Διαβάζω το μήνυμα της Προέδρου της Δημοκρατίας προς τον απόδημο Ελληνισμό. Αναφέρεται σε ευρωπαϊκά κέντρα όπου οι Έλληνες ήκμασαν και βοήθησαν την Επανάσταση. Καμιά αναφορά, όμως, σε κέντρα ανατολικότερα της Ευρώπης. Γιατί; Και επειδή η κ. Πρόεδρος, τουλάχιστον, γράμματα γνωρίζει το ερώτημα είναι γιατί αυτή η παράλειψη. Ό,τι και να συμβαίνει η παράλειψη ενόχλησε. Και ενόχλησε πολλούς.
Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι αναμφίβολα από τα επίλεκτα μέλη του «Λουδοβίκιου κλαμπ».
«Το κράτος είμαι εγώ» διακήρυττε με αλαζονεία ο πάλαι ποτέ Βασιλιάς της Γαλλίας, Λουδοβίκος ο 14ος, ο επονομαζόμενος και «Βασιλιάς Ηλιος». Όπως έλεγε χαρακτηριστικά «η υποταγή ενός μονάρχη στον νόμο του λαού είναι η ύψιστη καταστροφή ου μπορεί να συμβεί σε έναν ευγενή». Αν και πέρασαν πάνω από τρείς αιώνες από τον θάνατό του, ο «βασιλιάς Ηλιος» εξακολουθεί έως σήμερα να εμπνέει αρκετούς ηγέτες, οι οποιοι -αν και εκλεγμένοι- δεν διστάζουν να κυβερνούν ως απόλυτοι μονάρχες.
Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι αναμφίβολα από τα επίλεκτα μέλη του «Λουδοβίκιου κλαμπ». Ξυπνά ένα πρωί και δίνει απευθείας εντολή στον εισαγγελέα να θέσει εκτός νόμου το φιλο-κουρδικο κόμμα HDP με ταχύτητα αστραπής. Ξυπνά την επομένη και αφαιρεί τα δικαιώματα 42 εκατομμυρίων γυναικών στην Τουρκία, αποσύροντας τη χώρα από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης. Ξημερώματα του περασμένου Σαββάτου προχωρά στην καρατόμηση του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας ,τον οποίο είχε διορίσει μόλις πριν τέσσερις μήνες. Μια ενέργεια που προκάλεσε την απότομη υποτίμηση της τουρκικής λίρας έναντι του δολαρίου και του ευρώ. Και όχι μόνο αυτό. Η εφημερίδα Sozcu -από τις ελάχιστες αντιπολιτευόμενες -αποκαλύπτει ότι κάποιοι είχαν ενημερωθεί από πριν για την απόλυση του κεντρικού Τραπεζίτη και επειδή ήξεραν ότι σε τέτοιες περιπτώσεις ακολουθεί υποτίμηση της λίρας, είχαν σπεύσει να αγοράσουν δολάρια δυο ημέρες πριν. Πόσα δολάρια; Κάπου 450 εκατομμύρια δολάρια ! Μέσα σε μια νύχτα λοιπόν κερδοσκόπησαν απίστευτα, επενδύοντας σε δολάρια. Ποιος γνώριζε ότι ο Ερντογάν θα καρατομούσε τον Τραπεζίτη; Ο ίδιος και δυο τρείς ακόμη στενοί συνεργάτες του, γράφουν τα αντιπολιτευόμενα ΜΜΕ . Και ο νοών νοείτω… Ο ηγέτης της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου το είπε έξω από τα δόντια μιλώντας στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος : «Γνωρίζουμε ποιος είναι. Είναι ο αδελφός της αδικίας, που κυβερνά τη χώρα με μνησικακία και θυμό. Γνωρίζουμε ότι έχει δώσει δισεκατομμύρια δολάρια στους υποστηρικτές του. Γνωρίζουμε επίσης ότι βλέπει την πολιτική ως εργαλείο για να γεμίζουν κάποιες τσέπε…450 εκατομμύρια δολάρια αγοράσθηκαν την Παρασκευή. Είναι άγνωστο ποιοι τα αγόρασαν. Σήμερα, 83 εκατομμύρια άνθρωποι εργάζονται για να πλουτίζει το Παλάτι και μια χούφτα καρχαρίες στο Λονδίνο» είπε ο Κιλιτσντάρογλου.
«Αν ήταν γιατρός θα είχαμε πεθάνει όλοι»
Ο Τούρκος Πρόεδρος αποποιείται φυσικά κάθε ευθύνης. Όπως και στην περίπτωση της πανδημίας που σαρώνει την Τουρκία. «Δεν είμαι γιατρός, ο τομέας μου είναι η οικονομία» είχε πει πρόσφατα για να αποτινάξει από πάνω τις ευθύνες για την φονική επέλαση του κορονοϊού. « Ο Αλλάχ μα λυπήθηκε ευτυχώς και δεν τον έκανε γιατρό. Γιατί αν ήταν γιατρός δεν θα ζούσε κανείς στη χώρα σήμερα» είπε με μπόλικη δόση ειρωνείας ο ηγέτης της Αξιωματικής αντιπολίτευσης.
Η Τουρκία είναι ένα κράτος με 83 εκατομμύρια ανθρώπους, που δεν ξέρουν πλέον τι θα συμβεί το πρωί όταν ξυπνάνε. Η χώρα βυθίζεται σε ένα οικονομικό χάος και ουδείς γνωρίζει πλέον ποια θα είναι η επόμενη ημέρα. Η λίρα υποτιμήθηκε μέχρι τώρα κατά 15% μετά την απόλυση του κεντρικού τραπεζίτη που πυροδότησε έναν πραγματικό χρηματοοικονομικό κυκλώνα. «Ο απρόβλεπτος Ερντογάν παραμένει μείζων κίνδυνος. Το σενάριο είναι πολύ ζοφερό σύμφωνα με τους ειδικούς: η τουρκική κεντρική τράπεζα δεν διαθέτει επαρκή αποθέματα συναλλάγματος για να υποστηρίξει τη λίρα για διάστημα περισσότερο από το βραχυπρόθεσμο. Έτσι είτε η κεντρική τράπεζα θα χρησιμοποιήσει τα επιτόκια ως το κύριο εργαλείο πολιτικής για τη μείωση του πληθωρισμού – το οποίο είναι πολύ δύσκολο τώρα – ή θα πρέπει να εισαγάγει ελέγχους κεφαλαίων» γράφει η ιταλική ιστοσελίδα Money.it
Για να καθησυχάσει τις αγορές , αλλά κυρίως να καταλαγιάσει την οργή των πολιτών που βλέπουν να εξανεμίζονται τα όποια εισοδήματά τους, ο Τούρκος πρόεδρος αναμένεται σήμερα -στο συνέδριο του κόμματός του να κάνει ανασχηματισμό αλλάζοντας 6-7 υπουργούς, σύμφωνα με το CNN TÜRK. Η εφημερίδα Hürriyet εκτιμά μάλιστα ότι «το νέο υπουργικό συμβούλιο αναμένεται να κυριαρχείται από τεχνοκράτες».
Ο Ερντογάν εμφανίζεται πάντως αποδυναμωμένος καθώς με τις δικές του αποφάσεις, η οικονομική κρίση θυμίζει εκείνη του 2000-2001 που τον έφερε στην εξουσία, ενώ στις δημοσκοπήσεις το κόμμα του μόλις πιάνει το 30%, ενώ το συνεργαζόμενο ,ακροδεξιό κόμμα της Εθνικιστικής Δράσης του Ντεβλέτ Μπαχτσελί κινδυνεύει να μείνει εκτός βουλής ,αφού απέχει πολύ από το απαιτούμενο 10%.
«Δεν μπορεί να διοικήσει ούτε …μανάβικο»
Ο πρώην πρωθυπουργός, Αχμέτ Νταβούτογλου που σήμερα ηγείται του αντιπολιτευόμενου κόμματος το «Μέλλον» ,λέει ότι «η Τουρκία θα αποτελέσει το αντικείμενο μελλοντικών βιβλίων, δυστυχώς, ως μια ιστορία καταστροφής». Ο Νταβούτογλου ,ο οποίος στήριξε σχεδόν επί μία δεκαπενταετία τον Ερντογάν , αρχικά ως σύμβουλός του και στη συνέχεια ως υπουργός Εξωτερικών και πρωθυπουργός ως το 2016 που καρατομήθηκε, λέει ότι « ο Τούρκος Πρόεδρος οδηγεί τη χώρα σε μια ανείπωτη καταστροφή. «Αυτός είναι ο κ. Ερντογάν, ο οποίος προκάλεσε τη μεγαλύτερη οικονομική χρεοκοπία στη χώρα .Εχει κηρύξει έναν ανοικτό πόλεμο στη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη, το δίκαιο, τον λόγο και τις αξίες. Σέρνει την Τουρκία και όλους μας απότομα στο γκρεμό. Με τη γνώση οικονομικών που διαθέτει δεν μπορεί να κυβερνήσει ούτε ένα …μανάβικο».
Το κακό για τον Ερντογάν είναι ότι με την αλλοπρόσαλλη πολιτική του χάνει πλέον και τα τελευταία διεθνή στηρίγματά του. Ο Ούλριχ Ακερμαν ,επικεφαλής Εξωτερικού Εμπορίου στην Γερμανική Ένωση Μηχανολογικού Εξοπλισμού (VDMA), εκφράζει την αγωνία του. Το 2020, οι γερμανικές εξαγωγές στην Τουρκία ξεπέρασαν τα 21 δισεκατομμύρια ευρώ , φέρνοντας την Αγκυρα στην 16η θέση των σημαντικότερων πελατών του Βερολίνου. «Η εμπιστοσύνη στην τουρκική νομισματική πολιτική και στην ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας υπέστησαν σοβαρή ζημιά από την απόφαση του Προέδρου Ερντογάν να απολύσει τον κεντρικό τραπεζίτη» σχολίασε ο Τόμας Γκίτζελ , επικεφαλής οικονομολόγος της VP Bank. Με τη χώρα να αντιμετωπίζει ένα τεράστιο όγκο δανείων σε ξένο νόμισμα, η νομισματική αδυναμία γίνεται ένα οξύ πρόβλημα. Καθώς η λίρα καταρρέει, γίνεται όλο και πιο ακριβή η εξυπηρέτηση των δανείων . Και οι Ευρωπαίοι τραπεζίτες-Γερμανοί, Ισπανοί, Γάλλοι και Ιταλοί που έχουν δανείσει στην Τουρκία πάνω από 110 δισεκατομμύρια ευρώ, η ανησυχία μεγαλώνει. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που έχει αρχίσει πλέον η συζήτηση αν ο Ερντογάν είναι ικανός να αποπληρώσει τα χρέη.
Κίνδυνος πραξικοπήματος;
Η γερμανική Commerzbank προβλέπει ότι “η επόμενη κρίση της λίρας πλησιάζει” ,εκτιμώντας ότι ως το τέλος του έτους η ισοτιμία με το δολάριο θα έχει υπερβεί τις 10 λίρες. «Οι παράγοντες που πυροδοτούν την επόμενη κρίση της λίρας είναι οι ίδιοι με εκείνους που ξεκίνησαν την κρίση του 2018» λέει ο Τάθα Γκόσε , επικεφαλής οικονομολόγος της Commerzbank σε ένα σημείωμα που έστειλε στους πελάτες της τράπεζας.
«Η Τουρκία βρίσκεται επίσης αντιμέτωπη με την προοπτική περισσότερων προβλημάτων στις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, λόγω της αυξανόμενης αδιαλλαξίας της στο Κυπριακό ,αλλά και της δίκης στην Αμερική της κρατικής τράπεζας Halkbank, που κατηγορείται ότι βοήθησε το Ιράν να αποφύγει τις αμερικανικές κυρώσεις» εκτιμά η τουρκάλα οικονομολόγος Γιουλντέμ Αταμπάι. «Μέχρι τον Μάιο-προσθέτει- θα έχει καταστεί σαφές πώς η Τουρκία θα έχει βρεθεί σε μια τρομερή κατάσταση σε σχέση με τους δεσμούς της με το πιο ισχυρό έθνος του κόσμου».
Και ο Ερντογάν; Πως θα αντιδράσει; Εχοντας συγκεντρώσει από το 2017 με τη βοήθεια του ακροδεξιού εταίρου του Ντεβλέτ Μπαχτσελί όλες τις εκτελεστικές εξουσίες στα χέρια του, ο Τούρκος Πρόεδρος χρειάζεται τώρα ακόμη περισσότερες εξουσίες για να διατηρήσει την …εξουσία του όσο μπορεί περισσότερο. Στα βήματα του Λουδοβίκου του 14ου δηλαδή… Μόνο που η ιστορία επαναλαμβάνεται ως φάρσα ,καθώς ο Ερντογάν γίνεται όλο και περισσότερο υποχείριο του ακροδεξιού Μπαχτσελί -του ηγέτη των Γκρίζων Λύκων δηλαδή, που δεν θα διαστάσει ακόμη και να τον ανατρέψει με πραξικόπημα, αν χρειαστεί. Ο Μπαχτσελί έχει άλλωστε ενισχύσει πολύ τον έλεγχό του στις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις… Για παράδειγμα, ο Μαχίρ Ουνάλ, εξέχουσα προσωπικότητα στην ηγεσία του κόμματος AKΡ του Ερντογάν , μιλώντας χθες στη Hürriyet, έκανε λόγο για «τον κίνδυνο πραξικοπήματος». Από ποιους άραγε; Και πόση αλήθεια έχουν οι φήμες ότι μπορεί στον ανασχηματισμό να απομακρυνθεί ακόμη και ο πανίσχυρος υπουργός Αμυνας, Χουλούσι Ακάρ; Κοντός ψαλμός αλληλούια…
flash.gr
«Πολύ επικίνδυνο βήμα» χαρακτηρίζει η συγγραφέας, δημοσιογράφος και ακτιβίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ασλί Ερντογάν την απόσυρση της Τουρκίας από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, μιλώντας στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
«Η Τουρκία βαδίζει σε μια πολύ αρνητική πορεία», τονίζει η Ασλί Ερντογάν, η οποία θεωρείται διεθνώς ως η φωνή της «αιχμάλωτης» Τουρκίας, με τα βιβλία της να είναι απαγορευμένα στη χώρα της και την ίδια να ζει εξόριστη στη Γερμανία μετά τη φυλάκισή της το 2016 και τις διώξεις από το καθεστώς Ερντογάν, με τον οποίο, όπως έλεγε σε παλαιότερη συνέντευξή της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, το μόνο κοινό που έχουν είναι το επίθετο.
«Ειδικά σ’ αυτές τις συνθήκες της πανδημίας, η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης είναι ιδιαίτερα επιβεβλημένη, καθώς η βία εξαπλώνεται. Τώρα είναι η ώρα να βελτιώσουμε τους νόμους που προστατεύουν τις γυναίκες. Τι κάνει όμως η Τουρκία; Ακριβώς το αντίθετο. Νομιμοποιεί αυτή την ιδέα αποχωρώντας από τη Σύμβαση. Ουσιαστικά λέει, δηλαδή, ότι είναι νόμιμο να κάνεις χρήση βίας κατά των γυναικών, των παιδιών, των γκέι», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η απόφαση της Άγκυρας προκάλεσε σοκ και οργή στη διεθνή κοινότητα, ωστόσο η ίδια λέει πως ο Τούρκος πρόεδρος είχε δείξει τις προθέσεις του από μήνες. «Εδώ και καιρό είχε δηλώσει ότι η ορολογία που χρησιμοποιεί η Σύμβαση -οι αναφορές σε γκέι, για παράδειγμα- αποτελεί προσβολή για τον θεσμό της τουρκικής οικογένειας. Υπήρξε τότε μεγάλο κύμα αντίδρασης από κινήματα γυναικών, μεταξύ αυτών και γυναίκες του ΑΚΡ, γεγονός που “ φρέναρε” αυτή την πολιτική. Αλλά τις τελευταίες εβδομάδες συνήθιζε να επαναφέρει στον δημόσιο λόγο, ότι η τουρκική κοινωνία πρέπει να προστατευτεί, γι’ αυτό και νομίζω πως ήταν ξεκάθαρο πως κάτι τέτοιο επρόκειτο να έρθει», εξηγεί.
Σκοτεινή η κατάσταση, χειρότερη από χούντα
«Στην Τουρκία», λέει η διεθνούς φήμης Τουρκάλα συγγραφέας, «τα τελευταία 5-6 χρόνια ειδικά υπάρχει πολύ μεγάλη πίεση απέναντι στις γυναίκες που διεκδικούν τα δικαιώματα τους. Ξεκίνησε με τον νόμο για τις εκτρώσεις, ενώ κάθε χρόνο οι διαδηλώσεις του Μαρτίου (για την ημέρα της γυναίκας) γινόταν ολοένα και πιο βίαιες. Βήμα βήμα λαμβάνει χώρα μια μεγάλη αλλαγή. Οι γυναίκες αρχίζουν να χάνουν όλα όσα είχαν κερδίσει τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Κι αυτό γίνεται με πολύ γρήγορους ρυθμούς».
Στην ερώτηση αν θα μπορούσαν ν’ αλλάξουν τα πράγματα, απαντά πως «υπήρχε πάντα ένα φεμινιστικό κίνημα στην Τουρκία, κυρίως μεταξύ των γυναικών στις μειονότητες» και πως οι γυναίκες σήμερα, σε σχέση με την παιδική τους ηλικία, είναι περισσότερο συνειδητοποιημένες και πολιτικοποιημένες- κυρίως οι Κούρδισσες- ωστόσο, «η κατάσταση στην Τουρκία είναι τόσο σκοτεινή, που όποιος κι αν αρθρώσει λόγο εναντίωσης βρίσκεται αντιμέτωπος με τη Δικαιοσύνη».
«Είναι ενός ανδρός αρχή βασικά και είναι πολύ δύσκολο ν’ αλλάξει κανείς κάτι που αυτός θέλει ή δεν θέλει. Δυστυχώς, είναι μια ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή καθώς κάθε δημοκρατική κίνηση μπλοκάρεται και τιμωρείται. Είναι μια στιγμή χειρότερη και από τη χούντα», αναφέρει χαρακτηριστικά.
«Η σημερινή πραγματικότητα είναι ένα πολύ σκοτεινό τούνελ, πολύ διαφορετικό απ’ ό,τι έχουμε δει στο παρελθόν. Αυτή δεν είναι μια χούντα, κάτι προσωρινό, αλλά μια αλλαγή καθεστώτος που θέλει να καταστεί μόνιμο. Οι χούντες ήταν προσωρινές, τουλάχιστον στα χαρτιά», προσθέτει με έμφαση.
Ο Ερντογάν δεν θέλει μια κοσμική κοινωνία
Στην ερώτηση αν θεωρεί πως με κινήσεις όπως η παραπάνω η Τουρκία κάνει στροφή προς τον ισλαμισμό, η Ασλί Ερντογάν απαντά πως «ο Ερντογάν είναι στην ισλαμιστική πλευρά. Δεν θέλει τις δυτικές νοοτροπίες, όπως η ισότητα των φύλων» και υπογραμμίζει με νόημα: «Είναι γεγονός ότι τα βήματα του είναι συμβολικά αλλά με ισχυρό συμβολισμό. Όπως με την Αγία Σοφία. Το μήνυμα που στέλνει είναι πολύ ανοιχτό, δεν θέλει μια κοσμική κοινωνία».
«Δεν νομίζω ότι νοιάζεται και τόσο για τις δυτικές αξίες», λέει και εξηγεί: «Τη δημοκρατία την αποδέχεται μόνο και μόνο επειδή τού αρέσουν οι εκλογές. Η ερμηνεία που δίνει άλλωστε στον όρο δημοκρατία είναι πολύ διαφορετική και συνοψίζεται στο ότι αυτός που κερδίζει τις εκλογές, έστω και με λίγο κλέψιμο, έχει το δικαίωμα να κάνει τα πάντα. Αυτή είναι η δική του ιδέα περί δημοκρατίας».
Η Ευρώπη δεν πειράζει …το φίδι που δεν δαγκώνει
Η Ασλί Ερντογάν θεωρεί πως ο Τούρκος πρόεδρος δεν είναι ειλικρινής «καθώς τη μια μέρα μπορεί να λέει πως θα εκδημοκρατίσει τη χώρα και την άλλη να συλλάβει 800 άτομα», αλλά, όπως τονίζει, αντίστοιχα μη ειλικρινής υπήρξε και η Ευρώπη. «Η ΕΕ παρακολουθεί εδώ και 6-7 χρόνια τα γεγονότα. Παρακολούθησε την εξέγερση του Γκεζί, παρακολούθησε όλα όσα έγιναν στις κουρδικές πόλεις μετά το πραξικόπημα, χιλιάδες ανθρώπους να συλλαμβάνονται σε λίγους μήνες. Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί γνωρίζουν καλά τι γίνεται στην Τουρκία. Δεν ξεκίνησαν χθες όλα αυτά. Και το μόνο που λένε είναι πως ανησυχούν χωρίς να παίρνουν μια δυναμική θέση. Δεν εννοώ τους μεμονωμένους ανθρώπους ή τον Τύπο αλλά αυτούς που λαμβάνουν τις αποφάσεις. Υπάρχουν τα οικονομικά και άλλα συμφέροντα ή και μια γενική αρχή του καπιταλισμού ότι “ δεν σε πειράζει το φίδι που δεν δαγκώνει”», υπογραμμίζει.
«Στο κεφάλι του (ο Ερντογάν), νομίζει πως μπορεί να κάνει ό,τι θέλει. Το κάνει στην Τουρκία και νομίζει ότι μπορεί να το κάνει και στη διεθνή σκηνή. Ελπίζω ότι σε κάποια στιγμή θα βρεθεί κάποιος που θα πει: όχι, δεν μπορείς να κάνεις ό,τι θέλεις. Κι ελπίζω ότι αυτό θα γίνει σύντομα. Αλλά στο μεταξύ η Τουρκία θα συνεχίσει να χάνει πολλά…», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Ασλί Ερντογάν.
«Έχει αλλάξει η τουρκική κοινωνία, θυμίζει δεκαετία του ’70»
Κι ενώ τον Φεβρουάριο του περασμένου έτους ο διεθνής Τύπος κατακλυζόταν από δημοσιεύματα για την αθώωσή της από την τουρκική Δικαιοσύνη, ενώπιον της οποίας βρέθηκε κατηγορούμενη για διασπορά «τρομοκρατικής προπαγάνδας» και «υπονόμευση της εθνικής ενότητας», μόλις τέσσερις μήνες αργότερα εισαγγελέας άσκησε έφεση στην αθωωτική απόφαση βάζοντάς την σε νέες δικαστικές περιπέτειες. Περιπέτειες που την κάνουν ν’ απαντά αρνητικά στην ερώτηση, αν «βλέπει» επιστροφή της στην Τουρκία. «Δεν νομίζω. Όχι στο άμεσο μέλλον. Δεν μπορώ να τους εμπιστευτώ ότι αν επιστρέψω δεν θα κινήσουν και άλλες νομικές διαδικασίες εναντίον μου», σημειώνει και χαρακτηρίζει «φριχτή, που δεν τη χωρά ο ανθρώπινος νους» την κατάσταση στις τουρκικές φυλακές.
Ακόμη και η κοινωνία, όπως λέει, έχει αλλάξει στην Τουρκία. «Το 2003-2004, η Κωνσταντινούπολη είχε μια νυχτερινή ζωή που δεν έχω ξαναδεί. Ίσως μόνο στη Βραζιλία ή στα ελληνικά νησιά. Η Κωνσταντινούπολη επίσης ήταν γεμάτη με γκέι μπαρ. Τώρα η χρήση του όρου γκέι είναι σχεδόν παράνομη», επισημαίνει, κάνοντας λόγο για μια κοινωνία πλέον πλήρως ανδροκρατούμενη, που θυμίζει τη δεκαετία του ’70 και καθιστά «ολοένα και πιο δύσκολο το να “ αναπνεύσεις”».
«Μπορούσα να ζω πού και πού εκεί, αλλά πλέον έχει καταστεί ανυπόφορο. Και δεν νομίζω ότι θα με άφηναν να ζήσω εκεί…», λέει κλείνοντας τη συνέντευξη που παραχώρησε διαδικτυακά στο ΑΠΕ-ΜΠΕ από το διαμέρισμά της, στη Γερμανία.
Βιβλία της Ασλί Ερντογάν («Κοκκινοσκουφίτσα πόλη», «Μήτε κι η σιωπή είναι δική σου», «Ο θαυμαστός μανδαρίνος») κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις «ΠΟΤΑΜΟΣ», που αυτή την εποχή ετοιμάζουν και το βιβλίο της «Το πέτρινο κτίριο».
Σοφία Παπαδοπούλου
*Η φωτογραφία είναι από την επίσκεψη της Ασλί Ερντογάν στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης, τον Μάιο του 2019 (αρχείο ΑΠΕ-ΜΠΕ)
Του Αλκη Καλλιαντζίδη, Οικονομολόγου, [email protected], www.kalkis.eu
Αυτό προκύπτει από το σχετικό ρεπορτάζ στις 20-3-2021 του Benoît Vitkine, ανταποκριτή στη Μόσχα της εφημερίδας Le Monde, με τίτλο : «Στη Ρωσία, ο πληθωρισμός τροφίμων τροφοδοτεί την κοινωνική κρίση» (En Russie, l’inflation des denrées alimentaires nourrit la crise sociale). Καθώς οι τιμές των βασικών τροφίμων
αυξάνονται, τα εισοδήματα των νοικοκυριών μειώνονται υπό την επίδραση της πανδημίας Covid-19. Το βιοτικό επίπεδο των Ρώσων έχει μειωθεί περισσότερο από 10% από το 2013.
Ένα πακέτο του 1 κιλού ζυμαρικών, που είναι ένα δημοφιλές φαγητό για τις ρωσικές οικογένειες και για τα μέτρια εισοδήματα, στοιχίζουν 85 ρούβλια (ή περίπου 1 ευρώ). Στις 22 
Μαρτίου 2021 1 Ρούβλι άξιζε 0,011 Ευρώ. Και ενώ δεν είναι ακριβώς γνωστό ότι τα ζυμαρικά γίνονται το έμβλημα της ρωσικής γαστρονομίας, εμφανίζονται ως το σύμβολο ενός κοινωνικά δύσκολου χειμώνα στη Ρωσία. Και τούτο διότι η μέση τιμή που παρατηρήθηκε τον Φεβρουάριο του 2021 στα ράφια αντικατοπτρίζει μια αύξηση 10 ρουβλίων, ή 13%, σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο του 2020. Και για πολλούς Ρώσους, η διαφορά είναι αισθητή. Είναι δε ακόμη μεγαλύτερη, όταν πρόκειται για άλλα βασικά προϊόντα : σε ένα χρόνο, η ζάχαρη έχει αυξηθεί κατά 70%, το ηλιέλαιο κατά 24%, οι πατάτες κατά 40% … Και γενικότερα οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν κατά 8,2%, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέχονται από τη δημόσια υπηρεσία Στατιστικής Rosstat.
Οι λόγοι για αυτές τις αυξήσεις είναι πολλαπλοί :
@ αύξηση των τιμών στις παγκόσμιες αγορές, υποτίμηση του ρουβλιού που αυξάνει την τιμή των εισαγωγών (εισαγόμενος πληθωρισμός) και ωθεί τους Ρώσους παραγωγούς να επιλέξουν τις εξαγωγές …
@ ένας σκληρός χειμώνας που αύξησε τις τιμές των φρούτων και λαχανικών που παράγονται σε θερμοκήπια ή μια γρίπη των πτηνών που οδήγησε σε υψηλότερες τιμές για τα πουλερικά και τα αυγά.
«Αρνητική Συσσώρευση»
Ήδη στα μέσα Δεκεμβρίου 2020, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ανέφερε το θέμα, επισημαίνοντας συγκεκριμένα τα παραδείγματα ζυμαρικών και ζάχαρης. «Είχαμε ρεκόρ συγκομιδής σιτηρών φέτος», είπε
στην ετήσια συνέντευξη Τύπου του στις 17 Δεκεμβρίου. Και παρά το γεγονός αυτό, η τιμή του ψωμιού και των ζυμαρικών [που παράγονται στην ίδια τη Ρωσία] αυξάνεται. Πως είναι δυνατόν ; Κι όμως κ. Πούτιν, όψιμε στυλοβάτη του καπιταλισμού των Ολιγαρχών, είναι δυνατόν λόγω της κερδοσκοπίας. Στην πραγματικότητα, ο γενικός πληθωρισμός, ο οποίος ανήλθε στο 7,7% το 2020, βρίσκεται εντός των συνήθων τάσεων για τη Ρωσία, αν και στο υψηλότερο επίπεδο από το 2015.
Όμως, οι αυξήσεις στον γεωργικό τομέα είναι οι πιο επώδυνες για τα φτωχά νοικοκυριά και επίσης οι πιο 
ενοχλητικές για την κυβερνητική εξουσία. Από την υιοθέτηση ευρωπαϊκών και αμερικανικών κυρώσεων εναντίον της το 2014, και ειδικά το συνακόλουθο εμπάργκο στα γεωργικά προϊόντα από αυτές τις χώρες, η Μόσχα υπερηφανευόταν για την ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής γεωργίας ως προς τις τιμές και την ποιότητα. «Το πρόβλημα δεν είναι ο πληθωρισμός αυτός καθαυτός», επιβεβαιώνει ο οικονομολόγος Igor Nikolaev, ιδρυτής του Γραφείου συμβούλων FBK. Εάν τα εισοδήματα των πολιτών αυξάνονταν, με μια αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή (ΑΤΑ) τύπου ΠΑΣΟΚ, η αύξηση των τιμών θα ήταν ανώδυνη. Αλλά η μείωση των εισοδημάτων είναι τέτοια που η παραμικρή αύξηση των τιμών είναι επώδυνη. Τούτο αποτελεί μια αρνητική συσσώρευση». Το βιοτικό επίπεδο των Ρώσων έχει μειωθεί περισσότερο από 10% από το 2013. Η Ρωσία δεν έχει βιώσει τόσο μεγάλη περίοδο φτώχειας από τη δεκαετία του 1990, όταν τα κενά ράφια των σούπερ μάρκετ άφησαν τη θέση τους στον υπερπληθωρισμό. Οι κοινωνιολογικές μελέτες, και ιδίως εκείνες του Ινστιτούτου FOM, δείχνουν ότι το 12% των πολιτών δεν έχουν αρκετά χρήματα για να πληρώσουν μια επαρκή διατροφή και ότι ένα επιπλέον 25% ξοδεύει όλο το εισόδημά του σε αυτό το είδος δαπανών. Τέρμα πια η αγορά ρούχων ή παπουτσιών για αυτούς.
Καρδιά του εκλογικού σώματος του Πούτιν οι συνταξιούχοι
Σε αυτήν τη διαπίστωση προστίθενται και οι συνέπειες της επιδημίας Covid-19. Η ρωσική οικονομία δεν αντιστάθηκε και τόσο άσχημα, με περιοριστικά μέτρα πολύ πιο περιορισμένα από ό,τι αλλού, αλλά η μέτρια μείωση του ρωσικού ΑΕΠ το 2020 (- 3,1%, όταν το δικό μας ΑΕΠ έπεσε κατά 8,2%) δεν αντικατοπτρίζει το
πλήγμα στα νοικοκυριά, τα οποία έχουν λάβει περιορισμένη κρατική ενίσχυση. Σε ένα μόνο τρίμηνο, το δεύτερο του 2020, ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας (με 11.653 ρούβλια, ή 131 ευρώ το μήνα) αυξήθηκε κατά 1,3 εκατομμύρια, φθάνοντας τώρα στα 20 εκατομμύρια φτωχών, ή στο 13,5% του πληθυσμού. Συνολικά, σύμφωνα με στοιχεία της Ακαδημίας Εθνικής Οικονομίας, το 38,16% του προϋπολογισμού των νοικοκυριών δαπανάται τώρα για τρόφιμα, 
ένα ρεκόρ από το 2010. Σε αυτό το πλαίσιο, δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι η αύξηση των τιμών αναφέρεται ως η νούμερο μια ανησυχία των Ρώσων, σύμφωνα με δημοσκόπηση του Levada Center τον Μάρτιο 2021. Ακολουθούν αμέσως η φτώχεια, η διαφθορά, η ανεργία, οι ανισότητες μεταξύ πλουσίων και φτωχών και η πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη.
Για τις ρωσικές αρχές, το πρόβλημα δεν είναι μόνο κοινωνικό, αλλά και πολιτικό. Οι φθινοπωρινές βουλευτικές εκλογές υπόσχονται να είναι ακόμη πιο κρίσιμες για την κυβερνητική εξουσία, καθώς εκείνοι 
που επηρεάζονται περισσότερο από την άνοδο των τιμών των τροφίμων είναι οι συνταξιούχοι, οι οποίοι αποτελούν την καρδιά του εκλογικού σώματος του
Πούτιν και του κόμματός του Ενωμένη Ρωσία. Η μέση σύνταξη είναι 15.745 ρούβλια το μήνα ή 177 ευρώ. Η κοινωνική δυσαρέσκεια ήταν επίσης ένα ισχυρό καύσιμο για τις διαδηλώσεις που οργανώθηκαν τον Ιανουάριο από την αντιπολίτευση μετά τη φυλάκιση του αρχηγού της, Alexeï Navalny, μετά τη δηλητηρίασή του τον Αύγουστο του 2020. Η επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου ήταν ένα από τα προβλήματα. Στα τέλη Φεβρουαρίου, το Bloomberg ανέφερε μια αξιοσημείωτη ανάλυση που κατατάσσει τη Ρωσία ως μία από τις πέντε χώρες στον κόσμο με τους υψηλότερους κοινωνικούς κινδύνους από τις τιμές των τροφίμων, δίπλα στην Ινδία ή τη Νιγηρία.
Καθορισμός ορίων τιμών
Τόσο το Κρεμλίνο όσο και το Υπουργείο Οικονομίας διαμαρτυρήθηκαν εναντίον μιας «ψευδούς» δημοσίευσης, η οποία σχεδόν ισοδυναμούσε με τη Ρωσία ως μια υποψήφια για «ταραχές ψωμιού» χώρα … Μια εβδομάδα αργότερα, κατατέθηκε ένα νομοσχέδιο, για την ώρα χωρίς συνέχεια, στη Δούμα, με στόχο την
επιβολή ποινικών κυρώσεων στους πληροφοριοδότες των «σκόπιμα ψευδών και κοινωνικά σημαντικών πληροφοριών σχετικά με τις διακυμάνσεις των τιμών ορισμένων τύπων τροφίμων». Η νευρικότητα των ρωσικών αρχών απεικονίζεται στην απάντηση που προσπαθούν να δώσουν στην κρίση. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει επικρίνει δημοσίως τους υπουργούς του επανειλημμένα, δίνοντας στον υπουργό Οικονομίας μια εβδομάδα χρόνο για «την επίλυση αυτής της κατάστασης». Ένα ανώτατο όριο τιμών για τη ζάχαρη και το λάδι αποφασίστηκε επίσημα για το μήνα Μάρτιο, χωρίς οι λεπτομερείς μηχανισμοί να έχουν περιγραφεί. Ανεπίσημα, η κυβέρνηση άσκησε επίσης πίεση στους παραγωγούς άλλων βασικών προϊόντων. Αυτή η στρατηγική προκάλεσε την αντιπολίτευση της φιλελεύθερης πτέρυγας που βρίσκεται στην εξουσία – πολύ μικρή βέβαια-, με δημόσιες δηλώσεις από την 
διευθύντρια της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, Elvira Nabiullina, ή τον διευθυντή του Ελεγκτικού Συνεδρίου, τον Alexei Kudrin. Εκτός από τις αυξημένες δυσκολίες για τους παραγωγούς και του φόβου για μια αύξηση των τιμών στα τέλη του μήνα κατά την άρση των περιορισμών, πολλοί οικονομολόγοι βλέπουν ήδη αρνητικά αποτελέσματα. «Τον
Φεβρουάριο, ο πληθωρισμός σε άλλες τιμές, συμπεριλαμβανομένων και των προϊόντων διατροφής, ήταν ακόμη υψηλότερος από τον Ιανουάριο, κάτι που είναι ασυνήθιστο», λέει ο οικονομολόγος Igor Nikolaev. Η κυβέρνηση φοβόταν να αντικρούσει τον Πούτιν, αλλά ξέχασε ότι παρόλο που η οικονομία της Ρωσίας υπονομεύεται από την έλλειψη ανταγωνισμού, εξακολουθεί να είναι μια οικονομία της αγοράς κι όχι μια πλήρως ελεγχόμενη οικονομία».
γυναικών Kadem, με επικεφαλής την κόρη του Erdogan Sümeyye, τηρούσε αρνητική στάση. Ο ίδιος ο Erdogan δεν λάμβανε θέση για μεγάλο χρονικό διάστημα. Τώρα πλέον έλαβε την απόφασή του.
Θα ήταν αφελές να πιστέψουμε ότι τα δύο μέτρα ελήφθησαν ενάντια στην θέληση του Erdogan. Αλλά όπως και ο μετασχηματισμός της Αγίας Σοφίας, αυτά τα βήματα δείχνουν επίσης ότι ο Πρόεδρος είναι έτοιμος να εγκαταλείψει τα τελευταία συμβολικά απομεινάρια της κάποτε μεταρρυθμιστικής ατζέντας του AKP.
Ούτε καν την άνοιξη του 2020, όταν ο Erdogan μετέφερε χιλιάδες ανθρώπους στα ελληνικά σύνορα για να αποσπάσει την προσοχή από μια εσωτερική πολιτική κρίση, δεν έδειξε η ΕΕ την διάθεση να ακυρώσει αυτήν την κυνική Συμφωνία. Η Συμφωνία μείωσε μεν τον αριθμό των προσφύγων που φτάνουν στην Ευρώπη και τον αριθμό των ανθρώπων που χάνουν την ζωή τους κατά το ταξίδι, αλλά το τίμημα είναι η κατεστραμμένη αξιοπιστία των «ευρωπαϊκών αξιών», η δυστυχία των προσφύγων στη Λέσβο και η ισχυροποίηση του καθεστώτος του Erdogan. Και αυτό παρά το γεγονός ότι η ΕΕ και τα κράτη-μέλη της έχουν σαφώς διάφορες επιλογές.
Στην πραγματικότητα, και η Τουρκία εξαρτάται από την Ευρώπη. Αν ο Erdogan φοβόταν τις οικονομικο-πολιτικές αντιδράσεις, δεν θα υπήρχε διαδικασία απαγόρευσης του HDP, ούτε αποχώρηση από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, ούτε παραβίαση των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Ωστόσο, το θέμα της Οικονομίας δεν επηρεάζει μόνο τις κυβερνήσεις, αλλά και τις επιχειρήσεις όπως η Bosch ή πιο πρόσφατα η Delivery Hero, που αρέσκονται να απολύουν τους Τούρκους υπαλλήλους τους όταν εντάσσονται σε συνδικαλιστικές οργανώσεις.
αποστολή της Ευρώπης είναι να βρει μια ισορροπία μεταξύ των συμφερόντων της και μιας αξιόπιστης πολιτικής προσανατολισμένης στις αξίες. Να παραμείνει εταίρος, χωρίς να γίνει συνεργός. Αυτό είναι πιο εύκολο να το λες παρά να το κάνεις. Αλλά έτσι είναι.
του Δρ. Βενιαμίν Καρακωστάνογλου (*)
Η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται αυτήν την περίοδο μπροστά σε καθοριστικές αποφάσεις και κινήσεις στην διπλωματική και την στρατηγική «σκακιέρα», τόσο για την κατοχύρωση και προσδιορισμό των απειλούμενων θαλασσίων δικαιωμάτων τους, όσο και για το τραγικά διαιωνιζόμενο θέμα της κατοχής και διχοτόμησης της Κύπρου.
Οι κινήσεις που θα γίνουν και οι αποφάσεις που θα ληφθούν το επόμενο διάστημα θα θα καθορίσουν πιθανότητα τα «λιμνάζοντα» θέματα της εθνικής μας πορείας οριστικά ή για απροσδιόριστα μεγάλο διάστημα στο μέλλον. Τόσο στη θαλάσσια δικαιοδοσία και κυριαρχία μας, όσο και στο μείζον θέμα του Κυπριακού.
Μετά από μακρά περίοδο ακινησίας, ατολμίας και φοβικού συνδρόμου, που τελμάτωσε την επίλυση ή την πρόοδο των δύο παραπάνω ζητημάτων, δίνοντας την πρωτοβουλία κινήσεων στην Τουρκία, αναγκασθήκαμε να προβούμε πρόσφατα σε κάποιες κινήσεις μικρής ή μέσης εμβέλειας, υπό το κράτος των τετελεσμένων που επιχειρεί να επιβάλει ο τουρκικός αναθωρητισμός, με την σύγχρονη εκδοχή του νεο-Οθωμανισμού!
Η Ελλάδα υπέγραψε την Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας το 1982 και την επικύρωσε (αργοπορημένα) το 1995. Η Κύπρος επικύρωσε το 1988! Η χώρα μας ενεπλάκη το 2002, έως το 2016, σε 14 χρόνια ατελέσφορων «διερευνητικών συνομιλιών» με την Τουρκία, υπό το κράτος του αδιανόητου και απολύτως παράνομου casus belli (απειλής πολέμου) της Τουρκίας (1995) και ενός συνακόλουθου «φοβικού συνδρόμου» που αυτό δημιούργησε.
Έτσι, η Ελλάδα παρέμεινε στην τελευταία θέση (149η) όλων των παράκτιων χωρών της υφηλίου, ως προς τα θαλάσσια δικαιώματά της! Αντίθετα η Κύπρος το 2004 κήρυξε την ΑΟΖ της και την οριοθέτησε το 2003 με την Αίγυπτο, το 2007 με τον Λίβανο και το 2010 με το Ισραήλ. Στη συνέχεια δε άρχισε σταδιακά τον καθορισμό θαλασσίων «οικοπέδων» και την προκήρυξη διαγωνισμών, με μεγάλη διεθνή συμμετοχή των μεγαλύτερων πετρελαϊκών εταιριών, για έρευνες και εκμετάλλευση. Εντοπίσθηκαν δε, τουλάχιστον τρία σημαντικά κοιτάσματα φυσικού αερίου.
Η Ελλάδα το 2004-2005 προσπάθησε να μεταφέρει την επίλυση της οριοθέτησης Υφαλοκρηπίδας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, στο Ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά στη συνέχεια, τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και η ίδια η Τουρκία, έπαυσαν να ενδιαφέρονται για την πρόοδο της ενταξιακής πορείας της γείτονος, υπό το φως της Ευρωπαϊκής διεύρυνσης με 12 χώρες, το 2004 και 2007, αλλά και της απροθυμίας της Τουρκίας να εναρμονισθεί με το Ευρωπαϊκό κεκτημένο (μέσα στο οποίο βέβαια ανήκει η Σύμβαση του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας), αλλά και λόγω των δύο αρνητικών δημοψηφισμάτων (Γαλλία, Ολλανδία) για την Ευρωπαϊκή Συνταγματική Συνθήκη, που θεωρήθηκαν και ως αποδοκιμασία ενδεχόμενης τουρκικής ένταξης.
Το 2011 η Ελλάδα, με τον Νόμο 4001 διεκδίκησε για πρώτη φορά όλες τις Θαλάσσιες Ζώνες της χώρας σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, μέχρι την μέση γραμμή με τις γειτονικές κατά θάλασσα χώρες, ενώ την περίοδο 2012-2014 επανήλθε με ανάλογη διεθνή ενημέρωση (ΟΗΕ, κ.λπ.), καθώς και προκήρυξη διεθνών διαγωνισμών ερευνών στην Υφαλοκρηπίδα του Ιονίου και νοτίως της Κρήτης μέχρι το ανατολικότερο άκρο της. Έρευνες διεξήχθησαν από την Νορβηγική εταιρεία PGS με πολύ αισιόδοξα αποτελέσματα σε πολλές περιοχές.
Παραταύτα, η Ελλάδα δεν προχώρησε στην θέσπιση όλων των θαλασσίων ζωνών και άλλων συναφών ρυθμίσεων, τις οποίες η ίδια επικαλείται από τότε που επικύρωσε την Σύμβαση του 1982, ίσως γιατί διεξάγονταν οι διαβόητες πλέον άτυπες διερευνητικές συνομιλίες, που το 2016 με ευθύνη της Τουρκίας διεκόπησαν, ενώ είχαν συμπληρωθεί 60 γύροι συναντήσεων επί 14 χρόνια, χωρίς κανένα τελικό αποτέλεσμα. Και μάλιστα μολονότι, καθ’ υπέρβαση της αρχικής θεματικής των άτυπων συζητήσεων που θα αφορούσε αποκλειστικά και μόνο την οριοθέτηση της Υφαλοκρηπίδας, οι συζητήσεις καταχρηστικά επεκτάθηκαν για μεγάλα διαστήματα και στο κυριαρχικό και μονομερώς ασκούμενο δικαίωμα επέκτασης της Αιγιαλίτιδας Ζώνης της χώρας μας (προφανώς και της Τουρκίας) στα 12 ν.μ., τόσο στο Αιγαίο όσο και στις άλλες παρακείμενες θάλασσες.
Η Ελλάδα παρέμεινε λοιπόν, μέχρι το 2020 μόνο με τα 6 ν.μ. Αιγιαλίτιδας Ζώνης και ήταν η τελευταία παγκοσμίως, καθώς οι άλλες 148 παράκτιες χώρες είχαν θεσπίσει το όριο των 12 ν.μ., ενώ 138 χώρες έχουν καθιερώσει και την ΑΟΖ των 200 μιλίων! Μεταξύ αυτών και η Τουρκία, η οποία από το 1964 έχει Αιγιαλίτιδα 12 ν.μ. στη Μαύρη Θάλασσα και στιες νότιες Μεσογειακές ακτές της και ΑΟΖ στη Μαύρη Θάλασσα!
Αν λοιπόν διαρκέσουν για μεγάλο διάστημα και πάλι οι διερευνητικές, η Ελλάδα θα πρέπει να προχωρήσει οπωσδήποτε στην αναμόρφωση των θαλάσσιων δικαιωμάτων της
Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες κατά τις διερευνητικές της περιόδου 2002-2016, η Τουρκία φαίνεται να είχε αποδεχθεί (προσωρινά) διαφοροποιημένα πλάτη επέκτασης της ελληνικής Αιγιαλίτιδας στο Αιγαίο από 6 έως 12 ν.μ. κατά περιοχή. Στη συνέχεια όμως υπανεχώρησε! Αυτό είναι και το κύριο πρόβλημα: η αφερεγγυότητα της Τουρκίας η οποία καθιστά έωλη ακόμη και την εφαρμογή στη πράξη αποφάσων που ήδη θα έχουν ληφθεί και θα είναι οριστικές!
Το σοβαρό λάθος της ελληνικής πλευράς όμως, στην διαδικασία των διερευνητικών, είναι ότι εισήλθε σε πολυετείς συζητήσεις με την Τουρκία για ένα δικαίωμα πλήρους κυριαρχίας της Ελλάδος (εύρος της ελληνικής Αιγιαλίτιδας Ζώνης) που η χώρα μας δικαιούται να θεσπίσει μονομερώς, εφόσον δεν ξεπερνά το όριο των 12 ν.μ. που θέτει το Διεθνές Δίκαιο. Εάν η Ελλάδα αποφάσιζε να επιδείξει ευελιξία και, π.χ., να επεκτείνει μόνο στα 10 ν.μ. το όριο της Αιγιαλίτιδας στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, αυτό έπρεπε να το αποφασίσει αυτοβούλως, μόνη της, σταθμίζοντας την συνολική στάση της Τουρκίας γι’ αυτήν την ελληνική υποχώρηση, απαιτώντας όμως προηγουμένως την άρση του διεθνώς παράνομου και αδιανόητου casus belli της Τουρκίας. Αλλιώς θα φαινόταν ότι υποκύπτει στην απειλή πολέμου από την γείτονα!
Δεν πρέπει να μας διαφεύγει πάντως ότι η Τουρκία απαντώντας στην αυτοσυγκράτηση της Ελλάδας στα θέματα των Θαλάσσιων Ζωνών, αλλά και στις επιτυχείς κινήσεις της Κύπρου (κήρυξη ΑΟΖ, οριοθετήσεις με γειτονικά κράτη και έρευνες με εντοπισμό τριών και περισσότερων κοιτασμάτων υδρογονανθράκων), όχι μόνο δεν θέλησε να δείξει καλόπιστη και διαλλακτική στάση, αλλά αντίθετα προέβη σε μία σειρά από αναβαθμισμένες ενέργειες παραβίασης του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας και όχι μόνο.
Έτσι, ευθύνεται για:
Πρόκειται για μία μιλιταριστική, επεκτατική πολιτική απέναντι στην οποία η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει να αντιτάξουν ενιαία και ισχυρή άμυνα και αποτροπή, για την διαφύλαξη της ειρήνης, της ασφάλειας και της κυριαρχίας τους, ταυτόχρονα με την δημιουργία πλέγματος συμμαχιών και συμπράξεων με χώρες της ευρύτερης περιοχής που απειλούνται και αυτές από την Τουρκία ή δεν έχουν φιλικές σχέσεις μαζί της. Η Ελλάδα, τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στο ΝΑΤΟ, οφείλει να αξιοποιήσει το δικαίωμα veto που διαθέτει για να αναγκάσει την Τουρκία να σεβαστεί την διεθνή νομιμότητα. Επίσης, να ενημερώσει η χώρα μας τον λαό της αλλά και την Διεθνή Κοινότητα για τις τουρκικές αυθαιρεσίες και παρανομίες, διαχρονικά, κατά του ελληνισμού και άλλων λαών. Πρέπει να δοθεί και να κερδηθεί τεκμηριωμένα ο «πόλεμος» της ενημέρωσης. Τη στιγμή που η Τουρκία δαπανά πολλά κεφάλαιά της για τον εξωραϊσμό του προφίλ της διεθνώς.
Η χώρα μας οφείλει να συνεχίσει τις αρχικές κινήσεις που έκανε για τον εκσυγχρονισμό των θαλασσίων δικαιωμάτων της, με ολοκλήρωση του προβλεπόμενου διεθνώς θεσμικού πλαισίου για τις Θαλάσσιες Ζώνες και να τις οριοθετήσει.
Ήδη τον Ιούνιο του 2020 έγινε οριοθέτηση ΑΟΖ με την Ιταλία, στα ίδια θαλάσσια όρια με την Υφαλοκρηπίδα, που είχε προηγηθεί το 1977. Τον Αύγουστο του 2020 έγινε μερική οριοθέτηση ΑΟΖ (από τον 26ο έως τον 28ο Μεσημβρινό) με την Αίγυπτο, υπό το κράτος της πίεσης για την αντιμετώπιση του παράνομου Τουρκολυβικού μνημονίου οριοθέτησης. Αυτό επιτεύχθηκε όμως με παραχώρηση τμήματος ελληνικής ΑΟΖ προς την Αίγυπτο και με αντίστοιχη μείωση της επήρειας της ΑΟΖ της Κρήτης, της Καρπάθου και της Ρόδου. Το θετικό ήταν ότι μεγάλο μέρος της τουρκικής ΑΟΖ, που προέβλεπε το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, περιήλθε με την συναίνεση της Αιγύπτου πλέον στην ελληνική ΑΟΖ.
Το ακανθώδες ζήτημα της υπόλοιπης οριοθέτησης με την Αίγυπτο αφέθηκε ανεπίλυτο στο μέλλον, καθώς σχετίζεται με την ΑΟΖ της Τουρκίας και η Αίγυπτος δίστασε να το αγγίξει. Προτεραιότητα αποτελεί η οριοθέτηση ΑΟΖ μεταξύ Κύπρου-Ελλάδος, που πρέπει να γίνει προφανώς χωρίς συμμετοχή της Τουρκίας, η οποία αρνείται τα δικαιώματα μεγάλων και μικρών νησιών, παρανόμως, αγνοώντας έτσι τη σαφή διάταξη του άρθρου 121 §2 της Σύμβασης του Δικαίου της Θάλασσας (1982) για ισότιμα δικαιώματα των ηπειρωτικών με τις νησιωτικές ακτές ως προς τις Θαλάσσιες Ζώνες.
Η Ελλάδα επίσης επεξέτεινε στα 12 ν.μ. την Αιγιαλίτιδα Ζώνη της μόνο στο Ιόνιο (μέχρι το νοτιότερο άκρο της Δυτικής Πελοποννήσου). Τέλος, αναγγέλθηκε Συμφωνία Ελλάδος-Αλβανίας για προσφυγή στο Δικαστήριο της Χάγης, για την οριοθέτηση των Θαλασσίων Ζωνών μεταξύ τους στο Βόρειο Ιόνιο, μετά την μη ολοκλήρωση, με ευθύνη της Αλβανίας, της διμερούς Συμφωνίας οριοθέτησης πολλαπλών χρήσεων, του 2009, που είχε υπογραφεί αλλά ακυρώθηκε από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Αλβανίας.
Τέλος, πρέπει να οριοθετηθεί και η ΑΟΖ με την Λιβύη, αφού όμως κηρυχθεί η Ελληνική ΑΟΖ σε όλες τις παρακείμενες θάλασσές μας και αφού επεκταθεί περιμετρικά της Κρήτης η Αιγιαλίτιδα Ζώνη στα 12 ν.μ. Η Τουρκία θα αναγκασθεί να αποδεχθεί την Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, που αποτελεί τμήμα του Ευρωπαϊκού Κεκτημένου, αν προχωρήσει η ενταξιακή σχέση της με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τότε θα ανοίξει ο δρόμος για μία δικαστική διευθέτηση (Διεθνές Δικαστήριο Χάγης) οριοθέτησης της ελληνοτουρκικής διαφοράς για ΑΟΖ/Υφαλοκρηπίδα. Πριν όμως συμβεί αυτό, η Ελλάδα πρέπει να θεσπίσει την Αιγιαλίτιδα Ζώνη 12 ν.μ. και όλες τις άλλες Ζώνες που της χορηγεί το Δίκαιο της Θάλασσας.
του Δρ. Βενιαμίν Καρακωστάνογλου (*)
(*) Διεθνολόγος, Λέκτορας Νομικής Σχολής Α.Π.Θ.
Πρόεδρος Περιφερειακού Συμβουλίου Κεντρικής Μακεδονίας
του Θεόδωρου Θεοδώρου*
Ο Πάπας στην επίσκεψή του στο Ιράκ συναντήθηκε με τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη των σιητών επιβεβαιώνοντας ότι ο χριστιανικός κόσμος συνομιλεί με το Ισλάμ χωρίς προκαταλήψεις και φόβο. Η επικοινωνία του Ποντίφικα με το σιητικό Ισλάμ σε μία χώρα όπου κατοικούν επίσης σουνήτες και Κούρδοι επιβεβαιώνει την σταθερότητα στη συνέχεια του διαλόγου των θρησκειών. Χωρίς να αμφισβητείται η σημασία του Ιράν στο διαθρησκειακό διάλογο, κυρίως τη στιγμή που ο Πρόεδρος Μπάιντεν επιστρέφει στην ευρύτερη Μέση Ανατολή με σημαία τα Ανθρώπινα Δικαιωμάτων και το σεβασμό στη διαφορετικότητα, η κίνηση του Βατικανό διευρύνει το διαπολιτισμικό διάλογο. Δύο ημέρες πριν πραγματοποιηθεί η παπική αποστολή στο Ιράκ ο Πρόεδρος της Τουρκίας ανακοίνωσε αποφάσεις για τις θρησκευτικές μειονότητες και νομοθετικές ρυθμίσεις για τη διοίκηση των βακουφικών ιδρυμάτων. Λίγες ημέρες νωρίτερα ο Οικουμενικός Πατριάρχης ανέδειξε ως γέροντα Χαλκιδώνος έναν σημαντικό Αρχιερέα του Οικουμενικού Θρόνου με διεθνή αναγνωρισιμότητα και μακροχρόνια συμμετοχή στο διαθρησκειακό διάλογο.
Για την πλειοψηφία των αναγνωστών όλες οι εξελίξεις στην πολιτική των θρησκειών ίσως να μην έχουν ιδιαίτερη σημασία, αλλά για όσους επιλέγουν να υπηρετήσουν με σοβαρότητα και συνέπεια τις διεθνείς σχέσεις οι εξελίξεις αυτές δεν περνούν απαρατήρητες.
Μηνύματα που αφορούν στην καταλλαγή και τη θρησκευτική ανοχή επηρεάζουν τις αποφάσεις των ηγετών σε όλο τον κόσμο. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο και το Βατικανό εκφράζουν την πλειοψηφία των χριστιανών και το πνευματικό τους άνοιγμα προς τον σουνητικό και σιητικό κόσμο διαχέει το παγκόσμιο μήνυμα ειρήνης και συναίνεσης. Ορθόδοξοι και καθολικοί στην Τουρκία υφίστανται διακριτική μεταχείριση από την Άγκυρα. Όμως η διεθνής αναγνώριση στην σημασία του Κέντρου της Ορθοδοξίας συμβάλλει ώστε ο Οικουμενικός Θρόνος να ακτινοβολεί πνευματικότητα, να πρωτοστατεί στο διεθνή προβληματισμό για το περιβάλλον και να συμβάλει στην αντιμετώπιση διεθνών προβλημάτων όπως το προσφυγικό και η αντιμετώπιση της πανδημίας. Η διασύνδεση πολιτικής και θρησκευτικής διπλωματίας αναδεικνύεται από πληθώρα κινήσεων που καταλήγουν σε ουσιαστικές αποφάσεις, που δυστυχώς μένουν στα “ψηλά ” των ΜΜΕ.
Οι ΗΠΑ ως υπερδύναμη επιλέγει τη γεωστρατηγική πολιτική της. Αναλύσεις με όρους του προηγούμενου αιώνα τείνουν να οδηγήσουν σε λάθος ερμηνείες. Οι κυβερνήσεις Κάρτερ, των Μπούς, Κλίντον, Ομπάμα και Τράμπ εργάσθηκαν για να διαμορφώσουν μία νέα πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή και την Νοτιανατολική Ευρώπη, ώστε να εξυπηρετούνται οι επιδιώξεις της Ουάσιγκτων χωρίς στρατιωτικές παρεμβάσεις ή καθημερινή απασχόληση με αυτές τις περιοχές, την στιγμή που η προσοχή στρέφεται προς την Κίνα. Παρά τον επαναπροσδιορισμό των αμερικανικών ενδιαφερόντων η πολιτική των θρησκειών δεν αφήνει αδιάφορη την Ουάσιγκτων ακόμη και σήμερα που επικεντρώνεται στην Κίνα και την Άπω Ανατολή.
Προκειμένου να επιτευχθεί η προώθηση των αμερικανικών συμφερόντων και η πολιτική κυριαρχία απέναντι στη Ρωσία και την Κίνα η Ουάσιγκτων προκρίνει πολιτικές που επιτρέπουν σε δευτερεύοντες δρώντες να μεριμνούν για άμβλυνση των εντάσεων που προέρχονται από περιφερειακούς ανταγωνισμούς. Χωρίς να χρίσουν περιφερειακούς ηγέτες ευνοούν ή αποδυναμώνουν πολιτικά και διπλωματικά όσους δεν προσαρμόζονται στις απαιτήσεις της γεωστρατηγικής πολιτικής τους. Διαπιστώνεται ότι η Άγκυρα βρίσκεται σε μία θέση αδυναμίας, χωρίς να αμφισβητείται η στρατηγική και συμμαχική της σημασία, από τη στιγμή που επέλεξε να προχωρήσει σε πυρηνική συνεργασία με τη Μόσχα και στη συνέχεια να εξοπλισθεί με τους S-400. Η Σαουδική Αραβία καλείται να αντιμετωπίσει το θέμα της δολοφονίας του δημοσιογράφου Κασόγκι, παρ΄όλο που ηγήθηκε στην εκτόνωση της έντασης μεταξύ των χωρών του Κόλπου και φάνηκε να αναλαμβάνει ξανά αποκλειστικό καθοδηγητικό ρόλο στην Αραβική χερσόνησο. Το Ιράν θα πρέπει να σκεφθεί τον τρόπο που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει την ανάδειξη του θρησκευτικού ηγέτη των σιητών του Ιράκ κυρίως μετά τη συνάντηση του με τον Ποντίφικα, αλλά και να διαγνώσει τον τρόπο αξιοποίησης αυτού του διαύλου. Όλα αυτά στο πλαίσιο των πολιτικών συνεργασιών που καλλιεργεί με χώρες της ΕΕ, στην επικοινωνία του με τη Δύση και τις ΗΠΑ, αλλά και τις χώρες της περιοχής συμπεριλαμβανομένου και του Ισραήλ. Το Ισραήλ με τη σειρά του συνομιλεί πλέον σε μία σταθερή και δομημένη συνεργασία με Άραβες, ΗΠΑ, ΕΕ και Παλαιστίνη τη στιγμή που μένει ανοιχτό ένα σοβαρό δικαστικό πρόβλημα σε βάρος του πρωθυπουργού Νετανιάχου με σοβαρότατες εσωτερικές προεκτάσεις στην πολιτική σταθερότητα της χώρας. Σε αυτές τις εξελίξεις προστίθενται Κατάρ, Ομάν, Μπαχρέιν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κουβέιτ , χώρες που κάθε μια χωριστά έχει πολύ καλές σχέσεις με τις ΗΠΑ και όλες μαζί διαδραματίζουν σοβαρό και ουσιαστικό ρόλο στις εξελίξεις στην περιοχή.Αίγυπτος, Λιβύη, Συρία, Υεμένη, συμπληρώνουν τον χάρτη των αλλαγών που πέτυχε η Ουάσιγκτων τα τελευταία τριάντα χρόνια.
Μέσα σε αυτή τη διεθνή πραγματικότητα οι τριμερείς συνεργασίες αποδεικνύονται ως ιδιαιτέρως σημαντικά πολιτικοδιπλωματικά σχήματα. Αυξάνουν καθημερινά τη διπλωματική τους επιρροή, ακόμη και όταν η Αίγυπτος φέρεται να αποκλίνει και η Τουρκία αυξάνει την προκλητικότητά της. Οι στρατηγικές συνεργασίες των εξελισσόμενων τριμερών, η αποδοχή και στήριξη τους κυρίως από ΗΠΑ, ΕΕ και ειδικότερα από την Γαλλία, επιβεβαιώνουν ότι εντάσσονται επιτυχώς στο διευρυμένο γεωστρατηγικό σχεδιασμό και δεν απαξιώνονται με ξεπερασμένες αναλύσεις που αδυνατούν να ακολουθήσουν την ταχύτητα των εξελίξεων του 21ου αιώνα.
*Ο Δρ. Θεοδώρου Θεόδωρος είναι Πρέσβυς ε.τ, Γενικός Διευθυντής Ερευνητικού Κέντρου ΜΟΧΑ, Καβάλα
πηγή: Το Ποντίκι.
Turkey and Egypt, which have been experiencing a tense relationship since the military coup against the democratically elected government of Mohammed Morsi in July 2013, have initiated a new diplomatic dialogue in response to changing regional and global dynamics.
Especially after Joe Biden’s presidential victory in the United States, most of the Middle Eastern countries have begun to recalibrate their foreign policy. Accordingly, both Ankara and Cairo took significant steps to recalibrate their regional policies as well.
Egypt has sent several significant messages to Turkey over the last year.
First of all, when Cairo and Athens signed a maritime delimitation agreement in August 2020, Egypt declined the Greek demand to extend the deal to the east of meridian number 28. That is, Egypt did not accept the Greek thesis claiming that the islands in the south of the Aegean Sea, including the Kastellorizo (Megisti-Meis) island, in particular, do not have sovereign continental shelves.
Second, when the Egyptian government announced a new oil and gas exploration bid round in the Eastern Mediterranean on Feb. 18, it took the coordinates of the continental shelf claimed by Ankara into consideration.
Third, after changing the facts on the ground in Libya, Egypt began to change its Libya policy and to improve its relations with the Government of National Accord (GNA) based in Tripoli by sending a high-level diplomatic and security delegation to Tripoli for direct negotiations.
Egypt plans to normalize its relations with the GNA government and to reopen its embassy in Tripoli, which was closed in 2014. Thus, it started to pursue a policy closer to Turkey.
As a response to these messages, many high-level Turkish officials began to make constructive explanations to initiate direct dialogue with Egypt.
Foreign Minister Mevlüt Çavuşoğlu pointed out that Turkey is ready to negotiate and sign a maritime jurisdiction agreement with Cairo. According to Çavuşoğlu, who endorsed Egypt’s respect of his country’s maritime borders, the two countries should focus on the common interests.
Defense Minister Hulusi Akar explained that the two countries share historical and cultural values. Yet another Turkish political figure, Presidential Spokesperson Ibrahim Kalın claimed that a new chapter can be opened in bilateral relations between Turkey and Egypt.
As I said at the beginning, regional developments and global dynamics contributed to the rapprochement between Ankara and Cairo.
First of all, the Gulf reconciliation, which came to the forefront thanks to the normalization between Qatar and other Gulf states, provided some opportunities to Turkey to normalize its relations with Saudi Arabia and also strengthen its ties with Qatar, Kuwait and Oman.
Second, Biden’s victory led most of the regional countries to recalibrate their regional policies to accommodate the new American government.
After the collapse of the “alliance of the globe” formed by former U.S. President Donald Trump, each member state of the alliance began to take “national” measures to protect their interests.
The pro-Trump regimes such as Saudi Arabia, the United Arab Emirates (UAE), Egypt and Israel have to stop, or at least slow down, their unilateral and interventionist policies. These states, which fear an American reaction, have to be much more careful in their dealings with other states in the region.
For instance, Saudi Arabia is concerned about the future utilization of the Khashoggi report that shows Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman’s (MBS) involvement in the assassination of the Saudi journalist.
In the end, regional states have to decrease the level of tension with other regional actors to prevent further polarization and confrontation in the region, which will make them more vulnerable to external threats.
Similarly, the Abdel-Fattah el-Sissi government in Egypt has to be careful to send correct signals and restructure its policy in regional crises such as Libya.
Egypt also has to increasingly take national concerns into consideration, which requires reconciliation with other states such as Turkey.
There are some important challenges that may prevent a further rapprochement between Turkey and Egypt.
Firstly, there is heavy pressure on Egypt imposed by some regional and global powers such as the United Arab Emirates (UAE), Saudi Arabia, Israel, France and the U.S.
In other words, states that have been trying to isolate Turkey in the region may create a rift between the two countries.
Secondly, unresolved issues between Turkey and Egypt such as the fierce Egyptian opposition to democratic forces in the region, otherization of the regional mainstream political and social movements, and the presence of Egyptian opposition in Turkey may inhibit the normalization process.
Consequently, starting the normalization process with no preconditions is promising. Both sides need to take some confidence-building measures to build trust with one another.
Complete normalization of bilateral relations may take some time. Therefore, it is important to continue to alleviate the tension between the two countries.
Rarely do you meet an academic who is as radical and creative a thinker as Dan Rabinowitz. Formerly head of Tel Aviv University’s Porter School of Environmental Studies and chairman of Greenpeace Mediterranean, Rabinowitz is a professor of sociology and anthropology at Tel Aviv University. Also a faculty fellow at the Arava Institute for Environmental Studies and chairman of the Israeli Association for Environmental Justice, he spoke recently to Kathimerini about how outdated investments in oil and gas are and what the magic solution to the climate crisis is.
You are an expert in energy and the environment. What’s your opinion about the EastMed pipeline and the general discussion about new oil and gas fields in the Eastern Mediterranean?
It is talk of the past. We have embarked on the era of renewables because of the advances in technology that happened around 2018, while the momentum in oil and gas in the area developed between 2012 and 2017. It’s a twist of history. Everybody, including us in Israel, thought that there would be a bonanza. We were promised the world, lots of money to finance infrastructure and education and everything else. This is now blowing up in our face. Israel has just put on hold four new gas power stations that were in the pipeline. Natural gas, which everybody was celebrating 10 years ago, is now a thing of the past.
In Greece there is a lot of talk about EastMed, while new frictions with Turkey regarding continental shelf limits have to do with the ambitions of finding oil and gas.
It’s an outdated discussion. It will certainly be outdated in a few years. Well, a similar discussion is happening in Israel but it is really driven by the companies. They have invested a lot of money in the projects. But the game has ended before it started. They are wasting their time. They have to invest in solar energy instead.
However, despite the shift to renewable energy, you point out in your book that in 40 years’ time temperatures in Abu Dhabi, Dubai and Doha will be permanently above 35 degrees Celsius. What does this mean? Is it already a case of too little, too late with the energy transition?
Even if we stop burning hydrocarbons tomorrow, the CO2 that is already in the atmosphere will remain there for 80 to 100 years. So, we should definitely stop producing emissions as soon as possible. As for the temperature rise in the Middle East, it’s not the normal 35 degrees temperature but the wet-bulb temperature 35 degrees that accounts for humidity. It’s technical but it simply means that the feeling will be more intense than the normal dry-bulb temperature that we measure and experience. At this temperature level it is already impractical for people to spend any amount of time outdoors. Temperatures in the Middle East will go up by 6 degrees in the next few decades. In the summer temperatures will be over 50 degrees every day.
What would be the impact of a climate crisis in Greece, Cyprus, Turkey and the Eastern Mediterranean?
We are already seeing changes in the region. We see fewer rain events and the rain events that we do see can be very extreme. So we have lots of flooding. But even if you get the same amount of rainfall over a year and much of it comes in concentrated events, then the water doesn’t have enough time to seep into the ground and most of it is washed out into the sea. The water cycle becomes depleted. What we are also seeing and will see for the rest of the 21st century is that we will have more droughts. Consecutive years of droughts are called dry spells. The number of spells that are expected in the 21st century is going to be double what we had in the 20th century, when we had about 10 dry spells.
Should we worry about that?
Very much. In Israel we expect that the kind of vegetation that we now find only in the south of the country will start moving to the north, and at the expense of Mediterranean species of vegetation. The same will happen in Greece, Italy, France and Spain.
Could a drought cause a civil war?
The lack of resources caused by droughts leads to mass migration to the cities, civil wars, crossing borders to other countries, ethnic conflicts and tensions. Syria was not exceptional compared with other Middle East countries in terms of social and political problems that it had to face. But the chain of events that led to civil war can be traced to the five years of drought from 2006 to 2011. This event started a wave of migration to the cities that increased tension.
Can we say the same about the influx of migrants from Africa to Europe?
The influx of people from Africa northwards through Morocco, Algeria, Tunisia and Libya to the Mediterranean and then crossing the Mediterranean in all those boats to Greece, Italy, France and Spain certainly has a climate component in it. And the more climate change advances, the greater the number of people who will have no future in their territories.
Therefore, we don’t have any other choice but to accelerate the transition to renewable energy so disaster can be averted. In your book you suggest a radical solution to the climate crisis. Can you describe it to us in brief?
What I point out is that in a few decades’ time the Gulf states will face double trouble if they don’t act now. All major cities will have become uninhabitable because of temperature rise while oil and gas prices will have plummeted because they will have been replaced by renewables. Already today 70% of all new power stations are using renewable energy. So, what I suggest is that as they hold 30% of the global oil and gas market, they can accelerate the time of the transition to renewables so they can save the climate and save their economies. The Gulf states already invest in renewables globally. If they heavily increase their investments and manage to acquire a large chunk of the global renewables market, they can simultaneously dramatically decrease oil and gas production. In this way they will drive the prices up and accelerate the transition towards renewable energy. With this strategy the Gulf states will remain both inhabitable, because the climate crisis will have been mitigated, and almost as strong economically as they are today.
How about extracting the excess CO2 out of the atmosphere by using some advanced geo-engineering solutions that are now under development?
We don’t know the side effects of such a large-scale operation, assuming that we really have the power to do such a thing. It has been suggested that we could throw calcium carbonate into the atmosphere to neutralize some of the carbon. But we don’t know how such an intervention would interact with the atmosphere. It might cause irreversible damage to huge areas. Also, advanced miracle solutions are one thing, but they should not push us into complacency. We should not waste time believing than nothing will happen, because if we don’t accept the urgency to take decisions, the change can be very devastating and pretty irreversible. We have to act now to mitigate the effects on climate by using large-scale renewable technology.
Για είκοσι περίπου χρόνια μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και μέχρι τον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, η σοβιετική πλέον Ρωσία, θα αντιμετωπίζει την Ελλάδα και τους Έλληνες μάλλον εχθρικά, επιμένοντας, στο Μακεδονικό, υπέρ των Βουλγάρων και τη συμμαχία με τα σλαβικά έθνη, ενώ σταδιακώς θα καταπέσουν οι συμμαχικοί δεσμοί της με τους Τούρκους, οι οποίοι θα στραφούν εκ νέου προς τη Δύση και τη Γερμανία.
Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι Έλληνες θα βρεθούν σύμμαχοι με την ΕΣΣΔ, αλλά και με τους Δυτικούς ταυτόχρονα, ενώ η ενίσχυση του ΚΚΕ και του ΕΑΜ κατά τη διάρκεια της κατοχής θα αναθερμάνει και πάλι τα φιλορωσικά αισθήματα των Ελλήνων. Η Ρωσία θα ξαναμπεί στην ελληνική πολιτική ζωή, μιας και ένα σημαντικό κομμάτι του ελληνικού πληθυσμού και κατά τεκμήριο το πλέον δραστήριο, εκείνο της ενισχυμένης ελληνικής Αριστεράς, θα μεταβάλει τη Ρωσία, στη σοβιετική της εκδοχή, όχι μόνο σε πολιτισμικό αλλά και σε πολιτειακό πρότυπό του.
Στη διάρκεια των δεκαετιών 1950 και 1960, οι Έλληνες θα χωρίζονται σε φιλορώσους και φιλοαμερικανούς, σε πρωτοφανή κλίμακα. Εξάλλου, η θετική στάση της σοβιετικής Ρωσίας απέναντι στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των Κυπρίων, καθώς όχι απλώς στρεφόταν εναντίον δυτικής χώρας (Βρετανίας), αλλά και υπονόμευε τη συνοχή του ΝΑΤΟ, θα ενισχύσει ακόμη περισσότερο τα φιλορωσικά αισθήματα των Ελλήνων.
Όμως, οι Ρώσοι δεν θα συνταχθούν ποτέ με το αίτημα της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα και θα στηρίξουν όλες εκείνες τις δυνάμεις που στην Κύπρο και την Ελλάδα θα προκρίνουν την πολιτική μιας “ανεξάρτητης Κύπρου”. Πολιτική που όχι μόνο ακολουθεί το ΑΚΕΛ στην Κύπρο και σταδιακώς η ΕΔΑ στην Ελλάδα μετά το 1965, αλλά και βρίσκεται πίσω από τη στήριξη στις ανεξαρτησιακές τάσεις του Μακαρίου, όπως και στη σιωπηρή συναίνεση της Σοβιετικής Ένωσης στη τουρκική εισβολή, καθώς το νησί απειλούνταν με “ΝΑΤΟποίηση” σε περίπτωση ένωσης με την Ελλάδα. Βεβαίως, η αντίθεση της Μόσχας με την Άγκυρα ήταν προφανής, μια και η Τουρκία, όχι μόνο είχε εισέλθει στο ΝΑΤΟ, αλλά αποτελούσε και την κατεξοχήν βάση των αμερικανικών πυραύλων και των πυρηνικών όπλων που στρέφονταν εναντίον της.
Στη μεταπολίτευση, με βάση τα παραπάνω δεδομένα, η Ρωσία, τόσο στη σοβιετική περίοδό της, όσο και μετά από αυτήν, για ένα μεγάλο διάστημα είναι αντίπαλος της Τουρκίας. Στο Κυπριακό η ρωσική πολιτική υποστηρίζει σταθερά τη διατήρηση μιας ανεξάρτητης Κύπρου, όπως έχει φανεί από τη στάση της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, γεγονός που θα ενισχύει τα φιλορωσικά αισθήματα των Ελλήνων στην Κύπρο και την Ελλάδα. Παράλληλα, θα διατηρεί και σταθερή αντίθεση με τους Τούρκους, εξαιτίας της ανάπτυξης του ισλαμισμού στον Καύκασο και την Κεντρική Ασία γενικότερα, περιοχή η οποία διατηρεί στενές σχέσεις με την Τουρκία.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η Τουρκία απομακρύνεται σταδιακώς από την ταύτιση με τις αμερικανικές και ισραηλινές επιδιώξεις και μέσω του ισλαμισμού παρεμβαίνει πλέον όλο και ενεργητικότερα στα ζητήματα της Κεντρικής Ασίας και της Μέσης Ανατολής. Σε αυτό το νέο πλαίσιο η ρωσική πολιτική όχι μόνο προωθεί την ανάπτυξη των εμπορικών και ευρύτερα οικονομικών σχέσεών της με την Τουρκία, αλλά κάνει τα πάντα για να την αποσπάσει από τη Δύση. Ει δυνατόν να προκαλέσει μία μείζονα κρίση στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, ιδιαίτερα μετά την ουκρανική περιπέτεια.
Το ζήτημα της Ουκρανίας υπήρξε αποφασιστικής σημασίας για τη ρωσική πολιτική. Η προσπάθεια της Δύσης και κατεξοχήν των Αμερικανών να αποκόψουν την Ουκρανία από τη Ρωσία (το Κίεβο θεωρείται η αρχική κοιτίδα των Ρώσων), στοχεύει σε μία γεωπολιτική ανατροπή, της οποίας δεν έχουμε ακόμα συνειδητοποιήσει το μέγεθος και τις διαστάσεις. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν την αποκοπή της Ρωσίας από την Ευρώπη, για να διατηρούν τον έλεγχο της Ευρώπης. Γι’ αυτό και χρησιμοποιούν το ζήτημα της Ουκρανίας, με αυξανόμενη ένταση επί προεδρίας Μπάιντεν. Εάν το επιτύχουν θα πρόκειται για μεγάλης κλίμακας πολιτική ανατροπή.
Η Ρωσία, κατά τη μετά Γκορμπατσόφ περίοδο, στρεφόταν σε μία πολιτική ενσωμάτωσης στους υπό δυτικό έλεγχο διεθνείς οργανισμούς και προς μια τουλάχιστον οικονομικής διάστασης συμμαχία με την Ευρώπη και κατεξοχήν τη Γερμανία. Προσπαθούσε έτσι να συμπράξει σε έναν ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο, όπου αυτή θα λειτουργούσε ως η πηγή ενέργειας και πρώτων υλών για ολόκληρη την ήπειρο και έτσι θα έδινε τη δυνατότητα για μια αυτόνομη ευρωπαϊκή πολιτική έναντι των ΗΠΑ.
Η Αμερική, από τη πλευρά της, προσπάθησε να κάνει ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή να αποκόψει τη Ρωσία από την Ευρώπη. Προς αυτή την κατεύθυνση έκανε τα αδύνατα δυνατά για να ενσωματωθούν οι χώρες τις Ανατολικής Ευρώπης στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ και προπαντός να αποκόψει την Ουκρανία (από τη Μόσχα), που αποτελεί τη γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας.
Γνωρίζουμε ότι έκτοτε επιδεινώθηκαν δραματικά οι σχέσεις της Ρωσίας με τη Δύση. Εξεδιώχθη από τους G-8 και επιστρέψαμε σε ένα είδος νέου Ψυχρού Πολέμου, ο οποίος επί προεδρίας Τραμπ διατηρείτο σε ένα επίπεδο, αλλά επί προεδρία Μπάιντεν προσλαμβάνει εκρηκτικό χαρακτήρα. Απέναντι σε αυτήν τη νέα πραγματικότητα, η Ρωσία αναπροσαρμόζει συνολικά τη στρατηγική της.
Επιστρέφει στη Μέση Ανατολή, όπως συνέβη με την εμπλοκή της στον πόλεμο της Συρίας και στρέφει συνολικά την πολιτική της προς την Ανατολή. Ενισχύει τη σχέση της με την Κίνα, παρ’ ότι γνωρίζει τον υπαρκτό κίνδυνο δορυφοροποίησής της από αυτήν σε βάθος χρόνου. Ταυτόχρονα, εγκαινιάζει και δύο νέες συμμαχίες, με το Ιράν και την Τουρκία του Ερντογάν. Δηλαδή, η ρωσική εξωτερική πολιτική “ανατολικοποιείται”.
Επρόκειτο για μια εξέλιξη απολύτως αρνητική για την Ελλάδα, διότι τείνει να την περιορίσει σε μία πολιτική στραμμένη αποκλειστικά προς τη Δύση (και προς το Ισραήλ), ενώ βαθαίνει το χάσμα με τη Ρωσία και δίνει τη δυνατότητα στην Τουρκία να γίνει πολύ πιο επιθετική, έχοντας εξασφαλίσει τα νώτα της από τον βορρά. Επαναλαμβάνεται κατά κάποιον τρόπο, επί τα χείρω, αυτό που είχε συμβεί στα πρώτα χρόνια της Επανάστασης του 1821.
Προς αυτή την κατεύθυνση λειτουργούν και μία σειρά από άλλοι παράγοντες, όπως το Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως, με τον Βαρθολομαίο να παίζει το παιχνίδι των Αμερικανών συγκρουόμενος με το Πατριαρχείο της Μόσχας και αποδυναμώνοντας έτσι την πολιτισμική παράμετρο του δεσμού των Ελλήνων με τους Ρώσους. Για να μη μιλήσουμε για τις αρνητικές συνέπειες που έχει η ρωσική πολιτική για τους Κούρδους που παραμένουν ο σταθερός αντιτουρκικός παράγοντας στην περιοχή, αποτελώντας μόνιμο αγκάθι για την Τουρκία.
Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, το πολιτικό σύστημα και ένα μεγάλο μέρος των ελίτ της Ελλάδας προωθεί μια άκριτη πολιτική απόλυτης ταύτισης με τη Δύση, προσδοκώντας ότι αυτή θα μας προστατεύσει από την Τουρκία. Από την άλλη πλευρά, εξίσου άκριτα, ένα “ρωσόφιλο” τμήμα επιμένει σε μία πολιτική ταύτισης με τον Πούτιν, αγνοώντας τις πραγματικότητες που προαναφέραμε. Πολλοί μάλιστα, στη γνωστή λογική του ραγιαδισμού, φτάνουν να υποτιμούν τον κίνδυνο της Τουρκίας, επειδή αυτή έχει καλές σχέσεις με τη Ρωσία του Πούτιν!
Και οι δύο αυτές οπτικές είναι βαθύτατα λανθασμένες διότι, από τη μια πλευρά υποτιμούν την πολιτισμική και γεωπολιτική πραγματικότητα της χώρας, που δεν της επιτρέπει την απόλυτη ταύτιση με τη Δύση και τους Αμερικανούς. Η Ελλάδα ναι μεν “ανήκει στη Δύση” από την άποψη της ένταξής της στους οργανισμούς της, αλλά δεν είναι τυπική “δυτική χώρα” από την άποψη της γεωπολιτικής και του πολιτισμού.
Είναι μία χώρα των συνόρων, και σαν τέτοια είναι υποχρεωμένη
Süddeutsche Zeitung
Οι Υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ, αλλά και οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων, ασχολούνται με τη σχέση με την Τουρκία -και διαμορφώνουν πιθανές κυρώσεις» Η ανταπόκριση του Matthias Kolb από τις Βρυξέλλες αναφέρει, μεταξύ άλλων: Στην πραγματικότητα, ο Recep Tayyip Erdogan είχε άλλα σχέδια. Ο Τούρκος Πρόεδρος ήθελε να υποδεχτεί τον Φεβρουάριο στην Άγκυρα τους επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, την Ursula von der Leyen και τον Charles Michel. Μετά από μήνες προκλήσεων, δήλωσε τον Νοέμβριο ότι η Τουρκία «επιθυμεί να χτίσει το μέλλον της μαζί με την Ευρώπη».
Η προσπάθεια της Άγκυρας να κερδίσει σε υποστήριξη εντατικοποιήθηκε το 2021, αλλά η δυσπιστία έχει βαθιές ρίζες. Δεν ήταν επομένως μόνον λόγω του κορωνοϊού που ο Michel και η von der Leyen συνομίλησαν την Παρασκευή μόνο μέσω τηλεδιάσκεψης με τον Erdogan. Το χρονικό σημείο είχε επιλεγεί καλά: Οι Υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ θα συζητήσουν στις Βρυξέλλες τη Δευτέρα για την Τουρκία και οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων θα κάνουν το ίδιο την Πέμπτη. Τον Δεκέμβριο ήταν ειδικά η Γερμανία που απέτρεψε τις κυρώσεις και εξασφάλισε ότι η ΕΕ θα υποσχεθεί στην Τουρκία μια θετική ατζέντα, εφόσον η Άγκυρα αλλάξει την συμπεριφορά της. Εκείνη την εποχή, ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας Josep Borrell έλαβε εντολή να υποβάλει έκθεση σχετικά με την «τρέχουσα κατάσταση των πολιτικών, οικονομικών και εμπορικών σχέσεων».
Η έκθεση έχει έκταση 15 σελίδες και βρίσκεται στην διάθεση της Süddeutsche Zeitung. Το πιο εκρηκτικό σημείο της βρίσκεται στο τέλος: Εάν η Τουρκία επιστρέψει στις «μονομερείς ενέργειες ή προκλήσεις» που παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο, θα πρέπει να νιώσει τις «πολιτικές και οικονομικές συνέπειες». Πέντε σημεία κατονομάζονται ως πιθανές κυρώσεις, οι οποίες θα είναι μη αναστρέψιμες: Θα μπορούσαν να αποφασιστούν οι κυρώσεις που προβλέφθηκαν τον Δεκέμβριο σε βάρος υπαλλήλων της εταιρείας ενέργειας TPAO για τις μη εγκεκριμένες γεωτρητικές δραστηριότητες της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και να παραταθούν τα ισχύοντα καθεστώτα κυρώσεων. Εξετάζονται επίσης οι περιορισμοί στην οικονομική συνεργασία, για παράδειγμα σε σχέση με την εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Το σημείο 4 προτείνει να μπουν στο στόχαστρο «τομείς που είναι σημαντικοί για την τουρκική Οικονομία» και αναφέρει ρητά τον Τουρισμό: Τα μέλη της ΕΕ θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να εκδώσουν ταξιδιωτικές προειδοποιήσεις. Το 2019, λίγο πριν από την πανδημία, 52 εκ. τουρίστες επισκέφτηκαν την Τουρκία. Ο κλάδος παράγει το 12% του ΑΕΠ της χώρας. Τέλος, θα μπορούσε να πληγεί ο τομέας της Ενέργειας από την απαγόρευση εισαγωγής και εξαγωγής «ορισμένων αγαθών και τεχνολογιών». Κατά την τηλεδιάσκεψη, ο Michel και η von der Leyen ασχολήθηκαν με τα ζητήματα που είναι ιδιαίτερα σημαντικά για την ΕΕ: Την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Τουρκία επί μήνες πραγματοποιούσε έρευνα για πρώτες ύλες σε ύδατα που διεκδικούν τα μέλη της ΕΕ Ελλάδα και Κύπρος, αλλά και τις προγραμματισμένες για τον Απρίλιο συνομιλίες του ΟΗΕ για το διαιρεμένο νησί της Κύπρου.
Το γεγονός ότι η Άγκυρα δεν στέλνει πλέον γεωτρητικά πλοία και διεξάγει διερευνητικές συνομιλίες με την Αθήνα θεωρείται ένδειξη αποκλιμάκωσης. Αλλά φυσικά καταγράφηκαν τα όσα είπε ο Erdogan πρόσφατα σχετικά με τη διαμάχη για το φυσικό αέριο: «Δεν τίθεται ζήτημα υποχωρήσεων». Οι διπλωμάτες της ΕΕ περιγράφουν τη σχέση με την Τουρκία ως «κάθε άλλο παρά τέλεια». Το γεγονός ότι ο Erdogan ανακοίνωσε το Σάββατο ότι η χώρα του θα αποχωρήσει από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Προστασία των Γυναικών από την Βία, επιβεβαιώνει όλους όσοι δεν εμπιστεύονται τη νέα του στροφή προς την ΕΕ. Ο Borrell ζήτησε αμέσως να ανακληθεί η απόφαση.
Η von der Leyen χαρακτήρισε στο Twitter την βία κατά των γυναικών ως «απαράδεκτη» και κάλεσε όλους τους υπογράφοντες την Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης να την επικυρώσουν. Ακόμα και ο Ύπατος Εκπρόσωπος έκανε λόγο για «επικίνδυνο μήνυμα προς τον κόσμο»: Απεφεύχθη η άσκηση ακόμα πιο σκληρής κριτικής προς την Άγκυρα, καθώς έξι μέλη της ΕΕ -Λετονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Βουλγαρία, Τσεχία και Σλοβακία- δεν έχουν επικυρώσει ακόμα την Σύμβαση. Εδώ και εβδομάδες αναμενόταν στις Βρυξέλλες ότι οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων θα δώσουν εντολή στην Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για τη συνέχιση της «Συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας» που συνήφθη το 2016 για ζητήματα Μετανάστευσης.
Η έκθεση του Borrell αναφέρει ότι η Επιτροπή «θα προετοιμάσει γρήγορα επιλογές» για να υποστηρίξει περαιτέρω τους πρόσφυγες και τους Δήμους στην Τουρκία που υποδέχονται πρόσφυγες. Η ΕΕ θέλει να τηρήσει την αρχή ότι τους Σύριους πρόσφυγες θα φροντίζουν οι οργανώσεις βοήθειας: «Έχουμε πραγματικό ίδιον συμφέρον να οικοδομήσουμε πάνω σε αυτές τις ιστορίες επιτυχίας των τελευταίων ετών». Είναι πιθανό η Επιτροπή να εξετάσει τον εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ένωσης, για τον οποίο απαιτείται ομοφωνία, ούτως ώστε οι Έλληνες, οι Κύπριοι ή οι Γάλλοι να μην χρειαστεί προς το παρόν να υποχωρήσουν.
Μια επίσκεψη των von der Leyen και Michel στην Άγκυρα θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μετά τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ. Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί με τηλεδιάσκεψη λόγω του «κύματος των κρουσμάτων Covid στα κράτη-μέλη», αποφάσισε ο Michel. Λέγεται ότι λόγω συζητήσεων στην εσωτερική πολιτική σκηνή ήταν ειδικά η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία που δεν επέμειναν να ταξιδέψουν στις Βρυξέλλες οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων.
του Ισαάκ Κωφίδη*
Οι τελευταίες εξελίξεις σε επίπεδο εξωτερικής πολιτικής αλλά κυρίως οικονομίας μετά την αιφνίδια απόφαση του Τούρκου Προέδρου, να καρατομήσει τον διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας μόλις τέσσερις μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, όλο και περισσότερο δείχνουν σαν μονόδρομο για την Τουρκία την προσφυγή, “ελπίζει ο Δυτικός κόσμος”, στις κάλπες.
Δεν χρησιμοποιώ τυχαία το “ελπίζει ο Δυτικός κόσμος”, γιατί θα φανεί εν τοις πράγμασι αν ορθώς αποκαλούμε την Προεδρία Ερντογάν καθεστώς ή έχουμε μια ευχάριστη διάψευση και το όλο σκηνικό αποσυμπιεστεί με δημοκρατικές διαδικασίες, δηλαδή καθαρές εκλογές με διαφανείς διαδικασίες και βασισμένες στα πλαίσια των στέρεων δημοκρατιών της Δύσης.
Ο χαρακτήρας και η νοοτροπία του Προέδρου δεν δείχνουν όμως κάτι τέτοιο σαν το επικρατέστερο σενάριο και σε αυτήν την περίπτωση κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι θα επακολουθήσει ή μήπως μπορεί;
Αυτόματα στο μυαλό πολλών μπορεί να έρθουν τα πρόσφατα γεγονότα στο Καπιτώλιο. Καπιτώλιο και σύνδεση με Τουρκία. Μέσα από αυτά φάνηκε τι είναι δυνατό να κάνει ένας δυνάμει απερχόμενος χρησιμοποιώντας τον κόσμο, αλλά δυστυχώς στην περίπτωση της Τουρκίας είναι αρκετά διαφορετικά προς το χειρότερο τα πράγματα.
Στην Αμερική λειτούργησε η καλά ριζωμένη δημοκρατία και το βαθύ State Department πράγμα που στην Τουρκία φρόντισε να εξαλείψει ο Τούρκος Πρόεδρος με μεγαλύτερη ζέση ειδικά μετά το “βολικό πραξικόπημα”.
Ο Ερντογάν θα δώσει αγώνα μέχρι τέλους για να υπερασπιστεί την θέση του, γιατί ξέρει ότι δεν υπάρχει άλλη θέση για αυτόν σε περίπτωση που την απωλέσει ούτε στο πολιτικό αλλά ούτε και στο κοινωνικό στερέωμα και ο νοών νοείτω. Καλόν είναι λοιπόν να να είμαστε όλοι έτοιμοι για οποιαδήποτε εξέλιξη, γιατί ίσως υπάρξουν και παράπλευρες απώλειες καθώς ένας καλός τρόπος να αντιμετωπίσεις μια κρίση είναι να την εξάγεις δημιουργώντας εχθρούς και συνθήκες ανωμαλίας.
*Ο Ισαάκ Κωφίδης είναι Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Υπολογιστών και εργάζεται ως Business Analyst για Ελληνικό Βιομηχανικό Όμιλο
ΜΙΧΑΛΗΣ ΨΥΛΟΣ
