Όταν ο γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, αποφάσισε να επενδύσει σε ένα πολυτελές τουριστικό συγκρότημα στην ειδυλλιακή νότια ακτή της Αλβανίας, μάλλον δεν περίμενε ότι θα προκαλούσε εθνική εξέγερση.
Ωστόσο, όπως αποδείχθηκε, όμως, οι Αλβανοί δεν ενθουσιάστηκαν ιδιαίτερα με την προοπτική να καλυφθούν με τσιμέντο οι φυσικοί τους θησαυροί, προκειμένου να χτιστούν ξενοδοχεία για εύπορους ξένους παραθεριστές.
Το προτεινόμενο θέρετρο των 10.000 κλινών —κοντά σε μια προστατευόμενη περιοχή άγριας ζωής που φιλοξενεί φλαμίνγκο, χελώνες και ένα από τα πιο παρθένα δέλτα ποταμών της Ευρώπης— πυροδότησε ίσως τις μεγαλύτερες λαϊκές διαδηλώσεις από τότε που η μικρή βαλκανική χώρα εγκατέλειψε τον κομμουνισμό, πριν από περισσότερες από τρεις δεκαετίες.
Μέσα σε δύο εβδομάδες, η «επανάσταση των φλαμίνγκο», όπως έχει γίνει γνωστή, εξελίχθηκε από μια τοπική περιβαλλοντική διαμαρτυρία σε μια εθνική εκστρατεία που στρέφεται εναντίον ολόκληρης της άρχουσας τάξης της Αλβανίας.
Στο στόχαστρο το πολιτικό κατεστημένο στην Αλβανία
Τα χρόνια της κυβερνητικής διαφθοράς, ο ανεξέλεγκτος τουρισμός, η απογοήτευση για την οικονομική πορεία της Αλβανίας (η οποία παραμένει μία από τις φτωχότερες στην Ευρώπη) και η διάχυτη αίσθηση ότι η χώρα διοικείται για χάρη των λίγων και ισχυρών και όχι για τον απλό λαό, έχουν οδηγήσει πολλούς Αλβανούς στα όριά τους, όπως αναφέρει σε ρεπορτάζ του το Politico.
Οι διαδηλωτές ζητούν πλέον την παραίτηση, ακόμη και τη φυλάκιση, του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, καθώς και του ηγέτη της αντιπολίτευσης και πρώην πρωθυπουργού Σάλι Μπερίσα — των δύο μακροβιότερων πολιτικών αρχηγών από την πτώση του κομμουνιστικού καθεστώτος το 1991.
«Οι νέοι και οι πολίτες εδώ δεν διαμαρτύρονται μόνο εναντίον του Ράμα και του Μπερίσα, αλλά εναντίον ολόκληρου του συστήματος», δήλωσε η Φραντσέσκα Μούτσο, ακτιβίστρια της κοινωνίας των πολιτών που συμμετείχε στις διαδηλώσεις στα Τίρανα, κρατώντας μια αφίσα με φλαμίνγκο και ζητώντας τη φυλάκιση και των δύο πολιτικών. «Αυτή είναι μια διαμαρτυρία ενάντια στο σύστημα που δημιουργήθηκε μετά την πτώση της δικτατορίας και ενάντια σε όλα τα αρνητικά πρότυπα που έχουν κανονικοποιήσει σε αυτή τη χώρα», πρόσθεσε η Μούτσο.
Ο Όλσι Νίκα, ένας αλβανός βιολόγος που ηγήθηκε της εκστρατείας για την ανακήρυξη του ποταμού Βιόσα σε εθνικό πάρκο, επισημαίνει ότι η οργή ξεπερνά κατά πολύ το πρόσωπο του ξένου επενδυτή. «Δεν πρόκειται απλώς για μια αντίδραση στον Τζάρεντ Κούσνερ», λέει, υποστηρίζοντας ότι η χώρα έχει μακρά ιστορία παραβίασης των περιβαλλοντικών προτύπων, ενώ καταγγέλλει ότι η πολιτική διαφθορά είναι διάχυτη.
Η προκλητική στάση του Έντι Ράμα
Ο ίδιος ο Ράμα έχει επιδείξει εντυπωσιακή αδιαφορία. Σε συνέντευξή του στο Politico, δήλωσε ότι οι ξένοι κατασκευαστές ακινήτων, όπως ο Κούσνερ, είναι πιο σημαντικοί για την Αλβανία από τον ίδιο τον λαό της.
«Οι ξένοι αποτελούν την πρώτη προτεραιότητα… επειδή φέρνουν χρήματα στη χώρα για τους Αλβανούς», δήλωσε ο ύψους δύο μέτρων πρώην επαγγελματίας καλαθοσφαιριστής, σε μια συνέντευξη γεμάτη βρισιές στις αρχές Ιουνίου. Μάλιστα, ισχυρίστηκε ότι ο μόνος λόγος που τα διεθνή ΜΜΕ ενδιαφέρθηκαν για το θέμα ήταν η εμπλοκή του γαμπρού του Τραμπ. «Αν δεν ήταν ο Τζάρεντ, δεν θα τους ένοιαζε καθόλου τι συμβαίνει στην Αλβανία», είπε χαρακτηριστικά.
Τα προκλητικά σχόλια του Ράμα, τα οποία έγιναν ενώ οι διαδηλώσεις είχαν ήδη εξαπλωθεί σε όλη τη χώρα, έριξαν λάδι στη φωτιά.
«Από τη στιγμή που το λέει αυτό ανοιχτά, αυτός και μόνο είναι ένας από τους λόγους που διαμαρτυρόμαστε», δήλωσε ο Ρέντι Μούτσι, βουλευτής του αριστερού κόμματος της αντιπολίτευσης Lëvizja Bashkë. «Η Αλβανία έχει γίνει μια χώρα αβίωτη για τους Αλβανούς», πρόσθεσε, αναφερόμενος στο διαρκώς αυξανόμενο κόστος ζωής, την ανεξέλεγκτη εξάπλωση των Airbnbs στην πρωτεύουσα, τα Τίρανα, και τα τουριστικά θέρετρα κατά μήκος της ακτογραμμής.
Εν τω μεταξύ, η φιλοδοξία της Αλβανίας να ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση κρέμεται πλέον από μια κλωστή. Η χώρα, που για καιρό θεωρούνταν φαβορί για ένταξη έως το 2030 μαζί με το γειτονικό Μαυροβούνιο, κινδυνεύει να δει αυτόν τον στόχο να απομακρύνεται, καθώς οι Βρυξέλλες παρακολουθούν με έντονη ανησυχία την πολιτική αναταραχή και την περιβαλλοντική υποβάθμιση.
Το θέρετρο και η μεγάλη απειλή
Η Βλόρα (Αυλώνας), στη νότια ακτή της Αλβανίας, αποτελεί το επίκεντρο μιας τουριστικής έκρηξης, προσελκύοντας παραθεριστές που αναζητούν ήλιο και θάλασσα με «ελληνικό στιλ», αλλά σε τιμές πολύ χαμηλότερες από αυτές της Ελλάδας.
Ωστόσο, η ακτογραμμή βόρεια της πόλης παραμένει ακόμη ανέγγιχτη. Φλαμίνγκο περιφέρονται στα ρηχά νερά, χελώνες φωλιάζουν στην άμμο και μεσογειακές φώκιες εξακολουθούν να εμφανίζονται κατά μήκος αυτής της παρθένας περιοχής. Η προστατευόμενη ζώνη άγριας ζωής Πίσε Πόρο-Νάρτα (Pishë Poro-Narta) αποτελεί μέρος του δέλτα του ποταμού Βιόσα, ο οποίος συχνά χαρακτηρίζεται ως ο τελευταίος άγριος ποταμός της Ευρώπης.
Αυτή η ειδυλλιακή εικόνα, όμως, απειλείται άμεσα. Ένας δρόμος διασχίζει πλέον την περιοχή, η αστυνομία περιπολεί και τα τσιμεντένια θεμέλια από περιφράξεις που ξηλώθηκαν σηματοδοτούν τη θέση όπου σχεδιάζεται να ανεγερθεί το πολυτελές θέρετρο, ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το έργο αυτό πρόκειται να δημιουργήσει μια νέα «πολιτεία» 10.000 κλινών μέσα σε ένα από τα πιο πλούσια σε βιοποικιλότητα οικοσυστήματα της Αλβανίας.
Το μυστήριο με την Affinity Partners
Αν και το έργο έχει γίνει συνώνυμο με το όνομα του Κούσνερ και της συζύγου του, Ιβάνκα (κόρης του πρώην προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ), ορισμένες πρόσφατες πληροφορίες αφήνουν να εννοηθεί ότι ο επενδυτικός όμιλος του Κούσνερ, Affinity Partners, ίσως έχει αποσυρθεί από το project. Η Affinity δεν ανταποκρίθηκε στα αιτήματα για σχολιασμό, ενώ και οι προσπάθειες άμεσης επικοινωνίας με τον ίδιο τον Κούσνερ απέβησαν άκαρπες.
Οι εργασίες για το θέρετρο εγκρίθηκαν χωρίς να έχει προηγηθεί καμία μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, γεγονός που αποτελεί και την αιχμή του δόρατος για τις αντιδράσεις.
«Μια φωλιά χελώνας καταστράφηκε φέτος από τα βαρέα μηχανήματα, μόλις ένα χιλιόμετρο από εδώ», καταγγέλλει ο περιβαλλοντολόγος Κωνσταντίνος Ξάχο, στέκοντας στην κορυφή ενός βράχου με θέα την προστατευόμενη περιοχή Βιόσα-Νάρτα. Δείχνει προς έναν ολοκαίνουργιο, λευκό χωματόδρομο που εκτείνεται για περισσότερο από ένα χιλιόμετρο μέσα από τις αμμοθίνες, την παραλία και το παρακείμενο δάσος.
Κλιμάκωση των αντιδράσεων εντός και εκτός συνόρων
Στα τέλη Μαΐου, ένας διαδηλωτής σύρθηκε με τη βία κατά μήκος του ίδιου γκρεμού από έναν άνδρα της προσωπικής ασφάλειας του έργου, την ώρα που ντόπιοι και ακτιβιστές απαιτούσαν να απομακρυνθούν τα προστατευτικά κιγκλιδώματα.
Σκηνές σαν αυτή πυροδότησαν την εθνική αναταραχή. Δεκάδες χιλιάδες Αλβανοί έχουν βγει πλέον στους δρόμους. Οι διαδηλώσεις στα Τίρανα διανύουν ήδη την τρίτη εβδομάδα τους, ενώ παρόμοιες κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται και σε άλλες πόλεις, όπως η Σκόδρα, το Δυρράχιο, η Λέζε και το Αργυρόκαστρο (Gjirokastër).
Κινητοποιήσεις έχουν οργανώσει και μέλη της αλβανικής διασποράς στις ΗΠΑ, τον Καναδά, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ελλάδα, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι διαδηλωτές απαιτούν το πάγωμα του έργου και την παραίτηση του Έντι Ράμα, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία εδώ και 13 χρόνια.
Την ίδια στιγμή, τα διεθνή ΜΜΕ συρρέουν μαζικά στην Αλβανία για να καλύψουν τις πρωτοφανείς αυτές διαμαρτυρίες, καθώς ο Ράμα έχει εμπλακεί σε έντονες πολιτικές κόντρες στην πλατφόρμα X τόσο με τον Αμερικανό γερουσιαστή Μπέρνι Σάντερς όσο και με την κυβέρνηση του Ιράν.
Τουρίστες ή Αλβανοί;
Η επιμονή του Ράμα ότι η Αλβανία έχει ανάγκη από ξένες επενδύσεις αντικατοπτρίζει τη φιλοδοξία της κυβέρνησής του να μετατρέψει τη χώρα στις «Μαλδίβες της Ευρώπης» — μια στρατηγική που έχει ήδη τριπλασιάσει τον αριθμό των επισκεπτών μέσα σε μόλις μία δεκαετία. Πέρυσι, πάνω από 12 εκατομμύρια τουρίστες επισκέφθηκαν τη χώρα, αριθμός τετραπλάσιος από τον μόνιμο πληθυσμό της. Αυτή η αλματώδης αύξηση απέσπασε μάλιστα τα εύσημα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών.
Ωστόσο, αυτή η βίαιη ανάπτυξη έχει βαρύ τίμημα. Σύμφωνα με τους διαδηλωτές, τα κόμματα της αντιπολίτευσης και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ο πολυτελής τουρισμός ασκεί ασφυκτική πίεση στο περιβάλλον, ενώ προσφέρει ελάχιστα οικονομικά οφέλη στον απλό κόσμο. Την ίδια στιγμή, οι νέοι Αλβανοί εγκαταλείπουν την πατρίδα τους με τους υψηλότερους ρυθμούς στην Ευρώπη.
«Πιστεύω ακράδαντα σε ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης», δήλωσε στο Politico ο Σίλβιο Γκονζάτο, πρέσβης της ΕΕ στην Αλβανία. «Γι’ αυτό με στεναχωρεί μερικές φορές να βλέπω όσα συμβαίνουν, επειδή αναγνωρίζω τα ίδια ανόητα λάθη που κάναμε στην Ιταλία, σε άλλα μέρη της Ευρώπης, ίσως και στη Ρουμανία», συμπλήρωσε.
«Η θέση μας είναι ότι δεν μπορείς, από τη μία, να ζητάς από τα κράτη-μέλη να σου δώσουν μια δεκαετή παράταση συμμόρφωσης με τους περιβαλλοντικούς κανόνες της ΕΕ και, από την άλλη, να ακολουθείς ένα μοντέλο ανάπτυξης που επιδεινώνει τα προβλήματα», υπογράμμισε ο Γκονζάτο.
Νόμοι «κομμένοι και ραμμένοι» για τους επενδυτές
Η Αλβανία έχει ψηφίσει αμφιλεγόμενους νόμους για τις «στρατηγικές επενδύσεις» και τις προστατευόμενες περιοχές. Περιβαλλοντικές οργανώσεις και διαδηλωτές καταγγέλλουν ότι οι ρυθμίσεις αυτές φωτογραφίζουν την προετοιμασία του εδάφους για έργα μεγάλης κλίμακας, όπως αυτό του Κούσνερ. Η ΕΕ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι αν τα Τίρανα επιμείνουν σε αυτή την τακτική, το κλείσιμο του περιβαλλοντικού κεφαλαίου των ενταξιακών διαπραγματεύσεων θα απομακρυνθεί ακόμη περισσότερο.
Ο Γκάμπριελ Σβάντερερ, εκτελεστικός διευθυντής της EuroNatur, δήλωσε ότι η βιασύνη της κυβέρνησης γεννά σοβαρές υποψίες: «Φαίνεται πως τα Τίρανα προσπαθούν να προλάβουν να εγκρίνουν όσα περισσότερα τουριστικά έργα μπορούν, προτού η ένταξη στην ΕΕ τα υποχρεώσει να συμμορφωθούν με πολύ αυστηρότερα περιβαλλοντικά κριτήρια. Θα ήθελα πολύ να πιστεύω κάτι διαφορετικό, αλλά αυτή τη στιγμή αυτό δείχνουν οι πράξεις της κυβέρνησης».
Το αεροδρόμιο του Αυλώνα και το νησί Σαζάν
Στη Βλόρα, τα σχέδια του Κούσνερ δεν είναι η μόνη εστία έντασης. Πιο βαθιά στο εσωτερικό, απέναντι από τη λιμνοθάλασσα, το νέο αεροδρόμιο της πόλης έχει μετατραπεί σε σύμβολο του ίδιου μοντέλου: έργα που προωθούνται σε ευαίσθητα οικοσυστήματα μέσα από αδιαφανείς διαδικασίες και καταγγελίες για ευνοιοκρατία. Το αεροδρόμιο ήταν προγραμματισμένο να λειτουργήσει το 2025, όμως έχει καθυστερήσει και πλέον βρίσκεται εγκλωβισμένο σε μια δικαστική διαμάχη ανάμεσα στους μετόχους και το αλβανικό κράτος.
Παράλληλα, ο Κούσνερ και η Ιβάνκα σχεδιάζουν να μετατρέψουν και το Σαζάν —το μοναδικό νησί της χώρας— σε ιδιωτικό πολυτελές θέρετρο. Ωστόσο, οι ντόπιοι είναι κατηγορηματικά αντίθετοι.
«Θέλουμε τη φύση όπως είναι, γιατί έτσι την απολαμβάνουμε», λέει ο Άγκρον Σεχάι, καθισμένος στο φορτηγάκι του δίπλα σε μια ξαπλώστρα μετά το μπάνιο του, δείχνοντας προς το Ζβέρνεκ και το Σαζάν. «Σήμερα μπορείς να πάρεις μια βάρκα και να πας στο Σαζάν. Αν χτιστούν τα θέρετρα, η πρόσβαση για εμάς θα κλείσει οριστικά».
Η τύχη ενός έθνους – «Δεν σταματάμε εάν δεν φύγει ο Ράμα»
Στα Τίρανα, οι διαδηλωτές χαρακτηρίζουν τις κινητοποιήσεις ως το πιο σημαντικό γεγονός στην Αλβανία από την πτώση του κομμουνισμού το 1991. Μέσα από τις αφίσες και τα συνθήματά τους, ζητούν μια νέα Αλβανία με μια ηγεσία που θα εκπροσωπεί ανθρώπους κάθε ηλικίας και κοινωνικής τάξης. Πρόκειται για μια προσπάθεια να πάρουν πίσω μια χώρα που εξακολουθεί να φέρει τα σημάδια της επώδυνης μετάβασης από την απομονωμένη κομμουνιστική δικτατορία του Ενβέρ Χότζα σε μια ανοιχτή ευρωπαϊκή δημοκρατία.
«Θεωρώ ότι αυτή είναι η πιο σημαντική στιγμή για εμάς τα τελευταία 30 χρόνια», δήλωσε ο Εμίρ Λεκίνι, ένας 21χρονος φοιτητής πληροφορικής από τα Τίρανα. «Είναι η πρώτη φορά που δεν φοβόμαστε να διαδηλώσουμε, μπορούμε πλέον να υψώσουμε τη φωνή μας και να διεκδικήσουμε αυτό που μας ανήκει».
Ο ίδιος τόνισε ότι οι κινητοποιήσεις δεν πρόκειται να σταματήσουν αν δεν παραιτηθεί ο Έντι Ράμα: «Δεν θα φύγουμε αν δεν φύγει ο Ράμα. Είναι στο χέρι του να αποφασίσει αν θα αποχωρήσει οικειοθελώς, αλλά εμείς δεν πάμε πουθενά μέχρι να αφήσει την καρέκλα του πρωθυπουργού. Είναι τόσο απλό».
Από την πρώτη συγκέντρωση την 1η Ιουνίου, ο αριθμός των διαδηλωτών αυξάνεται καθημερινά. Το κίνημα δεν περιορίζεται πλέον στην προστατευόμενη περιοχή Πίσε Πόρο-Νάρτα, αλλά διοχετεύει 35 χρόνια συσσωρευμένης απογοήτευσης από τη μετακομμουνιστική μετάβαση της Αλβανίας — μιας περιόδου στην οποία κυριάρχησαν δύο πρόσωπα: ο Ράμα και ο προκάτοχός του, Σάλι Μπερίσα.
Στο κάδρο των ευθυνών και ο Σάλι Μπερίσα
Ο Μπερίσα, αρχηγός του συντηρητικού Δημοκρατικού Κόμματος, κυβέρνησε την Αλβανία κατά διαστήματα από το τέλος του κομμουνισμού μέχρι το 2013 και θεωρείται ο «πατέρας» της δημοκρατικής Αλβανίας. Ωστόσο, πλέον βρίσκεται και ο ίδιος στο στόχαστρο των διαδηλωτών, οι οποίοι δηλώνουν απογοητευμένοι από ένα πολιτικό σύστημα που, όπως καταγγέλλουν, έφερε δεκαετίες διαφθοράς, χαμηλούς μισθούς και ανάγκασε τους Αλβανούς να μεταναστεύσουν.
«Αυτό δεν με αγγίζει», δήλωσε ο Μπερίσα στο Politico σχετικά με τα συνθήματα που ζητούν τη φυλάκισή του. «Πρέπει να μαθαίνεις να ζεις με αυτά. Τα φύλλα δεν πρέπει να σου κρύβουν τον κορμό του δέντρου. Και ο κορμός είναι ότι ο κόσμος ζητάει να φύγει ο Ράμα».
Στον Μπερίσα είχε απαγορευτεί η είσοδος στις ΗΠΑ το 2021 από την κυβέρνηση Μπάιντεν λόγω «εμπλοκής σε σημαντική διαφθορά», ενώ αργότερα του απαγορεύτηκε η είσοδος και στο Ηνωμένο Βασίλειο για φερόμενες διασυνδέσεις με το οργανωμένο έγκλημα. Ο ίδιος, ωστόσο, αποκάλυψε στο Politico ότι οι αμερικανικοί περιορισμοί εις βάρος του άρθηκαν την περασμένη Πέμπτη.
Ο Μπερίσα αρνείται κάθε κατηγορία και υποστηρίζει ότι οι κυρώσεις εναντίον του είχαν καθαρά πολιτικά κίνητρα. Μάλιστα, τις συνέδεσε με τις στενές σχέσεις του Ράμα με τον δισεκατομμυριούχο επενδυτή Τζορτζ Σόρος και τον γιο του, Άλεξ Σόρος, στο πλαίσιο —όπως ισχυρίζεται— μιας συντονισμένης προσπάθειας να εξοβελιστεί από την πολιτική σκηνή.
«Ήταν μια απευθείας ενέργεια του Έντι Ράμα και του Τζορτζ Σόρος. Και οι δύο άσκησαν έντονες πιέσεις εναντίον μου», υποστήριξε ο Μπερίσα. Σημειώνεται ότι ο Σόρος, εξέχων φιλελεύθερος δωρητής του Δημοκρατικού Κόμματος των ΗΠΑ, αποτελεί εδώ και χρόνια σταθερό στόχο της διεθνούς δεξιάς.
Παράλληλα, ο Μπερίσα δήλωσε ότι διαφωνεί με την περιβαλλοντική πολιτική της κυβέρνησης Ράμα, απέφυγε όμως να στηρίξει απόλυτα το κίνημα των πολιτών: «Δεν είναι δική μας διαμαρτυρία, δεν την οργανώσαμε εμείς», ξεκαθάρισε.
«Βάζουν μπετόν παντού»
Αντίθετα, η Γιορίδα Ταμπάκου, βουλευτής και ιδιαίτερα δημοφιλές στέλεχος του Δημοκρατικού Κόμματος, έχει βγει μπροστά, ασκώντας σκληρή κριτική για την καταστροφή του φυσικού πλούτου της Αλβανίας στον βωμό της τουριστικής ανάπτυξης.
«Στην πραγματικότητα καταστρέφουν το ίδιο το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που έχει η Αλβανία στον τουρισμό: τις μικρές εκτάσεις γης, τις παρθένες παραλίες, τα πανέμορφα μέρη που είχαν μείνει ανέγγιχτα. Βάζουν μπετόν παντού», δήλωσε η Ταμπάκου στο Politico, καλώντας την ΕΕ να ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στα Τίρανα.
«Όμως το ζήτημα δεν είναι μόνο περιβαλλοντικό, είναι και θέμα υγιούς ανταγωνισμού. Δεν μπορείς να αναθέτεις μια σύμβαση απευθείας σε κάποιον μόνο και μόνο επειδή έχει στενές σχέσεις με τον πρωθυπουργό, παρακάμπτοντας τις νόμιμες διαδικασίες», κατέληξε η Ταμπάκου.
Έργο ή οφθαλμαπάτη;
Σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες, η πίεση που ασκεί η ΕΕ σχετικά με το φυσικό καταφύγιο Πίσε Πόρο-Νάρτα φαίνεται να αποδίδει ήδη καρπούς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ισχυρίστηκε ότι ο υπουργός Περιβάλλοντος της Αλβανίας, Σοφγιάν Γιαουπάι, την ενημέρωσε πως «δεσμεύεται για την αναστολή των κατασκευαστικών εργασιών, καθώς και για τη διεξαγωγή μιας ολοκληρωμένης μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, σε ανοιχτή συνεννόηση με την κοινωνία των πολιτών».
Ωστόσο, τόσο ο Γιαουπάι όσο και ο Ράμα διαψεύδουν τα όσα αναφέρθηκαν στην Κομισιόν.
«Κατά τη διάρκεια τηλεδιάσκεψης στις 26 Μαΐου με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο υπουργός Γιαουπάι διευκρίνισε ότι δεν έχει υποβληθεί καμία τελική πρόταση για το έργο και ότι οι κατασκευαστικές εργασίες δεν έχουν ξεκινήσει, καθώς δεν έχει εκδοθεί καμία οικοδομική άδεια», δήλωσε εκπρόσωπος του υπουργείου στο Politico.
Από την πλευρά του, ο Έντι Ράμα επιμένει δημοσίως ότι η επένδυση θα προχωρήσει κανονικά — μια τοποθέτηση που έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τους ισχυρισμούς του υπουργείου του ότι το έργο «δεν υφίσταται» ακόμα.
Η πραγματικότητα στο πεδίο
Σε κάθε περίπτωση, μια επίσκεψη στην προστατευόμενη περιοχή αρκεί για να μιλήσουν τα στοιχεία από μόνα τους: τα τσιμεντένια θεμέλια από τις περιφράξεις που ξηλώθηκαν βρίσκονται ακόμα εκεί, όπως και ο δρόμος που διανοίχθηκε ειδικά για να ξεκινήσουν οι εργασίες.
Ο Ράμα ισχυρίζεται ότι ο συγκεκριμένος δρόμος φτιάχτηκε για την εξυπηρέτηση της τοπικής κοινότητας. Ωστόσο, ο Γιόνι Βόρψι, οικολόγος στην PPNEA (την παλαιότερη περιβαλλοντική ΜΚΟ της Αλβανίας), απορρίπτει τους ισχυρισμούς του πρωθυπουργού και αναρωτιέται με νόημα: «Ποια κοινότητα;».
«Δεν θα μας απομείνει καμία προστατευόμενη περιοχή αν… όποιος διαθέτει χρήματα μπορεί να τσιμεντοποιεί εκτάσεις μέσα σε αυτές», προειδοποιεί ο Βόρψι, καθώς ανεβαίνει στην κορυφή ενός λόφου κοντά στο σημείο όπου σχεδιάζεται το θέρετρο.
Από την κορυφή του λόφου, το άγριο νησί Σαζάν —όπου η οικογένεια Κούσνερ σχεδιάζει να χτίσει το δεύτερο θέρετρό της— διακρίνεται στο βάθος, ακόμα ανέγγιχτο από τον άνθρωπο.
Ο Βόρψι, όμως, φοβάται ότι αυτή η εικόνα έχει ημερομηνία λήξης, εκτός και αν η κυβέρνηση της Αλβανίας αλλάξει ρότα την ύστατη στιγμή. «Στο τέλος, παντού θα έχουμε μόνο πόλεις», καταλήγει.
