Επίσκεψη αποχαιρετισμού από την απερχόμενη καγκελάριο στα Δυτικά Βαλκάνια αυτή την εβδομάδα. Ποια η συμβολή της Άγκελα Μέρκελ για το ευρωπαϊκό μέλλον της περιοχής;
Από τη Σύνοδο για τα Δυτικά Βαλκάνια, 05.07.20121
Μόνο μία φορά θυμούνται οι συνεργάτες της την Άγκελα Μέρκελ να χτυπάει το χέρι στο τραπέζι: ήταν στις 23 Αυγούστου 2011, σε κοινή συνέντευξη τύπου με τον τότε πρόεδρο της Σερβίας Μπόρις Τάντιτς στο Βελιγράδι. Με ψυχρό και τεχνοκρατικό ύφος η καγκελάριος επαναλάμβανε στη δημοσιότητα αυτό που είχε ξεκαθαρίσει στην ιδιαίτερη συνομιλία της με τον Τάντιτς: η Σερβία θα πρέπει να σταματήσει να υποστηρίζει τους ομοεθνείς της στο Κόσοβο και να δώσει «πράσινο φως» για την προσχώρηση του νεόκοπου κράτους σε διεθνείς οργανισμούς, γιατί σε διαφορετική περίπτωση δεν πρόκειται να ενταχθεί ούτε η ίδια στην ΕΕ.
Ο Τάντιτς, η κυβέρνησή του και η συντριπτική πλειοψηφία των Σέρβων θεώρησαν προσβλητική τη συμπεριφορά αυτή. Ξεκαθάρισαν ότι η Σερβία ποτέ δεν πρόκειται να παραιτηθεί από τα δικαιώματά της στο Κόσοβο ως αντάλλαγμα για μία ένταξη στην ΕΕ. Το Βελιγράδι επέμεινε στην πολιτική του, κάτι που ωστόσο δεν εμπόδισε έναν χρόνο αργότερα το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της Γερμανίας (SPD) να απονείμει στον Τάντιτς διεθνές βραβείο για τη «συνεισφορά του στην ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας του».
Αλλαγή τακτικής από την Άγκελα Μέρκελ
Σύνοδος κορυφής για τα Δυτικά Βαλκάνια στο Βερολίνο το καλοκαίρι του 2014
Μετά την εμπειρία του Βελιγραδίου η καγκελάριος άρχισε να αναπροσαρμόζει την τακτική της, ποντάροντας περισσότερο στη συνεργασία και λιγότερο στην αντιπαράθεση. Προσκάλεσε όλους τους πολιτικούς ηγέτες της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, έναν προς έναν, στην καγκελαρία, σε μία προσπάθεια να τους παρακινήσει να επιδείξουν διαλλακτική διάθεση, ώστε να διευθετηθεί μία σειρά εκκρεμοτήτων στο πολυεθνικό αυτό κράτος. Αλλά ούτε αυτή η πρωτοβουλία απέφερε αποτέλεσμα.
Στις αρχές του 2015 η Μέρκελ έστειλε στο Σεράγεβο τον υπουργό Εξωτερικών (και σημερινό πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Γερμανίας) Φρανκ Βάλτερ Στάινμαϊερ, ο οποίος, από κοινού με τον Βρετανό ομόλογό του Φίλιπ Χάμοντ προσπάθησε να γεφυρώσει τις διαφορές μεταξύ των τοπικών πολιτικών παρατάξεων. Πρότεινε στους συνομιλητές του να συνυπογράψουν δέσμευση ότι θα προχωρήσουν στις απαραίτητες συνταγματικές μεταρρυθμίσεις ώστε να διασφαλιστεί η συνύπαρξη Βόσνιων μουσουλμάνων, ορθόδοξων Σέρβων και καθολικών Κροατών και ως αντάλλαγμα θα λάμβαναν οικονομική βοήθεια για την ανόρθωση της οικονομίας. Ούτε αυτή η πρωτοβουλία απέφερε συγκεκριμένα αποτελέσματα.
Η Διαδικασία του Βερολίνου
Ο Αλεξάνταρ Βούτσις υποδέχεται την Άγκελα Μέρκελ στο Βελιγράδι
Στο μεταξύ, από το 2014, η Άγκελα Μέρκελ είχε θεσπίσει την αποκαλούμενη «Διαδικασία του Βερολίνου» για τα Δυτικά Βαλκάνια, σε μία προσπάθεια να φέρει στο ίδιο τραπέζι, σε τακτά χρονικά διαστήματα, τους ηγέτες κρατών και κυβερνήσεων από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Για πρώτη φορά από τη διαδικασία αυτή προέκυψαν αποτελέσματα με ιδιαίτερο πρακτικό όφελος για τους ενδιαφερόμενους, για παράδειγμα η δημιουργία ενός ιδρύματος για ανταλλαγές νέων, φοιτητών και επιστημόνων, καθώς και η μείωση των τιμών roaming στην κινητή τηλεφωνία. Φιλόδοξοι στόχοι, όπως η δημιουργία μίας ενιαίας αγοράς των Δυτικών Βαλκανίων και η αποκατάσταση υποδομών στην περιοχή παραμένουν σχέδια επί χάρτου.
Θεωρητικά η Γερμανία και γενικότερα η ΕΕ έχουν τα μέσα για να ασκήσουν οικονομική πίεση. Τα Δυτικά Βαλκάνια πραγματοποιούν τα δύο τρίτα των εμπορικών συναλλαγών τους με τη Δυτική Ευρώπη, κυρίως με τη Γερμανία και την Αυστρία. Οι περισσότερες άμεσες ξένες επενδύσεις στην περιοχή προέρχονται επίσης από την Δυτική Ευρώπη. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη έχουν μεταναστεύσει στη Γερμανία, την Αυστρία και την Ελβετία. Τα εμβάσματα των μεταναστών έχουν πλέον ξεπεράσει το 10% του ΑΕΠ στις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Πολλές φορές τα χρήματα διοχετεύονται στην κατανάλωση και αποτελούν πολύτιμη βοήθεια για τις τοπικές οικονομίες.
«Μαστίγιο και καρότο» η τακτική της Άγκελα Μέρκελ
Υποδοχή στην καγκελαρία για τον πρωθυπουργό της Κροατίας Αντρέι Πλένκοβιτς
Αυτή την εβδομάδα η Άγκελα Μέρκελ επισκέπτεται τη Σερβία και την Αλβανία. Μέχρι την τελευταία στιγμή στην καγκελαρία η Άγκελα Μέρκελ παράμεινε πιστή στην τακτική «μαστίγιο και καρότο» για τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Αυτό ισχύει και για τη Σερβία. Μπορεί ο σημερινός πρόεδρος της χώρας Αλεξάνταρ Βούτσιτς να κατηγορείται από σύσσωμη την αντιπολίτευση για αυταρχισμό, ωστόσο ο ίδιος μιλάει με τα καλύτερα λόγια για την προσωπική φιλία που τον συνδέει με την Άγκελα Μέρκελ. Άλλωστε και η ίδια τον είχε προσκαλέσει για φαγητό στην καγκελαρία σε μία στιγμή που βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη ο προεκλογικός αγώνας στη Σερβία, ξεκαθαρίζοντας έτσι ποιον έχει επιλέξει ως συνομιλητή της.
Ωστόσο οι τριβές με τους πολιτικούς ηγέτες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης δεν έχουν εκλείψει. Ακόμη και η Κροατία, το νεότερο μέλος της ΕΕ, προκαλεί κάθε τόσο «πονοκέφαλο» στην Γερμανίδα καγκελάριο παρότι η ίδια είχε στηρίξει με ιδιαίτερο ζήλο την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας. Παρά τις επίμονες πιέσεις, η κροατική κυβέρνηση αρνήθηκε να εκδώσει στο Βερολίνο έναν αξιωματικό των μυστικών υπηρεσιών, ο οποίος είχε κατηγορηθεί για φόνο. Εναντίον του εκκρεμούσε μάλιστα ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης. Η απάντηση της Άγκελα Μέρκελ ήταν η επιδεικτική αποχή από την επίσημη τελετή για την ένταξη της Κροατίας στην ΕΕ το 2013. Μία άλλη άτυχη στιγμή, πάλι στην Κροατία, ήταν ο προεκλογικός αγώνας για τις ευρωεκλογές του 2019 στο Ζάγκρεμπ, όταν η καγκελάριος Μέρκελ βρέθηκε να χειροκροτεί στον ρυθμό της μουσικής, την οποία όμως είχε συνθέσει ο εθνικιστής τραγουδιστής Μάρκο Πέρκοβιτς «Τόμσον», κάτι που προφανώς δεν γνώριζε η καγκελάριος.
Αν μη τι άλλο, η Άγκελα Μέρκελ συνέβαλε στην προσπάθεια για μεγαλύτερη προενταξιακή βοήθεια προς τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Μόλις την περασμένη εβδομάδα η Κομισιόν ενέκρινε νέα κονδύλια ύψους 14,2 δισεκατομμυρίων ευρώ, τα οποία θα εκταμιευθούν μέχρι το 2027. Παραμένει άδηλο, εάν θα αξιοποιηθούν όπως πρέπει.
Η Εθνική Υπηρεσία Υγείας (NHS) της Βρετανίας αρχίζει σήμερα την μεγαλύτερη δοκιμή παγκοσμίως της αιματολογικής εξέτασης Galleri της Grail Inc, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον εντοπισμό περισσότερων από 50 ειδών καρκίνου πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων.
Το τεστ Galleri εξετάζει το DNA στο αίμα ενός ασθενούς για να εξακριβώσει αν στοιχεία του προέρχονται από καρκινικά κύτταρα. Η έγκαιρη διάγνωση των καρκίνων οδηγεί σε σημαντικά αυξημένα ποσοστά επιβίωσης.
Η NHS ανακοίνωσε ότι θέλει να στρατολογήσει 140.000 εθελοντές στην Αγγλία για να εξετάσει πόσο καλά λειτουργεί το τεστ στο πλαίσιο μιας τυχαιοποιημένης δοκιμής ελέγχου. Στους μισούς από τους μετέχοντες θα ελέγχεται αμέσως το δείγμα αίματός τους με το τεστ Galleri.
“Χρειάζεται να μελετήσουμε το τεστ Galleri προσεκτικά για να δούμε αν μπορεί να μειώσει σημαντικά τον αριθμό των καρκίνων των οποίων η διάγνωση γίνεται σε προχωρημένο στάδιο”, δήλωσε ο Πίτερ Σασιένι, καθηγητής πρόληψης του καρκίνου στο King’s College του Λονδίνου.
“Το τεστ θα μπορούσε να αλλάξει τους κανόνες του παιγνιδιού στην έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου και είμαστε ενθουσιασμένοι που ηγούμαστε αυτής της σημαντικής έρευνας”, πρόσθεσε.
Ο καρκίνος του πνεύμονα είναι μακράν η πιο συνηθισμένη αιτία θανάτου από καρκίνο στη Βρετανία, καθώς αναλογεί στο ένα πέμπτο όλων των θανάτων από την επάρατη νόσο.
Οι καρκίνοι του πνεύμονα, των εντέρων, του προστάτη και του μαστού αναλογούν στο 45% των θανάτων από την νόσο αυτή στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με την NHS.
Η αμερικανική εταιρεία βιοεπιστημών Illumina Inc ανακοίνωσε τον περασμένο μήνα ότι ολοκλήρωσε την εξαγορά της Grail ύψους 7,1 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η Illumina πρόσθεσε ότι θα λειτουργεί την Grail ξεχωριστά από την τρέχουσα επιχείρησή της.
Την παρούσα επισκόπηση υπαγόρευσε ο έντονος προβληματισμός από την προσφάτως θεσπισθείσα ένταξη των ΤΕΙ στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση- προβληματισμός που δεν αφορά μόνο τις συνέπειες της ένταξης για την Ανώτατη- και όχι μόνο-εκπαίδευση αλλά και τα συναφή προβλήματα της κοινωνικής και γενικά της δημόσιας ζωής της χώρας. Με τα δεδομένα που προκύπτουν από τα αποτελέσματα των Πανελλαδικών Εξετάσεων του 2020 και 2021 την επισκόπηση συνθέτουν::
Χαρακτηριστικές ρυθμίσεις της ένταξης με την προσάρτηση τμημάτων ΤΕΙ σε κεντρικά ή περιφερειακά πανεπιστήμια.
Τα διάφορα τμήματα των τριών νέων πανεπιστημίων, στην Μακεδονία, Αττική και Κρήτη, την ίδρυση των οποίων προφανώς κατέστησε αναγκαία η επιδιωχθείσα αναβάθμιση.
21 συγκριτικοί πίνακες τμημάτων και ειδικοτήτων με τους αντίστοιχους αριθμούς βάσεων και επιτυχόντων.
Τμήματα με επιτυχόντες χαμηλών βάσεων
Τμήματα με επιτυχόντες άνω των 200.
Με όλα αυτά κύριος σκοπός της επισκόπησης είναι να αποτελέσει μια χρήσιμη συμβολή στην δημόσια συζήτηση για το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας, η ριζική αναμόρφωση του οποίου με τους αναγκαίους κανόνες και θεσμούς σε όλες τις βαθμίδες του αποτελεί επιτακτική ηθική αναγκαιότητα. Οι σύντομες παρατηρήσεις και τα συμπεράσματα που διατυπώνονται στο Επίμετρο της επισκόπησης σε αυτήν την δημόσια συζήτηση αποβλέπουν, όπως και το παράρτημα με σχετικά δημοσιεύματα του ημερησίου τύπου (2015-2021).
Τι και πως και με ποιο κόστος «παράγεται» στα πολυάριθμα πανεπιστημιακά τμήματα της χώρας.
Ποιο είναι το επίπεδο της παρεχόμενης στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση παιδείας, από την οποία προέρχονται οι αρκετές χιλιάδες των υποψηφίων που καθορίζουν τις βάσεις των πανελλαδικών εξετάσεων
Τι σημαίνει λειτουργία και των δυο για το οικονομικό πρόβλημα, την δημογραφική συρρίκνωση και την πολιτιστική δυσπραγία της χώρας
Όλα αυτά αφορούν την κοινωνία στο σύνολό της, ιδιαιτέρως όμως την Πολιτεία, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση φαίνεται από τον σχετικό με την ίδρυση των τριών νέων πανεπιστημίων (Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής και Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο) ιδρυτικό νόμο (ΦΕΚ 4610, 7-5-2019).Το άρθρο το οποίο αφορά την εκλογή διδακτικού προσωπικού αυτολεξεί έχει ως εξής:«Συγκροτείται μια επιτροπή κρίσης για κάθε σχολή του ΔΙΠΑΕ, στην οποία μετέχουν καθηγητές πανεπιστημίου α ΄βαθμίδας συναφούς γνωστικού αντικειμένου με το γνωστικό πεδίο κάθε σχολής…..οι αιτήσεις εξετάζονται το αργότερο μέσα σε δυο (2) μήνες από την υποβολή τους με πλήρη φάκελο. Κατ’ εξαίρεση οι αιτήσεις που κατατίθενται μέσα σε ένα(1) μήνα από την έναρξη ισχύος του παρόντος εξετάζονται μέσα σε είκοσι(20) εργάσιμες ημέρες από την υποβολή τους. Αίτημα μετατροπής θέσης υποβάλλεται έως δυο(2) φορές. Η δεύτερη αίτηση υποβάλλεται μετά την παρέλευση ενός (1) έτους από την έκδοση της αρνητικής απόφασης στο ίδιο ή σε διαφορετικό τμήμα από την αρχική αίτηση. Σε περίπτωση απόρριψης και της δεύτερης αίτησης, ο καθηγητής παραμένει στην προσωποπαγή θέση την οποία κατέχει».
Η ίδια ρύθμιση επαναλαμβάνεται και στις παραγράφους που αφορούν και τα δυο άλλα νέα πανεπιστήμια. Κάθε σχόλιο εδώ περιττεύει, στην προτεινόμενη δημόσια συζήτηση θα πρέπει όμως να έχει την πρώτη θέση.
Θεσσαλονίκη, Σεπτέμβριος 2021
*Ο Ιω. Τουλουμάκος είναι Ομότιμος Καθηγητής Φιλοσοφικής ΑΠΘ
Την ώρα που ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη ενισχύεται εξαιτίας της ανόδου των τιμών ενέργειας και των βασικών ειδών, σε συνδυασμό με την ανεπάρκεια πρώτων υλών στη βιομηχανία, βαρύνοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις, η Γαλλία και η Ισπανία προωθούν την αύξηση του κατώτατου μισθού, ώστε να μπορούν οι εργαζόμενοι ώς ένα βαθμό να αντεπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος ζωής. Η κίνηση αυτή, ειδικά, από τη γαλλική κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν, τοποθετείται πιθανώς την 1η Οκτωβρίου. Οπως δήλωσε ο υπουργός Οικονομικών Μπρινό Λε Μερ, η άνοδος των τιμών είναι απόρροια της ισχυρής ανάκαμψης της Γαλλίας και όχι ένα δείγμα διαρθρωτικού πληθωρισμού. Ο Μπρινό Λε Μερ επισήμανε, πάντως, ότι θα προτιμούσε να αυξηθεί ο αριθμός των απασχολουμένων και όχι ο κατώτατος μισθός, φοβούμενος πως θα δημιουργηθούν περαιτέρω πληθωριστικές πιέσεις. Υπενθυμίζεται πως οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ παρατηρούν πως το φαινόμενο αυτό έχει παροδικό χαρακτήρα. Στην τελευταία συνεδρίαση της τράπεζας, η πρόεδρός της Κριστίν Λαγκάρντ επισήμανε ότι βραχυπρόθεσμα ο πληθωρισμός φαίνεται να υπερβαίνει τον επίσημο στόχο και φέτος αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2,2% (έναντι εκτίμησης της ΕΚΤ για 1,9% τον Ιούλιο). Ωστόσο, όπως προσέθεσε, ο πληθωρισμός δείχνει πως κινείται κάτω από τον στόχο της ΕΚΤ σε μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Στην περίπτωση της Ισπανίας, τώρα, o δείκτης είναι σαφώς υψηλότερος, εντείνοντας τον προβληματισμό στους κόλπους της κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ. Τον Αύγουστο ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε σε υψηλό δεκαετίας στο 3,3% κυρίως εξαιτίας την ανόδου στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας. Σε συνέντευξή του στην εφημερίδα El Pais, ο κ. Σάντσεθ δεσμεύθηκε να επαναφέρει τα τιμολόγια ηλεκτρικού στα επίπεδα του 2018, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι μετά την πανδημία η ανάκαμψη θα είναι δίκαιη και επιμερισμένη. Εξ ου και εξετάζει το ενδεχόμενο να προχωρήσει σε αύξηση του κατώτατου μισθού, ώστε να περιορίσει τις ανισότητες και το εισοδηματικό χάσμα. Και είναι χαρακτηριστικά τα όσα επισημαίνει η Νάντια Καλβίνο, υπουργός Οικονομίας της χώρας στο ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg: «Από τη στιγμή που γίναμε κυβέρνηση πριν από τρία χρόνια, η αύξηση του κατώτατου μισθού συγκαταλέγεται μεταξύ των οικονομικών προτεραιοτήτων μας». Το παρελθόν έτος η οικονομία της χώρας συρρικνώθηκε κατά 11%, ενώ εφέτος εκτιμάται ότι θα εμφανίσει τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τη δεκαετία του 1970.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός σχεδιάζει να αυξήσει τον κατώτατο μισθό των 950 ευρώ φέτος, αποπειρώμενος να θωρακίσει την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων, ενόσω το κόστος ζωής ανεβαίνει. Η Νάντια Καλβίνο θεωρεί, πάντως, ότι ο τόσο υψηλός πληθωρισμός σε επίπεδα-ρεκόρ 10ετίας είναι προσωρινός, όπως δήλωσε προσφάτως σε ομιλία της: «Η αναθέρμανση του πληθωρισμού δεν είναι δυνατόν να μας εκπλήσσει, όταν έχουν προηγηθεί πολλά χρόνια με τον δείκτη να βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα, ενώ κατά τη διάρκεια της πανδημίας σημειώθηκε σταθερότητα τιμών». Και υπογράμμισε σε καθησυχαστικό ύφος η Ισπανίδα υπουργός Οικονομίας: «Οφείλουμε να αποφύγουμε τη μετατροπή του μεταβατικού πληθωρισμού σε διαρθρωτικό, αλλά η τόνωσή του πρέπει να θεωρηθεί φυσιολογική λόγω της πολύ δυναμικής ανάκαμψης, την οποία ζούμε». Στη διεθνή αγορά ενέργειας εντύπωση προκάλεσε η απόφαση της Κίνας να αποδεσμεύσει αργό από τα στρατηγικά της αποθέματα για να σταθεροποιήσει τις τιμές. Σύμφωνα με την ανακοίνωση από την Εθνική Διοίκηση Τροφίμων και Στρατηγικών Αποθεμάτων της Κίνας, «στόχος της κίνησης ήταν να αποκλιμακωθεί η πίεση στις ανοδικές τιμές των πρώτων υλών». Την Παρασκευή κατά τις μεσημβρινές συναλλαγές το αργό Νέας Υόρκης παράδοσης Οκτωβρίου ενισχύθηκε 1,21 δολάρια, στα 69,35 δολάρια το βαρέλι, και το πετρέλαιο τύπου Brent στο Λονδίνο ανήλθε 1,24 δολάρια, στα 72,69 δολάρια το βαρέλι. Ο τυφώνας «Αϊντα» έχει διακόψει σε μεγάλο βαθμό την παραγωγή στον Κόλπο του Μεξικού και τα αποθέματα των ΗΠΑ βαίνουν μειούμενα, δίνοντας κίνητρα για να αναπτυχθεί μεταξύ των επενδυτών αγοραστικό ενδιαφέρον, ενώ παράλληλα η πανδημία λειτουργεί αποτρεπτικά, όπως αναφέρει το ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg. Συγκεκριμένα, υπολογίζεται ότι το 77% της παραγωγής πετρελαίου στον Κόλπο του Μεξικού δεν έχει αποκατασταθεί, το οποίο μεταφράζεται σε σχεδόν 1,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Με την απόφασή της να παρέμβει στην αγορά πετρελαίου, η Κίνα καθίσταται μία από τις ελάχιστες χώρες που χρησιμοποιούν ευθέως τα αποθέματά τους ως εργαλείο για να επηρεάσουν τις διεθνείς αγορές, ενώ ορισμένοι το ερμηνεύουν και ως επίδειξη ισχύος έναντι του ΟΠΕΚ.
Εκτός από το πετρέλαιο, εκτίναξη στις τιμές παρατηρείται και στο φυσικό αέριο. Στην αμερικανική προθεσμιακή αγορά οι τιμές του εκτινάχθηκαν σε επίπεδα-ρεκόρ επτά ετών εξαιτίας των ανησυχιών ότι θα παρατηρηθούν ελλείψεις ενόψει της απαιτητικής χειμερινής περιόδου. Στα μέσα της εβδομάδας, ειδικότερα, το φυσικό αέριο παράδοσης Οκτωβρίου ανήλθε 8,8% στα 4,968 δολάρια ανά εκατομμύριο βρετανικών μονάδων θερμότητας (ΒΤU) στην αγορά της Νέας Υόρκης, και αυτή ήταν και η υψηλότερη ενδοσυνεδριακή του τιμή από τον Φεβρουάριο του 2014. Η πορεία αυτή ουσιαστικά παρατείνει το ζωηρό αγοραστικό ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε λόγω των υψηλών θερμοκρασιών του καλοκαιριού σε πολλές χώρες, οι οποίες έκαναν αναγκαία τη συχνά πολύωρη χρήση των κλιματιστικών. Η συνθήκη αυτή σε συνδυασμό με τη διατάραξη της αμερικανικής παραγωγής λόγω του τυφώνα «Αϊντα» ελάττωσε την όποια αύξηση είχε σημειωθεί στα αποθέματα. Εν τω μεταξύ, ήδη στη Γηραιά Ηπειρο οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν εκτιναχθεί σε επίπεδα-ρεκόρ λόγω ανεπάρκειας προμηθειών, οι οποίες δεν θα αποκατασταθούν, έως ότου λειτουργήσει ο νέος αγωγός από τη Ρωσία, όπως αναφέρει το Bloomberg. Η τιμή αναφοράς ηλεκτρικής ενέργειας για παράδοση το 2022 στη Γαλλία ανήλθε 2,2% φτάνοντας στο ρεκόρ των 99,50 ευρώ η μεγαβατώρα και στη Γερμανία έφθασε στα 96,10 ευρώ. Τέλος, στα υψηλότερα επίπεδα από το 2015 έχει εκτιναχθεί η τιμή του ουρανίου, ενός πολύτιμου χημικού στοιχείου, το οποίο χρησιμοποιείται από τα πυρηνικά εργοστάσια παραγωγής ενέργειας. Αυτό εν μέρει οφείλεται σε επενδυτικά κεφάλαια, τα οποία κυκλώνουν με επιθετικές κινήσεις την αγορά. Συγκεκριμένα, στην προθεσμιακή αγορά ουρανίου της Νέας Υόρκης παρατηρήθηκε την προηγούμενη εβδομάδα άνοδος 15%, επίδοση η οποία θεωρείται και η υψηλότερη σε διάστημα δέκα ετών και πλέον.
Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Μπρινό Λε Μερ επισήμανε, πάντως, ότι θα προτιμούσε να αυξηθεί ο αριθμός των απασχολουμένων και όχι ο κατώτατος μισθός, φοβούμενος πως θα δημιουργηθούν περαιτέρω πληθωριστικές πιέσεις. (Φωτ. Reuters)
Συνεχή περιστατικά βίας εναντίον γυναικών και κυρίως δολοφονίες, έρχονται στην επιφάνεια στην Ιταλία. Μόνο την εβδομάδα που πέρασε καταγράφηκαν τέσσερις γυναικοκτονίες
Συνεχή περιστατικά βίας εναντίον γυναικών και κυρίως δολοφονίες, έρχονται στην επιφάνεια στην Ιταλία.
Μόνο την εβδομάδα που πέρασε καταγράφηκαν τέσσερις γυναικοκτονίες.
Τελευταίο θύμα, η Ρίτα, τριάντα χρόνων, η οποία εργαζόταν σε βιομηχανία της πόλης Βιτσέντσα, στον ιταλικό Βορρά. Την δολοφόνησε ο πρώην σύντροφός της, εξήντα ετών, μόλις εκείνη πήγε στην δουλειά, μπροστά στις συναδέλφους της. Η Ρίτα ήθελε να φέρει στην Ιταλία τα τέσσερα παιδιά που είχε αφήσει στην Νιγηρία. Εκείνος δεν συμφωνούσε και χωρίσανε. Η απόφασή της όμως να διεκδικήσει μια αυτόνομη ζωή και να δώσει προτεραιότητα στα παιδιά της προκάλεσε τυφλή βία.
Από την αρχή του χρόνου, οι γυναικοκτονίες, στη χώρα, είναι 51. Κατά μέσο όρο, μια κάθε τρεις ημέρες. Πριν την Ρίτα, δολοφονήθηκε η Άντα, από τον άνδρα της – την ημέρα του διαζυγίου – και η Αντζέλικα, στο καφέ κάτω από το σπίτι της. Άφησε ορφανά τρία παιδιά. Τα μηνύματα ευαισθητοποίησης στην τηλεόραση συνεχίζονται, όπως και οι εκκλήσεις καλλιτεχνών, πολιτικών και αθλητών. Η βία κατά των γυναικών όμως δεν έχει μειωθεί.
Δικαίως, πολλοί ζητούν να προστατεύονται με πιο αποτελεσματικό τρόπο, όλες οι γυναίκες που κάνουν έκκληση για βοήθεια στην αστυνομία και στους καραμπινιέρους. Να τους επιτρέπουν να επικοινωνούν άμεσα με τις αρχές, με ηλεκτρονική εφαρμογή. Και να παρακολουθούνται διαρκώς οι υπεύθυνοι βίαιων πράξεων, ίσως με ηλεκτρονικό βραχιόλι. Πολλές γυναίκες που καταγγέλλουν τους νυν και πρώην συντρόφους τους, συνεχίζουν να νιώθουν μόνες, χωρίς ουσιαστική ασπίδα προστασίας.
Είναι, σαφώς, παράλληλα, και θέμα παιδείας, με ευθύνες της οικογένειας και του σχολείου. Χθες βράδυ, το κεντρικό ειδήσεων του δημόσιου τηλεοπτικού καναλιού RaiTre, άρχισε με την ανάγνωση όλων των ονομάτων των γυναικών που θανατώθηκαν τον τελευταίο μήνα.
Και η συγγραφέας Σίλια Αβαλόνε, θέλησε να τονίσει: «μάθατε τις γυναίκες να μένουν πάντα ένα βήμα πίσω. Ήρθε η ώρα, επιτέλους, να εκφράσουμε τις επιθυμίες μας και να υπερασπιστούμε την ελευθερία μας. Για να βοηθήσουμε πραγματικά τον εαυτό μας, ως υποκείμενα και όχι ως αντικείμενα μιας ξεπερασμένης κουλτούρας».
Πανικός έχει κυριεύσει τον Ερντογάν στο μεταναστευτικό
Τις τελευταίες εβδομάδες, παρατηρήθηκαν απότομες αλλαγές ιδιαίτερα από τους εκπροσώπους του Προέδρου Ερντογάν και του ΑΚΡ, στην προσέγγιση της κυβέρνησης απέναντι στους Σύρους και Αφγανούς πρόσφυγες, .
Απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς της αντιπολίτευσης ότι μετά την άνοδο των Ταλιμπάν στην εξουσία και τη διάλυση του αφγανικού στρατού, η κυβέρνηση έχει κάνει μυστικές συμφωνίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες για να μεταφέρει στην Τουρκία νεαρούς Αφγανούς που εκπαιδεύτηκαν από τις ΗΠΑ στον αφγανικό στρατό, ο Ερντογάν είπε ότι ο αριθμός των νόμιμων και παράτυπων Αφγανών στην Τουρκία «αν και ο αριθμός δεν είναι σίγουρος», ανέρχεται στις 300 χιλιάδες.
Ωστόσο, ακόμη και αυτός ο αριθμός είναι μεγαλύτερος από τον πληθυσμό των περισσότερων από τους 81 νομούς της Τουρκίας.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που συνέταξε το Υπουργείο Εσωτερικών, Γενική Διεύθυνση Διαχείρισης Μετανάστευσης, από τις 2 Σεπτεμβρίου 2021 ο αριθμός των Σύρων υπό προσωρινή προστασία (SUTP) αυξήθηκε σε 3 εκατομμύρια 707 χιλιάδες. Στο τέλος του 2020, ο αριθμός αυτός ήταν 3 εκατομμύρια 641 χιλιάδες.
Με άλλα λόγια, η εισροή Σύρων προσφύγων προς την Τουρκία συνεχίζεται. Από τις αρχές του έτους, άλλες 66 χιλιάδες Σύροι έχουν έρθει στην Τουρκία και έχουν διασκορπιστεί σε διάφορες επαρχίες.
Εκτός από αυτό, εκτιμάται ότι τουλάχιστον 100 χιλιάδες Σύριοι βρίσκονται στην Τουρκία ως παράτυποι μετανάστες χωρίς να έχουν καταχωρηθεί επίσημα στα αρχεία.
Υπολογίζεται ότι ο αριθμός των ανεπίσημων αιτούντων άσυλο-μεταναναστών είναι περίπου 6 εκατομμύρια, συμπεριλαμβανομένων Αφγανών, Ιρακινών, Πακιστανών, Ιρανών, Σομαλών, Σουδανών, πολιτών των Τουρκικών Δημοκρατιών της Κεντρικής Ασίας και πολλών άλλων μη εγγεγραμμένων και άγνωστων χωρών.
Ο Ρωμαίος από το Τόγκο, ο οποίος ήθελε να επιστρέψει στον πωλητή το κινητό τηλέφωνο που αγόρασε στην Κωνσταντινούπολη την περασμένη εβδομάδα όταν αποδείχθηκε ότι ήταν σπασμένο, μαχαιρώθηκε μέχρι θανάτου από τον πωλητή που δεν ήθελε να επιστρέψει τα χρήματα.
Η δολοφονία του Ρωμαίου αποκάλυψε επίσης την ύπαρξη των πολιτών του Τόγκο στην Τουρκία. Γαι τη δολοφονία του Ρωμαίου διαμαρτυρήθηκαν εκατοντάδες υπήκοοι Τόγκο που συγκεντρώθηκαν στο σημείο όπου διαπράχθηκε ο φόνος. Η δολοφονία του Ρωμαίου αποκάλυψε ότι παράνομοι μετανάστες και αιτούντες άσυλο ήρθαν στην Τουρκία ακόμη και από τις πιο απομακρυσμένες χώρες της Αφρικής.
Η δολοφονία ενός Τούρκου νεαρού και το ξέσπασμα συγκρούσεων κατά τη διάρκεια της έντασης στις γειτονιές όπου ζουν Σύροι στην περιοχή Altındağ της πρωτεύουσας Άγκυρας, έδειξε ότι το πρόβλημα σταδιακά αποκτά διαφορετικές διαστάσεις. Μετά τη σύγκρουση, το Υπουργείο Εσωτερικών εξέδωσε εγκύκλιο που ορίζει ότι οι Σύροι στην Άγκυρα θα σταλούν στις επαρχίες όπου είναι εγγεγραμμένοι υπό καθεστώς προσωρινής προστασίας. Οι δυνάμεις ασφαλείας άρχισαν να εκκενώνουν τα σπίτια με επιδρομή στις γειτονιές όπου ζούσαν οι Σύριοι.
Ωστόσο, τα γεγονότα στην Άγκυρα αποκάλυψαν ότι οι Σύροι μπορούσαν να ταξιδέψουν ελεύθερα από τις επαρχίες όπου ήταν εγγεγραμμένοι στις μεγάλες πόλεις και ότι δεν υπήρχε κανένας έλεγχος.
Για παράδειγμα, δεν είναι γνωστό πόσοι Σύροι, ο αριθμός των οποίων είναι 531 χιλιάδες μόνο στην Κωνσταντινούπολη, ήρθαν στην Κωνσταντινούπολη από τις επαρχίες όπου είναι εγγεγραμμένοι. Η κατάσταση είναι η ίδια σε πολλούς μητροπολιτικούς δήμους.
Στη συνεδρίαση του Κεντρικού Εκτελεστικού Συμβουλίου του ΑΚΡ στις 4 Σεπτεμβρίου, βουλευτές του ΑΚΡ και στελέχη του κόμματος μετέφεραν τις παρατηρήσεις τους από τις περιφέρειές τους στον Ερντογάν, λέγοντας ότι γκέτο μεταναστών σχηματίζεται στις περισσότερες πόλεις και η ενόχληση στην κοινωνία αυξάνεται. Η είδηση ότι ο Ερντογάν είπε για πρώτη φορά στην συεδρίαση αυτή ότι οι αιτούντες άσυλο θα σταλούν στις χώρες τους και ότι απαιτούνται «λύσεις» για το θέμα, εμφανίστηκαν στα κυβερνητικά μέσα ενημέρωσης.
Έγινε σαφές ότι οι αιτούντες άσυλο και οι κυβερνητικές πολιτικές για αιτούντες άσυλο/μετανάστες μεγέθυναν τις αντιδράσεις προς τον Ερντογάν και το ΑΚΡ και έγιναν ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που μείωσαν την υποστήριξη των πολιτών προς την κυβέρνηση.
Στο πλαίσιο του προγράμματος «Mahir Eller» που υποστηρίζεται από το ταμείο της ΕΕ, του Τουρκικού Ιδρύματος Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών (TEPAV), που λειτουργεί στο πλαίσιο της Ένωσης Επιμελητηρίων και Εμπορευμάτων της Τουρκίας (TOBB) και του Πανεπιστημίου Οικονομικών και Τεχνολογίας (ETU) ), έγινε έρευνα σε 14 νομούς (Adana, Bursa, Gaziantep, Hatay, İstanbul, İzmir, Kayseri, Kilis, Konya, Mardin, Mersin, Şanlıurfa, Ankara, Kahramanmaraş κ.’α.). Στην έρευνα που είχε τίτλο «Σύροι στην αγορά εργασίας», έγιναν ερωτήσεις σε 15.617 Σύρους και 4160 Τούρκους πολίτες και σε 1567 εργοδότες-εργοδότες, οι οποίοι αποκάλυψαν επίσης εντυπωσιακά αποτελέσματα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, ενώ το 79 τοις εκατό των Σύριων δηλώνουν ότι δεν θέλουν να επιστρέψουν στη χώρα τους και σκοπεύουν να μείνουν στην Τουρκία, οι ίδιοι διαμαρτύρονται κυρίως για την απασχόλησή τους με πολύ χαμηλούς μισθούς και χωρίς ασφάλεια, και πολλές ώρες εργασίας 10-15 ώρες την ημέρα.
Ενώ το 55,3 % των Τούρκων πολιτών που συμμετείχαν στην έρευνα TEPAV δήλωσαν ότι έχασαν τη δουλειά τους εξαιτίας των Σύριων και πλέον τους ήταν δύσκολο να βρουν δουλειά, το 59,5 % δήλωσε ότι «οι Σύροι προτιμούνται από τους εργοδότες επειδή είναι πρόθυμοι να εργαστούν για χαμηλότερους μισθούς και χωρίς ασφάλιση, και ότι οι μισθοί τους έχουν μειωθεί λόγω των Σύρων».
Το 64 % των Τούρκων πολιτών που συμμετείχαν στην έρευνα πιστεύουν ότι εάν οι Σύροι επιστρέψουν στη χώρα τους, θα είναι ευκολότερο για αυτούς να βρουν δουλειά σε καλύτερες συνθήκες.
Οι κυριότερες από τις αντιδράσεις των Τούρκων πολιτών σχετικά με τις αρνητικές επιδράσεις στη ζωή τους λόγω της παρουσίας των Σύρων προσφύγων παρατίθενται στην έρευνα ως εξής:
“Διατάραξαν την ηρεμία μας – δεν προσαρμόζονται, θα ήμουν πιο ευτυχισμένος αν επιστρέψουν στη χώρα τους. Λόγω των Σύρων, οι ευκαιρίες εργασίας μας είναι περιορισμένες, είναι δύσκολο για εμάς να βρούμε δουλειά, οι μισθοί μας έχουν μειωθεί, ενοίκια σπιτιών έχουν αυξηθεί, οι παραβατικές συμπεριφορές και τα ηθικά προβλήματα έχουν αυξηθεί, εργάζονται παράνομα – δεν πληρώνουν φόρους, το κράτος κάνει περισσότερα γι’ αυτούς απ’ ότι σε μας, σ’ αυτούς δίνουν προτεραιότητα, έχουν βλάψει την οικονομία, έχουν γίνει μεγάλο βάρος για τη χώρα, οι μεγάλες οικογένειες ζουν μαζί, ο πληθυσμός τους αυξάνεται ραγδαία και ακανόνιστα”.
Εκτός από τις προαναφερθείσες καταγγελίες, υπάρχουν και εκείνοι που εξέφρασαν την άποψη, “Πρέπει να βοηθήσουμε τους μουσουλμάνους, είναι θύματα, κανείς δεν θέλει να εγκαταλείψει την πατρίδα του, είναι επίσης άνθρωποι, έχουν φύγει από τον πόλεμο”, αν και των ποσοστό αυτών είναι χαμηλό.
Στην έρευνα, τονίστηκε ότι η κυβέρνηση δεν είχε συγκεκριμένη πολιτική για τη μετανάστευση και τους αιτούντες άσυλο και έγιναν λάθη. “Μετά από 10 χρόνια, πρέπει να γίνει αποδεκτό ότι οι Σύροι δεν είναι πλέον προσωρινοί ή επισκέπτες στην Τουρκία. Οι πολιτικές για τη διαδικασία εναρμόνισης θα πρέπει να βασίζονται σε αυτήν την προϋπόθεση. Η Τουρκία χρειάζεται επειγόντως μια μεταναστευτική πολιτική που θα αντιμετωπίζει το πολυεπίπεδο ζήτημα της μετανάστευσης με μια ολιστική προσέγγιση.”
Ενώ υποστηρίζεται στα πολιτικά παρασκήνια ότι ο Ερντογάν σχεδιάζει να ιδρύσει ένα Υπουργείο Μετανάστευσης, έχει ως στόχο να αποτρέψει τη γκετοποίηση στις πόλεις, να κρατήσει τους πρόσφυγες υπό έλεγχο κ.λπ. στέλνοντας πρόσφυγες στις χώρες τους ή τοποθετώντας τους σε καταυλισμούς κοντά στα σύνορα, καταγράφονται κάποιες προετοιμασίες στην κατεύθυνση αυτή.
Όταν ξεκίνησε η πρώτη εισροή προσφύγων από τη Συρία, φιλοξενούνταν στα κέντρα προσωρινής στέγασης και οι αιτούντες άσυλο που φυλάσσονταν στους καταυλισμούς. Στη συνέχεια του δόθηκε η άδεια να φύγουν με προσωρινή ταυτότητα και προσωρινή διαμονή.
Επί του παρόντος, ο αριθμός των Σύρων που διαμένουν σε 7 καταυλισμούς σε 5 νομούς είναι μόνο 53 χιλιάδες 130 άτομα.
Ο Ερντογάν, ο οποίος εδώ και χρόνια αρνείται να ξεκινήσει διάλογο με την κυβέρνηση της Δαμασκού και τον Άσαντ, καθώς το πρόβλημα των Σύρων προσφύγων άρχισε να κλονίζει τη δύναμή του και οι αντιδράσεις στην κοινωνία αυξάνονται, αναγκάστηκε να ανοίξει πόρτα για προσέγγιση με τη Δαμασκό.
Τουρκική εφημερίδα, η οποία βρίσκεται κοντά στην κυβέρνηση, ανακοίνωσε ότι ο επικεφαλής του ΜΙΤ Χακάν Φιντάν και ο επικεφαλής της Συριακής Υπηρεσίας Πληροφοριών Αλί Μαμλούκ θα συναντηθούν σύντομα στη Βαγδάτη. Ο υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου επιβεβαίωσε επίσης την προετοιμασία για την επιστροφή των προσφύγων στη Συρία.
Ο Τσαβούσογλου είπε: “Τώρα, έχουμε αρχίσει να βλέπουμε καλύτερη υποστήριξη από τη διεθνή κοινότητα για την ασφαλή επιστροφή και απέλαση των προσφύγων στις χώρες τους. Έχουν κατανοήσει λίγο τη σοβαρότητα αυτού του ζητήματος. Συνεργαζόμαστε με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες για να επιστρέψουν πρόσφυγες, ιδιαίτερα Σύριοι, στις χώρες τους. Από αυτή την άποψη, οι γειτονικές προς τη Συρία χώρες, Τουρκία, Λίβανος, Ιορδανία και Ιράκ, ξεκινήσαμε μια πρωτοβουλία για το θέμα αυτό”.
Ο Τσαβούσογλου δήλωσε ότι είδαν μια αναστάτωση στην κοινωνία και είπε: «Είναι μεγάλο λάθος να βλέπουμε αυτό το ζήτημα με ρατσιστική και φασιστική προσέγγιση. Από την άλλη πλευρά, ακόμη και αν πρόκειται για κοινωνικό πρόβλημα, συνεργαζόμαστε με όλα τα θεσμικά μας όργανα, ειδικά το Υπουργείο Εσωτερικών, για να το αξιολογήσουμε με ψυχραιμία, να δημιουργήσουμε νέες πολιτικές και να βρούμε μια λύση».
Οι πρόσφατες εξελίξεις δείχνουν ότι ο Ερντογάν ετοιμάζεται για σοβαρές αλλαγές στην προσέγγισή του προς τους αιτούντες άσυλο, τις οποίες προηγουμένως υπερασπίστηκε λέγοντας «Εμείς είμαστε αυτοί που παρέχου βοήθεια, αυτοί είναι οι πρόσφυγες».
Ο Ερντογάν, ο οποίος μέχρι πριν από μερικές εβδομάδες έλεγε ότι η Τουρκλια μπορεί να πάρει Αφγανούς πρόσφυγες, τώρα άρχισε να λέει: «Δεν έχουμε τη δυνατότητα να πάρουμε ούτε έναν πρόσφυγα, δεν μπορούμε να είμαστε η αποθήκη προσφύγων της Ευρώπης».
Τώρα πλέον δηλώνεται ανοιχτά ότι οι πρόσφυγες θα σταλούν πίσω και το θέμα αυτό γίνεται η κύρια ατζέντα της κυβέρνησης.
Η στροφή του Ερντογάν στην πολιτική ασύλου/μεταναστών μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αναζήτηση ομαλοποίησης των σχέσεων με τον Άσαντ χτυπώντας την πόρτα της Δαμασκού στο εγγύς μέλλον.
Η διοίκηση των Βρυξελλών αξιολογεί αρνητικά την πρωτοβουλία Mini Schengen (Open Balkan) των ηγετών της Βόρειας Μακεδονίας, της Σερβίας και της Αλβανίας και θεωρεί ότι υπονομεύει την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση της περιοχής.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι ο Ράμα, ο Βούτσιτς και τα Ανοιχτά Βαλκάνια του Ζάεφ είναι εντελώς ασυμβίβαστα με την πρωτοβουλία περιφερειακής ανάπτυξης που αναφέρεται με τη συμμετοχή της Βοσνίας -Ερζεγοβίνης, του Μαυροβουνίου και του Κοσσυφοπεδίου, όπως αποκάλυψαν διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες.
Σύμφωνα με την ειδησεογραφική πύλη των Σκοπίων, ‘Mkd’, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι αυτή η πρωτοβουλία δεν πρέπει να υποστηριχθεί επειδή θεωρεί ότι μειώνει τη στρατηγική εταιρική σχέση της ΕΕ με τα Βαλκάνια και ανοίγει τη θέση των Ηνωμένων Πολιτειών ως του μοναδικού στρατηγικού εταίρου με τις βαλκανικές χώρες.
Η ΕΕ θα λάβει μέτρα για την ελαχιστοποίηση αυτής της πρωτοβουλίας, λένε διπλωματικές πηγές.
Αυτή η επιφύλαξη της διοίκησης των Βρυξελλών επισημαίνεται επίσης στις αναφορές των μέσων ενημέρωσης των κρατών μελών της ΕΕ.
Η ιταλική εφημερίδα Stampa ανέφερε ότι αυτή ήταν μια φυσιολογική αντίδραση στις καθυστερήσεις στις συνομιλίες ένταξης αυτών των χωρών και στην αναζήτηση μιας εναλλακτικής λύσης στη νεφελώδη ευρωπαϊκή προοπτική.
Η γαλλική εφημερίδα Liberation σημειώνει την απουσία του Κοσσυφοπεδίου, του οποίου ο «αριστερός εθνικιστής πρωθυπουργός Άλμπιν Κούρτι λέει ότι θα προτιμούσε να συμμετάσχει στη διαδικασία του Βερολίνου».
Η βουλγαρική εφημερίδα Duma αναφέρει ότι η «μίνι Σένγκεν» αναφέρεται στις Βρυξέλλες ως διαχωρισμός αυτονομίας, ο οποίος δημιουργεί ένα είδος βαλκανικής συμμαχίας αντί για ευρωπαϊκή συμμαχία.
«Η ΕΕ έχει αρχίσει να διασπάται στη Βουλγαρο-ρουμανική ΕΕ και τη Γερμανική Ένωση καθώς η Ομάδα του Βίσεγκραντ λειτουργεί ήδη δυτικά της Σερβίας …
Η ΕΕ φαινόταν να είναι αιώνια, αλλά αποδεικνύεται ότι είναι προσωρινή, όπως όλες οι άλλες μορφές συμμαχιών … », εκτίμησε το σλοβενικό Dnevnik.
«Οι Βαλκάνιοι ηγέτες (Ράμα, Ζάεφ και Βούτσιτς) έλαβαν το μήνυμα ότι θα πρέπει να περιμένουν την ΕΕ ενώ οι ΗΠΑ υποστήριξαν τις προσπάθειές τους …
Η πολιτική βούληση για διεύρυνση της ΕΕ είναι πολύ αδύναμη μεταξύ των ισχυρότερων μελών της Ευρωπαϊκό μπλοκ, ειδικά τώρα που η Γερμανίδα «Καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ, η συνωμοσία για την ένταξη των Βαλκανίων, εγκαταλείπει την εξουσία», ανέλυσαν οι βρετανικοί Financial Times.
«Η Ελλάδα έχει ευθυγραμμισμένα συμφέροντα με την Τουρκία
Αδιανόητητη ήταν η τοποθέτηση που έκανε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης μιλώντας σήμερα στη ΔΕΘ, καθώς σε ερώτηση για το πως θα υπερασπιστεί η Ελλάδα τα σύνορα της από τους Αφγανούς, οπότε και απάντησε ότι «Ελλάδα και Τουρκία έχουν ευθυγραμμισμένα συμφέροντα»!
Ένα πραγματικά ανέλπιστο δώρο στην Τουρκία την ώρα που η τουρκική επιθετικότητα έχει χτυπήσει «κόκκινο» και η Ελλάδα προσπαθεί να αποκρούσει τις τουρκικές συκοφαντίες και να αποδείξει ότι η Τουρκία εργαλειοποιεί το προσφυγικό και το μεταναστευτικό.
Ο Κ.Μητσοτάκης με αυτή του την αψυχολόγητη δήλωση όχι μόνο έδωσε συγχωροχάρτι στην Τουρκία, αλλά ακύρωσε και όλες τις αιτιάσεις της Ελλάδας εδώ και χρόνια. Ενώ μάλιστα οι δηλώσεις αυτές γίνονται την ώρα που στην Άγκυρα μιλούν ανοιχτά για την «Γαλάζια Πατρίδα».
Δείτε ακριβώς την δήλωση του:
Όπως ήταν αναμενόμενο και σε χρόνο ρεκόρ, οι Τούρκοι έκαναν την δήλωση πρωτοσέλιδο με πανηγυρικούς τόνους. Δείτε για παράδειγμα την ηλεκτρονική έκδοση της Σαμπάχ λίγη ώρα μετά:
Γράφουν συγκεκριμένα:
«Turkey, Greece on same page about irregular migration: Mitsotakis»
Ελλάδα και Τουρκία στην ίδια σελίδα (συμφωνούν) για την παράνομη μετανάστευση…
Με απλά λόγια, εδώ και δύο χρόνια η Τουρκία απειλεί, παραβιάζει τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, συνάπτει παράνομα μνημόνια με τα οποία διαγραφεί ακόμα και ελληνικά νησιά από τον χάρτη, επιθυμεί αφοπλισμό των ελληνικών νησιών, αλλά ο Κυριάκος Μητσοτάκης τους δίνει συγχωροχάρτι το οποίο εκμεταλλεύονται δεόντως.
Είχαν δίκιο οι Τούρκοι που πανηγύριζαν την βραδιά της εκλογής Μητσοτάκη, τον Ιούλιο του 2019. Εμείς δεν είχαμε καταλάβει.
Turkey’s role in the Greater Middle East is under international scrutiny after asserting its intention to become a regional middle power in the emerging multipolar international system. To achieve this it gradually moves away from the West (and the North Atlantic Alliance) in an attempt to pivot east (Eurasia). Purchasing the Russian made S-400 missile system was the onset of this risky foreign policy shift that is becoming progressively a headache for its Western allies. Turkey’s ambitions however are restrained by the lack of a nuclear arsenal which would serve as a vehicle to its independence from the NATO shield.
Nuclear Proliferation
The significance that Ankara attributes to nuclear weapons is evident from the relevant statement of Turkey’s President Recep Tayyip Erdoğan in September 2019 at the Economic Forum of Central Anatolia. “Some countries have missiles with nuclear warheads, not one or two. But (they tell us) we can’t have them. This, I cannot accept” he stated and added “we have Israel nearby, as almost neighbors. They scare (other nations) by possessing these. No one can touch them.” The Turkish President concluded saying “we are working on this”, thus implying that they their efforts to acquire a nuclear arsenal is already in progress. The Turkish President also clarified his intentions to the UN General Assembly in 2019, when he criticized the “Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons” (which Turkey signed in 1980), since it prohibits countries such as Turkey to develop nuclear weapons. It should be stated that Turkey has signed the “Comprehensive Nuclear-Test-Ban Treaty” back in 1996. However, the revisionist goals of the Turkish leadership, yield little hope on Turkey keeping its obligations on both treaties.
Will Turkey soon become a nuclear-weapon state?
“I hope it will not happen, but Turkey seems to be in quest of it” said Dr. Moritz Kütt, a nuclear weapons expert and researcher at the Institute for Peace Research and Security Policy of Hamburg University. He also added that “nuclear weapons will not calm the security situation; instead they will bolster up Turkey’s ‘ego’. Nuclear bombs guarantee a place in the forefront of geopolitics. An idea that Erdoğan likes a lot.” More concerned appeared the Israeli political scientist Yakov Kedmi who clarified that, it is only a matter of time before Ankara acquires a nuclear arsenal and it is impossible to prevent this. It is also reminded that on February 15, 2010, former Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu had warned former Greek Prime Minister George Papandreou that, Turkey already had the capability to become a nuclear-weapons state.
This concern intensified after aljazeera.com brought to light information which suggested that Islamabad intends to covertly support Turkey’s nuclear-weapons program.
Such alarm bells have been ringing since 2015, when German secret services discovered that Turkey appeared to be following Iran’s footsteps. It was revealed that President Erdoğan demanded back in 2010 to secretly start the construction of uranium enrichment facilities. In addition, there are suspicions that Turkey has already attained enriched uranium originating from a former Soviet republic.
Notably, Turkey was also involved in the activities of Pakistani nuclear smuggler Abdul Qadeer Khan, who sold thousands of centrifuges (their electronic systems came from Turkey) between 1987 and 2002 in Iran, North Korea and Libya.
The ballistic missiles and space program objective
The prerequisite of a nuclear weapons program is the ballistic missile program which aims to develop missiles that will carry nuclear warheads. The Turkish-made Short Range Ballistic Missiles (range >1000km) are already in production while there are reports of producing missiles with a range of over 1000km. In addition, emphasis should be given to the announced Turkish space program.
-Firstly, because it will support the volume of data related to the satellite navigation of the Turkish UAVs, at the same time with the ballistic missiles.
-Secondly, because it will facilitate the development of missiles with a range of 3500km or greater (Medium Range Ballistic Missiles or larger).
The threat imposed on the states that lay within this range is obvious without considering the possibility of launching the ballistic missiles from surface ships or submarines. Thus the Turkish space program should be closely monitored to clarify whether it is covertly used to support its nuclear weapons program.
Equal distances from Russia-USA, Closer to Pakistan
The construction of the Akkuyu Nuclear Power Plant (as well as those planned to be built in Sinope and in Eastern Thrace) is certainly not coincidental either. This aims to reduce Turkey’s energy dependence on one hand (in 2020, approximately 72% of its energy demand was met through imports) and on the other hand, it serves as an induction in the nuclear expertise. Dozens of Turks are already studying Nuclear Engineering at Russian universities since 2015.
Russia has every reason to provide the know-how for the construction of Turkey’s Akkuyu Nuclear Power Plant in an attempt to hinder NATO’s unity. However, the Russian-Turkish opportunistic cooperation will not feed the latter’s ambition in attaining nuclear weapons. Their competing interests collide in many cases. Russia wouldn’t want to see a nuclear arsenal in such close proximity to its borders. The leader of the Liberal Democratic Party of Russia Vladimir Zhirinovsky is convinced: if Iran and especially Turkey have nuclear weapons, they will turn against Russia. This does not suggest that Turkey will not achieve its aim. On the contrary it means that Turkey will have to overcome many obstacles set by important states with interests in the wider region, such as Israel, France, Egypt, Saudi Arabia and the UAE. Above all, Turkey will have to face the growing conflict of interest with the US. There are many reasons upon which Turkey will not be tolerated as nuclear-weapon state. As abovementioned, this will instigate its geostrategic autonomy, causing the existing Euro-Atlantic security architecture to disintegrate. In addition, it will trigger a nuclear arms race in the wider region. All of these destabilization fears have long been addressed by the US.
Consequently Turkey’s alleged choice to approach the co-religionist (and less pro-Western under the leadership of Imran Khan) and willing Pakistanis for supporting its nuclear-weapons program (1 , 2 , 3 and 4), does not come as a surprise, since it has little or no other option in this venture. The two Sunni forces share the same strategic goals in the Mediterranean and India which derive from their close historic and economic ties. Their defense cooperation agreements (1 , 2 , 3 , 4 , 5 , 6 and 7) are already expanding as a result of the events in Afghanistan which contributed to further strengthen their relations (1 , 2 and 3). The director of the Middle East Center for Reporting and Analysis, Jonathan Speyer, stresses that “Ankara’s strong and burgeoning strategic ties to Pakistan are causing international concern regarding the possibility of a transfer of nuclear weapons knowledge between the two countries. Turkey already has the will and the raw materials. This knowledge is the factor it currently lacks.”
Drifting apart from the West
Nonetheless, Turkey’s eagerness to embark on a nuclear-weapons program should be seen in the bigger context. There are clear indications that the Eurasianist ideology creeps in Turkey’s top-ranking policymakers. Analysts identify this ideology as a Turkish version of the Ba’athism in the Arab world. The Eurasianists argue that Turkey’s interests lie outside the Western world and therefore should join the “anti-imperialist” camp led by Russia and China.
When speaking about Afghanistan, Turkish president Recep Tayyip Erdoğan said: “Imperial powers entered Afghanistan; they have been there for over 20 years. We also stood by our Afghan brothers against all imperial powers.” A similar statement made by the Pakistani Prime Minister Imran Khan, revealed the common grounds of the two Sunni forces in their ideological (and religious) beliefs. He said that the Taliban are “breaking the chains of slavery.” Some would argue that both statesmen are influenced by the jihad theorist Sayyid Qutb (author of the influential book “Milestones”) and his idea of victimization of Muslims by foreigners or “imperialists”. He believed that western nations are attempting to undermine Islamic empowerment thus jihad is the tool to liberate the “suppressed” Muslims from the “imperial powers” (see also 1 , 2 , 3).
Conclusions
It is evident that the alleged new venture of Turkey in the nuclear weapons field is in all cases a cause of serious concern for its Western allies. Its decision to drift away (1 and 2) from the North Atlantic alliance and become a strategically autonomous Eurasianist power, presupposes the acquisition of a nuclear arsenal. This will lead to a reflexive nuclear arms race of key states in the wider sensitive region, hindering the already fragile balances and undermining the existing Euro-Atlantic security architecture. Such prospect cannot be reversed by false hopes on a softer policy after a leadership change in the Turkish elections of 2023, or worst by transactionalism that will boost Turkey’s confidence. It is arguable that Turkey’s overambitious geopolitical balancing act is pushing the limits of its diplomatic, economic and military capabilities. Therefore restraining its activities in these fields (especially its military hardware / technology as well as the space, missile and nuclear programs) by the states affected most and the US, is most likely to weaken its eagerness and tame its revisionist goals.
Διάβασα τη συνέντευξη του πρωθυπουργού στους δημοσιογράφους στο πλαίσιο της ΔΕΘ.
Δεν υπάρχει τίποτε καινούριο. Απολύτως τίποτε.
Επειδή ασχολήθηκα, τελευταια, αρκετά με τη Θεσσαλονίκη και επειδή συνηθίζεται τέτοιες ημέρες οι πρωθυπουργοί να κάνουν σχετικές δηλώσεις ας μου επιτραπεί ένα, τελευταίο, σχόλιο γιατί σας κούρασα και κουράστηκα και εγώ με την ενασχόλησή μου με μια πόλη που δεν θέλει να αλλάξει.
Όταν επιζητώ κυβερνητικό ενδιαφέρον για τη Θεσσαλονίκη δεν εννοώ να μας πιάσει απο το χεράκι ο πρωθυπουργός. Εννοώ το κοινότοπο για στοιχειωδώς σοβαρές χώρες.
Ποιός είναι ο προορισμός που ο κεντρικός σχεδιασμός έχει για την πόλη και πως μπορεί να επιτευχθεί. Ο σχεδιασμός μέσα σε ένα μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Δυστυχώς δεν υπάρχει κανένα τέτοιο σχέδιο.
Μειδίασα όταν, αντί γι αυτά, διάβασα τις αναφορές του κ. Μητσοτάκη στο Πάρκο Παύλου Μελά και στα γήπεδα του Άρη και του ΠΑΟΚ. (Έχουμε έναν χωματόδρομο στη γειτονιά μας, θα μπορούσαμε να τον βάλουμε στον κυβερνητικό σχεδιασμό;).
Προσέξτε, επίσης, τις αναφορές στο μετρό: Τόσο ο κ. Μητσοτάκης όσο, κυρίως, ο αρμόδιος υπουργός Κ. Καραμανλής λένε πως στόχος τους είναι να παραδοθεί το 2023. Στόχος. Καμιά βεβαιότητα. Και όπως είπαν παλαιότερα διάφοροι δήμαρχοι της πόλης τα έργα στη Θεσσαλονίκη ωριμάζουν πολύ αργότερα απο ό,τι αλλού. Ίσως, λόγω το κλίματος. Και εδώ φταίει η κλιματική αλλαγή.
Αυτά και τέρμα η Θεσσαλονίκη. Ας ασχοληθούν οι άνθρωποι που επελέγησαν
ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ ΠΟΛΕΜΟΥΣ (1912- 1913) ΩΣ ΤΟ 1990
Ο 20ος αιώνας ήταν μία περίοδος εδαφικών και πολιτικών αναπροσαρμογών, όχι μόνο για την Ευρώπη αλλά και για τα Βαλκάνια. Ξεκίνησε με δύο μεγάλες Αυτοκρατορίες (Οθωμανική, Αυστροουγγρική) σε παρακμή και τελείωσε με τη διάσπαση της Γιουγκοσλαβίας του Τίτο και τη δημιουργία νέων κρατών. Κατά τη διάρκεια του αιώνα αυτού, ενσαρκώθηκαν αλλά και διαψεύστηκαν προσδοκίες εθνών – κρατών (όπως το όραμα της Μεγάλης Ελλάδας).
Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό να εξετάσει, να παρουσιάσει και να αναδείξει όλες τις εδαφικές μεταβολές που συντελέστηκαν στην περιοχή των Βαλκανίων από τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο μέχρι και το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η περιοχή των Βαλκανίων υπήρξε θέατρο πολεμικών επιχειρήσεων κατά το μεγαλύτερο μέρος του 20ου αιώνα. Συνέπεια αυτού, υπήρξαν τέσσερις αναδιανομές εδαφών, μία μετά το τέλος κάθε πολέμου.[1]
Η πρώτη αναδιανομή εδαφών στην περιοχή των Βαλκανίων συντελέστηκε μετά το τέλος του Α’ Βαλκανικού Πολέμου και η τελευταία μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Στην ανατολή του 20ου αιώνα, το μεγαλύτερο τμήμα των Βαλκανίων αποτελούσε τμήμα της παρακμάζουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τα εδαφικά όρια της Ελλάδας έφταναν στη Θεσσαλία και σε τμήμα της Ηπείρου.[2][3]
Η Βουλγαρία, μετά το Συνέδριο του Βερολίνου (1878), περιελάμβανε τα εδάφη βόρεια του Αίμου, ενώ νότια αυτού ιδρύθηκε η αυτόνομη επαρχία της Ανατολικής Ρωμυλίας με βόρειο σύνορο της τον Αίμο και νότιο την οροσειρά της Ροδόπης. Στις 8 Σεπτεμβρίου 1885 τμήμα του βουλγαρικού στρατού κατέλαβε την Ανατολική Ρωμυλία και την προσάρτησε στο βασίλειο της Βουλγαρίας.[4]
Το 1908 εκδηλώθηκε η Επανάσταση των Νεότουρκων. Πρόκειτο, ουσιαστικά, για μία κίνηση αποτελούμενη, κυρίως, από μουσουλμάνους Οθωμανούς. Κύρια αιτήματα τους ήταν η επαναφορά του Συντάγματος που είχε καταργήσει ο Σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίτ Β’, η απομάκρυνση του Σουλτάνου από τον θρόνο και η ισονομία μεταξύ των διάφορων εθνοτήτων της Αυτοκρατορίας. Πράγματι, ο Αμπντούλ Χαμίτ Β’ έφυγε από τον θρόνο και τον διαδέχτηκε ο Μεχμέτ Ε’.[5] Παρά την επικράτηση της Επανάστασης των Νεότουρκων, δεν πραγματοποιήθηκαν οι προγραμματικές δεσμεύσεις, ειδικότερα τα τμήματα που αφορούσαν στους μη μουσουλμάνους υπηκόους της Αυτοκρατορίας.
Τα Βαλκάνια πριν τους Βαλκανικούς Πολέμους (http://www.bc.edu/bc org/avp/cas/his/CoreArt/maps/balkan maps.html , 14/10/2015)
Στις 12 Μαρτίου 1912 υπογράφτηκε η Συνθήκη Φιλίας και Συμμαχίας μεταξύ της Σερβίας και της Βουλγαρίας και δύο μήνες αργότερα, στις 29 Μαΐου του ίδιου έτους, η Ελλάδα εντάχθηκε στη Βαλκανική Συμμαχία υπογράφοντας αντίστοιχη συμφωνία με τηΒουλγαρία.[6] Τελευταίο προσχώρησε στη Συμμαχία το Μαυροβούνιο. Παρόλα αυτά, στο κείμενο της Συνθήκης δεν υπήρξε καμία αναφορά στην διανομή των εδαφών μετά τον πόλεμο,[7] κάτι που οδήγησε στον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο.
Στις 6 Οκτωβρίου 1912, οι πρέσβεις της Ελλάδας, της Βουλγαρίας και της Σερβίας, με τελεσίγραφο που επέδωσαν στην Υψηλή Πύλη, αξίωσαν από τον Σουλτάνο να προβεί σε μεταρρυθμίσεις στις ευρωπαϊκές κτήσεις της Αυτοκρατορίας. Η Υψηλή Πύλη απέρριψε το τελεσίγραφο ως απαράδεκτο. Αυτό σήμανε και την αρχή των πολεμικών επιχειρήσεων.
Μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, οι στρατοί των τεσσάρων σύμμαχων κρατών (Ελλάδα, Σερβία, Μαυροβούνιο, Βουλγαρία) κατέλαβαν σχεδόν το σύνολο των ευρωπαϊκων εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η Ελλάδα κατέλαβε την Δυτική και Κεντρική Μακεδονία, την Ήπειρο και τα νησιά του Αιγαίου (εκτός από τα Δωδεκάνησα). Η Βουλγαρία κατέλαβε την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη. Η Σερβία κατέλαβε το Κόσσοβο και την Άνω Μακεδονία (σημερινή ΠΓΔΜ), ενώ τα εδαφικά κέρδη του Μαυροβουνίου ήταν μικρά.
Back to top Συνθήκη του Λονδίνου (30 Μαΐου 1913) έβαλε τέλος στον Α` Βαλκανικό πόλεμο..
Μετά τη λήξη των εχθροπραξιών, συγκλήθηκε στο Λονδίνο Διεθνής Διάσκεψη με τη συμμετοχή των αντίπαλων πλευρών και των Μεγάλων Δυνάμεων, που κατέληξε στην ομώνυμη Συνθήκη με την οποία τερματίστηκε και επίσημα ο Α’ Βαλκανικός Πόλεμος (30.05.1913).
Σύμφωνα με τη Συνθήκη αυτή: α) εκχωρούνταν όλες οι κτήσεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας δυτικά της γραμμής Αίνου – Μήδειας (με εξαίρεση την περιοχή της Αλβανίας) στους συμμάχους, β) ο Σουλτάνος παραιτούνταν από τα δικαιώματά του στην Κρήτη, γ) οι Μεγάλες Δυνάμεις, από κοινού με τα σύμμαχα κράτη, αναλάμβαναν να καθορίσουν τα εδαφικά όρια του νεοσύστατου κράτους της Αλβανίας, καθώς και το μέλλον των νησιών του Αιγαίου.
Επί της ουσίας, η Συνθήκη του Λονδίνου δεν επίλυσε το ζήτημα της διανομής των απολεσθέντων εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Επιπλέον, η Σερβία και η Βουλγαρία συνελήφθησαν εξ απήνης λόγω προέλασης του Ελληνικού Στρατού στη Μακεδονία και την Ήπειρο, κάτι που εμπόδισε την εφαρμογή των διατάξεων της σερβοβουλγαρικής αμυντικής συμφωνίας του Μαρτίου του 1912. Ακόμη, άφηνε ανοιχτό το ζήτημα της διανομής της Μακεδονίας. [1]
Με βάση τα παραπάνω, τα σύμμαχα κράτη προσάρτησαν τα εδάφη που κατέλαβαν κατά τις πολεμικές επιχειρήσεις. Η εξέλιξη αυτή, όπως ήταν φυσικό, δυσαρέστησε τη Σερβία[2] αλλά, κυρίως, τη Βουλγαρία που έβλεπε το όραμά της (της Μεγάλης Βουλγαρίας) να διαψεύδεται για μια ακόμα φορά.
Με τις παραπάνω εξελίξεις, η Βουλγαρία θεώρησε ότι ήταν η μεγάλη αδικημένη της Συνθήκης του Λονδίνου και έπρεπε να καταλάβει και να προσαρτήσει τα εδάφη που της είχαν στερήσει οι έως τότε σύμμαχοί της (Ελλάδα, Σερβία). Στο μεταξύ, υπογράφτηκε αμυντικό σύμφωνο μεταξύ της Ελλάδας και της Σερβίας στις 1 Ιουνίου 1913. Μεταξύ των όρων της συνθήκης περιλαμβανόταν η αλληλέγγυα υποστήριξη των δύο κρατών για να έχουν κοινά σύνορα με τη Βουλγαρία και η απαγόρευση σε κάθε συμβαλλόμενο μέρος να προχωρήσει σε ιδιαίτερες συνομιλίες με τη Βουλγαρία.
Στις 29 Ιουνίου 1913, ο βουλγαρικός στρατός εξαπέλυσε επίθεση εναντίον των ελληνικών δυνάμεων στην περιοχή της Νιγρίτας και του Παγγαίου και των σερβικών στη Μπρεγκάλνιτσα και στη Γευγελή. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, μόλις ένα μήνα, η Βουλγαρία έχασε τον πόλεμο και συγκλήθηκε διάσκεψη ειρήνης στο Βουκουρέστι.
Η Διάσκεψη του Βουκουρεστίου, 30 Ιουλίου 1913, και το τέλος των Βαλκανικών Πολέμων
Η διάσκεψη στο Βουκουρέστι κατέληξε στην υπογραφή της ομώνυμης συνθήκης ειρήνης (30.07.1913). Σύμφωνα με αυτή τη Συνθήκη: α) παραχωρήθηκε η Ανατολική Μακεδονία στην Ελλάδα. Η Βουλγαρία διατήρησε τη Δυτική Θράκη, καθώς και την περιοχή Στρώμνιτσα-Πετρίτσι και Άνω Τζουμαγιά-Ράζλογκ, β) η Νότια Δοβρουτσά παραχωρήθηκε στη Ρουμανία, γ) το Μαυροβούνιο προσάρτησε τμήμα του Κοσσυφοπεδίου και του Νόβι Παζάρ. Επίσης, στις 29 Ιουλίου 1913 αναγνωρίστηκε ως ανεξάρτητο κράτος η Αλβανία.[3]
Δύο μήνες μετά, υπογράφτηκε η Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης. Σύμφωνα με αυτή: α) η Βουλγαρία παραχωρούσε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία την Ανατολική Θράκη, εκτός των πόλεων Σβίλεγκραντ, Ιβαήλοφγκραντ και Μάλκο Τύρνοβο, β) οι Μεγάλες Δυνάμεις εκχωρούσαν στην ελλάδα την κυριαρχία στα νησιά του Αιγαίου, εκτός των νησιών Ίμβρος, Τένεδος και Καστελόριζο.[4]
Τα Βαλκάνια μετά το τέλος του Β’ Βαλκανικού Πολέμου (http://www.bc.edu/bc org/avp/cas/his/CoreArt/maps/balkan
Ο Α! ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
Με την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1914, τα Βαλκάνια χωρίστηκαν στα δύο στρατόπεδα, την Αντάντ και τις Κεντρικές Αυτοκρατορίες. Η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Σερβία εντάχθηκαν στην Αντάντ, ενώ η Βουλγαρία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία στις Κεντρικές Αυτοκρατορίες.
Μετά το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, στις 11 Νοεμβρίου 1918, τα δύο αντιμαχόμενα μέρη ξεκίνησαν διαπραγματεύσεις για την υπογραφή συνθηκών ειρήνης. Παράλληλα, συστήθηκε ένα νέο κράτος στην περιοχή των Βαλκανίων, το Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων,[5][6][7] ενώ η Αλβανία ανέκτησε την εδαφική της υπόσταση.[8]
Με τη συνθήκη του Αγίου Γερμανού, τον Σεπτέμβριο του 1919, η Αυστρία αναγνώρισε την ανεξαρτησία της Ουγγαρίας, του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων, της Πολωνίας και της Τσεχοσλοβακίας.[9][10]
Με τη Συνθήκη του Νεϊγύ (27 Νοεμβρίου 1919) η Βουλγαρία παραχώρησε όλες τις εδαφικές κτήσεις της κατά τους Βαλκανικούς Πολέμουςστο Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβενών, την Ελλάδα και τη Ρουμανία, ενώ της επιδικάστηκε η πληρωμή πολεμικών αποζημιώσεων στα γειτονικά της κράτη ύψους 2,250 δισεκατομμυριών χρυσών φράγκων.
Με τη Συνθήκη των Σεβρών, η Οθωμανική Αυτοκρατορία προβλεπόταν να παραχωρήσει στην Ελλάδα την Ανατολική Θράκη μέχρι τη γραμμή της Τσατάλτζας και τα νησιά Ίμβρο και Τένεδο. Η περιοχή της Σμύρνης θα τελούσε υπό ελληνική διοίκηση για πέντε χρόνια και οι κάτοικοι της θα αποφάσιζαν μέσω δημοψηφίσματος την ένωση με την Ελλάδα ή την ίδρυση νέου κράτους. Όμως, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, τον Αύγουστο του 1922, η κατάσταση άλλαξε.
Με τη Συνθήκη της Λωζάνης, τον Ιούλιο του 1923, παραχωρήθηκε στην Τουρκία η Ανατολική Θράκη, τα νησιά Ίμβρος και Τένεδο και η περιοχή της Σμύρνης. Χερσαίο σύνορο μεταξύ των δύο κρατών ορίστηκε ο ποταμός Έβρος. Επίσης, συμφωνήθηκε υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών, με εξαίρεση τους Έλληνες της Κωνσταντινούπολης και τους Μουσουλμάνους της Δυτικής Θράκης. Τέλος, αναγνωρίστηκε η παραμονή του Οικουμενικού Πατριαρχείου στην Κωνσταντινούπολη. [11]
Μετά την ολοκλήρωση των πολεμικών επιχειρήσεων και την εδαφική αναδιανομή που συντελέστηκε ως απόρροια των συνθηκών ειρήνης που υπογράφτηκαν ξεκίνησαν οι πρώτες ρεβανσιστικές τάσεις κρατών, όπως η Βουλγαρία, αλλά και αποσχιστικά κινήματα εθνοτικών ομάδων, όπως οι Κροάτες του Βασιλείου των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων.[12][13]
Η Βουλγαρία, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, καλούνταν να πληρώσει ένα μεγάλο για την εποχή ποσό ως πολεμική αποζημίωση. Μετά την ανατροπή του Σταμπολίσκυ από την ΕΜΕΟ, το 1923, η νέα κυβέρνηση ζήτησε ξεκάθαρα αναθεώρηση των συνθηκών ειρήνης του 1919. Η αξίωση αυτή βασίστηκε στο άρθρο 19 της Κοινωνίας των Εθνών, σύμφωνα με το οποίο:
Η Συνέλευση (της Κοινωνίας των Εθνών) μπορεί από καιρό σε καιρό να συμβουλεύσει την αναθεώρηση, από τα μέλη της Κοινωνίας, των συνθηκών που έχουν καταστεί ανεφάρμοστες και την εξέταση των διεθνών εξελίξεων, η συνέχιση των οποίων μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την παγκόσμια ειρήνη.[14]
Παράλληλα, η Βουλγαρία ακολούθησε μία πολιτική εξομάλυνσης των σχέσεων της με το γειτονικό Βασίλειο Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων,[15] γεγονός που ερμηνεύθηκε από την ελληνική πλευρά ως από κοινού διεκδίκηση της Μακεδονίας και της Θράκηςπροκειμένου να επιλυθούν οριστικά τα μεταξύ τους εδαφικά ζητήματα. Προς αντιμετώπιση των αναθεωρητικών πολιτικών, αλλά και ως μία απόπειρα δημιουργίας μίας περιφερειακής συμμαχίας, η Γιουγκοσλαβία, η Ρουμανία και η Τσεχοσλοβακία ίδρυσαν, με τη στήριξη της Γαλλίας, την Μικρή Αντάντ.
ΤΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟ 1930
Διασκέψεις για την δημιουργία μιας “Ομοσπονδίας των Βαλκανικών Λαώ” στο μεσοπόλεμο. Η υπογραφή του τετραμερούς Βαλκανικού Συμφώνου το 1934.
Το 1930 εγκαινιάστηκε μία νέα προσπάθεια δημιουργίας περιφερειακής συμμαχίας σην περιοχή των Βαλκανίων, με την καθιέρωση των ετήσιων συνόδων της Βαλκανικής Διάσκεψης. Επρόκειτο, επί της ουσίας, για μία προσπάθεια βαλκανικής ομοσπονδίας των κρατών της περιοχής. Συμβαλλόμενα μέρη ήταν η Αλβανία, η Βουλγαρία, η Γιουγκοσλαβία, η Ελλάδα, η Ρουμανία και η Τουρκία.[16][17][18] Την ίδια χρονιά, υπογράφτηκε μταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας το Σύμφωνο Φιλίας. Οι ετήσιες σύνοδοι αυτές ακολουθήθηκαν από την υπογραφή του Βαλκανικού Συμφώνου το 1934, που υπογράφτηκε από την Ελλάδα, την Τουρκία, τη Γιουγκοσλαβία και τη Ρουμανία.[19]
Η υπογραφή του Βαλκανικού Συμφώνου συνάντησε αντιδράσεις σε πολλά επίπεδα. Η Αλβανία[20][21]και η Βουλγαρία αρνήθηκαν να υπογράψουν το Σύμφωνο, έχοντας υποστεί πιέσεις τόσο από το εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό. Επίσης, η Κοινωνία των Εθνών δεν αναγνώρισε, επί της ουσίας, τη νομική δεσμευτικότητα του Συμφώνου λόγω του γεγονότος ότι δε συμμετείχαν σε αυτό όλες οι χώρες των Βαλκανίων. Αντιδράσεις υπήρξαν και στην Ελλάδα, κυρίως από το Κόμμα των Φιλελυθέρων. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος θεωρούσε λάθος την ένταξη της Ελλάδας στο Βαλκανικό Σύμφωνο διότι δε θα πρόσφερε κάτι το ουσιώδες στη χώρα, παρά μόνο υποχρεώσεις. Επιπλέον, θεωρούσε ότι υπήρχε κίνδυνος να διαλυθεί η συμφωνία που είχε υπογραφεί με την Ιταλία κατά την περίοδο της πρωθυπουργίας του.[22][23] Παρά την ψήφιση του Βαλκανικού Συμφώνου, η προσπάθεια δεν καρποφόρησε. Η άρνηση της Αλβανίας και της Βουλγαρίας να προσχωρήσουν στο Σύμφωνο, πιεζόμενες από την Ιταλία και τη Γερμανία αντίστοιχα, αποτέλεσε σημαντική τροχοπέδη που οδήγησε στην αναστολή του εγχειρήματος της ένωσης των βαλκανικών κρατών μέσω της δημιουργίας μίας ισχυρής περιφερειακής πολιτικής συμμαχίας στην περιοχή.
Ο Χιάλμαρ Σαχτ (Horace Greeley Hjalmar Schacht, 22 Ιανουαρίου 1877 – 3 Ιουνίου 1970) ήταν Γερμανός τραπεζίτης και ειδικός επί των οικονομικών
Η Γερμανία είχε αντιδράσει έντονα στην υπογραφή του Βαλκανικού Συμφώνου, καθώς επιχειρούσε να κηδεμονεύσει πολιτικά την περιοχή των Βαλκανίων διά της οικονομικής οδού. Για να το επιτύχει αυτό, δημιούργησε το Νέο Σχέδιο ή Σχέδιο Σαχτ. Το σχέδιο αυτό προέβλεπε τη σύναψη εμπορικών σχέσεων με χώρες που δεν απαιτούσαν την πληρωμή τους σε συνάλλαγμα, αλλά αρκούνταν με πληρωμή σε είδος, γνωστή ως μέθοδος κλήριγκ. Μεσω του Σχεδίου Σαχτ υπογράφτηκαν συμφωνίες της Γερμανίας με την Ελλάδα[24] και με τις περισσότερες χώρες των Βαλκανίων, πλην της Βουλγαρίας. Σε συνδυασμό με ταξίδια υψηλόβαθμων αξιωματούχων του Γ’ Ράιχ,[25] οι περισσότερες χώρες των Βαλκανίων εντάχθηκαν στη γερμανική σφαίρα επιρροής.
Ο Β! ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
Η κήρυξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου βρήκε τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία ενταγμένες πλήρως στον Άξονα, την Αλβανία υπό ιταλική κατοχή, την Ελλάδα, τη Γιουγκοσλαβία και την Τουρκία υπό καθεστώς ουδετερότητας. Μετά την κήρυξη του Ελληνοϊταλικού Πολέμου, στις 28 Οκτωβρίου 1940, η Ελλάδα εντάχθηκε στο στρατόπεδο των Συμμάχων. Η κατάληψή της από τον Άξονα ολοκληρώθηκε στη 1 Ιουνίου 1941, με την κατάκτηση της Κρήτης. Η Γιουγκοσλαβία, ενώ στην αρχή είχε υπογράψει συνθήκη προσχώρησης στον Άξονα, μετά από εκθρόνιση του βασιλιά Πέτρου Β’ απέσυρε την υπογραφή της. Ο Χίτλερ κήρυξε τον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία και μετά από 12 ημέρες ο στρατός της χώρας παραδόθηκε. Συστήθηκε «ανεξάρτητο κράτος» της Κροατίας,[26][27] ενώ το Κοσσυφοπέδιο ενώθηκε με την Αλβανία.
Μετά την ήττα του Άξονα Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την αποχώρηση των στρατευμάτων κατοχής από τις καταληφθείσες χώρες των Βαλκανίων (Αλβανία, Γιουγκοσλαβία, Ελλάδα), συντελέστηκαν σημαντικές πολιτικές αλλαγές στις περισσότερες χώρες της περιοχής. Στην Αλβανία, την εξουσία κατέλαβε το Κομμουνιστικό Κόμμα Αλβανίας, με επικεφαλής τον Ενβέρ Χότζα, το οποίο είχε συγκροτήσει ένοπλες ομάδες εναντίων των κατοχικών δυνάμεων της χώρας. Στις πρώτες βουλευτικές εκλογές που διεξήχθησαν στη χώρα μετά την απελευθέρωση της, το Κομμουνιστικό Κόμμα Αλβανίας έλαβε σχεδόν το 92% των ψήφων. Μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, επιβλήθηκε κομμουνιστικό καθεστώς στη χώρα.
Στη Βουλγαρία, στις 8 με 9 Σεπτεμβρίου 1944 εισήλθε ο σοβιετικός στρατός από τη Ρουμανία και ομάδα αξιωματικών του βουλγαρικού στρατού προχώρησαν στηνανατροπή της τότε φιλομοναρχικής κυβέρνησης και το σχηματισμό νέας, φιλικά προσκείμενης προς τη Σοβιετική Ένωση.[28][29]
Στη Γιουγκοσλαβία, την εξουσία κατέλαβαν οι Παρτιζάνοι του Κομμουνιστικού Κόμματος Γιουγκοσλαβίας, με επικεφαλής τον Γιοζίπ Μπρος (Τίτο), επικουρούμενοι από δυνάμεις του σοβιετικού στρατού. Στις εκλογές της 11ης Νοεμβρίου 1945, το Λαϊκό Μέτωπο, πολιτική οργάνωση του Κομμουνιστικού Κόμματος, έλαβε το 90% των ψήφων. Στην πρώτη συνεδρίαση της νέας βουλής καταργήθηκε η Μοναρχία και ανακηρύχθηκε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας.
Συμφωνία της Βάρκιζας. Φεβρουάριος 1945
Στην Ελλάδα, μετά την απελευθέρωση της χώρας από την τριπλή κατοχή επανήλθε η κυβέρνηση της Αιγύπτου με πρωθυπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου. Σύντομα, όμως, οι διαμάχες μεταξύ των υπουργών του ΕΑΜ με τους συναδέλφους τους από την εξόριστη κυβέρνηση οδήγησαν στην αποχώρηση των μελών του ΕΑΜ από την κυβέρνηση. Παρά την υπογραφή της [30] Συμφωνίας της Βάρκιζας (Φεβρουάριος 1945), δεν επήλθε ειρήνευση και η συνέχιση των ένοπλων συγκρούσεων οδήγησε στον Εμφύλιο Πόλεμο (1946-1949). Μετά την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού στις μάχες του Γράμμου και του Βίτσι (καλοκαίρι 1949), η Ελλάδα εντάχθηκε de facto στη σφαίρα επιρροής της Δύσης, ενσαρκώνοντας την απόφαση της Διάσκεψης της Γιάλτας (Φεβρουάριος 1945).[31]
Η Ρουμανία μπήκε στη σφαίρα επιρροής της Σοβιετικής Ένωσης μετά την υπογραφή συνθήκης ανακωχής με τους Συμμάχους, στις 12 Σεπτεμβρίου 1944. Επικεφαλής της νέας κυβέρνησης ανέλαβε ο Κονσταντίν Σανατέσκου. Στις 30 Δεκεμβρίου 1947 ο εξόριστος βασιλιάς της Ρουμανίας, Μιχαήλ, παραιτήθηκε από τον θρόνο και η Ρουμανία ανακηρύχθηκε Λαϊκή Δημοκρατία.[32]
Μετά τον χωρισμό των χωρών σε σφαίρες επιρροής, διαμορφώθηκε ένα νέο περιβάλλον στα Βαλκάνια. Η Ελλάδα παρέμεινε μέχρι το τέλος του Ψυχρού Πολέμου σύμμαχη χώρα της Δύσης. Το 1952 εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ[33] και το 1981 έγινε μέλος της ΕΟΚ (νυν ΕΕ).[34] Η Βουλγαρία και η Ρουμανία παρέμειναν στο πλευρό της Σοβιετικής Ένωσης μέχρι την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων του Ζίβκοφ και του Τσαουσέσκου αντίστοιχα. Η Γιουγκοσλαβία του Τίτο χάραξε ένα δικό της δρόμο, αποκομμένη από τη σοβιετική σφαίρα, και εντάχθηκε στο Κίνημα των Αδεσμεύτων, διαδραματίζοντας ηγετικό ρόλο σε αυτό, μαζί με την Ινδία του Νεχρού και την Αίγυπτο του Νάσερ. Η Αλβανία, μέχρι τον θάνατο του Χότζα (1985), ήταν το πιο κλειστό κράτος στην περιοχή των Βαλκανίων, με κλειστά σύνορα για τους πολίτες της και απαγορευμένη την εξωτερική μετανάστευση.
ΨΥΧΡΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
Ο 20ος αιώνας υπήρξε μία περίοδος μεγάλων ανακατατάξεων στην περιοχή των Βαλκανίων. Μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και της Αυστροουγγαρίας, ως συνέπεια της ήττας τους στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, συντελέστηκε μεγάλη εδαφική αναδιανομή στην περιοχή και δημιουργήθηκαν νέα κράτη. Παρά την προσπάθεια τους να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα τους, τα κράτη της Βαλκανικής δε κατάφεραν να μην εκτραπούν από την δημοκρατική οδό. Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος και ο Ψυχρός Πόλεμος συνετέλεσαν αποφασιστικά στην πορεία των Βαλκανίων στο μέλλον. Η κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού στη Σοβιετική Ένωση παρέσυρε ως ντόμινο και την περιοχή των Βαλκανίων. Μέχρι το τέλος του 1989, είχαν καταρρεύσει τα κομμουνιστικά καθεστώτα στην Αλβανία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία (με την ζωντανή μετάδοση της εκτέλεσης του Νικολάε Τσαουσέκου, τα Χριστούγεννα του 1989). Η Γιουγκοσλαβία διαλύθηκε υπό τις στάχτες των πολεμικών συγκρούσεων στη Βοσνία και στο Κοσσυφοπέδιο. Βαδίζοντας, πλέον, στην οδό της αστικής δημοκρατίας, η Βουλγαρία και η Ρουμανία αποτελούν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 2007, η Κροατία από το 2013, ενώ αναμένεται να ενταχθεί σύντομα και η Σερβία. Ακόμη, η Αλβανία έχει λάβει καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι παραπάνω κινήσεις υποδεικνύουν την προσπάθεια των χωρών αυτών για «αποκομμουνιστοποίηση» του παρελθόντος τους, ενώ ο εθνικισμός είναι στο ζενίθ. Μία πρόκληση που καλούνται όλοι οι συμμετέχοντες παίκτες της διεθνούς σκακιέρας να αντιμετωπίσουν.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
E.M. Burns, Ευρωπαϊκή Ιστορία. Ο Δυτικός Πολιτισμός: Νεότεροι Χρόνοι, μετάφρ. Τάκης Δαρβέρης, δ’ έκδ., εκδόσεις Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2006 Georges Castellan, Ιστορία των Βαλκανικών κρατών, μετάφρ. Βασιλική Αλιφέρη, εκδόσεις Γκοβόστη, χτε 1991 Stevan K. Pavlowitch, Ιστορία των Βαλκανίων 1804 – 1945, μετάφρ. Λουκιανός Χασιώτης, εκδόσεις Βάνια, Θεσσαλονίκη 2005
Ιστορία της Βουλγαρίας, μετάφρ. Γεώργιος Ε. Χρηστίδης, εκδόσεις Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2015 Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, Ιστορία της Ελλάδος από το 1800. Η διαμόρφωση και η άσκηση της εθνικής πολιτικής, τόμος β’, εκδόσεις Βάνια, Θεσσαλονίκη 2002 Κωνσταντίνος Δ. Σβολόπουλος, Το Βαλκανικόν Σύμφωνον και η ελληνική εξωτερική πολιτική, 1928-1934, εκδόσεις Εστία, χτε 1974
Κωνσταντίνος Δ. Σβολόπουλος, Διπλωματική Ιστορία της Ελλάδος. 1900-1941, τόμος β’, εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα 1980
Κωνσταντίνος Δ. Σβολόπουλος, Η Ελληνική Εξωτερική Πολιτική, 1900-1945, εκδόσεις Εστία, Αθήνα 1992 Σπυρίδων Σφέτας, Εισαγωγή στη Βαλκανική Ιστορία. Από την Οθωμανική κατάκτηση των Βαλκανίων μέχρι τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, τόμος α’, εκδόσεις Βάνια, Θεσσαλονίκη 2009
Γεώργιος Ε. Χρηστίδης, Τα Κομμουνιστικά Βαλκάνια. Εισαγωγή στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική στην Αλβανία, Βουλγαρία, Γιουγκοσλαβία και Ρουμανία την περίοδο 1945-1989, εκδόσεις Βάνια, Θεσσαλονίκη 2003
Ο Απόστολος Τσομπάνης-Νότιος (Θεσσαλονίκη, 1987), μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών, είναι αποφοιτος του Τμήματος Βαλκανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας (Φλώρινα) και είναι κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στις Κοινωνικές, Πολιτισμικές & Πολιτικές Δομές των Χωρών της
ΝΑ Ευρώπης. Άσκησε την πρακτική του άσκηση στην Υπηρεσία Διεθνών Σχέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών. Εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα. Στα επιστημονικά του ενδιαφέροντα συγκαταλέγονται η νεότερη και σύγχρονη πολιτική ιστορία των Βαλκανίων και οι τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις στην περιοχή. Ομιλεί Αγγλικά και Τούρκικα.
[1] Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, η Βουλγαρία θα προσαρτούσε τα εδάφη μεταξύ του ποταμού Στρυμόνα και της οροσειράς της Ροδόπης, ενώ η Σερβία θα προσαρτούσε τα εδάφη βορειοδυτικά του όρους Σκάρδου.
[2] Η Σερβία αποκλείστηκε από έξοδο προς την Αδριατική λόγω της ίδρυσης του κράτους της Αλβανίας.
[7] Την 1η Δεκεμβρίου 1918 πραγματοποιήθηκε η ένωση των Σλάβων του Νότου της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων, της Κροατίας, της Βοσνίας, της Ερζεγοβίνης, της Δαλματίας, της Σλοβενίας και του Μαυροβουνίου με τη Σερβία. Το νεοσύστατο μόρφωμα έλαβε την ονομασία «Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων». Πρώτος βασιλιάς ανέλαβε ο Πέτρος Α’ της δυναστείας των Καραγεώργεβιτς. Stevan K. Pavlowitch, Ιστορία των Βαλκανίων 1804 – 1945, μετάφρ. Λουκιανός Χασιώτης, εκδόσεις Βάνια, Θεσσαλονίκη 2005, σ. 370.
[8] Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η Αλβανία ήταν υπό πολλαπλή κατοχή. Συγκεκριμένα, η Κορυτσά και το Αργυρόκαστρο ήταν υπό ελληνική κατοχή. Η Αυλώνα και το νησί
Σάσωνα υπό ιταλική κατοχή. Τα Τίρανα, το Ελμπασάν και το Σκούταρι κατέχονταν υπό τους Σέρβους και τους Μαυροβούνιους ως το 1915, οπότε και κατελήφθησαν από την Αυστροουγγαρία. Georges Castellan, Ιστορία των Βαλκανικών κρατών, μετάφρ. Βασιλική Αλιφέρη, εκδόσεις Γκοβόστη, χτε 1991, σσ. 598-599.
[10] Συγκεκριμένα, η Νότια Δοβρουτσά παραχωρήθηκε στη Ρουμανία, η Δυτική Θράκη στην Ελλάδα και οι περιοχές Τσάριμπορντ, Μποσίλεγκραντ και Στρούμιτσα στο Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων. Ίλτσεφ, ό.π.,σσ. 326-327.
[12] Οι Κροάτες της Γιουγκοσλαβίας επιθυμούσαν την απόσχιση τους από το βασίλειο και την ίδρυση ενός ανεξάρτητου κροατικού κράτους. Η κίνηση τους αυτή ενθαρρύνονταν από την φασιστική Ιταλία του Μπενίτο Μουσολίνι. Melek Firat, “Les Pactes de 1934 et 1953”, Association Internationale d’ Etudes du Sud-Est Europeen, Revue, 3539 (Βουκουρέστι 2005-2009), σ. 292.
[14] Alfred Zimmem, The League of Nations and the rule of Law 19181935, Macmillan, Λονδίνο 1936, σ. 507.
[15] Το Βασίλειο των Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων μετονομάστηκε σε Βασίλειο της Γιουγκοσλαβίας από τον βασιλιά Αλέξανδρο Α’ της Γιουγκοσλαβίας το 1929. Georges Castellan, ό.π., σ. 574.
Κωνσταντίνος Δ. Σβολόπουλος, Το Βαλκανικόν Σύμφωνον και η ελληνική εξωτερική πολιτική, 1928-1934, εκδόσεις Εστία, χτε 1974, σ.21.
[18] Κωνσταντίνος Δ. Σβολόπουλος, Η Ελληνική Εξωτερική Πολιτική, 1900-1945, εκδόσεις Εστία, Αθήνα 1992, σ. 236
Κωνσταντίνος Δ. Σβολόπουλος, Διπλωματική Ιστορία της Ελλάδος. 1900-1941, τόμος β’, εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα 1980, σ. 209.
[20] Η Αλβανία είχε καταστεί πλέον κράτος προτεκτοράτο της Ιταλίας. Ο Μουσολίνι δεν επιθυμούσε της είσοδο της Αλβανίας σε μία συμμαχία κρατών. Αρετή Τούντα – Φεργάδη, «Σταθμός στην ιστορία των κρατών της Ευρώπης», στο: Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ (www.kathimerini.gr, 22/08/2011).
[21] Η Βουλγαρία καυτηρίαζε την κίνηση αυτή, χαρακτηρίζοντας την ως εχθρική και αντιβουλγαρική. Επί της ουσίας, όμως, έβαζε «ταφόπλακα» στα σχέδια της χώρας για έξοδο στο Αιγαίο. Melek Firat, ό.π., σ. 293.
Κωνσταντίνος Δ. Σβολόπουλος, Το Βαλκανικόν Σύμφωνον, ό.π., σ. 25.
[23] Ενδεικτικά είναι τα λόγια του Βενιζέλου σε επιστολή του, στις 12 Μαρτίου 1936: Αλλά δεν θα δεχθώ ποτέ ότι, διά να φανούμεν ευχάριστοι εις τους Σέρβους, ημπορούμεν να διακινδυνεύσωμεν την προς την Ιταλίαν φιλίαν μας, η οποία είναι δι’ ημάς πολυτιμοτάτη, διότι μας επιτρέπει να κοιμύμεθα ήσυχοι ως προς την Θεσσαλονίκην […]. Φαίδων Κ. Μπουμπουλίδης, Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η πολιτική κατάστασις της Ελλάδος. Άγνωστα και Ανέκδοτα Έγγραφα των ετών 1920-1922 και 1934-1936. Τα κείμενα, τόμος α’, Λέσχη Φιλελευθέρων-Μνήμη Ελευθερίου Βενιζέλου, Αθήνα 2000, σ. 689.
[24] Η συμφωνία μεταξύ της Τράπεζας της Ελλάδος και της Reichsbank υπογράφτηκε στις 16 Αυγούστου 1932. Η Ελλάδα κατέστη εξαγωγός χώρα αγροτικών προϊόντων και εισήγαγε μεγάλες ποσότητες βιομηχανικών υλικών από τη Γερμανία. Dilek Barlas, Germany’s Economic Policy in the Balkan Countries towards the 1930’s. A Case of Great Power Pursuit of Domination in the Peninsula, ζην: Foundation for Middle East and Balkan Studies, «Turkish Review of Balkan Studies», Istanbul 1994 – 1995, σσ. 140 – 141.
[25] Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. Στράτος Ν. Δορδανάς, «Τα ταξίδια του Χέρμαν Γκέρινγκ και η Γερμανική πολιτική στα Βαλκάνια (1934-1936)», στο: Βαλκανικά Σύμμεικτα, τ. 14-15, ΙΜΧΑ, Θεσσαλονίκη 2003-2004, σσ. 196-213.
[27] Γεώργιος Ε. Χρηστίδης, Τα Κομμουνιστικά Βαλκάνια. Εισαγωγή στην εσωτερικήκαι εξωτερική πολιτική στην Αλβανία, Βουλγαρία, Γιουγκοσλαβία και Ρουμανία την περίοδο 1945-1989, εκδόσεις Βάνια, Θεσσαλονίκη 2003, σ.67
[34] Παναγιώτης Κ. Ιωακειμίδης, Η Συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Πορεία, Αντιφάσεις, Συνέπειες, στο: «Σύγχρονη Ελληνική Εξωτερική Πολιτική. Μια Συνολική Προσέγγιση», τόμος β’, επιμ: Παναγιώτης Ι. Τσάκωνας, εκδόσεις Ι. Σιδέρης, χτε 2003, σ. 537.
[1] Δε θα εξεταστεί η αναδιανομή των εδαφών μετά τον Πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας.
[2] Ιωάννης Σ. Κολιόπουλος, Ιστορία της Ελλάδος από το 1800. Η διαμόρφωση και η άσκηση της εθνικής πολιτικής, τόμος β’, εκδόσεις Βάνια, Θεσσαλονίκη 2002, σ. 160.
[4] Σπυρίδων Σφέτας, Εισαγωγή στη Βαλκανική Ιστορία. Από την Οθωμανική κατάκτηση των Βαλκανίων μέχρι τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, τόμος α’, εκδόσεις Βάνια, Θεσσαλονίκη 2009, σ. 327.
Hamit Bozarslan, Ιστορία της Σύγχρονης Τουρκίας. Από την Επανάσταση των Νεότουρκων μέχρι σήμερα, μετάφρ. Μάρθα Οικονόμου, εκδόσεις Σαββάλας, β’ έκδοση, Αθήνα 2008, σσ. 19 – 21.
[7] Ιβάν Ίλτσεφ, Από την Απελευθέρωση μέχρι και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, 1878-1944,στο: «Ιστορία της Βουλγαρίας», μετάφρ. Γεώργιος Ε. Χρηστίδης, εκδόσεις Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2015, σ. 305.
*Ο Απόστολος Τσομπάνης-Νότιος (Θεσσαλονίκη, 1987), μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών, είναι αποφοιτος του Τμήματος Βαλκανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας (Φλώρινα) και είναι κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στις Κοινωνικές, Πολιτισμικές & Πολιτικές Δομές των Χωρών της ΝΑ Ευρώπης. Άσκησε την πρακτική του άσκηση στην Υπηρεσία Διεθνών Σχέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών. Εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα. Στα επιστημονικά του ενδιαφέροντα συγκαταλέγονται η νεότερη και σύγχρονη πολιτική ιστορία των Βαλκανίων και οι τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις στην περιοχή. Ομιλεί Αγγλικά και Τούρκικα.
Όταν έφτασα στην πλατεία, από τους γνωστούς δεν βρήκα κανέναν. Οι διοργανωτές ετοίμαζαν τα πλακάτ, τις φωτογραφίες στο πλακόστρωτο. Δεν είχα πηγαδάκι να κολλήσω. Σιγά σιγά το αραιό πλήθος πήρε να πυκνώνει. Βρήκα γνωστούς από αλλού. Απορούσα που δεν είχε κατεβεί η μισή Θεσσαλονίκη να βροντοφωνάξει για τα αρχαία της Βενιζέλου.
H μισή Θεσσαλονίκη είχε φύγει για να γλιτώσει τα εγκαίνια της Έκθεσης, η άλλη μισή αδιαφορεί. Οι αστυνομικοί μπροστά στην κλούβα δεν καταδέχονται να μας κοιτάξουν. Όπως φάνηκε σε λίγο, ήταν στημένοι για τους οπαδούς του ΠΑΟΚ. Οι παριστάμενοι που διαμαρτύρονται για το ξήλωμα των αρχαίων δεν αποτελούν κίνδυνο για κανέναν.
Οι ομιλητές μιλούν λίγο, χωρίς να κάνουν συντακτικά ή νοηματικά λάθη. Ο πιο αναγνωρίσιμος παραδέχεται ότι η υπόθεση έχει τελειώσει. Τον διαδέχονται κυρίες συναισθηματικές και ορμητικές. Πιστεύουν ότι η υπόθεση μπορεί να κερδηθεί και μας καλούν να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε.
Η συγκέντρωση τελειώνει με τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη, που δίνουν χαρά στους παρευρισκόμενους, κλεμμένη από το μακρινό παρελθόν. Χαιρετάω κι ανηφορίζω προς την Αγίου Δημητρίου, ενώ πέφτει η νύχτα, το φεγγαράκι στη χάση του λάμπει και οι παρέες των νέων παιδιών ξεχύνονται στους δρόμους.
Σ’ ένα ουζερί ένας σύλλογος συνταξιούχων τραγουδάει καντάδες με φανερή ευφορία. Μια ακόμα φωνή από το παρελθόν. Ενώ μέσα μου βαραίνει η παραδοχή ότι η υπόθεση έχει τελειώσει -και στ’ αλήθεια, όλα αυτό δείχνουν, η περιφρόνηση της κοινής λογικής, της επιστημονικής κοινότητας, του δημόσιου συμφέροντος- η ανάποδη φωνή του βελζεβούλη πιάνει τα πράγματα αλλοιώς.
Μη μελαγχολείς, σφυρίζει, και μη σκέφτεσαι ποιητές, παλιούς δασκάλους, όνειρα νεανικά που χρησίμευσαν μόνο στο να σας τσακίσει καλύτερα η πραγματικότητα. Η πόλη που ζεις είναι το σούπερμάρκετ που ψωνίζεις, το πάρκινγκ που αφήνεις το αυτοκίνητο, το μαγαζί που παίρνεις φαγητό πακέτο, ο υπολογιστής που τάχα θα μάθεις τα νέα της ημέρας.
Αυτά ή άλλα παρόμοια θα τα βρεις κι αλλού. Στο σούπερμάρκετ που έχεις μάθει να ψωνίζεις θα είσαι στο σπίτι σου, είτε είναι στη Μητρόπολη, είτε σ’ ένα νησάκι. Το σήμα του φαστφουντάδικου φωτίζει το δρόμο σου στις ξένες πόλεις. Ο υπολογιστής σου σε συνδέει και σε αποσυνδέει από τους συνανθρώπους σου, σαν να είσαι συσκευή, κλικ!
Όπου τα βρίσκεις αυτά, είσαι στα νερά σου. Πάρε το σπίτι σου στην πλάτη σου, σαν τη χελώνα. Τι σημασία έχει ένας αρχαίος δρόμος, αφού η πόλη χάθηκε και οι δεσμοί λύθηκαν; Νομάδες με τα χαρτόκουτα στο φορτηγό και μια κάρτα που δεν στερεύει. Τα αρχαία δεν έχουν σημασία, γιατί δεν έχουν και τα σημερινά. Νομάδες σ’ ένα ατέλειωτο σήμερα, σ’ έναν τόπο που είναι παντού ο ίδιος. Παρωχημένα, καταθλιπτικά, γέννημα των εθνικισμών. Για τα αρχαία θα μιλούμε τώρα;
Σύνοδος κορυφής για τα Δυτικά Βαλκάνια στο Βερολίνο το καλοκαίρι του 2014
Ο Αλεξάνταρ Βούτσις υποδέχεται την Άγκελα Μέρκελ στο Βελιγράδι
Υποδοχή στην καγκελαρία για τον πρωθυπουργό της Κροατίας Αντρέι Πλένκοβιτς
Γράφουν συγκεκριμένα:
Written by Konstantinos Apostolou-Katsaros
Αλβανία
Γιουγκοσλαβίας, με επικεφαλής τον Γιοζίπ Μπρος (Τίτο), επικουρούμενοι από δυνάμεις του σοβιετικού στρατού. Στις εκλογές της 11ης Νοεμβρίου 1945, το Λαϊκό Μέτωπο, πολιτική οργάνωση του Κομμουνιστικού Κόμματος, έλαβε το 90% των ψήφων. Στην πρώτη συνεδρίαση της νέας βουλής καταργήθηκε η Μοναρχία και ανακηρύχθηκε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας.
Βαλκάνια. Η Ελλάδα παρέμεινε μέχρι το τέλος του Ψυχρού Πολέμου σύμμαχη χώρα της Δύσης. Το 1952 εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ
Της ΑΡΙΑΔΝΗΣ ΧΑΤΖΗΓΙΩΡΓΗ