Αποτελεί σημείο αναφοράς για την πόλη των Χανίων καθώς συνδέει το χθες με το σήμερα και μας παραπέμπει στην εποχή της Βενετοκρατίας, καθώς και στην περίοδο της Οθωμανικής παρουσίας στην Κρήτη .

Πρόκειται για τον Μητροπολιτικό Ναό των Εισοδίων της Θεοτόκου που βρίσκεται στην είσοδο του Ενετικού Λιμανιού στην παλιά πόλη και πανηγυρίζει την Κυριακή 21 Νοεμβρίου καθώς η Θεοτόκος είναι πολιούχος της πόλης των Χανίων.

Από την περίοδο των Ενετών

Ο ναός κτίστηκε στη θέση παλαιότερου ενετικού ναού της Παναγίας μετά το διάταγμα ανεξιθρησκίας Χάτι – Χουμαγιούν του 1856. Ο παλαιότερος ενετικός ναός της Παναγίας Τριμάρτυρης, μετά την άλωση των Χανίων από τους Οθωμανούς το 1645, μετατράπηκε σε σαπωνοποιείο και ανήκε στο διοικητή Κρήτης Μουσταφά Ναϊλή Πασά Γκιριτλή (Κρητικό). Στον χώρο της ελαιαποθήκης φυλασσόταν η εικόνα της Παναγίας με άσβεστο πάντα το καντήλι, σύμφωνα με διαταγή του Μουσταφά.

Σύμφωνα με την παράδοση όταν το σαπωνοποιείο εγκαταλείφθηκε, η εικόνα της Θεοτόκου διασώθηκε για να τοποθετηθεί ξανά στον ναό όταν η χριστιανική κοινότητα της πόλης ζήτησε από τις Οθωμανικές Αρχές να επιτρέψουν την λειτουργία του.

Το αίτημα έγινε δεκτό και μάλιστα ο τότε διοικητής Κρήτης Βελή Πασάς εξασφάλισε 130 χιλιάδες γρόσια για την ανέγερση του ναού.

Τρίκλιτη Βασιλική

Η κατασκευή του ολοκληρώθηκε το 1860 στη μορφή της τρίκλιτης βασιλικής. Τα αρχιτεκτονικά στοιχεία του ναού συνδέονται περισσότερο με την παράδοση που διαμορφώθηκε στα χρόνια της Βενετοκρατίας με τους λαξευτούς πεσσούς, τα γείσα και τα πλαίσια των ανοιγμάτων. Ο ανατολικός τοίχος κοσμείται με μεγάλες και εντυπωσιακές αγιογραφίες.

Μπροστά από τον ναό κτίστηκαν σε σχήμα Π τα «Καταστήματα της Χριστιανικής Κοινότητας», περικλείοντας την κλειστή πλατεία.

Ο ναός, συνδεδεμένος με τα ιστορικά γεγονότα, υπήρξε άσυλο και καταφύγιο των κατά καιρούς διωκομένων κατά τις εθνικές εξεγέρσεις.

Το 1897, τα κτίρια της πλατείας πυρπολήθηκαν από τους Οθωμανούς, αλλά ανακατασκευάστηκαν με χορηγία του τσάρου της Ρωσίας Νικολάου Β’. Τα κτίρια αυτά κατεδαφίστηκαν το 1960 για να απελευθερωθεί χώρος για την ανοιχτή σημερινή πλατεία. Ο ίδιος ο ναός είχε υποστεί σοβαρές ζημιές κατά τους βομβαρδισμούς της πόλης από τους Γερμανούς, τον Μάιο του 1941.

του ανταποκριτή του ΑΠΕ-ΜΠΕ Α. Νομικού 

Τα προβλήματα ψυχικής υγείας αν και ήταν πάντα εκεί, συνυφασμένα με την ανθρώπινη ύπαρξη αποτελούσαν απόκρυφο μυστικό καλυμμένο με ντροπή και ενοχές για τα άτομα που τα αντιμετώπιζαν αλλά και για τους γύρω τους. Επομένως, ήταν πολύ δύσκολο να ζητήσει κανείς βοήθεια ιδιωτικά και σχεδόν αδιανόητο να το κάνει δημόσια, καθώς έτσι θα έπρεπε να αποδεχτεί πρώτα ότι έχει ένα τέτοιο πρόβλημα και στη συνέχεια να βρει το θάρρος να αντιμετωπίσει την ντροπή και τις ενοχές. Αυτή η παγιωμένη κατάσταση πολλών ετών ξεκίνησε μόλις πρόσφατα να αλλάζει. Ιδιαίτερα μέσα στην πανδημία που εμφάνισε ή όξυνε προβλήματα ψυχικής υγείας λόγω του εγκλεισμού και της απώλειας της ανθρώπινης επαφής που είναι ζωογόνος για τον άνθρωπο, διάσημοι παγκοσμίως ξεκίνησαν να μιλούν. Και αυτό έδωσε θάρρος και σε άλλους να ξεκινήσουν να μιλούν. Μικρά, διστακτικά βήματα που αποτελούν, ωστόσο, μια αρχή.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του παγκοσμίου φήμης μοντέλου Μπέλα Χαντίντ που δεν δίστασε να ανεβάσει φωτογραφίες χωρίς ίχνος μακιγιάζ αλλά με δάκρυα στα μάτια της και να εξομολογηθεί ότι δίνει καθημερινή μάχη με την κατάθλιψη και το άγχος. «Η κατάθλιψη είναι η καθημερινότητά μου. Κάθε μέρα, κάθε νύχτα. Κάποιες φορές χρειάζεσαι να σου πουν ότι δεν είσαι μόνη», έγραψε το διάσημο μοντέλο σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης δίνοντας το μήνυμα ότι ακόμα και ανάμεσα στις λαμπερές πασαρέλες και τα φανταχτερά ρούχα η ψυχή είναι πιθανό να πονάει και να αισθάνεται μοναξιά.

Ακόμα ένα παράδειγμα είναι της τραγουδίστριας Ντέμι Λοβάτο που έχει μιλήσει ανοιχτά για την ψυχοθεραπεία που κάνει προκειμένου να ξεπεράσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει. «Όπως όλοι γνωρίζετε η θεραπεία άλλαξε τη ζωή μου. Θα ήθελα να αναγνωρίσω το πόσα περνάμε όλοι μας αυτή τη στιγμή. Και αν αγωνίζεστε θα ήθελα να ξέρετε ότι σας βλέπω, σας ακούω και ότι δεν το περνάτε μόνοι σας», έγραψε σε ανάρτησή της σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης.

Μεγάλη δημοσιότητα είχε πάρει και η περίπτωση του μοντέλου Κρίσι Τάιγκεν που έχασε το μωρό που κυοφορούσε και μοιράστηκε με τους ακολούθους της όλο τον πόνο που βίωσε η ίδια και ο σύζυγός της αλλά και την κατάθλιψη που αντιμετώπισε στη συνέχεια αν και δέχτηκε ιδιαίτερα έντονη κριτική κυρίως σε σχέση με τα κίνητρα που την ώθησαν σε κάτι τέτοιο.

«Όταν ένας φαινομενικά επιτυχημένος ανθρώπους δηλώσει δημόσια ότι και εγώ δυσκολεύτηκα και εγώ ζήτησα βοήθεια και κυρίως έγινα καλά έχει τεράστια σημασία. Γιατί μια ακόμα δυσκολία είναι ότι ο ψυχικά ασθενής φοβάται ότι θα παραμείνει πάντα έτσι. Δε θα γίνει ποτέ καλά. Έχω ανθρώπους που μου λένε θα προτιμούσα να είχα διάγνωση καρκίνου που ξέρω ακριβώς τι είναι, δεν χρειάζεται να απολογηθώ, παρά κατάθλιψη. Πρέπει να σπάσει το στίγμα της ψυχικής νόσου και βεβαίως να μην γίνεται ταύτιση της ψυχικής νόσου με το έγκλημα. Δεν μπορεί κάθε φορά που υπάρχει κάποια δολοφονία να ταυτίζεται με κάποια ψυχιατρική διαταραχή. Η ψυχοπαθολογία είναι πολύ συγκεκριμένη επιστήμη αρκεί να τη γνωρίζεις. Και ίσως ένα ακόμα μεγάλο λάθος στον τομέα της ψυχικής υγείας είναι ότι εμείς οι ίδιοι οι ειδικοί δεν της έχουμε δώσει τον σεβασμό που χρειάζεται για να την προστατέψουμε. Δεν μπορεί άνθρωποι χωρίς κλινική εμπειρία, χωρίς χρόνια σπουδές πάνω στο αντικείμενο να δηλώνουν ειδικοί, να δίνουν οδηγίες και συμβουλές, να αναλαμβάνουν ανθρώπινες ψυχές και ζωές. Το ίδιο το επάγγελμα χρειάζεται προστασία», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κλινική ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια και διδάκτωρ της Ιατρικής σχολής Αθηνών, Δρ. Άννα Κανδαράκη.

Το ακόμα πολύ σημαντικό που προσφέρουν αυτές οι αναρτήσεις είναι η ορατότητα, που δίνει την αίσθηση στους ψυχικά ασθενείς ότι δεν είναι μόνοι τους, δεν βιώνουν κάτι που δεν βιώνει κανείς άλλος, δεν αντιμετωπίζουν κάτι που δεν έχει αντιμετωπίσει ποτέ κανείς. Αυτό, επισημαίνουν ο ειδικοί, σπάει το κοινωνικού ταμπού γύρω από το θέμα.

«Το πιο δύσκολο στην ψυχική υγεία είναι ότι το τραύμα είναι αόρατο. Δεν φαίνεται τίποτα ούτε με γυμνό μάτι ούτε με το πιο σύγχρονο μηχάνημα. Τα τραύματα στην ψυχή τα καταλαβαίνεις μόνο εσύ και τις περισσότερες φορές ή πρέπει να τα κρύψεις ή νιώθεις ενοχές και αμφισβήτηση από τους γύρω σου. Εάν είναι ιδέα σου, εάν υπερβάλλεις, εάν φταις εσύ και δεν προσπαθείς αρκετά. Το “ αόρατο ψυχικό τραύμα” έχει μια ακόμα δυσκολία. Η αιτία στην ψυχική δυσκολία, όπως και η αντιμετώπιση, δεν είναι απλή. Συχνά οι ενοχές πίσω από τη διάγνωση απλώνονται παντού. Έρχονται γονείς που φοβούνται ότι θα κριθούν ένοχοι και έρχονται οχυρωμένοι να αμυνθούν. Η αντιμετώπιση από την άλλη είναι εξίσου περίπλοκη. Δεν γίνεται σε μια συνάντηση, δεν πιάνουν οι παυσίπονες ενέσεις ούτε οι χειρουργικές επεμβάσεις. Θέλει χρόνο, θέλει συνειδητοποίηση, θέλει ανάληψη ευθύνης και πίστη σε σένα πρώτα απ’ όλα. Ότι μπορείς», επισημαίνει η κ. Κανδαράκη και προσθέτει: «Ακόμα συναντώ ανθρώπους που έρχονται κρυφά από τον σύντροφο ή από τον γονιό τους. Που ντρέπονται και νιώθουν άσχημα που έρχονται αλλά το ελπιδοφόρο είναι ότι έρχονται, ότι τολμούν και ζητούν βοήθεια. Είναι καλύτερα τα πράγματα, αλλά έχουμε ακόμα πολύ δρόμο για την απενοχοποίηση της ψυχικής υγείας».

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η άρση του κοινωνικού στίγματος του ανθρώπου που ζητά βοήθεια για τις ψυχικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει είναι ένα σημαντικό βήμα προόδου μιας πολιτισμένης και ευημερούσας κοινωνίας και ότι αποτελεί θέμα εκπαίδευσης που ξεκινά από μικρή ηλικία.

«Συχνά έρχονται άνθρωποι που μου μεταφέρουν την αγωνία τους για κάποιο άλλο αγαπημένο τους πρόσωπο που δεν έρχεται εκείνο να ζητήσει βοήθεια. Που “ αφού δεν έρχεται εκείνος ήρθα εγώ γι’ αυτόν” αλλά δυστυχώς ή ευτυχώς, βοήθεια μέσω τρίτων δεν γίνεται. Η θεραπεία της ψυχικής υγείας θέλει υπευθυνότητα, ότι εσύ θες να βοηθηθείς, εσύ θες να αλλάξεις. Και αυτό είναι πολύ μεγάλη απόφαση κυρίως γιατί μεγαλώνουμε με την πεποίθηση να αγωνιούμε και να φροντίζουμε άλλους, αλλά όχι τον εαυτό μας. Αυτό θα ήταν σημαντικό να άλλαζε στο μεγάλωμα των παιδιών μας. Φροντίζω σημαίνει φροντίζω για την αυτονομία του άλλου», τονίζει η κ. Κανδαράκη.

Σημαντικό εμπόδιο στην αναζήτηση βοήθειας για κάποιο πρόβλημα ψυχικής υγείας εκτός από το κοινωνικό στίγμα είναι και το οικονομικό ζήτημα. Oι θεραπείες αυτές είναι συνήθως αρκετά ακριβές, καθώς δεν υπάρχει για την ψυχική υγεία αντίστοιχη ενίσχυση όπως για την σωματική υγεία.

«Ακριβώς επειδή η θεραπεία της ψυχικής δυσκολίας θέλει χρόνο, γι’ αυτό γίνεται και πολυδάπανη. Ναι, υπάρχουν δομές που παρέχεται ψυχική βοήθεια δωρεάν ή με πολύ χαμηλό κόστος ειδικά σε περιπτώσεις που η σοβαρότητα το επιτάσσει όταν ο ασθενής γίνεται δυσλειτουργικός και δεν μπορεί να ανταποκριθεί στην καθημερινότητά του. Από την άλλη είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι πρώτα εμείς θα πρέπει να βάλουμε σε προτεραιότητα τη ψυχική μας υγεία. Συχνά συναντώ ανθρώπους που διστάζουν να “ επενδύσουν” στη φροντίδα της ψυχής τους, το θεωρούν πολυτέλεια ενώ αντίστοιχα μπορεί να ξοδεύουν μεγάλα ποσά για την εξωτερική τους εικόνα. Αντίθετα, βλέπω ανθρώπους με περιορισμένα έσοδα να βρίσκουν τον τρόπο, να το θέτουν ως προτεραιότητα και να καταφέρνουν να κάνουν συστηματική δουλειά με τον εαυτό τους γιατί εκείνοι πρώτα το έχουν βάλει στις σημαντικές προτεραιότητές τους. Η “ επένδυση” χρόνου, ενέργειας και χρημάτων, είναι μια ακόμα ένδειξη ότι όντως θέλω να βοηθηθώ και ότι όντως αξιολογώ σοβαρά αυτή τη διαδικασία. Υπάρχουν βεβαίως περιπτώσεις που όντως το άτομο θέλει αλλά δεν μπορεί να ανταπεξέλθει οικονομικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις θα έπρεπε να υπάρχει πιο συστηματική και οργανωμένη ενίσχυση από τον κρατικό μηχανισμό και για την ψυχική υγεία», καταλήγει η κ. Κανδαράκη.

Φ. Δουλγκέρη

ΑΠΕ-ΜΠΕ

To ΕΣΥ, παρά την αναμφισβήτητη προσφορά του, η οποία επιβεβαιώθηκε πρόσφατα και με την περίθαλψη όσων νόσησαν από την Covid-19, δεν παύει να χαρακτηρίζεται από τις διαχρονικές παθογένειες της υποχρηματοδότησης, της υποστελέχωσης, της ανεπαρκούς διοίκησης και της έλλειψης σχεδιασμού, επισημαίνει η διαΝΕΟσις, ένας οργανισμός έρευνας και ανάλυσης στην έκθεση του με θέμα “Το νέο ΕΣΥ: Η ανασυγκρότηση του Εθνικού Συστήματος Υγείας στην εποχή της πανδημίας”.

Σύμφωνα με την έκθεση η πανδημία δημιούργησε νέα δεδομένα στον τομέα της υγείας και έθεσε νέες προτεραιότητες στη χάραξη της πολιτικής για την υγεία. Πάνω από όλα ανέδειξε, με τον πλέον εμφατικό τρόπο, την ανάγκη ύπαρξης ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού συστήματος υγείας. Πολιτεία και πολίτες συνειδητοποίησαν σε μεγαλύτερο βαθμό τις διαχρονικές παθογένειες του ΕΣΥ, αλλά και την απουσία ενός οργανωμένου τομέα δημόσιας υγείας με αποτελεσματικές υπηρεσίες πρόληψης της αρρώστιας, προστασίας της υγείας και προαγωγής Υγείας.

Όπως επισημαίνουν οι συγγραφείς της έκθεσης, το γεγονός αυτό δημιουργεί ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον για να πραγματοποιηθούν οι αναγκαίες αλλαγές. Αρκεί βέβαια -όπως τονίζεται- να υπάρξει η απαραίτητη πολιτική βούληση «για να αντιμετωπιστούν τα εμπόδια και οι αντιστάσεις, οι οποίες κατά το παρελθόν κυρίως προέρχονταν από το υγειονομικό συνδικαλιστικό κίνημα».

«Θα χρειαστεί, επίσης, ένα συνολικό σχέδιο προκειμένου οι επιμέρους παρεμβάσεις να μην είναι αποσπασματικές, αλλά να συναρθρώνονται σε ένα νέο βιώσιμο μοντέλο οργάνωσης και λειτουργίας του συστήματος υγείας στη χώρα μας. Τέλος, τόσο το συνολικό σχέδιο όσο και οι επιμέρους διαρθρωτικές αλλαγές θα πρέπει να αντιστοιχούν στις σημερινές ανάγκες υγείας του πληθυσμού κάθε Περιφέρειας, λαμβάνοντας όμως υπόψη τις επερχόμενες δημογραφικές αλλαγές και το μεταβαλλόμενο νοσολογικό πρότυπο», προσθέτουν.

Από όλες τις προτάσεις που περιλαμβάνει η μελέτη της διαΝΕΟσις για το “Νέο ΕΣΥ”, άμεσης προτεραιότητας για την αντιμετώπιση της πανδημίας της COVID-19 είναι μεταξύ άλλων η ανάπτυξη της δημόσιας υγείας ως ολοκληρωμένη κρατική υπηρεσία, η ενίσχυση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας-Πρόληψης και η εφαρμογή υπηρεσιών-προγραμμάτων ηλεκτρονικής υγείας (e-health) και η κατάρτιση των επαγγελματιών υγείας, αλλά και άλλων εμπλεκόμενων επαγγελματιών στην αντιμετώπιση των επιδημικών λοιμώξεων.

Στη συγγραφή της Έκθεσης συμμετείχαν οι καθηγητές Γιάννης Τούντας, Γιάννης Κυριόπουλος, Χρήστος Λιονής, Μιλτιάδης Νεκτάριος, Κυριάκος Σουλιώτης, Γιάννης Υφαντόπουλος, Τάσος Φιλαλήθης.

Νέα οργάνωση για το ΕΣΥ

O καθηγητής του ΕΚΠΑ και μέλος του Εποπτικού Συμβουλίου της διαΝΕΟσις Γιάννης Τούντας αναλύει τους λόγους που καθιστούν αναγκαία τη δημιουργία ενός “νέου ΕΣΥ” και περιγράφει συνοπτικά την οργάνωσή του.

Σύμφωνα με τη μελέτη, το υπουργείο Υγείας πρέπει να έχει επιτελικό και εποπτικό ρόλο στην οργάνωση του με δημιουργία «Κέντρου Στρατηγικού Σχεδιασμού και Αξιολόγησης» στο ΕΣΥ.

Επίσης προβλέπει ανασυγκρότηση των Υγειονομικών Περιφερειών (ΥΠΕ) ως ΝΠΔΔ σε κάθε διοικητική περιφέρεια, ανάπτυξη σε κάθε ΥΠΕ των θεσμών του “Συμπλέγματος Νοσοκομείων”, “Δικτύων Νοσοκομείων” και “Ανοικτών Νοσοκομείων” και μετατροπή των νοσοκομείων του ΕΣΥ σε ΝΠΙΔ μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, ως θυγατρικές εταιρείες των ΥΠΕ.

Η ισχυρή συναινετική κλινική διοίκηση με την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων και των μέσων λήψης αποφάσεων της ιατρικής ιεραρχίας και κυρίως των διευθυντών-συντονιστών, είναι σημαντική για την έκθεση, καθώς και η συμπληρωματική σχέση του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα υγείας.

Οι βάσεις για την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας

Όσον αφορά στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και τη δημόσια υγεία, προτείνεται η συγκρότηση “Δομής Οικογενειακής Ιατρικής” από διεπιστημονική ομάδα επαγγελματιών υγείας του δημοσίου και του συμβεβλημένου ιδιωτικού τομέα υγείας.

Ακόμη, συγκρότηση “Τοπικής Μονάδας ΠΦΥ” από συνλειτουργούσες “Δομές Οικογενειακής Ιατρικής” και ανάπτυξη ολοκληρωμένων “Δικτύων ΠΦΥ” επί τη βάσει σχεδιασμένων συμβολαιακών αγορών.

Η διαμόρφωση ολοκληρωμένης δέσμης υπηρεσιών υγείας οικογενειακής ιατρικής και η ελεύθερη επιλογή από μέρους της οικογένειας (ή του ατόμου) του οικογενειακού του γιατρού με πληθυσμιακό πλαφόν ανά γιατρό, κρίνονται επιβεβλημένα για την «μετάβαση από τον θεσμό του “οικογενειακού γιατρού” στην “ολοκληρωμένη οικογενειακή ιατρική”».

Οι προτάσεις για τα νοσοκομεία

Οι προτάσεις για την καλύτερη λειτουργία των νοσοκομείων περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων, τη διασφάλιση της ελεύθερης επιλογής των ασθενών και της ισότητας στη διάχυση των νοσοκομειακών υπηρεσιών. Συγχωνεύσεις και αλλαγές χρήσης νοσοκομείων, ιδιαίτερα των μικρών, πρώην νομαρχιακών νοσοκομείων. Συγκρότηση “αντίπαλων” νοσοκομείων υψηλού κύρους για τη βελτίωση της αποδοτικότητας με επιστροφή σε οικονομίες κλίμακας.

Ανακατανομή των κλινικών και των εργαστηρίων με συγχωνεύσεις ή καταργήσεις και ίδρυση νέων, με αλλαγή των υφιστάμενων οργανισμών και κανονισμών λειτουργίας. Οργάνωση και λειτουργία των νοσοκομείων σε επιχειρησιακή βάση με εκτεταμένη αυτονομία και ευθύνη (self-governing).

Εφαρμογή κλειστών σφαιρικών προϋπολογισμών και αποζημίωση με βάση τις Ομογενείς Διαγνωστικές Ομάδες (ΚΕΝ/DRGs). Διαχείριση κλειστού προϋπολογισμού κάθε κλινικής και εργαστηρίου από τους διευθυντές-συντονιστές, στο πλαίσιο αυξημένων διοικητικών-διαχειριστικών αρμοδιοτήτων. Πλήρη λογιστική και διοικητική μηχανοργάνωση των νοσοκομείων και λειτουργία νέου ηλεκτρονικού συστήματος προμηθειών.

Αξιοκρατική και τεχνοκρατική στελέχωση των διοικήσεων των νοσοκομείων.

Διαφοροποίηση των αμοιβών των νοσοκομειακών στελεχών, ιδιαίτερα των γιατρών στη βάση οικονομικής και κλινικής αποδοτικότητας.

Η θέση των γιατρών στο σύστημα

Η έκθεση πρότεινε για τους γιατρούς, την εφαρμογή του θεσμού της «πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης» μόνο στους διευθυντές-συντονιστές με βελτιωμένες αποδοχές και με δυνατότητα παροχής αμειβόμενου ιδιωτικού έργου εντός του νοσοκομείου. Για τους υπόλοιπους γιατρούς, να παρέχεται η δυνατότητα πλήρους αλλά όχι αποκλειστικής απασχόλησης για να μπορούν να απασχολούνται σε δύο ή περισσότερα νοσοκομεία με βάση επιμέρους συμβόλαια εργασίας.

Επίσης να δίνεται έτσι η δυνατότητα, ιδιώτες γιατροί να συμβάλλονται με συμβάσεις με νοσοκομεία του ΕΣΥ με πλήρη ή μερική απασχόληση για έκτακτες ή εποχιακές ανάγκες.

Θεσμοθέτηση της κινητικότητας εντός του ΕΣΥ, ώστε να διατίθεται το αναγκαίο προσωπικό ανάλογα με τις ανάγκες σε κάθε περιοχή και σε κάθε μονάδα και ενίσχυση και αναβάθμιση του νοσηλευτικού δυναμικού με νέα προγράμματα σπουδών και βελτιωμένες αποδοχές.

Ακόμη προεκτείνεται η επανεκτίμηση των αναγκών των θέσεων εργασίας και των συνθηκών εργασίας όλων των επαγγελμάτων που υπηρετούν στο ΕΣΥ και ανάπτυξη στοχευμένων προγραμμάτων διά βίου εκπαίδευσης για όλα τα στελέχη των μονάδων του ΕΣΥ.

Η χρηματοδότηση του «Νέου ΕΣΥ»

Όσον αφορά την χρηματοδότηση, οι συγγραφείς της έκθεσης προτείνουν την μετατροπή του ΕΟΠΥΥ σε ενιαίο μοναδικό πληρωτή με αποκλειστική διαχείριση του συνόλου των εθνικών πόρων για τις δημόσιες δαπάνες υγείας και αναπροσαρμογή των ασφαλιστικών εισφορών. Εισαγωγή του “κοινωνικού” ΦΠΑ και της ειδικής φορολογίας σε βλαπτικά προϊόντα και ενσωμάτωση των ιδιωτικών πληρωμών και παραπληρωμών στην επίσημη χρηματοδοτική διαδικασία με τη μορφή συνασφάλισης ή συμπληρωματικής ασφάλισης.

Επίσης προτείνεται η αναπροσαρμογή της συμμετοχής των ασφαλισμένων στο κόστος με βάση εισοδηματικά κριτήρια και κριτήρια της ανάγκης για φροντίδα υγείας και ελάχιστη ή μηδενική συμμετοχή στο κόστος στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας.

Αποζημίωση μονάδων ΠΦΥ με κατά κεφαλήν πληρωμή τού καλυπτόμενου πληθυσμού σε συνδυασμό με το είδος της κατηγορίας επίσκεψης και εισαγωγή ασφαλιστικών τιμών αναφοράς ως ανώτατο όριο κάλυψης. Τέλος, διαμόρφωση ενός δομικά σταθερού και λειτουργικού πλαισίου τιμών με γνώμονα την άριστη χρήση των πόρων υγείας και τη μεγιστοποίηση της οικονομικής αποδοτικότητας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Όπως όμως επισημαίνουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ μια σειρά από σημαντικούς μελετητές της Ιστορίας και ιδιαίτερα εκείνης της περιόδου, η αλληλογραφία Κοραή-Τζέφερσον αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά τεκμήρια της θεωρίας της πολιτικής ελευθερίας που αναπτύχθηκε κατά τον 19ο αιώνα. Δημοσιεύεται δε για πρώτη φορά ολόκληρη σε μετάφραση του καθηγητή Περικλή Βαλλιάνου, η οποία φιλοξενείται στην επιθεώρηση Athens Review of Books.

«Διαπιστώνοντας ότι τα σημαντικά αυτά γραπτά μνημεία ποτέ δεν είχαν προσφερθεί ενιαία και ολοκληρωμένα στο ελληνικό κοινό ζήτησα από τον καθηγητή Περικλή Βαλλιάνο να τα μεταφράσει», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο εκδότης της επιθεώρησης Μανώλης Βασιλάκης. «Προσεχώς θα κυκλοφορήσουν και σε βιβλίο, στο οποίο θα προσθέσουμε και το μνημειώδες εκτενέστατο φιλελληνικό κήρυγμα του φίλου των Κοραή και Τζέφερσον, Έντουαρντ Έβερετ, που κινητοποίησε τη δημοκρατική κοινή γνώμη σε όλη την Αμερική υπέρ του ελληνικού Αγώνα». Ο Περικλής Βαλλιάνος, ο οποίος συνοδεύει τη μετάφραση με ένα αναλυτικό δοκίμιο, κάνει από την πλευρά του λόγο για «μεγάλη παράλειψη», προσθέτοντας πως «η αλληλογραφία αυτή θα έπρεπε να είναι κεντρικός πυλώνας της ιστορικής μας παιδείας».

Γιατί όμως δεν βρήκαν τα σημαντικά αυτά τεκμήρια τη θέση που τους αξίζει; Κι έπειτα, γιατί απευθύνθηκε ο Κοραής στον Τζέφερσον και πώς ο αΑμερικανός πολιτικός επηρέασε τον Έλληνα στοχαστή; Οι ειδικοί στους οποίους απευθύνθηκε το ΑΠΕ-ΜΠΕ, εξηγούν:

«Κορυφαία στιγμή για την ευόδωση της ελληνικής ανεξαρτησίας»

«Είναι όντως μεγάλη παράλειψη και μεγάλη αδικία ότι μέσα στον καταιγισμό των θεμάτων και των απόψεων που προβλήθηκαν για τα διακόσια χρόνια του 1821 απουσίαζαν αναφορές και αναλύσεις για την προσφορά του Αδαμαντίου Κοραή στον Αγώνα, ενώ εξακολουθούσαν να ακούγονται οι γνωστές συκοφαντικές κραυγές εναντίον του. Και όμως ο μεγάλος Σμυρναίος σοφός, με χιώτικη καταγωγή, υπήρξε ο πνευματικός αρχηγός του, αλλά και εκείνος που πρόβαλε την αναγέννηση της Ελλάδος ενώπιον της δημοκρατικής κοινής γνώμης των πολιτισμένων λαών ως μία ανυπέρθετη ιστορική αναγκαιότητα με δεδομένη την υλική και πνευματική πρόοδο που είχε σημειώσει από τις τελευταίες δεκαετίες του 18ου αιώνα. Το περίφημο Υπόμνημα που υπέβαλε το 1803 ο Κοραής στην επιστημονική εταιρεία των Παρατηρητών του Ανθρώπου στο Παρίσι περιέγραφε γλαφυρά την πρόοδο αυτή, και ετόνιζε τις συνέχειες και τις συνάφειες του φιλελεύθερου φρονήματος, της φιλομάθειας και της εργατικότητας του σημερινού ελληνικού λαού με τις παρακαταθήκες της κλασικής αρχαιότητας. Το κείμενο αυτό έγινε ευρέως γνωστό διεθνώς.

Με την έναρξη του Αγώνα τα επιχειρήματά του έγιναν η σημαία του φιλελληνικού κινήματος που τόσο κρίσιμο ρόλο έπαιξε στην στήριξη του επαναστατημένου ελληνικού λαού, ιδίως τις τραγικές μέρες μετά την εισβολή του Ιμπραΐμ και την πτώση του Μεσολογγίου. Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι της ηρωικής πόλης είχαν ονομάσει «Κοραή» έναν από τους προμαχώνες απ’ όπου μάχονταν, η δε Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας το 1827 ανακήρυξε τον Κοραή άξιο του έθνους και πρωτομάχο της ανεξαρτησίας.

Διάλεξα να διορθώσω την προαναφερθείσα παράλειψη μεταφράζοντας στα ελληνικά την αλληλογραφία του Κοραή με τον φημισμένο στοχαστή του Διαφωτισμού, συντάκτη της Αμερικανικής Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας και τρίτο Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Τόμας Τζέφερσον, κατά τα χρόνια 1823 έως 1825. Αυτή υπήρξε μια κορυφαία στιγμή της δράσης του Κοραή για την ευόδωση της ελληνικής ανεξαρτησίας. Απευθύνθηκε στους Αμερικανούς ως γνήσιους εκφραστές των αρχών της αβασίλευτης δημοκρατικής πολιτείας που και ο ίδιος επρέσβευε. Αλλά έβλεπε επίσης και την αμερικανική Δημοκρατία ως ουσιαστικό αντίβαρο στις προσπάθειες των ευρωπαϊκών δυνάμεων να ποδηγετήσουν τον ελληνικό αγώνα και να ιδρύσουν ένα κηδεμονευόμενο ελληνικό κράτος. Ιδίως φοβόταν την Αγγλία, ακόμα και μετά την αλλαγή της αγγλικής πολιτικής υπέρ της επαναστατημένης Ελλάδος από τον Κάννιγκ. Από τον Τζέφερσον ζητούσε να ενεργήσει για την διπλωματική αναγνώριση των επαναστατών από την Αμερική, αλλά και συμβουλές για την οργάνωση του συνταγματικού βίου του ελεύθερου κράτους. Η βαθιά εκτίμηση που εκφράζει ο Τζέφερσον στο πρόσωπο του Κοραή για την επιστημονική του συνεισφορά στην μελέτη του κλασικού πολιτισμού, αλλά και για τον αγώνα του για την ελευθερία, αντανακλά πόσο βαθιά είχε εισχωρήσει το ελληνικό ιδεώδες στη συνείδηση των πολιτισμένων ανθρώπων της εποχής.

Η αλληλογραφία αυτή θα έπρεπε να είναι κεντρικός πυλώνας της ιστορικής μας παιδείας, παραμένει όμως άγνωστη στα σχολεία μας και ευρύτερα. Ελπίζουμε ότι με την μετάφραση αυτή θα αποκτήσει το πλατύ ακροατήριο που της αξίζει».

Περικλής Βαλλιάνος, ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας ΕΚΠΑ

«Γνωρίσαμε έναν άλλον Κοραή»

«Η δημοσίευση ελληνικής μετάφρασης της αλληλογραφίας του Αδαμαντίου Κοραή με τον Πρόεδρο Τόμας Τζέφερσον συνιστά μια πολύ ευπρόσδεκτη συνεισφορά στο ευρύ φάσμα των πρωτοβουλιών που προκάλεσε η διακοσιοστή επέτειος της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Η δημοσίευση της αλληλογραφίας αυτής στα ελληνικά προσφέρει την ευκαιρία στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό να γνωρίσει έναν άλλο Κοραή, τον Κοραή των πολιτικών ιδεών και της πολιτικής σκέψης. Έτσι αποκτάμε μια πληρέστερη εικόνα της πνευματικής του προσωπικότητας που υπήρξε κυρίως γνωστή ως εκείνη του λογίου του Διαφωτισμού με πρωταρχικό ενδιαφέρον για τα ζητήματα της γλώσσας και της γλωσσικής παιδείας των Νεοελλήνων. Την εικόνα αυτή γνωρίζαμε πολύ καλά από τα έργα του Κ.Θ.Δημαρά. Χάρη στις μελέτες του Πασχάλη Μ. Κιτρομηλίδη γνωρίσαμε και έναν άλλο Κοραή, εκείνον της πολιτικής θεωρίας και του πολιτειακού προβληματισμού. Την εικόνα αυτή εμπλουτίζει τώρα και ο Π. Βαλλιάνος με την μετάφραση του. Τον ευχαριστούμε για τη συμβολή του στην καλύτερη γνωριμία μας με τον πλούτο της πολιτικής σκέψης του νέου Ελληνισμού».

Απόστολος Σ. Γεωργιάδης, επίτιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών

«Επιστροφή στον Κοραή για να ανοίξει ο νους»

«Όπου και να θολώνει ο νους σας, παροτρύνει ο Ελύτης, να μνημονεύετε Σολωμό και Παπαδιαμάντη. Είναι ανάγκη όμως, στις συνθήκες της νέας εποχής, να αναζητήσουμε και άλλους οδηγούς στο παρελθόν για να ξεθολώσει ο νους και να ανοίξουν τα μάτια. Για παράδειγμα, αδικημένες και ξεχασμένες διάνοιες όπως ο Ροΐδης και ο Κοραής. Τον τελευταίο φέρνει στο προσκήνιο απαιτητικά η μετάφραση και έκδοση της αλληλογραφίας του με τον Αμερικανό πολιτικό και στοχαστή Τόμας Τζέφερσον από τον καθηγητή Π.Σ.Βαλλιάνο στο τεύχος Νοεμβρίου της Athens Review of Books. Με τη βοήθεια της εξαιρετικής εισαγωγής του Βαλλιάνου συναντάμε πάλι τον Κοραή που έθαψε η νεοελληνική ακηδία. Τον Κοραή του δημοκρατικού φρονήματος και της ελεύθερης κρίσης, τον Κοραή της γερής παιδείας και ακμαίας σκέψης, τον μάστορα της γραφής και τον απροκατάληπτο πατριώτη, τον μετρημένο πολιτικό στοχαστή και τον ανεξίθρησκο σχολιαστή, τον λόγιο που συνδυάζει την ευρωπαϊκή μεθοδικότητα με την ευέλικτη δυσπιστία του Έλληνα της Ανατολής. Και πολλά άλλα θα μπορούσε να προσθέσει κανείς. Επιστροφή λοιπόν στον Κοραή για να ανοίξει ο νους και να προκόψει η κρίση σε μια εποχή που κυριαρχούν η τυφλότητα των κάθε κοπής ιδεολόγων και ο φανατισμός των πάσης φύσεως πιστών. Η αλληλογραφία Κοραή-Τζέφερσον μας θυμίζει ένα ακόμη ανεξόφλητο χρέος».

Δημήτρης Δημηρούλης, συγγραφέας -πανεπιστημιακός

«Πολύτιμη για την κατανόηση της πολιτικής σκέψης»

«Τα αιτήματα του Κοραή θα δώσουν στον Τζέφερσον, ο οποίος είναι πλέον ογδόντα ετών, την ευκαιρία να συνοψίσει με απόλυτη διαύγεια όχι μόνο τι έχει επιτευχθεί στη χώρα του για να γίνει πράξη η λαϊκή κυριαρχία αλλά και τι φρονεί ότι θα πρέπει να γίνει προκειμένου η νομοθετική και η δικαστική εξουσία να μην στραφούν εναντίων των πολλών από τους οποίους αντλούν τη νομιμοποίησή τους. Με αυτό το πνεύμα θα εξάρει τη μονοπρόσωπη εξουσία που ασκεί ο Πρόεδρος των ΗΠΑ ως αντίδοτο στον φατριασμό. Παράλληλα, όμως, θα προτείνει αλλαγές στον τρόπο εκλογής και λειτουργίας της Γερουσίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων, έτσι ώστε τα μέλη τους να μην μπορούν να αποτελέσουν προνομιούχο τάξη, και θα ζητήσει οι δικαστές να διορίζονται με συγκεκριμένη θητεία και να λογοδοτούν προκειμένου να μην υπονομεύουν με τις αποφάσεις τους το Σύνταγμα. Έτσι, η επιστολή της 31ης Οκτωβρίου 1823 που απέστειλε στον Κοραή είναι πολύτιμη και για την κατανόηση της ύστερης πολιτικής σκέψης του ιδίου του Τζέφερσον».

Φιλήμων Παιονίδης, καθηγητής Ηθικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας ΑΠΘ

«Εκδοτικό γεγονός της χρονιάς»

«Η μετάφραση, επιμέλεια και έκδοση στα ελληνικά της αλληλογραφίας που αντάλλαξαν μέσα στην Ελληνική Επανάσταση (1823-1825) ο Αδαμάντιος Κοραής με τον Τόμας Τζέφερσον θεωρώ ότι είναι το εκδοτικό γεγονός της χρονιάς. Θα περιοριστώ σε μία σκέψη επί της επιστολής που απηύθυνε στις 31 Οκτωβρίου 1823 ο τρίτος Πρόεδρος των ΗΠΑ στον κυριότερο εκπρόσωπο του ελληνικού Διαφωτισμού και η οποία περιέχει συνοπτικά ένα ολόκληρο συνταγματικό πρόγραμμα για το υπό ίδρυση ελληνικό κράτος. Ο Τζέφερσον πιστεύει ότι οι δικαστές δεν είναι στην πραγματικότητα “η λιγότερο επικίνδυνη [για τις ελευθερίες των πολιτών] εξουσία” (Ο Φεντεραλιστής Νο 78). Τουναντίον, η δημοκρατικά ανέλεγκτη έκδοση αποφάσεων, που αφορούν τη ζωή και περιουσία των πολιτών αλλά και δημιουργούν ένα παράλληλο δίκαιο χωρίς πολιτική νομιμοποίηση, καθιστά επιτακτική τη χαλιναγώγηση των μη εκλεγμένων δικαστών μέσω θητείας (ανανεώσιμης εφόσον διαπιστώνεται καλή συμπεριφορά), με σώματα ενόρκων πολιτών ως διαρκές αντίβαρο και με λογοδοσία. Ένα από τα ακλόνητα θεμέλια της δημοκρατίας είναι η ελευθερία του Τύπου.

Στη ρεπουμπλικανική φιλοσοφία του Τζέφερσον, μόνο ένας ανοιχτός και ρωμαλέος δημόσιος διάλογος μπορεί να διασφαλίσει τον έλεγχο της κακοδιοίκησης και διαφθοράς των αξιωματούχων. Στη Δημοκρατία, ο Τύπος είναι “το καλύτερο εργαλείο για τον φωτισμό του νου του ανθρώπου και για την βελτίωσή του ως ελλόγου, ηθικού και κοινωνικού όντος”. Από τον συνδυασμό των παραπάνω προκύπτει αβίαστα ότι οι δικαστές δεν έχουν καμία δουλειά να παρεμβαίνουν στον δημόσιο διάλογο δια του Τύπου και συνεπώς στη διαμόρφωση των ελλόγων απόψεων των πολιτών για τα κοινά, καθώς η πιθανότητα και μόνο μιας αστικής αποζημίωσης για συκοφαντική δυσφήμηση δημόσιου προσώπου ενσταλάζει φόβο στις καρδιές, παράγοντας έτσι αποτροπή και εντέλει αυτολογοκρισία. Το τζεφερσόνειο μάθημα, που δυστυχώς ουδέποτε πήρε στα σοβαρά η ελληνική Πολιτεία, είναι ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος για την ευρωστία της Δημοκρατίας από μια πιθανή εργαλειοποίηση μη εκλεγμένων και πολλαπλώς εξαρτώμενων μόνιμων δικαστών από μια κυβέρνηση προκειμένου να φιμώσει την αντιπολίτευση και να κυριαρχήσει καθεστωτικά, καταπνίγοντας έτσι τις ελευθερίες των πολιτών και ιδρύοντας μια “ήπια τυραννία” (Αλεξίς ντε Τοκβίλ) που δε θα λέει το όνομά της».

Ιωάννης Παπαδόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Πολιτικής Φιλοσοφίας και Ευρωπαϊκών Πολιτικών, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και διευθυντής του Κέντρου Έρευνας Δημοκρατίας και Δικαίου.

«Φωτίζει σε βάθος τα διλήμματα της σύγχρονης δημοκρατίας»

«Εξαιρετικά ενδιαφέρουσες απόψεις για τους λόγους που δικαιολογούν την ύπαρξη ενός δεύτερου νομοθετικού σώματος αναπτύσσονται στην επιστολή του Τζέφερσον προς τον Κοραή. Θα μείνω στο σημείο αυτό για την παρέμβασή μου. Ο Τζέφερσον είναι οπαδός της ιδέας να γίνεται μία μόνον εκλογική διαδικασία για την εκλογή συγχρόνως όλων των μελών και των δύο νομοθετικών σωμάτων, οι δε εκλεγόμενοι να κατανέμονται εν συνεχεία διά κληρώσεως σε ένα από τα δύο σώματα. Γιατί τα χρειαζόμαστε τότε, τα δύο σώματα; Για να αφοπλισθεί, υποστηρίζει ο Τζέφερσον, η κυριαρχική δυναμική που ένας δημοφιλής δημαγωγός θα εξασφάλιζε στη μία ή την άλλη Βουλή, για να προφυλαχθούμε από τον κίνδυνο μιας βιαστικής τελεσίδικης ψήφου ύστερα από ανατρεπτικές συνωμοσίες και μηχανορραφίες. Η δράση οργανωμένων πολιτικών κομμάτων εντός της Βουλής και η λειτουργία της συνταγματικής δικαιοσύνης καθιστούν σήμερα αλυσιτελή μια τέτοια λύση. Όμως δεν παύουν, οι σκέψεις αυτές, να φωτίζουν σε βάθος τα μεγάλα διλήμματα της σύγχρονης δημοκρατίας».

Ιωάννη Σαρμάς, πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, συγγραφέας του βιβλίου “Εμείς ο λαός – Η συνταγματική νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών”

«Υπερασπιστές της ελευθερίας του πνεύματος»

«Είναι ενδεικτικό του (από)προσανατολισμού της ανθρωπιστικής παιδείας στη χώρα μας το γεγονός ότι η αλληλογραφία του κορυφαίου, ίσως, Έλληνα διανοητή της προεπαναστατικής περιόδου με τον βασικό συγγραφέα της αμερικανικής Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας και τρίτο, κατά σειρά, Πρόεδρο και των Ηνωμένων Πολιτειών δεν είχε δημοσιευθεί στα ελληνικά μέχρι σήμερα και, εν πολλοίς, περνά απαρατήρητη από όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες. Από την αλληλογραφία του Αδαμάντιου Κοραή με τον Τόμας Τζέφερσον διαπιστώνεται η ύπαρξη μιας “δημοκρατίας του πνεύματος”, στην οποία μετείχαν διανοούμενοι και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Οι άνθρωποι αυτοί κατόρθωναν να επικοινωνούν σε βαθμό αξιοθαύμαστο από τη σκοπιά της εποχής μας, των ηλεκτρονικών μηνυμάτων και των τηλεδιασκέψεων. Αναπόφευκτα, την αλληλογραφία Κοραή-Τζέφερσον διαπερνά η διαφορετική εμπειρία δύο πνευματικών ανθρώπων: Ο πρώτος παρέμεινε εργάτης των γραμμάτων, ενώ ο δεύτερος αναμίχθηκε ενεργά στα κοινά και βίωσε όλες τις αντιφάσεις μεταξύ θεωρίας και πράξης. Ωστόσο, και οι δύο υπερασπίζονταν την ελευθερία του πνεύματος ως αδιαπραγμάτευτη αξία: “Έχω ορκιστεί στον βωμό του Θεού αιώνια εχθρότητα εναντίον κάθε μορφής τυραννίας επί του ανθρώπινου πνεύματος”, έγραφε ο Τζέφερσον. Ο Κοραής υπερθεμάτιζε».

Γιάννης Στεφανίδης, καθηγητής Διπλωματικής Ιστορίας στη Νομική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

ΑΠΕ-ΜΠΕ