Του Πλάμεν Τόντσεφ*

του Στράτου Σιμιτζή*

Όπως αναμενόταν, η απόφαση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, μαζί με την ανθρωπιστική βοήθεια να προσθέσει και τυφέκια για την άμυνα του Ουκρανικού λαού προκάλεσε τις επικρίσεις της Αντιπολίτευσης, στις οποίες πρόσθεσαν τις δικές τους οι συνήθεις ύποπτοι και ορισμένοι που αποκαλούνται σχολιαστές και αναλυτές γεγονότων! Αθάνατε Γιάννη Τσαρούχη με τα ωραία σου. Τι ωραίοι που είναι οι τύποι αυτοί;
Η Ελλάδα είναι χώρα- μέλος συμμαχιών, συνασπισμών από τους οποίους ωφελείται ποκιλοτρόπως τα μέγιστα και δεν έχει την παραμικρή υποχρέωση έναντι αυτών;
Καλά θα ήταν αλλά οι απαιτήσεις αυτομάτως γεννούν και υποχρεώσεις.
Το ΝΑΤΟ, για διάφορους λόγους έχει εμπλακεί σε αρκετές πολεμικές συρράξεις ως κατασταλτικός ή αμυντικός παράγων.
Η χώρα μας συμμετείχε, ως ώφειλε, με μονάδες υγειονομικού και επιμελητείας και ουδέποτε με μάχημες μονάδες.
Την μια φορά που συνέβη η πολεμική εμπλοκή ήταν στον Πόλεμο του Κόλπου, με αντιτορπιλλικό που περιπολούσε στην Ερυθρά Θάλασσα, κάτι εκατοντάδες χιλιόμετρα από την εμπόλεμη ζώνη.
Είναι άραγε έντιμο, μονίμως να το παίζει η χώρα μας “καραμπίνα”?
Όχι μόνο απαιτήσεις και ωφέλη αλλά και υποχρεώσεις.
Ως μέλος του ΝΑΤΟ και αργότερα της Ε.Ε. η χώρα μας βιώνει μία περίοδο ειρήνης και ασφάλειας, όσο καμία άλλη χώρα. Μύτη δεν έχει “ματώσει” σ’ αυτήν την περιοχή. Ελπίζουμε πως όλοι αυτοί οι επικριτές να έχουν στοιχειώδη κρίση και να αντιλαμβάνονται γιατί αυτό.
Δεκάδες χρόνια τώρα πιπιλίζουμε σαν καραμέλα που δεν εννοεί να λιώσει το “θρυλικό” θερμό επεισόδιο, το οποίο από την πολλή θερμότητα έχει “εξατμιστεί”.
Συνεπώς, όλοι εσείς οι επικριτές και σχολιαστές της απόφασης του Έλληνα Πρωθυπουργού να λάβουν σοβαρά υπόψη τους τα όσα δεδομένα αναφέρουμε στο σημείωμα αυτό και να μην τα περνουν στο “ντούκου”.
Μια χώρα που τόσα ωφελείται από συνασπισμούς και συμμαχίες, δεν μπορεί να είναι “και με τον χωτοφύλαξ και με τον αστυφύλαξ”.
Εκτός αν πρόκειται για χώρα μπανανία και η Ελλάδα επ’ ουδενί λόγω είναι κάτι τέτοιο.
Είναι ισότιμο μέλος συνασπισμών, συμμαχιών και οργανισμών και μαζί με τις απαιτήσεις της έχει και υποχρεώσεις.
Και ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι συνετός κυβερνήτης και έχει απόλυτη γνώση και ευθύνη των ενεργειών του.

Πρέπει να ληφθούν μέτρα
Ασφαλώς, οι άνδρες της τροχαίας στη Θεσσαλονίκη θα γνωρίζουν, πως δεν είναι σπάνιο φαινόμενο η παραβίαση από ασυνείδητους οδηγούς αυτοκινήτων του “κόκκινου” στους σηματοδότες. Και δεν εννοούμε σε κάποια απόκεντρη και ακραία διασταύρωση αλλά σε κεντρικές οδούς της πόλεως.
Για παράδειγμα στην κεντρικότερη οδό της πόλης την οδό Τσιμισκή το φαινόμενο αυτό που δείχνει αναισθησία και ανευθυνότητα για ορισμένους οδηγούς είναι συχνό.
Απ’ αυτό και μόνο μπορούμε να υποθέσουμε τι γίνεται σε απομακρυσμένες διασταυρώσεις και μεμονωμένους σηματοδότες.
Κάπου διαβάσαμε προφανώς στην Αθήνα ή στην ευρύτερη περιοχή λειτουργεί ίσως υπό πειραματική σύστημα φωτογράφισης και εντοπισμού των υποψηφίων “εγκλημάτων” της ασφάλτου.
Δεν βλέπουμε τον λόγο να υστερεί η Θεσσαλονίκη με δεδομένο ότι ο λαός μας ρεπει προς την παρανομία.

Σπατάλη χρημάτων χωρίς απόδοση
Ο “Ολυμπιακός” είναι μια από τις πιο εύρωστες οικονομικά ΠΑΕ.
Κάθε χρόνο αν κρίνουμε από το έμψυχο υλικό που παρελαύνει από το ροστερ της ομάδας, θα πρέπει να δαπανώνται αρκετά εκατομμύρια.
Κι αν μεν η ενίσχυση και ανανέωση του ρόστερ του στοχεύει την διάκριση στο πρωτάθλημα, το Κύπελλο και άλλες τοπικές διοργανώσεις θα το κρίνουμε κατάλληλο. Όμως, αν έχει στόχους, προσδοκίες και φιλοδοξίες για διακρίσεις στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις, τότε τα χρήματα που ξοδεύει πάνε στράφτι.
Δεν μπορείς να οραματίζεται και να προσδοκάς διακρίσεις με το έμψυχο υλικό που ενισχύεις το ρόστερ της ομάδος σου.
Έτερον, εκάτερον!
Δεν μπορείς να το επιτύχεις αυτό με ποδοσφαιριστές που τα έχουν δώσει όλα και δεν απομένει κάτι ακόμη για να δώσουν. Θα ήταν άκομψο να πούμε πως είναι “ξοφλημενοι”, όμως αυτή είναι η ωμή πραγματικότητα.
Αναφέρουμε την ΠΑΕ Ολυμπιακός, γιατί αφενός είναι εξαιρετικά εύρωστο οικονομικό συγκρότημα και αφετέρου γιατί το πλήθος των μεταγραφών κάθε χρόνο είναι προκλητικό.
Συνεπώς, τουτ’ αυτό ισχύει για όλες τις ΠΑΕ που έχουν ευρωπαϊκές προσδοκίες όμως δεν παίρνουν ποδοσφαιριστές, κατάλληλους και ικανούς να διεκδικήσουν μια ευρωπαϊκή διάκριση.
Γι’ αυτό και οι ομάδες μας φτάνουν μέχρι κάποιου σημείου και στοπ.

Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα
Ένα από τα διαμάντια της χρυσής εποχής του ελληνικού κινηματογράφου είναι και η ταινία “Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα”.
Μια ανάλαφρη κωμωδία με ένα εξαιρετικό καστ σπουδαίων ηθοποιών.
Ο Γιώργος Κωνσταντίνου και η Μάρω Κοντού δίνουν ρεσιτάλ υποκριτικής, συνεπικουρούμενοι από μια πολυμελή ομάδα λαμπρών ηθοποιών. Δέσπω Δαμαντίδου, Δημήτρης Καλλιβωκάς, Λίλη Παπαγιάννη, Σταύρος Ξενίδης, Καίτη Λαμπροπούλου, Νάσος Κεδράκας, Τασσώ Καββαδία και Κατερίνα Γώγου, δίνουν βροντερό παρών υποκριτικής, ενώ ο σπουδαίος Κώστας Δούκας με ένα σύντομο, αλλά χαρακτηριστικό παρων “κλείνει την ταινία”.
Όλο αυτό το έμψυχο υλικό ο λαμπρός σεναριογράφος-σκηνοθέτης Γιώργος Τζαβέλας (Κάλπικα Λίρα και άλλα) το καθοδηγεί με δεξιότητα για να δημιουργηθεί μια ακόμη ταινία-διαμάντι, που απολαμβάνουν οι φίλοι του κινηματογράφου.
Ο Κώστας Καπνίσης “έντυσε” με ευχάριστη μουσική την ταινία.
Η ταινία “Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα” είναι ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα της συνεργασίας πολλών ηθοποιών, που όλοι μαζί βάζουν το ταλέντο τους για να παραχθεί ένα αριστούργημα. Κάτι σύνηθες εκείνη την εποχή.

*Ο Στράτος Σιμιτζής είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος

ΣΗΜΕΙΩΣΗ “ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΩΝ”: Το κείμενο δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2021. Μιλά για ενδεχόμενη επέμβαση της Ρωσιας στην Ουκρανία, ενώ έχει συμβεί. Το δημοσιεύουμε γιατί είναι πολύ αποκαλυπτικό του πως σκέφτονται οι ΗΠΑ και πως προσπαθούν να διασφαλίσουν την ασφάλειά τους.

Τζώρτζ Φρίντμαν

Σκέψεις μέσα και γύρω από τη γεωπολιτική.

Κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ, εμφανίστηκε ένα αμερικανικό δόγμα σύμφωνα με το οποίο οι πόλεμοι ήταν κυρίως πολιτικοί και έστελναν το μήνυμα σε άλλες δυνάμεις ότι οι ΗΠΑ ήταν έτοιμες να πολεμήσουν οπουδήποτε αμφισβητηθούν. Το ονομάζω «πολιτικό πόλεμο» επειδή η πρόθεση δεν επικεντρώνονταν στην καταστροφή του εχθρού αλλά στην εδραίωση της αμερικανικής αξιοπιστίας. Χαρακτηρίστηκε από μια παράλογη εμπιστοσύνη στην ικανότητα της Αμερικής να νικήσει γρήγορα έναν εχθρό με ελάχιστη προσπάθεια και απώλεια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες απέτυχαν να κατανοήσουν τη βούληση του εχθρού, συχνά επειδή οι ηγέτες τους επικεντρώθηκαν στην τεχνολογία των πολεμικών μαχών ως μέτρο ισχύος, και σε κάθε περίπτωση ο πόλεμος δεν ξεκίνησε με έναν σαφή ορισμό της νίκης.

Από το Βιετνάμ μέχρι το Αφγανιστάν, οι Ηνωμένες Πολιτείες εμπλέκονταν με έναν εχθρό πολύ πιο πρόθυμο να απορροφήσει απώλειες απο ό,τι η Ουάσιγκτον.

Δεδομένου ότι οι πόλεμοι δεν ήταν υπαρξιακά ζητήματα για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η δέσμευσή τους ήταν περιορισμένη. Για τους Βορειοβιετναμέζους και τους Ταλιμπάν, ο πόλεμος ήταν ηθικό απόλυτο. Θα πολεμούσαν με όποιο κόστος και με όσα όπλα ήταν διαθέσιμα. Μερικοί πόλεμοι κατέληξαν με απόλυτη ήττα, κάποιοι (με εξαίρεση την Καταιγίδα της Ερήμου) κατέληξαν σε υποχώρηση και αποχώρηση των ΗΠΑ. Λίγες από αυτές τις δεσμεύσεις έπεισαν πιθανούς εχθρούς της αμερικανικής ισχύος. Αντίθετα, έκαναν τους αντιπάλους να παρερμηνεύσουν την αμερικανική ισχύ και αύξησαν τον κίνδυνο οι ΗΠΑ να επιλέξουν έναν άλλο εκλεκτικό πόλεμο.

Όλα τα έθνη μπαίνουν σε πόλεμο κάποια στιγμή στην ιστορία, αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν περάσει το μεγαλύτερο μέρος του 21ου αιώνα πολεμώντας.

Η επιθυμία να χρησιμοποιηθεί ο πόλεμος ως σήμα ισχύος, σε συνδυασμό με τη μη κατανόηση της ποσότητας δύναμης που απαιτείται για τη διεξαγωγή ενός επιτυχημένου πολέμου, εγείρει το ερώτημα εάν οι ΗΠΑ έχουν συμφέρον να επέμβουν στην Ουκρανία εάν οι Ρώσοι εισβάλουν. Αμφιβάλλω ότι πλησιάζει μια πλήρης εισβολή στην Ουκρανία με σκοπό να καταληφθεί ολόκληρη τη χώρα, αλλά η σκέψη μιας τέτοιας εισβολής μας βοηθά να ορίσουμε το τρέχον δόγμα της πολεμικής μάχης.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν δύο στρατηγικές επιταγές. Πρώτον, πρέπει να διατηρήσουν σχέσεις με τον Καναδά και το Μεξικό, τα δύο έθνη που θα μπορούσαν να αποτελέσουν βάση για μια χερσαία επίθεση στις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεύτερον, δεδομένου ότι το πρώτο είναι αρκετά ασφαλές, πρέπει να βεβαιωθούν ότι διατηρούν τον έλεγχο του Ατλαντικού και του Ειρηνικού ωκεανού, τα μόνα μέρη που θα διευκολύνουν την επιθετική δράση κατά των Ηνωμένων Πολιτειών.

Προφανώς αυτό απαιτεί από τις ΗΠΑ να ελέγχουν τις θάλασσες μέσω ναυτικής, αεροπορικής και διαστημικής ισχύος. Αλλά η πρόκληση είναι πιο λεπτή από αυτό.

Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν για τις Ηνωμένες Πολιτείες ένας αγώνας για την ασφάλεια των θαλασσών. Αυτό είναι προφανές στον Ειρηνικό αλλά συνέβη και στον Ατλαντικό.

Η αμερικανική ανησυχία μετά την πτώση της Γαλλίας ήταν ότι η Βρετανία μπορεί να αναγκαστεί να συνθηκολογήσει με τη Γερμανία και αυτή η συνθηκολόγηση θα σήμαινε ότι το Βασιλικό Ναυτικό επρόκειτο να γίνει γερμανικό ναυτικό. Το Βασιλικό Ναυτικό ήταν μια πρόκληση για το Ναυτικό των ΗΠΑ, επομένως αυτό σήμαινε είτε ναυτικό πόλεμο στον Ατλαντικό είτε ακόμη και γερμανικό έλεγχο του Ατλαντικού.

Αυτό θα ήταν καταστροφικό για τις ΗΠΑ, οι οποίες απάντησαν διατηρώντας ανοιχτές θαλάσσιες οδούς προς τη Βρετανία και προμηθεύοντας τη Βρετανία με τον απαραίτητο εξοπλισμό. Ακόμη και οι χερσαίες πτυχές του πολέμου σχεδιάστηκαν εν μέρει για να απομακρύνουν τους γερμανικούς πόρους από το ναυτικό, η εισβολή στη Γαλλία ήταν μέρος αυτής της στρατηγικής.

Η στρατηγική των ΗΠΑ ήταν τελικά να πολεμήσουν στην Ευρώπη για να αποτρέψουν τις γερμανικές απειλές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες φοβούνταν μια σοβιετική εισβολή στη Δυτική Ευρώπη και την κατάληψη γερμανικών και γαλλικών λιμανιών – δηλαδή, οι Σοβιετικοί να εισέλθουν με τη βία στον Ατλαντικό.

Για τις ΗΠΑ, η υπεράσπιση της Ευρώπης ήταν απαραίτητη για την ασφάλεια του Ατλαντικού, και έτσι η Ουάσιγκτον ξόδεψε πολύ χρόνο κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου για να εξασφαλίσει τον Ατλαντικό με νηοπομπές που κινούνταν προς τα ανατολικά.

Το χάσμα GIUK γύρω από τη Γροιλανδία, την Ισλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν το κύριο επίκεντρο των Ηνωμένων Πολιτειών. Εάν οι Σοβιετικοί το διέλυαν, θα μπορούσαν να εμποδίσουν την ενίσχυση του ΝΑΤΟ και πιθανότατα να κερδίσουν τον πόλεμο.

Η μοίρα της Ευρώπης ενδιέφερε τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά η μοίρα του Ατλαντικού ήταν υπαρξιακή. Η μάχη θα γινόταν στην Ευρώπη, αλλά ο απώτερος στόχος θα ήταν ο Ατλαντικός.

Οποιοδήποτε στρατιωτικό δόγμα των ΗΠΑ πρέπει επομένως να αποκλείει εχθρικές δυνάμεις στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό. (Αυτό ακριβώς κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας.)

Επειδή η Ουάσιγκτον δεν έχει αντίπαλο στον Ατλαντικό αυτή τη στιγμή, και δεδομένου ότι ένα νέο δόγμα πρέπει να επικεντρωθεί στις υπαρξιακές ανάγκες και να επικεντρωθεί στην επίτευξη στρατιωτικών σκοπών, φαίνεται ότι αυτήν τη στιγμή η Ρωσία δεν μπορεί να αμφισβητήσει τον έλεγχο των ΗΠΑ στον Ατλαντικό.

Η Σοβιετική Ένωση διαλύθηκε το 1991. Οι ζώνες προστασίας που περιβάλλουν τη Ρωσία ξεφεύγουν από τον ρωσικό έλεγχο. Οι επιταγές και τα δόγματα της ίδιας της Μόσχας απαιτούν να επιδείξει την επιστροφή της στον έλεγχο της Ουκρανίας.

Και εδώ, οι ΗΠΑ ανησυχούν λιγότερο για την εμπλοκή στο εδαφος από ότι για την απώλεια της αξιοπιστίας τους εάν δεν ενεργήσουν.

Η αξιοπιστία δεν είναι ασήμαντη, ούτε έχει αποδειχθεί επιτυχής βάση για την έναρξη σύγκρουσης. Αλλά για τη Ρωσία, τα ουκρανικά σύνορα απέχουν περίπου 300 μίλια από τη Μόσχα και ενώ δεν υπάρχει απειλή αυτήν τη στιγμή, η ταχύτητα με την οποία μια τρίτη δύναμη όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να εμφανιστεί στην Ουκρανία και να απειλήσει την χώρα δεν πρέπει να αγνοηθεί. Οι Ρώσοι δεν μπορούν να το προεξοφλήσουν, και ως εκ τούτου θέλουν να αποκλείσουν το ενδεχόμενο ελέγχοντας την Ουκρανία.

Η στρατηγική των ΗΠΑ δεν έχει αλλάξει πραγματικά, αλλά η γεωγραφία έχει αλλάξει. Το δόγμα του Ψυχρού Πολέμου ήταν να διατηρήσει τους θαλάσσιους δρόμους προς την Ευρώπη εμποδίζοντας τη σοβιετική ναυτική και αεροπορική δύναμη και να νικήσει τη Ρωσία με συντριπτική και αντικαταστάσιμη δύναμη. Αλλά αυτό ίσχυε όταν τα σοβιετικά σύνορα ήταν πολύ δυτικά της Ουκρανίας. Υπάρχουν δύο δρόμοι για να προχωρησει η Ρωσία αν αποφασίσει να πάρει την Ουκρανία.

Ο ένας είναι η βορειοευρωπαϊκή πεδιάδα μέσω της Λευκορωσίας και της Πολωνίας. Ο άλλος είναι μέσα από τα Καρπάθια Όρη στα νότια. Όσο η Πολωνία αμύνεται καλά και οι Ρώσοι παραμένουν ανατολικά των Καρπαθίων, η πιθανότητα η Ρωσία να αποτελεί απειλή για την Ευρώπη, και κατ’ επέκταση τον Ατλαντικό, είναι χαμηλή.

Η Ρωσία δεν μπορεί να αφήσει την Ουκρανία στη θέση που είναι. Κάτι τέτοιο είναι δυνητικά πολύ επικίνδυνο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να διεξάγουν έναν χερσαίο πόλεμο στο κατώφλι της Ρωσίας. Με την ποσότητα της δύναμης που μπορεί να φέρει γρήγορα η Ρωσία, η αποστολή των ΗΠΑ, στην καλύτερη περίπτωση, θα αποτύγχανε. Στη χειρότερη, θα ηττάτο. Αυτό υπαγορεύεται από τη γεωγραφία.

Εάν επέμβουν οι ΗΠΑ, πρέπει να το κάνουν στις δυτικές περιοχές των Καρπαθίων και στις πεδιάδες της Πολωνίας. Δεν μπορούν να πάνε πιο δυτικά.

Αυτή είναι μια μάλλον αδίστακτη εφαρμογή ενός δόγματος. Η Ουκρανία έχει δικαίωμα στην αυτοδιάθεση. Αλλά η ωριμότητα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής δεν βασίζεται στη δοκιμή της δικαιοσύνης μιας υπόθεσης, αλλά στο τίμημα και την πιθανότητα της νίκης. Ανεξάρτητα από το ποια μπορεί να είναι η πολιτική ή η ηθική, η αναγνώριση της γεωγραφίας, των δυνατοτήτων και των συμφερόντων πρέπει να έχει προτεραιότητα έναντι της στρατιωτικής δράσης που ενδέχεται να αποτύχει. Αυτό που μάθαμε είναι ότι οι ΗΠΑ είναι ισχυρές αλλά όχι παντοδύναμες. Η ιδέα ότι οι ΗΠΑ πρέπει να αγωνιστούν για τα πολιτικά δικαιώματα ως παντοδύναμη είναι νεανική. Η μεγάλη άνεση είναι ότι η Ρωσία φοβάται να χάσει όσο κι εγώ, επομένως είναι πιθανότατα μια ακαδημαϊκή άσκηση.

*Ο Τζορτζ Φρίντμαν είναι ένας διεθνώς αναγνωρισμένος γεωπολιτικός και στρατηγικός αναλυτής και ο ιδρυτής και πρόεδρος της Geopolitical Futures.

Geopolitical Futures

Μετάφραση “Ανιχνεύσεις”

Κων/νος Αποστόλου-Κατσαρός*

Τις εβδομάδες που προηγήθηκαν της εισβολής στην Ουκρανία, ορισμένοι αναλυτές υποστήριζαν σθεναρά -διακινδυνεύοντας ακόμη και να χαρακτηριστούν ως φιλοαμερικάνοι από τους κονδυλοφόρους που αρέσκονται στην «ταμπελοποίηση» αντί της επιχειρηματολογίας- ότι επίκειται ρωσική εισβολή στο προσεχές διάστημα. Ακόμη και σήμερα όμως πολλοί είναι αυτοί που αναζητούν τους λόγους για τους οποίους ο Ρώσος Πρόεδρος Βλάντιμιρ Πούτιν πήρε την τελική απόφαση. Κάποιες αναλύσεις επικεντρώθηκαν στην ιδιοσυγκρασία του Ρώσου ηγέτη, άλλες σε απτά γεωπολιτικά δεδομένα ή/και το διεθνές διπλωματικό κλίμα. Μια ανάλυση η οποία σίγουρα χρήζει μνείας, εστίασε στον ευρύτερο κύκλο έμπιστων συνεργατών του Πούτιν, και δίνει φως στο παρασκήνιο. Σύμφωνα με αυτήν, ο Ρώσος Πρόεδρος επέλεξε να ακολουθήσει τη συμβουλή του ΥΠΑΜ Σεργκέι Σοϊγκού, εμφανώς απογοητευμένος από τις αποτυχίες των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών, που ίσως αποτυπώθηκαν και στο δημόσιο διασυρμό του επικεφαλής των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών,  Σεργκέι Ναρίσκιν, σε ζωντανή μετάδοση.

Η ίδια πηγή υποστηρίζει ότι ο Ρώσος ΥΠΑΜ παρουσίασε στον Πούτιν μια δελεαστική πρόταση, εργαλειοποιώντας πρώτα την προβολή ισχύος στα σύνορα με την Ουκρανία και στη συνέχεια, την αστραπιαία χρήση σκληρής ισχύος που θα παρέκαμπτε -θεωρητικά πάντα- τα προσκόμματα του διπλωματικού πεδίου αλλά και τις πιθανές αστοχίες των μυστικών υπηρεσιών. Η εμπιστοσύνη στο  πρόσωπο του Σοϊγκού καλλιεργήθηκε βέβαια χρόνια πριν, και σχετίζεται με την εμπλοκή του στην προσάρτηση της Κριμαίας αλλά και την επέμβαση στη Συρία. Επίσης, είναι σαφές ότι ο Πούτιν δεν θα αποφάσιζε να κινηθεί εναντίον της Ουκρανίας εάν δεν είχε προηγηθεί η αναμόρφωση του ρωσικού στρατού από τον ικανότατο Ρώσο Α/ΓΕΕΘΑ Βαλερί Γκερασίμοφ. Με άλλα λόγια, τα γεγονότα στην Ουκρανία οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην μετατόπιση της εμπιστοσύνης του Πούτιν προς τις ένοπλες δυνάμεις. Εμπιστοσύνη που όμως δοκιμάζεται στα πεδία των μαχών.

Με κόκκινο η ρωσική διείσδυση. Πηγή: google.com, προσπελάστηκε 08:12, 01/03/2022

Ήδη την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, διανύουμε την πέμπτη ημέρα των επιχειρήσεων και παρατηρείται κάποια επιβράδυνση της αρχικής προέλασης των ρωσικών δυνάμεων. Πηγές αναφέρουν ότι αυτό οφείλεται σε δυσκολίες στον ανεφοδιασμό, ενώ άλλες μιλούν για προβολή αντίστασης στο αστικό περιβάλλον. Ίσως οι ρωσικοί σχεδιασμοί να υπολόγισαν εσφαλμένα ότι θα συναντήσουν ελάχιστη αντίσταση από τις ουκρανικές δυνάμεις, πρόβλεψη που μπορεί βέβαια να επιβεβαιωθεί σε μεταγενέστερο χρόνο εάν για παράδειγμα ενταθούν οι βομβαρδισμοί ή αφού καταλειφθεί το Κίεβο. Η αποφυγή ευρείας κλίμακας βομβαρδισμών σε αυτό το στάδιο των επιχειρήσεων, η οποία επιλέχθηκε για να περιοριστούν οι απώλειες αμάχων, είναι απόρροια της ανάγκης για ομαλή μετάβαση στην «επόμενη ημέρα», και προσθέτει επιπλέον βάρος στο έργο των χερσαίων δυνάμεων. Όπως και να ‘χει, η πραγματικότητα είναι ότι δεν επιτεύχθηκε μια γρήγορη και εύκολη νίκη, πράγμα που σημαίνει ότι οι επόμενες ημέρες είναι κρίσιμες. Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν δήλωσε: «Αυτός ο πόλεμος θα διαρκέσει πολύ και πρέπει να προετοιμαστούμε με μεγάλη αποφασιστικότητα» ενώ τόνισε ότι «θα έχει συνέπειες στη ζωή μας». Χωρίς βέβαια να είναι δυνατόν να γίνει ασφαλής εκτίμηση για την ακριβή διάρκεια των επιχειρήσεων.

Είναι αλήθεια ότι από εδώ και πέρα τα πράγματα περιπλέκονται περισσότερο, πρωτίστως για την Ρωσία, και δευτερευόντως για τους έμμεσα εμπλεκόμενους. Το ενδεχόμενο η κατάσταση να βγει εκτός ελέγχου γίνεται ολοένα και πιο ορατό. Ιδιαίτερα δε, εάν αναλογιστεί κανείς την εντολή του Πούτιν να τεθούν σε ετοιμότητα οι ρωσικές πυρηνικές δυνάμεις. Ποια τροπή θα πάρει άραγε ο πόλεμος σε περίπτωση που ο ρωσικός στρατός δεν επιτύχει τους αντικειμενικούς σκοπούς του;

Ο κίνδυνος ενός πυρηνικού ολέθρου όμως δεν είναι η μόνη πηγή ανησυχίας. Μια από τις παρενέργειες της ρωσικής εισβολής είναι μεν πιο μακροπρόθεσμη, αλλά συνάμα και ενδεικτική του κλίματος που έχει δημιουργηθεί στην Ευρώπη. Αυτή αφορά στο εξοπλιστικό ντελίριο της Γερμανίας, αναβιώνοντας τα φαντάσματα του παρελθόντος, με ότι αυτό συνεπάγεται και για τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες που είναι πιθανό ότι θα ακολουθήσουν αντανακλαστικά.

Το ότι η κατάσταση αρχίζει βαθμηδόν να εκτροχιάζεται, φαίνεται επίσης από την πληροφορία ότι η ΕΕ ετοιμάζεται να στείλει στην Ουκρανία μαχητικά αεροσκάφη ρωσικής κατασκευής από την Βουλγαρία, την Σλοβακία και την Πολωνία. Δηλαδή χώρες του πρώην Ανατολικού Μπλόκ που πλέον ανήκουν στο ΝΑΤΟ. Το πρώτο καίριο ερώτημα που τίθεται εδώ είναι, μήπως σε μεταγενέστερο χρόνο αναγκαστεί να εμπλακεί ενεργά και η Ελλάδα; Το δεύτερο, είναι εάν η κατάρριψη αυτών των μαχητικών -τα οποία υποθέτουμε ότι θα έχουν χειριστές ΝΑΤΟϊκούς πιλότους από τις ίδιες χώρες προέλευσης- συνιστά ή όχι, επίθεση έναντι χώρας του ΝΑΤΟ και αν θα οδηγήσει στην ενεργοποίηση του Άρθρου 5 περί συλλογικής άμυνας; Μάλιστα σύμφωνα με δημοσιεύματα, η Βουλγαρία ήδη (27/02/2022) έχει ξεκινήσει μερική επιστράτευση, ενώ μια μέρα αργότερα η Ελλάδα αποφάσισε την απαγόρευση στρατιωτικών πτήσεων στον εναέριο χώρο του Έβρου κατόπιν αμερικανικού αιτήματος για να «προστατευθεί η δραστηριότητα του αμερικανικού στρατού στην Αλεξανδρούπολη». Απόφαση που σχετίζεται και με τα Δαρδανέλια όπως αναφέρουμε παρακάτω.

Από την άλλη, η αμηχανία των ευρωπαίων, είναι κάτι περισσότερο από εμφανής. Κυρίως με το «τσουβάλιασμα» των κυρώσεων χωρίς να εξεταστεί το ενδεχόμενο π.χ. του κλεισίματος της στρόφιγγας του ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη (με ότι αυτό συνεπάγεται), αλλά και με την προσπάθειά τους να επιδείξουν υπερβάλλοντα ζήλο, καταφεύγοντας ακόμη και στη συγκρότηση εθελοντικών στρατιωτικών δυνάμεων στα πρότυπα του 19ου αιώνα(!). Η βρετανίδα ΥΠΕΞ Λιζ Τρας (σε αντίθεση με τον διαφωνούντα ΥΠΑΜ Μπεν Ουάλας), έφτασε στο σημείο να δηλώνει δημόσια ότι εάν Βρετανοί πολίτες το επιθυμούν, μπορούν να συμμετέχουν σε μια διεθνή δύναμη για να πολεμήσουν στην Ουκρανία. Δηλαδή να συγκροτηθεί ένας ανεκπαίδευτος στρατός με κύριο όπλο τα ιδανικά του; Και το ερώτημα βέβαια είναι, τί μέλλει γενέσθαι σε περίπτωση που αρκετοί από αυτούς χάσουν τη ζωή τους; Τέτοιες αψυχολόγητες πρωτοβουλίες μας βάζουν ακόμη και σε σκέψεις για το εάν τελικά απώτερος σκοπός είναι να βρεθεί μια δικαιολογία για την εμπλοκή του ΝΑΤΟ…

Όσον αφορά στα του οίκου μας, πέραν της δικαιολογημένης αντιπολεμικής ρητορικής και καταδίκης της καταστρατήγησης του διεθνούς δικαίου, η ελληνική κυβέρνηση προχώρησε σε αμετροεπείς δημόσιες δηλώσεις. Το πρόβλημα όμως είναι ότι δεν αρκέστηκε μόνο στις δηλώσεις, αποφασίζοντας εν τέλει να διαρρήξει τις σχέσεις με τη Ρωσία με τον πλέον ανεύθυνο τρόπο, αποστέλλοντας αμυντικό υλικό (αγνώστου προελεύσεως καλάσνικοφ και πυρομαχικά). Η απώλεια της ζωής Ελλήνων ομογενών στην ευρύτερη περιοχή της Μαριούπολης κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, και ενώ υπάρχουν βάσιμες υποψίες που συντείνουν στο συμπέρασμα ότι η επίθεση έγινε από το νεοναζιστικό «τάγμα του Αζόφ» (1, 2), σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογεί την άκρως επικίνδυνη αποστολή αμυντικού υλικού (σε πρώτη φάση) στην εμπόλεμη Ουκρανία. Θα ήταν υπερβολή εάν κάποιος θεωρούσε ότι η ενέργεια αυτή εν μέσω εχθροπραξιών, συνιστά έμμεση πράξη πολέμου έναντι της Ρωσίας; Κάτι που αργά ή γρήγορα η Ελλάδα θα πληρώσει ακριβά (1, 2), και μάλιστα χωρίς να διαφαίνεται κάποιο ορατό όφελος, εκτός ίσως των συνηθισμένων ανέξοδων συμμαχικών φιλοφρονήσεων…

Ολοκληρώνοντας, θα επιχειρήσουμε και μια πρόβλεψη. Οι παγκόσμιες γεωπολιτικές ανακατατάξεις που το ουκρανικό πυροδοτεί, επηρεάζουν και τα Στενά του Βοσπόρου (1, 2), για τα οποία τελικά η Τουρκία αποφάσισε να προχωρήσει στο κλείσιμό τους υπό το βάρος των αμερικανικών κυρίως πιέσεων (δεν θα μπούμε στον πειρασμό να αναλύσουμε τα πιθανά ανταλλάγματα που πήραν οι γείτονες) επικαλούμενη τις προβλέψεις της Συνθήκης του Μοντρέ. Η κίνηση αυτή θα εντείνει την ήδη τεταμένη κατάσταση και εκτιμάται ότι το ΝΑΤΟ θα πρέπει να είναι προετοιμασμένο να έρθει αντιμέτωπο με την Ρωσία (ειδικά εάν η Τουρκία προβεί σε επιλεκτική εφαρμογή των προβλέψεων του Μοντρέ), σε ένα πεδίο τελείως διαφορετικό από αυτό της Ουκρανίας. Γιατί όπως λέει και μια ρωσική παροιμία: «Άμα σηκώσεις την αρκούδα για χορό, ο χορός θα τελειώσει όταν θέλει η αρκούδα». Και αυτό δεν αποτελεί μια αυθαίρετη διαπίστωση, αλλά αντιθέτως μια ορθολογιστική αναγωγή, βάσει των όσων ήδη διαδραματίζονται στην Ουκρανία.

πηγή

*Ειδικός τεχνικός σύμβουλος. Διετέλεσε λέκτορας και επιστημονικός συνεργάτης στο Πανεπιστήμιο του Μπράιτον της Βρετανίας, από το οποίο κατέχει διδακτορικό και μεταπτυχιακό τίτλο.

Ο ισραηλινός συγγραφέας Χαράρι /Φωτογραφία: Getty-Ideal images
Με άρθρο του στην Guardian, ο ιστορικός Γιουβάλ Νώε Χαράρι εξηγεί τους λόγους που ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει ήδη χάσει τον πόλεμο.

Ο ιστορικός, φιλόσοφος και συγγραφέας αναφέρεται στις τελευταίες εξελίξεις σχετικά με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αλλά και στο γεγονός πως ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν θα καταφέρει ποτέ να κάνει το όνειρό του πραγματικότητα: τη μεγάλη ρωσική αυτοκρατορία. Όπως λέει: «Μπορεί οι Ρώσοι να κατακτήσουν την Ουκρανία, αλλά οι Ουκρανοί έδειξαν τις τελευταίες ημέρες πως δεν θα τους αφήσουν να την κρατήσουν».

Λιγότερο από μία εβδομάδα μετά την έναρξη του πολέμου, φαίνεται όλο και πιο πιθανό πως ο Βλαντιμίρ Πούτιν οδεύει προς μια ιστορική ήττα, γράφει ο Γιουβάλ Νώε Χαράρι. Μπορεί να κερδίσει όλες τις μάχες αλλά να χάσει τον πόλεμο. Το όνειρο του Πούτιν για την ανοικοδόμηση της ρωσικής αυτοκρατορίας βασιζόταν πάντα στο ψέμα πως η Ουκρανία δεν είναι ένα πραγματικό έθνος, ότι οι Ουκρανοί δεν είναι ένας πραγματικός λαός και πως οι κάτοικοι του Κιέβου, του Χάρκοβο και του Λβιβ λαχταρούν την κυριαρχία της Μόσχας.

Η Ουκρανία έχει ιστορία μεγαλύτερη από αυτή της Μόσχας
Αυτό είναι ψέμα -η Ουκρανία είναι ένα έθνος με περισσότερα από 1.000 χρόνια ιστορίας και το Κίεβο ήταν ήδη μια μεγάλη μητρόπολη όταν η Μόσχα δεν ήταν καν χωριό. Όμως ο Ρώσος δεσπότης, σημειώνει ο Χαράρι, έχει πει τόσες φορές το ψέμα του που προφανώς το πιστεύει και ο ίδιος.

Όταν σχεδίαζε την εισβολή στην Ουκρανία, ο Πούτιν μπορούσε να βασιστεί σε πολλά γνωστά γεγονότα. Ήξερε ότι στρατιωτικά η Ρωσία είναι ο Γολιάθ και η Ουκρανία ο Δαβίδ. Ήξερε ότι το ΝΑΤΟ δεν θα έστελνε στρατεύματα για να βοηθήσει την Ουκρανία. Γνώριζε ότι η ευρωπαϊκή εξάρτηση από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο θα έκανε χώρες όπως η Γερμανία να διστάσουν να επιβάλουν αυστηρές κυρώσεις. Με βάση αυτά τα γνωστά γεγονότα, τα σχέδιό του ήταν να χτυπήσει σκληρά και γρήγορα την Ουκρανία, να αποκεφαλίσει την κυβέρνησή της, να εγκαθιδρύσει ένα καθεστώς μαριονέτας στο Κίεβο και να διώξει την ανίσχυρη οργή των δυτικών κυρώσεων.

Αλλά υπήρχε ένας μεγάλος «άγνωστος Χ» σχετικά με αυτό το σχέδιο, σημειώνει ο Χαράρι. Όπως έμαθαν οι Αμερικανοί στο Ιράκ και οι Σοβιετικοί στο Αφγανιστάν, είναι πολύ πιο εύκολο να κατακτήσεις μια χώρα παρά να την κρατήσεις. Ο Πούτιν ήξερε ότι είχε τη δύναμη να κατακτήσει την Ουκρανία. Θα αποδεχόταν όμως ο ουκρανικός λαός το καθεστώς μαριονέτας της Μόσχας; Ο Πούτιν έπαιξε στοίχημα ότι θα το έκαναν. Εξάλλου, όπως εξήγησε επανειλημμένα σε όποιον ήθελε να ακούσει, η Ουκρανία δεν είναι ένα πραγματικό έθνος και οι Ουκρανοί δεν είναι ένας πραγματικός λαός. Το 2014, οι άνθρωποι στην Κριμαία δεν αντιστάθηκαν σχεδόν καθόλου στους Ρώσους εισβολείς. Γιατί το 2022 να είναι διαφορετικό;

Κάθε μέρα που περνά, γίνεται όλο και πιο σαφές πως το στοίχημα του Πούτιν αποτυγχάνει. Ο ουκρανικός λαός αντιστέκεται με όλη του την καρδιά, κερδίζοντας τον θαυμασμό όλου του κόσμου -και κερδίζοντας τον πόλεμο. Πολλές μαύρες ημέρες αναμένονται. Οι Ρώσοι μπορεί ακόμα και να κατακτήσουν ολόκληρη την Ουκρανία. Αλλά για να κερδίσουν τον πόλεμο, οι Ρώσοι θα έπρεπε να κρατήσουν την Ουκρανία και μπορούν να το κάνουν μόνο εάν τους αφήσει ο ουκρανικός λαός. Αλλά αυτό φαίνεται όλο και πιο απίθανο να συμβεί.

Κάθε ρωσικό τανκ που καταστρέφεται και κάθε Ρώσος στρατιώτης που σκοτώνεται, αυξάνει το θάρρος των Ουκρανών να αντισταθούν. Και για κάθε Ουκρανό που σκοτώνεται βαθαίνει το μίσος των ομοεθνών του. Το μίσος είναι το πιο άσχημο από τα συναισθήματα. Αλλά για τα καταπιεσμένα έθνη, το μίσος είναι ένας κρυμμένος θησαυρός. Θαμμένο βαθιά στην καρδιά, μπορεί να διατηρήσει αντίσταση για γενιές.

Στο πιστοποιητικό θανάτου της ρωσικής αυτοκρατορίας θα είναι γραμμένο το όνομα του Πούτιν
Για να αποκαταστήσει τη ρωσική αυτοκρατορία, ο Πούτιν χρειάζεται μια σχετικά αναίμακτη νίκη που θα οδηγήσει σε μια σχετικά μισητή ειρήνη. Χύνοντας όλο και περισσότερο ουκρανικό αίμα, ο Πούτιν διασφαλίζει ότι το όνειρό του δεν θα πραγματοποιηθεί ποτέ. Δεν θα είναι το όνομα του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ γραμμένο στο πιστοποιητικό θανάτου της ρωσικής αυτοκρατορίας: θα είναι του Πούτιν. Ο Γκορμπατσόφ άφησε τους Ρώσους και τους Ουκρανούς να νιώθουν σαν αδέρφια. Ο Πούτιν τους έχει μετατρέψει σε εχθρούς και έχει εξασφαλίσει πως το ουκρανικό έθνος θα αυτοπροσδιορίζεται εφεξής σε αντίθεση με τη Ρωσία.

Τα έθνη τελικά χτίζονται πάνω σε ιστορίες. Κάθε μέρα που περνά προσθέτει περισσότερες ιστορίες που θα διηγούνται οι Ουκρανοί, όχι μόνο στις σκοτεινές μέρες που έρχονται, αλλά στις δεκαετίες και τις επόμενες γενιές. Ο πρόεδρος που αρνήθηκε να φύγει από την πρωτεύουσα, λέγοντας στις ΗΠΑ ότι χρειάζεται πυρομαχικά και όχι φυγάδευση, οι στρατιώτες από το Φιδονήσι που είπαν σε ένα ρωσικό πολεμικό πλοίο «να γαμ@@@», οι άμαχοι που προσπάθησαν να σταματήσουν τα ρωσικά τανκς καθισμένοι οκλαδόν στο πέρασμά τους: αυτό είναι το υλικό από το οποίο χτίζονται τα έθνη. Μακροπρόθεσμα, αυτές οι ιστορίες μετρούν περισσότερο από τα τανκς.

Ο Πούτιν υποδύεται τον ρόλο του Χίτλερ
Ο Ρώσος δεσπότης θα έπρεπε να το γνωρίζει όπως όλοι. Ως παιδί μεγάλωσε με ιστορίες για τη ρωσική γενναιότητα στην πολιορκία του Λένινγκραντ. Τώρα δημιουργεί περισσότερες τέτοιες ιστορίες, αλλά υποδύεται τον ρόλο του Χίτλερ.

Οι ιστορίες της ουκρανικής γενναιότητας δίνουν αποφασιστικότητα όχι μόνο στους Ουκρανούς, αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο. Δίνουν κουράγιο στις κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών εθνών, στην αμερικανική διοίκηση, ακόμη και στους καταπιεσμένους πολίτες της Ρωσίας. Εάν οι Ουκρανοί τολμήσουν να σταματήσουν ένα τανκ με γυμνά χέρια, η γερμανική κυβέρνηση μπορεί να τολμήσει να τους προμηθεύσει με μερικούς αντιαρματικούς πυραύλους, η κυβέρνηση των ΗΠΑ μπορεί να τολμήσει να κόψει τη Ρωσία από το Swift και οι Ρώσοι πολίτες μπορούν να τολμήσουν να δείξουν την αντίθεσή τους σε αυτόν τον παράλογο πόλεμο.

Δυστυχώς, αυτός ο πόλεμος είναι πιθανό να είναι μακροχρόνιος. Αλλά το πιο σημαντικό ζήτημα έχει ήδη αποφασιστεί. Οι τελευταίες μέρες απέδειξαν σε ολόκληρο τον κόσμο ότι η Ουκρανία είναι πραγματικό έθνος, ότι οι Ουκρανοί είναι πραγματικός λαός και ότι σίγουρα δεν θέλουν να ζήσουν κάτω από μια νέα ρωσική αυτοκρατορία. Το κύριο ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι πόσος χρόνος θα χρειαστεί για να περάσει αυτό το μήνυμα τα χοντρά τείχη του Κρεμλίνου.

iefimerida.gr

• Henry Foy (Βρυξέλλες), Max Seddon (Μόσχα) και Demetri Sevastopulo (Ουάσιγκτον)

Η στρατηγική που υιοθέτησε η Μόσχα το 2020 για τα πυρηνικά και το δόγμα «κλιμάκωση πριν την αποκλιμάκωση». Γιατί η Δύση λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις ανακοινώσεις του Ρώσου προέδρου. Ποια εκτιμάται ότι είναι η στόχευση.

Δημοσιεύθηκε: 28 Φεβρουαρίου 2022 – 12:53 0

Οι δυτικές πρωτεύουσες ανησυχούν εδώ και καιρό για το στρατιωτικό δόγμα της Μόσχας, το οποίο της επιτρέπει να χρησιμοποιεί πυρηνικά όπλα για να τερματίσει μια σύγκρουση ως μέρος μιας στρατηγικής της «κλιμάκωσης για αποκλιμάκωση». Έτσι, όταν ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν έθεσε τις στρατηγικές πυρηνικές δυνάμεις σε κατάσταση συναγερμού την Κυριακή, το πήραν σοβαρά υπόψη.

Η απόφαση του Πούτιν να θέσει τα πυρηνικά όπλα της Ρωσίας σε αυξημένη ετοιμότητα εκτόξευσης πυροδότησε την άμεση καταδίκη από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, που υποστήριξαν ότι κάνει τον κόσμο «πολύ πιο επικίνδυνο».

«Αυτό δεν είναι μόνο ένα περιττό βήμα για τον ίδιο [τον Πούτιν], αλλά και μια κλιμάκωση», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ από τον χώρο της άμυνας. «Δεν είναι απαραίτητο γιατί η Ρωσία δεν έχει απειληθεί ποτέ από τη Δύση ή το ΝΑΤΟ και σίγουρα δεν απειλήθηκε από την Ουκρανία. Και είναι κλιμάκωση γιατί σαφώς βάζει στο παιχνίδι δυνάμεις που, εάν υπάρξει λάθος υπολογισμός, θα μπορούσε να κάνει τα πράγματα πολύ πολύ πιο επικίνδυνα».

Ανακοινώθηκε εν μέσω εισβολής στην Ουκρανία, με τη Ρωσία να δυσκολεύεται να επιτύχει τους βασικούς της στόχους και μια μέρα αφότου οι ΗΠΑ, η ΕΕ και άλλοι δυτικοί σύμμαχοι παρουσίασαν δυνητικά καταστροφικές οικονομικές κυρώσεις, και αποτελεί σήμα ότι το Κρεμλίνο ένιωσε ότι δεν είχε άλλη επιλογή από το να εντείνει τις απειλές του, είπαν αναλυτές.

«Υπάρχει πραγματική πιθανότητα ο Πούτιν να στραφεί στα πυρηνικά όπλα, εάν συνεχίσει να καταγράφει στρατιωτικές αποτυχίες και δει τη διπλωματική και πολιτική κατάσταση να επιδεινώνεται», δήλωσε η Caitlin Talmadge, ειδική σε θέματα πυρηνικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Georgetown.

«Δεν είναι απλώς μια απάντηση στο πώς πηγαίνει η στρατιωτική του εκστρατεία [στην Ουκρανία] αλλά σε αυτές τις άλλες εξελίξεις, με τις κυρώσεις και τη Γερμανία να στέλνει όπλα στην Ουκρανία», πρόσθεσε. «Η όλη εικόνα του φαίνεται πολύ ζοφερή. Αν ήθελε να χρησιμοποιήσει τακτικά πυρηνικά όπλα για να πετύχει [τους στόχους του] στην Ουκρανία, θα μπορούσε να το κάνει».

Η εντολή του Πούτιν, η οποία αφορά στα παραδοσιακά πυρηνικά όπλα αποτροπής της Ρωσίας και τους νέους υπερηχητικούς πυραύλους της, δεν σημαίνει ότι διατάζει προετοιμασίες για πυρηνικό χτύπημα.

Ωστόσο, σύμφωνα με το πυρηνικό δόγμα της Ρωσίας, που δημοσιεύθηκε το 2020, το Κρεμλίνο «επιφυλάσσεται του δικαιώματος χρήσης πυρηνικών όπλων», συμπεριλαμβάνοντας «την αποτροπή κλιμάκωσης στρατιωτικών ενεργειών και τον τερματισμό τους υπό όρους που είναι αποδεκτοί για τη Ρωσική Ομοσπονδία και/ή τους συμμάχους της».

Οι δυτικές χώρες ερμήνευσαν τις εξελίξεις ως μια κίνηση που κατεβάζει τον πήχη στη χρήση πυρηνικών όπλων: μέχρι το 2020, η δηλωμένη πολιτική της Μόσχας ήταν να χρησιμοποιεί πυρηνικά όπλα, όταν «απειλείται η ίδια η ύπαρξη του κράτους».

Ο Μάθιου Κρένιγκ, ειδικός σε θέματα πυρηνικών στο Ατλαντικό Συμβούλιο, είπε ότι η κίνηση του Πούτιν την Κυριακή ήταν εφαρμογή της ρωσικής στρατηγικής. «Αυτή είναι πραγματικά η στρατιωτική στρατηγική της Ρωσίας για να σταματήσει μια συμβατική επιθετικότητα με πυρηνικές απειλές ή αυτό που είναι γνωστό ως “στρατηγική κλιμάκωσης για αποκλιμάκωση”. Το μήνυμα προς τη Δύση, το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ είναι: “Μην εμπλακείτε γιατί μπορούμε να κλιμακώσουμε στο υψηλότερο επίπεδο”», είπε ο Κρένιγκ, προσθέτοντας ότι νόμιζε ότι πιστεύει πως ο Πούτιν μπλοφάρει.

Η απόφαση του Πούτιν ακολούθησε μια προειδοποίηση που έστειλε στην αρχή της εισβολής στην Ουκρανία την περασμένη Πέμπτη, ότι οποιαδήποτε προσπάθεια από άλλες χώρες να «παρέμβουν», θα αντιμετωπιζόταν με συνέπειες, μια φράση που ερμηνεύθηκε ως απειλή για πιθανές επιθέσεις με πυρηνικά.

Από την έναρξη της εισβολής, η Ρωσία δεν κατάφερε να καταλάβει το Κίεβο ή το Χάρκοβο, τις δύο μεγαλύτερες πόλεις της Ουκρανίας, και υπέστη μεγάλες απώλειες εξαιτίας της πολύ ισχυρότερης άμυνας που προέβαλαν οι Ουκρανοί, ισχυρότερης και απ’ ό,τι περίμεναν ακόμη και οι σύμμαχοί της.

Επιπλέον, οι δυτικές χώρες συμφώνησαν σε ένα πακέτο κυρώσεων που αποκόπτει ορισμένες ρωσικές τράπεζες από το παγκόσμιο δίκτυο χρηματοοικονομικών μηνυμάτων Swift και προσπαθεί να εμποδίσει την κεντρική τράπεζα της Ρωσίας να χρησιμοποιήσει τα διεθνή της αποθέματα αξίας 630 δισ. δολαρίων, τους πιο σκληρούς οικονομικούς περιορισμούς που επιβλήθηκαν στη Μόσχα.

Η ανακοίνωση για τα πυρηνικά ήρθε επίσης λίγο μετά τη στιγμή που οι εκπρόσωποι της Ρωσίας και της Ουκρανίας συμφώνησαν να συναντηθούν για συνομιλίες, τις πρώτες τέτοιες συζητήσεις από την έναρξη της εισβολής. Ο Λόρενς Φρίντμαν, ομότιμος καθηγητής πολεμικών σπουδών στο King’s College του Λονδίνου, είπε ότι ο Πούτιν μπορεί να βλέπει την απειλή ενός πυρηνικού χτυπήματος σε συνδυασμό με την προσφορά μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας ως «διέξοδο από το χάος στο οποίο βρίσκεται».

«Ενώ αυτό μπορεί να είναι μια προσπάθεια αποτροπής της Δύσης από την επιβολή νέων, ακόμα πιο σκληρών κυρώσεων στον χρηματοπιστωτικό τομέα της χώρας ή την παροχή όπλων στην Ουκρανία, η κίνηση κλιμακώνει τις εντάσεις μεταξύ Ρωσίας και Δύσης σε άνευ προηγουμένου επίπεδο», δήλωσε ο Andrius Tursa, ειδικός για την ανατολική Ευρώπη στην εταιρεία συμβούλων Teneo. «Το γεγονός ότι ο Πούτιν μετατρέπεται σε παρία στη διεθνή σκηνή τον κάνει ακόμη πιο επικίνδυνο και απρόβλεπτο».

Σύμφωνα με τη διαταγή, η Ρωσία θα μπορούσε να αρχίσει να θέτει σε διασπορά διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους από τις βάσεις της και να τους τοποθετεί σε βαρέα βομβαρδιστικά μεγάλου βεληνεκούς, απειλώντας τις ΗΠΑ ή να μετακινεί τακτικές κεφαλές από τις κεντρικές αποθήκες που βρίσκονται στις τοποθεσίες ανάπτυξής τους, απειλώντας την Ουκρανία, δήλωσε ο James Acton, ανώτερος συνεργάτης στο Carnegie Endowment.

«Ο εξοπλισμός των βομβαρδιστικών με κεφαλές και στη συνέχεια η απογείωση αυτών των βομβαρδιστικών είναι σαφώς πιο επιθετικό σήμα από το να κρατάς αυτά τα βομβαρδιστικά στο έδαφος», είπε ο Άκτον.

Ενώ οι συμβατικές συγκρούσεις μεταξύ πυρηνικών δυνάμεων όπως το Πακιστάν και η Ινδία το 2000-2001 ανησύχησαν τον κόσμο και το Ισραήλ άρχισε να προετοιμάζεται να αναπτύξει πυρηνικά όπλα κατά τον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ το 1973, η απόφαση του Πούτιν σηματοδοτεί την πρώτη φορά από την αντιπαράθεση του 1962 μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας για τους σοβιετικούς πυρηνικούς πυραύλους στην Κούβα, που ένα αναγνωρισμένο πυρηνικό κράτος τίθεται ανοιχτά σε μια τέτοια κατάσταση ετοιμότητας.

Η διαταγή του Πούτιν είναι μια «προκαταρκτική εντολή» παρά μια ενεργή προετοιμασία για ένα χτύπημα, δήλωσε ο Πάβελ Ποντβίγ, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο του ΟΗΕ για την Έρευνα Αφοπλισμού στη Γενεύη.

«Σε καιρό ειρήνης, το σύστημα είναι εκεί αλλά το κύκλωμα είναι αποσυνδεδεμένο. Έτσι, δεν μπορείτε να μεταδώσετε το σήμα ακόμα κι αν το θέλετε», είπε ο Podvig. «Ακόμα κι αν πατούσατε το κουμπί, δεν θα γινόταν τίποτα».

Ο Podvig προειδοποίησε, ωστόσο, ότι «υπάρχει ένα έλλειμμα ορθολογικής σκέψης» που εντείνει τις εντάσεις. «Ο κόσμος λέει ότι η εισβολή στην Ουκρανία ήταν τρελή και ανεύθυνη -αυτό είναι μια τάξη μεγέθους παραπάνω».

© The Financial Times Limited 2022. 
Euro2day.gr