, η ΕΥΠ εντόπισε ένα στοιχείο που δίνει νέα διάσταση στην υπόθεση σε σχέση με τις προθέσεις του. Πριν ταξιδέψει από τα Χανιά στην Αθήνα, όπου και συνελήφθη, είχε προσεγγίσει ιδιοκτήτη ενοικιαζόμενων δωματίων και είχε κλείσει συμφωνία για να νοικιάσει δωμάτιο για τρεις μήνες και συγκεκριμένα έως τις 16 Μαΐου 2026. Το συγκεκριμένο κατάλυμα έχει θέα τον κόλπο της Σούδας.
18:44:43
Το Ιράν κάλεσε το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών να ενεργήσει για να σταματήσει ο πόλεμος που φέρνει σε σύγκρουση την Ισλαμική Δημοκρατία με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
«Αν το θέλει», το Συμβούλιο Ασφαλείας «μπορεί να ενεργήσει» προς αυτήν την κατεύθυνση, δήλωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Ισμαΐλ Μπαγάι κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.
«Δεν υπάρχει εμπόδιο για τη δράση του, εκτός από την ίδια του τη βούληση», θεωρεί ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας.
Ταυτόχρονα, ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης απειλεί ότι «οι πύλες τη κολάσεως θα ανοίξουν για τους εχθρούς του Ιράν».
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ πρέπει να περιμένουν «συνεχείς επιθέσεις τιμωρίας… Οι πύλες της κολάσεως θα ανοίγουν λίγο περισσότερο κάθε στιγμή για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ», προειδοποίησε ο Αλί Μοχάμαντ Ναΐνι στην κρατική τηλεόραση του Ιράν.
18:25:13
Το Κατάρ φέρεται να εξαπέλυσε πλήγματα εντός ιρανικού εδάφους το τελευταίο 24ωρο, σύμφωνα με ανώτερες δυτικές διπλωματικές πηγές που μίλησαν την Τρίτη στην Jerusalem Post. Η εξέλιξη έρχεται ενώ η Ντόχα κατηγορεί την Τεχεράνη για στοχοποίηση πολιτικών υποδομών και διαμηνύει ότι δεν θα αφήσει αναπάντητες τέτοιες ενέργειες.
Η αντίδραση του Κατάρ ακολούθησε την ανακοίνωση ότι αποτράπηκε απόπειρα επίθεσης κατά του Διεθνούς Αεροδρομίου Χαμάντ στη Ντόχα, όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Ματζέντ αλ-Ανσάρι, σε τοποθέτησή του που επικαλείται το δίκτυο N12.
«Τέτοιες επιθέσεις δεν θα μείνουν αναπάντητες», τόνισε ο αλ-Ανσάρι, υποστηρίζοντας ότι το περιστατικό εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο ιρανικών επιθέσεων που δεν περιορίζονται σε στρατιωτικούς στόχους. «Στο στόχαστρο δεν βρίσκονται μόνο στρατιωτικές εγκαταστάσεις, αλλά το σύνολο της επικράτειας του κράτους», πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι η Ντόχα δεν είχε λάβει καμία προειδοποίηση από την Τεχεράνη πριν από τις εκτοξεύσεις πυραύλων.
Κατά το N12, που επίσης επικαλείται δυτικές πηγές, το καταριανό πλήγμα πραγματοποιήθηκε εντός της τελευταίας ημέρας, χωρίς να δοθούν πληροφορίες για τους στόχους, το είδος ή την έκταση της επιχείρησης. Επισήμως, το Κατάρ δεν έχει ανακοινώσει επίθεση σε ιρανικό έδαφος, ενώ από την πλευρά της η Τεχεράνη δεν προχώρησε σε άμεσο σχόλιο.
18:14:37
Η αμερικανική πρεσβεία στη Σαουδική Αραβία προειδοποιεί για επικείμενες επιθέσεις με πυραύλους και drones στο Νταχράν, όπου βρίσκεται το αμερικανικό προξενείο.
Οι Αμερικανοί πολίτες καλούνται να καταφύγουν σε καταφύγια και να «επανεξετάσουν τα σχέδια ασφαλείας σε περίπτωση επίθεσης».
Το Νταχράν, στην ανατολική ακτή της Σαουδικής Αραβίας, είναι ένα σημαντικό κέντρο της πετρελαϊκής βιομηχανίας και έδρα της εθνικής πετρελαϊκής εταιρείας της Σαουδικής Αραβίας Aramco.
18:07:47
Το Ιράν πραγματοποίησε μαζική τελετή για τις κηδείες των 165 μαθητριών και του προσωπικού που σκοτώθηκαν το Σάββατο στην πόλη Μινάμπ, σε επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ σε ένα σχολείο θηλέων.
Ο ισραηλινός στρατός ισχυρίστηκε ότι δεν γνώριζε καμία ισραηλινή ή αμερικανική επίθεση σε αυτήν την περιοχή. Ωστόσο, όπως υπενθυμίζει το Al Jazeera, καθ’ όλη τη διάρκεια του γενοκτονικού πολέμου στη Γάζα, το Ισραήλ αρνήθηκε τις θανατηφόρες επιθέσεις εναντίον Παλαιστινίων αμάχων, μόνο και μόνο για να υποχωρήσει αργότερα όταν προέκυψαν αδιάσειστα στοιχεία, χαρακτηρίζοντας τέτοιες επιθέσεις ως «τυχαίες».
18:02:22
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε σήμερα ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει να «βομβαρδίζει με σφοδρότητα το Ιράν», προσθέτοντας ότι η φιλοϊρανική Χεζμπολάχ θα στοχοποιηθεί με «ακόμα μεγαλύτερη δύναμη» στον Λίβανο.
«Συνεχίζουμε να βομβαρδίζουμε το Ιράν με σφοδρότητα. Οι πιλότοι μας πετούν πάνω από το Ιράν και την Τεχεράνη, καθώς και τον Λίβανο. Η Χεζμπολάχ έκανε ένα σοβαρό λάθος όταν επιτέθηκε σε εμάς. Έχουμε ήδη απαντήσει με δύναμη και θα απαντήσουμε με ακόμη μεγαλύτερη δύναμη», είπε ο Νετανιάχου κατά τη διάρκεια επίσκεψης στην αεροπορική βάση Παλμαχίμ στο κεντρικό Ισραήλ.
Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι έπληξε σήμερα εγκαταστάσεις παραγωγής βαλλιστικών πυραύλων σε όλο το Ιράν, τέταρτη ημέρα του πολέμου κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
«Κατά τη διάρκεια των επιθέσεων που πραγματοποιήθηκαν σε όλο το Ιράν, ο ισραηλινός στρατός στοχοθέτησε βιομηχανικές εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται από το ιρανικό καθεστώς για την παραγωγή όπλων, ιδίως βαλλιστικών πυραύλων», σημειώνεται στην ανακοίνωση.
Διευκρίνισε επίσης ότι στοχοθέτησε «δεκάδες στόχους που συνδέονται με το δίκτυο βαλλιστικών πυραύλων, συμπεριλαμβανομένων εκτοξευτών και χώρων αποθήκευσης» στο Ισφαχάν, στο κεντρικό Ιράν.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν νωρίτερα σήμερα πως ισραηλινές και αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές στόχευσαν το κτίριο που στεγάζει το ιρανικό Συμβούλιο των Ειδικών, θεσμός επιφορτισμένος με την εκλογή του νέου ανώτατου ηγέτη που θα διαδεχθεί τον αγιατολάχ αλί Χαμενεΐ, ο οποίος δολοφονήθηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου, μετέδωσαν ιρανικά μέσα ενημέρωσης.
Ιρανικά κρατικά πρακτορεία ειδήσεων επίσης μετέδωσαν πως βομβαρδίστηκε και το διεθνές αεροδρόμιο Μεχραμπάντ της Τεχεράνης, ενώ ο ισραηλινός στρατός εξέδωσε προειδοποιήσεις εκκένωσης προς τους κατοίκους περιοχών της ιρανικής πρωτεύουσας ενόψει επικείμενων επιδρομών.
17:57:38
Εμπορικά αεροσκάφη ξεκίνησαν εκ νέου τις πτήσεις, σε περιορισμένο αριθμό, σήμερα, σε ορισμένες περιοχές της Μέσης Ανατολής, απ’ όπου ειδικά δρομολόγια οργανώνονται με στόχο τον επαναπατρισμό των ταξιδιωτών που έχουν αποκλειστεί από τον πόλεμο, ο οποίος έχει προκαλέσει την ακύρωση 19.000 πτήσεων σε διάστημα τεσσάρων ημερών.
Η κατάσταση παραμένει, εντούτοις, δύσκολη και ενδεχομένως επικίνδυνη, με το Κατάρ να λέει σήμερα πως απέτρεψε ιρανικές επιθέσεις εναντίον του αεροδρομίου του.
Περιορισμένος αριθμός
Μετά την ισραηλινό-αμερικανική επίθεση εναντίον του Ιράν που άρχισε το Σάββατο και τα αντίποινα της Ισλαμικής Δημοκρατίας εναντίον μοναρχιών του Κόλπου και του Ισραήλ, οι εναέριοι χώροι πολλών χωρών έκλεισαν και πτήσεις ακυρώθηκαν κατά χιλιάδες.
Σύμφωνα με τον εξειδικευμένο πάροχο δεδομένων Cirium, τουλάχιστον 19.000 πτήσεις ακυρώθηκαν το διάστημα μεταξύ Σαββάτου πρωί και Τρίτης στη Μέση Ανατολή, ήτοι σχεδόν το 55% των δρομολογίων που αρχικά προβλέπονταν.
Η εταιρεία Cirium υπολογίζει πως οι πτήσεις με προορισμό ή εντός αυτής της περιοχής αντιπροσωπεύουν περίπου 900.000 θέσεις αεροσκαφών την ημέρα, κάτι που σημαίνει πως ο αριθμός των επιβατών που έχουν επηρεαστεί θα μπορούσε ήδη να προσεγγίζει τα δύο εκατομμύρια.
Το ποσοστό ακυρώσεων ανήλθε σε 80% κατά μέσο όρο στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, όπου βρίσκεται το δεύτερο μεγαλύτερο αεροδρόμιο παγκοσμίως σε όγκο επιβατών, το Ντουμπάι (DXB).
Οι διαχειρίστριες εταιρείες του DXB και του γειτονικού αεροδρομίου του Άμπου Ντάμπι ανακοίνωσαν μια «περιορισμένη» επανέναρξη της δραστηριότητάς τους χθες το βράδυ και ορισμένες πτήσεις απογειώθηκαν από τα ΗΑΕ σήμερα το πρωί, σύμφωνα με τον διαδικτυακό χάρτη του ιστότοπου Flightradar24, ακόμα κι αν κατευθύνθηκαν αμέσως νότια, μακριά από τον Κόλπο.
Ο πίνακας αναχωρήσεων και αφίξεων στο DXB εξακολουθεί να δείχνει μια μεγάλη πλειονότητα ακυρωθέντων πτήσεων. Μεταξύ των αεροσκαφών που κυκλοφορούν από ή προς το αεροδρόμιο βρίσκονται αεροπλάνα των Εμιράτων, της ρωσικής εταιρείας Aeroflot ή της εταιρείας χαμηλού κόστους FlyDubai.
Στην Ιορδανία, πολλά αεροσκάφη της εταιρείας Royal Jordanian απογειώθηκαν και προσγειώθηκαν σήμερα από το αεροδρόμιο του Αμάν, όμως ακολούθησαν τη νότια διαδρομή προκειμένου να αποφύγουν τον ισραηλινό εναέριο χώρο.
Πτήσεις συνεχίζουν να εκτελούνται από τη Σαουδική Αραβία και το Ομάν και οι εναέριοι χώροι αυτών των κρατών χρησιμοποιούνται από πολλές εταιρείες μεγάλων αποστάσεων που συνδέουν την Ευρώπη ή την Αμερική με την Ασία και την Ωκεανία.
Αντιθέτως, κανένα πολιτικό αεροσκάφος δεν κυκλοφορούσε σήμερα το απόγευμα τοπική ώρα πάνω από το Ιράκ, το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, τον Λίβανο και το Ισραήλ.
Οργανώνονται εκκενώσεις
Πέραν των κλασικών εμπορικών πτήσεων, ειδικά αεροσκάφη θα ναυλωθούν για να απομακρύνουν ανθρώπους που έχουν αποκλειστεί.
«Προετοιμάζουμε ναυλώσεις πτήσεων ώστε οι πιο ευάλωτοι άνθρωποι, οι άνθρωποι που χρειάζονται συνοδεία να μπορέσουν, εφόσον χρειαστεί, να επωφεληθούν», δήλωσε σήμερα ο υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας Ζαν Νοέλ Μπαρό.
Σύμφωνα με τον ίδιο, περίπου 400.000 Γάλλοι υπήκοοι βρίσκονται στις περίπου 12 χώρες που πλήττονται από τον εν εξελίξει πόλεμο.
Η Γερμανία ανακοίνωσε χθες την αποστολή «όσο το δυνατόν συντομότερα» αεροσκαφών στη Σαουδική Αραβία και το Ομάν, προκειμένου να επαναπατριστούν τουρίστες «ευπαθών ομάδων».
Η ταξιδιωτική εταιρεία TUI ανέφερε σήμερα πως θα ξεκινήσει τον επαναπατρισμό από το αεροδρόμιο του Ντουμπάι τουριστών μεταξύ των 5.000 πελατών της που βρίσκονται σε κρουαζιέρα αυτήν τη στιγμή στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με τη γερμανική ταξιδιωτική Ένωση, περίπου 30.000 Γερμανοί έχουν αποκλειστεί στην περιοχή.
Τρία αεροσκάφη με Ιταλούς που επαναπατρίζονται, δύο από το Άμπου Ντάμπι και ένα από το Μουσκάτ, αναμένεται να προσγειωθούν σήμερα στη Ρώμη ή στο Μιλάνο, σύμφωνα με μια πηγή από τα αεροδρόμια, ενώ 318 Ρουμάνοι μεταφέρθηκαν στη χώρα τους μέσω της Αιγύπτου μεταξύ Δευτέρας και Τρίτης, σύμφωνα με την υπουργό Εξωτερικών Οάνα Τόιου.
Όπως έγινε γνωστό από τον Ισπανό ομόλογό της Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες, «λίγοι παραπάνω από 175 Ισπανοί κατευθύνονται ήδη προς τη Μαδρίτη από το Άμπου Ντάμπι, με μια εμπορική πτήση της Etihad, η άφιξη της οποίας αναμένεται στη Μαδρίτη γύρω στις 19.00 τοπική ώρα.
Από την πλευρά του, ο επικεφαλής της ολλανδικής διπλωματίας Τομ Μπέρεντσεν είπε πως μια πρώτη πτήση της KLM έχει προγραμματιστεί για απόψε το βράδυ προκειμένου να μεταφέρει Ολλανδούς υπηκόους από τη Μέση Ανατολή, χωρίς να διευκρινίζεται η χώρα αναχώρησης.
Και στην Τσεχία, δύο πτήσεις επαναπατρισμού από τη Smartwings προσγειώθηκαν σήμερα το πρωί στην Πράγα, με 200 επιβάτες η κάθε μία, σύμφωνα με έναν δημοσιογράφο του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων (AFP).
Τρεις ινδικές αεροπορικές εταιρείες (IndiGo, Air India Express και Akasa Air) ανακοίνωσαν, από την πλευρά τους, την επανέναρξη σήμερα ενός περιορισμένου αριθμού πτήσεων από ή προς τη Μέση Ανατολή, με στόχο τον επαναπατρισμό χιλιάδων εγκλωβισμένων επιβατών.
Παράταση αναστολής πτήσεων
Πολλές αεροπορικές εταιρείες που εδρεύουν εκτός της Μέσης Ανατολής έχουν αναστείλει τα δρομολόγια προς την περιοχή.
Μεταξύ αυτών, η Air France παρέτεινε τουλάχιστον έως την Πέμπτη την αναστολή υπηρεσιών προς τέσσερις προορισμούς (Τελ Αβίβ, Βηρυτός, Ντουμπάι και Ριάντ), ενώ η θυγατρική της χαμηλού κόστους Transavia αποφάσισε το ίδιο για τις πτήσεις της από και προς το Τελ Αβίβ και τη Βηρυτό, όπως και τις πόλεις Τζέντα και Μεδίνα στη Σαουδική Αραβία.
Από την πλευρά της, η Norwegian ανακοίνωσε σήμερα πως παρατείνει την αναστολή των πτήσεών της με το Ντουμπάι έως τη 10η Μαρτίου, ενώ η Finnair έκανε το ίδιο με την Ντόχα έως την 29η Μαρτίου και το Ντουμπάι έως την 28η Μαρτίου.
Η πολωνική εταιρεία LOT ανακοίνωσε πως δεν εξυπηρετεί πλέον το Ντουμπάι, το Ριάντ και το Τελ Αβίβ τουλάχιστον έως την 4η, 8η και 15η Μαρτίου, αντίστοιχα.
17:56:16
Σύμφωνα με ιρανικά πρακτορεία ειδήσεων, έχουν ακουστεί περισσότερες εκρήξεις στην πρωτεύουσα του Ιράν.
Υποδηλώνουν ότι έχουν σημειωθεί εκρήξεις στην Τεχεράνη και στις βορειοδυτικές πόλεις Ταμπρίζ και Ουρμία.
17:31:38
Ο Ντόναλντ Τραμπ αρχικά υποστήριξε ότι η στρατιωτική δράση στο Ιράν θα μπορούσε να διαρκέσει «τέσσερις ή πέντε εβδομάδες», ενώ ο Πιτ Χέγκσεθ, υπουργός Άμυνας, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ μπορούν να συνεχίσουν τις εχθροπραξίες «για μεγάλο χρονικό διάστημα».
Υπάρχει λοιπόν πιθανότητα να επιτευχθεί σύντομα εκεχειρία;
Στην εβδομαδιαία συνέντευξη τύπου, ο στρατιωτικός μας εμπειρογνώμονας Μάικλ Κλαρκ δήλωσε ότι, παρά τα λόγια του Τραμπ, είναι το Ιράν που θα μπορούσε να συνεχίσει αυτόν τον πόλεμο.
«Στην πραγματικότητα, έχουν φτάσει στο ανώτατο σημείο της κλιμάκωσης, όσο μπορούν», άνεφερε.
«Έχουν μετατρέψει αυτόν τον πόλεμο σε έναν πολύ πιο περιφερειακό πόλεμο, πολύ πιο γρήγορα από ό,τι περίμεναν οι άνθρωποι. Έτσι, οι Αμερικανοί στέλνουν ενισχύσεις, πράγμα που σημαίνει ότι οι πιθανότητες να σταματήσει σύντομα δεν είναι μεγάλες».
Ο Κλάρκ προτείνει ότι μια λύση θα μπορούσε να είναι ο Trump να αποχωρήσει και απλά να κηρύξει νίκη.
«Ο Χαμενεί έχει σκοτωθεί. Θα έχουν προκαλέσει μεγάλη ζημιά στο ιρανικό στρατιωτικό σύστημα. Θα ισχυριστούν ότι τα έχουν καταστρέψει όλα, είτε το έχουν κάνει είτε όχι. Και θεωρητικά, θα μπορούσε να αποχωρήσει οποιαδήποτε στιγμή και απλά να κηρύξει νίκη».
Ποιο είναι το σχέδιο του Ιράν;
«Στρατιωτικά, δεν μπορούν να κερδίσουν μακροπρόθεσμα», είπε ο Κλαρκ.
«Και το ξέρουν αυτό. Ελπίζουν λοιπόν να βλάψουν τους Αμερικανούς αρκετά, με κάποιον τρόπο, ώστε να έχουν τύχη και να τους τρομάξουν».
Υπογράμμισε ότι η αυριανή επιστροφή του Κογκρέσου θα μπορούσε να εντείνει τη συζήτηση στις ΗΠΑ, γεγονός που θα μπορούσε να ασκήσει πίεση στον Τραμπ.
«Το Ιράν ελπίζει να ασκήσει πίεση στην Αμερική ώστε να σταματήσει σε κάποιο σημείο και να κηρύξει νίκη, επιτρέποντάς τους να παραμείνουν στην εξουσία, ανεξάρτητα από τις περιστάσεις».
17:24:38
Μέσα από ένα τρίλεπτο βίντεο, με έντονη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, ο Λευκός Οίκος επιχειρεί να γεφυρώσει την Αμερικανική Επανάσταση του 1776 κατά των Βρετανών με τη σύγχρονη εποχή και τον Ντόναλντ Τραμπ. «Η φλόγα της Ελευθερίας και της Ανεξαρτησίας συνεχίζει να καίει στις καρδιές ΟΛΩΝ των Αμερικανών πατριωτών», αναφέρεται στην ανάρτηση που συνοδεύει το βίντεο, στο πλαίσιο της φετινής συμπλήρωσης 250 ετών από την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας.
17:20:42
Η επόμενη ηγεσία του Ιράν θα κρίνει εν πολλοίς τη στάση της χώρας. Το κρίσιμο σταυροδρόμι της Τεχεράνης.
17:16:35
Εκτενείς είναι οι αναφορές σήμερα σχετικά με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα στην Κύπρο στα γαλλικά μέσα ενημέρωσης.
Στην εφημερίδα LE MONDE δημοσιεύεται άρθρο με τίτλο «Στην Κύπρο, δυσαρέσκεια κατά του Ηνωμένου Βασιλείου έπειτα από επίθεση με drones σε βρετανική βάση στο νησί» και υπότιτλο «Η κυπριακή κυβέρνηση δηλώνει ότι έλαβε από το Λονδίνο τη διαβεβαίωση πως η βάση του Ακρωτηρίου δεν θα χρησιμοποιηθεί από την αμερικανική αεροπορία. Η Ελλάδα αποστέλλει στη Λευκωσία δύο φρεγάτες, εκ των οποίων η μία είναι εξοπλισμένη με σύστημα κατά των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και δύο μαχητικά αεροσκάφη F-16». Αφού δίδεται το ιστορικό του περιστατικού, σημειώνεται ότι το «τραύμα» στην Κύπρο δεν οφείλεται μόνο σε αυτή την απρόβλεπτη επίθεση – την πρώτη εναντίον κράτους-μέλους της ΕΕ από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, όπως επισημαίνεται -αλλά και στο αίσθημα ότι ετέθη σε κίνδυνο από μια συμμαχική χώρα. «Οι κυπριακές αρχές δηλώνουν ότι επέμειναν προς το Ηνωμένο Βασίλειο πως οι στρατιωτικές βάσεις θα έπρεπε να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για ανθρωπιστικούς σκοπούς» αναφέρεται στο δημοσίευμα και προστίθεται ότι «η βάση αποτέλεσε στόχο των μη επανδρωμένων αεροσκαφών λίγες ώρες αφότου ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ ανακοίνωσε ότι είχε εξουσιοδοτήσει τις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τις βρετανικές βάσεις εναντίον του Ιράν».
Συνεχίζοντας η γαλλική εφημερίδα αναφέρει ότι η αντίδραση της Αθήνας υπήρξε άμεση και ότι ο Έλληνας υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας ανακοίνωσε τη Δευτέρα την αποστολή στη Λευκωσία δύο φρεγατών, εκ των οποίων η μία διαθέτει σύστημα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών, καθώς και δύο μαχητικών αεροσκαφών F-16.
Στην εφημερίδα LIBERATION δημοσιεύεται επίσης σχετικό άρθρο με τίτλο «Πόλεμος εναντίον του Ιράν: γιατί η Κύπρος βρίσκεται εμπλεκόμενη στη σύγκρουση;» και υπότιτλο «Τουλάχιστον τρία drones έπληξαν στις 2 Μαρτίου τη βρετανική αεροπορική βάση του Ακρωτηρίου στο νησί, λόγω της γεωγραφικής θέσης και μιας συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και ΗΠΑ, εκθέτοντας τη χώρα σε ιρανικά αντίποινα».
Η εφημερίδα επισημαίνει ότι μία ευρωπαϊκή χώρα ωθήθηκε παρά τη θέλησή της στο επίκεντρο του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου κατά του Ιράν και αναφέρει ότι ο πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης προέβη στην εξής δήλωση: «Θέλω να είμαι σαφής: η χώρα μας δεν συμμετέχει με κανέναν τρόπο και δεν προτίθεται να λάβει μέρος σε στρατιωτική επιχείρηση».
Συνεχίζοντας η γαλλική εφημερίδα αναφέρει πως παρότι το πλήγμα προκάλεσε μόνο ελαφρές υλικές ζημιές και δεν υπήρξαν τραυματισμοί, οδήγησε στην εσπευσμένη απομάκρυνση των κατοίκων από τις εστίες τους. «Οι άνθρωποι εδώ ανησυχούν. Πρόκειται όμως σαφώς για επίθεση κατά αμερικανικών και βρετανικών συμφερόντων και όχι κυπριακών» δήλωσε στην Libération ο Ζήνωνας Τζιάρρας, διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.
Όπως επισημαίνεται στο άρθρο, η στοχοποίηση αεροπορικής βάσης εγκατεστημένης στο έδαφος κράτους-μέλους της ΕΕ δεν είναι πράξη άνευ σημασίας. Πόσω δε μάλλον όταν η Κύπρος ασκεί επί του παρόντος την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. «Αυτό μπορεί να αποτελεί μέρος της ιρανικής στρατηγικής. Διότι, με την προεδρία της ΕΕ, η Κύπρος θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ορισμένους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς για να κινητοποιήσει διπλωματική στήριξη υπέρ μιας αποκλιμάκωσης της σύγκρουσης και να ασκήσει πίεση σε ΗΠΑ και Ισραήλ» συνεχίζει ο Ζήνωνας Τζιάρρας. Το άρθρο καταλήγει με την επισήμανση ότι οι σύμμαχοι της Κύπρου δεν άργησαν να αντιδράσουν. Στο πλαίσιο διμερούς συμφωνίας, η Ελλάδα απέστειλε ήδη από τη Δευτέρα δύο φρεγάτες και μαχητικά αεροσκάφη F-16 στο μεσογειακό έδαφος. Από την πλευρά της, η ΕΕ έχει ήδη διαβεβαιώσει ότι στέκεται στο πλευρό των κρατών-μελών της έναντι «οποιασδήποτε απειλής», αναφερόμενη στην επίθεση κατά του Ακρωτηρίου. Αναμένεται δε να εξετάσει προσεχώς εάν θα ενεργοποιήσει ή όχι τη ρήτρα αμοιβαίας άμυνας.
Στην εφημερίδα LE FIGARO δημοσιεύεται επίσης σχετικό άρθρο με τίτλο «Επίθεση με drone στην Κύπρο: το Ιράν στέλνει το μήνυμα ότι ο νότος της Ευρώπης βρίσκεται ‘στο άκρο του βεληνεκούς’ του οπλοστασίου του».
Αφού κάνει αναφορά στο περιστατικό που αφορά την Κύπρο, η εφημερίδα σημειώνει ότι σύμφωνα με εκτιμήσεις, ορισμένοι ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι και πύραυλοι κρουζ διαθέτουν βεληνεκές από 1.700 έως 2.000 χιλιόμετρα, δηλαδή σχεδόν έως το Κέρας της Αφρικής. «Βλήματα τέτοιου βεληνεκούς θα μπορούσαν, καθαρά θεωρητικά, να πλήξουν τη νότια Ελλάδα, την ανατολική Ρουμανία ή το νότιο τμήμα της Μολδαβίας — δηλαδή μέρος της νότιας Ευρώπης. Είναι, όμως, ρεαλιστικό ένα τέτοιο ενδεχόμενο;» διερωτάται η εφημερίδα και συνεχίζει: «Παρότι οι εικασίες σχετικά με το πραγματικό βεληνεκές των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων πληθαίνουν, ο Πιέρ Ραζού ακαδημαϊκός διευθυντής του Μεσογειακού Ιδρύματος Στρατηγικών Μελετών και συγγραφέας του βιβλίου «Πόλεμος Ιράν-Ιράκ», εμφανίζεται επιφυλακτικός, θεωρώντας ότι το βεληνεκές του ιρανικού οπλοστασίου περιορίζεται, τουλάχιστον προς το παρόν, στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, το μήνυμα που αποστέλλουν οι Ιρανοί είναι κατά τον Ραζού σαφές: «Αν συνεχίσετε να επιτρέπετε στους Αμερικανούς να χρησιμοποιούν τις βάσεις σας, τότε εκτίθεστε σε αντίποινα». Παράλληλα, «από ιρανική σκοπιά, το να πλήξει κανείς την Κύπρο δεν είναι πιο περίπλοκο από το να πλήξει το Ισραήλ, καθώς οι δύο χώρες βρίσκονται σε αντίστοιχη απόσταση από τα ιρανικά σύνορα» προσθέτει. Επιδίωξη των Ιρανών είναι, επίσης, να αποδείξουν ότι «ακόμη και αν η κεφαλή του καθεστώτος έπεσε με τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, η εξουσία διατηρείται και «δεν θα διστάσει να διευρύνει τη σύγκρουση», όπως αναλύει ο Γάλλος ερευνητής υπενθυμίζοντας ότι αφού έπληξε το Ισραήλ, η Τεχεράνη επιτέθηκε κατόπιν στον Κόλπο και πλέον κατευθύνει τα πλήγματά της προς το Λεβάντε.
Στην άμεση αντίδραση της Αθήνας αναφέρονται και άρθρα στην ιστοσελίδα του περιοδικού LE MARIN με τίτλο «Η Ελλάδα αποστέλλει δύο φρεγάτες, μεταξύ των οποίων η “Κίμων”, στην Κύπρο όπου δύο drones έθεσαν ως στόχο βρετανική βάση», καθώς και στην ιστοσελίδα του FRANCEINFO.
Τέλος, στην ιστοσελίδα ZONEBOURSE αναρτάται είδηση με τίτλο «Η Γαλλία θα αποστείλει συστήματα αντι-drone στην Κύπρο μετά την επίθεση σε βρετανική βάση, σύμφωνα με έκθεση».
Ειδικότερα, το δημοσίευμα επικαλείται είδηση προερχόμενη από το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων, για το ότι η Γαλλία πρόκειται να αποστείλει αντιπυραυλικά και anti-drone συστήματα, καθώς και μια φρεγάτα.
17:09:05
Ισραηλινές και αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές στόχευσαν σήμερα το κτίριο που στεγάζει το ιρανικό Συμβούλιο των Ειδικών, θεσμός που είναι επιφορτισμένος με την εκλογή νέου ανώτατου ηγέτη που θα διαδεχθεί τον αγιατολάχ αλί Χαμενεΐ, ο οποίος δολοφονήθηκε την πρώτη ημέρα του πολέμου, μετέδωσαν ιρανικά μέσα ενημέρωσης.
Ιρανικά μμε μετέδωσαν παράλληλα πως βομβαρδίστηκε και το διεθνές αεροδρόμιο Μεχραμπάντ της Τεχεράνης, ενώ ο ισραηλινός στρατός εξέδωσε προειδοποιήσεις εκκένωσης προς κατοίκους περιοχών της ιρανικής πρωτεύουσας ενόψει επικείμενων επιδρομών.
Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim μετέδωσε ότι «αμερικανικά και ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη» έπληξαν το κέντρο της Τεχεράνης κατά την τέταρτη ημέρα του πολέμου του Ισραήλ και των ΗΠΑ κατά του Ιράν. «Οι Αμερικανοσιωνιστές εγκληματίες επιτέθηκαν στο κτίριο του Συμβουλίου των Ειδικών στο Κομ», νότια της Τεχεράνης, έγραψε το Tasnim.
Δεν είναι άμεσα σαφές ποιος βρισκόταν μέσα στο κτίριο τη στιγμή του βομβαρδισμού. Μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν εικόνες του σοβαρά κατεστραμμένου κτιρίου.
Το Tasnim έδωσε στη δημοσιότητα βίντεο από το κέντρο της Τεχεράνης, όπου βρίσκονται πολλά κυβερνητικά κτίρια, και στο οποίο φαίνεται σύννεφο καπνού να υψώνεται στον ουρανό.
«Έχουν καταγραφεί σημαντικές ζημιές σε σπίτια στην περιοχή» κοντά στην εμβληματική Πλατεία Ενκελάμπ (Πλατεία Επανάστασης), σύμφωνα με το Tasnim.
Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι εξαπέλυσε νέα σειρά επιθέσεων εναντίον υποδομών στην Τεχεράνη σήμερα. Ο στρατός εξέδωσε «επείγουσα προειδοποίηση» για απομάκρυνση από τις εστίες τους προς τους Ιρανούς που ζουν σε βιομηχανική ζώνη στην Τεχεράνη πριν από προγραμματισμένες αεροπορικές επιδρομές.
17:07:24
Η αμερικανική πρεσβεία προειδοποίησε σήμερα για επικείμενη επίθεση στην πόλη Νταχράν, στην ανατολική Σαουδική Αραβία, όπου βρίσκεται ένα μεγάλο μέρος των ενεργειακών εγκαταστάσεων του βασιλείου κατά μήκος του Κόλπου.
«Υπάρχει απειλή για επικείμενες επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην Νταχράν» έγραψε η πρεσβεία στον λογαριασμό της στην πλατφόρμα Χ, καλώντας τους Αμερικανούς πολίτες να μην μεταβούν στο προξενείο που βρίσκεται στην πόλη αυτή.
16:49:45
Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών ζήτησε σήμερα από άλλες χώρες την «πλήρη διακοπή των σχέσεων» με το Ιράν κατά τη διάρκεια βιντεοδιάσκεψης με όλους τους ξένους πρεσβευτές στο Ισραήλ, την τέταρτη ημέρα του πολέμου κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
«Μετά την επίθεση του Ιράν σε όλους τους γείτονές του και τη σφαγή του ίδιου του λαού, χώρες σε όλο τον κόσμο πρέπει να διακόψουν κάθε σχέση με αυτή τη χώρα», δήλωσε ο Γκίντεον Σάαρ κατά τη διάρκεια της βιντεοδιάσκεψης, στην οποία συμμετείχαν περίπου 60 πρεσβευτές χωρών διαπιστευμένοι στις ισραηλινές αρχές, σύμφωνα με ανακοίνωση του γραφείου του.
16:49:45
Το Ιράκ θα αναγκαστεί να μειώσει την παραγωγή πετρελαίου κατά περισσότερο από 3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σε μερικές ημέρες, εάν τα δεξαμενόπλοια δεν μπορέσουν να κινηθούν ελεύθερα μέσω του Στενού του Ορμούζ για να φτάσουν στα λιμάνια φόρτωσης, δήλωσαν δύο Ιρακινοί αξιωματούχοι σήμερα στο Reuters.
Το Ιράκ μείωσε από σήμερα την παραγωγή από το πετρελαϊκό κοίτασμα Ρουμέιλα κατά 700.000 βαρέλια ημερησίως και κατά 460.000 βαρέλια ημερησίως από το κοίτασμα Δυτική Κούρνα 2, δήλωσαν οι αξιωματούχοι.
Οι διαταραχές στις εξαγωγές που προκλήθηκαν από την ακινητοποίηση των δεξαμενοπλοίων στο Στενό του Ορμούζ έχουν φθάσει την αποθήκευση πετρελαίου σε κρίσιμα επίπεδα στα νότια λιμάνια του Ιράκ, πρόσθεσαν οι ίδιοι αξιωματούχοι.
https://www.ieidiseis.gr/kosmos/708662/oles-oi-exelixeis-ston-polemo-iran-israil-ipa-live-blog/
01.03.2026
Παναγιώτης Παύλος
Το Ρέικιαβικ της Ισλανδίας επισκέφθηκε την προηγούμενη εβδομάδα ο νέος Πρέσβης της Ελλάδας στο Όσλο, κ. Ευθύμιος Χαρλαύτης, και επέδωσε τα διαπιστευτήριά του στην Πρόεδρο της Ισλανδίας, κα Halla Tómasdóttir. Υπό άλλες συνθήκες, θα επρόκειτο απλώς για τη συνήθη πρακτική ο εκάστοτε διπλωματικός απεσταλμένος της Ελλάδας στη Νορβηγία να διεκπεραιώνει την εκπροσώπηση της χώρας μας στο βορειοατλαντικό νησί των Βίκινγκ.
Πλην όμως, ο Έλληνας Πρέσβης διέσχισε τον μισό ωκεανό αντιμέτωπος με ευκαιρίες αλλά και προκλήσεις. Μπορεί η Ισλανδή Πρόεδρος να του εξέφρασε το θαυμασμό της για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, να επιβεβαίωσε συναντίληψη στα μείζονα διεθνή ζητήματα και να συνομολόγησε τις δυνατότητες περαιτέρω εμβάθυνσης των διμερών σχέσεων, ωστόσο αυτά συμβαίνουν σε μια συγκυρία κατά την οποία η Αθήνα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη γεωπολιτικά δεδομένα και εξελίξεις.
Στις 6 Φεβρουαρίου, η ισλανδική κυβέρνηση ενέκρινε το αίτημα της Άγκυρας για το άνοιγμα τουρκικής πρεσβείας στο Ρέικιαβικ, με χρονοδιάγραμμα έναρξης λειτουργίας μέσα στο τρέχον έτος. Η κίνηση αυτή της Τουρκίας δεν είναι τυχαία, ούτε σχετίζεται με τον μικρό αριθμό Τούρκων που ζουν στην Ισλανδία.
Η γεωπολιτική αναβάθμιση της Ισλανδίας
Η Ισλανδία έχει μεγάλη γεωστρατηγική αξία στον βόρειο Ατλαντικό λόγω της θέσης της στο GIUK Gap (πέρασμα μεταξύ Γροιλανδίας, Ισλανδίας και Ηνωμένου Βασιλείου) που ελέγχει υποβρύχια και εμπορικές διαδρομές (choke point). Παρότι δεν διαθέτει μόνιμο στρατό, η ύπαρξή της είναι καθοριστική για τη δραστηριότητα του ΝΑΤΟ στην Αρκτική (από το 2014 η νατοϊκή παρουσία είναι αυξημένη σε αεροσκάφη επιτήρησης και ανθυποβρυχιακά μέσα), και η θέση της αναβαθμίζεται διαρκώς λόγω της παρακολούθησης της ρωσικής δραστηριότητας στην περιοχή. Οι δεσμοί της με τις ΗΠΑ παραμένουν ισχυροί ενώ διαδραματίζει σημαντικό ρόλο σε περιβαλλοντική πολιτική, έρευνα και βιώσιμη ναυτιλία.
Οι νέες θαλάσσιες οδοί καθιστούν την Ισλανδία δυνητικό κόμβο logistics μεταξύ Αρκτικής, Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής. Παράλληλα, η χώρα λειτουργεί ως στρατηγική πύλη στους θαλάσσιους δρόμους του Ατλαντικού και του Αρκτικού Κύκλου, με άμεση συνάφεια προς τις εμπορικές διαδρομές που οδηγούν στην Ασία.
Εύλογα, η μετατόπιση του διεθνούς γεωπολιτικού κέντρου βάρους στην Αρκτική την αναδεικνύει σε κρίσιμη παράμετρο για τη στρατηγική ισορροπία, καθώς η Ισλανδία μπορεί να λειτουργεί ως σημείο ελέγχου θαλάσσιων διαδρομών, εφαλτήριο νατοϊκών δυνάμεων σε περιόδους κρίσης και μέσο ενίσχυσης πολιτικής, οικονομικής και γεωπολιτικής συνεργασίας με ισχυρές χώρες (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα).
Η Τουρκία στην Αρκτική: Στρατηγική και οφέλη
Τα τελευταία χρόνια η Τουρκία επιχειρεί στρατηγική διείσδυση στον βόρειο Ατλαντικό και την Αρκτική, επεκτείνοντας την εκεί παρουσία της μέσω της Νορβηγίας (από το 2019 έχει πραγματοποιήσει πέντε ΤASE — Τουρκικές Αρκτικές Ερευνητικές Αποστολές), και με ενεργό συμμετοχή σε πρωτόκολλα όπως το Spitsbergen για τα νησιά Svalbard (η Ελλάδα έχει υπογράψει το ίδιο πρωτόκολλο το 1925, χωρίς να έχει ενεργή δραστηριότητα ως τώρα).
Η Ισλανδία είναι μέλος του Αρκτικού Συμβουλίου, στο οποίο η Τουρκία συμμετέχει ως χώρα παρατηρητής. Η νέα πρεσβεία στο Ρέικιαβικ θα παρέχει στην Άγκυρα άμεση πρόσβαση σε χώρες και θεσμούς της βόρειας Ευρώπης, με πολλαπλά οφέλη – εμπορικά, οικονομικά και γεωπολιτικά. Επιπλέον, θα επιτρέψει στη γείτονα να διαμορφώσει νέο πλαίσιο επιρροής σε αποφάσεις και προγράμματα για την Αρκτική, να συμμετάσχει ενεργά σε ζητήματα ασφαλείας, έρευνας και θαλάσσιων οδών και να ενισχύσει τη διεθνή εικόνα της. Έτσι, η Τουρκία αναβαθμίζει τον ρόλο της ως ναυτιλιακή δύναμη και διευρύνει τα στρατηγικά της συμφέροντα στον βορειοατλαντικό και αρκτικό χώρο.
Η ίδρυση της πρεσβείας εκπέμπει το σαφές μήνυμα ότι η Άγκυρα επιδιώκει παγκόσμια παρουσία πέραν της Μεσογείου και των Βαλκανίων – δεδομένης ήδη της έντονης δραστηριότητάς της στην Αφρική. Δημιουργεί δίαυλο άμεσης πολιτικής επικοινωνίας με την Ισλανδία και νέο εφαλτήριο διμερούς και πολυμερούς διπλωματίας κοντά στη Γροιλανδία και τον ευρύτερο αρκτικό χώρο.
Μεσοπρόθεσμα, ενισχύει την εικόνα της Τουρκίας ως ανερχόμενης παγκόσμιας διπλωματικής δύναμης σε ζητήματα Αρκτικής, νέων θαλάσσιων διαδρομών και ενεργειακών πόρων. Όλα αυτά καταδεικνύουν ότι η τουρκική πρεσβεία στο Ρέικιαβικ αποτελεί στρατηγικό βήμα πολιτικής, οικονομικής και γεωστρατηγικής διείσδυσης στον βορρά της Ευρώπης και την Αρκτική.
Η ελληνική κοινότητα στην Ισλανδία
Η ελληνική παρουσία στην Ισλανδία είναι μικρή αλλά αξιοσημείωτη. Οι πρώτες οργανωμένες μεταναστευτικές κινήσεις σχετίζονταν κυρίως με ακαδημαϊκές και επαγγελματικές δραστηριότητες, ενώ η οικονομική κρίση της δεκαετίας του 2010 οδήγησε σε εκθετική αύξηση της παρουσίας των Ελλήνων που σήμερα αριθμούν τουλάχιστον 800 ψυχές.
Το 2004 όταν η Ελλάδα σήκωσε το τρόπαιο του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος ποδοσφαίρου, στο Ρέικιαβικ πανηγύρισαν οι μόλις 8 Έλληνες που ζούσαν τότε εκεί, όπως διηγείται ένας εξ αυτών, ο Αντώνης Κουμουρίδης, τότε ειδικευόμενος ιατρός στην Ισλανδία και σήμερα πλαστικός χειρουργός που ζει κι εργάζεται στη Νορβηγία. Οι περισσότεροι Έλληνες της Ισλανδίας ζουν στο Ρέικιαβικ και εργάζονται στον τουρισμό, την εστίαση, την εκπαίδευση και την έρευνα, ενώ συμμετέχουν ενεργά σε επιχειρήσεις – ανάμεσά τους υπάρχει ακόμη και ελληνικό λουκουματζίδικο – και σε εκπαιδευτικές και πολιτιστικές δραστηριότητες.
Δεδομένου ότι Ελλάδα δεν διατηρεί πρεσβεία στο Ρέικιαβικ, οι διπλωματικές σχέσεις καλύπτονται από την Πρεσβεία της Ελλάδας στο Όσλο. Τα τελευταία 20 χρόνια, ωστόσο, ο Ισλανδός φιλέλληνας Rafn Alexander Sigurðsson, Επίτιμος Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας στην Ισλανδία, έχει συμβάλει σημαντικά στην ενίσχυση των διμερών σχέσεων, υποστηρίζοντας την ελληνική κοινότητα και λειτουργώντας ως γέφυρα μεταξύ των δύο χωρών.
Το 2017, κατά την εκεί επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχη κ. Βαρθολομαίου και του Μητροπολίτη Σουηδίας κ. Κλεόπα, τέθηκαν τα θεμέλια της ελληνορθόδοξης ενορίας του Αποστόλου Βαρθολομαίου στο Ρέικιαβικ, υπό τη δικαιοδοσία της Μητρόπολης Σουηδίας και Πάσης Σκανδιναβίας, με αναγνώριση από τις ισλανδικές αρχές. Παρά την ίδρυσή της ωστόσο, οι πνευματικές ανάγκες των Ελλήνων παραμένουν μεγάλες, καθώς δεν υπάρχει μόνιμη ή τακτική παρουσία ιερέα.
Προς παρόν, η χώρα μας διατηρεί περιορισμένες επαφές με πανεπιστήμια της Ισλανδίας μέσω προγραμμάτων όπως το Erasmus. Την ώρα που η Τουρκία, διαθέτει δομές όπως το Εθνικό Κέντρο DEHUKAM για τη Θάλασσα και το Δίκαιο της Θάλασσας, και επιχειρεί μεθοδικά την εδραίωση ερεισμάτων για ανατροπή του status quo στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, η Ελλάδα επείγει να εκμεταλλευθεί τις δυνατότητες που της παρέχει ο μετανάστης Ελληνισμός και ο ελληνικός εφοπλισμός.
Αεροπορική και πολιτισμική σύνδεση Αθήνας – Ρέικιαβικ
Η αποκατάσταση της απευθείας αεροπορικής σύνδεσης Αθήνας – Ρέικιαβικ, που είχε διακοπεί προ διετίας λόγω πτώχευσης του αερομεταφορέα Play OG, αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την ενίσχυση των σχέσεων Ελλάδας – Ισλανδίας. Ενδεχόμενη νέα σύνδεση θα αποφέρει πολλαπλά οφέλη: θα ενισχύσει τον τουρισμό και την επίσκεψη Ισλανδών στην Ελλάδα, θα προωθήσει τις διμερείς οικονομικές και εμπορικές σχέσεις, θα διευκολύνει φοιτητές και επιχειρηματίες και θα διασφαλίσει καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών των Ελλήνων ομογενών που ζουν στην Ισλανδία, αυξάνοντας παράλληλα το διεθνές αποτύπωμα ελληνικών αεροπορικών εταιρειών.
Η ιστορική και πολιτισμική διάσταση ενισχύει τη σημασία της Ελλάδας για το «Παγωμένο Νησί», και αντιστρόφως. Η χώρα μας είναι ιδιαίτερα αγαπητή στους Ισλανδούς: η Ισλανδία αναφέρεται ως Θούλη από τον Πυθέα τον Μασσαλιώτη και τον Πλίνιο, ενώ η νοοτροπία των Ισλανδών μοιάζει τόσο με την ελληνική, ώστε να έχουν χαρακτηριστεί «οι Μεσόγειοι του Βορρά».
Δεν είναι τυχαίο ότι αγαπημένο ελληνικό τραγούδι του Ισλανδού καθηγητή φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Όσλο και κορυφαίου διεθνώς ειδικού στον Πλωτίνο, Eyjólfur Kjalar Emilsson, είναι «Το τρένο φεύγει στις οκτώ» σε στίχους Μάνου Ελευθερίου και μουσική Μίκη Θεοδωράκη. Αυτή η πολιτισμική οικειότητα καθιστά απολύτως φυσιολογική και στρατηγικά ωφέλιμη τη στενότερη σύνδεση των δύο χωρών.
Ο τέως Γενικός Εισαγγελέας Κώστας Κληρίδης επανέφερε με σαφήνεια το ζήτημα του καθεστώτος των Βρετανικών Βάσεων, μιλώντας στην εκπομπή «Πρωτοσέλιδο», τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα θέμα που η Κυπριακή Δημοκρατία όφειλε ήδη να έχει θέσει σε τροχιά διαπραγμάτευσης.
Όπως ανέφερε, το ζήτημα είχε τεθεί επανειλημμένα τόσο επί προηγούμενης όσο και επί της παρούσας κυβέρνησης, ιδιαίτερα μετά τις εξελίξεις στην υπόθεση του Μαυρικίου και τη γνωμοδότηση που εξέδωσε το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Σύμφωνα με τον κ. Κληρίδη, η συγκεκριμένη γνωμοδότηση αποτέλεσε ένα «ισχυρό νομικό όπλο», καθώς αφορούσε γεγονότα παρεμφερή με εκείνα που διέπουν το καθεστώς των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι δεν τίθεται ζήτημα «εκδίωξης» των βάσεων, αλλά ανάγκης επαναδιαπραγμάτευσης του καθεστώτος τους, ώστε οι λεγόμενες «κυρίαρχες» βάσεις να υπαχθούν σε ένα νέο νομικό πλαίσιο, συμβατό με τις εξελίξεις του διεθνούς δικαίου των τελευταίων δεκαετιών. Όπως υπογράμμισε, το καθεστώς που εγκαθιδρύθηκε το 1960, υπό εντελώς διαφορετικές συνθήκες, είναι πλέον αναχρονιστικό, απαράδεκτο και —όπως διαπιστώνεται και από τις πρόσφατες εξελίξεις— δυνητικά επικίνδυνο.
Αναφερόμενος στη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης, σημείωσε ότι ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία ανακηρύχθηκε ανεξάρτητο κράτος επί του συνόλου της επικράτειάς της, εξαιρέθηκαν οι περιοχές Ακρωτηρίου και Δεκέλειας, οι οποίες, όπως έχει ερμηνευθεί ακόμη και από ανώτερο βρετανικό δικαστήριο, διατήρησαν το προηγούμενο αποικιακό τους καθεστώς. «Αποικία εν έτει 2026», σχολίασε χαρακτηριστικά, κάνοντας λόγο για προφανή παραβίαση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των λαών, όπως αυτό κατοχυρώνεται σε ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και στο διεθνές δίκαιο.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη θέση του Διεθνούς Δικαστηρίου ότι η υπογραφή συνθηκών ή ακόμη και η αποδοχή οικονομικών ανταλλαγμάτων κατά τον χρόνο της ανεξαρτησίας δεν αναιρεί την υποχρέωση εφαρμογής του σύγχρονου διεθνούς δικαίου. «Δεν ενδιαφέρει τι έγινε το 1960· εκείνο που ενδιαφέρει είναι τι επιβάλλει σήμερα το διεθνές δίκαιο», ανέφερε.
Ως παράδειγμα επικαλέστηκε τη συμφωνία μεταξύ Ηνωμένο Βασίλειο και Μαυρίκιος για το αρχιπέλαγος Τσάγκος και τη βάση του Ντιέγκο Γκαρσία, όπου, μετά από επίμονες διπλωματικές και νομικές ενέργειες και με νομικό έρεισμα τη γνωμοδότηση της Χάγης, το Λονδίνο κάθισε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η διαδικασία οδήγησε σε συμφωνία το 2024 και υπογραφή το 2025, με την οποία η κυριαρχία επιστρέφει στον Μαυρίκιο, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί περιορισμένη παρουσία σε τμήμα της περιοχής με μακροχρόνια μίσθωση και οικονομικά ανταλλάγματα. «Εκεί οδηγεί η επιμονή ενός κράτους», σημείωσε.
Ερωτηθείς κατά πόσο το Ηνωμένο Βασίλειο είναι υποχρεωμένο να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις, ο κ. Κληρίδης απάντησε ότι το ζήτημα είναι κατεξοχήν πολιτικό και διπλωματικό. Μπορεί να υπάρξει άρνηση, όπως συνέβη αρχικά και στην περίπτωση του Μαυρικίου, ωστόσο η επιμονή και η αξιοποίηση των διαθέσιμων νομικών μέσων μπορούν να ασκήσουν πίεση και να δημιουργήσουν νέα δεδομένα.
Αναφερόμενος στις ανησυχίες που προκλήθηκαν από μήνυμα προειδοποίησης κατοίκων της περιοχής Ακρωτηρίου για πιθανή απειλή κατά των βάσεων —μήνυμα που στη συνέχεια ανακλήθηκε— ο πρώην Γενικός Εισαγγελέας επισήμανε το παράδοξο: την ώρα που η Κυπριακή Δημοκρατία διακηρύσσει ότι παραμένει εκτός πολεμικών επιχειρήσεων, τμήμα του εδάφους της καθίσταται δυνητικός στόχος, λόγω ενός καθεστώτος επί του οποίου δεν ασκεί κυριαρχία. «Δεν μπορείς να μην ασκείς πλήρη κυριαρχία στην ίδια σου την επικράτεια και να εκθέτεις σε κίνδυνο τους πολίτες», υπογράμμισε.
Ο κ. Κληρίδης αποκάλυψε επίσης ότι τον Νοέμβριο του 2024 είχε αποστείλει επιστολή προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, κοινοποιημένη στους αρχηγούς των κοινοβουλευτικών κομμάτων, επισημαίνοντας ακριβώς αυτούς τους κινδύνους και την ανάγκη άμεσης έναρξης διαβουλεύσεων. Παρά το ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε από ορισμένες πλευρές, δεν υπήρξε, όπως είπε, ουσιαστική πρόοδος.
Κληθείς να σχολιάσει το επιχείρημα ότι μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να επηρεάσει τη στάση του Ηνωμένου Βασιλείου στο Κυπριακό, υπενθύμισε ότι παρόμοιοι φόβοι προβάλλονται από το 1964 ως λόγος αδράνειας. «Η ύπαρξη κινδύνων δεν είναι λόγος για να μην αρχίσει μια προσπάθεια», τόνισε, προσθέτοντας ότι οι όποιες δυσκολίες πρέπει να αντιμετωπίζονται στην πορεία και όχι να λειτουργούν ως πρόσχημα για απραξία.
Κατά τον ίδιο, η διαδικασία θα είναι αναμφίβολα χρονοβόρα και σύνθετη, όμως «η ύπαρξη δυσκολιών δεν είναι λόγος για μη έναρξη της προσπάθειας». Το ζητούμενο, όπως κατέληξε, δεν είναι τίποτε περισσότερο από την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.
https://www.sigmalive.com/news/local/1305485/kliridis-anakhronistiko-to-kathestws-ton-baseon-anaghki-epanadiapraghmatefsis
Η Δύση οφείλει να αναρωτηθεί: Πόσο από την ανθεκτικότητα του Ιράν στηρίζεται σε έναν σύμμαχο του ΝΑΤΟ που έχει τελειοποιήσει τη στρατηγική της διττότητας;
του Shay Gal
Δημοσιεύθηκε: 03-03-2026,
Φωτογραφία: ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ (δεξιά) συνομιλεί με τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά τη συνάντησή τους στην Τεχεράνη, 7 Απριλίου 2015 | Φωτογραφία: AP
Η Τουρκία δεν είναι ουδέτερη σε αυτόν τον πόλεμο. Ενισχύει το Ιράν. Ο ρόλος της Άγκυρας είναι συστημικός: πολιτική κάλυψη, επιλεκτικές προειδοποιήσεις, εμπορικοί δίαυλοι και εγγύτητα σε συμμαχικές δομές που η Δύση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ως ακίνδυνες.
Καθώς οι επιθέσεις εντείνονται, ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν καταδικάζει την εκστρατεία, ευθυγραμμίζεται δημοσίως με την Τεχεράνη, απορρίπτει την πίεση προς το καθεστώς και διατηρεί ανοικτούς τους διαύλους που το στηρίζουν. Η Τουρκία προετοιμάζεται για ενδεχόμενες επιπτώσεις αποσταθεροποίησης, ενώ ταυτόχρονα διαφυλάσσει το στρατηγικό βάθος του Ιράν. Πρόκειται για στήριξη εν καιρώ πολέμου.
Η στάση αυτή δεν αποτελεί θεατρική επίδειξη. Αντανακλά έναν βαθύτερο υπολογισμό: η Άγκυρα δεν χρειάζεται το Ιράν να νικήσει· χρειάζεται το ιρανικό καθεστώς να αντέξει. Μια κατακερματισμένη Τεχεράνη θα προκαλούσε διάχυση της αστάθειας, αυξημένες προσφυγικές ροές, ενεργειακές αναταράξεις, κραδασμούς στις αγορές και ένα κενό ισχύος που θα μπορούσαν να εκμεταλλευθούν κουρδικοί ένοπλοι δρώντες σε πολλαπλά σύνορα. Η αποτίμηση είναι διαχρονικά σαφής: στο συγκεκριμένο ζήτημα, η τουρκική πολιτική καθοδηγείται λιγότερο από συναισθηματισμούς και περισσότερο από τη λογική της διατήρησης της καθεστωτικής συνέχειας. Το Ιράν είναι ανταγωνιστής. Είναι όμως και ένα καθεστώς που η Άγκυρα επιδιώκει να διατηρηθεί.
Η δυτική παραδοχή αποδεικνύεται εσφαλμένη. Η Τουρκία δεν είναι εμφανής σύμμαχος του Ιράν. Είναι κάτι δυνητικά πιο επικίνδυνο. Δρώντας εντός του δυτικού συστήματος ασφαλείας, η Άγκυρα λειτουργεί ως στρατηγικός διευκολυντής της Τεχεράνης. Αυτή είναι η λειτουργική πραγματικότητα.
Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα καταγράφηκε τον Ιανουάριο του 2026. Το Reuters μετέδωσε ότι η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών της Τουρκίας (MIT) προειδοποίησε τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν για Κούρδους μαχητές που επιχειρούσαν να περάσουν από το Ιράκ σε ιρανικό έδαφος. Δεν πρόκειται για διπλωματική χειρονομία. Πρόκειται για διαβίβαση ευαίσθητων, χρονικά κρίσιμων πληροφοριών από κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ σε καθεστώς που βρίσκεται σε αντιπαράθεση με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο φάκελος του PKK λειτουργεί ως πρόσχημα. Ο δίαυλος παραμένει ενεργός. Η Τουρκία απέδειξε ότι είναι διατεθειμένη να τροφοδοτεί τον επιχειρησιακό κύκλο του Ιράν με αξιοποιήσιμες προειδοποιήσεις, όταν το κρίνει αναγκαίο.
Ούτε πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Το 2017, Τούρκοι και Ιρανοί αξιωματούχοι συζήτησαν την επέκταση στρατιωτικής και πληροφοριακής συνεργασίας, κυρίως στο πλαίσιο του κουρδικού ζητήματος. Ο Ερντογάν αναφέρθηκε σε ενδεχόμενη κοινή δράση κατά κουρδικών ένοπλων ομάδων. Το μοτίβο έχει διαμορφωθεί: κοινοί δίαυλοι, λειτουργική εμπιστοσύνη, τακτική επαφή και προηγούμενο συνεργασίας ασφαλείας μεταξύ τουρκικών θεσμών και ιρανικών κέντρων ισχύος.
Η πλήρης ταύτιση δεν είναι αναγκαία. Η επιλεκτική σύγκλιση αρκεί. Η άμεση μεταφορά τεχνογνωσίας δεν είναι το κρίσιμο στοιχείο. Η δομική πραγματικότητα είναι η εξής: η Τουρκία λειτουργεί εντός του δυτικού πλαισίου συλλογής πληροφοριών, χαρτογράφησης απειλών και επιχειρησιακού ρυθμού, διατηρώντας παράλληλα επιλεκτική συνεργασία πληροφοριών με την Τεχεράνη, όταν τα συμφέροντά της το απαιτούν. Στον χώρο των πληροφοριών, η εγγύτητα ισοδυναμεί με ισχύ.
Ο αεροπορικός τομέας καθιστά την έκθεση αδιαμφισβήτητη. Ο στόλος AWACS του ΝΑΤΟ αποτελεί τον πυρήνα του συστήματος πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης (ISR) της Συμμαχίας, μεταδίδοντας σχεδόν σε πραγματικό χρόνο επιχειρησιακές πληροφορίες σε αεροπορικές, ναυτικές και χερσαίες δυνάμεις. Η Τουρκία φιλοξενεί προωθημένη επιχειρησιακή βάση στο Ικόνιο (Konya). Οι πτήσεις επιτήρησης του ΝΑΤΟ που απογειώνονται από τουρκικό έδαφος έχουν μετατοπίσει το επίκεντρό τους από τη Ρωσία προς το Ιράν, με αυξημένο επιχειρησιακό ρυθμό πάνω από ιρανικό έδαφος. Η έκθεση εντοπίζεται στην εγγύτητα και στην πρόσβαση. Πλατφόρμα του ΝΑΤΟ έχει προειδοποιήσει ιρανικά όργανα ασφαλείας και έχει διατηρήσει πολλαπλούς διαύλους προς το ιρανικό σύστημα. Πρόκειται για αποτέλεσμα συνειδητού σχεδιασμού.
Ο τουρκικός διάδρομος προς την Τεχεράνη εκτείνεται πέραν της ανταλλαγής πληροφοριών. Περιλαμβάνει χρηματοοικονομικές ροές, εξαρτήματα, εφοδιαστική υποστήριξη και υποδομές με δυνατότητα άρνησης εμπλοκής. Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ έχει επιβάλει κυρώσεις σε φυσικά πρόσωπα, εταιρείες και εμπορικούς κόμβους με έδρα την Τουρκία, που συνδέονται με την παράκαμψη κυρώσεων υπέρ του Ιράν και με προγράμματα που σχετίζονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης, την ιρανική ανάπτυξη μη επανδρωμένων αεροσκαφών, τον πυραυλικό τους μηχανισμό και δίκτυα αμυντικών προμηθειών. Δεν πρόκειται για διαρροή, αλλά για δομημένη υποδομή. Το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών περιέγραψε ανταλλακτήριο με έδρα την Τουρκία που διακίνησε άνω του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων και ευρώ για λογαριασμό των Φρουρών και του ιρανικού Υπουργείου Άμυνας. Μεταγενέστερες κυρώσεις εντόπισαν δίκτυα συνδεδεμένα με την Τουρκία που υποστήριζαν μυστικές αεροπορικές δραστηριότητες, εξαρτήματα drones, προμήθειες πυραυλικών συστημάτων και χρηματοδοτικές διαδρομές προς όφελος της Δύναμης Quds και της Χεζμπολάχ. Νεότερα μέτρα ανέδειξαν δρώντες με έδρα το Ιράν και την Τουρκία που προμηθεύονταν από την Κίνα συστατικά καυσίμων πυραύλων. Το Reuters μετέδωσε επίσης κυρώσεις κατά εταιρείας με έδρα την Τουρκία, η οποία κατηγορείται ότι συνέδραμε στη λαθραία μεταφορά προηγμένης αμερικανικής τεχνολογίας προς το Ιράν μέσω κυκλώματος προμηθειών.
Το επίπεδο των πληρεξουσίων (proxy layer) αντικατοπτρίζει την ίδια δομή. Η ηγεσία της Χαμάς δραστηριοποιείται από την Τουρκία υπό πολιτική κάλυψη, σε συντονισμό με τη Ντόχα, ενώ η Τεχεράνη χρηματοδοτεί και εξοπλίζει τον άξονα. Δεν υπάρχει αλληλοεπικάλυψη, αλλά σαφής καταμερισμός ρόλων: καταφύγιο στην Άγκυρα και στη Ντόχα· όπλα και δόγμα κλιμάκωσης στην Τεχεράνη.
Το ίδιο μοντέλο επεκτείνεται και στους Χούθι. Η Τεχεράνη παρέχει χορηγία και πυραυλική αρχιτεκτονική. Η Τουρκία λειτουργεί ως διάδρομος προμηθειών και χρηματοδότησης. Δύο διευθύνσεις· μία εφοδιαστική αλυσίδα.
Η Hizballah ολοκληρώνει τον άξονα. Καθώς ο χερσαίος διάδρομος του Ιράν περιορίστηκε, η Τουρκία κατέστη επιτρεπτικός κόμβος για χρηματοδότηση, διαμετακόμιση και πολιτική διασύνδεση. Η Κύπρος δεν είναι πλέον περιφερειακή λεπτομέρεια. Την εβδομάδα αυτή, μη επανδρωμένο αεροσκάφος μονής κατεύθυνσης, που αποδίδεται στη Χεζμπολάχ, έπληξε τη βάση RAF Akrotiri, εγκατάσταση πλησίον εδάφους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο πόλεμος έχει πλέον διασχίσει τη Μεσόγειο.
Το μοτίβο αυτό δεν είναι νέο. Η ισραηλινή ανησυχία για την πορεία της Τουρκίας προϋπήρχε του τρέχοντος πολέμου. Το 2010, ο τότε υπουργός Άμυνας Ehud Barak προειδοποίησε ότι οι τουρκικές υπηρεσίες πληροφοριών, υπό τον Hakan Fidan, ενδέχεται να διαβιβάσουν ευαίσθητο ισραηλινό υλικό στο Ιράν. Το 2013, η The Washington Post ανέφερε ότι η Τουρκία εξέθεσε ισραηλινό ανθρώπινο δίκτυο εντός του Ιράν· το δημοσίευμα αμφισβητήθηκε. Η δυσπιστία που ανέδειξε, όμως, όχι.
Η Άγκυρα δεν είναι ούτε υποτελής ούτε πληρεξούσιος. Ενεργεί κατ’ επιλογήν. Κατά περιόδους έχει κινηθεί και κατά ιρανικών δραστηριοτήτων στο έδαφός της. Ισραηλινοί αξιωματούχοι αναγνώρισαν ότι το 2022 η Τουρκία συνέβαλε στην αποτροπή φερόμενου ιρανικού σχεδίου στην Κωνσταντινούπολη. Τον Ιανουάριο του 2026, τουρκικές αρχές συνέλαβαν υπόπτους που κατηγορούνταν ότι εργάζονταν για λογαριασμό του Ιράν και παρακολουθούσαν την αεροπορική βάση του ΝΑΤΟ στο Ιντσιρλίκ. Τα γεγονότα αυτά δεν αναιρούν το μοτίβο· το προσδιορίζουν. Η Τουρκία λειτουργεί ως βαλβίδα, ανοίγοντας ή περιορίζοντας διαύλους σύμφωνα με τις προτεραιότητές της, αφήνοντας στο Ιράν λειτουργικό περιθώριο.
Η ίδια επιλεκτικότητα χαρακτηρίζει και τη διαχείριση της ισραηλινής δραστηριότητας πληροφοριών. Οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν και απήγγειλαν κατηγορίες σε υπόπτους που φέρονται να συνεργάζονταν με τη Mossad κατά παλαιστινιακών στόχων εντός Τουρκίας. Οι νομικές λεπτομέρειες είναι δευτερεύουσες. Το στρατηγικό μήνυμα ήταν σαφές: η Άγκυρα περιορίζει την ισραηλινή μυστική εμβέλεια, ενώ ταυτόχρονα παραμένει προσηλωμένη στην αποτροπή κατάρρευσης του ιρανικού καθεστώτος. Αυτή η ασυμμετρία καθορίζει το επιχειρησιακό περιβάλλον.
Η έκθεση αυτή υφίσταται επειδή η Δύση συγχέει τη συμμαχική ιδιότητα με τη στρατηγική ευθυγράμμιση. Θεωρήθηκε ότι η συμμετοχή στο ΝΑΤΟ διασφάλιζε σύγκλιση απειλών. Δεν τη διασφαλίζει. Για την Άγκυρα, το Ιράν είναι ανταγωνιστής, γείτονας, εμπορικός εταίρος, ενεργειακός συνομιλητής, συνομιλητής στο κουρδικό ζήτημα και, ταυτόχρονα, ένα καθεστώς του οποίου η κατάρρευση θα έπληττε τουρκικά συμφέροντα. Όταν γίνει κατανοητή αυτή η ιεράρχηση, η φαινομενική αντίφαση εξαφανίζεται. Η Τουρκία παραμένει εντός του ΝΑΤΟ, ενώ επαναπροσδιορίζει την ευθυγράμμιση και διατηρεί για το Ιράν περιθώριο ελιγμών.
Η πολιτική οφείλει να αντιμετωπίσει τη δομική πραγματικότητα. Απαιτείται αυστηρότερη διαβάθμιση και απομόνωση πληροφοριών, εντατικότερος έλεγχος δικτύων προμηθειών, ναυτιλίας, χρηματοδότησης και αεροπορικών μεταφορών με έδρα την Τουρκία, επιθετική επιβολή ελέγχων τελικού χρήστη και αναγνώριση ότι η πρόσβαση συνιστά στρατηγικό νόμισμα. Η στάση της Τουρκίας είναι συστημική. Διατηρεί τις συνθήκες υπό τις οποίες η Τεχεράνη μπορεί να ακούει, να κινείται, να προμηθεύεται, να δρομολογεί, να προετοιμάζεται και να αντέχει.
Η Δύση οφείλει να πάψει να διερωτάται εάν η Τουρκία βρίσκεται «με το Ιράν». Αυτό είναι το λανθασμένο ερώτημα.
Το ορθό είναι το εξής: πόσο από την ανθεκτικότητα του Ιράν στηρίζεται σε έναν σύμμαχο του ΝΑΤΟ που έχει τελειοποιήσει τη στρατηγική της διττότητας.
Ο Shay Gal ειδικεύεται στη διεθνή πολιτική, στη διαχείριση κρίσεων και στη στρατηγική επικοινωνία, συνεργαζόμενος με κυβερνήσεις και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής διεθνώς σε ζητήματα ισχύος, ρίσκου και λήψης αποφάσεων υψηλού επιπέδου.
του Θεόδωρου Ατματζίδη, Υποστρατήγου ε.α.
Το χτύπημα της 28ης Φεβρουαρίου 2026, που εξουδετέρωσε την ανώτατη πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Ιράν, δεν ήταν μια μεμονωμένη ενέργεια αλλά η κορύφωση μηνών βαθιάς, πολυεπίπεδης συνεργασίας μεταξύ των μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ (CIA) και του Ισραήλ (Μοσάντ). Η προετοιμασία του εδάφους για το πλήγμα βασίστηκε σε μια «τριπλή ένωση» ανθρώπινης πληροφορίας, τεχνολογικής υπεροχής και επιχειρησιακής ευελιξίας, που μετέτρεψε την ιρανική ηγεσία σε «διάφανη» [1][2][3].
Η επιτυχία της επιχείρησης, που έμεινε γνωστή και ως «Επική Οργή» (Operation Epic Fury), στηρίχθηκε σε δύο συμπληρωματικές προσεγγίσεις από την CIA και τη Μοσάντ, οι οποίες λειτούργησαν συνδυαστικά για μήνες [4][5].
Η CIA είχε θέσει στο στόχαστρό της τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ για μήνες, δημιουργώντας ένα λεπτομερές προφίλ των μετακινήσεων, των συνηθειών και των επικοινωνιών του [1][6]. Αξιοποίησε ένα άνευ προηγουμένου δίκτυο δορυφόρων, όπως οι KH-11 με ανάλυση 10 εκατοστών, αεροσκαφη παρακολούθησης (MQ-9 Reaper) και ηλεκτρονικά μέσα για να παρακολουθεί σχεδόν κάθε του κίνηση [2][7]. Ιδιαίτερα μετά τον πόλεμο των 12 ημερών , μεταξύ Ισραήλ και Ιράν τον Ιούνιο του 2025, η Υπηρεσία βελτίωσε θεαματικά την ικανότητά της να προβλέπει πώς επικοινωνούσε και κινούνταν η ιρανική ηγεσία υπό πίεση [1][3].
Παράλληλα, η Υπηρεσία προχώρησε και σε ενέργειες συλλογής πληροφοριών από το εσωτερικό της χώρας. Λίγες ημέρες πριν το χτύπημα, η CIA δημοσιοποίησε ένα σπάνιο μήνυμα στα περσικά, καλώντας τους Ιρανούς πολίτες να επικοινωνήσουν μαζί της με ασφάλεια, σε μια προσπάθεια να συλλέξει ακόμη περισσότερες πληροφορίες [2][8]. Αυτή η εκστρατεία συνδυάστηκε με κυβερνοεπιθέσεις από την Υπηρεσία Κυβερνοχώρου των ΗΠΑ, που «τύφλωσαν» προσωρινά τα ιρανικά συστήματα επικοινωνίας και αεράμυνας, δημιουργώντας το απαραίτητο χαοτικό περιβάλλον [3][9].
Από την πλευρά του Ισραήλ, η Μοσάντ φέρεται να είχε αναπτύξει ένα εκτεταμένο δίκτυο πληροφοριοδοτών, στρατολογώντας άτομα-κλειδιά από το εσωτερικό του ιρανικού κατεστημένου [2][5]. Σύμφωνα με αναφορές, το δίκτυο αυτό περιλάμβανε πηγές μέσα στο Προεδρικό Μέγαρο, το Αρχηγείο των Φρουρών της Επανάστασης, ακόμα και στην προσωπική φρουρά ασφαλείας του Χαμενεΐ [2]. Οι αναλυτές της Μοσάντ επιβεβαίωσαν ότι η επικείμενη σύσκεψη υψηλόβαθμων αξιωματούχων, υπό την προεδρία του Χαμενεΐ, θα περιλάμβανε όλη την ηγεσία του πολιτικού-στρατιωτικού κατεστημένου [1][10].
Η ανθρώπινη πληροφορία ήταν αυτή που παρείχε την κρίσιμη λεπτομέρεια: όχι μόνο ότι θα γινόταν σύσκεψη, αλλά και η ακριβής ώρα και η σύνθεση των συμμετεχόντων. Πληροφοριοδότες μετέδωσαν σε πραγματικό χρόνο ότι ο Χαμενεΐ και δεκάδες ανώτατοι αξιωματούχοι θα βρίσκονταν στο κυβερνητικό συγκρότημα στο κέντρο της Τεχεράνης το πρωί του Σαββάτου [1][2].
Η κρίσιμη πληροφορία που συνδύασε τα τεχνολογικά δεδομένα της CIA με την ανθρώπινη επιβεβαίωση της Μοσάντ ήρθε λίγο πριν την εκτέλεση του σχεδίου και άλλαξε τα πάντα. Η CIA εντόπισε ότι το πρωί της 28ης Φεβρουαρίου, ο Ανώτατος Ηγέτης θα προήδρευε μιας σπάνιας σύσκεψης κορυφής στο συγκρότημα κυβερνητικών κτιρίων όπου στεγάζονται τα γραφεία της Προεδρίας, του Ανώτατου Ηγέτη και του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας [1][4][6].
Αυτή η πληροφορία άλλαξε τα δεδομένα. Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε νυχτερινή επιδρομή, αλλά η δυνατότητα να εξουδετερωθεί ολόκληρη η ηγετική δομή του Ιράν με ένα χτύπημα ήταν μια μοναδική ευκαιρία [1][7]. Η απόφαση ελήφθη άμεσα: το χτύπημα θα γινόταν το πρωί, εκμεταλλευόμενοι το ακριβές χρονοδιάγραμμα που παρείχε η ανθρώπινη πληροφορία [5][8]. Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι προσάρμοσαν τα σχέδιά τους μέσα σε ώρες [1][6].
Για τη λήψη της απόφασης και τον σχεδιασμό της επίθεσης, αξιοποιήθηκαν ακόμα και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με αναφορές, το κοινό επιτελείο χρησιμοποίησε το λογισμικό “Claude” της εταιρείας Anthropic για την αξιολόγηση πληροφοριών, την ταυτοποίηση στόχων και την προσομοίωση σεναρίων μάχης [5][9].
Τα ξημερώματα της 28ης Φεβρουαρίου, ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη 5ης γενιάς F-35I «Adir» απογειώθηκαν οπλισμένα με πυρομαχικά ακριβείας μεγάλου βεληνεκούς, πιθανότατα τύπου Rampart, ειδικά σχεδιασμένα για διάτρηση οχυρώσεων [1][2][7]. Τα αεροσκάφη έπληξαν ταυτόχρονα πολλά σημεία του κυβερνητικού συγκροτήματος [1][9]. Η επίθεση ήταν τόσο συντονισμένη που τα πρώτα τρία πλήγματα σε τρεις διαφορετικές τοποθεσίες σημειώθηκαν μέσα σε ένα λεπτό [9]. Δύο ώρες και πέντε λεπτά μετά την απογείωση, στις 9:40 τοπική ώρα, οι πύραυλοι βρήκαν τους στόχους τους [1][6].
Την ώρα εκείνη, οι κορυφαίοι αξιωματούχοι ασφαλείας βρίσκονταν σε ένα κτίριο και ο Χαμενεΐ σε ένα άλλο, κοντινό κτίριο εντός του ιδίου συγκροτήματος [1][6]. Το αποτέλεσμα ήταν η πλήρης αποκεφάλιση της ιρανικής ηγεσίας. Επιβεβαιώθηκε ο θάνατος τουλάχιστον 40 ανώτατων αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένων των [1][4][8][9][10]:
Επιπλέον, ιρανικά μέσα ανέφεραν τον θάνατο της κόρης, του γαμπρού και της εγγονής του Χαμενεΐ, που βρίσκονταν επίσης στο συγκρότημα [8].
Η επιχείρηση δεν σταμάτησε με το αρχικό χτύπημα. Συνολικά, αναφέρθηκαν πλήγματα σε 24 από τις 31 επαρχίες του Ιράν, με στόχο συστήματα αεράμυνας, πυραύλων και διοίκησης [1][9]. Ο απολογισμός των πρώτων ωρών ήταν βαρύς: τουλάχιστον 201 νεκροί και 747 τραυματίες, σύμφωνα με ιρανικές πηγές [8].
Η προετοιμασία για το πλήγμα ήταν ένα τέλειο παράδειγμα συνδυασμένων επιχειρήσεων πληροφοριών και στρατιωτικής δράσης [2][3]:
Η επιχείρηση αυτή ανέδειξε το πρωτοφανές επίπεδο συνεργασίας και τη μαχητική ικανότητα των δύο συμμάχων, αλλάζοντας ριζικά τα γεωπολιτικά δεδομένα στην περιοχή και βυθίζοντας το Ιράν σε μια περίοδο άνευ προηγουμένου πολιτικής αβεβαιότητας [1][3][8]. Η επιτυχία της βασίστηκε στη ρήση ότι στη σύγχρονη εποχή, η πληροφορία είναι το πολυτιμότερο όπλο [2].
Υποσημειώσεις
Γράφει ο Ευθύμιος.
Αποκαλύφθηκε ότι είχε υπογραφεί συμφωνία μεταξύ των #ΗΠΑ και του Ιράν πριν από τον πόλεμο. Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών: «Υπογράψαμε μια συμφωνία. Οι ΗΠΑ υποχώρησαν. Διαπραγματευόμασταν και μετά δεχτήκαμε επίθεση».
01/03/2026
Το πρώτο πρόβλημα αφορά τη λεγόμενη “στρατηγική αποκεφαλισμού”. Η εξόντωση κορυφαίων ηγετών συχνά θεωρείται ότι οδηγεί σε αποδιοργάνωση και τελικά σε κατάρρευση του αντιπάλου. Η υπόθεση αυτή προϋποθέτει, όμως, ότι το σύστημα είναι προσωποπαγές κι ότι η νομιμοποίησή του εξαρτάται αποκλειστικά από συγκεκριμένα πρόσωπα. Το Ιράν δεν εντάσσεται σε αυτή την κατηγορία. Πρόκειται για ένα σύνθετο σύστημα αλληλοεπικαλυπτόμενων θεσμών, που περιλαμβάνει τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη, τους Φρουρούς της Επανάστασης, την εκλεγμένη κυβέρνηση, θρησκευτικά ιδρύματα, οικονομικά δίκτυα κλπ. Η απομάκρυνση ενός εκ των ανωτέρω παραγόντων δεν συνεπάγεται κατάρρευση του καθεστώτος.
Επιπλέον, η δολοφονία ηγετικών μορφών σε ένα σιιτικό πολιτισμικό πλαίσιο δεν έχει το ίδιο συμβολικό φορτίο, που θα είχε σε ένα δυτικό κοσμικό σύστημα. Η σιιτική πολιτική θεολογία είναι διαποτισμένη από το πρότυπο της Καρμπάλα. Τη θυσία του Χουσεΐν, εγγονού του Προφήτη, απέναντι σε έναν άδικο ηγεμόνα, τον Γιαζίντ, το διαχρονικό πρόσωπο του οποίου αποκτά σήμερα υπόσταση στο πρόσωπο του Αμερικανού Προέδρου, για ένα μέρος τουλάχιστον της ιρανικής κοινωνίας.
Η θρησκειολόγος Κάρεν Άρμστονγκ στη μελέτη της “Εμπόλεμος Θεός” είναι πολύ διαφωτιστική για τον ρόλο του μαρτυρίου, της αντίστασης στον άδικο ηγεμόνα και της αναμονής της τελικής δικαίωσης δια της ιστορικής στωικότητας μέσα στο συλλογικό ιρανικό φαντασιακό. Η έννοια του μαρτυρίου δεν λειτουργεί ως ήττα, αλλά ως υπαρξιακή δικαίωση και ως πηγή ιστορικής συνέχειας. Μια εξωτερική δολοφονία ηγετών μπορεί, αντί να διαλύσει, να ενοποιήσει μέσα σε αυτό το ιστορικό-πολιτισμικό πλαίσιο. Μπορεί να ενδύσει τον νεκρό ηγέτη με τον μανδύα του μάρτυρα και να ανανεώσει τη συλλογική αφήγηση περί περικύκλωσης από άδικους εχθρούς.
Επίσης, η δυτική ανάλυση συχνά υποπίπτει σε αυτό που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μονοχρονική εστίαση. Δηλαδή σε υπερτίμηση της άμεσης τακτικής επιτυχίας και υποτίμηση της μακρόπνοης επιρροής των πολιτισμικών δομών. Η λογική του “αποκεφαλισμού” έχει αποτύχει να παραγάγει σταθερά αποτελέσματα σε άλλες περιπτώσεις. Η προσδοκία ότι η απομάκρυνση της κορυφής θα οδηγήσει αυτόματα σε φιλοδυτική μετάβαση παραγνωρίζει τόσο την εσωτερική πολυπλοκότητα όσο και τη γεωπολιτική αυτονομία του Ιράν.
Ένα δεύτερο κρίσιμο ερώτημα αφορά το τι ακριβώς σημαίνει “αλλαγή καθεστώτος” και, κυρίως, τι σημαίνει “δημοκρατικό καθεστώς”. Η υπόθεση ότι ένα δημοκρατικό ή κοσμικό Ιράν θα είναι κατ’ ανάγκην φιλικό προς τη Δύση δεν εδράζεται σε ιστορική αναγκαιότητα. Η Μέση Ανατολή έχει γνωρίσει κοσμικά, εθνικιστικά καθεστώτα –όπως εκείνα που επηρεάστηκαν από το Μπάαθ, το οποίο ιδρύθηκε από τον Ελληνορθόδοξο Μισέλ Άφλεκ – τα οποία υπήρξαν έντονα αντιδυτικά και αντι-ισραηλινά. Ο ιδεολογικός χαρακτήρας ενός καθεστώτος δεν ταυτίζεται αξιωματικά με τη γεωπολιτική του κατεύθυνση.
Επίσης, ακόμη και ένα πλήρως κοσμικό και δημοκρατικό Ιράν θα κληθεί να λειτουργήσει σε ένα πολυπολικό περιβάλλον που δεν έχει καμία σχέση με αυτό της εποχής του Σάχη. Την εποχή του Σάχη, το Ιράν ήταν ενταγμένο σε έναν διπολικό κόσμο όπου η Σοβιετική Ένωση αποτελούσε άμεση και υπαρξιακή απειλή και συνακόλουθα η προσκόλληση στη Δύση είχε σαφή στρατηγική λογική. Σήμερα, η Ρωσία δεν συνιστά αντίστοιχη απειλή, ενώ η Κίνα αποτελεί κεντρικό οικονομικό εταίρο.
Η γεωγραφία, οι ενεργειακές διαδρομές και οι περιφερειακές ισορροπίες ωθούν το Ιράν σε μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Η ιδέα ότι μια στρατιωτική επέμβαση μπορεί να επαναφέρει το Ιράν στο προ του 1979 στρατηγικό του προσανατολισμό αγνοεί τη μεταβολή του διεθνούς συστήματος. Ιδιαίτερα κρίσιμος είναι ο κινεζικός παράγοντας. Σε περίπτωση εκτεταμένων καταστροφών, απομόνωσης και ανάγκης ανοικοδόμησης, η Κίνα θα μπορούσε να εμφανιστεί ως οικονομικός σωτήρας.
Η ιστορία δείχνει ότι οι δυνάμεις που προσφέρουν χρηματοδότηση και τεχνολογία σε συνθήκες κρίσης αποκτούν μακροπρόθεσμη επιρροή. Ένα αποδυναμωμένο Ιράν θα μπορούσε να ενταχθεί ακόμη βαθύτερα σε κινεζικά οικονομικά και στρατηγικά δίκτυα, ενισχύοντας έτσι τον βασικό ανταγωνιστή των ΗΠΑ. Επιπροσθέτως, ο εγκλωβισμός των ΗΠΑ σε έναν παρατεταμένο πόλεμο, ή έστω ανταγωνισμό, με το Ιράν αυτομάτως αφήνει χώρο και χρόνο στην Κίνα να χτίσει τις δικές της γεωπολιτικές θέσεις, να αναπτύξει απρόσκοπτα το εξελιγμένο στράτευμά της και μια σειρά από άλλα.
Παράλληλα, ένας παρατεταμένος πόλεμος φθοράς εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους. Το Ιράν δεν χρειάζεται να επιτύχει αποφασιστική στρατιωτική υπεροχή. Αρκεί να διατηρήσει την ικανότητα συστηματικής παρενόχλησης. Η διαρκής απειλή πυραυλικών επιθέσεων, ακόμη και χαμηλής έντασης αλλά υψηλής συχνότητας, μπορεί να παράγει ψυχολογική κόπωση σε μια μικρή και πυκνοκατοικημένη κοινωνία όπως η ισραηλινή. Η ανθεκτικότητα του Ισραήλ είναι αποδεδειγμένη, αλλά η διαρκής αβεβαιότητα ότι “κάπου, κάποτε” θα πέσει ένας πύραυλο λειτουργεί διαβρωτικά.
Σε αυτό το πλαίσιο, η επίθεση των ΗΠΑ-Ισραήλ μπορεί να ερμηνευθεί όχι ως προοίμιο κατάρρευσης αλλά ως στρατηγική εξαναγκασμού. Το μήνυμα ενδέχεται να είναι: “σας παρακολουθούμε, γνωρίζουμε τις δομές σας, κανείς δεν είναι ασφαλής – ελάτε σε διαπραγμάτευση”. Αν αυτός είναι ο στόχος, τότε η επιχείρηση αποσκοπεί στην ψυχολογική διείσδυση και στη διάρρηξη της εσωτερικής συνοχής της ελίτ. Ωστόσο, τέτοιες κινήσεις εμπεριέχουν υψηλό ρίσκο. Η ταπείνωση μπορεί να οδηγήσει όχι σε συμβιβασμό αλλά σε ριζοσπαστικοποίηση.
Το κεντρικό ερώτημα παραμένει: Υπάρχει σαφής αμερικανική στρατηγική για το “μετά”; Μια ρεαλιστική στρατηγική δεν εξαντλείται στην καταστροφή. Απαιτεί πρόβλεψη για τη νέα ισορροπία που θα προκύψει. Εάν δεν υπάρχει συνεκτικό σχέδιο πολιτικής μετάβασης και περιφερειακής σταθεροποίησης, τότε η τακτική επιτυχία ενδέχεται να μετατραπεί σε γεωπολιτική επιβάρυνση. Η ιστορία διδάσκει ότι τα πολιτικά συστήματα με ισχυρή ιδεολογική και πολιτισμική ταυτότητα δεν καταρρέουν εύκολα από εξωτερικά πλήγματα. Αντιθέτως, συχνά μετασχηματίζονται και επιβιώνουν, αντλώντας νομιμοποίηση από την ίδια την επίθεση.
Εάν η σιιτική σημειολογία του μαρτυρίου ανανεωθεί στο συλλογικό φαντασιακό, τότε η σύγκρουση αποκτά βαθύτερες διαστάσεις και μακροχρόνια χαρακτηριστικά. Η γεωπολιτική δεν είναι μόνο συσχετισμός ισχύος, αλλά και σύγκρουση αφηγήσεων. Εάν η επίθεση ενισχύσει την αφήγηση της περικύκλωσης και της αντίστασης, τότε το αποτέλεσμα μπορεί να είναι αντίστροφο από το επιδιωκόμενο. Αντιθέτως, εάν λειτουργήσει ως καταλύτης εσωτερικής απονομιμοποίησης, τότε θα έχει επιτύχει τον σκοπό της. Το ποια από τις δύο δυναμικές θα επικρατήσει δεν είναι ακόμη σαφές.
Εν τέλει, το στοίχημα που έχει τεθεί είναι εξαιρετικά επισφαλές. Εάν η προσδοκώμενη αλλαγή καθεστώτος δεν πραγματοποιηθεί, τότε οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με έναν παρατεταμένο κύκλο φθοράς, ενώ η Κίνα θα κερδίζει χρόνο και επιρροή. Η στρατηγική σοφία δεν έγκειται μόνο στη δυνατότητα πλήγματος, αλλά κυρίως στη διορατικότητα για τις συνέπειες του πλήγματος σε βάθος χρόνου. Το Ιράν δεν είναι απλώς ένας στρατιωτικός στόχος. Είναι ένα ιστορικό υποκείμενο με μνήμη, θεσμούς και γεωπολιτική βαρύτητα. Όποιος το αντιμετωπίζει ως απλή τεχνική εξίσωση κινδυνεύει να παρερμηνεύσει τη φύση της σύγκρουσης.
Η περιφερειακή ασφάλεια στη Μέση Ανατολή βρίσκεται σε οριακή αλλά ελεγχόμενη ένταση. Η αντιπαράθεση μεταξύ Ιράν και Ισραήλ έχει μετακινηθεί από τη μακροχρόνια «σκιώδη σύγκρουση» σε περιορισμένες, στοχευμένες στρατιωτικές ανταλλαγές. Το Ιράν επενδύει σε βαλλιστικά συστήματα μεσαίου βεληνεκούς, UAV τύπου Shahed και δίκτυα πληρεξουσίων σε Λίβανο, Ιράκ και Υεμένη, ενώ το Ισραήλ διατηρεί επιχειρησιακή υπεροχή σε αεροπορικά πλήγματα ακριβείας και πολυεπίπεδα αντιπυραυλική άμυνα.
Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το βασικό γεωοικονομικό σημείο πίεσης. Περίπου 17–20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως διέρχονται από εκεί, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης πετρελαίου. Κάθε απειλή διακοπής της ροής αυτής μεταφράζεται άμεσα σε ενεργειακή ανασφάλεια για την Ευρώπη και σε γεωπολιτική πίεση.
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία ακολουθούν στρατηγική ελεγχόμενης αποτροπής. Έχουν ενισχύσει σημαντικά την αντιπυραυλική τους άμυνα (THAAD και Patriot) και συμμετέχουν σε περιφερειακές πρωτοβουλίες συλλογικής ασφάλειας.
Το Κατάρ και το Ομάν δεν λειτουργούν πλέον αποκλειστικά ως ουδέτεροι διαμεσολαβητές, αλλά εντάσσονται σταδιακά στο ευρύτερο πλαίσιο των αραβικών κρατών που ευθυγραμμίζονται με μια εν δυνάμει «συμμαχία των προθύμων» του Αραβικού Κόλπου σε περίπτωση σοβαρής ιρανικής κλιμάκωσης.
Παρότι διατηρούν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με την Τεχεράνη, συμμετέχουν ενεργά στα κοινά πλαίσια ασφάλειας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) και έχουν προσυπογράψει διακηρύξεις που καταδικάζουν την ιρανική βαλλιστική δραστηριότητα, ζητούν σεβασμό της κυριαρχίας των κρατών της περιοχής, υποστηρίζουν τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και καλούν το Ιράν να συμμορφωθεί πλήρως με τις δεσμεύσεις του έναντι του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.
Παράλληλα, στο πλαίσιο κοινών ανακοινωθέντων GCC–ΗΠΑ και GCC–ΕΕ, τα κράτη του Κόλπου έχουν δεσμευθεί για ενίσχυση συλλογικής αντιπυραυλικής άμυνας, κοινή αντιμετώπιση απειλών UAV και στενότερο συντονισμό έναντι αποσταθεροποιητικών ενεργειών του Ιράν μέσω περιφερειακών πληρεξουσίων.
Στην Ανατολική Μεσόγειο, η Κύπρος αποτελεί στρατηγικό κόμβο λόγω γεωγραφικής θέσης και ενεργειακών εξελίξεων. Οι βρετανικές βάσεις στο Ακρωτήρι διατηρούν επιχειρησιακή σημασία. Η Ελλάδα, μέσω της Σούδας και των διμερών αμυντικών συμφωνιών, λειτουργεί ως πυλώνας σταθερότητας και ενεργειακή πύλη της Ευρώπης.
Η πιθανότητα γενικευμένης περιφερειακής σύγκρουσης παραμένει περιορισμένη θεωρητικά. Για να μετατραπεί η σημερινή ένταση σε πόλεμο μεγάλης κλίμακας θα απαιτηθεί συγκρότηση «συμμαχίας των προθύμων», δηλαδή πολιτική απόφαση ενός οργανωμένου συνασπισμού κρατών για άμεση στρατιωτική εμπλοκή κατά του Ιράν. Χωρίς τέτοια συλλογική απόφαση και χωρίς σαφές γεγονός-καταλύτη, η πλήρης κλιμάκωση δεν είναι πιθανή. Ωστόσο οδεύει η κατάσταση προς το σημείο αλλαγής.
Το επικρατέστερο σενάριο παραμένει η ελεγχόμενη κλιμάκωση μέσω πληρεξουσίων, κυβερνοεπιθέσεων, περιορισμένων στρατιωτικών πληγμάτων και πίεσης στις θαλάσσιες γραμμές.
Πρώτον, τα κράτη του Κόλπου οφείλουν να ολοκληρώσουν ενοποιημένο σύστημα ολοκληρωμένης αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας με κοινό κέντρο διοίκησης και διασύνδεση radar σε πραγματικό χρόνο.
Δεύτερον, πρέπει να προετοιμαστεί πολυεθνική ναυτική δύναμη επιτήρησης στα Στενά του Ορμούζ με συμμετοχή ΗΠΑ, Ηνωμένου Βασιλείου και Γαλλίας.
Τρίτον, η Κύπρος διαθέτει ήδη το σύστημα αεράμυνας Barak MX, το οποίο παρέχει δυνατότητα αναχαίτισης UAV, αεροσκαφών και πυραύλων σε πολλαπλά επίπεδα εμβέλειας. Ωστόσο, η εξάπλωση χαμηλού κόστους drones καθιστά αναγκαία την επιχειρησιακή αναβάθμιση και συμπλήρωση με συστήματα counter-UAS μικρής εμβέλειας, ηλεκτρονικό πόλεμο και radar χαμηλού ύψους, δημιουργώντας πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική άμυνας.
Τέταρτον, η Ελλάδα πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλία θεσμοθέτησης Μεσογειακού Φόρουμ Ασφάλειας και να ενισχύσει τη ναυτική της παρουσία και τις ενεργειακές της υποδομές.
Πέμπτον, στο πυρηνικό ζήτημα απαιτείται ρεαλιστική τεχνική συμφωνία «πάγωμα στο 60%», ενισχυμένες επιθεωρήσεις ΔΟΑΕ και σταδιακή αποκλιμάκωση κυρώσεων με αντάλλαγμα διαφάνεια.
Από τον Περσικό Κόλπο έως την Ανατολική Μεσόγειο διαμορφώνεται ένα ενιαίο γεωστρατηγικό τόξο. Η κλιμάκωση δεν θα είναι αυτόματη· θα απαιτήσει πολιτική απόφαση και συγκρότηση συμμαχικού σχήματος.
Η πρόκληση για Ελλάδα και Κύπρο είναι να μεταβούν από ρόλο παρατηρητή σε ρόλο ενεργού διαμορφωτή σταθερότητας αλλά και κέντρο διαλειτουργικότητας διεθνών δυνάμεων.
*Μάριος Παναγιώτης Ευθυμιοπούλος– Διευθυντής Strategy International
Καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής Vytautas Magnus University
του Παναγιώτη Γερογλή*
Η κοινή παρέμβαση του πρωθυπουργού της Αλβανίας Έντι Ράμα και του προέδρου της Σερβίας Αλεξάντερ Βούτσιτς στη γερμανική εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung αποτελεί μια σαφή πολιτική τοποθέτηση υπέρ της επιτάχυνσης της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης των Δυτικών Βαλκανίων.
Οι δύο ηγέτες, παρά τις διαφορετικές αφετηρίες και τις γνωστές περιφερειακές εντάσεις, εμφανίζονται με κοινό λόγο για το μέλλον της περιοχής, υποστηρίζοντας ότι η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι πράξη γενναιοδωρίας, αλλά στρατηγική επένδυση για την ίδια την Ευρώπη.
Στο άρθρο τους τονίζουν ότι η στασιμότητα των τελευταίων ετών υπονομεύει την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής προοπτικής και προτείνουν ένα ενδιάμεσο μοντέλο ταχύτερης ενσωμάτωσης στην ενιαία αγορά και στον χώρο Σένγκεν, χωρίς άμεσες θεσμικές ανατροπές εντός της ΕΕ.
Ακολουθεί μετάφραση του άρθρου:
Από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, ελάχιστα γεγονότα έχουν μεταμορφώσει την Ευρωπαϊκή Ένωση τόσο βαθιά όσο η διεύρυνσή της. Επεκτείνοντας τους θεσμούς, τους κανόνες και τις αγορές της σε νέα μέλη, η ΕΕ συνέβαλε στην εδραίωση της δημοκρατίας, της σταθερότητας και της ευημερίας σε μεγάλα τμήματα της ηπείρου. Κανένα άλλο πολιτικό εργαλείο δεν έχει αλλάξει την Ευρώπη τόσο ριζικά και τόσο ειρηνικά.
Ωστόσο, από το 2013 κανένα νέο μέλος δεν έχει ενταχθεί στην ΕΕ. Παρότι αυτό δεν αντανακλά απαραίτητα έλλειψη δέσμευσης, αλλά ένα πιο σύνθετο περιβάλλον – εσωτερικές μεταρρυθμίσεις, γεωπολιτικές εντάσεις, θεσμικούς περιορισμούς και θεμιτές ανησυχίες στα κράτη-μέλη – η σκληρή αλήθεια παραμένει: αυτή η θλιβερή και αποθαρρυντική πραγματικότητα διαρκεί ήδη υπερβολικά πολύ.
Τα επιτεύγματα του ευρωπαϊκού εγχειρήματος είναι αδιαμφισβήτητα. Καμία γενιά Ευρωπαίων δεν έχει βιώσει τέτοια ειρήνη, τέτοια κινητικότητα και τέτοια ευημερία. Η διεύρυνση διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο, επεκτείνοντας μια κοινότητα που βασίζεται στη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και την οικονομική συνεργασία.
Οι ανησυχίες έχουν βαρύτητα
Στο δικό μας τμήμα της Ευρώπης, στα Δυτικά Βαλκάνια – μια περιοχή που περιβάλλεται γεωγραφικά από την ΕΕ και είναι ιστορικά συνδεδεμένη με την ευρωπαϊκή μοίρα – η προοπτική της ένταξης παραμένει ο ισχυρότερος μοχλός για μεταρρυθμίσεις, επενδύσεις και συμφιλίωση. Η ΕΕ συνεχίζει να είναι βαθιά δεσμευμένη μέσω χρηματοδοτικής στήριξης, πολιτικού διαλόγου και τομεακής ενσωμάτωσης. Γι’ αυτό είμαστε ευγνώμονες.
Ωστόσο, η μετασχηματιστική δύναμη της πλήρους ένταξης δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί. Είναι πλέον καιρός η ΕΕ να αναγνωρίσει ότι στα Δυτικά Βαλκάνια βρίσκεται μια νέα γραμμή επένδυσης στη δική της ισχύ.
Πολλοί Ευρωπαίοι αναρωτιούνται αν η ΕΕ μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά με σημαντικά περισσότερα μέλη. Οι ανησυχίες για τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, τη θεσμική ισορροπία και την πολιτική συνοχή είναι θεμιτές. Ηγέτες στο Παρίσι, το Βερολίνο και αλλού έχουν τονίσει ότι ενδέχεται να απαιτούνται εσωτερικές μεταρρυθμίσεις της ΕΕ ώστε μια διευρυμένη Ένωση να παραμείνει ικανή να ενεργεί αποφασιστικά.
Δεν είμαστε αφελείς. Τα επιχειρήματα αυτά έχουν βαρύτητα. Έχουμε μάθει – συχνά με δύσκολο τρόπο – πόσο δύσκολο είναι να πειστούν όλα τα κράτη-μέλη να επιταχύνουν τις ενταξιακές μας διαδικασίες και πόσο εύκολα μπορεί να μπλοκαριστεί η πρόοδος, συχνά για λόγους που εδράζονται σε εσωτερικές πολιτικές σκοπιμότητες μεμονωμένων κρατών-μελών.
Ωστόσο, το να λέγεται στις υποψήφιες χώρες ότι πρέπει να περιμένουν τις μεταρρυθμίσεις της ΕΕ πριν μπορέσουν να ενταχθούν, θα ισοδυναμούσε με κλείσιμο της πόρτας: ακόμη περισσότερες πανηγυρικές ομιλίες που επαναβεβαιώνουν τη δέσμευση για νέα μέλη, ενώ στην πράξη συμβαίνει ελάχιστα ή τίποτα. Αυτό θα ήταν λάθος, αντιπαραγωγικό και, στις σημερινές συνθήκες, ακόμη και επικίνδυνο.
Οι μεταρρυθμίσεις απαιτούν εναρμόνιση με τα πρότυπα της ΕΕ σχεδόν σε κάθε τομέα της δημόσιας ζωής. Πρόκειται για μια δαπανηρή και πολιτικά δύσκολη διαδικασία – αλλά υλοποιείται, διότι ο στόχος αξίζει.
Επώδυνες μεταρρυθμίσεις
Οι δύο χώρες μας και ολόκληρη η περιοχή – με όλες τις διαφορές και τις κοινές της προκλήσεις – έχουν αλλάξει με τρόπους που πριν από μία δεκαετία θα φάνταζαν αδιανόητοι. Όμως οι μεταρρυθμίσεις και η πρόοδος δεν μπορούν να στηρίζονται μόνο στην πίστη.
Σε τμήματα των Δυτικών Βαλκανίων, ο ενθουσιασμός για την ΕΕ παραμένει παρά τις οδυνηρές απογοητεύσεις. Οι Αλβανοί είναι και παραμένουν αισιόδοξοι. Οι Σέρβοι είναι πιο σκεπτικοί. Ωστόσο, υπάρχει ένας κοινός παρονομαστής στην περιοχή: οι πολίτες πρέπει να δουν ότι η διαδικασία είναι αξιόπιστη και ότι η ένταξη μπορεί να επιτευχθεί σε εύλογο χρονικό ορίζοντα.
Συντάξαμε από κοινού αυτό το άρθρο, αναγνωρίζοντας ότι η Ευρώπη σήμερα επιδιώκει δύο εξίσου θεμιτούς στόχους: οι υποψήφιες χώρες αναζητούν έναν ρεαλιστικό δρόμο προς την πλήρη ένταξη. Τα κράτη-μέλη επιθυμούν να διαφυλάξουν τη λειτουργικότητα και την ενότητα της ΕΕ.
Αυτή η ένταση δεν χρειάζεται να είναι παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. Με φαντασία και πολιτική βούληση μπορεί – και πρέπει – να μετατραπεί σε στρατηγική ευκαιρία. Γι’ αυτό υποστηρίζουμε την επιταχυνόμενη ενσωμάτωση καλά προετοιμασμένων υποψήφιων χωρών στην ενιαία αγορά και στον χώρο Σένγκεν. Αυτό θα μπορούσε να προσφέρει απτά οφέλη στους πολίτες και ταυτόχρονα να ενισχύσει την οικονομική και γεωπολιτική θέση της ΕΕ, χωρίς να επιβαρύνει την αρχιτεκτονική λήψης αποφάσεων ή να μεταβάλει τη θεσμική της ισορροπία.
Αμοιβαία οφέλη
Μια τέτοια προσέγγιση δεν θα συνεπαγόταν δικαιώματα βέτο ούτε πρόσθετους επιτρόπους, ευρωβουλευτές ή αλλαγές στις δομές ψηφοφορίας. Είμαστε πεπεισμένοι ότι αυτό θα μετρίαζε τις ανησυχίες εκείνων των κρατών-μελών που εμφανίζονται διστακτικά απέναντι σε μια ευρύτερη διεύρυνση – ιδίως επειδή θα τους ήταν ευκολότερο να παρουσιάσουν τη διαδικασία πειστικά στις κοινωνίες τους.
Η διεύρυνση της ΕΕ δεν υπήρξε ποτέ πράξη φιλανθρωπίας. Ήταν μια επένδυση αμοιβαίου οφέλους. Η ΕΕ απέκτησε αγορές, ταλέντα, στρατηγικό βάθος και πολιτική σταθερότητα. Τα νέα μέλη απέκτησαν ευημερία, ασφάλεια και φωνή στη διαμόρφωση της Ευρώπης.
Πάνω απ’ όλα, η ειρήνη στην ήπειρό μας ενισχύθηκε σε βαθμό πρωτοφανή στην ευρωπαϊκή ιστορία. Οι αντίπαλοι της Ευρώπης τρέφονται από αφηγήματα παρακμής και διαίρεσης. Η ισχύς της Ευρώπης προερχόταν πάντοτε από την ικανότητά της να μετατρέπει τις κρίσεις σε ενοποίηση και την ποικιλομορφία σε ενότητα.
Το επόμενο κεφάλαιο αυτής της ιστορίας δεν έχει ακόμη γραφτεί. Με προσεκτικό σχεδιασμό, αμοιβαία εμπιστοσύνη και ανανεωμένο πολιτικό θάρρος, μπορεί να εξελιχθεί σε μια νέα ευρωπαϊκή ιστορία επιτυχίας – όχι μόνο για τα Δυτικά Βαλκάνια, αλλά για την Ευρώπη στο σύνολό της.
Ο Έντι Ράμα είναι πρωθυπουργός της Αλβανίας και ο Αλεξάντερ Βούτσιτς πρόεδρος της Σερβίας.
