Κώστα Ράπτη: Τι σημαίνει το “τελεσίγραφο” της Ρωσίας προς τη Δύση

Από

December 20, 2021

Επί τρεις δεκαετίες, η Μόσχα με άγχος παρακολουθεί να καταπατάται η προφορική δέσμευση προς τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ για μη επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς

Του Κώστα Ράπτη

Σύμφωνα με τον αρχαίο Κινέζο θεωρητικό του πολέμου Sun Zu, αποτελεί σοβαρό στρατηγικό σφάλμα ο εγκλωβισμός του αντιπάλου σε χώρο δίχως οδούς διαφυγής, διότι αυτό θα τον υποχρεώσει να αντισταθεί μέχρις εσχάτων. Τηρουμένων των αναλογιών, οι σχέσεις της Δύσης με τη Ρωσία βρίσκονται στο σημείο όπου γίνονται εμφανείς οι επιπτώσεις ενός τέτοιου λάθους.

Επί τρεις δεκαετίες, η Μόσχα με άγχος παρακολουθεί να καταπατάται η προφορική δέσμευση προς τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ για μη επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς και το σύστημα ασφαλείας της Δύσης (στο οποίο η μετασοβιετική ρωσική ηγεσία φαντασιωνόταν ότι θα μπορούσε να ενταχθεί) να περιλαμβάνει περιοχές της παραδοσιακής σφαίρας επιρροής της. Πολύ περισσότερο, η επέκταση αυτή κατέστησε ευάλωτη παραμεθόριο την καρδιά της ρωσικής επικράτειας πέριξ της πρωτεύουσας. Κατά το αφήγημα που προσφάτως άρχισε η ρωσική πλευρά να διατυπώνει και ρητά, δια του υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, όλη αυτή η πορεία ακολούθησε τη μέθοδο της “σαλαμοποίησης”, με διαδοχικά βήματα καθένα εκ των οποίων δεν μπορούσε από μόνο του να δικαιολογήσει μια σοβαρή ρήξη στις σχέσεις της Ρωσίας με τη Δύση.

Η περασμένη Παρασκευή θα πρέπει από αυτή την άποψη να θεωρηθεί σημείο τομής. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών δημοσιοποίησε δύο σχέδια διεθνών συμφωνιών, με τις ΗΠΑ διμερώς και με το ΝΑΤΟ συλλογικά, τα οποία είχαν επιδοθεί δύο μέρες νωρίτερα σε συνάντηση επιπέδου υφυπουργών Εξωτερικών και αποτυπώνουν σε μορφή νομικά δεσμευτικού κειμένου αυτό που ο Πούτιν έχει αποκαλέσει ρωσική “κόκκινη γραμή”. Στα κείμενα αυτά, το ΝΑΤΟ καλείται να μην εντάξει νέα μέλη από τον μετασοβιετικό χώρο, να ανακαλέσει τις σχετικές προσκλήσεις προς την Ουκρανία και τη Γεωργία και να μην πραγματοποιεί κοντά στα ρωσικά σύνορα ασκήσεις με σενάριο πυρηνικού πλήγματος και με εμπλοκή δυνάμεων μεγέθους άνω της ταξιαρχίας, ενώ οι ΗΠΑ υποχρεώνονται να μην υπογράψουν συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας με τις ως άνω χώρες, να μην μεταφέρουν κοντά στη Ρωσία πυραύλους μέσου ή ανώτερου βεληνεκούς και να αποσύρουν στην δική τους επικράτεια τα πυρηνικά όπλα που έχουν τοποθετήσει σε τρίτες χώρες, όπως η Τουρκία και η Γερμανία.

Είναι δύσκολο να καταλήξει κανείς αν η δημοσιοποίηση των κειμένων αυτών συνιστά την “ουβερτούρα” μιας περίπλοκης διαπραγμάτευσης ή απλώς τελεσίγραφο, στον βαθμό που αποτελούν ένα συμπαγές “πακέτο” επί θεμάτων τα οποία η Ουάσιγκτον συνήθιζε να θεωρεί έξω από κάθε συζήτηση.

Ήδη ο Γ.Γ. του ΝΑΤΟ Γενς Στόλντενμπεργκ (προφανώς όχι αυτοβούλως), αλλά και η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τζεν Ψάκι απέκρουσαν την ρωσική κίνηση, ωστόσο ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου Τζέικ Σάλιβαν προσπάθησε να την εμφανίσει ως τμήμα μιας “κανονικότητας” στην διπλωματική ιστορία.

Μόνο που η πραγματική σύγκρουση νοοτροπιών είναι ακριβώς αυτή. Ο Πούτιν διεκδικεί την επάνοδο σε μια “βεστφαλιανή” αντίληψη της διεθνούς αρχιτεκτονικής ως ισορροπίας διαφορετικών μεγάλων δυνάμεων οι οποίες μπορούν και να συγκροτούν σχήματα συλλογικής ασφάλειας, ενώ η αμερικανική εξουσία (η κοινοβουλευτική και μιντιακή πολύ περισσότερο και από την εκτελεστική) διαπνέεται από μία ιδεολογικοποιημένη “λογική εξαίρεσης”, η οποία δεν αναγνωρίζει σε άλλους παίκτες δικαίωμα στρατηγικής αυτονομίας, πόσω μάλλον συνδιαμόρφωσης ενός πλαισίου δεσμευτικού για την “μόνη υπερδύναμη”.

Όμως η “μόνη υπερδύναμη” έχει αποδυναμωθεί. Και αυτήν ακριβώς την στροφή των πραγμάτων ανέμενε ο Πούτιν στα χρόνια που επιδείκνυε “στρατηγική υπομονή”, εργαζόμενος για την εσωτερική ανασυγκρότηση της Ρωσίας και πρωτίστως για την θεαματική ενίσχυση των στρατιωτικών της δυνατοτήτων. Στο τελείωμα μιας χρονιάς η οποία ξεκίνησε με τα επεισόδια του Καπιτωλίου, σημαδεύτηκε από την αδυναμία του Μπάιντεν να κερδίσει την εγχώρια κοινή γνώμη και να ευθυγραμμίσει τις διαφορετικές πτυχές του αμερικανικού κατεστημένου σε μια συνεκτική διεθνή στρατηγική και κατέπληξε την υφήλιο με την χαοτική αποχώρηση από το Αφγανιστάν, ο ηγέτης του Κρεμλίνου κατέθεσε και γραπτά την αξίωση να αναγνωρισθεί η χώρα του ως ισότιμος φορέας διακριτών και μη διαπραγματεύσιμων συμφερόντων ασφαλείας.

Και σε αυτό δεν είναι μόνος. Η τελευταία συνομιλία του με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπινγκ στην οποία υπογραμμίσθηκε η βούληση για ενίσχυση της σύμπραξης των δύο ευρασιατικών δυνάμεων, προαναγγέλθηκε η συγκρότηση ενός χρηματοπιστωτικού χώρου εκτός δολαρίου και καταδικάσθηκε η “Σύνοδος της Δημοκρατίας” που συγκάλεσε ο Μπάιντεν έρχεται σε πολύ χαρακτηριστική στιγμή.

Αν κάποιος απομένει απολύτως αμήχανος απέναντι σε όλα αυτά είναι ασφαλώς η Ευρώπη που παρακάμπτεται ως συνομιλητής, βλέπει την ενότητά της να απειλείται, αλλά και το ίδιο το ευρωατλαντικό πλαίσιο να χάνει εν πολλοίς, σε περίπτωση υιοθέτησης των ρωσικών κειμένων, τον λόγο ύπαρξής του.

capital.gr

Επιμένει ο Ερσίν Τατάρ: Μόνο λύση δύο κρατών στην Κύπρο

Από

pcuser

December 20, 2021

Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Ερσίν Τατάρ δήλωσε πως δεν υπάρχει περίπτωση η τουρκοκυπριακή πλευρά να κάνει ένα βήμα πίσω «από την πολιτική δύο ξεχωριστών κυρίαρχων ίσων κρατών».

Ο Τατάρ υποστήριξε, ανάμεσα σε άλλα, ότι υπάρχουν δύο ξεχωριστοί «λαοί» στην Κυπριακή Δημοκρατία, ότι «η πολιτική της λύσης, η οποία προβλέπει τη συνεργασία δύο κυρίαρχων ισότιμων κρατών που πρεσβεύουμε σήμερα, πηγάζει από εδώ».

Είπε ότι «αντί για μια ομοσπονδιακή συμφωνία, η οποία περιλαμβάνει τους κινδύνους της επιστροφής στην προ του 1974 περίοδο μετά το τίμημα και τις θυσίες που έγιναν», πρότειναν την πολιτική «των δύο χωριστών κυρίαρχων ίσων κρατών».

Είπε πως ανακοίνωσαν τη νέα πολιτική προς τη διεθνή κοινότητα με την πλήρη υποστήριξη της Τουρκίας.

Τονίζοντας την ανάγκη αγώνα έτσι ώστε όλος κόσμος να αποδεχτεί «την ύπαρξη της ΤΔΒΚ (ψευδοκράτος)», ο Τατάρ είπε πως «όλες αυτές οι αδικίες που έγιναν στον τουρκοκυπριακό λαό εξηγήθηκαν στους αρχηγούς και αντιπροσώπους ξένων αποστολών και ότι ο κόσμος είδε και αποδέχτηκε ότι υπάρχουν δύο χωριστοί λαοί και δύο χωριστά κράτη στην Κύπρο. Εδώ είναι μια Τουρκική Δημοκρατία που ο κόσμος δεν αναγνωρίζει, αλλά αποδέχεται», είπε.

Σημειώνοντας «ότι παρά τα εμπάργκο που επιβλήθηκαν στον τουρκοκυπριακό λαό, υπάρχουν φοιτητές από 144 διαφορετικές χώρες στην ΤΔΒΚ», ο Τατάρ είπε· «Καθώς ενισχύουμε τη δική μας ύπαρξη και αναπτύσσουμε τις σχέσεις μας με τον κόσμο με την εμπορική, οικονομική και πολιτιστική έννοια, αυτή η αναγνώριση θα έρθει μια μέρα», είπε.

Απαντώντας σε ερώτηση για τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Τατάρ είπε ότι «ως ξεχωριστός λαός, κυβερνάμε τον εαυτό μας και η `ΤΔΒΚ` έχει το δικαίωμα να συνάπτει συμφωνίες με τη Δημοκρατία της Τουρκίας ως προς τη δομή, τα σύνορα και τη θαλάσσια δικαιοδοσία της. Έτσι η ύπαρξη και τα δικαιώματά μας έχουν αυξηθεί στη Γαλάζια Πατρίδα».

https://www.pronews.gr/kypros/1043180_epimenei-o-ersin-tatar-mono-lysi-dyo-kraton-stin-kypro

The Russian Treaty Proposal

Από

anixneuseis

December 20, 2021

By

George Friedman

–

December 20, 2021

We have been operating with a model of Russia. Having lost its non-Russian territories with the breakup of the Soviet Union, Russia is missing the buffers that protected it. Its national imperative is to recover those border states, either formally or informally. They could be either occupied by Russian forces or, at the very least, governed by native governments that exclude the presence of Western powers and coordinate with Moscow. The Russians achieved this in the South Caucasus through diplomacy and the stationing of Russian peacekeepers in the region. They have been increasing their power in Central Asia. But the critical region for Russia is in the west, facing Western Europe, the United States and NATO. There, the loss of Belarus and Ukraine posed a critical problem. The eastern border of Ukraine is only about 300 miles (480 kilometers) from Moscow, and Ukraine is allied with the United States and European powers, informally if not as part of NATO.

Russia’s strategy to this point had been to avoid direct military intervention against hostile forces and use hybrid measures to build influence and gain control. This is what happened in the Caucasus. This is also what happened in Belarus, where a contested election left President Alexander Lukashenko in a weak position, and Moscow used its power to assure Lukashenko’s position and control events in Minsk. The surge of refugees toward the Polish border put Poland on the defensive and created a sense of crisis in Poland. As for Belarus, it was simply the arena chosen by Russia, a satellite taken softly.

As Russia was reclaiming its buffers, we turned our attention to Ukraine, which, as I said, is the key buffer. It is vast, it threatens Russia directly, and from Ukraine, Russia could threaten the West as well. Indeed, between Belarus on the North European Plain and Ukraine’s control of the Carpathian Mountains, Russia could not only defend itself but also threaten an attack on Europe from the Baltic to the Black seas.

The Russians mobilized forces along Ukraine’s borders – from the east, north and south – and, without making overt threats, created a situation in which an invasion of Ukraine seemed possible. I wrote last week doubting that the Russians would try a complex occupation of a hostile country because the possibilities of failure, even against minimal resistance, were real and because the Russians could not predict American actions. If it intervened, the U.S. would likely intervene on land, but it also possesses arsenals of anti-tank missiles launched from air or ships in the Baltic and Black seas. How this conflict would evolve is unknown, and the United States might not choose a military counter. But Russia could not know this, nor could it risk acting on intelligence, which is frequently mistaken.

For the Russians to complete rebuilding the Soviet Union, they have to first neutralize the United States without military action. The best strategy for this is to neutralize NATO, whose military forces are limited but still significant. More important, an American response to Russia without the availability of NATO territory, and without the political backing of NATO allies, would complicate the military and political dynamic of U.S. action. The U.S. had already indicated its caution by threatening the Russian banking system if there were a war in Ukraine, rather than threatening military action.

Therefore, before Russia even considered military action in Ukraine, it had to neutralize the (already cautious) U.S. politically, and the key to that was to paralyze NATO and particularly Germany. Germany sees Russia as a crucial source of energy, a trading partner that might grow in significance, and a problem to be avoided. Even more important to it is Europe, of which NATO is a crucial element – not so much as a military force, but as another force holding Europe together. As the dominant power in Europe (outside of Britain), Germany has a national imperative to maintain its dominant economic position, which gives it major influence on the behavior of the Europeans on military matters.

For Germany, a war would therefore not suit its needs. It would risk a conflict that could severely weaken Europe’s economy at a delicate moment. Germany sees Poland as a difficult problem since it is in NATO, but Poland’s posture toward Russia does not suit Germany’s interests. Germany would of course like a buffer against Russia in Belarus and Ukraine, but not if it means massive economic cost and increasing American power in Europe. The U.S. dominates NATO, and an extended conflict would maximize American military considerations and minimize German economic concerns. In short, while there may be an array of positions on Russia’s moves in Europe, Germany, the leading power, needs to avoid war and will pay a price for this. Russia’s neutralization of the United States leads through NATO, Europe and particularly Germany. If they have divergent views, a unilateral American defense against Russia becomes very risky.

Thus, we get to the extraordinary document that Russia delivered last week. The document is targeted at NATO. The key clause is Article 5: “The Parties shall refrain from deploying their armed forces and armaments, including in the framework of international organizations, military alliances or coalitions, in the areas where such deployment could be perceived by the other Party as a threat to its national security, with the exception of such deployment within the national territories of the Parties.”

In other words, Russia is demanding the right to limit the deployment of U.S. troops in NATO countries if the Russians feel threatened by that deployment. The immediate effect would be that, while Poland could build its strength, the U.S. would have to withdraw from Poland if Russia felt threatened, which it says it does. Of course, if the Russian Federation reintegrated former Soviet territories within its political system, which I think is a possibility, then Russia would be freed from Article 5.

There are other clauses that guarantee the United States will reject the document. It is therefore an interesting question why the Russians crafted it. It may be designed as a negotiating platform, but it is too skewed to the Russian interest to be a workable platform for Washington. Another possibility is that it is for domestic Russian consumption, showing that Russia speaks to the U.S. as a powerful equal to be respected. Or it might be that after the Americans’ initial response to Russian threats – that their banking system would be hurt – the Russians read the U.S. as unwilling to respond in Ukraine.

The key from my point of view is that no one wants a war in Ukraine because it would be long and bloody, and the geographic advantage would go to Russia. A proposal on the table, regardless of how preposterous, can give cautious nations an opportunity to capitulate while appearing to prefer a diplomatic course to irrational military responses. Much of Europe is unwilling to fight for Ukrainian independence. The United States, concerned with the free spread of Russian power through military force, might choose an intervention. This proposal might well be seen in Europe as a “basis of discussion,” limiting American options.

An invasion of Ukraine would be filled with risks for Russia. Failure or prolonged resistance would turn Russia from a reemerging power into a nation to be discounted. Russian President Vladimir Putin obviously knows this document will be rejected, but within its context, rejection will get back to counteroffers, and it is possible that NATO and the U.S. will give some ground in exchange for scrapping some of the egregious Russian demands. Or Putin wants everyone to see this in terms that are not mentioned – as an ultimatum – and to panic.

In any case, the key piece of Russian reconstruction – Ukraine – is on the table, and the document so completely confuses the issues, by demanding fundamental shifts in how the U.S. operates, that something may be conceded under European pressure. Putin has nothing to lose from this document and something to gain. I would assume the American response will be to refuse talks based on the document.

geopoliticalfutures

Ανδρέας Θεοφάνους: Οι Προτεραιότητες Μιας Νέας Διακυβέρνησης

Από

anixneuseis

December 20, 2021

Ανδρέας Θεοφάνους*

Οι επερχόμενες προεδρικές εκλογές έχουν τη δική τους ξεχωριστή σημασία καθώς η χώρα αντιμετωπίζει πολλαπλές και ποικιλόμορφες προκλήσεις. Παράλληλα με την επικέντρωση στην ονοματολογία πιθανών υποψηφίων είναι σημαντικό να συζητηθούν προτάσεις για τα ζητήματα που μας απασχολούν. Επί τούτου θεωρώ απαραίτητο να καταθέσω συνοπτικά τις ακόλουθες εισηγήσεις:

Στο μείζον ζήτημα του Κυπριακού δεν υπάρχουν σήμερα οι προϋποθέσεις για μια βιώσιμη ομοσπονδιακή λύση. Παράλληλα η πολιτική των συνεχών υποχωρήσεων έχει χρεοκοπήσει. Παρά το γεγονός ότι το διαπραγματευτικό πλαίσιο μετακινήθηκε σε μεγάλο βαθμό από την περίοδο λίγο μετά την εισβολή μέχρι σήμερα προς τις θέσεις της τουρκικής πλευράς εν τούτοις δεν υπήρξε κατάληξη σε διευθέτηση.

Είναι δυνατό να υπογράψουμε μια διευθέτηση εάν αυτή βελτιώνει το status quo και παρέχει εχέγγυα για ασφάλεια, σταθερότητα και ευημερία. Σε διαφορετική περίπτωση προβάλλει η αναγκαιότητα για διαφύλαξη της ελεύθερης Κύπρου και της μη επιδείνωσης του status quo.

Στη σημερινή συγκυρία είναι απαραίτητη η συστηματική μελέτη των δεδομένων και η αποφυγή των ψευδαισθήσεων και του λαϊκισμού. Η χώρα έχει επίσης την ανάγκη από ένα ολοκληρωμένο και πειστικό αφήγημα. Επιβάλλεται η κατάθεση συγκεκριμένης πρότασης με κατευθυντήριες γραμμές για ένα κανονικό κράτος σε ένα ομοσπονδιακό πλαίσιο καθώς και για μια εξελικτική πορεία. Προς αυτή την κατεύθυνση έχω ήδη καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις.

Είναι επίσης σημαντικό να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά οι συνέπειες της οικονομικής και υγιειονομικής κρίσης. Κατά τα τελευταία χρόνια υπήρξε συρρίκνωση της μεσαίας τάξης καθώς και αύξηση του ποσοστού των προσώπων που είναι κάτω από το όριο της φτώχειας. Επιπρόσθετα έχει αυξηθεί η ανισότητα η οποία αποτελεί πλέον μείζον ζήτημα. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι στην Κύπρο σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας το 50% των εργαζομένων αμοίβεται με ακαθάριστο μηνιαίο μισθό μέχρι €1.500 ενώ το 25,7% μέχρι €1.000. Θα απαιτηθούν σχεδιασμός, ένα νέο οικονομικό υπόδειγμα, υπερβάσεις και νέες οικονομικές προσεγγίσεις. Στα πλαίσια αυτά είναι απαραίτητος και ο εξορθολογισμός της δημοσιονομικής πολιτικής.
Με την οικονομική κρίση και ιδίως την πανδημία επανήλθε στο προσκήνιο ξανά ο αδιαμφισβήτητος ρόλος του κράτους. Ταυτόχρονα με την αποτυχία του Νεοφιλελεύθερου Μοντέλου υπάρχει η αναζήτηση για ένα νέο υπόδειγμα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα σε νέους μοχλούς οικονομικής μεγέθυνσης, στην προστασία του περιβάλλοντος και την πράσινη ανάπτυξη. Παράλληλα η Κύπρος, λαμβάνοντας υπ΄ όψιν τις ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές, καλείται να προχωρήσει με τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και να οικοδομήσει ένα κράτος πρότυπο.
Η νεότερη γενιά έχει επωμιστεί ένα μεγάλο μερίδιο του κόστους της οικονομικής κρίσης, της πανδημίας είτε μέσω της χαμένης εκπαίδευσης, της ανεργίας, των μειωμένων ευκαιριών, της απουσίας ή έστω μειωμένης μισθολογικής ανέλιξης. Ταυτόχρονα υπάρχουν φόβοι για ψηλότερες φορολογίες στο μέλλον καθώς και χαμηλότερες συντάξεις. Το νέο οικονομικό υπόδειγμα θα πρέπει να είναι τέτοιο ούτως ώστε, μεταξύ άλλων, η νεότερη γενιά να έχει ευκαιρίες απασχόλησης, ανέλιξης και δημιουργικότητας.
Το δημογραφικό ζήτημα, το οποίο αναπόφευκτα επηρεάζεται από τα κοινωνικοοικονομικά δεδομένα και το ευρύτερο αξιακό σύστημα, πρέπει να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά. Μεταξύ άλλων, είναι σημαντικό να υπάρξουν δράσεις και κίνητρα για την αύξηση του δείκτη γονιμότητας. Παράλληλα, είναι απαραίτητο να περιορισθεί η παράτυπη μετανάστευση.
Η πανδημία δημιούργησε πρωτόγνωρες συνθήκες σε ολόκληρο τον κόσμο και η παγκόσμια οικονομία αντιμετώπισε τη χειρότερη ύφεση από την εποχή του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου. Όταν ήλθε η πανδημία οι υποδομές στον τομέα της δημόσιας υγίειας σε πολλές χώρες αποδείχθηκαν ανεπαρκείς. Προφανώς η πολιτική της σκληρής λιτότητας επηρέασε αρνητικά και τον τομέα της υγίειας. Είναι σήμερα καθοριστικής σημασίας η διαφύλαξη της ποιότητας της δημόσιας υγίειας, η βιωσιμότητα του ΓεΣΥ καθώς και η αναβάθμιση της αποδοτικότητάς του. Ενόσω η πανδημία συνεχίζεται η κάθε κυβέρνηση έχει την υποχρέωση να διαφυλάξει τη δημόσια υγίεια, την οικονομική δραστηριότητα και την κοινωνική συνοχή με ό,τι αυτά συνεπάγονται. Προφανώς η ταυτόχρονη εκπλήρωση των στόχων αυτών είναι δύσκολη. Το ζητούμενο είναι η χρυσή τομή και το καλύτερο δυνατόν αποτέλεσμα.
Η παιδεία με την ευρύτερη έννοια του όρου έχει ιδιαίτερη σημασία για κάθε χώρα. Είναι σημαντικό να καταβληθεί κάθε προσπάθεια για αναβάθμιση του επιπέδου μάθησης, ενθάρρυνση της κριτικής σκέψης και ταυτόχρονα της διασύνδεσης με την αγορά εργασίας. Ενώ έχουν γίνει σημαντικά βήματα προόδου η μετατροπή της Κύπρου σε περιφερειακό ακαδημαϊκό κέντρο δεν έχει ακόμα υλοποιηθεί. Επιπρόσθετα, είναι καθοριστικής σημασίας να ενισχυθεί η έρευνα και η καινοτομία.
Το επίπεδο του πολιτικού συστήματος επηρεάζει καθοριστικά τα κοινωνικοοικονομικά αποτελέσματα καθώς και το ευρύτερο γίγνεσθαι. Η αναξιοκρατία, η διαπλοκή, η διαφθορά και το πελατειακό κράτος πρέπει να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά. Μόνο έτσι θα αναχαιτισθεί η απαξίωση της πολιτικής ζωής και θα αποκατασταθεί το κύρος της χώρας.
Σε μια περίοδο όπου υπάρχει ρευστότητα και αστάθεια στο περιφερειακό, ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον προβάλλει ως επιτακτική αναγκαιότητα η αναβάθμιση των συντελεστών ισχύος του κράτους. Ιδιαίτερη έμφαση αποδίδεται στην άμυνα, την οικονομία, το δίκτυο συνεργασιών με άλλα κράτη, τη δημογραφία και την κοινωνική συνοχή. Παράλληλα η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει να ακολουθεί μια πραγματιστική και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Επίσης παρά το σχετικά μικρό της μέγεθος η Κυπριακή Δημοκρατία πρέπει να έχει μια αξιόλογη παρουσία με προστιθέμενη αξία στην ΕΕ.
Η αξιακή κρίση που βιώνει η Κύπρος αποτέλεσε, μεταξύ άλλων, και τη γενεσιουργό αιτία για πολλά δεινά. Απαραιτήτως η νέα διακυβέρνηση θα πρέπει να ενθαρρύνει ένα νέο αξιακό σύστημα το οποίο θα αναδεικνύει τη σημασία της αλληλεγγύης, του αλληλοσεβασμού, της ισονομίας και της ευνομίας. Εξίσου σημαντικός είναι ο σεβασμός για τις ατομικές ελευθερίες και τη δημοκρατία.

Οι βασικές αυτές αρχές θα πρέπει να εκφρασθούν και σε πολιτικό επίπεδο καθώς οι προεδρικές εκλογές του 2023 είναι κομβικής σημασίας. Είναι απαραίτητο όπως η επόμενη διακυβέρνηση πολιτευθεί με αξιοπρέπεια, δικαιοσύνη, με το δημόσιο συμφέρον ως πυξίδα και με την επιστράτευση της επιστημονικής γνώσης για την αντιμετώπιση των προβλημάτων. Τέλος η νέα διακυβέρνηση οφείλει να κάνει άνοιγμα στην ευρύτερη κοινωνία καθώς μόνο με μια ευρεία επιστράτευση δυνάμεων είναι δυνατό να αντιμετωπισθούν με επιτυχία οι υφιστάμενες προκλήσεις.

* Ο Καθηγητής Ανδρέας Θεοφάνους είναι Πρόεδρος του Κυπριακού Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων καθώς και του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών και Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

ΓΕΡΜΑΝΙΑ: ΗΓΕΜΟΝΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ Ή ΙΔΙΟΤΕΛΕΣ ΚΡΑΤΟΣ;

Από

anixneuseis

December 20, 2021

Μαυροζαχαράκης Μανόλης
Κοινωνιολόγος- Πολιτικός Επιστήμονας

ΣΗΜΕΙΩΣΗ “ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΩΝ” Το κείμενο που ακολουθεί είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Παρότι δεν είναι γραμμένο σήμερα, τα θέματα που αναλύει αναφέρονται στο ρόλο της Γερμανίας στην Ευρώπη και στην δυντότητά της να τον διαδραματίσει. Αξίζει να διαβαστεί

Από κακούργος της ιστορίας, υπερδύναμη

Ο μεγάλος και εν μέρει αμφιλεγόμενος αμερικανός διπλωμάτης Χένρι Κίσινγκερ προ δεκαετιών παρατήρησε με οξύνοια, ότι οι συμμαχικές δυνάμεις ενδεχομένως να είχαν αποτύχει μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο να περιορίσουν την ορμητική επέλαση της Γερμανίας, εάν δεν υπήρχε η καταστροφική συνεισφορά του Χίτλερ.

Όπως διατείνεται ο Κίσινγκερ, εάν η Δημοκρατία της Βαϊμάρης διαρκούσε περισσότερο, η Γερμανία, θα γινόταν η ασυγκράτητη ηγεμονική δύναμη στην Ευρωπαϊκή Ήπειρο¹.

Η επέλαση του φασισμού εμπόδισε μια τέτοια εξέλιξη με τα τεράστια εγκλήματα και τις θηριωδίες που διέπραξε, αφήνοντας πίσω μια προδομένη, κατεστραμμένη και συρρικνωμένη Γερμανία, πού είχε να καλύψει ένα τεράστιο χρέος καθώς επίσης ένα μεγάλο εσωτερικό και εξωτερικό χάσμα για να επανέλθει στο επίκεντρο του ιστορικού γίγνεσθαι,

Πέρα από την ιστορική τους σημασία, οι επισημάνσεις του Κίσινγκερ κρύβουν πράγματι την υπολανθάνουσα πρόβλεψη ότι παρά τη διπλή και φαινομενικά ανυπέρβλητη καταστροφή που υπέστη η Γερμανία θα γινόταν κάποτε ούτως η άλλως η κυρίαρχη ευρωπαϊκή δύναμη.

Αφενός εκ της φυσικής της θέσης, του πληθυσμού και του μεγέθους της και αφετέρου λόγω της εγκράτειας στην οποία ασκείται ο γερμανικός λαός μετά από δύο Παγκοσμίους Πολέμους, στους οποίους όντως έχασε δυο φορές όλη του την περιουσία λόγω υποτίμησης κοκ, η χώρα διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα.

Σήμερα η Γερμανία αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ένα τέταρτο της οικονομίας ολόκληρης της ευρωζώνης.

Στην καρδιά της Ευρώπης, η νέα ενωμένη Γερμανία ανέκυψε ως ο μεγάλος κερδισμένος του ψυχρού πολέμου και έπαψε ξαφνικά να ζει υπό την κηδεμονία των συμμάχων όπως και να εξαρτάται από τις υπαρξιακές οδηγίες τους ².

Η μεγάλη ανατροπή που έγινε το 1989/91 αποτελεί κατ ουσία μια «αναθεώρηση της μεταπολεμικής τάξης» με αποτέλεσμα τόσο η Ρωσία όσο και άλλες νικηφόρες δυνάμεις του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου όπως η Βρετανία και η Γαλλία να χάσουν την σημασία τους, το ειδικό βάρος τους.

Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ενίοτε ως νικητής της Νέας Τάξης Πραγμάτων και ενωμένη και άλλοτε ως οικονομική υπερδύναμη, άρχισε πλέον δυναμικά να αξιοποιεί τις ευκταίες ευκαιρίες που της δίδονται και να αυτονομείται στην εξωτερική της πολιτική.

Αυτή η εξέλιξη διαφαινόταν, ήδη πριν το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης.

Μετά την επανένωση φαινομενικά ο στόχος της Γερμανίας παρέμεινε μεν μία «Ευρωπαϊκή Γερμανία, και όχι μία Γερμανική Ευρώπη» με την έννοια μιας συγχώνευσης των γερμανικών συμφερόντων με την ευρωπαϊκή ταυτότητα.

Εντούτοις η επιμονή στην επιβολή αυστηρών κανόνων δημοσιονομικής πειθαρχίας υπό όρους που σχεδιάζει και θέτει η ίδια η Γερμανία σε αντάλλαγμα για την παροχή οικονομικής βοήθειας, αντέστρεψε αυτήν την τάση³.

Επί του προκειμένου ασφαλώς, η κρίση στην Ευρωζώνη επιτάχυνε τη μετατόπιση εξουσιών από τις Βρυξέλλες στο Βερολίνο, αφού η Άνγκελα Μέρκελ είναι (σσ.ήταν) η πιο σημαντική ηγέτης στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και για ποικίλους λόγους η οικονομία των άλλων μεγάλων χωρών είναι αποδυναμωμένη.

Η Ισπανία και Ιταλία, παλεύουν με τα ελλείμματα και τα χρέη τους. Η Βρετανία έχει αυτό-απομονωθεί μένοντας έξω από το Ευρώ και τις νέες δομές της ΕΕ.

Η Γαλλία, η οποία ιστορικά έπαιζε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των αποφάσεων για την πορεία της Ένωσης (στα πλαίσια του Γαλλο-Γερμανικού άξονα), έχει αρχίσει να χάνει τον ηγετικό της ρόλο.

Κάποτε η Γαλλία χρειαζόταν τη Γερμανία για να μεταμφιέσει την αδυναμία της. και η Γερμανία χρειάζονταν τη Γαλλία για να μεταμφιέσει τη δύναμή της. «Οι μεταμφιέσεις έχουν πλέον πέσει»⁴.

Η εξέλιξη αυτή ακολούθησε την μακρά περίοδο εξουσιαστικής «σιωπής» της Γερμανίας πριν την ενοποίηση.

Την περίοδο εκείνη οι γερμανοί ηγέτες απέφευγαν προσεκτικά την όρο Grossmacht (υπερδύναμη) μια λέξη ιστορικά, αρνητικά φορτισμένη και χρησιμοποιούσαν τον όρο μεγάλη δύναμη (grosse Macht⁵).

Όπως έγραψε ο Peter Katzenstein οι Γερμανοί είχαν σβήσει επί μακρόν την έννοια της ισχύος από το λεξιλόγιο τους. Μετά την γερμανική ενοποίηση η διαπίστωση αυτή έχασε εντελώς την ισχύ της⁶.

Ο Bernd Ulrich, αναπληρωτής πολιτικός συντάκτης της εφημερίδας «Die Zeit» επισημαίνει ότι μετά την ενοποίηση «η Γερμανία είναι μια μεσαία δύναμη, ισχυρότερη από ό, τι οι περισσότερες χώρες της Ευρώπης, αλλά όχι τόσο ισχυρή όσο οι ΗΠΑ ή η Κίνα Μέχρι την επανένωση και λίγο πέρα από αυτή ήταν προς το γερμανικό συμφέρον να μην επιδεικνύεται η δύναμη αυτή για να μην υποκινούνται οι ιστορικές αντιρρήσεις κατά της Γερμανίας. Αυτό το αξίωμα τηρήθηκε από όλες τις κυβερνήσεις και από την σημερινή»⁷.

Εντούτοις, μετά την πτώση του τείχους, τόσο η Μάργκαρετ Θάτσερ όσο και Φρανσουά Μιτεράν ενοχλήθηκαν από την ασυγκράτητη ορμή της Γερμανίας και αντέδρασαν⁸.

Ωστόσο με διαφορετικό τρόπο ο καθένας.

Η μεν Βρετανίδα καγκελάριος προσπάθησε να καθυστερήσει την πορεία της Γερμανίας , έως ότου εγκατέλειψε την προσπάθεια.

Ο δε Γάλλος πρόεδρος έπεισε τον Χέλμουτ Κολ, να δεσμεύσει την Γερμανία στην Ευρώπη, εγκαταλείποντας το γερμανικό μάρκο υπέρ ενός ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος.

Με τη αύξηση των προβλημάτων της Ευρώπης έγινε ωστόσο σαφές ότι από μόνη της η απόκρυψη της γερμανικής ισχύος δεν αρκεί.

Ήδη κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης και ακόμα περισσότερο με τον μετασχηματισμό της σε κρίση του ευρώ και σε κρίση χρέους, απαιτήθηκε από τη Γερμανία ως οικονομικά ισχυρότερης δύναμης να αναλάβει τον ρόλο της ενεργής καθοδήγησης.

Το αργότερο από αυτό το σημείο και μετά δεν μπορούσε πλέον να καμουφλαριστεί η γερμανική ισχύς.

«Από κακούργος της παγκόσμιας ιστορίας η Γερμανία κατάφερε επιτέλους να γίνει η αγάπη του καθενός για να γίνει κάτι ανάλογο στην Ευρώπη με αυτό που ήταν κάποτε οι ΗΠΑ για όλο τον κόσμο. Το έθνος που πρέπει να ρυθμίσει τα πάντα και που ο καθένας μπορεί να καθυβρίσει εάν δε τα ρύθμισε όπως πρέπει. Από την μία διασώστης, από την άλλη ιμπεριαλιστής. Έχει ενδιαφέρον ότι η Γερμανία συγκρίνεται πλέον με τις ΗΠΑ και δεν έχει ενδοιασμούς να είναι ιμπεριαλιστική »⁹.

Πλέον ανακύπτει το σοβαρό ερώτημα εάν για τη γερμανική πολιτική, η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει πολιτειακό δόγμα (raison d’etat) και αυτοσκοπός κατά την παράδοση των καγκελαρίων Αντενάουερ, Μπραντ, Σμιτ και Κολ ¹⁰ ή αν έχει πλέον πεπερασμένη και υποδεέστερη υπόσταση.

Εθνική ενοποίηση και αδιάλλακτος δημοσιονομικός συντηρητισμός

‘ Ο τρόπος που εξελίσσεται η κρίση πάντως δείχνει ότι η ΕΕ από γερμανική σκοπιά αποτελεί προϋπόθεση για την άσκηση παγκόσμιας ισχύος. Ένα σκαλοπάτι αναρρίχησης προς την παγκόσμια ισχύ.

Εντούτοις ενώ η Γερμανία, αναδύθηκε μέσω του ευρώ σε μια παγκόσμια δύναμη, είναι έτοιμη να ρισκάρει την ύπαρξη του, γιατί δεν είναι σε θέση ή δεν θέλει να καταλάβει ότι το ευρώ στην ουσία του είναι πολιτικό κατασκεύασμα και όχι αμιγώς οικονομικό.

Αυτή η στάση εύλογα επιφέρει στην Γερμανία σφοδρές κριτικές. Ένα παράδειγμα είναι ό ιταλός οικονομολόγος Carlo Bastasin¹¹ ο οποίος επισημαίνει ότι οι Γερμανοί έχουν αγνοήσει τα τεράστια οφέλη που έχουν προκύψει για τη χώρα τους μέσα από τη δημιουργία του ενιαίου νομίσματος και έχουν παρανοήσει τα τρέχοντα προβλήματα της ευρωζώνης.

Ειδικότερα ο Bastasin, επικρίνει την ιδέα ότι η δημοσιονομική ασωτία που προκάλεσε την κρίση είναι μία «απλή και ενιαία εξήγηση». Όπως επισημαίνει, κάποιες από τις χειρότερες χώρες που έχουν πληγεί από την κρίση της ευρωζώνης δεν ήταν «φορολογικά αμαρτωλές». Η Ιρλανδία, για παράδειγμα, είχε πλεόνασμα του προϋπολογισμού στα 10 από τα 11 χρόνια που προηγήθηκαν του 2007.

Κριτικά εάν και περισσότερο νηφάλια, έναντι της Γερμανίας παρεμβαίνει στην επίκαιρη αρθρογραφία του στην Finacial Times και ο Gideon Rachman, επισημαίνοντας ότι με αφορμή την κρίση φαίνεται να ανοίγει ένα επικίνδυνο χάσμα στο Γαλλο-Γερμανικό άξονα, με τον Ολάντ να καλεί ανοικτά την Μέρκελ να συμφωνήσει σε τραπεζική ενοποίηση και κοινή ανάληψη χρεών και την Μέρκελ να δείχνει ότι δεν βιάζεται¹².

Μεγάλα σημεία τριβής αποτελούν και οι προτάσεις της Γαλλίας για Ευρωομόλογα, αύξηση των κονδυλίων για έργα υποδομής και κοινωνικά προγράμματα που αντιμετωπίζονται με μεγάλο σκεπτικισμό από το Βερολίνο.

«Οι Γερμανοί υποπτεύονται ότι πίσω από όλες αυτές τις προτάσεις κρύβεται η επιθυμία για χρηματοδότηση της Γαλλίας μέσω των Γερμανών φορολογούμενων. Από την άλλη, η θέση της Γερμανίας για αυστηρό έλεγχο των προϋπολογισμών από μία κεντρική αρχή απορρίπτεται από το Παρίσι ως καταπάτηση εθνικής κυριαρχίας»¹³.

Αυτές οι επισημάνσεις καταδεικνύουν ότι η Γερμανία όχι μόνο διαθέτει την ισχύ να αρνείται οποιαδήποτε πρόταση προέρχεται από την Γαλλία, αλλά το κάνει αδιαφορώντας για την συνολική εξέλιξη στην ευρωζώνη.

Ενώ λοιπόν η γερμανική οικονομία σημείωσε ανάπτυξη 0.3% το δεύτερο τρίμηνο, του 2012 περισσότερο από ότι είχε προβλεφθεί, χάρη κυρίως στις μεγάλες καταναλωτικές δαπάνες και σε μια αύξηση των εξαγωγών της η γαλλική οικονομία σημείωσε μηδενική ανάπτυξη για τρίτο τρίμηνο στη σειρά και τουλάχιστον άλλες εφτά χώρες της ευρωζώνης βρίσκονται σε ύφεση.¹⁴

Αξιοσημείωτο επίσης είναι ότι συνολικά η οικονομία της ευρωζώνης συρρικνώθηκε το τελευταίο διάστημα,

Εκ των πραγμάτων λοιπόν, κανείς σοβαρός αναλυτής δεν πιστεύει πως η Γερμανία από μόνη της μπορεί να διασώσει την ευρωζώνη.

Παρά τα θετικά πρόσημα ανάπτυξης της Γερμανίας, το συνολικό ΑΕΠ της ευρωζώνης μειώθηκε κατά 0.4%, καθώς η αυστηρή δημοσιονομική λιτότητα έφερε την ύφεση στις περισσότερες χώρες μέλη»¹⁵.

Κριτική στην Γερμανία ασκεί και ο διάσημος γερμανός συγγραφέας Wofgang Munchau¹⁶ ο οποίος επισημαίνει ότι αντί η Γερμανία να στραφεί προς έναν ηγεμονικό ρόλο στην Ευρώπη και προς την ευρωπαϊκή ενότητα, στράφηκε πρωτίστως προς την εθνική ενοποίηση, με την βιαστική επανένωση να κοστίζει σχεδόν2 τρις. Ευρώ σε μεταβιβάσεις χρημάτων.

Αυτό κατά τον Munchau αποτελεί το «μεγαλύτερο παράδειγμα οικονομικής κακοδιαχείρισης στην ιστορία του κόσμου» το οποίο έπρεπε να πληρώσουν οι

Δυτικογεμανοί και σήμερα δεν θέλουν να συμβαίνει ακριβώς το ίδιο με την Ευρώπη.

Οι Γερμανοί πλήρωσαν την Ανατολική Γερμανία. Τώρα δεν θέλουν να πληρώσουν τον Νότια Ευρώπη.

Έντονα κατηγορείται η Γερμανία ειδικά από τις περιφερειακές χώρες της ευρωζώνης πως έχει αποδυναμώσει σε μεγάλο βαθμό την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και τη δυνατότητα της Ευρώπης να καταπολεμήσει συλλογικά την κρίση χρέους.

Προκαλεί προβληματισμό ότι η γερμανική συμπεριφορά, που χαρακτηρίζεται όντως από αυστηρότητα, έχει αποσυνδεθεί από μια ευρύτερη ευρωπαϊκή πολιτική.

Κατά αυτόν τον τρόπο, πυροδοτείται κυριολεκτικά η επανεμφάνιση παλαιών διαφωνιών και διενέξεων.

Εν προκειμένω το πολιτικό κόστος από τον αδιάλλακτο δημοσιονομικό συντηρητισμό της Γερμανίας είναι μεγάλο, με την έννοια ότι διαβρώνεται η φήμη της χώρας παντού.

Με άλλα λόγια η αμείλικτη στάση της Γερμανίας υπέρ των κανόνων δημοσιονομικής σταθεροποίησης της ευρωζώνης δεν μετουσιώθηκε σε πολιτική κυριαρχία, καθώς η κρίση του ευρώ κλιμακώθηκε και η Γερμανία έχασε πολιτικούς συμμάχους¹⁷.

Επιπλέον, οι λύσεις που προάγει η νυν γερμανική κυβέρνηση για το μέλλον της ευρωζώνης ενδέχεται μακροπρόθεσμα να έχουν εσωτερικό οικονομικό και πολιτικό κόστος που τώρα φαίνεται να υποτιμάται¹⁸, ενόψει μάλιστα κάποιων πρόσκαιρων δημοσκοπήσεων υπέρ της νυν κυβέρνησης.

Είναι προφανές ωστόσο, οτι ενω στην Ευρώπη εκτυλίσσεται ενα μέτωπο αμφισβήτησης μπροστά στον ηγετικό ρόλο της Γερμανίας, η ίδια η Γερμανία δεν νοιώθει μόνο δέος μπροστά στο ενδεχόμενο της ηγεμονίας της επί της Ευρώπης αλλά φοβάται το καθαρό οικονομικό κόστος αυτής της ηγεμονίας.

Αυτό διαφαίνεται ιδιαίτερα από το γεγονός ότι κατά όλη την διάρκεια εξέλιξης της οικονομικής κρίσης η ΟΔΓ δεν έχει καταφέρει να απαντήσει ικανοποιητικά στο ζήτημα του ρόλου της.

Μία πιθανή εξήγηση για την οικονομική και πολιτική διστακτικότητα αυτή στο να ηγηθεί, είναι ότι η χώρα «βλέπει τον εαυτό της ως έθνος που είναι στα πρόθυρα της συνταξιοδότησης και όχι ως ηγέτη¹⁹.

«Αυτή τη στιγμή κάνει βιαστικά οικονομίες για να φτιάξει μια μικρή περιουσία από την οποία θα μπορεί να διατηρήσει το βιοτικό επίπεδο όταν ένα υπερβολικά μεγάλο μέρος του πληθυσμού θα οδηγηθεί στη σύνταξη και δεν θα αντικατασταθεί από αρκετούς νέους εργαζόμενους. Βασικό μέλημα είναι πώς δεν θα χάσουν την αξία τους αυτές οι αποταμιεύσεις από έναν πληθωρισμό»²⁰.

Η γερμανική κοινωνία βιώνει κατά δραματικό τρόπο τις δημογραφικές μεταβολές υπό την έννοια ότι η φυσική μείωση του πληθυσμού (περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις χωρίς να συνυπολογίζεται η είσοδος ή έξοδος μεταναστών) πληθυσμού έχει ξεκινήσει ήδη από το 1972, έχει μεγάλη έκταση και είναι επίμονη αφού ούτε μια χρονιά από τότε δεν υπήρξε θετικό ισοζύγιο μεταξύ γεννήσεων και θανάτων.

Πολλοί ανάγουν αυτή την εξέλιξη σε μεγάλο βαθμό στις οδύνες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου – αφού ένας στους τρεις άνδρες που υπηρέτησαν στρατιωτικά μεταξύ του 1939 και του 1945 σκοτώθηκε.

«Η χώρα αντιμετώπισε αυτό το έλλειμμα με τη μετανάστευση στη δεκαετία του 1950 και 1960, αλλά και στη συνέχεια. Ωστόσο οι παγκόσμιες συνθήκες έχουν αλλάξει πια και η μετανάστευση δεν μπορεί να γίνει με τους όρους που γινόταν τις προηγούμενες δεκαετίες» ²¹.

Πέρα από την πράγματι ενδιαφέρουσα δημογραφική ερμηνεία υπάρχει ωστόσο και μια αμιγώς πολική ερμηνεία όπως θα δούμε παρακάτω.

Η μακιαβελική ευελιξία της Γερμανικής Ευρώπης

Κατά τον διάσημο γερμανό κοινωνιολόγο Ούλριχ Μπεκ²² η Γερμανία αντλεί την σημερινή δύναμη της μέσα από την μακιαβελική ευελιξία, που επιτάσσει κατά την ρήση του Μακιαβέλι, ο ηγεμόνας να τηρεί παλαιότερες υποσχέσεις μόνο όταν αυτό του δίνει επίκαιρα πλεονεκτήματα.

Τα μοντέλο Μακιαβέλι που ακολουθεί η Γερμανία στηρίζεται κατά τον Μπεκ σε τέσσερις αλληλοεπηρεαζόμενες και αλληλοσυμπληρούμενες συνιστώσες:

1.Η σύνδεση της ορθοδοξίας των εθνικών κρατών με την αρχιτεκτονική της Ευρώπης,

Επειδή οι χρεωμένες ευρωπαϊκές χώρες εξαρτώνται από την καλή διάθεση της Γερμανίας να εγγυηθεί για τις αναγκαίες πιστώσεις, ο μακιαβελισμός της κυβέρνησης Μέρκελ εξωτερικεύεται με την σκόπιμη καλλιέργεια μιας περιρρέουσας ανασφάλειας με αφήνοντας ανοικτά όλα τα ενδεχόμενα και χωρίς να τοποθετείται ευκρινώς υπέρ της ευρωπαϊκής ιδέας, μέσα από την ρητή και αμετάκλητη φραστική και έμπρακτη στήριξη των χρεωμένων χωρών.

Ο μερκελικός μακιαβελισμός χαρακτηρίζεται από μια φαινομενική ουδετερότητα στην λυσσαλέα σύγκρουση μεταξύ ευρωπαϊστών και ορθόδοξων εθνικιστών, αφήνοντας ανοικτές την πιθανότητα διαμετρικά αντίθετων επιλογών. Η Μέρκελ δεν ενδίδει στο αίτημα των ευρωπαϊστών για αλληλεγγύη και δεσμευτικές γερμανικές υποσχέσεις, ούτε στα αιτήματα των ευρωσκεπτικιστών, οι οποίοι αποκρούουν κάθε βοήθεια

Η λογική αυτή εφαρμόζεται από την κυβέρνηση Μέρκελ και απέναντι στην Κύπρο, αφήνοντας υπονοούμενα περί μη στήριξης και περί αποπομπής από την ευρωζώνη.

Η μακιαβελική ιδιοτυπία κατά τον Μπέκ είναι ότι η Μέρκελ συνδέει πάντα την παροχή πιστώσεων με την ετοιμότητα των χρεωμένων χωρών να αποδεχθούν τους όρους της γερμανικής πολιτικής για δημοσιονομική λιτότητα. Πρόκειται για ένα χαρτοπαικτικό «Οχι-ναι».

2 Η τέχνη του δισταγμού ως εργαλείο πειθάρχησης

Σε παραλλαγή με την επιμέλεια, την πολιτική ενάργεια και την ενεργητικότητα ( virtu) που θα πρόκρινε ο Μακιαβέλι για την διαχείριση κρίσεων η γερμανική κυβέρνηση της Μέρκελ, στηρίζεται στην παθητική παρόρμηση και στον δισταγμό.

Πρόκειται για μια τέχνη στρατηγικού δισταγμού που συνίσταται σε ένα μείγμα από αδιαφορία;, άρνηση της Ευρώπης και ταυτόχρονα ευρωπαϊκή στράτευση.

Τα μείγμα αυτό λειτουργεί ως πηγή της γερμανικής ισχύος διότι η δυνητική πιθανότητα άρνησης, καθυστέρησης η απόρριψης των γερμανικών πιστώσεων θα σήμαινε σκιαγραφεί από μόνη το ενδεχόμενο αναπόφευκτης καταστροφής των χρεωμένων χωρών.

Είναι προφανές ότι ο τροφοδοτούμενος φόβος λειτουργεί ως εργαλείο συμμόρφωσης ,

Όπως σημειώνει ο Μπέκ «η Ανγκελα Μέρκελ έχει τελειοποιήσει ενδιάμεσα τη μορφή της αθέλητης κυριαρχίας, η οποία νομιμοποιείται με τον ακάθιστο ύμνο της αποταμίευσης. Το φαινομενικά απόλυτα απολιτικό, δηλαδή η στρατηγική της άρνησης -να μη γίνει κάτι, να μην πραγματοποιηθούν επενδύσεις, να μη διατεθούν πιστώσεις και χρήματα -, αυτό το συχνά εφαρμοζόμενο «όχι» είναι ο κεντρικός μοχλός της οικονομικής δύναμης της Γερμανίας στην Ευρώπη του χρηματιστικού ρίσκου»²³

Η προτεραιότητα της εθνικής εκλογιμότητας

Είναι γνωστή η στρατηγική της κυβέρνησης Μέρκελ να θεσπίζει μόνο μέτρα για τη σωτηρία του ευρώ και της Ευρώπης που συναντούν σε συναινέσεις και εγκρίνονται στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο της Γ ερμανίας.

Αυτό σημαίνει ότι τα μέτρα πρέπει να εξυπηρετούν τα συμφέροντα της Γ ερμανίας και την ισχύ της Μέρκελ.

Με την έννοια αυτή μια αρνητικά διακείμενη γερμανική κοινή γνώμη προς την Ευρώπη και προς τις προβληματικές χώρες του ευρώ θα καθιστούσε αδύνατη την γεφύρωση μεταξύ ευρωπαϊκών αναγκών και γερμανικών προσδοκιών και θα επέφερε καταστροφικές επιπτώσεις.

Η γεφύρωση του φαινομενικού χάσματος γίνεται από την Μέρκελ με δύο τρόπους.

Αφενός η Μέρκελ ηρεμεί εσωτερικά τους Γερμανούς, που υπερασπίζονται την ευμάρεια τους ή το οικονομικό τους θαύμα, εξωτερικεύοντας μια προτεσταντική αυστηρότητα η μια διάθεση τιμωρίας προς τις χρεωμένες χώρες του ευρώ.

Αφετέρου η καγκελάριος αναλαμβάνει την «ευρωπαϊκή ευθύνη» με μια πολιτική του μικρότερου δυνατού κακού υπό τον τίτλο «καλύτερα ένα γερμανικό ευρώ, παρά κανένα ευρώ».

Κατά συνέπεια η Μέρκελ υιοθετεί τον κανόνα του Μακιαβέλι που συνιστούσε στον ηγεμόνα να επιδιώκει τόσο να τον αγαπούν όσο και να τον φοβούνται και εφόσον είναι αδύνατα και τα δύο μαζί να προτιμάει να είναι φόβητρο, παρά αγαπητός, αφού αυτό είναι πιο ασφαλές.

Όπως τονίζει ο Μπέκ «η Μέρκελ εφαρμόζει επιλεκτικά αυτή την αρχή: στο εξωτερικό θέλει να τη φοβούνται, στο εσωτερικό να την αγαπούν – ίσως επειδή κάνει το εξωτερικό να τη φοβάται»²⁴

4 η γερμανική κουλτούρα της σταθερότητας

Η Γερμανία επιδεικνύει σε όλη την διάρκεια της κρίσης μια διάθεση επιβολής της μαγικής γερμανικής φόρμμουλας για την οικονομία και την πολιτική.

Η γερμανική επιταγή συνίσταται στην λιτότητα, στην αποταμίευση και στην εγκράτεια για χάρη της σταθερότητας

Αφής υιοθετηθεί πολιτικά η αρχή της σταθερότητας μέσω του περιορισμού που κατά τα άλλα θεωρείται αρετή του κάθε του νοικοκύρη, «αποκαλύπτεται σύντομα ως δραματική περικοπή των μέσων για συντάξεις, Παιδεία, έρευνα, υποδομές και πάει λέγοντας»²⁵ .

Στην ουσία πρόκειται για έναν «θεόσκληρο νεοφιλελευθερισμό, ο οποίος ενσωματώνεται τώρα και στο Σύνταγμα της Ευρώπης – και μάλιστα πίσω από την πλάτη της (αδύναμης) ευρωπαϊκής δημοσιότητας»²⁶

Οι τέσσερις συνιστώσες του μακιαβελισμού της Μέρκελ που ενδυναμώνονται αμοιβαία σχηματίζουν κατά τον Μπέκ τον πυρήνα ισχύος της γερμανικής Ευρώπης.

Η ανέλιξη της Γερμανίας σε καθοδηγητική δύναμη δεν είναι κατά τον στοχαστή αποτέλεσμα κάποιας μυστικής συνωμοσίας αλλά προέκυψε μάλλον ασχεδίαστα ως αποτέλεσμα της χρηματιστικής κρίσης. Παρά ταύτα η Γερμανία ανακάλυψε στην κρίση μια ευκαιρία και την «εύνοια της στιγμής».

«Με ένα συνδυασμό από fortuna και μερκιαβελική virtu πέτυχε (η Μέρκελ) να εκμεταλλευθεί την ιστορική ευκαιρία και να αποκομίσει από αυτή οφέλη τόσο στην εξωτερική όσο και στην εσωτερική πολιτική»²⁷

Ο Μπέκ θεωρεί την μέθοδο αυτή περιχαρακωμένη, δεδομένου ότι η συνταγή της λιτότητας δεν έχει να επιδείξει καμία επιτυχία αλλά μάλλον το αντίθετο, με την επιδείνωση της φτώχειας , την υποβάθμιση της μεσαίας τάξης και την έλλειψη προοπτικής.

Για τους λόγους αυτούς προειδοποιεί ότι «η δύναμη, όπως συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις, θα μπορούσε να προκαλέσει τον σχηματισμό «αντιδύναμης».

Ol εκπρόσωποι των χρεωμένων χωρών θα μπορούσαν να συμπράξουν με τους ευρωπαϊστές σας Βρυξέλλες και στη Φρανκφούρτη για να αναπτύξουν μια εναλλακτική λύση προς τη συχνά λαϊκίσακη πολιτική της Μέρκελ»²⁸ . Στο σημείο αυτό ο Μπεκ δικαιώθηκε. Όπως φάνηκε από τον άξονα Μόντι-Ολάντ- Ραχόι που έστω παροδικά λειτούργησε.

Ο απρόθυμος ηγεμόνας και οι ηγεμονικές ευκαιρίες

Άλλοι αναλυτές ισχυρίζονται ότι η ΟΔΓ έχει εγκλωβιστεί στον ρόλο ενός «απρόθυμου ηγεμόνα»²⁹ ο οποίος δεν αναλαμβάνει προς το παρόν σθεναρότερο ρόλο στην Ευρώπη γιατί δεν μπορεί να αυτοπροσδιοριστεί ως ηγεμόνας.

Αυτό όμως συμβαίνει όχι λόγω απροθυμίας, αλλά λόγω οικονομικού εγωισμού και βραχυπρόθεσμης στρατηγικής σκέψης.

Παρά την φαινομενική ένταση μεταξύ του στόχου της ηγεμονίας και του φόβου μπροστά σε αυτή από όλες τις πλευρές, οι προσδοκίες που απευθύνονται προς το Βερολίνο είναι τεράστιες και όπως εύστοχα παρατηρεί ο Erhard Crome δεν είναι μόνο οικονομικής φύσης.

Όλοι περιμένουν από την Γερμανία να αναλάβει τόσο την πολιτική καθοδήγηση της Ευρώπης όσο και την οικονομική ευθύνη για αυτήν.

Ol εκτιμήσεις αυτές δείχνουν³⁰:

Η γερμανική ηγεμονία στην Ευρώπη 20 χρόνια μετά την ενοποίηση της Γερμανίας θεωρείται εν μέρει ως φυσιολογική εξέλιξη
Η οικονομική ισχύς της Γερμανίας κρίνεται ως το θεμέλιο της ηγεμονική θέσης της ΟΔΓ . Ol προκλήσεις ωστόσο που έχει η Ευρώπη μπροστά της τονίζονται ως πολιτικές
Υπάρχει γενική ομοφωνία ότι η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση έφεραν μια αλλαγή τέτοια που επέτρεψαν στην Γερμανία να αποκτήσει την απαιτούμενη ισχύ και να αναλάβει τον κυρίαρχο ρόλο. .

Μια διαφορετική προσέγγιση όσον αφορά την ηγεμονική δυνατότητα της Γερμανίας εκφράζει ο καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Κωνστάντης Christoph Schonberger.

Όπως διατείνεται ο ίδιος, η Γερμανική ηγεμονία σήμερα είναι « περισσότερο εμφανής από ποτέ».

Η ΟΔΓ κατά την άποψη του, πρέπει αναπόφευκτα να ηγηθεί, ένα δεδομένο για το οποίο ούτε η εσωτερική πολιτική σκηνή εν γένει ούτε ο πληθυσμός είναι προετοιμασμένοι³¹.

Κατά την άποψη του καθηγητή. η Γερμανία ζει σε μια κατάσταση αυτόβουλου επαρχιωτισμού εσωστρέφειας και δημοκρατικής αυταπάτης.

Ο Schonenberger δεν υιοθετεί μόνο την παραδοσιακή θέση ότι η ΟΔΓ είναι ένας οικονομικός γίγαντας και παράλληλα ένας πολιτικός και στρατιωτικός νάνος, μια θέση που επανέρχεται στην επίκαιρη συζήτηση με την χαρακτηρισμό της ΟΔΓ ως «το απόλυτο παράδειγμα μιας γεω-οικονομικής δύναμης στο κόσμο σήμερα»³².

Αλλά ταυτόχρονα επιχειρεί να ανιχνεύσει τα επίκαιρα θεμέλια κάποιων δυνητικών πεδίων ανάπτυξης μιας ενδεχόμενης γερμανικής ηγεμονίας

Το πεδίο αυτό εντοπίζεται εν ολίγοις στην ζήτηση που υπάρχει σήμερα για ομοσπονδιακά συστήματα συνένωσης στα οποία τα κράτη μέλη δεν αυτονομούνται σε μεγάλο βαθμό από την ομοσπονδιακή εξουσία.

Σε κάθε περίπτωση η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γ ερμανίας είναι τελικά το μεγαλύτερο, πολυπληθέστερο και οικονομικά ισχυρότερο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Το πραγματικό άνοιγμα της ηγεμονικής ευκαιρίας ανάπτυξης δίδεται από τέσσερα δεδομένα:

η δραματική απώλεια επιρροής της Γαλλίας,

Η διακριτή στρατιωτική εξωτερική πολιτική της Γαλλίας, η μόνιμη έδρα της στο Συμβούλιο Ασφαλείας, και η θέση της ως πυρηνική δύναμη, στην σημερινή συγκυρία δεν είναι παράμετροι καθοριστικής σημασίας για την διαμόρφωση μιας ηγεμονικής θέσης.

Ως προς αυτές τις ιδιότητες επαρκεί η συμβολική επιβράβευση και ο γραφειοκρατικός συντονισμός όπως κατέδειξε παλιότερα ο Bismarck με την σχέση Πρωσίας προς την Βαυαρία.

η φάση κατά την οποία την ΟΔΓ απασχολούσαν κυρίαρχα τα καθήκοντα της επανένωσης” έχει ολοκληρωθεί και επομένως η χώρα μπορεί πλέον να στραφεί προς τις ανάγκες που προκύπτουν από το οφθαλμοφανές γεγονός ότι είναι το “πιο ισχυρό κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποδυναμωθεί μέσω της στρατιωτικής υπερανάπτυξης τους και επικεντρώνουν πλέον τις μειωμένες δυνάμεις τους σε άλλες περιοχές του κόσμου,
Σταδιακά χαλαρώνει η ειρηνική ένταξη της Γερμανίας στο ΝΑΤΟ

Γ ια να χρησιμοποιήσει η ΟΔΓ τις παραπάνω παραμέτρους προς αύξηση της ηγεμονικής της ικανότητας, θα πρέπει πάντα κατά τον καθηγητή, να εξαλείψει ορισμένα εσωτερικά εμπόδια. Αυτά είναι επί του παρόντος κυρίως τα ψυχικά και θεσμικά εμπόδια έξυπνης ηγεμονίας που έχουν παγιωθεί από τη δεκαετία του ’90 λόγω του “δημοκρατικού πάθους”.

Ο ρόλος της ηγεμονικής δύναμη κατά τον Schonberger απαιτεί μεγάλες χωρητικότητες ευελιξίας και μεγάλα περιθώρια ελευθερίας κίνησης, ώστε να συγκροτηθούν, να οργανωθούν και να διαταχθούν στρατηγικά οι αναγκαίες συναινέσεις.

Παρά το γεγονός ότι εκ των πραγματολογικών αναγκών της Ευρώπης, το έργο πέφτει στην ΟΔΓ , η ανάπτυξη του γερμανικού πολιτικού συστήματος όπως και του γερμανικού συνταγματικού δικαίου θέτουν ολοένα και περισσότερα εμπόδια στο δρόμο αυτό.

Ol εξουσίες της κυβέρνησης φθίνουν κατά τον καθηγητή, διότι το νέο πολυκομματικό σύστημα στην ΟΔΓ, η αναβάθμιση της βουλής των κρατιδίων (Bundesrat), η πρόσδεση της ευρωπαϊκής εξωτερικής και ευρωπαϊκής πολιτικής γενικότερα στα πεδίο των εθνικών κοινοβουλευτικών χειρισμών και εδρών και οι ταυτόχρονες λειτουργικές επεμβάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου, περιορίζουν τις εσωτερικές ελευθερίες που προαπαιτούνται για μια ηγεμονική πολιτική θέση της Γερμανίας στην Ευρώπη.

Είναι προφανές ότι εκ των παραπάνω επισημάνσεων συνάγεται, η ειδεχθής ιδέα πώς μόνο μέσω της άρσης των «δημοκρατικών εμποδίων» θα μπορούσε να ξεδιπλωθεί μια βιώσιμη γερμανική πολιτική ηγεμονία.

Αυτό επείγει κατά τον συγγραφέα, διότι η υφιστάμενη κατάσταση είναι μεταβατική έως ότου αναδυθεί μια κεντρική ευρωπαϊκή δύναμη.

Μια εξέλιξη που σε καμία περίπτωση δεν θα συνέφερε την Γερμανία , η οποία εάν συμβεί κάτι τέτοιο θα έχανε μια μεγάλη ιστορική ευκαιρία.

Η ΟΔΓ οφείλει λοιπόν με βάση το σκεπτικό του Schonberger να διαχειριστεί έξυπνα και με σύνεση την σημερινή κατάσταση και μέσω της ομοσπονδιακής ηγεμονίας να ανοίξει για το εαυτό της μεγάλες δυνατότητες επιρροής και διαμόρφωσης, καθορίζοντας τις σχεδιαστικές επιλογές της Ευρώπης του μέλλοντος

Η διατύπωση του Schonberger για το «βάρος της ηγεμονίας» παραπέμπει τελικά στην ρήση του Kippling για το «φορτίο του λευκού ανθρώπου» που επικαλέστηκε συχνά και ο νεοσυντηρητικός ιστορικός Niall Ferguson κατά την τελευταία δεκαετία για να βοηθήσει στην προσπάθεια των ΗΠΑ να υπερβούν οι αμερικανοί πολίτες τις εσωτερικές αμφιβολίες τους όσον αφορά την αυτοκρατορική και πολλές φορές μιλιταριστική αποστολή των ΗΠΑ.

Ο Schonberger φυσικά δεν μιλάει για μια αυτοκρατορική Γερμανία. Αλλά η συζήτηση στην Γερμανία μόλις ξεκίνησε.

Ηγεσία αντί ηγεμονίας;

Η κριτική που εισέπραξε το άρθρο του Schonenberger ώθησε τον συγγραφέα σε ένα δεύτερο εξίσου ενδιαφέρον άρθρο³³ στο οποίο ούτε λίγο ούτε πολύ διευκρινίζει την έννοια της ηγεμονίας όπως την χρησιμοποιεί.

Όπως διευκρινίζει ο καθηγητής σημείο αφετηρίας της θεώρησης του είναι μια επιλεγμένη έννοια της ηγεμονίας, η οποία παραπέμπει στον Triepel³⁴

Με βάση αυτή την έννοια δεν εννοείται ισχύς που επιβάλλεται μετά βίας, ακόμα και όταν αντιμετωπίζει αντιστάσεις.

Αντίθετα, η έννοια αυτή καταδεικνύει τον καθοριστικό βαθμό επιρροής που ασκεί το ηγετικό κράτος μέσα σε έναν ομοσπονδιακό συνδυασμό κρατών.

Σε κάθε περίπτωση, κατά τον Schonenberger «η δύναμη και η επιρροή μιας μεγάλης και σημαντικής χώρας είναι μια αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για την ηγεμονία της.

Η ηγεμονία απαιτεί μια ειδική νομική και θεσμική διαπλοκή του ηγετικού κράτους με εκείνα τα κράτη τα οποία βρίσκονται στο πεδίο επιρροής της ηγεμονίας του.

Επιπλέον, η κυρίαρχη επιρροή μιας ηγεμονικής δύναμης πρέπει να είναι πάντα εξημερωμένη»³⁵ . Ο λόγος αφορά λοιπόν μια ήπια ισχύ. Αλλά ποια;

«Ηγεμονία σημαίνει μια ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ της μακράν μεγαλύτερης όχι όμως συντριπτικής δύναμης» ³⁶.

Για τον Schonberger επομένως η ηγεμονία είναι «κατά κύριο λόγο ένα φαινόμενο των ομοσπονδιακών συνενώσεων κρατών και όχι η ακαταμάχητη ισχύς³⁷.

Κατά συνέπεια λόγος γίνεται για μια υποφερτή έννοια ηγεμονίας που δύναται να αποσπάσει ακόμα και ευρύτερες συναινέσεις.

Είναι προφανές ότι ο στοχαστής χρησιμοποιεί μια πολύ εξειδικευμένη και στενή έννοια της ηγεμονίας, η οποία αφορά μόνο τις σχέσεις μεταξύ των κρατών και αγνοεί άλλους παράγοντες και ως εκ τούτου προαπαιτεί ομοσπονδιακές συνενώσεις κρατών.

Δεν είναι ωστόσο προφανές ότι η ΕΕ αποτελεί ένα τέτοιο μόρφωμα .

Περιγράφοντας άλλωστε τις αλλαγές που διαδραματίστηκαν στις γαλλο- γερμανικές σχέσεις ο καθηγητής επισημαίνει ότι η Γαλλία μετά βίας είναι σε θέση να ξεδιπλωθεί κατά της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας ως ανεξάρτητη δημιουργική δύναμη.

Στην ηγεμονική θέση στη Γερμανίας η Γαλλία δεν μπορεί να αντιτάξει τίποτα στο άμεσα προβλεπτό μέλλον.

Παραμένει ανοικτό στην ανάλυση του Schonenberger γιατί ενώ κατονομάζει την απεριόριστη αδυναμία της Γαλλίας έναντι της ΟΔΓ και ενώ παραδέχεται ότι τα πακέτα λιτότητας επιβλήθηκαν κυριολεκτικά από τη γερμανική κυβέρνηση στη νότια Ευρώπη, χρησιμοποιεί την έννοια της ηγεμονίας με την σημασία της ηγεσίας και όχι με το σκληρό νόημα της κυριαρχίας (Herrschaft) όπως την χρησιμοποιούσε ο Max Weber, ή με την έννοια της επιβολής εκτάκτων αναγκών όπως την χρησιμοποιεί ο Carl Schmitt.

O Schonenberger καμουφλάρει την γυμνή δύναμη του ηγεμόνα πίσω από την διάχυτη έννοια του «απρόθυμου ηγεμόνα».

Πρόκειται για έναν ηγετικό ρόλο που έπεσε στην Γερμανία λόγω της γεω- οικονομικής της κατάστασης, τον οποίο δεν μπορεί να αποφύγει.

Με άλλα λόγια η κρίση κατέστησε σαφές σε όλη την έκταση το αναπόφευκτο της γερμανικής ηγεσίας.

Η Γ ερμανία αναδείχτηκε όχι μόνο παρά την προθυμία της ως ηγεμόνας αλλά και κατά ανάγκη.

Αυτό σημαίνει ότι δεν ζήτησε η ΟΔΓ αυτό τον ηγεμονικό ρόλο και επομένως δεν είναι παρασκευασμένη για αυτόν.

Πρέπει όμως καλώς ή κακώς να υλοποιήσει αυτόν τον ρόλο.

Η χώρα κατά τον στοχαστή διαθέτει μια κεντρική γεω-οικονομική θέση και είναι το “μεγαλύτερο” κράτος μέλος της ΕΕ και άρα οι πράξεις της ως ηγεμόνας είναι αποδεκτές και υποστηρίζονται από τα άλλα κράτη.

Παρά το γεγονός ότι πολλές φορές η ηγετική ικανότητα της Γερμανίας εξακολουθεί να χωλαίνει έχει κατά νου το κοινό ευρωπαϊκό συμφέρον περισσότερο από άλλα κράτη.

Αυτά τα επιχειρήματα που δεν είναι νέα, προέρχονται από τον κόσμο της τεχνοκρατικής νομιμοποίησης της εξουσίας.

Ως εκ τούτου επικαλούνται τους πραγματολογικούς περιορισμούς της πολιτικής και των τεχνικών αναγκών (γεω-οικονομική) και αποποιούνται από οποιαδήποτε μορφή πολιτικής ευθύνης.

Όπως για παράδειγμα, για την “αναγκαστική λιτότητα” που επιβλήθηκε σε όλη την Ευρώπη.

Στην συνέχεια είναι λογικό να παρουσιάζεται από τον συγγραφέα η ηγεμονία περισσότερο ως βάρος παρά ως προνόμιο,

Τα φορτίο που σηκώνει η Γερμανία παρουσιάζεται ως βαρύ και ασήκωτο και επιφορτίζεται με πολιτισμικά βάρη όλων των ειδών.

Καθήκον του Ηγεμόνα είναι να σκέφτεται για όλο το ομοσπονδιακό σύμπλεγμα κρατών και να συνυπολογίζει τις ανάγκες των μεμονωμένων κρατών στον σχεδιασμό του.

Στην πραγματικότητα βέβαια αυτός ο «συνυπολογισμός» των άλλων κρατών

Φορτίζεται από ένα ειδικό συμφέρον του ίδιου του ηγεμόνα όπως για παράδειγμα την γενίκευση, του νεοφιλελεύθερου καθεστώτος της λιτότητας.

Ο τύπος της επιχειρηματολογίας που εφαρμόζει ο στοχαστής έχει έναν κύριο σκοπό, να μην επιτρέψει την εκδήλωση του αντίλογου που αναφέρεται σε “προνόμια” – της Γερμανίας, για παράδειγμα, μέσα από την συσσώρευση κεφαλαίου ή εξουσίας σε βάρος των άλλων.

Τέλος, η επιχειρηματολογία του Schonenberger δεν περιέχει καμία σημαντική αναφορά στο ζήτημα της δημοκρατίας.

Η ανάδυση μεταδημοκρατικών τάσεων τόσο σε επίπεδο της ΕΕ και στους διάφορους νομικούς διακανονισμούς της όσο και στο επίπεδο των εθνών-κρατών συμπεριλαμβανομένης της Δυτικής Γερμανίας, δεν αξίζει καμία αναφορά του συγγραφέα.

Το ίδιο βέβαια ισχύει και για την μετα-δημοκρατική δυναμική στις σχέσεις εξουσίας μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών.

Βέβαια στα επιχειρήματα του Schonenberger υπάρχει σοβαρός και συγκροτημένος αντίλογος.

Ενδεικτικά και μόνον, κατά την άποψη της καθηγήτριας Gesine Schwan³⁸, πρώην υποψήφιας των γερμανών σοσιαλδημοκρατών για την Προεδρία της Δημοκρατίας, η Γερμανία δεν διαδραμάτισε τον ρόλο του ηγέτη στην κρίση και αντί η γερμανική κυβέρνηση να δώσει ευρωπαϊκές απαντήσεις έκανε μικροκομματική πολιτική με γνώμονα τις εθνικές εκλογές.

Αντί να εξηγήσει στους πολίτες ότι η τρέχουσα κρίση είναι συνέχεια της τραπεζικής κρίσης του 2007/2008, άφηνε περιθώρια για άλλες ερμηνείες, ότι δηλαδή για την κρίση ευθύνονται ο χαρακτήρας των νοτιοευρωπαίων και υποτιθέμενες ελλείψεις στην λειτουργία της δημοκρατίας

«Εάν η Γερμανία είναι τόσο ισχυρή, τότε ηγεσία δεν σημαίνει να επιβάλεις μια συγκεκριμένη οικονομική πολιτική, δηλαδή την πολιτική της λιτότητας. Θα πρέπει να καταθέσεις μια πρόταση για το πως μπορεί να διατηρηθεί η συνοχή ολόκληρης της ευρωζώνης και της ΕΕ των 27 και όχι πως να σώσεις τον εαυτό σου. Αυτό δεν είναι ηγεσία» τονίζει η Schwan.

Είναι προφανές για την καθηγήτρια ότι η νυν γερμανική κυβέρνηση στηρίζει εθνικά συμφέροντα, κάτι που κατά την άποψη της συνέβαλε στην αύξηση της δυσπιστίας μεταξύ των μελών της ΕΕ. Καμία σχέση δηλαδή με το ηγεμόνα όπως περιγράφεται μέσα από την νεοσυντηρητική προσέγγιση του Schonenberger

Ο καλός ηγεμόνας

Στην ίδια κατεύθυνση με τον Schonenberger αλλά με το κέντρο βάρος της ανάλυσης στραμμένο πιο πολύ στην ευθύνη προς το σύνολο, μια άλλη εκδοχή ανάλυσης παρουσιάζει την Γερμανία ως καλό ηγεμόνα που προέκυψε μέσα από την μάχη για την σωτηρία της ζώνης του ευρώ.

Ένας αντιπροσωπευτικός εκπρόσωπος αυτής της σχολής σκέψης είναι μεταξύ άλλων και ο εκδότης της γερμανικής εφημερίδας «Die Zeit» Josef Joffe.

Κατά την άποψη του Joffe³⁹ το Βερολίνο ανέλαβε απροετοίμαστο τον ρόλο του σωτήρα της ευρωζώνης,

Ο ρόλος αυτός αρμόζει σε έναν καλό ηγεμόνα που ξαφνικά κατέκτησε μια θέση στον ήλιο χωρίς την άμεση βούληση και επιδίωξη του και χωρίς την απόλυτη νοητική παρουσία του σε αυτή την εξέλιξη.

Ο καλός ηγεμόνας «Γερμανία» ανέλαβε τον ρόλο του χωρίς μπότες και όπλα και δεν κύλησαν τάνκς αλλά μόνο γερμανικά ευρώ, το πιο ισχυρό οπλοστάσιο της καγκελαρίου Μέρκελ.

Όπως τονίζει ο αναλυτής , κάποιες φορές με αυστηρό λόγο, άλλες φορές με ανοικτό πορτοφόλι – και στο μεταξύ ακούραστη διπλωματία, ο καλός ηγεμόνας γνωρίζει να ελίσσεται και δεν είναι ανιδιοτελής, αλλά ενσωματώνει τα δικά του συμφέροντα με αυτά του συνόλου.

Ο Joffe πιστός ευρωπαϊστής παραδέχεται άνευ όρων ότι το Βερολίνο χρειάζεται απαραίτητα το ευρώ και την Ευρώπη για ιδιοτελείς λόγους.

Τα δύο τρίτα των εξαγωγών της Γερμανίας -δεύτερου παγκόσμιου πρωταθλητή σε εξαγωγές- πάνε προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μια διάλυση της ΕΕ, σημειώνει ο Joffe θα πυροδοτούσε χωρίς άλλο την ταυτόχρονη διάλυση της κλασικής μηχανής ανάπτυξης που λέγεται Ευρώπη ενώ η επανεθνικοποίηση των νομισμάτων θα απελευθέρωνε την ανταγωνιστική υποτίμηση των αδυνάτων χωρών και μέσω της μετάδοσης, θα εκτόξευε το νέο γερμανικό μάρκο στα ύψη. Η πολιτική καταστροφή αυτής της εξέλιξης θα ήταν κατά τον Joffe ακόμα πιο τρομερή.

Οι Γερμανοί θα γυρνούσαν πίσω σε ένα σημείο απομόνωσης στο οποίο δεν πρέπει ποτέ να ξαναβρεθούν.

Διότι εάν αυτή την φορά η Γερμανία μείνει μόνη της, θα είναι πάρα πολύ αδύναμη για να εκφοβίσει την υπόλοιπη Ευρώπη.

Το σοβαρότερο πρόβλημα ωστόσο που αντιμετωπίζει ο «καλός ηγεμόνας» είναι κατά τον αναλυτή το κόστος της ευρωπαϊκής διάσωσης.

Επειδή η Γερμανία έχει το μεγαλύτερο συμφέρον από την διατήρηση του “δημόσιου αγαθού”, που ονομάζεται “Ευρώπη” και διαθέτει ταυτόχρονα το μεγαλύτερο πλούτο, πρέπει να πληρώσει το μεγαλύτερο μέρος του τιμήματος του λογαριασμού διάσωσης.

Εκ των πραγμάτων επομένως η Γερμανία είναι η τελευταία που πρέπει να εκβιάζει και να οργίζεται και αν το κάνει μόνο σπάνια και απαλά.

Επιπλέον η ΟΔΓ πρέπει να συμπεριλάβει και να πάρει μαζί της τις άλλες χώρες στην οικοδόμηση των θεσμών που διασφαλίζουν την δημοσιονομική σταθερότητα.

Πεισματικά ,αλλά με θέα προς το σύνολό και χωρίς αλαζονεία – αυτή είναι η συνταγή για την νέα πολιτική (και πολιτισμένη) απρόθυμη υπερδύναμη .

Το βάρος της εξουσίας είναι μεγαλύτερο από την ευχαρίστηση αλλά ποιος άλλος θα μπορούσε να την επωμιστεί;, αναρωτιέται ο Joffe.

Η μεγάλη δύναμη απαιτεί μεγάλη ευθύνη.

Προγενέστερα οι Γερμανοί ήθελαν μόνο τη δύναμη, τώρα έχουν και την ευθύνη. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε έναν “κακό” και έναν “καλό” ηγεμόνα. Η ευθύνη αυτή έχει σοβαρό κόστος.

Ο μη πεφωτισμένος ηγεμόνας

Με ‘ένα διαφορετικό πλουραλιστικό σκεπτικό ανάλυσης, οι θεωρητικοί της ηγεμονικής σταθερότητας θεωρούν ότι ο ηγεμόνας παράγει πρότυπα, αλλά δημιουργεί ταυτόχρονα και ένα σύστημα κινήτρων για όσους ανήκουν πιο κάτω στην ιεραρχία. από τα οποία επωφελούνται και ως εκ τούτου γίνονται μέρος του συστήματος⁴⁰.

Συγκεκριμένα, ένας ηγεμόνας προβαίνει σε βραχυπρόθεσμες παραχωρήσεις σε εκείνους τους οποίους έχει ενσωματώσει μέσω πρόσκτησης στην ηγεμονική σφαίρα του, για να εξασφαλίσει μακροπρόθεσμα τα συμφέροντά του.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του τύπου ηγεμονίας έδωσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά την δεκαετία του πενήντα, παραχωρώντας προς την Δυτική Ευρώπη εμπορικές προτεραιότητες και αυξάνοντας , έτσι σημαντικά τις αμερικανικές εισαγωγές για να επιτευχθεί ο στρατηγικός στόχος της ευρωπαϊκής σταθερότητας.

Με τον τρόπο αυτό, ol ΗΠΑ άσκησαν πεφωτισμένη ισχύ. Για τους θεωρητικούς της ηγεμονικής σταθερότητας, η εναλλακτική λύση στην ηγεμονία είναι η διεθνή πολιτική αστάθεια.

Στο βιβλίο του «Ο Κόσμος σε Ύφεση 1929-1939», το οποία δημοσιεύθηκε το 1973, ο Charles Kindleberger⁴¹, έχει εκφράσει την άποψη ότι η παγκόσμια οικονομία μπορεί να λειτουργήσει ομαλά μόνο όταν ένας ηγεμόνας προσφέρει εγγυημένη σταθερότητα. Μετά το κραχ της Wall Street το 1929 και την συνακόλουθη Μεγάλη Ύφεση, η έλλειψη ενός ηγεμόνα οδήγησε σε κατάρρευση του διεθνούς συστήματος.

Ο Kindleberger, επέκρινε μεταξύ άλλων, τις Ηνωμένες Πολιτείες διότι δεν ανέλαβαν την καθοδήγηση της παγκόσμιας οικονομίας από το Ηνωμένου Βασίλειο Ο ηγεμόνας- σταθεροποιητής πρέπει να παρέχει κατά τον ο Kindleberger – πέντε δημόσια αγαθά:

μία αγορά για αγαθά που δεν μπορούν να βρουν αγοραστή, αντι-κυκλικό μακροπρόθεσμο δανεισμό, σταθερές συναλλαγματικές ισοτιμίες, συντονισμό της μακροοικονομικής πολιτικής και πραγματικό δανεισμό εσχάτης καταφυγής στη διάρκεια οικονομικών κρίσεων

Ενώ λοιπόν η Γερμανία εκείνη την περίοδο στην οποία αναφέρεται ο Kindelberger ήταν σε θέση παρόμοια με τα νοτιοευρωπαϊκά κράτη που πλήττονται από το χρέος σήμερα και επομένως διαθέτει «ιστορική εμπειρία» , δεν έχει προσφέρει κανένα από τα απαιτούμενα αγαθά σταθεροποίησης.

Αντίθετα όπως αποκαλύπτουν οι Matthias Matthijs και Mark Blyth⁴² με ενδιαφέροντα στοιχεία η Γερμανία τα εκμεταλλεύτηκε για λογαριασμό της:

Αντί να προσφέρει στις χώρες του Νότου μια αγορά για να πουλήσουν τα προϊόντα τους που κινδυνεύουν η Γερμανία προωθεί με ένταση τα δικά της βιομηχανικά αγαθά προς τις χώρες αυτές. Μεταξύ 2000 και 2007, το ετήσιο έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου της Ελλάδας με τη Γερμανία αυξήθηκε από 3 δις ευρώ στα 5,5 δισ. ευρώ, της Ιταλίας διπλασιάστηκε από 9,6 δις ευρώ σε 19,6 δις, της Ισπανίας σχεδόν τριπλασιάστηκε, από 11 δις σε 27 δις και της Πορτογαλίας τετραπλασιάστηκε από 1δις σε 4,2 δις. ευρώ. Την ίδια στιγμή η εγχώρια κατανάλωση στην Γερμανία έπεσε από 78,5% του ΑΕΠ σε 74,5%. και η αποταμίευσης αυξήθηκε από 19% του ΑΕΠ σε σχεδόν 26%.

2 Αντί να προχωρήσει σε αντι-κυκλικό δανεισμό, η Γερμανία την περίοδο οικονομικής απογείωσης 2003-2008, προέβη σε μαζική πίστωση για τις μεσογειακές χώρες της ευρωζώνης δίνοντας τους πρακτικά τα απαιτούμενα χρήματα για να αγοράσουν τα γερμανικά προϊόντα. Μόλις η κρίση κλιμακώθηκε, η Γερμανία έκλεισε απότομα το την στρόφιγγα του δανεισμού .

Όσον αφορά τους κανόνες που διέπουν το σταθερό νόμισμα (ευρώ) το οποίο προσφέρει εξ ορισμού, αξιοπιστία και πιστοληπτική ικανότητα, η Γερμανία τους τήρησε κατά το δοκούν. Η ίδια παρουσίασε εκπληκτική έλλειψη ηγεσίας και ευθύνης όταν έπρεπε να τηρήσει κανόνες. Μετά το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ) το 2003, έστειλε το μήνυμα προς τις μικρότερες χώρες ότι η δημοσιονομική ασωτία θα μένει ατιμώρητη, παροτρύνοντας στον αυξημένο δημόσιο δανεισμό και στην αύξηση των δημοσίων δαπανών. Τα ενθουσιώδη δάνεια της Γερμανίας προς την περιφέρεια απλά επιδείνωσαν το πρόβλημα⁴³.

Στο ζήτημα του συντονισμού της μακροοικονομικής πολιτικής , η Γερμανία απέτυχε με την επιμονή της στην μονοδιάστατη οικονομική φιλοσοφία της μεγέθυνσης μέσω εξαγωγών. Επιβάλλοντας την στιγμή λιτότητα, χωρίς να αντισταθμίσει τις αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις με αντίστοιχα προγράμματα ανάκαμψης ή με επεκτατική ενίσχυση της ζήτησης, η Γερμανία αποσταθεροποίησε τις οικονομίες στην περιφέρεια της Ευρώπης. Με την λογική της ισορροπίας του ισοζυγίου πληρωμών ενισχύεται όμως ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος προς συμφέρον της Γερμανίας αφού οι εξαγωγές μιας χώρας είναι οι εισαγωγές μιας άλλης και οι εισροές κεφαλαίων μιας χώρας είναι οι εκροές κεφαλαίων μιας άλλης.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ό όγκος των γερμανικών εξαγωγών υπερέβη το 2011 τα € 2 τρισεκατομμύρια. Το γερμανικό εξαγωγικό πλεόνασμα είναι η αντίθετη όψη και ταυτόχρονα το αποτέλεσμα του χρέους των άλλων χωρών της ΕΕ⁴⁴. Η ΕΕ έχει ένα ΑΕΠ της τάξεως των 17,6 τρισεκατομμυρίων και η Γερμανία συνεισφέρει το ένα πέμπτο σε αυτό.

Με την παροχή περιορισμένης ρευστότητας ως αντάλλαγμα σε αυστηρά δημοσιονομικά μέτρα λιτότητας η Γερμανία επιβάλει μια λογική στην Ευρώπη η οποία είναι σε αντίθεση με τη προσέγγιση Kindleberger που ζητούσε την ύπαρξη ενός εργαλείου παροχής ρευστότητας σε περιόδους κρίσης, δηλαδή ενός δανειστή έσχατης καταφυγής. Στην περίπτωση της Ευρώπης ο δανειστής αυτός δεν θα μπορούσε να είναι άλλος από την ΕΚΤ που ελέγχεται από τη Γερμανία. Εντούτοις η πολιτική ηγεσία της τελευταίας εμπόδισε την ΕΚΤ να παίξει το ρόλο που έπαιξε η Federal Reserve στις 2008- 2009, παρέχοντας αφειδώς ρευστότητα και εμποδίζοντας έτσι μια την οικονομική συρρίκνωση των ΗΠΑ ⁴⁵

Από τα παραπάνω σημεία καθίσταται προφανές ότι η Γερμανία δεν λειτουργεί σύμφωνα με την συνταγή Kindleberger και ως η ηγέτιδα δύναμη δεν οριοθετεί αποδεκτά μοντέλα οικονομικής συμπεριφοράς ώστε να μπορέσουν μακροπρόθεσμα και τα υπόλοιπα κράτη να υπακούουν στους κανόνες-καθεστώτα που διέπουν τις διεθνείς οικονομικές δραστηριότητες,

Τουναντίον, η Γερμανία έχει τα τελευταία χρόνια, τις δικές της προτιμήσεις και επιδιώκει βραχυπρόθεσμους στόχους.

Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η χώρα έχει ένα σαφές ενδιαφέρον για την επιβίωση του ευρώ – αν μη τι άλλο λόγω Γερμανικών εξαγωγών, θα έπρεπε στην ουσία να μειώσει το εμπορικό της πλεόνασμα ως έναν βαθμό μέσα από έναν ελεγχόμενο πληθωρισμό (ενίσχυση της εσωτερικής ζήτησης) για να βοηθήσει τις χρεωμένες οικονομίες να εξέλθουν από την ύφεση και έτσι να μειώσουν τα χρέη τους. Δεν είναι δυνατόν οι χώρες αυτές να βγουν έξω από το τούνελ «μόνο με την άντληση πόρων από την κοινωνία»⁴⁶

Εντούτοις η Γερμανία δεν μπορεί αφενός αν μπει στον ρόλο του κλασικού ηγεμόνα που δεν ήταν άλλος από αυτός του «καταναλωτή έσχατης καταφυγής» και αφετέρου δεν μπορεί να υπερβεί το εθνικό γερμανικό όφελος υπέρ του κοινού ευρωπαϊκού εγχειρήματος⁴⁷.

Το τέλος του καπιταλισμού της Ρηνανίας και οι εσωτερικές ρωγμές της γερμανικής ηγεμονίας

Η συζήτηση που γίνεται σήμερα για την ανάδειξη της Γερμανίας σε πραγματική υπερδύναμη συναρτάται ασφαλώς κατά ένα μεγάλο μέρος με την σθεναρή οικονομική της κατάσταση.

Εντούτοις όμως απαιτείται και μια σθεναρή κοινωνική κατάσταση για να διεκδικήσει μια χώρα πράγματι τον ρόλο ενός πεφωτισμένου ηγεμόνα..

Η κοινωνική κατάσταση μιας χώρας κρίνεται από συγκεκριμένους δείκτες ευημερίας και κοινωνικής συνοχής.

Με βάση αυτούς του δείκτες μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται η εισοδηματική ψαλίδα, η εκπαίδευση και κατάρτιση, η φτώχεια, η ανεργία, η κοινωνικές υπηρεσίες, το ύψος των συντάξεων κοκ., η κοινωνική συνοχή της Γερμανίας είναι πλέον διάτρητη.

Η υπέρβαση του οικονομικού μοντέλου με κοινωνικό πρόσωπο που ονομάστηκε καπιταλισμός του Ρήνου, έχει αφήσει εμφανή σημάδια ,με τους Γερμανούς σήμερα να φοβούνται ότι η κρίση θα εξουδετερώσει εκείνη την ευημερία που με τον ρηνανικό καπιταλισμό ήταν διάχυτη σε όλη την γερμανική κοινωνία.

Ο καπιταλισμός του Ρήνου ως έννοια εισήχθη το 1991 από τον γάλλο οικονομολόγο Michael Alberrt με το βιβλίο του «Καπιταλισμός εναντίον καπιταλισμού» (εκδόσεις Γαλλαίος , ελληνική μετάφραση 1993).

Με τον όρο αυτό σηματοδοτείται η λειτουργία του καπιταλισμού στη Γερμανία και σε όλη την Δυτική Ευρώπη μετά τον πόλεμο.

Επρόκειτο για μια εποχή των κοινωνικών εταίρων και της εμφανούς συμμετοχής των εργαζομένων στην καπιταλιστική παραγωγή και στην διοίκηση των επιχειρήσεων ( συνδιοίκηση).

Οι καπιταλιστές και οι εργαζόμενοι φαίνονταν να επιβαίνουν στην ίδια βάρκα..

Στην εκμετάλλευση των εργαζομένων τέθηκαν σαφή όρια και οι ταξικές αντιθέσεις εξομαλύνθηκαν ώστε να δημιουργηθούν συνθήκες κοινωνικής ειρήνης.

Μια διαρκής πολιτική συμβάσεων και συμβιβασμών κατέτεινε προς τη συνεχή βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, την αύξηση της αγοραστικής δύναμης η οποία τόνωσε την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία πλήρους απασχόλησης.

Η ευφορία της εποχής καταγράφεται στη δήλωση του πρώην καγκελάριου Χέλμουτ Σμιτ ότι «τα κέρδη του σήμερα, είναι οι επενδύσεις του αύριο και οι θέσεις εργασίας του μέλλοντος:».

Ο Albert αντιπαραβάλει τον «καπιταλισμό του Ρήνου» ο οποίος κατά την άποψη του εκφράζεται ιδιαίτερα στην γερμανική εκδοχή του και διαθέτει κοινωνικό πρόσωπο , με το νέο-αμερικανικό ή αγγλοσαξονικό μοντέλο καπιταλιστικής οικονομίας που υλοποίησαν οι κυβερνήσεις Ronald Reagan και Margaret Thatcher, υπό επιρροή των θεωριών του νεοφιλελευθερισμού.

Κατά τον Albert ο ρηνανικός καπιταλισμός είναι δικαιότερος, αποτελεσματικότερος και λιγότερος βίαιος.

Παρόλα αυτά το αγγλοσαξονικό μοντέλο επικράτησε διότι προσέφερε υψηλότερες δυνατότητες κέρδους ενώ ταυτόχρονα επέδρασαν πολύπλοκα ψυχολογικά φαινόμενα και η προπαγάνδα των ΜΜΕ με τέτοιο τρόπο ώστε το αμερικανικό μοντέλο να φαίνεται το δυναμικότερο και ελκυστικότερο .

Με βάση την θεώρηση του οικονομολόγου, στον καπιταλισμό του Ρήνου ήλεγχαν περισσότερο οι τράπεζες και όχι η χρηματιστηριακή αγορά την οικονομική δραστηριότητα .

Επιπλέον υπήρχαν στενοί οικονομικοί δεσμοί μεταξύ των τραπεζών και των επιχειρήσεων, μια πιο δίκαιη ισορροπία δυνάμεων μεταξύ των μετόχων και του Managment επιχειρήσεων, κοινωνική εταιρική σχέση μεταξύ των συνδικάτων και των εργοδοτών, πιο εξειδικευμένο και πιο αξιόπιστο εργατικό δυναμικό μέσω της εναλλασσόμενης επαγγελματικής κατάρτισης, μια ισχυρότερη κρατική ρύθμιση της οικονομικής δραστηριότητας (ρύθμιση της αγοράς) και, τέλος, ιδιαίτερα στον πληθυσμό κοινές αξίες σε σχέση με μια πιο ισότιμη κοινωνία και μια συλλογική αντίληψη των κοινών συμφερόντων.

Κατά τον Albert δεν διαφοροποιείται η σύλληψη της αγοράς στα δύο μοντέλα όσον αφορά τα αγαθά που θεωρούνται μη εμπορεύσιμα.

Σημαντικές διαφορές υπάρχουν ωστόσο στην αξιολόγηση των εμπορεύσιμων και των μικτών (περιορισμένα εμπορεύσιμων) αγαθών.

Η εξέλιξη του καπιταλισμού της Ρηνανίας βέβαια δεν ήταν τυχαίο γεγονός, αλλά προέκυψε από της ανάγκες επιβολής των ΗΠΑ.

Οι Αμερικανοί συνειδητοποίησαν μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο ότι για να κερδίσουν στην επικείμενη αναμέτρηση των συστημάτων έπρεπε γρήγορα να ανορθώσουν οικονομικά τη Γερμανία και την Ιαπωνία.

Ειδικότερα στην μεταπολεμική Γερμανία, ήταν διάχυτη μια ισχυρή αντι- καπιταλιστική διάθεση του πληθυσμού, λόγω της υπαιτιότητας των μεγάλων επιχειρήσεων για το ξέσπασμα του πολέμου.

Κατά συνέπεια, έπρεπε άμεσα οι συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού να βελτιωθούν για να μην υπάρχουν μαζικές μετατοπίσεις προς τις «κομμουνιστικές» ιδέες. της αντίπαλης όχθης.

Είναι λογικό άλλωστε σε περιόδους υψηλής ανεργίας, ύφεσης και μειωμένων κοινωνικών προσδοκιών, να στοχοποιούνται οι κεφαλαιούχοι και να προσελκύουν το μένος του πληθυσμού.

Είναι ενδεικτικό ότι ακόμα και οι συντηρητικοί χριστιανοδημοκράτες ζήτησαν τότε στο “πρόγραμμα του Ahlen” (Φεβρουάριος 1947) την εθνικοποίηση των βασικών βιομηχανιών.

Με βάση την περιρρέουσα ατμόσφαιρα και τις ανάγκες της εποχής η κερδοσκοπία του κεφαλαίου περιορίστηκε προσωρινά και εισήχθη καπιταλισμός της Ρηνανίας παρέχοντας στα εργατικά και λαϊκά στρώματα την αίσθηση ότι η φύση του καπιταλισμού είχε αλλάξει

Μετά την παγκόσμια επικράτηση του καπιταλισμού και την παλινόρθωση του στην Ανατολική Ευρώπη, δεν υπήρχε πλέον λόγος για τη περαιτέρω διατήρηση του μοντέλου ισορροπίας που εξασφάλιζε την κοινωνική συνοχή.

Κατά συνέπεια, από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 άλλαξαν ριζικά οι όροι λειτουργίας του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος.

«Οι χρηματοπιστωτικές αγορές πέρασαν τον καπιταλισμό του Ρήνου από την μηχανή του κιμά»⁴⁸.

Η οικονομία της Γερμανίας μετασχηματίστηκε ριζικά προς τα μέσα και προς τα έξω. Τα κεφαλαιακά κέρδη έγιναν αφορολόγητα, το πεδίο εφαρμογής της επαναγοράς μετοχών επεκτάθηκε όπως και το πεδίο για ευέλικτη αποζημίωση των Manager πχ. μέσω Bonus. Παράλληλα τροποποιήθηκαν τα δικαιώματα ψηφοφορίας των μετόχων .

Το κράτος εκποίησε τις επενδύσεις του σε μετοχές , και τα hedge funds είχαν τη δυνατότητα για πρώτη φορά να μπουν στις αγορές κεφαλαίων.

Από το 2004 και μετά η τότε κυβέρνηση Schroder με την περίφημη Agenda 2010, ώθησε γρήγορα, οριστικά και αμετάκλητα τον ρηνανικό καπιταλισμό της Γ ερμανίας προς τον αγγλοσαξωνικό πρότυπο καπιταλισμού.

Το μοντέλο της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς ετέθη στον πάγο.

H Agenda 2010, συνδέθηκε με την ολική απορύθμιση των εργασιακών σχέσεων, την απορύθμιση του ωραρίου εργασίας με τους εργαζόμενους να εργάζονται περισσότερες ώρες για την ίδια αμοιβή, την κατάργηση της προστασίας κατά των απολύσεων, την καθιέρωση ενός ενιαίου κατά κεφαλήν συντελεστή για τα ασφάλιστρα υγείας, και την σύμπτυξη των επιδομάτων ανεργίας και των κοινωνικών επιδομάτων (Hartz IV)⁴⁹.

Με λίγα λόγια την κατάργηση πολλών κοινωνικών επιτευγμάτων. Την ίδια στιγμή τα κέρδη των επιχειρήσεων εκτοξεύτηκαν στα ύψη και η αναλογία του κεφαλαίου στο ΑΕΠ έφτασε σε ανήκουστα ύψη .

Από εκεί και μετά η τάση στην Γερμανία ήταν η μείωση των μισθών.

Τα συνδικάτα αδύναμα και χωρίς κάλυψη στην πολιτική σκηνή, στα ΜΜΕ και στον πληθυσμό προσπαθούσαν μόνο να αποτρέψουν τα χειρότερα

Όπως επισημαίνει ο Robert von Heusinger⁵⁰, ο διακεκριμένος οικονομικός αναλυτής της εφημερίδας «Die Zeit» «η μετανάστευση της παραγωγής από την Γερμανία σε άλλες χώρες, η μόνιμη μελωδία που συνοδεύει τους αγώνες μεταξύ των εκπροσώπων του κεφαλαίου και της εργασίας ακούγονταν παντού με όμοιο τρόπο: Η εργασία στην Γερμανία θεωρείται ακριβή και ένας εργάτης στην ανατολική Ευρώπη κοστίζει μόνο το ένα πέμπτο σε σύγκριση με τον δυτικογερμνό συνάδελφο του. Με άλλα λόγια, τα κέρδη των γερμανικών επιχειρήσεων εκτιμήθηκαν ως χαμηλά από τις εταιρείες και για να διασφαλιστούν υψηλότερα κέρδη και μόνο διαχύθηκε απροκάλυπτα η απειλή μετάθεσης της παραγωγής προς την ανατολική Ευρώπη και την Ασία».

Σήμερα λοιπόν στην μεγάλη καπιταλιστική μητρόπολη Γερμανία, ζούνε 7 εκ. άνθρωποι που κερδίζουν από 400 έως ένα ευρώ τον μήνα μέσω του HARTZ IV το οποίο υποχρεώνει στην χαμηλά εκμισθωμένη απασχόληση σε διάφορους φορείς και κατόπιν στην προσφυγή στην πρόνοια⁵¹.

Εάν προσθέσουμε και τα τρία εκ, ανέργους. τότε γίνεται αντιληπτό ότι στην Μητρόπολη του Ευρωπαϊκού καπιταλισμού, περίπου 10εκ.άτομα – δηλαδή το 15% του πληθυσμού-.ζουν από την πρόνοια και την κοινωνική επιδότηση.

Η ψαλίδα μεταξύ φτωχών και πλουσίων ανοίγει επικίνδυνα από τότε που ολοκληρώθηκαν οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό.

Είναι ενδεικτικό⁵² ότι από τα 41 εκ. Γ ερμανών Εργαζομένων, το 45% ή τα 19 εκ. κερδίζουν έως 1600 Ευρώ μικτά, ένα 20% μέχρι 2500 Ευρώ, 21% έως 3750 Ευρώ και ένα 13% πάνω από 3750 Ευρώ.

Παράλληλα το 36% των μονογονεικών οικογενειών με ένα παιδί και το 45% με δύο παιδιά έχουν ανάγκη προνοιακών επιδομάτων, ενώ από τα 41 εκ. εργαζόμενων μόνο τα 28 εκ διαθέτουν κανονική, μη επισφαλή εργασία με ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικές εισφορές.

Ανησυχητικό είναι ότι οι θέσεις πλήρους απασχόλησης μειώνονται συνεχώς, και η ημιαπασχόληση αυξάνεται,

Αυτό σημαίνει ότι ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού έχει ξαφνικά πολύ λιγότερα χρήματα στη διάθεσή μου και αναγκάζεται να ζητήσει κρατική βοήθεια⁵³. Τα μωσαϊκό της οικονομικής ανέχειας στην Γερμανία διαφαίνεται ιδιαίτερα εάν λάβουμε υπόψη το φαινόμενο της «ενεργειακή φτώχεια» ένας νέος όρος που αναδύθηκε στην Γερμανία με

600.000 Πελάτες -Νοικοκυριά, στα οποία έχει διακοπεί η ηλεκτροδότηση λόγω αδυναμίας πληρωμής. Ακόμη, υ 8% των νοικοκυριών αδυνατούν να πληρώσουν τους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας.

Η κοινωνική ανισότητα αναπαράγεται όμως και από το γερμανικό εκπαιδευτικό σύστημα .

Στον τομέα της εκπαίδευσης όπως σημειώνεται και στη τελευταία έκθεση του ΟΟΣΑ για την παιδεία⁵⁴.

Ενώ στις χώρες του ΟΟΣΑ το 60% μιας σχολικής φουρνιάς εισάγεται κατά μέσω όρο στο πανεπιστήμιο, στη Γερμανία το ποσοστό βρίσκεται στο 42% .Εξ ου οι πτυχιούχοι στην Γερμανία αμείβονται κατά 80% καλύτερα από έναν που δεν σπούδασε . Η διαφορά στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ είναι 55%.

Ενώ στις υπόλοιπες ανεπτυγμένες χώρες το 37% των νέων ανθρώπων έχουν καλύτερη εκπαίδευση από τους γονείς τους, στη Γ ερμανία το ποσοστό της προόδου είναι μόλις 20%.

Όσον αφορά τις συντάξεις μετά την τελευταία ασφαλιστική μεταρρύθμιση, που θίγει όσους εντάχθηκαν στην αγορά εργασίας μετά το 1995, το ποσοστό αναπλήρωσης της σύνταξης πέφτει από το 51% σήμερα στο 43% του καθαρού μισθού προ φόρων. Επιπλέον τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης έχουν ανέβει στα 67 χρόνια.

Ο εργαζόμενος που λαμβάνει έως 2.500 ευρώ μεικτά τον μήνα, μετά από 35 χρόνια εργασίας, θα παίρνει 688 ευρώ σύνταξη. Το ίδιο ποσό αναλογεί σε εκείνους που θα έχουν εργαστεί 40 έτη , αμειβόμενοι με έως 2.200 ευρώ μεικτά⁵⁵.

Ενώ λοιπόν η κυβέρνηση Μέρκελ επαίρεται ότι έχει μειώσει δραστικά την ανεργία, στην πραγματικότητα η ύφεση αρχίζει να δείχνει τα δόντια της και στην Γερμανία , κάτι που περιορίζει σταδιακά την ενίσχυση της απασχόλησης.

Η αβεβαιότητα που προκαλεί η οικονομική συγκυρία αναγκάζει πολλές γερμανικές επιχειρήσεις να «παγώσουν» τα σχέδια νέων προσλήψεων, ενώ παράλληλα μειώθηκε ο αριθμός των ακάλυπτων θέσεων εργασίας⁵⁶.

Σε συνδυασμό με την συνεχώς διογκούμενη ημιαπασχόληση, και την διόγκωση της εξάρτησης από τα προγράμματα πρόνοιας η εικόνα που προδιαγράφεται στην Γερμανία δείχνει μάλλον μια κοινωνία των 3/5 στην οποία τα 2/5 δεν μπορούν πλέον να ακολουθήσουν την τάση του γερμανικού πολιτικοοικονομικού ηγεμονισμού

Το έλλειμμα κοινωνικής συνοχής που επεκτείνεται στην γερμανική κοινωνία ανάγεται προφανές στο «σύνδρομο της ανταγωνιστικότητας» που διακατέχει την γερμανική οικονομική ελίτ.

Κατά συνέπεια δικαιώνεται η θέση του Joseph Stiglitz o οποίος θεωρεί ότι οι δυνάμεις της αγοράς συμβάλλουν καθοριστικά στην διαμόρφωση του επιπέδου ανισότητας.

Οι δυνάμεις αυτές ωστόσο κατά την άποψη του διαμορφώνονται κατά ένα μεγάλο μέρος από τις πολιτικές του κράτους με « όσα κάνει και με όσα δεν κάνει». Εάν λοιπόν λάβουμε υπόψη την διατύπωση του Stiglitz ότι «το κράτος έχει την δυνατότητα να μετακινεί χρήμα από την κορυφή ως την βάση και την μέση , η το αντίστροφο»⁵⁷ , τότε είναι εμφανές ότι από το 1990 και μετά το γερμανικό κράτος προτίμησε την μετακίνηση του χρήματος από την βάση προς την κορυφή της κοινωνικής πυραμίδας.

Ο στόχος της κατάκτησης της κινεζικής αγοράς και η ανταπόκριση στα νέα δεδομένα ανταγωνιστικότητας που ανακύπτουν με την απογείωση ποικίλων ανερχόμενων οικονομιών ^RIC: Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία , Κίνα νέες αναδυόμενες οικονομίες Τουρκία, Μεξικό, Ινδονησία, Μαλαισία, Περού, Κολομβία, Βενεζουέλα, Βιετνάμ κα⁵⁸} αυξάνει τις πιέσεις προς την ίδια την Γερμανία να κινεζοποιηθεί εσωτερικά και να κινζοποιήσει εσωτερικά την Ευρώπη.

Η διάσπαση όμως της ίδιας της Γερμανίας και στην συνέχεια ολόκληρης της Ευρώπης σε ζώνες, φτώχειας και ανεργίας αφενός και σε ζώνες ημιπολιτελούς και πολυτελούς διαβίωσης αφετέρου θα είναι δύσκολο να νομιμοποιηθεί ακόμα και με την επίκληση των προκλήσεων του παγκόσμιου ανταγωνισμού.

Δεν μπορεί καμία περιοχή της Ευρώπης να ανταγωνιστεί το εργατικό κόστος της Κίνας. Ούτε είναι δυνατόν να αποδιαρθρωθεί κατά το δοκούν το κοινωνικό κράτος σε μια περιοχή που τροφοδοτείται από τον πολιτισμό του διαφωτισμού

Οι Γερμανία επιζητά την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα, «αλλά χωρίς τα εργαλεία τα οποία, λόγου χάρη, οι Αμερικανοί διαθέτουν και χρησιμοποιούν, δηλαδή χωρίς δυνατότητες άσκησης επεκτατικής νομισματικής πολιτικής. Με αυτόν τον τρόπο, όμως, το «κόστος της ανταγωνιστικότητας» μεταφέρεται ολόκληρο στην ευρωπαϊκή κοινωνία. Πρόκειται, δηλαδή, για το πρότυπο της Κίνας⁵⁹» .

Εάν η Γερμανία αποδεχτεί ότι το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο δεν έχει κανένα μέλλον, αναπόφευκτα, το κόστος αυτής της πολιτικής θα μεταφερθεί στην ίδια τη Γερμανία, δημιουργώντας μια καθημαγμένη κοινωνία που δεν πρόκειται να παρακολουθήσει αν μη τι άλλο να συναινέσει στις βλέψεις γερμανικής ηγεμονίας.

Επίμετρο

Η Γ ερμανία είναι η χώρα που άντλησε τα περισσότερα πλεονεκτήματα τόσο από την εισαγωγή του ευρώ όσο και από την εξέλιξη της οικονομικής κρίσης.

Η εισαγωγή του ευρώ την κατέστησε κατά μια έννοια σε γεωοικονομική δύναμη ενώ η οικονομική κρίση σε ηγεμονική.

Εύλογα λοιπόν, μια ενδεχόμενη κατάρρευση της ευρωζώνης θα καταστήσει την χώρα πρώτιστο θύμα⁶⁰.

Εντούτοις η στρατηγική που ακολουθεί η Γερμανία εντείνει την «απωλεσθείσα ασφάλεια», κατά την ορολογία του Ulrich Beck⁶¹ , η οποία δεν εκτείνεται μόνο στις ατομικές βιογραφίες και τις αντίστοιχες προοπτικές αλλά και στην ασφάλεια των πολιτικών συστημάτων.

Στις νότιες χώρες που υπόκεινται σε αυστηρά δημοσιονομικά προγράμματα προσαρμογής παρατηρείται ένας εμφανής κατακερματισμός των πολιτικών δυνάμεων και μεγάλη ρευστότητα στο πολιτικό τοπίο.

Τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία οι ισχυρές κυβερνήσεις αποτελούν πλέον ένα ρομαντικό αν και εν μέρει αμφιλεγόμενο παρελθόν.

Την ίδια στιγμή διαχέονται παντού οι «αντισυστημικές» ρητορικές και οι αντίστοιχες πολιτικές δυνάμεις επελεύνουν βρίσκονται σε ανοδική πορεία»

Οι μεταρρυθμίσεις της Γερμανίας του 1990, του 2004 όσο και τα πρόσφατα προγράμματα δημοσιοοικονομικής σταθεροποίησης που επιβάλλονται στον ευρωπαϊκό νότο δείχνουν ότι η Γερμανία έχει ολοκληρωτικά αποποιηθεί το μοντέλο του καπιταλισμού του Ρήνου λόγω του συνδρόμου υπερπληθωρισμού που την διακατέχει⁶².

Όσο δελεαστικό ήταν το μοντέλο του Ρήνου τόσο αποκρουστικό είναι το μοντέλο της νέας Βαϊμάρης και του νομισματικού εθνικισμού που προτάσσει η Γερμανία σήμερα..

Επόμενο είναι να αναπτύσσονται φυγόκεντρες τάσεις από την πολιτική της Γερμανίας όπως εκφράζονται από όλες τις χώρες του Νότου, κυρίως όμως από την Ιταλία και την Γαλλία αλλά και από χώρες του βορρά όπως η Μεγάλη Βρετανία η διάσωση του ευρώ δεν μπορεί να γίνει με ηγεμονία αλλά μόνο μέσω συνεργασίας.

Το μείγμα πολιτικής που επιβάλει στις ημέρες μας η ΟΔΓ δεν μπορεί να ευδοκιμήσει επί μακρόν, διότι αφενός «απαιτείται παροχή μεγαλύτερης ρευστότητας με ποσοτική χαλάρωση και ένα περισσότερο παρεμβατικό μείγμα πολιτικής (που) θα βοηθήσουν την ΕΕ να βγει από την ύφεση»⁶³ .

Δεν είναι τυχαίοι οι μύδροι εξαπολύει κατά καιρούς ο Πέτερ Μπόφιγκερ , ενός από τους σοφούς καθηγητές της γερμανικής οικονομίας, κατά της πολιτικής που ασκεί η Μέρκελ.

Ο καθηγητής έχει την πεποίθηση ότι οι αγορές θα αποδυναμώνονταν εν μιά νυκτί με την έκδοση ευρωομολόγου και θεωρεί ότι η Μέρκελ αντιτάσσεται λυσσαλέα στην έκδοσή του, «ακριβώς επειδή επιθυμεί τη συνέχιση των επιθέσεων των αγορών στα κράτη, επιθυμώντας με αυτόν τον τρόπο να τούς ασκούνται πιέσεις για εφαρμογή της δημοσιονομικής προσαρμογής. Το Βερολίνο φαίνεται να χρησιμοποιεί τις «αγορές» για να επιβάλει την πολιτική του στην υπόλοιπη ευρωζώνη αντί να τις κατευνάσει και να τις ελέγξει ακολουθώντας την κλασική συνταγή που εφαρμόζουν και σήμερα η Ιαπωνία, η Βρετανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες για τον έλεγχο της κρίσης, δηλαδή την εκτύπωση χρήματος»⁶⁴

Υπό αυτή την έννοια οι ΗΠΑ του Ομπάμα διαθέτουν μια πιο ορθολογική προσέγγιση των εξελίξεων, θεωρώντας ότι ο πραγματικός κίνδυνος είναι ένα ντόμινο στην παγκόσμια οικονομία (το αποκαλούμενο systemic risk) και όχι η δήθεν χαλάρωση του πλαισίου με αποτέλεσμα μια υποτιθέμενη ανεύθυνη συμπεριφορά (το αποκαλούμενο moral hazard)⁶⁵.

Κατά συνέπεια όσο μεγαλύτερη είναι η αμερικανική παρουσία τόσο μεγαλύτερη θα είναι η σχετικοποίηση της (ήπιας) γερμανικής ισχύος.

Όσοι επομένως φαντάζονται μια νέα και μακρά περίοδο γερμανικής ηγεμονίας θα πρέπει αφενός να συνυπολογίσουν τον ρόλο των ΗΠΑ και αφετέρου την ιστορική δύναμη που διαθέτει το έθνος κράτος στην ευρωπαϊκή πολιτική και πολιτειακή παράδοση και πόσο εύκολη είναι μια νέα εκτροπή σε μια εθνικιστική Ευρώπη.

Άλλωστε είναι μεν προφανές ότι ο «ότι ο ευρωπαϊκός πυρήνας προσπαθεί να φτάσει σε ένα ομοσπονδιακό επίπεδο, κάνοντας ενδεχομένως λάθη, αστοχίες ή προκαλώντας και θύματα, αλλά οι χώρες όπως η Ελλάδα, με προβλήματα, θα βρεθούν σε ιδιαίτερα δύσκολη θέση όταν ξεκινήσει η διαπραγμάτευση για τις αλλαγές που χρειάζονται» ⁶⁶, εάν δεν χαλαρώσει όμως η πίεση που ασκείται στις χώρες που πάσχουν από υπερχρέωση, υπάρχει η πιθανότητα φυγόκεντρων τάσεων μεγάλης έντασης και με αβέβαιη έκβαση.

Πράγματι η ΕΕ, όπως συγκροτήθηκε θεσμικά από το 1950 αντιτίθεται και αποκλείει μια ηγεμονική πολιτική.

Οι άτυπες προσπάθειες άσκησης μιας τέτοιας πολιτικής σκοντάφτουν στο τέλος στους κανόνες και θεσμούς του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.

Εάν η ΕΕ ήταν μια προσπάθεια να επιλυθούν ειρηνικά και έννομα εντός των θεσμικών οργάνων της, εκείνες οι αντιθέσεις μεταξύ των κρατών που προγενέστερα επιλύονταν στα χαρακώματα των πολέμων, τότε σήμερα αξίζει η πολιτική διαμάχη να συνεχιστεί.

Τα θέματα της διαμάχης αυτής είναι το σβήσιμο ή κούρεμα του χρέους, η αλλαγή του δημοσιονομικού συμφώνου, τα ευρωομόλογα, ο ρόλος της ΕΚΤ, η καταπολέμηση της μεταδημοκρατικής δυναμικής, η επαναφορά του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου και τελικά η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση.

Η διαμάχη για αυτά τα θέματα δεν κοστίζει θύματα πολέμου και είναι παρήγορο ότι δεν έχει καθοριστεί η έκβαση της ακόμη, ούτε από την Γ ερμανία.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, είναι ωφέλιμο να κατανοηθεί από όλες τις πλευρές ότι η οικονομική κρίση κινδυνεύει να εξελιχθεί σε μια κρίση νομιμοποίησης του αγγλοσαξωνικού καπιταλισμού⁶⁷ με την νοσταλγία για τον καπιταλισμό του Ρήνου να αυξάνεται.

Το ζητούμενο σήμερα είναι η μεταρύθμιιση του καπιταλισμού μέσα από τον κοινωνικό εξανθρωπισμό του .

RUDOLF TASCHNER Europa unter deutscher Hegemonie: Beruhigend oder doch bedenklich?http://diepresse.com/home/meinung/quergeschrieben/rudolftaschner /716797/Europa-unter-deutscher-Hegemonie_Beruhigend-oder-doch-bedenklich
Hujer, Eric: Schluss mit der Heuchelei. Deutschland ist eine Grosmacht. Edition Korber-Stiftung, Hamburg 2007.
Gideon Rachman Welcome to Berlin, Europe’s new capital. The price of assistance will be rules made in Germany. http://www.ft.com/intl/cms/s/0/01db45ba-1c32-11e2-a63b- 00144feabdc0.html#axzz2JUmuXSGc
Στο ίδιο
Anne-Marie Le Gloannec (2001), “Germany’s Power and the Weakening of

States in a Globalized World : Deconstructing a Paradox”, Les Cahiers europeens de Sciences Po, n° 03, Paris: Centre d’etudes europeennes at Sciences Po. σ, 3

Peter J. Katzenstein (ed.), Tamed Power. Germany in Europe (Ithaca and London : Cornell University

Press, 1997), p. 2.

Ulrich, Bernd: Wofur Deutschland Krieg fuhren darf. Und muss. Reinbek bei Hamburg, Rowohlt 2011
Μαλούχος Γ εώργιοςΧωράει στην Ευρώπη η Μεγάλη Γερμανία; http: //tovima.gr/vimagazino/views / article/?aid=456634
Στο ίδιο
Στο ίδιο
Carlo Bastasin Saving Europe: How National Politics Nearly Destroyed the Euro Brookings Institution Press March 2012
Gideon Rachman Welcome to Berlin, Europe’s new capital.

The price of assistance will be rules made in Germany

http://www.ft.com/intl/cms/s/0/01db45ba-1c32-11e2-a63b-

00144feabdc0.html#axzz2JUmuXSGc

Στο ίδιο
Gabi Thesing and Mark Deen; German Growth Slowed Less Than Forecast in Second Quarter http: / /businessweek.com/news/2012-08-14/german- growth-slowed-less-than-forecast-in-the-second-quarter
Στο ίδιο
Wolfgang Munchau Η Ευρώπη πληρώνει τα σπασμένα της γερμανικής επανένωσηςhttp://www.antingr/2012/10/05/182616/
Daniela Schwarzer και Kai-Olaf Lang Ο μύθος της γερμανικής ηγεμονίαςhttp://foreignaffairs.gr/articles/68979/daniela-schwarzer-kai-kai- olaf-lang/o-mythos-tis-germanikis-igemonias
Θανάσης Παντές Ο μύθος της γερμανικής ηγεμονίας http://www.elzoni.gr/html/ent/046/ent.28046.asp
Του Κωστή Παπαδημητρίου Μα τι έχουν πάθει οι Γ ερμανοί; http://www.capital.gr/News.asp?id=1529963
Στο ίδιο
Στο ίδιο
Ούλριχ Μπεκ Στον αστερισμό της «Γερμανικής Ευρώπης»

http://www.tovima.gr/opinions/article/?aid=479378

Στο ίδιο
Στο ίδιο
Στο ίδιο
Στο ίδιο
Στο ίδιο
Στο ίδιο
Paterson William E : The Reluctant Hegemon? Germany Moves Centre Stage in the European Union JCMS: Journal of Common Market Studies

September 2011, pp. 57-75

Erhard Crome Deutschland in Europa /Eine neue Hegemoniedebatte. Weltrends 86 Sept- Okt 2012

³⁰ Στο ίδιο ³⁰ Στο ίδιο

³⁰ Wolfgang Munchau Η Ευρώπη πληρώνει τα σπασμένα της γερμανικής επανένωσηςhttp://www.antinews.gr/2012/10/05/182616/

³⁰ Daniela Schwarzer και Kai-Olaf Lang Ο μύθος της γερμανικής ηγεμονίας

http://foreignaffairs.gr/articles/68979/daniela-schwarzer-kai-kai-olaf-lang/o-

mythos-tis-germanikis-igemonias

Θανάσης Παντές Ο μύθος της γερμανικής ηγεμονίας http://www.elzoni.gr/html/ent/046/ent.28046.asp

Sept/Okt 2012

Christoph SchonbergerHegemon wider Willen

Zur Stellung Deutschlands in der Europaischen Union. Merkur (Heft 752 Nr. 1/2012

http://www.sgh.waw.pl/ogolnouczelniane/forum/download/Deutschland%20als

%20Hegemon%20wider%20Willen%20-%20Merkur%201-2012.pdf

Kundnani Hans Germany as a Geo-economic

Power http://csis.org/files/publication/twq11summerkundnani.pdf

Christoph Schonberger: Nochmals: Die deutsche Hegemonie” Merkur Heft 764, 1/2013 S.25-33
Heinrich Triepel : Die Hegemonie. Ein Buch von fuhrenden Staaten, Stuttgart 1938
Christoph Schonberger: Nochmals: Die deutsche Hegemonie”Merkur Heft 764, 1/2013 S.25-
Στο ίδιο 27
Στο ίδιο 29
Παναγιώτης Κουπαράνης «Η Γερμανία να αναλάβει ευθύνη για την Ευρώπη»

www.dw.de/η-γερμανία-να-αναλάβει-ευθύνη-για-την-ευρώπη/a-16270780

³⁹ Josef Toffe Der “gute Hegemon”. Die wundersame Wandlung der einst gefurchteten Deutschen DIE ZEIT, 5.1.2012 Nr. 02

http://www.zeit.de/2012/02/P-Zeitgeist

⁴⁰Kundnani, Hans Was fur ein Hegemon ? Berlins Politik fuhrt zu keinem deutschen , sondern zu einem chaotischen Europa. Internationale Politik 3 Mai / Juni 2012 s 21-25

⁴¹Ο Kindleberger ήταν ένας από τους αρχιτέκτονες του σχεδίου Μάρσαλ

Matthias Matthijs και Mark Blyth Οι ευθύνες της Γ ερμανίας για την κρίση του ευρώ http://www.foreignaffairs.gr/articles/68549/matthias-matthijs-kai-mark- blyth/oi-eythynes-tis-germanias-gia-tin-krisi-toy-eyro
Στο ίδιο
Erhard Crome Deutschland in Europa /Eine neue Hegemoniedebatte. Weltrends 86 Sept- Okt 2012
Matthias Matthijs και Mark Blyth Οι ευθύνες της Γ ερμανίας για την κρίση του ευρώ http://www.foreignaffairs.gr/articles/68549/matthias-matthijs-kai-mark- blyth/oi-eythynes-tis-germanias-gia-tin-krisi-toy-eyro
Λάβδας Κώστας : Χρειαζόμαστε εθνική στρατηγική εντός ευρωζώνης . Συνέντευξη στο fmvoice . http://fmvoice.eu/index.php/2012-09-12-05-20- 12/financial-news/2012-09-12-05-21-20/item/53432-κ-λάβδας-χρειαζόμαστε-

εθνική-στρατηγική-εντός-ευρωζώνης

Kundnani, Hans Was fur ein Hegemon ? Berlins Politik fuhrt zu keinem deutschen , sondern zu einem chaotischen Europa. Internationale Politik 3 Mai / Juni 2012 s 21-25

⁴⁸Dierk Hirschel Das Ende des rheinischen Kapitalismus ist gefahrlich

http://www.welt.de/print-wams/article143541/Das-Ende-des-rheinischen-

Kapitalismus-ist-gefaehrlich.html)

⁴⁹ Robert von Heusinger Eine Trane fur den Rheinischen Kapitalismus

http://blog.zeit.de/herdentrieb/2005/12/04/eine-trane-fur-den-rheinischen-

kapitalismus_27

⁵⁰(Robert von Heusinger Das Ende des Rheinischen Kapitalismus

http://www.portfolio-institutionell.de/newsdetails/article/das-ende-des-

rheinischen-kapitalismus.html)

Sabine Kinkartz/Κώστας Συμεωνίδης Πόσο κοινωνικό κράτος μπορεί να αντέξει η Γερμανία;

http://www.dw.de /πόσο-κοινωνικό-κράτος-μπορεί-να-αντέξει-η-γερμανία^-

5285865-1

Τα στοιχεία προέρχονται από τα ακόλουθα site

https://www.destatis.de/DE/ZahlenFakten/GesamtwirtschaftUmwelt/Arbeitsmark

t/Arbeitsmarkt.html

http://de.answers.yahoo.com/question/index?qid=20071222235939AAxoDWR

http://www.sueddeutsche.de/panorama/minderiaehrige-hartz-iv-empfaenger-

kinderarmut-in-deutschland-nimmt-ab-1.1267365

Klaus Deuse/Κώστας Συμεωνίδης Ζώντας από τα κοινωνικά επιδόματα

http://www.dw.de /ζώντας-από-τα-κοινωνικά-επιδόματα^-5389690-1

Μπαλή Κάκη Ο κραταιός καπιταλισμός του Ρήνου ανήκει στο παρελθόν… http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=713422

Rolf Wenkel/Σταμάτης Ασημένιος Οικονομία Έφτασε η κρίση στη γερμανική αγορά εργασίας;

http://www.dw.de /έφτασε-η-κρίση-στη-γερμανική-αγορά-εργασίας^-16272441

Stiglitz , Joseph; Το τίμημα της ανισότητας . Εκδόσεις Παπαδόπουλος . Αθήνα 2012, σελ 66
Στροφή στις νέες αναδυόμενες gr 25/01/13

http://www.express.gr/news/diethnisoz_oikonomia/679679oz_20130125679679.

php3

Μαλούχος ΓεώργιοςΧωράει στην Ευρώπη η Μεγάλη Γερμανία; http: //tovima.gr/vimagazino/views / article/?aid=456634
Erhard CromeWiederkehr der deutschen Frage?

http://das-blaettchen.de/2012/07/wiederkehr-der-deutschen-frage-14182.html

Beck, U.: WeltrisikogeseUschaft. Auf der Suche nach der verlorenen Sicherheit. Suhrkamp, Frankfurt am Main, 2007.
Μαριλένα Κοππά: Ο καπιταλισμός του Ρήνου δεν είναι και τόσο φρικτός!

http://www.enimerosi.com/2011-02-14-11-50-23/2011-02-14-11-56-07/10191-

2011-12-17-11-51-55.html

Κ.Λάβδας: “Μπορούμε να κερδίσουμε το στοίχημα”!

http://www.cretalive.gr/crete/view/k.labdas-mporoume-na-kerdisoume-to-

stoichhma/52387

Μαλούχος ΓεώργιοςΧωράει στην Ευρώπη η Μεγάλη Γερμανία; http: //tovima.gr/vimagazino/views / article/?aid=456634
Στο ίδιο
Λάβδας Κώστας : Χρειαζόμαστε εθνική στρατηγική εντός ευρωζώνης . Συνέντευξη στο fmvoice . http://fmvoice.eu/index.php/2012-09-12-05-20- 12/financial-news/2012-09-12-05-21-20/item/53432-κ-λάβδας-χρειαζόμαστε- εθνική-στρατηγική-εντός-ευρωζώνης
Ulrich Beck “Merkelgreift in die Kostumkiste”

http://www.sueddeutsche.de/wirtschaft/soziologe-ulrich-beck-merkel-greift- in-die-kostuemkiste-1.71775

πηγή: Academia.edu

Κωνστ. Χολέβας: ΤΙ ΦΕΡΝΕΙ ΤΟ 2022 ΣΤΗ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΜΑΣ;

Από

anixneuseis

December 20, 2021

KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΟΛΕΒΑΣ

Καθώς πλησιάζει η νέα χρονιά, το 2022, θα προσπαθήσω να καταγράψω τα προβλήματα και τις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η χώρα μας λόγω της διαρκούς αναταραχής στη Βαλκανική γειτονιά μας.

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη ουδέποτε υπήρξε κανονικό κράτος. Είναι ένα προτεκτοράτο της Ευρ. Ενώσεως με δύο διακριτές οντότητες: Την Κροατομουσουλμανική και τη Σερβική (Republika Srpska). Μόνο μία πινακίδα στον ΟΗΕ θυμίζει ότι είναι ενιαίο κράτος. Κατά τα άλλα υπάρχουν δύο κράτη με βίους παράλληλους και ασύμπτωτους. Τώρα οι Σέρβοι της Βοσνίας θέλουν να δώσουν ένα τέλος στην τεχνητή συμβίωση. Πιστεύω ότι θα αποσχισθούν εντός του 2022, ίσως και για να αντιδράσουν στην υπερβολική ανοχή των Δυτικών χωρών προς τον αλβανικό εθνικισμό. Ως Έλληνες είναι χρήσιμο να πάρουμε μαθήματα από την έλλειψη βιωσιμότητας τέτοιων διφυών μορφωμάτων, ώστε να αποφύγουμε ένα νέο βοσνιακό πείραμα στην Κύπρο. Με απλά λόγια, όχι στα δύο κράτη, όχι στη χαλαρή συνομοσπονδία, όπως θέλει η Άγκυρα.

Στα Σκόπια η κυβέρνηση των Σοσιαλδημοκρατών επιβιώνει προσωρινά, παρά την παραίτηση του Ζόραν Ζάεφ από την Πρωθυπουργία, αλλά η στήριξη από συνεχώς εναλλασσόμενα αλβανικά κόμματα, τα οποία έχουν τη δική τους ατζέντα και τις δικές τους φιλοδοξίες, δεν είναι εχέγγυο σταθερότητας. Οι γείτονές μας θα συνεχίσουν να παραβιάζουν τη Συμφωνία των Πρεσπών. Τα εσωτερικά προβλήματα θα αυξηθούν όταν θα ολοκληρωθεί εντός του 2022 η απογραφή πληθυσμού και η ισχυρή αλβανική κοινότητα θα φανεί ότι φτάνει το 30%. Οι Αλβανοί θα απαιτούν όλο και μεγαλύτερο μερίδιο στην εξουσία, θα ζητούν καθεστώς ισοτιμίας με το σλαβικό στοιχείο, ενώ δεν θα τους αφήνει αδιάφορους το όραμα της Μεγάλης Αλβανίας και της ένωσης με τους αδελφούς του Κοσσόβου και των Τιράνων.

Η Βουλγαρία απέκτησε νέα κυβέρνηση με φιλοδυτικό πρόσημο. Εκ πρώτης όψεως ο νέος Πρωθυπουργός Πετκόφ δηλώνει έτοιμος να άρει το βέτο της Σόφιας ως προς την ευρωπαϊκή πορεία των Σκοπίων. Όμως… Υπάρχουν πολλά όμως: Ο Πετκόφ στηρίζει την κυβέρνησή του σε συνασπισμό με το κόμμα του Σλάβι Τριφόνοφ, δηλαδή ένα κόμμα το οποίο απαιτεί σοβαρές αλλαγές στα σχολικά βιβλία των Σκοπίων. Είναι εύκολο αυτό να ικανοποιηθεί; Όχι, όπως αποδεικνύουν οι άγονες συζητήσεις των επιστημόνων των δύο πλευρών επί τρία τουλάχιστον χρόνια. Εξάλλου ο Πετκόφ θα αναθέσει το Υπουργείο Εξωτερικών σε συνεργάτη του Τριφόνοφ. Και όλα αυτά σε μία βουλγαρική κοινωνία, στην οποία το 70% είναι αντίθετο με την άρση του βουλγαρικού βέτο.

Η γειτονική μας Αλβανία του Έντι Ράμα συνεχώς προβάλλει το όραμα της ένωσης με το Κόσσοβο, χωρίς να απαντά στο ερώτημα τι θα γίνει με τη σερβική μειονότητα στο βόρειο Κόσσοβο. Ως Έλληνες πρέπει να πιέζουμε με κάθε τρόπο για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας. Υποθέσεις όπως η δολοφονία Κατσίφα και η δικαστική κωλυσιεργία μάς προκαλούν ανησυχία. Δύο ακόμη αγκάθια είναι: Η προπαγάνδα των Τσάμηδων, που διεκδικούν τη Θεσπρωτία με διακομματική στήριξη, και η διείσδυση της Ρουμανίας, η οποία προσπαθεί να δελεάσει με χρήματα και υποτροφίες τους Βλαχόφωνους Έλληνες.

Η ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας εξαρτάται από τον ειλικρινή σεβασμό των δικαιωμάτων των Βορειοηπειρωτών.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 18.12.2021

πηγή φωτογραφίας: europost.gr

Ο ΓΙΑΪΛΑΛΙ ΚΑΙ Η ΒΑΘΙΑ ΤΟΥΡΚΙΑ

Από

anixneuseis

December 20, 2021

ΤΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ

Ο Γιάννης-Βασίλης Γιαϊλαλί (φωτ.: facebook.com/pontosnetwork/photos)

Υπάρχει μια επιμονή της Δύσης να θωπεύει την Τουρκία. Το είδαμε και με τη γερμανική στάση τις τελευταίες ημέρες, όταν δεν θέλησε να επιβληθούν κυρώσεις στη γειτονική χώρα για την πολλαπλώς προκλητική συμπεριφορά της.

Είναι δύσκολο να πει κανείς αν η πολιτική των κυρώσεων θα φέρει αποτέλεσμα. Έχουμε να κάνουμε με έναν λαό που αντιδρά διαφορετικά από τις προβλέψεις της Δύσης.

Συσπειρώνεται εύκολα αν το κράτος τον καλέσει να αντιμετωπίσει έναν υπαρκτό ή ανύπαρκτο κίνδυνο. Και εμφανίζεται ενωμένος και αποφασισμένος, παρά το γεγονός ότι γνωρίζει πως η σύνθεσή του αποτελείται από πολλές και διαφορετικές λαότητες.

Είναι εντυπωσιακός ο τρόπος που το τουρκικό κράτος έχει καταφέρει να περάσει τον τουρκισμό (την κεμαλική ιδεολογία) σε έναν ανομοιογενή πληθυσμό.

Την προηγούμενη Τετάρτη ο Γιάννης-Βασίλης Γιαϊλαλί μίλησε στην εκπομπή «Πρίσμα» της Δημοτικής Τηλεόρασης Θεσσαλονίκης και άφησε όλους τους συντελεστές της εκπομπής, καθώς και το κοινό που τον παρακολούθησε, άφωνους.

Έχει ενδιαφέρον να πληροφορηθείτε ποιος είναι.

Γεννήθηκε σε ένα χωριό της Μπάφρας, μιας περιοχής του Πόντου. Την περίοδο της Γενοκτονίας εκεί ήταν η καρδιά του ποντιακού αντάρτικου· Σήμερα είναι η καρδιά του τουρκικού εθνικισμού. Στην Μπάφρα μεγαλώνουν οι πιο φανατικοί Τούρκοι εθνικιστές.

Ο Γιάννης-Βασίλης Γιαϊλαλί ήταν ένας από αυτούς, σε βαθμό που όταν κλήθηκε να υπηρετήσει ζήτησε να ενταχθεί στις Ειδικές Δυνάμεις ώστε να πολεμήσει κατά των Κούρδων.

Η επιθυμία του ικανοποιήθηκε και στην εκπομπή διηγούνταν πώς έκαιγαν κουρδικά χωριά και έσφαζαν στην κυριολεξία τους κατοίκους τους.

Τραυματίστηκε, εγκαταλείφθηκε από τους Τούρκους στρατιώτες με τους οποίους πολεμούσε μαζί και συνελήφθη από τους Κούρδους. Σήμερα διηγείται πώς τον φρόντισαν οι Κούρδοι και τον κράτησαν αιχμάλωτο.

Ο τουρκικός στρατός δεν μπορεί να παραδεχθεί ότι μέλη του είναι αιχμάλωτοι των Κούρδων. Και έτσι το τουρκικό κράτος άρχισε μια διαδικασία συκοφάντησης του ανθρώπου που με την βούλησή του βρέθηκε στις πιο σκληρές και δύσκολες περιοχές για να υπερασπιστεί το κράτος.

Γνώριζαν πως η καταγωγή του ήταν ελληνική. Πως οι πρόγονοί του και οι γονείς του ήταν Έλληνες και δεν του το είχαν πει.

Μέσα λοιπόν απ’ αυτή τη διαδικασία ο Γιάννης-Βασίλης Γιαϊλαλί συνειδητοποίησε ότι είναι κάτι άλλο από αυτό που νόμιζε και από την περιγραφή του αναπαράγονται εικόνες οικείες από τις τουρκικές βαρβαρότητες στο παρελθόν. Τίποτε δεν άλλαξε στην συμπεριφορά και στις ακρότητες των θεσμών αυτού του λαού από τότε που εγκαταστάθηκε στα οροπέδια της Ανατολίας το 1071 ως σήμερα. Απλώς σήμερα έχει καλύτερα όπλα. Η βαρβαρότητα των μηχανισμών του είναι κοινός και διαχρονικός τόπος.

Για να επανέλθω στη Δύση, δεν είμαι σίγουρος αν αυτό το κράτος το φοβάται και του συμπεριφέρεται με το γάντι ή αν κάτι προσδοκά.

Αν, πάντως, προσδοκά να γίνει σύμμαχός της, είναι μάταιο. Ποτέ στην ιστορική του διαδρομή δεν βοήθησε τις δυνάμεις της Δύσης που ήταν απέναντι στον ολοκληρωτισμό και στη συμπεριφορά με την οποία και το τουρκικό κράτος είναι εξοικειωμένο. Δεν είναι τυχαία η σύγκλισή του με τις γερμανικές ολοκληρωτικές αντιλήψεις στον 20ό αιώνα.

Για όποιον παρακολουθεί την ιστορική διαδρομή της γειτονικής χώρας είναι σίγουρο πως η κρατική της ενότητα επιτυγχάνεται με μια βίαιη ενσωμάτωση. Οι λαότητες που συναποτελούν την σημερινή Τουρκία γνωρίζουν πως είναι διαφορετικές και πως βιαίως συναινούν σ’ αυτό που είναι σήμερα. Οι άλλοι λαοί, οι επικίνδυνοι να αποδεχθούν το μουσουλμανισμό και τον τουρκισμό (Έλληνες, Αρμένιοι, Ασσύριοι κ.ά.) εξοντώθηκαν με τις γενοκτονίες στις αρχές του προηγούμενου αιώνα.

Η Τουρκία ως κράτος δεν πρόκειται να αλλάξει, τουλάχιστον στον προβλεπτό ορίζοντα. Υπάρχουν θύλακες που προβληματίζονται και στέκονται κριτικά στην ιστορία τους και στο πολιτισμικό τους αποτύπωμα, αλλά είναι μεμονωμένοι, ανοργάνωτοι και λίγοι αριθμητικά. Δεν μπορούν να καθορίσουν το στίγμα της σύγχρονης Τουρκίας. Το στίγμα αυτό δεν άλλαξε.

Αλλά οι διάφορες λαότητες από καιρού εις καιρόν αφυπνίζονται και θέτουν ορισμένα από τα ζητήματα που τις απασχολούν.

Μία από αυτές τις λαότητες που ζει στην Τουρκία και αριθμεί τα 4 εκατομμύρια είναι οι Κιρκάσιοι.

Ειρήσθω εν παρόδω, Κιρκάσιος στην καταγωγή είναι ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας Χουλουσί Ακάρ, όπως και ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον.

Οι Κιρκάσιοι κατοικούσαν στον Βόρειο Καύκασο, ήταν γηγενής λαός και εκτοπίστηκαν κατά τη διάρκεια της ρωσικής κατάκτησης του Καυκάσου τον 19ο αιώνα.

Προσφάτως, η Deutsche Welle στην εκπομπή της στην τουρκική γλώσσα παρουσίασε ένα 12λεπτο βίντεο για τους Κιρκάσιους, το οποίο αποτέλεσε αφορμή για μια έντονη συζήτηση σχετικά με την αφομοίωσή τους. Και έθεσε το ερώτημα αν μετά τους Κούρδους και οι Κιρκάσιοι θα απαιτήσουν τα δικαιώματά τους. Τα πολιτισμικά δικαιώματα.

Όπως έγραψε στην ιστοσελίδα του ο Σάββας Καλεντερίδης, ο Κιρκάσιος συγγραφέας Fahri Huvaj με αφορμή το μίνι ντοκιμαντέρ δήλωσε ότι «ο μεγαλύτερος πληθυσμός Κιρκασίων ζει στην Τουρκία, και δυστυχώς η μεγαλύτερη αφομοίωση γίνεται στην Τουρκία».

Είπε, ακόμη, ότι μόνο το 20% του συγκεκριμένου πληθυσμού στην Τουρκία μπορεί να μιλήσει τη μητρική του γλώσσα, και ότι η γλώσσα και ο πολιτισμός του θα εξαφανιστούν στην Ανατολία στο εγγύς μέλλον.

Υπήρξε μια έντονη ρητορική μίσους εναντίον των Κιρκασίων στα τουρκικά μέσα μαζικής ενημέρωσης, αμφισβητώντας την πίστη τους στην Τουρκία. Τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ κατηγορούν τις μη κυβερνητικές οργανώσεις και τους συλλόγους ότι εξυπηρετούν συμφέροντα ξένων δυνάμεων, απειλώντας μάλιστα ότι θα τους στείλουν όλους πίσω στον Καύκασο.

Τίποτε δεν έχει αλλάξει στον τρόπο αντιμετώπισης των λαοτήτων που ζουν στην Μικρά Ασία από το τουρκικό κράτος. Ίδιοι μέθοδοι, ίδια βαρβαρότητα, ίδια τακτική. Η Τουρκία δεν έχει αλλάξει καθόλου ως προς αυτά.

Το παράδοξο είναι ότι το κράτος αυτό εφευρίσκει τρόπους και ακολουθεί διπλωματία που εγκλωβίζει τη Δύση, η οποία βαυκαλίζεται για τον πολιτισμό της, την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την οργάνωσή της σε επίπεδο κράτους δικαίου.

Μπορεί κανείς σήμερα να υποστηρίξει ότι αυτές οι δημοκρατικές αρχές συντρέχουν ή συνέτρεξαν ποτέ στην Τουρκία; Όχι. Τότε γιατί η Δύση παρέχει τόσο αφειδώς την υποστήριξή της στη γειτονική χώρα; Γιατί με τη βοήθειά της Δύσης εξακολουθούν να συντηρούνται αυτά τα στερεότυπα που καταπιέζουν λαούς και απειλούν γειτονικές χώρες; Που απειλούν με αποσταθεροποίηση ολόκληρη την Μεσόγειο;

Η Τουρκία μπορεί να διέρχεται σήμερα μια οικονομική κρίση, αλλά αυτή δεν θα έχει κανέναν αντίκτυπο στη λειτουργία της ως κράτους. Ο λαός της είναι συνηθισμένος σε τέτοιου είδους κρίσεις και μπορεί να προσαρμοστεί.

Έχει διαμορφώσει οικονομικές δομές που μπορούν να τη βοηθήσουν να ανακάμψει αν αλλάξει πολιτική. Δεν πρόκειται για κρίση της τουρκικής οικονομίας, αλλά του τουρκικού νομίσματος, της νομισματικής πολιτικής και της πολιτικής επιτοκίων που ακολουθεί ο Ερντογάν. Μπορεί να είναι και πολιτική κρίση με αντίκτυπο στην οικονομία. Τα χρηματιστηριακά boys της Δύσης γνωρίζουν καλά αυτό το παιχνίδι.

Επιπλέον, περνά κρίση ως προς τις συμμαχίες που οικοδόμησε και τις φιλοδοξίες που ανέπτυξε τον 21ο αιώνα. Προσπαθεί να καλύψει τα κενά αλλάζοντας πολιτική. Ας μην περιμένουμε, όμως, πολλά πράγματα. Ψάχνει τρόπους να ελιχθεί αλλά και να μην κάνει πουθενά πίσω. Δεν είναι σίγουρο ούτε ότι θα τα καταφέρει, ούτε ότι θα υποχωρήσει. Πολλά θα εξαρτηθούν από τον τρόπο που θα την δει η Δύση, όμως δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι η Δύση γνωρίζει πώς θέλει να δει την Τουρκία.

Το θέμα είναι ότι εκείνοι που πρέπει να ξέρουν καλά τι θέλουν και να προβλέψουν πώς θα κινηθεί η Τουρκία είναι οι γειτονικές της χώρες, όπως η Ελλάδα.

Και εδώ μπορεί να έχουν γίνει θετικές κινήσεις, εντούτοις παραμένει άγνωστος ο στρατηγικός στόχος και ο στρατηγικός τρόπος αντιμετώπισης της γειτονικής χώρας, από την Ελλάδα.

Η Τουρκία δεν θα αλλάξει ως προς την απειλή που συνιστά και η Δύση δεν θα την ωθήσει μακριά της. Το ελληνικό πρόβλημα θα συνεχίσει να είναι υπαρξιακό όσο η χώρα δεν προσδιορίζει τις απειλές και τον τρόπο αντιμετώπισής τους.

Αποκάλυψη για Τουρκία: Ποιοι και πώς μπλόκαραν την επιβολή κυρώσεων από Ε.Ε

Από

pcuser

December 19, 2021

Το γερμανικό μπλοκ στην Ε.Ε. λειτουργεί αποτρεπτικά στην επιβολή κυρώσεων κατά της κατοχικής Τουρκίας ενώ η στάση εταίρων μας στέλνει στα αζήτητα την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σύμφωνα με τα όσα έχουν συζητηθεί στο Συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε., την περασμένη Δευτέρα στις Βρυξέλλες, το θέμα των παράνομων τουρκικών ενεργειών στην περίκλειστη περιοχή της Αμμοχώστου, απασχολεί μεν την Ένωση, έχουν διαμορφωθεί κείμενα αλλά στο διά ταύτα δεν υπάρχει πολιτική βούληση για αποφάσεις.

Η στάση των κρατών-μελών

Ο «Φιλελεύθερος» Κύπρου αποκαλύπτει πώς τοποθετήθηκαν τα κράτη-μέλη. Ενδεικτική του κλίματος που επικράτησε ήταν και η τοποθέτηση του Αυστριακού ΥΠΕΞ, κατά τη δευτερολογία του. Είπε, όπως έγινε γνωστό, πως ελπίζει η χώρα του να μη βρεθεί ποτέ στη θέση να χρειαστεί αλληλεγγύη.

Αυτό επιβεβαιώνει το κλίμα που επικρατεί και τις πολλές δυσκολίες που υπάρχουν για να γίνουν αποδεκτά τα αυτονόητα. Στο παρασκήνιο, πάντως, φάνηκε πως η Λευκωσία είχε ετοιμάσει εναλλακτικές κινήσεις, με στόχο να διασφάλιζαν ότι θα υιοθετείτο πλαίσιο κυρώσεων και στη συνέχεια να υλοποιούνταν μέτρα.

Σε μια συνεδρίαση, που είχε πολλά θέματα στην ατζέντα, το θέμα της Αμμοχώστου απασχόλησε αρκετά τους υπουργούς Εξωτερικών.

Ο Ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας, Ζοζέπ Μπορέλ, ανοίγοντας τη συζήτηση είπε πως ήλθε η ώρα των αποφάσεων. Αναφερόμενος στο «έγγραφο επιλογών», που ετοίμασε και κατάθεσε, αυτό όπως εξήγησε, αφορούσε μέτρα που συνδέονται απευθείας με το θέμα της Αμμοχώστου και ευρύτερα τις σχέσεις Τουρκίας – Ε.Ε.

Στόχος, όπως είπε, η αποτροπή της περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης επί του εδάφους. Στο ίδιο μήκος κύματος, μίλησε και ο Επίτροπος Διεύρυνσης, Varhelyi, ο οποίος πρόταξε το Κυπριακό. Κράτησε, ωστόσο, αποστάσεις από την επιλογή, που αφορά στην περικοπή των κονδυλίων. Υποστήριξε δε πως επί του θέματος δεν υπήρξε πρότερη διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η Κυπριακή Δημοκρατία, διά του Νίκου Χριστοδουλίδη, στην αρχική τοποθέτηση εξέφρασε ενστάσεις για το «έγγραφο επιλογών», κυρίως για την παράγραφο 13 που αφορά ΜΟΕ για υδρογονάνθρακες. Στη διάρκεια της συζήτησης, σημειώνοντας πως η Τουρκία δεν έχει αλλάξει πορεία, ανέφερε πως εάν δεν ληφθούν αποφάσεις, θα στείλουμε στην Τουρκία το μήνυμα ότι είναι αποδεκτό να συνεχίσει τη συμπεριφορά της. Εξέφρασε απογοήτευση για το γεγονός ότι κράτη-μέλη είναι έτοιμα να λάβουν μέτρα κατά της Ρωσίας, αλλά δεν είναι έτοιμα να λάβουν μέτρα στην περίπτωση ενός κράτους-μέλους.

Οι τοποθετήσεις των ΥΠΕΞ είχαν τη μορφή της σκυταλοδρομίας. Υπό την έννοια πως όσοι συμφωνούσαν έδινε συνέχεια στις «σκέψεις» των προηγούμενων.

Το παιχνίδι της Γερμανίας

Η Γερμανία, που προφανώς μοιράζει παιχνίδι, στην αρχική της τοποθέτηση, υποστήριξε εν πρώτοις να αναφέρει πως δεν θα πρέπει οι όποιες αποφάσεις να επηρεάσουν τη διαδικασία του ΟΗΕ. Να μην επηρεαστεί, δηλαδή, μια διαδικασία που δεν υπάρχει. Έσπευσε δε στο διά ταύτα λέγοντας πως θα πρέπει να διερωτηθούν (τα κράτη-μέλη) κατά πόσο, στην παρούσα συγκυρία, κυρώσεις εναντίον της Τουρκίας θα επέφεραν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Θέλοντας να αναφέρει πως χρειάζεται περαιτέρω συζήτηση του θέματος στις Βρυξέλλες, έθεσε μια σειρά από ρητορικά ερωτήματα:

Ποια θα ήταν η αντίδραση της Τουρκίας;
Θα μπορούσε να αξιοποιήσει μια τέτοια εξέλιξη για εσωτερικούς πολιτικούς σκοπούς;
Ποιο θα είναι το αποτέλεσμα στην τουρκική κοινωνία των πολιτών από μια περικοπή των κονδυλίων;

Σε δευτερολογία της η Γερμανίδα ΥΠΕΞ ανέφερε πως αλληλεγγύη σημαίνει εξέταση των συνεπειών όχι μόνο για ένα κράτος-μέλος αλλά και για το σύνολο. Επικαλέσθηκε δε το γεγονός ότι η Κυβέρνησή της μόλις ανέλαβε και πως δεν είχε χρόνο να μελετήσει το έγγραφο, ώστε να μη ληφθούν αποφάσεις.

Η Ιταλία, η Σουηδία, η Φιλανδία, η Ισπανία, ζήτησαν να γίνει αξιολόγηση των επιπτώσεων από την εφαρμογή μέτρων κατά της Τουρκίας. Η Ρώμη παρουσιάσθηκε σκληρότερη των υπολοίπων, της ομάδας που ζητούσε ανάλυση επιπτώσεων. Η Εσθονία, η Μάλτα, ζήτησαν περαιτέρω συζήτηση των μέτρων, του εγγράφου δηλαδή. Η Ολλανδία από την πλευρά της παρουσιάσθηκε επιφυλακτική στη λήψη μέτρων. Παρέπεμψε στην έκκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας προς την Τουρκία για τα όσα διαδραματίζονται στην περιοχή, αφήνοντας να εννοηθεί πως είναι αρκετό… μέτρο. Στην ίδια τοποθέτηση έγινε αφορά στη θετική ατζέντα και στην ανάγκη εκτόνωσης της έντασης στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Δανία ανέφερε πως το μάξιμουμ που μπορεί να αποδεχθεί ήταν το έγγραφο Μπορέλ.

Η στάση των άλλων χωρών

Στην αντίπερα όχθη, η Γαλλία σημείωσε πως δεν μπορεί να μη ληφθούν μέτρα εις απάντηση. Πρόσθεσε δε πως η ετοιμασία ενός καθεστώτος κυρώσεων ειδικά για τα Βαρώσια είναι η καλύτερη επιλογή. Θετικές και οι αναφορές από Αυστρία και Ιρλανδία, Λουξεμβούργο. Η Αυστρία επισήμανε πως δεν πρέπει να τίθενται οι σχέσεις μας με τρίτες χώρες πάνω από την αλληλεγγύη με ένα κράτος-μέλος. Ξεκάθαρα ανέφερε πως πρέπει να ληφθούν μέτρα και να συζητηθεί το θέμα αποκοπής κονδυλίων. Αλλά και η Ιρλανδία, που συμφώνησε με την Αυστρία, ανέφερε πως η Κύπρος δεν ζητά κάτι παράλογο. Υποστήριξε την υιοθέτηση πλαισίου κυρώσεων και να σταλεί το μήνυμα προς την Άγκυρα πως εάν δεν αλλάξει στάση θα ληφθούν μέτρα. «Διαφορετικά δεν θα είμαστε σοβαροί. Η αλληλεγγύη είναι κλειδί», ανέφερε χαρακτηριστικά ο ΥΠΕΞ της Ιρλανδίας.

Το Βέλγιο επισήμανε πως ναι μεν θα πρέπει να ενθαρρύνουμε την πρόοδο στις συνομιλίες για το Κυπριακό αλλά δεν πρέπει να αποκλείεται η λήψη μέτρων με βάση το έγγραφο επιλογών. Αλληλεγγύη με την Κύπρο και να εξετάσουμε τη δυνατότητα νέων κυρώσεων, επισήμανε. Η Βουλγαρία υποστήριξε πως παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου δεν είναι αποδεκτές και επανέλαβε τη γνωστή επαναλαμβανόμενη θέση πως υποστηρίζει λύση του Κυπριακού στη βάση της ΔΔΟ και σε ευθυγράμμιση με τις αρχές επί των οποίων εδράζεται η Ε.Ε.

Όταν η συζήτηση φαινόταν αδιέξοδη, ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου παρενέβη και ανέφερε πως ως συμβιβασμό, θα μπορούσαμε να αποδεχθούμε να δοθεί εντολή για την ετοιμασία ενός ειδικού καθεστώτος κυρώσεων για τα Βαρώσια, το οποίο θα ενεργοποιηθεί μόνο εάν η Τουρκία δεν αποδεχθεί τα ΜΟΕ, τα οποία προτείνει ο Αναστασιάδης σε σχέση με την πόλη.

Αυτό που πρότεινε η Λευκωσία ήταν ουσιαστικά για μια διττή προσέγγιση, με θετική και αρνητική πτυχή. Στο τέλος, ο ΥΠΕΞ, εξέφρασε μεγάλη απογοήτευση για την έλλειψη έμπρακτης αλληλεγγύης. Αναφέρθηκε στο γεγονός ότι ως αποτέλεσμα της στάσης αυτής θα δοθεί εν πολλοίς στην Τουρκία το πράσινο φως να συνεχίσει τις παραβιάσεις της σε βάρος της επανέναρξης των συνομιλιών για το Κυπριακό, αυτή τη φορά, δυστυχώς, με ευθύνη και της Ε.Ε. Διερωτήθηκε κατά πόσο συζητείται ένα άδειο καθεστώς κυρώσεων.

Τα συμφέροντα μπλόκαραν τη λήψη μέτρων

Στην τοποθέτηση αυτή της Λευκωσίας υπήρξαν προσεγγίσεις που τη θεώρησαν λογική. Ο Ζοζέπ Μπορέλ επανέλαβε μερικές φορές ότι το θέμα συζητείται εδώ και έξι μήνες και ότι ήρθε η ώρα της λήψης αποφάσεων. Στο τέλος εξέφρασε πλήρη κατανόηση για το γεγονός ότι το θέμα συζητείται για έξι μήνες, παραπέμπεται από το Συμβούλιο Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στην Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων ΙΙ και τανάπαλιν, χωρίς κατάληξη.

Υπάρχει, όπως είπε, ένας αριθμός κρατών-μελών, που επιθυμούν την υιοθέτηση μέτρων τώρα. Εξέφρασε κατανόηση για την απογοήτευση που υπάρχει αλλά «δεν υπάρχει ομοφωνία επί του παρόντος». Όλοι, είπε υπό μορφή παρηγοριάς, έχουν εκφράσει την αλληλεγγύη τους προς την Κύπρο. Το μόνο επί του οποίου μπορούμε να συμφωνήσουμε, είπε, είναι σε παραπομπή του θέματος στην Επιτροπή Μονίμων Αντιπροσώπων ΙΙ για εξέταση του αντίκτυπου των μέτρων.

Το αποτέλεσμα, ήταν ότι τα συμφέροντα δεν επέτρεψαν τη λήψη αποφάσεων, ενός καθεστώτος κυρώσεων, ώστε να σταλεί το μήνυμα προς την κατοχική Τουρκία πως εάν δεν εγκαταλείψει τις επιθετικές, επεκτατικές της συμπεριφορές θα έχει κόστος, θα επιβληθούν κυρώσεις. Η Κύπρος, όμως, δεν είναι Ουκρανία!

Δένδιας: Η Τουρκία αμφισβητεί κυριαρχία νησιών

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδος, Νίκος Δένδιας στην τοποθέτησή του ανέφερε πως η Τουρκία συνεχίζει τη δημιουργία τετελεσμένων. Θα πρέπει, ανέφερε, να απαντήσουμε ενωμένοι, σε αλληλεγγύη με την Κύπρο και υπέρ του Διεθνούς Δικαίου και των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Παράλληλα, η κατάσταση στις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας δεν βελτιώνεται. Όπως εξήγησε στους ομολόγους του, η Τουρκία, τώρα αμφισβητεί την κυριαρχία των νησιών του ανατολικού Αιγαίου. Αν δεν θέσουμε τα όριά μας τώρα, θα έχουμε μεγαλύτερα προβλήματα μελλοντικά, υποστήριξε ο Έλληνας ΥΠΕΞ στη διάρκεια της συζήτησης.

Βρετανική ομολογία: Μην κοροϊδευόμαστε, είναι απίθανο να στείλουμε στρατό στην Ουκρανία αν η Ρωσία εισβάλει

Από

pcuser

December 19, 2021

Το Ηνωμένο Βασίλειο είναι «ουσιαστικά απίθανο» να αποστείλει στρατιωτικές δυνάμεις στην Ουκρανία, στην περίπτωση που η Ρωσία εισβάλει στην Ουκρανία, δήλωσε ο Βρετανός υπουργός Άμυνας Μπεν Ουάλας.

«Είναι γεγονός ότι η [Ουκρανία] δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ. Έτσι, είναι ουσιαστικά απίθανο ότι κάποια χώρα θα αποστείλει στρατεύματα στην Ουκρανία, προκαλώντας τη Ρωσία… Δεν θα πρέπει να κοροϊδεύουμε τους ανθρώπους για αυτό που θα κάνουμε» δήλωσε ο Ουάλας, όπως αυτή καταγράφηκε από το περιοδικό «Spectator».

Ο Βρετανός υπουργός Άμυνας πρόσθεσε μάλιστα ότι οι Ουκρανοί «είναι ενήμεροι για αυτό».

Στις αρχές Δεκεμβρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν δήλωσε ότι ούτε οι ΗΠΑ, αλλά ούτε το ΝΑΤΟ έχουν δεσμεύσεις για την άμυνα της Ουκρανίας στην περίπτωση μιας κλιμάκωσης της έντασης.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ δήλωσε επίσης, ότι όσο η Ουκρανία παραμένει εκτός της συμμαχίας, η αναφερόμενη χώρα, δεν έχει τις ίδιες εγγυήσεις ασφάλειας, όπως τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ.

Η Ρωσία έχει επανειλημμένα διαψεύσει τους ισχυρισμούς δυτικών χωρών και της Ουκρανίας για «επιθετικές ενέργειες» δηλώνοντας ότι δεν έχει πρόθεση να απειλήσει ή να εισβάλλει σε οποιαδήποτε χώρα.

Ωστόσο, το Κίεβο και ορισμένες δυτικές χώρες έχουν πρόσφατα εκφράσει την ανησυχία τους, όπως ισχυρίζονται για την κλιμάκωση των «επιθετικών ενεργειών» της Ρωσίας, κοντά στα σύνορά της με την Ουκρανία.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε ότι η Ρωσία μετακινεί τις στρατιωτικές δυνάμεις της, εντός των συνόρων της, σύμφωνα με την διακριτική της ευχέρεια.

Με πληροφορίες από Sputnik μέσω ΑΠΕ – ΜΠΕ
Αθήνα, Ελλάδα

https://hellasjournal.com/2021/12/vretaniki-omologia-min-koroidevomaste-ine-apithano-na-stiloume-strato-stin-oukrania-an-i-rosia-isvali/

Σκάνδαλο – ηφαίστειο στην Ισπανική Εκκλησία: Κληρικοί κακοποιούσαν εκατοντάδες παιδιά επί 80 χρόνια

Από

pcuser

December 19, 2021

H Καθολική Εκκλησία της Ισπανίας πρόκειται να ξεκινήσει έρευνα έπειτα από αποκαλύψεις για την σεξουαλική κακοποίηση εκατοντάδων παιδιών από μέλη του κλήρου πριν από 80 χρόνια, τις οποίες έφερε στο φως η εφημερίδα El Pais, αναφέρει σημερινό δημοσίευμά της.

Η έρευνα θα εξετάσει τις κατηγορίες για σεξουαλική κακοποίηση που φέρεται να διέπραξαν 251 ιερείς και ορισμένα κοσμικά πρόσωπα από θρησκευτικές οργανώσεις, τις οποίες αποκάλυψε η εφημερίδα.

Η εφημερίδα δεν δημοσίευσε πλήρως τα ευρήματα της τριετούς έρευνας που διενήργησε για το θέμα, αλλά αναφέρει ότι ο ανταποκριτής της παρέδωσε έναν φάκελο 385 σελίδων στον πάπα Φραγκίσκο στις 2 Δεκεμβρίου καθώς η παπική συνοδεία και δημοσιογράφοι πετούσαν από την Ρώμη για την Κύπρο.

Ο αριθμός των θυμάτων είναι τουλάχιστον 1.237, αλλά μπορεί να αποδειχτεί ότι είναι και χιλιάδες, γράφει η εφημερίδα.

Οι καταγγελίες αφορούν 31 θρησκευτικά τάγματα και 31 από τις περίπου 70 επισκοπές της χώρας.

Η παλαιότερη υπόθεση αφορά το 1942 και η πιο πρόσφατη το 2018.

Η έρευνα θα διενεργηθεί από την σύνοδο των ισπανών επισκόπων, της οποίας ηγείται ο καρδινάλιος Χουάν Χοσέ Ομέγια, ο αρχιεπίσκοπος της Βαρκελώνης, σύμφωνα με την El Pais.

Αξιωματούχοι από την σύνοδο των επισκόπων δεν ήταν σήμερα διαθέσιμοι για να σχολιάσουν.

Ένας εκπρόσωπος του Βατικανού δεν ήταν επίσης διαθέσιμος, αλλά το Βατικανό συνήθως δεν σχολιάζει το έργο των εθνικών συνόδων επισκόπων.

Τον Νοέμβριο ο πάπας Φραγκίσκος ευχαρίστησε τους δημοσιογράφους που συνέβαλαν να αποκαλυφθούν τα σκάνδαλα σεξουαλικής κακοποίησης με θύτες κληρικούς, τα οποία αρχικά είχε προσπαθήσει να καλύψει η Καθολική Εκκλησία.

Με πληροφορίες από Reuters μέσω ΑΠΕ- ΜΠΕ
Μαδρίτη, Ισπανία

https://hellasjournal.com/2021/12/skandalo-ifestio-stin-ispaniki-ekklisia-kliriki-kakopiousan-ekatontades-pedia-epi-80-chronia/

Λευτέρης Τσουλφίδης: Η πολιτική χαμηλών επιτοκίων και η οικονομία της Τουρκίας

Από

anixneuseis

December 19, 2021

Λευτέρης Τσουλφίδης*

Τα πρόσφατα αρκετά χρόνια η ακολουθούμενη οικονομική πολιτική είναι της ποσοτικής χαλάρωσης, η οποία εσχάτως έχει ενισχυθεί έτι περαιτέρω λόγω της πανδημίας. Σύμφωνα με την εν λόγω πολιτική οι κεντρικές τράπεζες αυξάνουν την ποσότητα του χρήματος αγοράζοντας ομόλογα από το κοινό που το αποζημιώνουν με ισόποσες λογιστικές εγγραφές σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Η ιδέα της πολιτικής αυτής είναι ότι στη συνέχεια το επιπλέον χρήμα θα μειώσει τα επιτόκια και θα ενθαρρύνει τις επενδύσεις οδηγώντας τις οικονομίες στην οικονομική ανάπτυξη. Μια υπόθεση που μόνο μερικώς έχει υλοποιηθεί καθώς το επιπλέον χρήμα, κατά κανόνα, είτε αναδιαρθρώνει τους ισολογισμούς των τραπεζών σύμφωνα με τα απαιτούμενα (γνωστά ως Βασιλεία ΙΙ και ΙΙΙ) για να θεωρείται μια τράπεζα ασφαλής, είτε χρησιμοποιούνται για την αγορά τίτλων συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία θρυαλλίδων. Ο λόγος είναι ότι τα επιτόκια είναι μόνο μία (και όχι η πιο σημαντική) από τις πολλές μεταβλητές που επηρεάζουν τις επενδύσεις. Στο μεταξύ, ο πληθωρισμός στην Ε.Ε. αρχίζει να αποκτά τη δική του δυναμική και αν συνεχίσουν τα προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης χωρίς τις δημόσιες επενδύσεις, το πιθανότερο είναι να δούμε τόσο την αύξηση των επιτοκίων όσο και την επανεμφάνιση του στασιμοπληθωρισμού. Η ιδέα (πολύ παλιά και λησμονημένη) είναι ότι το επιτόκιο και ο πληθωρισμός συσχετίζονται θετικά.

Μια συσχέτιση που ο Ερντογάν και το επιτελείο του λαθεμένα την εκλαμβάνουν ως αιτιώδη σχέση σύμφωνα με την οποία ο πληθωρισμός ακολουθεί το επιτόκιο, δηλαδή φαίνεται να θεωρούν ότι μειώνοντας το επιτόκιο θα παρασύρουν προς τα κάτω και τον πληθωρισμό, μάταια όμως. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Το χειρότερο είναι ότι αφήνουν να θεωρηθεί ότι αρκεί η διοικητική παρέμβαση και η αγορά θα υπακούσει. Ωστόσο, η οικονομία έχει τους δικούς της νόμους που «λειτουργούν ανεξάρτητα από τη βούληση των ανθρώπων», ακόμη και αν αυτοί που είναι στα «πράγματα» έχουν μεγάλη πολιτική ισχύ. Τα ανωτέρω δεν μπορεί να μην είναι γνωστά, τόσο στον Ερντογάν όσο και στους επιτελείς του, αλλά η βαθύτερη επιδίωξή τους είναι να ικανοποιήσουν τον σκληρό πυρήνα των οπαδών τους που θεωρεί τον τόκο και το επιτόκιο κατακριτέα και, κατά συνέπεια, η μείωση των επιτοκίων (μέχρι ακόμη και τον μηδενισμό τους) κατά βάθος κρίνεται ως πολιτική προς την ορθή κατεύθυνση.

Με άλλα λόγια, οι πολιτικές μείωσης των επιτοκίων (δεν είναι και χαμηλά, στο 14% βρίσκονται μετά την τελευταία μείωση) συνάδουν με το θρησκευτικό φρόνημα μεγάλου μέρους του εκλογικού σώματος. Ο ίδιος ο Ερντογάν το γνωρίζει πολύ καλά και το επισημαίνει με κάθε ευκαιρία: «…Ποτέ δεν ήμουν των υψηλών επιτοκίων, ούτε τώρα είμαι ούτε και θα γίνω ποτέ…» ή «δεν τάσσομαι με όσους είναι υπέρ της αύξησης των επιτοκίων». Σε κάθε περίπτωση, με τον ετήσιο πληθωρισμό τον Νοέμβριο να εκτιμάται επισήμως στο 21,3% και τα επιτόκια στο 14%, κάποιος μικρή σημασία θα έδινε στο επιτόκιο προκειμένου να σχεδιάσει επενδυτική ή χρηματοδοτική πολιτική.

Με την πολιτική μείωσης επιτοκίων και την υποτιμημένη λίρα, η τουρκική κυβέρνηση προσδοκά αφενός μεγάλη αύξηση του τουρισμού, αφετέρου επενδύσεις. Πράγματι, η αισθητή πτώση των πραγματικών μισθών λόγω πληθωρισμού, μαζί με σειρά άλλων παραγόντων, υπόσχονται (χωρίς βέβαια να είναι εξασφαλισμένα) δελεαστικά κέρδη για τους υποψήφιους επενδυτές, είτε βραχυχρόνια σε τίτλους στο χρηματιστήριο, το οποίο σημειωτέον ακολουθεί ανοδική πορεία, είτε μακροχρόνια στην πραγματική οικονομία σε μεγάλα έργα υποδομών. Συνεπώς, η ακολουθούμενη πολιτική μπορεί να αποδώσει σε βάθος χρόνου, άλλωστε ο πληθωρισμός και η φτώχεια είναι φαινόμενα που ποτέ δεν έλλειψαν στην Τουρκία και ο κόσμος, ώς έναν βαθμό, τα έχει συνηθίσει και έχει μάθει να ζει με αυτά. Ωστόσο σήμερα, αντίθετα με ό,τι συνέβαινε στο παρελθόν, διαπιστώνουμε ότι πλήττεται πολύ μεγαλύτερη μερίδα του πληθυσμού, η οποία διαβιοί, πλέον, υπό συνθήκες ακραίας φτώχειας.

Είναι γεγονός ότι η πολιτική μείωσης των επιτοκίων στην Τουρκία γίνεται διοικητικά και η κατακρήμνιση της λίρας μετατρέπεται σε διολίσθηση μέσω της πώλησης συναλλάγματος, το οποίο ανεξάρτητα από τις αντιφατικές εκτιμήσεις ως προς τη διαθέσιμη ποσότητα της κεντρικής τράπεζας, έχει ένα ανυπέρβλητο όριο που δεν είναι άλλο από την ογκούμενη δυσανασχέτηση της μεγάλη πλειονότητας του πληθυσμού. Οι διαμαρτυρίες, προς το παρόν, στρέφονται κατά της ακρίβειας, αλλά μέσω αυτής αναδύονται πολλά άλλα κακώς κείμενα που είναι πολύ πιθανόν να αναδειχτούν και να γίνουν και αυτά μέρος των κοινωνικών διεκδικήσεων. Αυτό που μπορεί να ανακόψει τη χειροτέρευση των κοινωνικών συνθηκών είναι η εγκατάλειψη της πολιτικής των χαμηλών επιτοκίων, πράγμα που είναι εξαιρετικά δύσκολο, χωρίς να είναι και απίθανο, για τον Ερντογάν να το κάνει.

Η διαρκώς μεταβαλλόμενη και η χειροτέρευση της οικονομίας στην Τουρκία ενδιαφέρει τις οικονομίες των χωρών της Ε.Ε. που, είτε έχουν επενδύσει σε τράπεζες είτε στην πραγματική οικονομία, υφίστανται τους κραδασμούς της τουρκικής οικονομίας. Για την Ελλάδα, ειδικότερα, οι ήδη τεταμένες σχέσεις των δυο χωρών αναμένεται να περάσουν από νέες δοκιμασίες. Εξυπακούεται ότι η ακολουθούμενη οικονομική πολιτική στην Τουρκία τροφοδοτεί την κοινωνική δυσαρέσκεια και από ένα σημείο και μετά η τουρκική εξωτερική πολιτική μπορεί να γίνει εντελώς απρόβλεπτη.

* Καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

efsyn

ΕΝΟΙΚΙΑΖΟΝΤΑΙ ΦΥΛΑΚΕΣ ΣΤΟ …ΚΟΣΟΒΟ

Από

anixneuseis

December 19, 2021

Σε αυτές τις φυλακές, στην πόλη Γκίλαν του Κοσόβου, θα μεταφερθούν 300 κρατούμενοι από τη Δανία

Σε μία προσπάθεια να αποσυμφορήσει το σωφρονιστικό της σύστημα η Δανία νοικιάζει …φυλακές στο Κόσοβο για να στείλει εκεί υπεράριθμους κρατούμενους και κυρίως μετανάστες.

Είναι μία ασυνήθιστη συμφωνία: σε μία προσπάθεια να αποσυμφορήσει τις φυλακές στη χώρα, η κυβέρνηση της Δανίας συμφώνησε να ενοικιάσει 300 κελιά φυλακής στο Κόσοβο για τα επόμενα δέκα χρόνια. Σε αντάλλαγμα η Δανία είναι διατεθειμένη να προσφέρει γενναιόδωρη οικονομική βοήθεια, συνολικού ύψους 210 εκατομμυρίων ευρώ. Η κυβέρνηση του Κοσόβου δηλώνει ότι θα αξιοποιήσει αυτά τα χρήματα για τον εκσυγχρονισμό του δικαστικού συστήματος, αλλά και για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς σήμερα η παραγωγή ενέργειας βασίζεται κυρίως στον λιγνίτη.

Όπως εξηγεί ο Έρις Χάνα, σύμβουλος στο υπουργείο Δικαιοσύνης στο Κόσοβο και μέλος της αντιπροσωπείας που διαπραγματεύθηκε τη συμφωνία με την Κοπεγχάγη, «πρόκειται για μία ευρύτερη συμφωνία, όχι απλώς για τη μεταφορά κρατουμένων από τη Δανία. Τα κονδύλια για την πράσινη ατζέντα και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας φτάνουν τα 60 εκ. ευρώ και αυτό είναι μία πολύ καλή είδηση σε μία εποχή που αυξάνονται συνεχώς οι τιμές της ενέργειας».

«Ίδιες προδιαγραφές, όπως στη Δανία»

Περιπολία σε φυλακές κοντά στην Πρίστινα, πρωτεύουσα του Κοσόβου

Αλλά και για την κυβέρνηση της Δανίας η ενοικίαση φυλακών στο εξωτερικό αποτελεί μέρος μίας ευρύτερης στρατηγικής, η οποία επίσης προβλέπει την κατασκευή νέων σωφρονιστικών καταστημάτων για επιπλέον 1.000 κρατούμενους μέχρι το 2025. Σύμφωνα με τον υπουργό Δικαιοσύνης Νικ Χέκερουπ, στο Κόσοβο θα σταλούν μετανάστες από τρίτες χώρες που πρόκειται να απελαθούν, καθώς έχει απορριφθεί η αίτησή τους για παροχή ασύλου στη Δανία. Ο Χέκερουπ διαβεβαιώνει ότι στα ενοικιαζόμενα κελιά του Κοσόβου «θα ισχύουν οι ίδιοι κανόνες, όπως στη Δανία». Επιπλέον, δηλώνει αισιόδοξος ότι η διμερής συμφωνία με το Κόσοβο συνάδει με το διεθνές δίκαιο και δεν πρόκειται να ακυρωθεί μετά από ενδεχόμενη προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Οι Δανοί επικαλούνται πρόσφατη έρευνα, από την οποία προκύπτει, όπως υποστηρίζουν, ότι το Κόσοβο έχει τις καλύτερες υποδομές για την υποδοχή κρατουμένων στην περιοχή. Παρόμοια συμφωνία είχαν συνάψει το 2015, για τρία χρόνια, η Νορβηγία με την Ολλανδία. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που παραθέτει η κυβέρνηση της Πρίστινα, σε ολόκληρο το Κόσοβο οι φυλακές μπορούν να «φιλοξενήσουν» μέχρι 2.000 άτομα, ωστόσο αυτήν την εποχή 400 κελιά παραμένουν κενά. Το κέρδος δεν είναι μόνο οικονομικό, επισημαίνει ο σύμβουλος του υπουργείου Δικαιοσύνης Έρις Χάνα: «Ένα από τα μεγαλύτερα οφέλη είναι ότι η Δανία γίνεται στρατηγικός εταίρος μας και ένας από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες στο Κόσοβο», υποστηρίζει. Σύμφωνα με τον μέχρι στιγμής σχεδιασμό, οι μετανάστες που θα αποστείλει η Δανία θα εγκατασταθούν στις φυλακές της πόλης Γκίλαν, 50 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Πρίστινα.

«Δεν έχουμε πόρους για να αντιμετωπίσουμε την κατάσταση»

Θα αντέξει η συμφωνία Δανίας-Κοσόβου σε ενδεχόμενη προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων;

Ωστόσο, δεν φαίνονται όλοι αισιόδοξοι ότι θα ευοδωθεί η ασυνήθιστη αυτή συμφωνία. Η Φατμίρα Χαλίτι, η οποία συνεργάζεται με ΜΚΟ για την αποκατάσταση θυμάτων βασανιστηρίων, σημειώνει ότι τον τελευταίο καιρό οι συνθήκες διαβίωσης στις φυλακές έχουν βελτιωθεί, αλλά παρ’ όλα αυτά «αυτή τη στιγμή το Κόσοβο δεν διαθέτει τους απαραίτητους πόρους για να συντηρήσει τους δικούς του κρατούμενους, πόσο μάλλον για να δεχθεί ακόμη περισσότερους από το εξωτερικό. Αν πράγματι έρθουν άλλα 300 άτομα, οι σημερινές υποδομές δεν επαρκούν».

Γιάννης Παπαδημητρίου (AP)

ΣΧΟΛΙΟ ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΩΝ: Dollars ή Euros να είναι και απο όπου και να προέρχονται δεν πειράζει. Εδώ ο πρώην Πρόεδρος έκανε εμπόριο ανθρωπίνων οργάνων, αιχμαλώτων του πρόσφατου πολέμου, η ενοικίαση φυλακών θα ενοχλήσει; Καλά οι Κοσοβάροι. Αλλά και οι … “πολιτισμένοι” και κοπτόμενοι υπερ των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Δανοί!!!

1...2,1172,1182,119...3,039 Σελίδα 2,118 από 3,039

Anixneuseis.grΑνιχνεύσεις - Καθημερινή Ενημέρωση

Anixneuseis.grΑνιχνεύσεις - Καθημερινή Ενημέρωση

Anixneuseis.grΑνιχνεύσεις - Καθημερινή Ενημέρωση

Κώστα Ράπτη: Τι σημαίνει το “τελεσίγραφο” της Ρωσίας προς τη Δύση

Επί τρεις δεκαετίες, η Μόσχα με άγχος παρακολουθεί να καταπατάται η προφορική δέσμευση προς τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ για μη επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς

Επιμένει ο Ερσίν Τατάρ: Μόνο λύση δύο κρατών στην Κύπρο

The Russian Treaty Proposal

By

Ανδρέας Θεοφάνους: Οι Προτεραιότητες Μιας Νέας Διακυβέρνησης

ΓΕΡΜΑΝΙΑ: ΗΓΕΜΟΝΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ Ή ΙΔΙΟΤΕΛΕΣ ΚΡΑΤΟΣ;

Κωνστ. Χολέβας: ΤΙ ΦΕΡΝΕΙ ΤΟ 2022 ΣΤΗ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΜΑΣ;

KΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΧΟΛΕΒΑΣ

Ο ΓΙΑΪΛΑΛΙ ΚΑΙ Η ΒΑΘΙΑ ΤΟΥΡΚΙΑ

ΤΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗ ΣΑΒΒΙΔΗ

Αποκάλυψη για Τουρκία: Ποιοι και πώς μπλόκαραν την επιβολή κυρώσεων από Ε.Ε

Το παιχνίδι της Γερμανίας

Η στάση των άλλων χωρών

Τα συμφέροντα μπλόκαραν τη λήψη μέτρων

Δένδιας: Η Τουρκία αμφισβητεί κυριαρχία νησιών

Βρετανική ομολογία: Μην κοροϊδευόμαστε, είναι απίθανο να στείλουμε στρατό στην Ουκρανία αν η Ρωσία εισβάλει

Σκάνδαλο – ηφαίστειο στην Ισπανική Εκκλησία: Κληρικοί κακοποιούσαν εκατοντάδες παιδιά επί 80 χρόνια

Λευτέρης Τσουλφίδης: Η πολιτική χαμηλών επιτοκίων και η οικονομία της Τουρκίας

ΕΝΟΙΚΙΑΖΟΝΤΑΙ ΦΥΛΑΚΕΣ ΣΤΟ …ΚΟΣΟΒΟ

Σε αυτές τις φυλακές, στην πόλη Γκίλαν του Κοσόβου, θα μεταφερθούν 300 κρατούμενοι από τη Δανία