αυτήν που απεργάστηκε την απόσπαση εδαφών (της Μακεδονίας) από άλλο κράτος
ή αυτήν που θυσιάστηκε επειδή δίδασκε στα ελληνικά στη Μακεδονία;Ποια δασκάλα νομίζετε ότι τιμά σήμερα ο Δήμος Κορυδαλλού;
Αικατερίνη Χατζηγεωργίου
Η Ειρήνη Γκίνη (Μίρκα Γκίνοβα) γεννήθηκε το 1916 στην Ξανθόγεια του νομού Πέλλης και σπούδασε νηπιαγωγός και είχε «σλαβομακεδονική» εθνική συνείδηση. Εκεί έδρασε ως μέλος του ΕΑΜ και αργότερα του ΚΚΕ. Συγγενείς της συνδέθηκαν με την «Βουλγαρική Λέσχη Θεσσαλονίκης». Απέκτησε παιδί εκτός γάμου και εκείνη την εποχή θεωρήθηκε «ανάρμοστη ηθική συμπεριφορά», οπότε αποπέμφθηκε από το σχολείο της Άρνισσας στο οποίο υπηρετούσε ως δασκάλα.
Ταυτόχρονα αντιμετώπισε κατηγορίες για εκτέλεση δύο ατόμων, και έτσι πήγε στην Γιουγκοσλαβία όπου αναδείχθηκε σε καθοδηγητικό στέλεχος του ΝΟΦ (Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο) με έδρα τα Σκόπια το 1945. Βεβαίως, όταν η ΝΟΦ (και η ΣΝΟΦ) λέγανε «απελευθέρωση», εννοούσαν βέβαια την απόσπαση ελληνικών εδαφών, της Μακεδονίας δηλαδή, από τη Γιουγκοσλαβία. Να σημειωθεί εδώ ότι αναφορά στην ιδρυτική διακήρυξη της ΣΝΟΦ υπάρχει ακόμα και σήμερα στο Σύνταγμα του κράτους των Σκοπίων.
Το 1946 συνελήφθη μαζί με άλλα 6 μέλη του ΚΚΕ και εκτελέστηκε στις 26 Ιουλίου με την κατηγορία της συνωμοσίας για την απόσπαση ελληνικών εδαφών. Στα Σκόπια θεωρείται ηρωίδα. Δόθηκε το όνομά της σε εργοστάσιο το 1960, ενώ η κυβέρνηση του ακραίου εθνικιστή πρωθυπουργού Νικόλα Γκρουέφσκι του VMRO έστησε προτομή της στο Μοναστήρι το 2006. Επίσης, ο πολιτιστικός οργανισμός του Δήμου Ντέμιρ Κάπιγια φέρει το όνομά της. Τα στοιχεία προέρχονται από βιβλία του κ. Ι. Κολιόπουλου και του κ. Ι. Μιχαηλίδη.
Ο κος. Ευάγγελος Μαλλής με ενημέρωσε ότι η Ειρήνη Γκίνη έχει τιμηθεί από τον Δήμο Κορυδαλλού, στον οποίον υπάρχει οδός με το όνομά της. Έχει ήδη στείλει σχετική επιστολή στον νυν Δήμαρχο. Η ονοματοδοσία πιθανώς έγινε στο παρελθόν επί δημαρχίας δημάρχου προσκειμένου στο ΚΚΕ. Τι ακριβώς τιμά ο Δήμος Κορυδαλλού; τον αγώνα της εν λόγω να αποσπάσει ελληνικά εδάφη υπέρ μίας μεγάλης, ενιαίας, σλαβικής Μακεδονίας;
Δεδομένου ότι ήταν δασκάλα, θα πρότεινα στον Δήμο Κορυδαλλού να μετονομάσουν τον δρόμο σε Οδό Αικατερίνης Χατζηγεωργίου. Το βιογραφικό της. Γεννήθκε το 1882 στη Γευγελή και σπούδασε δασκάλα στο Μοναστήρι. Στις 14 Οκτωβρίου 1904, μόλις 24 ώρες μετά τη δολοφονία του Παύλου Μελά στη Στάτιστα της Καστοριάς, Βούλγαροι Κομιτατζήδες που είχαν αναθαρρήσει, έκαναν ολοκαύτωμα το σπίτι της Αικατερίνης Χατζηγεωργίου και την έκαψαν ζωντανή στο χωριό Γραίτσιστα (Ελληνικό), σε ηλικία 22 ετών.
Το 1938 βρέθηκε στο νεκροταφείο της Γευγελής ο τάφος της ηρωικής Ελληνίδας δασκάλας. Ο σταυρός, έγραφε: «Υπέρ της εις τον Θεόν των Ελλήνων πίστεως αγωνιζομένη, πυρί υπό των Βουλγάρων παραδοθείσα, ενθάδε κείμαι, Αικατερίνη Χατζηγεωργίου διδάσκαλος, 14 Οκτωβρίου 1904».
Στο «Μακεδονικόν Ημερολόγιον» του 1909 (σελ. 90) διαβάζουμε και ένα ποίημα που έγραψε προς τιμήν της ο ποιητής Γεώργιος Στρατήγης με τίτλο «Σε μια ηρωίδα».
«Παιδιά μου, γιατί χύνετε
δάκρυα με τόση λαύρα.
Κι όλα φορείτε μαύρα.
Στο έρμο αυτό σχολειό;
Έκαψαν τη δασκάλα μας
Βούλγαροι δολοφόνοι
Κέχουμε μείνει μόνοι
Χωρίς μανούλα πλειό.
Γιατί απ’ τη μάννα πιο πολύ
Μας αγαπούσε εκείνη
Η δόλια Αικατερίνη
Από τη Γευγελή
Της είπαν να παραδοθή
Τα τέρατα εκείνα
Μα αυτή σαν Μπουμπουλίνα
Ενώ πυροβολεί
Τους λέει «Δεν παραδίνεται
Ποτέ της μια Ελληνίδα»
Κι ως Λάκαινα ηρωίδα
Τρεις ώρες τους κρατεί
Μα τέλος την εκάψανε
Κεπέταξε στα ουράνια
Κεμάς σε μαύρη ορφάνια
Μας άφησε στη γη
Ω πλάστη, οι σπίθες που έβγαλε
Το ηρωικό της σώμα
Στο ουράνιο ας γίνουν δώμα
Αστέρια φωτεινά
Στης εκδικήσεως τη στιγμή
Να μας φωτάν το δρόμο
Να σπείρουμε τον τρόμο
Στην άτιμη γενηά»
Ας γίνει λοιπόν η αντικατάσταση, ώστε να τιμηθεί η ελληνίδα ηρωίδα δασκάλα, η οποία μετέδιδε το φλογερό της πάθος για τα ελληνικά γράμματα στα ελληνόπαιδα της Μακεδονίας, και αυτός ήταν ο λόγος που έκαναν ολοκαύτωμα το σπίτι της.
======
Η Αικατερίνη Χατζηγεωργίου
Η πλάκα που βρέθηκε στον τάφο της Αικατερίνης Χατζηγεωργίου το 1939.
Αν κάτι αναγνωρίζεται διεθνώς ως ελληνική ιδιαιτερότητα στο χώρο της τέχνης είναι η τραγωδία. Ίσως δεν είναι τυχαίο.
Διακόσια χρόνια τώρα οι Έλληνες προσπαθούν να δημιουργήσουν κράτος και δεν το έχουν καταφέρει με την έννοια που υπάρχει στη δυτική φαντασίωση. Η αδυναμία του φαίνεται σε περιόδους κρίσης. Οι ηγεσίες του προσπαθούν να προσκοληθούν σε κάποιον ισχυρό για να επιβιώσουν. Συνήθως το καταφέρνουν, αν κρίνουμε από τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα. Θα τα καταφέρουν και τώρα;
Γεωπολιτικά βρισκόμαστε σε έναν χώρο όπου αποτελούμε –θέλουμε, δεν θέλουμε– τον ένα πόλο μίας ισορροπίας. Δεν δημιουργήθηκε τυχαία αυτή η ισορροπία· αλλά η διατήρησή της είναι ενεργοβόρα. Περνάμε μια περίοδο με τις πλέον αδύναμες πολιτικές ηγεσίες και ο άλλος πόλος έχει δυναμικά χαρακτηριστικά – ο άλλος πόλος είναι η Τουρκία.
Οι κόσμοι μας είναι διαφορετικοί. Από τη δική μας πλευρά ένα χαοτικό φαινόμενο και από την άλλη μια συμπαγής μάζα, επιθετική και με συγκεκριμένες βλέψεις για ανατροπή της περιφερειακής ισορροπίας.
Τα δικά μας τα γνωρίζουμε, ένας χυλός που καλουπώνεται εύκολα. Η απέναντι πλευρά είναι το ακριβώς αντίθετο. Ένας συμπαγής εθνικισμός, διεκδικητικός και απειλητικός.
Τις τελευταίες ημέρες είδε το φως της δημοσιότητας στη γειτονική χώρα μια δημοσκόπηση της εταιρείας Konda που αξίζει να παρατεθεί:
«Ποιος ευθύνεται για τον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας;» ρωτήθηκαν οι Τούρκοι πολίτες. Και απάντησαν:
Ρωσία: 33,7%.
ΗΠΑ-ΝΑΤΟ: 48,3%.
Ουκρανία: 7,5%.
Ένα αντιδυτικό συναίσθημα είναι ηχηρά υπαρκτό στην Τουρκία. Και αυτό είναι ένα από τα ατού του Ερντογάν, ο οποίος το εκμεταλλεύεται. Το επικαλείται και διεκδικεί.
«Ποια η πολιτική ταυτότητά σου;» ήταν μια άλλη ερώτηση.
Εθνικιστής: 28% (το υψηλότερο διεθνώς).
Κεμαλιστής: 25% (μέσα σ’ αυτό σημαντικό τμήμα είναι εθνικιστές).
Συντηρητικός: 23% (και εδώ σημαντικό τμήμα εθνικιστές).
Γκρίζοι Λύκοι: 10% (αυτοί είναι ο ορισμός του ακραίου εθνικισμού).
Δημοκράτης: 9%.
Σοσιαλδημοκράτης: 7%.
Σοσιαλιστής: 7%
Φιλελεύθερος: 2%.
Ο ομολογημένος εθνικισμός κυριαρχεί. Στην Τουρκία ο εθνικισμός δεν είναι αμάρτημα. Δεν είναι εξοβελιστέος.
Αλλαγή από τη βάση με αυτά τα κοινωνικά χαρακτηριστικά δεν μπορεί να γίνει στη γειτονική χώρα. Μόνο μια συνεργασία των ελίτ μπορεί κάτι να κάνει, αλλά δεν είναι σίγουρο ότι το θέλει.
Ο Ερντογάν τα έχει καταφέρει. Κατέκτησε για τη χώρα του υψηλό βαθμό αυτονομίας στην εξωτερική πολιτική. Και έχει τα χαρακτηριστικά ισχυρού ηγέτη.
Στην ερώτηση της δημοσκόπησης «Έχουμε ανάγκη από ισχυρό ηγέτη;» (ένα από τα συνθήματα των ναζί), «ναι» απάντησε το 85%.
Η πλειονότητα των Τούρκων προσδοκά καλυτέρευση της ζωής από έναν ηγέτη, όχι από τους θεσμούς ή τη δημοκρατία. Με αυτά τα δεδομένα ο Ερντογάν συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες επανεκλογής στις εκλογές της επόμενης χρονιάς.
Ο Ερντογάν και η πολιτική του θα είναι εδώ.
Η Ελλάδα μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους διεκδίκησε –και εν πολλοίς πήρε– εδαφικές εκτάσεις που κατοικούνταν από Έλληνες. Μεγάλα τμήματα όμως του ελληνισμού έμειναν εκτός επικράτειας. Η μοίρα τους υπήρξε και συνεχίζει να είναι αξιοθρήνητη. Ένα ανερμάτιστο κράτος έχει εγκαταλείψει στην τύχη τους συγκροτημένες και διεθνώς αναγνωρισμένες ελληνικές κοινότητες και μειονότητες. Είναι αδιανόητη η ανικανότητα του πολιτικού προσωπικού και των ελληνικών θεσμών να τις υποστηρίξουν.
Αποκορύφωμα αυτής της ανικανότητας ήταν η παιδαριώδης διαχείριση του πολέμου στην Ουκρανία από τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Μια δυναμική ελληνική κοινότητα στην Ουκρανία εγκαταλείφθηκε και αυτή στην μοίρα της.
Οι δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών προκαλούν μόνο θυμηδία. Δεν υπάρχει καμιά εμπιστοσύνη των πολιτών προς το κράτος. Μια μικροελλαδική αντίληψη που θέλει την ησυχία της έναντι οποιουδήποτε ανταλλάγματος αναπαράγεται ως σύγχρονη ιδεολογία από τα ΜΜΕ. Και βρίσκει απήχηση σε μια κοινωνία όπου ο φόβος έχει καλλιεργηθεί εντέχνως.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία φαίνεται να ενισχύει τον Ερντογάν και την Τουρκία. Η γειτονική χώρα έχει απλώσει την πολιτική της σε όλα τα σημεία του ορίζοντα. Στα Βαλκάνια έχει αρωγό τον Αλβανό πρωθυπουργό Έντι Ράμα, μαζί με τον οποίο μεθοδεύουν την εξαφάνιση της ελληνικής μειονότητας. Με μια Αθήνα στο ρόλο του θεατή.
Τηρουμένων των αναλογιών, τέτοια ανικανότητα το ελληνικό κράτος δεν πρέπει να είχε ποτέ στην ιστορία του.
Ελληνική παρουσία υπάρχει και στα γειτονικά Σκόπια. Αλλά δεν επιτρέπεται καν η καταγραφή της. Η αθηναϊκή πολιτική είναι τόσο συμπλεγματικά επαρχιακή που θεωρεί πως θα πάρει εύσημα από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αν εγκαταλείψει εθνικές κοινότητες στην μοίρα τους.
Τα Βαλκάνια είναι ένας σημαντικός χώρος για την Ελλάδα. Αλλά η βαλκανική πολιτική της είναι ανύπαρκτη. Και όμως, υπάρχουν Βαλκάνιοι οι οποίοι προσβλέπουν στην ελληνική παρουσία. Θεωρούν την Ελλάδα ως μια χώρα με την οποία μπορούν να συνεργαστούν σε ισότιμη βάση και προσβλέπουν στη διάχυση ενός πολιτισμού τον οποίο γνωρίζουν, αγαπούν και εκτιμούν. Ίσως περισσότερο από πολλούς Έλληνες. Δεν είναι καθόλου σίγουρο πως στην ελληνική πρωτεύουσα έχουν γνώση αυτού φαινομένου.
Πριν από περίπου έναν χρόνο ο υπουργός Εξωτερικών έφερε στη Βουλή νομοσχέδιο, το οποίο και ψηφίστηκε, με ηχηρές δηλώσεις για τη μεταρρύθμιση του υπουργείου που θα επιτευχθεί με την εφαρμογή του.
Στην τελευταία ενημέρωση των διπλωματικών συντακτών πριν από λίγες ημέρες ο εκπρόσωπος του υπουργείου Αλέξανδρος Παπαϊωάννου ρωτήθηκε από δημοσιογράφο εάν έχει ανατεθεί σε ξένη, μεγάλη εταιρεία συμβούλων –και ειδικότερα στην PricewaterhouseCoopers – το «σχέδιο μεταρρύθμισης» ή μέρος αυτού του υπουργείου Εξωτερικών. Δηλαδή, έχουμε μια νέα μεταρρύθμιση έναν χρόνο μετά την πρώτη.
Αλλά το ζήτημα δεν βρίσκεται εδώ. Προσέξτε τι δήλωσε ο εκπρόσωπος:
«Κοιτάξτε να δείτε, για να είμαστε ξεκάθαροι. Το υπουργείο Εξωτερικών έχει ζητήσει στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης τεχνική βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη μεταρρύθμισή του. Στο πλαίσιο αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί μόνη της να επιλέξει ποιος θα αναλάβει αυτήν τη βοήθεια. Από εκεί και πέρα, οποιοδήποτε ερώτημα έχετε για το ποιος θα κάνει, τι θα κάνει, αυτά μπορείτε να τα απευθύνετε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεν είμαι αρμόδιος εγώ να απαντήσω».
Δηλαδή, ο ένας από τους δύο πνεύμονες του κράτους, το υπουργείο Εξωτερικών (ο άλλος είναι το υπουργείο Εθνικής Άμυνας), δηλώνει πως άλλοι, πλην αυτού, είναι αρμόδιοι να μεταρρυθμίσουν τη δομή και τη λειτουργία του.
Δεν μπορούσε το ίδιο το υπουργείο Εξωτερικών να το κάνει; Ούτε αυτό μπορούν να κάνουν;
Τώρα, γιατί χρειάζεται νέος εκσυγχρονισμός; Μα για να δαπανηθούν κάποια χρήματα από το Ταμείο Ανάκαμψης, με το αζημίωτο για τους διαχειριστές.
Ειρήσθω εν παρόδω πληροφορίες υποστηρίζουν ότι τις μεγάλες δουλειές του Ταμείου θα αναλάβουν εταιρείες μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών και οι ελληνικές θα λειτουργήσουν ως υπεργολάβοι.
Όλα αυτά συμβαίνουν με τον πόλεμο στην Ουκρανία να βρίσκεται σε εξέλιξη και με άδηλο ακόμη το αποτέλεσμά του. Ένας πόλεμος που δεν μπορεί να εξηγηθεί με τη λογική. Και οι Ρώσοι μπορούσαν να πάρουν αυτά που διεκδικούν στις διαπραγματεύσεις με διπλωματικό τρόπο και οι Ουκρανοί να αποδεχθούν την ουδετερότητά τους χωρίς ανθρώπινες θυσίες και καταστροφές.
Γιατί ο πόλεμος;
Η Δύση εμφανίζεται προς το παρόν ενωμένη, αλλά δεν είναι. Και όσο οι επιπτώσεις του πολέμου γίνονται εμφανείς, οι διαφοροποιήσεις θα ενταθούν.
Στη Δύση υπάρχει ένας υποδώριος διχασμός που δεν είναι σίγουρο ότι θα αποκαλυφθεί. Είναι ο διχασμός μεταξύ των αγγλοσαξωνικών χωρών και της λοιπής Ευρώπης. Προς το παρόν η λοιπή Ευρώπη χάνει κατά κράτος. Αλλά ίσως το αδιέξοδο στο οποίο έχει οδηγηθεί να την ξυπνήσει.
Από τις 6 ως τις 9 Απριλίου θα λάβει χώρα το 7ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, όχι σε μια οπουδήποτε περιοχή της χώρας, αλλά εκεί όπου άνθισε η Δελφική Αμφικτυονία, ο προπομπός του ΟΗΕ!
Του Δημήτρη Μάρδα, Καθηγητή Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, Π. Αν. Υπουργού Οικονομικών και Υφ/γού Εξωτερικών
Διαβάζοντας τα ονόματα όλων των ομιλητών διαπιστώνεται ότι απουσιάζουν ηχηρά ονόματα Ρώσων και Ουκρανών, οι χώρες των οποίων βρίσκονται στο επίκεντρο της πρόσφατης πολεμικής σύρραξης.
Οι ερμηνείες της εξέλιξης αυτής είναι δυο: Είτε δεν προσκλήθηκαν, είτε προσκλήθηκαν και δεν αποδέχθηκαν την πρόκληση. Η πρώτη ερμηνεία, αν και άκομψη ενέργεια αν συνέβη, είναι μάλλον εκτός συζήτησης. Ως προς τη δεύτερη, ένα τέτοιο φόρουμ είναι ό,τι καλύτερο για να προβληθούν οι θέσεις των αντιμαχομένων δίνοντας παράλληλα την ελπίδα μιας αναπάντεχης προσέγγισης.
Αν προσκλήθηκαν λοιπόν και δεν αποδέχθηκαν την πρόσκληση προτάσσοντας ένα σύνολο από αιτίες, που συνδέονται με τον εκεί πόλεμο –ενώ αυτές δεν υφίστανται όταν συμμετέχουν σε άλλες διεθνείς συναντήσεις, βλ. Αττάλεια– τότε ας προβληματιστούμε για δυο πράγματα. Τόσο για την εμβέλεια του Φόρουμ, όσο και για το «βάρος» της χώρας μας. Αιτίες και προφάσεις για μη συμμετοχή πρωτοκλασάτων πολιτικών σε διεθνείς συναντήσεις –που θεωρούνται κορυφαίες– υπάρχουν πάντοτε πολλές! Η οποιαδήποτε όμως άρνησή τους θέτει εύλογα ερωτήματα!
Δεν είναι υπερβολή να ισχυριστούμε ότι η Ελλάδα χάνει έδαφος σε θέματα διεθνούς διπλωματίας κατά την πρόσφατη περίοδο. Αντίθετα η Τουρκία αναβαθμίζεται. Η δεύτερη ας σημειωθεί, ότι παραμένει ανοιχτή στους Ρώσους μεγιστάνες και στα χρήματά τους, πουλά υπερσύγχρονα όπλα στους Ουκρανούς, έχει αφήσει ανοιχτό τον αναέριό της χώρο στους Ρώσους και τέλος δεν αντιμετωπίζει κυρώσεις από τη Δύση αν και παραμένει «εκτός γραμμής»!
Η αναβάθμιση της χώρα μας διεθνώς συνδέεται με τη χρήση όλων των εργαλείων που οφείλει να ενεργοποιεί η εξωτερική της πολιτική. Βέβαια οφείλουμε πρώτιστα να πείσουμε τη διεθνή κοινότητα για τη σοβαρότητά μας και τη βαρύνουσα σημασία που μπορούμε να έχουμε σε νευραλγικά θέματα επίλυσης κρίσεων.
Δεκάδες Ινστιτούτα και Κέντρα Ερευνών σε όλο τον πλανήτη εξυπηρετούν τις ανάγκες της εξωτερικής πολιτικής των χωρών τους. Το βλέπουμε και εντός των κρατών–μελών της Ένωσης. Η ΕΕ και η σε εμβρυακή ηλικία Κοινή Εξωτερική της Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας δεν εμποδίζει στην ανάπτυξη διπλωματικών πρωτοβουλιών σε εθνικό επίπεδο!
Όταν προτείναμε παλαιότερα τη δημιουργία ενός Θερινού Νταβός, που θα λειτουργούσε σε νησί, φέροντας ως όνομα «Το νησί της Τέχνης και της Φιλοσοφίας», τότε κάποιοι τρόμαξαν από την αυτονόητη ιδέα, καθώς απορρύθμιζε τον συμβατικό τρόπο σκέψης τους. Η πρόταση που αφορούσε μια επένδυση της τάξης των 2-3 δισεκατομμυρίων ευρώ, προκάλεσε το διεθνές ενδιαφέρον σε κάθε παρουσίαση στη Ν. Υόρκη κ.ά. (βλ. αναλυτικότερα, https://mardas.eu//wp-content/uploads/2018/06/Stratigiki_Anaptiksis.pdf σελ. 12-14).
Ένας από τους σκοπούς του νησιού αυτού θα ήταν η διπλωματική αναβάθμιση της Ελλάδας, καθώς θα λειτουργούσε ως διαρκής χώρος διαβούλευσης και επίλυσης προβλημάτων, κρίσεων και πολλών άλλων ζητημάτων με επίκεντρο της ειρήνη!
Ο ιστορικός Πίτερ Φράνκοπαν εξηγεί γιατί οι μέρες που ζούμε είναι οι πιο σημαντικές από τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου ΠολέμουΟ καθηγητής Παγκόσμιας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και διευθυντής του Κέντρου Βυζαντινής Ερευνας «Σταύρος Νιάρχος», Πίτερ Φράνκοπαν. Φωτ. ANDY LO PO
Την προσωπικότητα και τα κίνητρα δράσης του Βλαντιμίρ Πούτιν πολλοί προσπάθησαν να ερμηνεύσουν τον τελευταίο μήνα. Στο παιχνίδι μπήκαν αναπόφευκτα και οι ιστορικοί. Ο ίδιος ο Ρώσος πρόεδρος έκανε αναφορές στο παρελθόν με την πεποίθηση πως θα έβρισκε εκεί και τις δικαιολογίες για τις αποτρόπαιες πράξεις του. «Είναι κάτι που κάνει άλλωστε συνεχώς», λέει στην «Κ» ο Πίτερ Φράνκοπαν, καθηγητής Παγκόσμιας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και διευθυντής του Κέντρου Βυζαντινής Ερευνας «Σταύρος Νιάρχος».
Στην πρόσφατη διάλεξή του στην Ουάσιγκτον στον κύκλο των ετήσιων διαλέξεων προς τιμήν της Θάλειας Ποταμιάνου που θεσμοθετήθηκε το 2020, ο παγκοσμίου φήμης συγγραφέας ενέταξε σε μια ομιλία για τη βυζαντινή κληρονομιά της Ελλάδας και ορισμένα πολύ ενδιαφέροντα σχόλια για την πρόσφατη εισβολή στην Ουκρανία. Με την αφορμή αυτή παραχώρησε στην «Κ» αποκλειστική συνέντευξη.
«Εχει μεγάλο ενδιαφέρον για μένα ως ιστορικό να βλέπω πως ηγέτες επικαλούνται την ιστορία για τους δικούς τους λόγους. Εκτός από τον πρόεδρο Πούτιν, κοιτάξτε την Κίνα όπου οι αρχαίοι Δρόμοι του Μεταξιού έχουν γίνει κεντρικό αφήγημα της εξωτερικής πολιτικής της την τελευταία δεκαετία. Στο Brexit ακούστηκαν πολλά για την επιτυχημένη πορεία της Βρετανίας πριν από την Ενωμένη Ευρώπη. Ο πρόεδρος Τραμπ εξελέγη όχι με το σύνθημα “Ας κάνουμε την Αμερική σπουδαία”, αλλά “Ας κάνουμε την Αμερική σπουδαία ξανά”. Εντούτοις, η επιστροφή στο παρελθόν είναι κυνική και επιλεκτική. Είναι για να προσφέρει σε κάποιους ηγέτες ένα συγκεκριμένο αφήγημα για το πού είναι ένας λαός σήμερα και το πού πρέπει να στοχεύσει. Στην Ευρώπη πάλι δεν παρατηρούμε ιδιαίτερα τέτοια φαινόμενα. Δεν υπάρχει κάποιος στρατηγικός στόχος άλλωστε, καθώς αυτό που ενδιαφέρει τους Ευρωπαίους είναι να μπορούν να ταξιδεύουν, να ασκούν εμπορικές δραστηριότητες με χαμηλό οικονομικό κόστος».
Για τον Φράνκοπαν ο Πούτιν είναι εγγύτερα στην κληρονομιά του Βυζαντίου από εκείνη της ΕΣΣΔ καθώς –όπως λέει– χρησιμοποιεί και το θρησκευτικό συναίσθημα συνδεδεμένο με την ορθόδοξη εκκλησία της Ρωσίας ώστε να έχει απήχηση σε μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. «Από την άλλη, η ΕΣΣΔ είχε και τον Μαρξ που της έδειχνε την κατεύθυνση του μέλλοντος, δηλαδή την παγκόσμια επανάσταση του προλεταριάτου. Δεν μπορεί ο Πούτιν να προσφέρει τέτοια προοπτική στον λαό του οπότε η ιστορία του δίνει μια άλλη εναλλακτική». Ο ιστορικός –με πατέρα έναν ευγενικής καταγωγής Κροάτη και μητέρα Σουηδέζα– ειδικεύεται στην αρχαία Ελλάδα αλλά στην περίοδο από το 300 μ.Χ. έως και το 1.500 μ.Χ. σε μια ευρύτερη περιοχή που φτάνει από τη Ρωσία και την Ουκρανία έως τη Συρία.
Πώς κρίνει τα γεγονότα του τελευταίου μήνα; «Αυτές οι εβδομάδες που ζούμε είναι οι πιο σημαντικές από τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Σίγουρα υπήρχαν και άλλα ορόσημα: από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και την 11η Σεπτεμβρίου έως την εμφάνιση του ΙSIS. Αυτά επηρεάσαν τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων. Ομως τα γεγονότα της Ουκρανίας θα φτάσουν να επηρεάσουν δισεκατομμύρια ανθρώπους. Δεν είναι μόνο οι δύσμοιροι Ουκρανοί, ο θάνατος αμάχων, η τραγική έξοδος από τη χώρα τους. Ούτε μόνο οι τιμές της ενέργειας και των τροφίμων που θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν και τους επόμενους μήνες», τονίζει ο ιστορικός. «Αυτό έχει βαρύτατες συνέπειες στους φτωχούς του πλανήτη. Η προσοχή των παγκόσμιων ΜΜΕ και των ηγετών είναι στραμμένη στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, όμως μπορεί να δούμε να συμβαίνουν φαινόμενα στον αναπτυσσόμενο κόσμο, που έχουμε να βιώσουμε από την πείνα στην Αιθιοπία το ’80».
Ο Πούτιν είναι εγγύτερα στην κληρονομιά του Βυζαντίου από εκείνη της ΕΣΣΔ. Η ΕΣΣΔ είχε τον Μαρξ, ο Πούτιν έχει το θρησκευτικό συναίσθημα και την Ιστορία.
Η γενιά μας
Τόλμησα να ρωτήσω τον ιστορικό που μόλις έκλεισε τα 51 του χρόνια, πώς αισθάνεται η δική μας γενιά για τον πόλεμο: «Ημασταν τυχεροί που μεγαλώσαμε και σταδιοδρομήσαμε εν ειρήνη και ευημερία, που αναπτύξαμε την ανεκτικότητα και τη θέληση να περάσουμε μηνύματα στις επόμενες γενιές για το πώς είναι δυνατόν να οικοδομηθούν φιλίες και συμμαχίες. Αυτός ο κόσμος κατέρρευσε πια σε μια νύχτα», υπογράμμισε. Λογικό δεν είναι λοιπόν εμείς οι δημοκρατικοί πολίτες να αισθανόμαστε ανήμποροι να σταματήσουμε έναν πόλεμο και μια ανθρωπιστική τραγωδία; «Είμαι αντίθετος στο να ενδώσουμε στην ανημποριά. Πιστεύω στον πραγματισμό και όχι στην ηττοπάθεια. Πιστεύω πως οι κυβερνήσεις μπορούν να κάνουν εμπνευσμένες παρεμβάσεις όχι μόνον για να προστατεύσουν τη ζωή των πολιτών αλλά και για να τη βελτιώσουν. Σημαντικό για τη δυτική ηγεσία είναι να μπορέσει να δράσει ορθά κάτω από πίεση ώστε να περιορίσει τους κινδύνους που προέρχονται από την κρίση αυτή».
Είμαστε όμως καταδικασμένοι να ξαναζούμε την Ιστορία; Και τι ρόλο μπορούν να παίξουν οι ιστορικοί για να το αποφύγουμε; «Απαιτείται από την ηγεσία του δυτικού κόσμου να ακούσει πολλές διαφορετικές φωνές από ανθρώπους διαφορετικών ειδικοτήτων και πεδίων, να συγκεντρώσει από παντού σοφία ώστε να μπορέσει να ερμηνεύσει τι σημαίνει αυτή η “σκοτεινή καταιγίδα” για τις ζωές όλων μας. Οι ιστορικοί από τη δική τους πλευρά μπορούν και αυτοί να συμμετέχουν στη διαδικασία ανασύροντας από το παρελθόν παραδείγματα προς αποφυγήν αλλά και λύσεις που στάθηκαν αποτελεσματικές. Σκεφτείτε την πείρα που έχουμε σωρεύσει από το πώς οι κοινοί μας πρόγονοι χειρίστηκαν τρομερές καταστροφές, λιμούς, πολέμους».
Η άγνοια των δυτικών
Ο Φράνκοπαν κάνει μια τομή ως ιστορικός τοποθετώντας τη Δύση στο επίκεντρο της δικής του αφήγησης. Μπήκα στον πειρασμό να τον ρωτήσω αν οι ηγέτες αλλά και οι πολίτες του δυτικού κόσμου μπορούν να κατανοήσουν πώς σκέπτονται οι Ασιάτες, οι Αφρικανοί, οι Αραβες. «Οι περισσότεροι δυτικοί ηγέτες ίσως δεν έχουν την παιδεία για την κατανόηση αυτή ούτε οι ίδιοι ούτε οι σύμβουλοί τους. Το ίδιο συμβαίνει και με τους πολίτες. Ρωτήστε οποιονδήποτε αναγνώστη σας να πει το όνομα από έναν Αραβα τραγουδιστή, έναν Ινδό δισεκατομμυριούχο ή έναν Κινέζο σταρ του κινηματογράφου. Δεν νομίζω να πάρετε απάντηση. Δείξτε όμως μια φωτογραφία του Τζεφ Μπέζος, του Τομ Κρουζ ή του Μπέκαμ στη Βομβάη, στο Λάγος ή στη Σαγκάη και θα δείτε την αναγνωρισιμότητά τους. Αν θέλουμε να κατανοήσουμε τους άλλους πρέπει κατ’ αρχάς να δείξουμε ενδιαφέρον για τους σκοπούς, τις φιλοδοξίες, τους στόχους και τους φόβους τους και μετά να δούμε πώς θα μπορούσαμε να συνεργαστούμε. Το έχουμε κάνει αυτό με την Αφρική, την Ασία, τη Μέση Ανατολή, τη Ρωσία ή την Κίνα; Η απάντηση είναι όχι».
Το Πεκίνο
Στην παρούσα κρίση δύο ερωτήματα έχουν τη μεγαλύτερη βαρύτητα: Τι θα κάνει η Κίνα έναντι της Ρωσίας και αν ο Πούτιν έχει όντως την πρόθεση να χρησιμοποιήσει χημικά ή πυρηνικά όπλα. «Η γνώμη μου είναι ότι το Πεκίνο έχει κάνει περισσότερα βήματα από ό,τι έπρεπε για να κάνει πλάτες στη Μόσχα. Είναι σίγουρο από την άλλη ότι δεν θέλει να διακινδυνεύσει και τη σχέση με την Ουάσιγκτον. Δεδομένης όμως της επιδείνωσης της σχέσης αυτής τα τελευταία χρόνια, ίσως να υπάρχει και η πεποίθηση ότι η Κίνα δεν έχει να κερδίσει πολλά αν συνεργαστεί με τις ΗΠΑ. Οσο για τα πυρηνικά, νομίζω πως δεν μπορούμε να αποκλείσουμε τίποτε σε μια σύγκρουση. Αν και έχει σταλεί στους Ρώσους ένα καθαρό μήνυμα για να μην κάνουν κλιμάκωση, θα ήταν λάθος να πούμε πως δεν υπάρχει καμία τέτοια περίπτωση».
ΣΗΜΕΙΩΣΗ “ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΩΝ” Η Μαρία Παπαδοπούλου επανέρχεται και αναλύει την παράμετρο της Κίνας στην Ουκρανία με την εμβρίθεια που μας έχει συνηθίσει.
Πρόλογος.
Το άρθρο που ακολουθεί, αποτελεί συνέχεια του προηγούμενου μου άρθρου με τον τίτλο «Ουκρανία : Ποιος αλήθεια ξεκίνησε αυτόν τον πόλεμο και γιατί?» που φιλοξένησαν οι «Ανιχνεύσεις» και δημοσιεύτηκε στις 9 Μαρτίου 2022.
Σκοπός του άρθρου είναι να επιτρέψει στον αναγνώστη να αποκτήσει τεκμηριωμένες πληροφορίες, που στην χώρα μας ,ελάχιστα βλέπουν το φως της δημοσιότητας. Ωστόσο οι πληροφορίες αυτές είναι ικανές να εφοδιάσουν τον αναγνώστη με περισσότερη και πιο εμπεριστατωμένη γνώση, συγκριτικά με αυτήν που του παρέχεται σήμερα.
Πολλές μάλιστα, από αυτές τις πληροφορίες των οποίων οι πηγές παρατίθενται μετά το τέλος του άρθρου κι επισημαίνονται στο κείμενο του με τους αντίστοιχους εκθέτες αριθμοδότησης τους (σε μπλε χρώμα), διακινήθηκαν σε εντελώς ανύποπτο χρόνο, ακόμα κι αρκετά έτη πριν από αυτόν τον πόλεμο και χαρακτηρίζονται από σοβαρό βαθμό εγκυρότητας.
Σήμερα οι πληροφορίες αυτές έχουν κυριολεκτικά χαθεί, καθώς έχουν θαφτεί κάτω από τις αναρίθμητες ειδήσεις που διοχετεύονται και κατακλύζουν καθημερινά τον ημερήσιο, ντόπιο και διεθνή, τύπο και ΜΜΕ. Το γεγονός αυτό θολώνει το γενικότερο τοπίο και δεν επιτρέπει την σε βάθος μελέτη και κατανόηση του.
Εν κατακλείδι, το άρθρο αυτό φιλοδοξεί, πως η γνώση που εξασφαλίζουν οι πληροφορίες που παρέχονται στον αναγνώστη θα συνεπικουρήσουν αρκετά ώστε αυτός να εξετάσει πλέον κάτω από ένα εντελώς διαφορετικό πρίσμα τα τεκταινόμενα σήμερα που θα του επιτρέψει να διεισδύσει στα γεγονότα, υποβάλλοντας τα σε μία στερεοσκοπική οπτική, ώστε να προχωρήσει μόνος του στους αναγκαίους συνειρμούς που θα του επιτρέψουν στην συνεχεία να σχηματίσει σφαιρική αντίληψη των πραγμάτων και προσωπική άποψη, καθώς και να ερμηνεύσει τα γεγονότα, ξεκλειδώνοντας τις αντίστοιχες λογικές απαντήσεις που αιτιολογούν πολλά από αυτά που στις μέρες μας παρουσιάζονται ετερόκλητα, παράλογα, αντιφατικά, μυστηριώδη κι αναιτιολόγητα σε αυτόν τον τόσο αιφνίδιο(?) πόλεμο.
Ενα στερεόγραμμα μιας εικόνας είναι σχεδιασμένο να «ξεγελά» τον ανθρώπινο εγκέφαλο έτσι ώστε να αντιλαμβάνεται μία τρισδιάστατη εικόνα (3D) σε μία δισδιάστατη απεικόνιση. Για να γίνουν αντιληπτά τα τρισδιάστατα σχήματα, ο εγκέφαλος πρέπει να παρακάμψει την κανονικά αυτόματη λειτουργία της εστίασης και της ταυτόχρονης κίνησης και των δύο οφθαλμών και να εστιάσει στερεοσκοπικά. Μια τεχνική για να δείς την τρισδιάτατη εικόνα, είναι να πλησιάσεις τα μάτια σου πολύ κοντά στο κέντρο της εικόνας να εστιάσεις στο βάθος κι αργά να την απομακρύνεις. Υπάρχουν στερεογράμματα που κρύβουν εντελώς διαφορετικές τρισδιάστατες εικόνες από τις δυσδιάστατες που αντιλαμβάνεται αρχικά ο ανθρώπινος εγκέφαλος.
Η Γιάλτα είναι μια όμορφη, μικρή και γραφική παραθαλάσσια πόλη-λιμάνι του Ευξείνου Πόντου, της τάξης των 81.000 κατοίκων, που βρίσκεται , κάπου εκεί στις ανατολικές ακτές της Κριμαίας.
Α.ΓΙΑΛΤΑ, ΕΝΑ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΧΩΡΙΣ ΔΡΑΚΟ.
Έως και την εποχή του μεσοπολέμου το πιο σημαντικό που είχε ίσως να επιδείξει η Γιάλτα ήταν πως υπήρξε η πατρίδα του Ρώσου λογοτέχνη Άντον Τσέχωφ. Αλλά αυτό, εδώ που τα λέμε, λίγοι το γνωρίζουν.
Αυτό, όμως, που με βεβαιότητα γνωρίζουν όλοι είναι ότι εκεί στα τέλη του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, στις 4 Φεβρουαρίου 1945 οι Τρεις Μεγάλοι, Ρούσβελτ, Τσόρτσιλ και Στάλιν, παρέα με έναν τέταρτο , τον Γάλλο στρατηγό Ντε Γκολ, που εκτελούσε χρέη εγγυητή των συμφωνηθέντων, συνδιασκέφθηκαν στην ρομαντική Γιάλτα.
Η συνδιάσκεψη αυτή που διεξήχθη στο εν λόγω, σοβιετικό τότε, θέρετρο της άλλοτε Αρχαίας Ταυρίδας (νυν Κριμαίας) η οποία υπήρξε ο προορισμός του μυθικού Ιάσωνα και των αρχαίων Ελλήνων Αργοναυτών, ποια άλλη κωδική ονομασία θα μπορούσε να πάρει, πέρα από την ονομασία «Αργοναύτης» ?
Αυτήν εντέλει πήρε !
Κατά πως λένε οι φήμες, την βδομάδα που έλαβε χώρα ο «Αργοναύτης», δηλαδή από την 4η έως και την 11η Φεβρουαρίου 1945, οι Τρεις Μεγάλοι, ΗΠΑ- Ηνωμένο Βασίλειο και ΕΣΣΔ, δηλαδή οι Σύμμαχοι που είχαν ενώσει τις δυνάμεις τους όλο το προηγούμενο διάστημα του πολέμου εναντίον των φασιστικών και ναζιστικών δυνάμεων του Άξονα (με πρωτοστατούσες σε αυτόν τις Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία, Βουλγαρία κλπ), συσκέπτονταν πλέον στην Γιάλτα ως οι αδιαμφισβήτητοι νικητές του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, έχοντας μοναδικό τους σκοπό να ορίσουν τους νέους κανόνες παγκόσμιας διακυβέρνησης, να μοιράσουν μεταξύ τους τις γεωπολιτικές σφαίρες επιρροής τους στον πλανήτη και να κατανείμουν τους μεταξύ τους ρόλους στην νέα τότε τάξη πραγμάτων, που ακόμα σκάρωναν κι έμελλε να διαμορφωθεί ώστε να συγκροτηθούν εν συνεχεία τα στρατόπεδά της.
Ηδη από τον Οκτώβριο 1944 Τσόρτσιλ και Στάλιν πάνω σε ένα μπακαλοτέφτερο είχαν αποφασίσει σε γενικές γραμμές πως θα διαμοιράσουν τον κόσμο
Βλέπετε, για να κρατούνται τα πράγματα σε μια ισορροπία, ως είθισται, κάποιος πρέπει να παίζει τον κακό, κάποιος πρέπει να παίζει τον καλό και κάποιος τον άσχημο…
Αυτοί είναι οι βασικοί ρόλοι. Από εκεί και πέρα εξαρτάται από την οπτική γωνία του καθενός κι είναι θέμα καθαρά υποκειμενικής του αισθητικής και κοσμοθεώρησης ποιόν θέλει να βλέπει ως κακό, ποιόν θέλει να βλέπει ως καλό και ποιόν ως άσχημο …Τελικά, από ότι φαίνεται οι Τρείς Μεγάλοι τα βρήκαν σε εκείνη την Συνδιάσκεψη της Γιάλτας και κατένειμαν τους μεταξύ τους ρόλους.
Έκτοτε τα πράγματα στον πλανήτη εν πολλοίς ισορρόπησαν και τόσο οι χώρες τους, όσο και τα κράτη που υπάγονταν στις γεωπολιτικές σφαίρες επιρροής του καθενός, όπως τις συμφώνησαν, γνώρισαν (κακήν κακώς, όπως θέλετε πάρτε το) μια πρωτόφαντη, για την ανθρώπινη ιστορία, περίοδο , ας την πούμε, ειρήνης κι ηρεμίας, διάρκειας περίπου 77 χρόνων.
Το κακό ήταν πως οι Τρείς Μεγάλοι, στα 1945 δεν είχαν προβλέψει ότι στην πορεία θα τους προέκυπτε κι ένας Τέταρτος Μεγάλος παίκτης, με τον οποίο δεν φρόντισαν να έρθουν σε συμφωνία, τον αγνόησαν και δεν τον κάλεσαν καν στην Γιάλτα…Μια φορά Παγκόσμια σύρραξη δεν είχαμε μέχρι τώρα, επομένως το πράγμα θεωρητικώς λειτούργησε…
Βλέπετε όταν έκαναν τις συμφωνίες τους στα 1945 και συσκέπτονταν στην Γιάλτα, η Κίνα ήταν ήδη γονατισμένη, προσπαθώντας ακόμα να ανατάξει από τις ‘Άνισες Συνθήκες των Πολέμων του Οπίου (1839-1858) . Eπιπλέον, βρισκόταν ήδη ακόμα κατεχόμενη από άκρου εις άκρον από τον αντίπαλο Ιαπωνικό Στρατό, ενώ για τα επόμενα 4 χρόνια που ακολούθησαν ύστερα από το τέλος του Β’ Π.Π. βρέθηκε να βυθίζεται (την ίδια περίοδο με την χώρα μας) σε έναν αιματηρό και βίαιο εμφύλιο πόλεμο.
Ποιος δηλαδή στα 1945 να την λογαριάσει…!! ??
Αλλά αυτά τα ιστορικά γεγονότα εξιστορήθηκαν, στο άρθρο μου « Οι Σχέσεις Κίνας-Ρωσίας και πως επηρεάζουν τον Κόσμο» , όπου ο απληροφόρητος αναγνώστης μπορεί να ανατρέξει για να ενημερωθεί κι ο πληροφορημένος για να τα θυμηθεί ..
Κοινώς και για να λέμε τα πράγμα με το όνομα τους, εκεί στα 1945 και στην Συνδιάσκεψη της Γιάλτας, κατά πως δείχνουν τα πράγματα, δεν υπήρχε χώρος για την Κίνα. Οι Τρείς Μεγάλοι υποτίμησαν και δεν υπολόγισαν διόλου την εν λόγω χώρα ως έναν μελλοντικό τους αντίπαλο, ούτε και πρόβλεψαν ποτέ το ενδεχόμενο πως περίπου μία 20ετία αργότερα , συγκεκριμένα την 16η Οκτωβρίου 1964, η Κίνα θα πυροδοτούσε την πρώτη της πυρηνική βόμβα, κατατάσσοντας τον εαυτό της πλέον στις πυρηνικές δυνάμεις…
Εικόνα από την 1η δοκιμή πυρηνικής βόμβας της Κίνας στις 16.10.1964
Αυτή ακριβώς η υποτίμηση των Τριών Μεγάλων ήταν ακριβώς πέντε χρόνια αργότερα, από τότε που η Κίνα έγινε πυρηνική δύναμη, στις 15 Οκτωβρίου του 1969 κι ενόσω ακόμα εξελισσόταν ο Σινο-Ρωσικός διασυνοριακός πόλεμος, που οδήγησε τους Εταίρους της Γιάλτας, στην πρώτη μεταξύ τους μεγάλη διαφωνία που δεν αφορούσε τίποτα άλλο από τον τρόπο αντιμετώπισης της συγκεκριμένης χώρας, δηλαδή ποιάς άλλης, της Κίνας.
Αυτό έγινε όταν βρέθηκαν στην ανάγκη οι Σοβιετικοί διπλωμάτες, να προειδοποιήσουν την Ουάσιγκτον για τα σχέδια της Μόσχας «να εξαλείψει την Κινεζική απειλή και να απαλλαγεί από αυτόν τον σύγχρονο τυχοδιώκτη με πυρηνική επίθεση», ζητώντας από τις ΗΠΑ να παραμείνουν ουδέτερες, οπότε οι ΗΠΑ τους άδειασαν .Αυτή ακριβώς η υποτίμηση των Τριών Μεγάλων ήταν ακριβώς πέντε χρόνια αργότερα, από τότε που η Κίνα έγινε πυρηνική δύναμη, στις 15 Οκτωβρίου του 1969 κι ενόσω ακόμα εξελισσόταν ο Σινο-Ρωσικός διασυνοριακός πόλεμος, που οδήγησε τους Εταίρους της Γιάλτας, στην πρώτη μεταξύ τους μεγάλη διαφωνία που δεν αφορούσε τίποτα άλλο από τον τρόπο αντιμετώπισης της συγκεκριμένης χώρας, δηλαδή ποιάς άλλης, της Κίνας.
Ο Ανατόλι Ντομπρίνιν, δηλαδή ο τότε σοβιετικός πρεσβευτής στις ΗΠΑ, βρέθηκε στην δυσάρεστη θέση, ύστερα από τις διαβουλεύσεις του με τους Αμερικανούς διπλωμάτες εταίρους του, να μεταφέρει την απάντηση των ΗΠΑ στον τότε Πρόεδρο της ΕΣΣΔ, Λεονίντ Μπρέζνιεφ, χρησιμοποιώντας την χαρακτηριστική φράση: «Οι Αμερικανοί μας πρόδωσαν !»[1] για να περιγράψει την άρνηση των ΗΠΑ να παραμείνουν ουδέτερες σε περίπτωση πυρηνικής επίθεσης των Σοβιετικών εναντίον της Κίνας.
Λίγο οξύμωρο βέβαια – και μάλιστα ειδικά για εκείνη πλέον την εποχή που λυσσομανούσε ο Ψυχρός Πόλεμος 0.1 – να λέει ένας Σοβιετικός για έναν Αμερικάνο, πως αυτός τον πρόδωσε, έτσι δεν είναι?
Στην φράση όμως αυτή του τότε Σοβιετικού διπλωμάτη, εμπεριέχεται όλο το νόημα κι η ουσία μιας Συμμαχίας, όπως αυτή που στερεώθηκε κάποτε στην Γιάλτα !
Οι Σύμμαχοι, μπορούν να έχουν αντίπαλα μεταξύ τους συμφέροντα και κατά καιρούς να συγκρούονται ή να «κλέβουν» κάτι ο ένας από τον άλλο ή ακόμα και να διεξάγουν μεταξύ τους Ψυχρούς Πολέμους που ποτέ δεν θα οδηγηθούν σε θερμούς, αλλά όταν διακυβεύεται η μεταξύ τους συμφωνημένη και χαραγμένη σε σταθερή, διαχρονική βάση και σε παγκόσμια κλίμακα αρχιτεκτονική ασφαλείας, τότε τα συμφέροντα τους συγκλίνουν κι επανενώνονται.
Είναι, σαν λέμε, ζήτημα επιβίωσης τους …
Για την ιστορία το παραπάνω περιστατικό, τελικά δεν το εξέλαβαν οι Σοβιετικοί ως «προδοσία των Δυτικών εταίρων τους» διότι η άρνηση των ΗΠΑ στα 1969 να συγκατανεύσουν σε μια πυρηνική επίθεση των Σοβιετικών κατά της Κίνας στηρίχθηκε στην δική τους προηγούμενη άρνηση στην αντίστοιχη πρόταση των ΗΠΑ του 1964 να επιτεθούν από κοινού με πυρηνικά όπλα εναντίον της Κίνας προτού αυτή προλάβει να πυροδοτήσει την πρώτη πυρηνική της βόμβα…
Από τότε μέχρι και σήμερα, όπως όλοι γνωρίζουμε, κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι.. Το αυλάκι αυτό όμως, είτε κάποιες φορές το ποτάμι φούσκωνε, είτε στέρευε, πάντα πάνω κάτω στις ίδιες θέσεις βρίσκονταν. Κανείς τεκτονικός σεισμός δεν το είχε μετακινήσει…
Το δε οικοδόμημα της συμφωνηθείσας κάποτε στην Γιάλτα παγκόσμιας αρχιτεκτονικής ασφαλείας, είτε δεχόταν φτιασιδώματα κι ανακαινίσεις, αλλάζοντας, από καιρού εις καιρόν, μορφές και σχήματα είτε όχι, πάντα εκεί βρισκόταν κι οι αρχικοί του ένοικοι- συνεταίροι , μπορεί, που και που, να γκρίνιαζαν ή να μάλωναν ή ακόμα και να «σκοτώνονταν» μεταξύ τους ή να άλλαζαν μεταξύ τους ορόφους και διαμερίσματα αλλά πάντα οι ίδιοι διαχειρίζονταν το όλο οικοδόμημα. Κανείς τρίτος ( ή μάλλον πιο σωστά τέταρτος) δεν είχε ποτέ αμφισβητήσει τα κεκτημένα τους, την ιδιοκτησία και την κατοχή τους στο οικοδόμημα .
Κι ήρθε η ώρα που οι συνθήκες αυτές έμελλαν να αλλάξουν , γιατί εμφανίστηκε ο Τέταρτος Διεκδικητής….
Β. ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΑΥΤΟ, ΕΧΕΙ ΔΡΑΚΟ !
Την 3.12.2020 ο διευθυντής των υπηρεσιών πληροφοριών των ΗΠΑ επί Προεδρίας Ντόναλντ Τράμπ, κύριος Τζον Ράτκλιφ έκανε την παρακάτω δήλωση:
Ο διευθυντής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών Τζον Ράτκλιφ επί Προεδρίας Ντόναλντ Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, Πέμπτη, 3 Δεκεμβρίου 2020, στην Ουάσιγκτον.
« Η μεγαλύτερη απειλή για την δημοκρατία και την ελευθερία στον κόσμο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο , είναι η Κίνα.»[2]
Αλλά , πολύ σύντομα ήρθε να την ακολουθήσει και να προστεθεί πάνω σε αυτήν μία άλλη…Βαρύγδουπη δήλωση αυτή του κυρίου Ράντκλιφ .
Την 10.2.2021η πρώτη δήλωση που προχώρησε ο νεοεκλεγείς τότε Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζόε Μπάϊντεν, σε δραματικό μάλιστα τόνο, ήταν η ακόλουθη:
« Πέρασα δύο ώρες στο τηλέφωνο χωρίς διακοπή με τον Σι Τζινπίνγκ. Αν δεν κάνουμε τίποτα θα μας συντρίψουν!»[3]
Σι Τινπινγκ – Πρόεδρος Κίνας
Όπως βλέπετε , στις ΗΠΑ, κάποια πράγματα παραμένουν στέρεα, σταθερά, ακλόνητα κι ανεπηρέαστα, ανεξαρτήτως των κομματικών πεποιθήσεων του εκάστοτε Προέδρου…
Αυτό θα πει στις μέρες μας, σύγχρονο Κράτος !Όπως βλέπετε , στις ΗΠΑ, κάποια πράγματα παραμένουν στέρεα, σταθερά, ακλόνητα κι ανεπηρέαστα, ανεξαρτήτως των κομματικών πεποιθήσεων του εκάστοτε Προέδρου…
Κι όσο κι αν ακουστεί αιρετική η άποψη, μάλλον το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού , σε εκείνη την μεγάλη χώρα που σήμερα ονομάζεται Ρωσική Ομοσπονδία και διοικείται από έναν «αιμοβόρο» και προσφάτως χαρακτηρισθέντα ως «δολοφόνος-δικτάτορας», Πρόεδρο με το όνομα Βλαντιμίρ Πούτιν.
– Ο Τέταρτος Διεκδικητής
The Killer
Ο Τέταρτος Διεκδικητής, ήταν πάντοτε υπομονετικός κι ακάματος. Οι κινήσεις του ήταν πάντοτε προσεκτικές, μετρημένες, καλοζυγιασμένες και προπάντων όχι κραυγαλέες. Άλλωστε ανέκαθεν είχε έφεση στα παιχνίδια στρατηγικής..
Το σκάκι λέγεται ότι εκεί κάπου στον 9ο-10ο αιώνα έφτασε στην Ρωσία και στην Δυτική Ευρώπη από τους διάφορους Ευρωπαίους κι Άραβες, που στα μακρινά ταξίδια τους, από και προς την Άπω Ανατολή, συνήθιζαν να το παίζουν μεταξύ τους, για να περνούν την ώρα τους, στις διασταυρώσεις που συναντιούνταν και στα χάνια που βρίσκονταν πάνω στους κόμβους του Δρόμου του Μεταξιού…
Αυτός ο δρόμος είχε τρείς διαδρομές με την παλαιότερη από αυτές να εντοπίζεται κάπου στον 9ο αιώνα.
Αρχαίος Δρόμος ! Οι ίδιες διαδρομές ακολουθούνται ακόμα μέχρι σήμερα…
Δηλαδή ο Τέταρτος Παίχτης, δεν είχε να κάνει τίποτα άλλο , πέρα από το να ακολουθήσει την πεπατημένη, σε μια σύγχρονη της έκδοση.
Αυτήν την πεπατημένη ακολούθησε η Κίνα κι έφτασε , εδώ και πολύ καιρό, στην σύγχρονη Ουκρανία !
Όπως ήδη καταλάβατε, το παραμύθι αυτό, που μόλις ξεκινά, έχει Δράκο !
Για αυτό ας προετοιμαστούμε να τον αντιμετωπίσουμε, να ανακαλύψουμε και να μελετήσουμε τις κινήσεις του και τις μεθόδους που ακολούθησε για να φτάσει και να μπει στην Ουκρανία. Σε μια χώρα δηλαδή, που, ελλείψει άλλων, αποτελεί την Ανατολική Πύλη εισόδου του προς την Ευρώπη κι εξ αυτής της αιτίας εξεχούσης στρατηγικής σημασίας τόσο για την Κίνα, όσο και για τους υπόλοιπους παίκτες..
Γ. ΟΙ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΔΡΑΚΟΥ
Οι κινήσεις της Κίνας, εξελίχθηκαν κλιμακωτά και χρειάστηκαν κάποια χρόνια ώστε να αποδώσουν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα.
Βλέπετε στους Δράκους, δεν τους αρέσουν τα φώτα της ράμπας, προτιμούν τις κουίντες. Δεν συγκινούνται από χολιγουντιανούς εντυπωσιασμούς, δρουν στα σκοτεινά και βγαίνουν αθόρυβα από τις ανήλιαγες φωλιές τους, πετώντας από το στόμα τους φωτιές, μόνον σαν θα έρθει η κατάλληλη ώρα να ορθωθούν απρόσμενα κι από το πουθενά μεγαλοπρεπείς μπροστά σου..
Στόχος των κινήσεων- η Ευρώπη.
Για να έλθουν απτά κι εξασφαλισμένα αποτελέσματα, η Κίνα δούλεψε εντατικά, σιωπηρά κι αποφασιστικά όλο το προηγούμενο διάστημα, ενώ φρόντισε επιμελώς να διεκπεραιώσει όλη την απαιτούμενη κι αναγκαία προδικασία ώστε να ανοίξει για αυτήν διάπλατα η πόρτα της Ουκρανίας που θα της επέτρεπε κατόπιν την θριαμβευτική είσοδο της στην Ευρώπη.
Η Ευρώπη για την Κίνα είναι ο επόμενος μεγάλος στόχος, που όταν τον κατακτήσει θα της ανοίξει η πόρτα του Ατλαντικού ώστε να συνεχίσει τον δρόμο της προς Νότιο Αμερική, Ειρηνικό και πίσω πάλι στην Κίνα, έχοντας περιδέσει με τον τρόπο αυτό κι εξαρτήσει μέσω του One Belt One Road, σχεδόν ολόκληρο τον πλανήτη.
Κι όσο για την ίδια την Ευρώπη, η Κίνα όλο το προηγούμενο χρονικό διάστημα προλείαινε το έδαφος, συνάπτοντας συγχρόνως στρατηγικές, προνομιακές σχέσεις , με κάποιες επιμέρους Ευρωπαϊκές χώρες-κλειδιά, όπως λόγου χάριν η Γερμανία κι η Γαλλία.
Ουκρανία , το μέσο για την επίτευξη του στόχου.
Σε κάθε περίπτωση οι Κινέζικες κινήσεις με την είσοδο τους στην Ουκρανία, υποδήλωναν με άκρα σαφήνεια σε όλους τους υπόλοιπους, πως είχαν στρατηγικό βάθος και πως η Ουκρανία, μια πρώην σοβιετία , υπαγόμενη πλέον στις χώρες της ΚΑΚ (*σ.σ.: Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών που δημιουργήθηκε μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και τις αποσχίσεις πρώην σοβιετιών- πλέον μέλη της), ήταν και εξακολουθεί να παραμένει για την Κίνα απλώς το αναγκαίο κι απαραίτητο μέσο για την πλήρη κι ολοκληρωτική κατάκτηση, με ήπια μέσα, της Ευρώπης.
Νοουμένης ως Ευρώπης τον συνασπισμό όλων των κρατών της γηραιάς ηπείρου, των οποίων η συνεργασία είναι, μεταξύ άλλων, εκ των ουκ άνευ ώστε το πρόγραμμα ONE BELT ONE ROAD – εμπνεύσεως του Κινέζου Προέδρου Σι Τζινπινγκ, που ανέβηκε στην εξουσία της χώρας του το 2012 – να καταστεί δυνατόν να συνεχίσει την πορεία του προς Ατλαντικό.
Γιατί πχ πώς θα φτάσεις. οδεύοντας από τα ανατολικά. στο Ολλανδικό λιμάνι του Ρότερνταμ εάν δεν περάσεις πρώτα από την Ουκρανία κι έπειτα από την Πολωνία?
Αυτήν την ιδέα, του ελέγχου δηλαδή των ενδιάμεσων προορισμών, η Κίνα ποτέ μέχρι σήμερα δεν την εγκατέλειψε κι ούτε παραιτήθηκε ποτέ από αυτήν και για να την ολοκληρώσει απαιτούνταν πρωτίστως η συνεργασία της Ουκρανίας που θα της άνοιγε την πόρτα η οποία στην συνέχεια θα την οδηγούσε στην αγκαλιά της Ευρώπης…
Το φλέρτ..
Η Αρπαγή της Ευρώπης, έργο του Αναγεννησιακού Ιταλού ζωγράφου Τιτσιάνο
Mιας Ευρώπης, πολύφερνης νύφης, συγκροτούμενης σήμερα από τις άλλοτε αντίπαλες κι αλληλοσυγκρουόμενες δυνάμεις του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, με ετερόκλητα μεταξύ τους συμφέροντα και σκοπούς, που σταδιακά υποχωρούσαν ή για την ακρίβεια κάποιες από αυτές ήδη από μακρού χρόνου καλόβλεπαν το επίμονο φλερτ της Κίνας, προσδοκώντας ότι αυτό θα τις απελευθέρωνε από το πιεστικό σφιχταγκάλιασμα που τους είχαν αναγκαστικά επιβάλλει κάποτε οι συμφωνίες της Γιάλτας.
Η συνολική συμφωνία ΕΕ-Κίνας για τις επενδύσεις (CAI) εντέλει υπογράφηκε και δεν ήταν φυσικά ούτε τυχαίο αποτέλεσμα, ούτε μια βιαστική κίνηση. Ήταν απόρροια πολυετών , εντατικών προσπαθειών και συνεχών εκατέρωθεν διαπραγματεύσεων που διήρκεσαν τουλάχιστον 7 ολόκληρα χρόνια κι οδήγησαν τελικά την 30η Δεκεμβρίου 2020 σε κατ’ αρχήν συμφωνία , μετά από μια εικονική Σύνοδο Κορυφής μεταξύ των ηγετών της ΕΕ και της Κίνας που έλαβε χώρα εκείνη την συγκεκριμένη ημέρα[4].
Η Ευρώπη χαρακτήρισε την υπογραφή της Συνθήκης αυτής ως «τηνπιο φιλόδοξη εμπορική συμφωνία που είχε ποτέ η Κίνα με τρίτο μέρος». Πράγματι έτσι ήταν !
Σι Τζινγπίνγκ (πάνω αριστερά) , Σάρλ Μισέλ (πάνω δεξιά) , Ανγκελα Μέρκελ (κάτω αριστερά) , Εμάνουελ Μακρόν (κάτω μέση) και Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν (κάτω δεξιά). Εικονική τηλεδιάσκεψη- Σύνοδος Κορυφής για την υπογραφή της Μεγάλης Εμπορικής Συμφωνίας ΕΕ-ΚΙΝΑΣ. 30.12.2020.
Η προσωρινή ματαίωση του γάμου.
Ωστόσο η συμφωνία αυτή έμελλε να ανασταλεί κι αυτό συνέβη τον περασμένο Μάϊο (2021) ύστερα από παρέμβαση της Ουάσιγκτον[5].
Επομένως ήταν οι ΗΠΑ αυτές οι οποίες, πρώτες άρχισαν να θέτουν φραγμούς στην περαιτέρω προέλαση του Πεκίνου προς την Ευρώπη κι αυτό το έπραξαν με προμετωπίδα την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Σιντζιάνγκ. Ασφαλώς κι η καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων στην Σιντζιάγκ, δεν ήταν ένα πρόσφατο φαινόμενο, αλλά μέχρι την ωμή είσοδο της Κίνας στην Ευρώπη η ευαισθησία των ΗΠΑ ειδικά ως προς το θέμα των Ουιγούρων εξαντλούνταν σε κάποιες φωνές διαμαρτυρίας που ποτέ προηγούμενα δεν είχαν λάβει αντίστοιχη ένταση και τέτοια έκταση.
Αναμφίβολα, η κίνηση αυτή των ΗΠΑ συνιστούσε μια δραστική, σχεδόν δεσποτική, επέμβαση, στέλνοντας στην Ευρώπη ένα ισχυρό μήνυμα από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Οι κυρώσεις επιβλήθηκαν από τις ΗΠΑ τον Μάρτιο του 2021 κι αναφέρονταν σε αρκετούς Κινέζους αξιωματούχους απαιτώντας από τους Ευρωπαίους πλήρη συμμόρφωση κι αναγκαστική σύμπλευση, σέρνοντας εντέλει ολόκληρη την ΕΕ σε πάγωμα της Συμφωνίας της με την Κίνα.
Ήδη, άλλωστε είχαν προηγηθεί οι σοβαρές επιφυλάξεις σύσσωμων των Αμερικάνων αλλά και κάποιων Ευρωπαίων αξιωματούχων που εξέφραζαν σοβαρές επιφυλάξεις απέναντι στην πιθανότητα σύναψης μια μεγάλης εμπορικής συμφωνίας Κίνας-ΕΕ. Οι αντιδράσεις αυτές προοιώνιζαν την καθολική άρνηση του Μεγάλου Αδελφού σε αυτόν τον αδόκητο και τόσο ανεπιθύμητο γάμο, που θα έμπαζε την Κίνα να στρογγυλοκάθεται στα λημέρια του .
Οι προξενήτρες.
Η Γαλλία: Για να είμαστε ειλικρινείς και να λέμε τα πράγματα με το όνομα τους, η Μεγάλη Εμπορική Συμφωνία Κίνας –ΕΕ, δεν θα είχε ποτέ της μέλλον και δεν θα είχε ποτέ της συναφθεί, εάν ο Γάλλος Πρόεδρος κύριος Εμανουέλ Μακρόν, δεν την υποστήριζε ενθέρμως και δεν την είχε υπογράψει.
Κατά πως φαίνεται, ο Γάλλος Πρόεδρος είχε κάνει κι αυτός με την σειρά του την αναγκαία προεργασία, πολύ πριν προχωρήσει στην από 9.11.2019 συνέντευξη του στον Economist . Η συνέντευξη αυτή ήταν το αποτέλεσμα όλων των προηγούμενων προσπαθειών που , που με την δήλωση του ότι «Το ΝΑΤΟ είναι Εγκεφαλικά Νεκρό»[6 ] , σηματοδοτούσε κι επισήμως πλέον την επικείμενη στροφή της χώρας του..
Μια δήλωση, ωστόσο, που συνέχιζε την παράδοση των αρραβώνων Κίνας-Γαλλίας, που είχε προ πολλού προηγηθεί, ξεκινώντας από το μακρινό 2013 επί εποχής Προεδρίας Φρανσουά Ολάντ, με την επίσκεψη εκείνο τον Νοέμβριο του τότε Γάλλου Προέδρου στην Κίνα κατά την οποία η China Aviation Supplies Holding Company σύναψε συμφωνία αγοράς 18 αεροσκαφών Α330 και 42 αεροσκαφών Α320 από την Airbus , με τους Κινέζο και Γάλλο Προέδρους να υπογράφουν άλλες 18 συμφωνίες για αμοιβαία συνεργασία και τον κρατικό γαλλικό ενεργειακό γίγαντα EDF να ενώνει τα χέρια του με την China General Nuclear Power Group.
Μια σχέση που εδραιώθηκε και στερεώθηκε γερά το 2017 όταν οι δύο χώρες εισήλθαν σε έναν επιπλέον διμερή μηχανισμό, που ονομάζεται Διάλογος Υψηλού Επιπέδου για τις Ανταλλαγές Ανθρώπων , με τον οποίο προωθούσαν την πολιτιστική και επιστημονική τους συνεργασία.Μια παράδοση που σύσφιξε ακόμα περισσότερους τους δεσμούς της τον Νοέμβριο του 2015 όταν επισκεπτόμενος για δεύτερη φορά την Κίνα ο κύριος Ολάντ εξασφάλιζε την υποστήριξη της, εναντίον των προτάσεων των ΗΠΑ, που αφορούσαν την Συνθήκη του Παρισιού για το Κλίμα.
Διάλογος, ο οποίος κατόπιν οδήγησε το 2019 τον νέο Γάλλο Πρόεδρο κύριο Μακρόν κατά την διάρκεια του ταξιδιού του στην Κίνα τον Οκτώβριο, να ενώνει κι αυτός με την σειρά του τα χέρια του με το Πεκίνο εκφωνώντας την σχετική ομιλία του στην China International Import Expo που πραγματοποιήθηκε στη Σαγκάη. Μια ομιλία που είχε ως αποτέλεσμα Γαλλία και Κίνα να υπογράψουν άλλες επιπλέον 40 συμφωνίες. αξίας 15 δις δολαρίων, που περιλαμβάνουν τους τομείς του εμπορίου, του τουρισμού, της υγείας, της αεροπορίας, της ενέργειας, της αμυντικής βιομηχανίας και της ψηφιακής τεχνολογίας, με τον Πρόεδρο Μακρόν να αναφέρεται σε διπλωματικό θρίαμβο !
Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, αριστερά, στις 9.1.2018 χαιρετά, ενώ περπατά με τον Κινέζο Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ κατά τη διάρκεια τελετής καλωσορίσματος του στην Μεγάλη Αίθουσα του Λαού στο Πεκίνο
Ο θρίαμβος αυτός, εν συνεχεία άνοιξε τον δρόμο στην Airbus για την υπογραφή συμβολαίου άλλων 34δις δολαρίων που αφορούσε την προμήθεια 300 αεροσκαφών στον κινεζικό αεροπορικό τομέα κι έφερε τις δύο χώρες το επόμενο διάστημα ακόμα πιο κοντά ώστε να αναλαμβάνουν κοινές επιχειρήσεις έρευνας κι ανάπτυξης στους τομείς της αεροδιαστημικής και των μολυσματικών ασθενειών.
Το δε διμερές εμπόριο Κίνας –Γαλλίας, από 11,5δις δολάρια το 2000 ξεπερνά πλέον σήμερα τα 62δις δολάρια ετησίως, με την Κίνα να έχει καταστεί πλέον η 2η πιο σημαντική πηγή γαλλικών εισαγωγών και να γίνεται αντίστοιχα ο 7ος μεγαλύτερος εξαγωγικός προορισμός γαλλικών προϊόντων κι υπηρεσιών. Χρυσές δουλειές !!! [7]
Σημειωτέον ότι οι γαλλικές εξαγωγές κατείχαν το 1,4 % του μεριδίου της κινεζικής αγοράς, όταν οι ρωσικές κατέχουν μόλις το 0,8%!!!
Όλα τα παραπάνω , αποτέλεσαν για την Γαλλία την εύλογη αιτία που ώθησε τον Γάλλο Πρόεδρο κύριο Μακρόν σε αντάλλαγμα της τόσο αποδοτικής για την χώρα του κινεζικής συνεργασίας να περιορίζεται πλέον στις σχεδόν υποκριτικές συστάσεις του προς τους παρόχους κινητής τηλεφωνίας, που δραστηριοποιούνται εντός Γαλλίας, να αποφύγουν την συνεργασία με την Huawei και το Κινέζικο 5G, χωρίς ωστόσο να τους αποκλείει προς το παρόν να συνάψουν αντίστοιχες γαλλοκινεζικές συμφωνίες, σπρώχνοντας πίσω και μεταθέτοντας τυχόν αντίστοιχες απαγορεύσεις για μετά το 2028 και βλέπουμε..
Η παραπάνω ήξεις-αφήξεις δήλωση Μακρόν, ξεκάθαρα αντιστεκόταν κι αποσκιρτούσε από το πρόγραμμα Clean Path των ΗΠΑ , που απαιτεί με στόχο την εθνική ασφάλεια των κρατών μελών της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, την απαγόρευση της διείσδυσης του κινέζικου 5G στα δίκτυα τηλεπικοινωνιών των συμμάχων .
Με λίγα λόγια, όπως δείχνουν τα πράγματα, οι Δρόμοι του Μεταξιού της Γαλλίας και της Κίνα οδήγησαν στην ένθερμη προσέγγιση της Γαλλίας του κυρίου Μακρόν με την Κίνα του κυρίου Σι Τζινπίνγκ και σε αντίστοιχου βαθμού σύσφιξη των μεταξύ τους σχέσεων αποτελώντας μέρος της προσπάθειας της Γαλλίας να θεωρηθεί αυτή ως η φωνή της Κίνας στην Ευρώπη. [8].
Οι δε κινήσεις αυτές, ας μην έχουμε καμία αμφιβολία ότι παρακολουθούνταν στενά και με αετίσια προσήλωση από τα γεράκια των ΗΠΑ, καθώς έβλεπαν την Ευρώπη να γλιστρά σταθερά μέσα από τα χέρια τους.
Η AUKUS δεν αποτελούσε, λοιπόν, τίποτα περισσότερο από μέρος της απάντησης των ΗΠΑ, που αποστέρησε την Γαλλία από κάποια εκ των κερδών που είχε απολαύσει ως τώρα από την Γαλλο-Κινεζική συνεργασία, εξαιτίας της οποίας, εξασφαλίζοντανη αποδοχή της και ξεκλείδωνε αργά και σταθερά η πόρτα μέσα από την οποία ήσυχα-ήσυχα η Κίνα θα φώλιαζε στην θερμή αγκαλιά της Ευρώπης, εξώνοντας από αυτήν τον προηγούμενο «εραστή» της..Οι δε κινήσεις αυτές, ας μην έχουμε καμία αμφιβολία ότι παρακολουθούνταν στενά και με αετίσια προσήλωση από τα γεράκια των ΗΠΑ, καθώς έβλεπαν την Ευρώπη να γλιστρά σταθερά μέσα από τα χέρια τους.
Ανγκελα Μέρκελ – Σι Τζιπινγκ σε μία από τις πολυάριθμες συναντήσεις τους
Πάντως, εάν της Γαλλίας της αρέσει γενικώς το «φαίνεσθαι» , στην πραγματικότητα άλλος ήταν αυτός που εδώ και καιρό κατείχε το «είναι» και διεκδικούσε, σεμνά και ταπεινά , τον δικαιωματικό χαρακτηρισμό του ως Η Φωνή της Κίνας στην Ευρώπη..
Η Γερμανία: Όσο για την Γερμανία, αυτά έχουν ήδη ειπωθεί διεξοδικότερα στο άρθρο μου «Αφγανιστάν , Το Σύγχρονο Μεγάλο Παιχνίδι» που δημοσιεύτηκε στις «Ανιχνεύσεις» την 12 Σεπτεμβρίου 2021 στο οποίο μπορεί να ανατρέξει ο αναγνώστης για λεπτομερέστερη ενημέρωση ή για να τα θυμηθεί.
Εδώ προς το παρόν θα αρκεστούμε στις αναφορές του συγκεκριμένου άρθρου πως η Γερμανία είχε ήδη τουλάχιστον από το έτος 1984, αρχίσει να αναπτύσσει στενές εμπορικές σχέσεις με την φτωχή τότε Κίνα [9].
Μάλιστα η πρώτη Ευρωπαϊκή χώρα που σύναψε σχέσεις και διασύνδεσε εκείνο το έτος επίσημα την οικονομία της, ήδη επί Καγκελαρίου Helmut Kohl με την Κίνα κατά την επίσκεψή του στο Πεκίνο, ήταν η Γερμανία.
Συγκεκριμένα, πλήθος μεγάλων γερμανικών βιομηχανικών εταιρειών (βλ.Siemens, Volkswagen, Basf κλπ) μετέφεραν από εκείνη την εποχή τα παραρτήματα των εργοστασίων τους στο κινεζικό έδαφος όπου όλα τα προηγούμενα χρόνια, χρησιμοποιώντας κινέζους εργάτες και πρώτες ύλες, παρήγαγαν φτηνά τα προϊόντα τους, ενώ κατόπιν τα πουλούσαν τα κρατικά γερμανικά ταμεία.πανάκριβα στον υπόλοιπο κόσμο και στην διεθνή αγορά, θησαυρίζοντας οι ίδιες και γεμίζοντας με τους αντίστοιχους φόρους
Η πολύχρονη αυτή «φιλία» συνεχίζεται μέχρι τις μέρες μας. Στις 28 Μαρτίου 2022, ο υφυπουργός Εξωτερικών Deng Li συναντήθηκε με την αντιπροσωπεία που αποτελείται από τον Πρόεδρο του Γερμανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου στην Κίνα – Βόρεια Κίνα και τον τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Volkswagen Group China Stephan Wöllenstein, καθώς και τον Εκτελεστικό Διευθυντή κι Επικεφαλής Εκπρόσωπο του Επιμελητηρίου Jens Hildebrandt αλλά και τον εκλεγμένο Πρόεδρο του Επιμελητηρίου και Διευθύνοντα Σύμβουλο της Daimler Greater China Ltd. Κύριο Hubertus Troska [10.α].Ο Ντενγκ Λι είπε ότι, φέτος συμπληρώνονται 50 χρόνια από τη σύναψη διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Κίνας και Γερμανίας και πως τα τελευταία 50 χρόνια, η οικονομική και εμπορική συνεργασία ήταν πάντα ένας σταθεροποιητικός παράγοντας στις σχέσεις Κίνας-Γερμανίας, με τις γερμανικές επιχειρήσεις όπως η Volkswagen και η Daimler να έχουν εξερευνήσει σε βάθος τις δυνατότητες της κινεζικής αγοράς και να έχουν συμβάλει θετικά στην προώθηση της εις βάθος ανάπτυξης της ρεαλιστικής συνεργασίας Κίνας-Γερμανίας. Το Γερμανικό Επιμελητήριο διατηρεί από καιρό στενές ανταλλαγές και συνεργασία με την Κίνα και κατά τον Κινέζο Υφυπουργό έχει χρησιμεύσει ως σημαντική γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ Κίνας και Γερμανίας.
Ο Κινέζος Υφυπουργός Εξωτερικών Deng Li (δεξιά) συναντά στις 28.3.2022 τον τον Διευθύνοντα Σύμβουλο του Volkswagen Group China Stephan Wöllenstein (αριστερά). Την ώρα που στην Ουκρανία χάνονται ζωές οι Γερμανοί κάνουν με τους Κινέζους μπίζνες..
Σήμερα η Κίνα που βοήθησε την Γερμανία να ανταπεξέλθει στην ύφεση της οικονομικής κρίσης της περασμένης δεκαετίας, αποτελεί την πρώτη στρατηγική επένδυση για την Γερμανία [10].
Η κυρία Μέρκελ. από τότε που είχε εκλεγεί το 2005 Καγκελάριος της Γερμανίας κι έως την λήξη της θητείας της, είχε ταξιδέψει στην Κίνα τουλάχιστον 12 φορές, κατά τις οποίες υπέγραψε 13 μεγάλες επιχειρηματικές συμφωνίες καθισμένη στην μεγάλη Αίθουσα του Λαού περιχαρής στο πλάϊ του εκάστοτε Κινέζου πρωθυπουργού.
Από το 1989 η Ανγκελα Μέρκελ άρχισε να εξελίσσεται στο «δεξί χέρι» του τότε Καγκελάριου της Γερμανίας Χέλμουτ Κολ
Τα αγαθά που εξάγει ετησίως στην Κίνα η Γερμανία ανέρχονται περίπου σε 100 δισεκατομμύρια Ευρώ κι αντιπροσωπεύουν πάνω από το μισό της αξίας όλων των εξαγωγών της ΕΕ προς την Κίνα και το 30% των εισαγωγών της Κίνας.
Περίπου αντίστοιχη είναι κι η αναλογία των όσων εισάγονται στην Γερμανία από την Κίνα, αν και ο μεγαλύτερος εισαγωγέας της Γερμανίας παραμένουν οι ΗΠΑ .Ειδικότερα η Κίνα έχει αναλάβει την εκτέλεση περί των 89 μεγάλων έργων υποδομών μέσα στην Γερμανία, ενώ εισάγει σε αυτήν ετησίως αγαθά αξίας , κατά μέσο όρο, περί τα 117 δις δολάρια. Οι δε, κινεζικές επενδύσεις εντός Γερμανίας αναλύονται στον τομέα των μεταφορών και της τεχνολογίας, μηδέ εξαιρουμένων και των χρηματοπιστωτικών μέσων.[11]Τα αγαθά που εξάγει ετησίως στην Κίνα η Γερμανία ανέρχονται περίπου σε 100 δισεκατομμύρια Ευρώ κι αντιπροσωπεύουν πάνω από το μισό της αξίας όλων των εξαγωγών της ΕΕ προς την Κίνα και το 30% των εισαγωγών της Κίνας.
Ωστόσο ο ρυθμός των επενδύσεων αυτών είχε εμφανίσει ελαφρά κάμψη το τελευταίο διάστημα λόγω Convid-19.
Την δε Μεγάλη Εμπορική Συμφωνία ΕΕ-Κίνας, που συνάφθηκε την 30η Δεκεμβρίου 2020, την προώθησε ενθέρμως από την πλευρά της σύσσωμη η Γερμανία στην προσπάθεια της να εξευμενίσει τον Δράκο, τώρα που αυτός είχε σπάσει το αυγό του και είχε πλέον μεγαλώσει κι ενηλικιωθεί κατά τρόπον ώστε γίνει πια πολύ δυνατός ακόμα και για τα δόντια της ίδιας της Γερμανίας.
Τα πρώτα σύννεφα στις μεταξύ τους σχέσεις εμφανίστηκαν το 2017 . Το έτος εκείνο ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζιπινγκ εξέδωσε μια νομοθεσία που περίδενε την θηλιά γύρω από τον λαιμό όσων ξένων εταιρειών διέθεταν τα υποκαταστήματα των εργοστασίων τους μέσα στην Κινέζικη επικράτεια. Κανείς δεν διέθετε περισσότερα παραρτήματα των εργοστασίων του μέσα στην Κίνα από την Γερμανία..
Εν ολίγοις, η Κινεζική νομοθεσία υποχρέωνε τις ξένες εταιρείες που δραστηριοποιούνται εντός Κινεζικής επικράτειας αφενός για να συνεχίσουν την λειτουργία τους, να συνεταιριστούν υποχρεωτικά με έναν ντόπιο συνεργάτη, αφετέρου να επιτρέψουν στις κινεζικές αρχές την ψηφιακή πρόσβαση στα δίκτυα επικοινωνιών τους.
Όπερ μεθερμηνευόμενον, η Κινεζική νομοθεσία που καθιέρωσε ο κύριος Σι Τζιπινγκ ξεκάθαρο σκοπό της είχε να μετατρέψει τον άλλοτε θύτη σε θύμα, υποκλέπτοντας την δυτική τεχνογνωσία όσων ξένων εταιρειών είχαν εγκαθιδρύσει τα εργοστάσια παραγωγής των προϊόντων τους εντός Κίνας κι απολάμβαναν ως τώρα φτηνή παραγωγή και πλούσια κέρδη από τις πωλήσεις τους τόσα χρόνια, δηλαδή τακτική που, όπως προαναφέρθηκε, πρώτη από όλους ακολουθούσε κατά κόρον μέχρι τότε η Γερμανική βιομηχανία.
Αυτό σήμανε κυριολεκτικά κόκκινο συναγερμό στο Βερολίνο ! Η κατάρρευση της Γερμανικής οικονομίας έμοιαζε αναπόδραστη, αφού κινέζικα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, σε γενικές γραμμές όμοια αντίγραφα με τα γερμανικά θα κατέκλυζαν πλέον πολύ σύντομα τις διεθνείς αγορές, πωλούμενα σε εξαιρετικά φτηνές τιμές, όντας σαρωτικά ανταγωνιστικά προς τα πανάκριβα γερμανικά πανομοιότυπα τους !
Τα μαύρα σύννεφα που άρχιζαν να συγκεντρώνονται πάνω από την Γερμανική βιομηχανία, προοιώνιζαν ένα πολύ δυσάρεστο μέλλον για τα έσοδα της Γερμανικής οικονομίας, με τις προβλέψεις να προλέγουν τον με βεβαιότητα, μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια, κακήν κακώς εκτοπισμό της Γερμανίας από την ηγεμονεύουσα θέση της στην ΕΕ αλλά κι από την παγκόσμια θέση της ως «μεσαίας εμβέλειας» περιφερειακή δύναμη.
Η Γερμανία όμως δεν το έβαλε κάτω.. Έτσι, με αντάλλαγμα για την προσωρινή ανοχή του Κινέζου Προέδρου, υποστήριξε κι αυτή από την πλευρά της και προώθησε με αξιοσημείωτη ζέση την διασύνδεση της Κινέζικής οικονομίας με την οικονομία της ΕΕ προσφέροντας σε αντάλλαγμα στην Κίνα κυριολεκτικά στο πιάτο τις αγορές των υπολοίπων (πέραν της ίδιας) 26 κρατών μελών της ΕΕ στις οποίες αποτελούσε την αναμφίβολα ηγεμονεύουσα οικονομική δύναμη….
Και μάλιστα, φρόντισε όλα αυτά να γίνουν την τελευταία ημέρα της Προεδρίας της στην ΕΕ (30.12.2020) ώστε να μην έχει καμία αμφιβολία περί τούτου ο Κινέζος Πρόεδρος.
Οι Ανταγωνιστές- μνηστήρες της Ευρώπης & πρώην(?) εταίροι.
Οι κινήσεις, λοιπόν, της Κίνας, αλλά και συγκεκριμένων Ευρωπαϊκών κρατών, που εξελίσσονταν κι ολοκληρώνονταν όλο το προηγούμενο διάστημα, στοχεύοντας στην δυναμική είσοδο της στην Ευρώπη, εκ των πραγμάτων αποτελούσαν επιθετικές ενέργειες εναντίον των υπολοίπων παικτών καθώς ήταν ασύμβατες κι ανέτρεπαν όλους τους δικούς τους ευρύτερους σχεδιασμούς.
Στην αρχή, μάλλον ο καθένας ξεχωριστά, αποφάσισε να αντιμετωπίσει με τον δικό του τρόπο την Κίνα. Ο ένας πχ πρόσφερε λυκοφιλία κι ο άλλος το μαστίγιο…Μια φορά κι οι δύο τραβούσαν από την πλευρά τους το σχοινί ελπίζοντας ότι τεντώνοντας το συνεχώς κάποια στιγμή θα σπάσει, βρίσκοντας την Κίνα να αιωρείται στο κενό. Όμως η Κίνα συνέχισε να ακροβατεί πάνω σε αυτό με εξαιρετική επιτυχία και χαρακτηριστική άνεση, ακολουθώντας ακάθεκτη την πορεία της προς την Δύση…
Γιατί είναι αναμφισβήτητο πως ο κινεζικός επεκτατισμός όδευε και συνεχίζει να επιδιώκει την επέκταση του σταθερά προς τα Δυτικά, εκτοπίζοντας συνεχώς στο διάβα του και μετακινώντας όλο και πιο πίσω τα συμφέροντα κάθε ανταγωνιστή του.Στην αρχή, μάλλον ο καθένας ξεχωριστά, αποφάσισε να αντιμετωπίσει με τον δικό του τρόπο την Κίνα. Ο ένας πχ πρόσφερε λυκοφιλία κι ο άλλος το μαστίγιο…Μια φορά κι οι δύο τραβούσαν από την πλευρά τους το σχοινί ελπίζοντας ότι τεντώνοντας το συνεχώς κάποια στιγμή θα σπάσει, βρίσκοντας την Κίνα να αιωρείται στο κενό. Όμως η Κίνα συνέχισε να ακροβατεί πάνω σε αυτό με εξαιρετική επιτυχία και χαρακτηριστική άνεση, ακολουθώντας ακάθεκτη την πορεία της προς την Δύση…
Έτσι όπως διαμόρφωνε η Κινεζική προέλαση τα πράγματα, συμπαρέσυρε στο διάβα της την στατικότητα και σταθερότητα όλου του εδώ και περίπου 77 χρόνια οικοδομήματος, που οι υπόλοιποι είχαν κάποτε με τόσο κόπο κτίσει, θέτοντας το εν αμφιβόλω κι αναγκάζοντας σε διαρκή οπισθοχώρηση τα συμφέροντα τους , που σπρώχνονταν αμείλικτα στο περιθώριο, όπου αργά ή γρήγορα ήταν μοιραίο να συναντηθούν και να βρεθούν σε σύγκλιση .
Επομένως το οικοδόμημα που κάποτε λιθαράκι, λιθαράκι είχαν οικοδομήσει στην Γιάλτα, εάν δεν έκαναν κάτι δραστικό, τότε πολύ σύντομα, κάτω από το βάρος των συνεχόμενων κινεζικών πιέσεων που δεχόταν, κινδύνευε να συνθλιβεί και τα επόμενα χρόνια να υποκατασταθεί πλήρως από μια ωραία και περίτεχνη Κινέζικη Κατασκευή, που αργά ή γρήγορα θα αναπλήρωνε και θα καταλάμβανε την θέση του.
Η Ρωσία : Η μεν Ρωσία, αντιμετώπιζε ήδη προβλήματα με τις πρώην χώρες της ΚΑΚ ( όπως πχ Καζακστάν , Κιργιστάν, Τατζικιστάν, Ουζμπεκιστάν, Αζερμπαϊτζάν, Ουκρανία κλπ) στις οποίες, κατά την προέλαση της Κίνας, κινδύνευε να απωλέσει εντελώς κάθε επιρροή της πάνω τους.
Πέραν τούτων η αμυντική βιομηχανία της Κίνας, όλα τα προηγούμενα χρόνια υπέκλεπτε την Ρωσική τεχνογνωσία , με αποτέλεσμα η αλματώδης ανάπτυξη της στον συγκεκριμένο τομέα να την έχει φέρει πλέον σε ανταγωνιστική θέση ως προς την Ρωσία, αφού σύμφωνα με έρευνα του SIPRI , δηλαδή του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης, η Κίνα μείωσε την εξάρτησή της από ξένα οπλικά συστήματα και επέκτεινε την αυτοτέλεια της παραγωγής της αμυντικής της βιομηχανίας τα τελευταία χρόνια, όντας πλέον από το 2017 κι εφεξής ο 2ος μεγαλύτερος παγκόσμιος εξαγωγέας όπλων στον κόσμο μετά από τις ΗΠΑ [12] .
Μαχητικά σχηματίζουν στον Ρωσικό ουρανό τα χρώματα της Ρωσικής σημαίας
Οι δε εξαγωγές όπλων της Κίνας καλύπτουν πλέον την μερίδα του λέοντος , δηλαδή τουλάχιστον το 70% των αγορών της Ασίας κι έχουν κλέψει κυριολεκτικά την μπουκιά από το στόμα της Ρωσίας, η οποία υστερεί πια σήμερα στον συγκεκριμένο τομέα έναντι της Κίνας.
Οι εισαγωγές της Κίνας, σε αμυντικό εξοπλισμό την δεκαετία 1990-2000 σχεδόν μοναδική πηγή τους, σε ποσοστό 95%, είχαν την Ρωσία, όμως από τότε μέχρι σήμερα τα πράγματα έχουν ανατραπεί. Σήμερα οι κινεζικές εισαγωγές από την Ρωσία έχουν μειωθεί κάθετα, λόγω της αυξανόμενης αυτάρκειας της κινέζικης αμυντικής βιομηχανίας. Η Ρωσία στην μειωμένη πλέον εξαγωγή οπλικών της συστημάτων προς την Κίνα, συνεχίζει να διατηρεί μεν το πιο σημαντικό ποσοστό της τάξης του 77% των σημερινών εισαγωγών της Κίνας , αλλά αυτό στην ουσία , σημαίνει δραστική μείωση των άλλοτε εσόδων της Ρωσίας, αφού σε κάθε περίπτωση είναι ήδη σημαντικά κατώτερο από τις αντίστοιχες εξαγωγές της Ρωσίας την 25ετία μεταξύ 1990-2015 και τα αντίστοιχα έσοδα της.
Επιπλέον τις εισαγωγές της στρατιωτικού υλικού, δεν τις πραγματοποιεί η Κίνα πλέον όπως παλιά εξ’ολοκλήρου από την Ρωσία, αλλά από το 2016 κι εφεξής, εισήλθαν νέοι ανταγωνιστές στο παιχνίδι. Συγκεκριμένα ένα ποσοστό της τάξης του 9,7% το διεκδικεί πια η Γαλλία, ενώ ένα εξίσου ανταγωνιστικό –στα ρωσικά συμφέροντα- ποσοστό της τάξης του 6,3% των κινεζικών εισαγωγών οπλικών συστημάτων το διεκδικεί η Ουκρανία. Συγκεκριμένα από το 2016 έως το 2020, η Κίνα ήταν ο μεγαλύτερος αποδέκτης ουκρανικών όπλων και τεχνολογίας, λαμβάνοντας το 36% των συνολικών εξαγωγών της Ουκρανίας. Σύμφωνα με το SIPRI, η Ουκρανία εξάγει όπλα αξίας 80-90 εκατομμυρίων δολαρίων στην Κίνα ετησίως.
Οι ΗΠΑ : Οι δε ΗΠΑ, από την άλλη πλευρά, με το από 3.6.2021 Διάταγμα του Προέδρου Μπάϊντεν, υπό τον τίτλο «Εκτελεστικό διάταγμα για την αντιμετώπιση της απειλής από επενδύσεις σε τίτλους που χρηματοδοτούν ορισμένες εταιρείες της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας» [13] και με την «μαύρη λίστα» (MEU) των κινεζικών κρατικοελεγχόμενων εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην κινεζική αμυντική βιομηχανία, στις βαλίτσες του κυρίου Μπάϊντεν ήδη κατά την παρθενική επίσκεψη του στην Ευρώπη , αντιμετώπισαν μεταξύ 11 με 13 Ιουνίου 2021 στην Κορνουάλη τόσο την απροθυμία κάποιων εκ των G7 [14-[15] , όσο και την επομένη, 14 Ιουνίου 2021, την ξεκάθαρη αποσύνθεση κι αποδιοργάνωση του ΝΑΤΟ στην Σύνοδο Κορυφής που διεξήχθη στις Βρυξέλες, η οποία εκφράστηκε έντονα ύστερα από την επίμονη άρνηση πολλών εκ των συμμάχων{?} τους να χαρακτηρίσουν την Κίνα ως τον «κύριο στρατηγικό αντίπαλο» της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, όπως τους το ζητούσε επίμονα ο κύριος Μπάϊντεν.
Η στάση αυτή των συμμάχων, που το λιγότερο χαρακτηρίζονταν από βαθμό απείθειας , εξέφραζε σε κάθε περίπτωση μια ευθεία αμφισβήτηση της πρωτοκαθεδρίας και της ηγεμονίας των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, ενώ συγχρόνως έβαλλε ως προς την ίδια την αναγκαιότητα ύπαρξης του «εγκεφαλικώς πλέον νεκρού» ΝΑΤΟ !
Το δε, κείμενο των συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στις 14.6.2021, αποτύπωνε με ακρίβεια την δυστροπία των συμμάχων της γηραιάς ηπείρου, να εκλάβουν την Κίνα ως «στρατηγικό τους αντίπαλο».
Το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι στο κείμενο των συμπερασμάτων, προτίμησαν να προσδώσουν στην Κίνα τον ανώδυνο χαρακτηρισμό της «συστημικής πρόκλησης» , δεν τίθεται θέμα πως άφησε μια εξαιρετικά στυφή γεύση στον Πρόεδρο Μπάϊντεν κατά την αποχώρηση του από την Σύνοδο του ΝΑΤΟ..
«Οι Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι πρέπει να συμβιβάσουν τις διαφορές τους όσον αφορά τα αυταρχικά καθεστώτα. Αυτή είναι μια τεράστια πρόκληση που αντιμετωπίζουν αυτές οι δημοκρατίες.» , προλόγιζε η Ρόζα Μπαλφούρ, Διευθύντρια του Carnegie Europe το άρθρο της «Η Σύνοδος Κορυφής ΕΕ-ΗΠΑ είναι μια δοκιμασία για τη νέα διατλαντική συνεργασία», που δημοσιευόταν την επαύριο της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ [16].
Το Νέο Σιδηρούν Παραπέτασμα σκοπεύει πρωτίστως να κλείσει έξω την Κίνα.
Η Ρωσία δίνει το προπέτασμα για την ανόρθωση του.
Τα ίδια τα πράγματα λοιπόν καθιστούσαν αναπόδραστη αναγκαιότητα έναν ειδικό χειρισμό, που προαπαιτούσε την δημιουργία ενός Νέου Σιδηρούν Παραπετάσματος που θα έθετε φραγμό στην προέλαση της Κίνας προς τα Δυτικά και σε κάθε περίπτωση θα απέκλειε την επέκταση των γενικότερων στρατηγικών της σχεδιασμών, ωθώντας την πίσω από αυτό.
Όμως για τις ΗΠΑ, η πραγματικότητα που διαμορφώθηκε στις 14.6.2014, σε εκείνη την πρώτη Σύνοδο Κορυφής ΝΑΤΟ που συμμετείχε ο νέος Πρόεδρος των ΗΠΑ, απέδειξε αμείλικτα στον κύριο Μπάϊντεν πως το Νέο Σιδηρούν Παραπέτασμα αυτό, η Ευρώπη δεν είχε καμία προθυμία συνεργασίας για να το ορθώσει!
Ο Πρόεδρος Μπάϊντεν όμως είχε κι έναν ακόμη άσσο στο μανίκι του…
Στις 16 Ιουνίου 2021 θα συναντιόταν με τον Πρόεδρο της Ρωσικής Ομοσπονδίας Βλαδίμηρο Πούτιν στην Γενεύη….
[*σ.σ. Κατά την άποψη μου, όπως ήταν διαμορφωμένα τα πράγματα, οι μεταξύ δύο ή τριών «παλαιών» παικτών, διπλωματικοί χειρισμοί που ωστόσο αφορούσαν την απώθηση ενός τρίτου, ή αν θέλετε καλύτερα έναν Τέταρτο, εντελώς ανεξάρτητο και μη συνεργάσιμο, Παίκτη, που δεν σκόπευε να καθίσει, σε αυτό το διπλωματικό τραπέζι που θα τον πετούσε έξω από το παιχνίδι, ήταν εκ των πραγμάτων , απαρχής τους, καταδικασμένοι να μην φέρουν κανένα αποτέλεσμα. Ιδιαίτερα όταν στην διαμόρφωση τους συμμετείχαν και κάποιοι Ευρωπαίοι σύμμαχοι, που τάσσονταν αναφανδόν υπέρ αυτού του Τέταρτου Παίχτη, ο οποίος δεν είχε κανέναν λόγο να συμφωνήσει οικειοθελώς στον εκτοπισμό του…]
Προς το παρόν, ας αρκεστούμε στις παραπάνω επισημάνσεις κι ας καταπιαστούμε επικεντρώνοντας την προσοχή μας στις μέχρι πρόσφατα μεθόδου επέλασης που ακολούθησε η Κίνα…
Δ. ΟΙ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ.
Οι κινήσεις της Κίνας εδώ κι αρκετό καιρό είχαν μελετημένα φτάσει στην πόρτα της Ουκρανίας, την είχαν ήδη προσπελάσει, οδεύοντας ολοταχώς προς την Ευρώπη, δίχως οι έως τότε τακτικές ( όπως πχ το δέλεαρ της συζήτησης για ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ ή οι ρωσικές διεκδικήσεις σε Κριμαία και Ντόνμπας κλπ) που ακολουθούσαν μέχρι τώρα όλοι οι υπόλοιποι να καταφέρουν οριστικά, αμετάκλητα και δια παντός είτε να σαγηνεύσουν, είτε να τρομάξουν την Ουκρανία κατά τρόπον ώστε να ακυρώσουν τελεσίδικα τα σχέδια παραδόσεως της στην Κίνα και να αποτρέψουν το Πεκίνο, αποκλείοντας το τόσο από το ξεκλείδωμα της Ουκρανικής πύλης που οδηγεί στην Ευρώπη , όσο κι από την συνεχώς επιτεινόμενη επιρροή του προς την χώρα αυτή …
Oπως κι οι προκάτοχοι του, το ίδιο ακριβώς κι ο κύριος Ζελένσκι , προ του ξεσπάσματος του πρόσφατου πολέμου, χρησιμοποιούσε για καθαρά ψηφοθηρικούς λόγους εντυπωσιασμού του εσωτερικού του ακροατηρίου κι ανάταξης των ιδιαιτέρως χαμηλών ποσοστών επανεκλογιμότητας του, το ενδεχόμενο εισόδου της χώρας του σε ένα κατά τα άλλα «εγκεφαλικώς νεκρό» ΝΑΤΟ , με την προσδοκία ότι αντίστοιχη προοπτική ένταξης στο ΝΑΤΟ που δημιουργούσε μια ασφάλεια στον ανυποψίαστο Ουκρανικό λαό θα βοηθούσε τον ίδιο να κρατηθεί στην Ουκρανική ηγεσία, απολαμβάνοντας τα πλεονεκτήματα μιας τέτοιας θέσης.
Από την άλλη, οι προθέσεις του Ουκρανού Προέδρου για δικαιωματική ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, συνδυασμένες με τις έως τότε κινήσεις συνεργασίας των πολιτικών ελίτ της χώρας του με την Κίνα τις οποίες συνέχισε κι ο κύριος Ζελένσκι, στην ουσία δεν έρχονταν σε αντίθεση προς τις εκδηλωμένες, ως τότε, προθέσεις των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων να συσφίξουν, μέσω της διασύνδεσης των οικονομιών τους, ακόμα περισσότερο τους δεσμούς της ΕΕ με την Κίνα.
Εκ των πραγμάτων λοιπόν για την ευόδωση των συγκεκριμένων, έως τότε, ευρύτερων σχεδιασμών των ΕΕ-Κίνας, η Ουκρανία θα μπορούσε να αποδειχθεί και να αναδειχθεί σε ένα εξαιρετικά χρήσιμο κι αναβαθμισμένου ρόλου, στρατηγικό πιόνι κι η Ουκρανική ηγεσία προσπάθησε διαχρονικά να το εκμεταλλευτεί όσο καλύτερα μπορούσε αυτό.
Όσον δε αφορά το πολυδιαφημισμένο πρόγραμμα των ΗΠΑ, Build Back for a Better World (B3W), που είχε εξαγγείλει από της εκλογής του στην Προεδρία ο κύριος Μπάϊντεν, αυτό, στην προσπάθεια του να ακυρώσει όλα τα πιο πάνω σχέδια και να αναχαιτίσει την κινεζική προέλαση, επιχειρούσε, μέχρι τότε, να θέσει από μόνο του φραγμούς, στήνοντας, μέσω των έργων 3SEAS, τείχη στα ευρωπαϊκά εδάφη, με έναν κάθετο άξονα που σχεδιαζόταν να ξεκινήσει από την Βαλτική και να καταλήγει στον Εύξεινο Πόντο, και την Αδριατική, δίχως να συμπεριλαμβάνει εντός του την Ουκρανία και με τις φήμες να λένε ότι οι συζητήσεις επεκτείνονται και αφορούν μια απόληξη του στον Θερμαϊκό.
Κι ίσως, είτε υπό το πρόσχημα του Ιράν, είτε υπό το πρόσχημα ανάσχεσης της Ρωσίας, αυτή να ήταν η μία από τις πραγματικές αιτίες της προειδοποιητικής τοποθέτησης των Νατοϊκών βαλλιστικών πυραύλων στα ανατολικά σύνορα της Πολωνίας των οποίων η εμβέλεια της τάξης κατ’ανώτερον των 700χιλ. (17], κατά πως φαίνεται, εξαντλείται κάπου πάνω από τους Ουκρανικούς ουρανούς δίχως στην πραγματικότητα να απειλεί σοβαρά τα δυτικά ρωσικά εδάφη ..
Καταμέτρηση μέσω Google Earth. Ενας πύραυλος μέσου βεληνεκούς, εμβέλειάς 600-700 χιλιομέτρων εγκατεστημένος στην ανατολική Πολωνία δεν θα έφτανε ποτέ του διασχίζοντας τον Ουκρανικό ουρανό στην Δυτική Ρωσία.
[*σ.σ.: Η πιθανή τοποθέτηση αντίστοιχων βαλλιστικών πυραύλων στο έδαφος της Ουκρανίας , ήταν απλώς μια ιδέα που από τον Οκτώβριο 2021 «ανησύχησε» την Ρωσία δίνοντας ώθηση, με το πρόσχημα αυτό, στον διάλογο Ρωσίας-ΗΠΑ/ΝΑΤΟ και ποτέ, μέχρι σήμερα, δεν έγινε πράξη.]
–Η Κινέζικη Διπλωματία της Παγίδας Χρέους.
Η Κίνα είναι γνωστή για την επονομαζόμενη πλέον ως « διπλωματία παγίδας του χρέους» που χρησιμοποιεί διεθνώς. Η επικέντρωση της σε χώρες που ακροβατούν στα όρια της χρεοκοπίας εξαιτίας της ανεξέλεγκτης διαφθοράς των πολιτικών τους ελίτ, είναι χαρακτηριστική. Το modus operandi της έχει κατ’επανάληψιν επιβεβαιωθεί. Εμφανίζεται ως «Σωτήρας» κι ως «από Μηχανής Θεός», σε ρημαγμένες οικονομίες στο στάδιο ακριβώς, που οι πολιτικές τους ελίτ κι η ντόπια ολιγαρχία, βρίσκονται σε απόγνωση για το αδιέξοδο στο οποίο τις έχουν φέρει.
Η Κίνα, πάντα με το αζημίωτο φυσικά, τους υπόσχεται δάνεια, ικανά να δώσουν στις χώρες τους παράταση ζωής, υποσχόμενη την βοήθεια της για την εξασφάλιση της ανάπτυξης υποδομών τα οποία θα δώσουν νέα πνοή ζωής και θα ανορθώσουν την οικονομία της κατεστραμμένης χώρας, δίνοντας νέες δουλειές στους πολίτες της. Πάντα κι ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της κάθε χώρας οι «επενδύσεις» του Πεκίνου στοχεύουν σε νευραλγικούς τομείς της οικονομίας της, που έχουν εξέχουσα στρατηγική σημασία, για την προώθηση των κινέζικων συμφερόντων και μακροπρόθεσμα αποσκοπούν στην απόκτηση του πλήρους ελέγχου τους αλλά και της ίδια της χώρας. Ο τελικός εγγυητής των κινεζικών επενδύσεων, πάντα καταλήγει να εμφανίζεται η China National Bank, ακόμα και στην περίπτωση που οι κοινές επενδύσεις στις οποίες παρασύρεται το θύμα –κράτος ή οι ζόμπι κινέζικες εταιρείες που χρησιμοποιεί ως όχημα για την είσοδο στην επικράτεια του κράτους, πτωχεύσουν. Κατόπιν εισβάλλει με τους Κινέζους εργάτες στα εδάφη τους. Όταν το θύμα πέσει στην παγίδα και χρεωθεί ή δεχτεί την Κίνα στα εδάφη του, δύσκολα πλέον μπορεί να ξεφύγει από αυτήν, γιατί η Κίνα, ασχέτως εάν η ίδια εκτελεί τις υποχρεώσεις της, για να απελευθερώσει τις κρατικές υποδομές που έχει δεσμεύσει πλέον για πάρα πολλά χρόνια απαιτεί υπέρογκες αποζημιώσεις τις οποίες γνωρίζει πολύ καλά πως το θύμα δεν έχει. Αυτό την βοηθά να παραμένει πλέον και να απομυζά τους πόρους της χώρας-θύματος, διαχειριζόμενη τα εδάφη τους σαν να ήταν δικά της. Με αυτήν την μέθοδο το κράτος-θύμα, μετατρέπεται σε κινεζική μαριονέτα. Όσο για τα μεγαλεπήβολα έργα αναδιάρθωσης των υποδομών της πτωχευμένης χώρας, που υποσχέθηκε κατά την είσοδο της η Κίνα, , από την στιγμή που η Κίνα βεβαιωθεί πως η χώρα έχει ολοκληρωτικά πέσει στα νύχια της, λίγα πλέον από αυτά υλοποιούνται, εφόσον δεν εξυπηρετούνται μέσω αυτών οι ανάγκες της ίδιας της Κίνας.
Με αυτό τον τρόπο το Πεκίνο προώθησε το δίκτυο One Belt One Road, εμπνεύσεως του Προέδρου κυρίου Σι Τζινπινγκ, συνολικά σε 140 χώρες κι η Κίνα γνώρισε θεαματική πρόοδο στην επέκταση της επιρροή της πάνω σε όλον τον πλανήτη !
Η πρακτική εφαρμογή της μεθόδου, δεν διαφέρει πολύ από αυτήν ενός παγκόσμιου τοκογλύφου και δεν χαρακτηρίζεται από κάποια ιδιαίτερη πρωτοτυπία, ωστόσο αποδείχτηκε εξαιρετικά επωφελής για την Κίνα!
Σύμφωνα με το Jamestown Foundation, ένα συντηρητικό αμερικανικό think tank [18], το ενδιαφέρον της Κίνας για την Ουκρανία, το 2013 εστίαζε σχεδόν αποκλειστικά στα λιμάνια της Κριμαίας.
Όμως η εισβολή της Ρωσίας κι η προσάρτηση της Κριμαίας στην ρωσική επικράτεια που ακολούθησαν σχεδόν αμέσως κι αφής η Μόσχα οσμίστηκε τις βλέψεις του Πεκίνου, ανέτρεψαν τα σχέδια της Κίνας και της έκλεισαν οριστικά τον δρόμο.
Έκτοτε η Κίνα, αποφεύγει δια ροπάλου να εντάξει τα Κριμαϊκά , υπό ρωσική πλέον κατοχή, λιμάνια κι εδάφη στο πρόγραμμα της για την χάραξη των Δρόμων του Μεταξιού.
Αυτό ίσως έχει την δική του σημειολογία ως προς την ερμηνεία του είδους των «συμμαχικών-εταιρικών σχέσεων» μεταξύ Ρωσίας-Κίνας, λαμβανομένου υπόψιν και του γεγονότος ότι τα κινεζικά σχέδια και προγραμματισμοί γενικώς αποφεύγουν συστηματικά την διέλευση τους μέσα από τα ευρύτερα ρωσικά εδάφη.
Μολαταύτα ακόμα κι ύστερα από την μεσολαβήσασα, κατάληψη της Κριμαίας, το ευέλικτο Πεκίνο όχι μόνον δεν παραιτήθηκε , αλλά αντίθετα αναπροσάρμοσε τους σχεδιασμούς του για τους δρόμους που θα το οδηγούσαν στην καρδιά της Ευρώπης, αρκούμενο έκτοτε στα υπόλοιπα διαθέσιμα ουκρανικά λιμάνια του Ευξείνου Πόντου κι ουκρανικά εδάφη, που ελέγχονταν ακόμα από την ντόπια διεφθαρμένη ελίτ κι οι κινήσεις του εξελίχθηκαν ως ακολούθως:
Κίνηση «Α» : ΕΜΠΟΡΙΟ- Η ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΤΗΣ ΚΑΣΠΙΑΣ ή αλλιώς «Μεσαίος Διάδρομος».
Η Trance Caspian International Transport Route (TITR) [19] ή αλλιώς Middle Corridor, δηλαδή ο Μεσαίος Διάδρομος, ξεκινά από την Νοτιοανατολική Ασία και την Κίνα, διασχίζει το Καζακστάν, την Κασπία Θάλασσα, το Αζερμπαϊτζάν, την Γεωργία,περνά μέσα από την Τουρκία και ξεκλειδώνει κατόπιν την πόρτα της Ουκρανίας, με σκοπό να προωθηθεί περαιτέρω στις ευρωπαϊκές χώρες.
Αποτελεί τον σύγχρονο Silk Way ο οποίος κυριολεκτικά ακολουθεί τον Αρχαίο Δρόμο του Μεταξιού.
Σε αυτόν τον διάδρομο, τα Ουκρανικά λιμάνια, οι Ουκρανικοί σιδηρόδρομοι, τα Ουκρανικά αεροδρόμια κι οι Ουκρανικοί αυτοκινητόδρομοι κατέχουν ιδιαζόντως στρατηγική θέση.
Ο Μεσαίος Διάδρομος στόχο του έχει να συντονίσει την αλληλεπίδραση όλων των συμμετεχόντων κρατών και φορέων τους στην μεταφορά των κινεζικών εμπορευμάτων και εμπορευματοκιβωτίων κατά μήκος της διαδρομής από την Ασία προς την Ευρώπη και προς την αντίστροφη κατεύθυνση, συμπεριλαμβανομένης της απαραίτητης πληροφοριακής υποστήριξης.
Πέραν της ίδιας της Κίνας, συμμετέχοντες ως ιδρυτικά μέλη του Μεσαίου Διαδρόμου είναι οι κρατικές Σιδηροδρομικές Εταιρείες των Καζακστάν , Αζερμπαϊτζάν και Γεωργίας καθώς κι οι Διευθύνσεις Λιμένων κι Ακτοπλοΐας του Καζακστάν και του Αζερμπαϊτζάν.
Τακτικά του μέλη, με δικαίωμα ψήφου, δικαίωμα συμμετοχής στο διοικητικό Συμβούλιο του TITR και στην λήψη αποφάσεων και χάραξης πολιτικών, ακόμα και στην σύγκληση έκτακτων συνελεύσεων[20] , δηλαδή ισότιμα με τα ιδρυτικά μέλη του Middle Corridor , είναι οι :
α) η JSC TCDD Μεταφορές Τουρκικοί Σιδηρόδρομοι και η επίσης Τουρκική Ecollogistics[21]
Υποσημείωση :Όσον αφορά την Τουρκία, μπορεί κάποιοι να μην το γνωρίζουμε αλλά δεν είναι μυστικό πως έχει σχεδόν πλήρως διασυνδέσει τα εν γένει συμφέροντα της (γεωπολιτικά , γεωοικονομικά, κλπ) άρρηκτα με την Κίνα. Όμως αυτή ειδικά η συγκεκριμένη θεματολογία ενδέχεται να αποτελέσει το αντικείμενο ενός μελλοντικού μου άρθρου, κι όπως και να έχει, δεν είναι του παρόντος.
Προς το παρόν, για να πάρουμε σε γενικές γραμμές μια ιδέα, αρκεί να γίνει μνεία στις δηλώσεις Ταγίπ Ερντογάν στο Κοινοβούλιο της Αγκόλας, κατά την πρόσφατη επίσκεψη του τον Οκτώβριο 2021 στις χώρες της Αφρικής, ότι:
«Η τύχη της ανθρωπότητας δεν μπορεί και δεν πρέπει να αφεθεί στο έλεος μιας χούφτας χωρών που κέρδισαν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο»[24].
Νομίζω η δήλωση του αυτή, που κατά το κοινώς λεγόμενο κατέτασσε ΗΠΑ-Ηνωμένο Βασίλειο και Ρωσία «στο ίδιο τσουβάλι», πως τα λέει από μόνη της όλα…
Οσον αφορά όμως ειδικά την Ουκρανία, με την οποία ασχολείται το παρόν άρθρο και την Ουκρανική Εταιρεία Σιδηροδρόμων JSC «Ukrzaliznytsia» , που ιδρύθηκε εν έτη 1991, όπως μας πληροφορεί η ιστοσελίδα της διέθετε έως πρόσφατα ένα ανεπτυγμένο σιδηροδρομικό δίκτυο, με τα συνολικά χιλιόμετρα εργασίας της να ανέρχονται σε περισσότερα από 22.000 χιλ. Ο δε Ουκρανικός σιδηρόδρομος συνδέονταν με τους σιδηροδρόμους της Ρωσίας, της Λευκορωσίας, της Μολδαβίας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας, της Σλοβακίας, της Ουγγαρίας, με 40 διεθνείς σιδηροδρομικές διασταυρώσεις,, ενώ μέχρι πρόσφατα εξυπηρετούσε 18 ουκρανικά λιμάνια του Εύξεινου Πόντου και της λεκάνης της Θάλασσας του Αζόφ, μεταξύ των οποίων τις γνωστές πλέον σε όλους μας από τους Ρωσικούς βομβαρδισμούς πόλεις Donetsk , Lviv, Odessa, Pivdenna (Νότια) , Pivdenno-Zakhidna Southwestern και Pridniprovska Railways.
Επομένως οι Ουκρανικοί σιδηρόδρομοι και χερσαίοι διάδρομοι αποτελούσαν τον αναγκαίο στρατηγικό εταίρο για την προώθηση των Κινέζικων προϊόντων προς την Ευρώπη κι αποτέλεσαν, όπως θα δούμε και παρακάτω, εξέχον μέρος του Κινεζικού προγράμματος One Belt One Road (OBOR) που εγκαινίασε το 2013 και υλοποιεί έκτοτε ο Πρόεδρος της Κίνας κύριος Σι Τζινπινγκ[25]
Το αυτό δε έπρατταν και οι ακτοπλοϊκοί Ουκρανικοί διάδρομοι της UKRFERRY, με έδρα την Οδησσό , που όπως ανέφεραν περιχαρείς οι διαχειριστές της ιστοσελίδας της εν λόγω εταιρείας, «κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, έχουν μεταφέρει δεκάδες εκατομμύρια τόνους φορτίου, εκατοντάδες χιλιάδες φορτηγά, σιδηροδρομικά βαγόνια, εμπορευματοκιβώτια και διάφορους εξοπλισμούς κύλισης».
Κινεζικός χάρτης που απεικονίζει τον ευρωπαϊκό τομέα του χερσαίου BRI. Σημειώστε ότι οι Κινέζοι δεν έχουν χαρτογραφήσει την κατεχόμενη Κριμαία ως τμήμα της Ουκρανίας! Φωτογραφία: ανοιχτού κώδικα
Όλες. λοιπόν οι παραπάνω ουκρανικές υποδομές μεταφορών , πριν την έναρξη του πρόσφατου πολέμου, είχαν ήδη, μέσω του Μεσαίου Διαδρόμου αρχίσει να δέχονται και να εξυπηρετούν τα Κινέζικα προϊόντα τα οποία εν συνεχεία προωθούσαν μέσω ακτοπλοϊκών και χερσαίων κυρίως διαδρόμων προς την υπόλοιπη Ευρώπη.
Η Προεδρική ιστοσελίδα του κυρίου Ζελένσκι , ήδη την 21.12.2021 ανακοίνωνε πως πάνω από το 40% του κεντρικού οδικού δικτύου της Ουκρανίας ανακαινίστηκε, κατασκευάστηκε μέσα σε δύο χρόνια στο πλαίσιο του Μεγάλου Κατασκευαστικού Προγράμματος [26]
Το Πρόγραμμα αυτό, όπως θα δούμε διεξοδικότερο πιο κάτω ήταν αποτέλεσμα των μεγάλων χρηματοδοτήσεων , αρχικά με 10δις δολάρια, στην συνέχεια με 8δις δολάρια κι εν συνεχεία με άλλα 10δις δολάρια Κινέζικων κεφαλαίων [27-28] .
Αναφέρομαι σε παρελθοντικό χρόνο , διότι υποθέτω ότι όλες αυτές οι ήδη προυπάρχουσες ουκρανικές υποδομές μεταφορών καταστράφηκαν ολοσχερώς ή εν πάση περιπτώσει έχουν υποστεί αντίστοιχου βαθμού εκτεταμένες βλάβες που θα τους θέσουν για πολλά χρόνια εκτός λειτουργίας, λόγω του εξελισσόμενου από 24.2.2022 μέχρι σήμερα Ρωσο-Ουκρανικού πολέμου.
«Οι ρωσικές βόμβες καταστρέφουν διαδρομές τρένων προσφύγων», λέει ο επικεφαλής των Ουκρανικών Σιδηροδρόμων» διαμαρτύρονταν στις 2.3.2022 ο Oleksandr Kamyshin, Πρόεδρος των κρατικών Ουκρανικών Σιδηροδρόμων. [29]
Ωστόσο μια διαφορετική κι αμείλικτα ρεαλιστική ανάγνωση της κατάστασης, υπαγορεύει πως η άλλη όψη της πραγματικότητας από αυτήν που υπερτόνιζε ο επικεφαλής των Ουκρανικών Σιδηροδρόμων , προσδιορίζεται στο γεγονός ότι οι ρωσικές βόμβες καταστρέφουν τις διαδρομές των τρένων που χρησιμοποιούσαν οι Κινεζικές επενδύσεις για την μεταφορά των προϊόντων τους με στόχο την διείσδυση της Κινεζικής οικονομίας στην ΕΕ και την κατάκτηση της τελευταίας.
Προσφάτως, συγκεκριμένα την 26.3.2022, το Anadolu [30] μας έδωσε πλήρη αναφορά των Ουκρανικών υποδομών που καταστράφηκαν εξαιτίας των Ρωσικών επιθέσεων, αναφέροντας σε άρθρο του πως οι ζημιές του ρωσικού πολέμου στην Ουκρανική υποδομή ξεπερνούν τα 62 δισεκατομμύρια δολάρια και πως έχουν καταστραφεί 8.000 δρόμοι, 260 γέφυρες, 378 εκπαιδευτικά ιδρύματα, 138 εγκαταστάσεις υγείας, 18 αεροδρόμια.
Συνεπώς, ο Ρωσο- Ουκρανικός πόλεμος, που ξεκίνησε για την προάσπιση του Ντονμπάς κι ωστόσο εξελίχθηκε καθ’όλη την επικράτεια της Ουκρανίας κι ο επιχειρησιακός Ρωσικός σχεδιασμός, για άλλη μια φορά (ύστερα από την Κριμαία), ματαίωσε ή το λιγότερο ανέκοψε την προώθηση των Κινεζικών προϊόντων από το Πεκίνο προς την Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη, που σκόπευε να χρησιμοποιήσει ως μέσο του τις ήδη υφιστάμενες χερσαίες κι ακτοπλοϊκές γραμμές που διέθετε η Ουκρανία.
Συγχρόνως η Ρωσική επίθεση, ανέτρεψε ευρύτερους σχεδιασμούς για μεγαλύτερη διασύνδεση των οικονομιών της ΕΕ με την Κίνα, ακυρώνοντας την αυτοτέλεια που προσδοκούσαν κι επιδίωκαν να αποκτήσουν , μέσω του διαδρόμου αυτού και της συνεχώς αυξανόμενης διασύνδεσης της οικονομίας τους με την Κίνα που αυτός εξασφάλιζε, κάποια Ευρωπαϊκά κράτη στην προσπάθεια τους να αποδεσμεύσουν τις οικονομίες τους από τον πολύχρονο κι ασφυκτικό γεωπολιτικό εναγκαλισμό κι έλεγχο τους κυρίως από τις ΗΠΑ, που τους επέβαλλαν οι κάποτε συμφωνίες της Γιάλτας ανάμεσα στους Μεγάλους Τρείς.
Κι όσο κι αν μας είναι , κάπως ανατρεπτικό της γενικότερης συλλογιστικής μας για να το παραδεχθούμε, στην πραγματικότητα οι ρωσικές επιθέσεις, πέραν της επίτευξης των δικών τους επιμέρους γεωπολιτικών και γεωστρατηγικών στόχων, εξυπηρετούν συγχρόνως και τους μέχρι πρόσφατα εξελισσόμενους σχεδιασμούς των ΗΠΑ για την απώθηση της Κίνας από την Ευρώπη κι από μια άποψη οι ενέργειες αυτές συντονίζονται μεταξύ τους….
Η ιδιαίτερη σημασία που είχε για κάποιους η Μινσκ ΙΙ.
Άλλωστε, όπως γνωρίζουμε οι περισσότεροι, κάποια από τα Ευρωπαϊκά κράτη αυτά, δηλαδή η Γαλλία κι η Γερμανία , σαν καλές προξενήτρες, ως ένα εκ των πρώτιστων ενδιαφερόντων τους είχαν να διαφυλαχθεί, η τόσο ζωτικής και στρατηγικής σημασίας, για την διέλευση του ΒRI προς την Ευρώπη, εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. Διότι αυτή και μόνον διασφάλιζε κρατώντας τες ισχυρές και λειτουργικές, τις υφιστάμενες συμφωνίες των Ουκρανικών αρχών με τους Κινέζους ομόλογους τους. Μια διαλυμένη Ουκρανική επικράτεια και διαμοιρασμένη στα από εδώ και στα από εκεί, δεν θα εξυπηρετούσε σε τίποτα. Μια πιθανή λοιπόν εκδοχή υπαγορεύει πως εκεί, κι όχι στα φιλανθρωπικά τους αισθήματα, εστιάζονται τα κίνητρα ορισμένων, ώστε μετά την κατάπαυση του πυρός τον Σεπτέμβριο του 2014, να προστρέξουν και να υποστηρίξουν με ζέση το «Σχέδιο της Νορμανδίας» συντονίζοντας τις προσπάθειες τους ώστε να καταφέρουν να επισφραγίσουν στην συνέχεια στις 12 Φεβρουαρίου 2015 έπειτα από συνομιλίες που διήρκησαν 16 ώρες, την Συμφωνία Μινσκ ΙΙ των 12 σημείων[30] με τον Ρώσο ομόλογο τους.
12.2.2015 : Η Γερμανίδα Καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ κι ο Γάλλος Πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ , μαζί με τον Βλαδιμίρ Πούτιν κατά τις 16ωρες διαπραγματεύσεις τους για την επίτευξη της Συμφωνίας Μίνσκ ΙΙ.
Η Συμφωνία αυτή, που, όπως γνωρίζουμε, στην συνέχεια ουσιαστικά ουδέποτε της τηρήθηκε, εντούτοις εξασφάλιζε για κάποιους το επιδιωκόμενο. Δηλαδή, την μη απόσχιση κι ανεξαρτητοποίηση των περιοχών του Ντόνμπας , που συγκροτούσαν οι περιφέρειες του Λουγκάνσκ και του Ντόνετσκ, και την εξακολούθηση της παραμονής τους εντός Ουκρανικής επικρατείας ως ημιαυτόνομες περιοχές.
Στην συνέχεια ωστόσο, με την ανοχή των Ευρωπαίων εγγυητών της Μινσκ ΙΙ, ροκανίστηκε επιμελώς από τις Ουκρανικές αρχές η αυτονομία, που εξασφάλιζε στο Ντόνμπας η Συμφωνία Μινσκ ΙΙ , καθώς ένα από τα πλέον σοβαρά ίσως κίνητρα των Ουκρανικών αρχών είχε να κάνει με το γεγονός ότι μια ζώνη αυτονομημένων περιοχών εντός Ουκρανίας , από τις οποίες ή σε εγγύτητα με αυτές, διέρχονταν οι σιδηροδρομικές διακλαδώσεις των διαδρόμων του Μεταξιού, επέβαλλε ακόμα και δια της βίας να ενσωματωθεί το Ντόνμπας στον κύριο κρατικό όγκο, δηλονότι η ύπαρξη της αυτόνομης ζώνης αυτής πάντα υπέκρυπτε, λόγω της υποστήριξης και της εδραιωμένης παρουσίας του Μεγάλου Ρώσου Αδερφού, τον μελλοντικό κίνδυνο αναδιαμόρφωσης σε αντίστοιχο βαθμό του γεωπολιτικού τοπίου, που με την σειρά του θα οδηγούσε σε αντίστοιχες γεωγραφικές ανακατατάξεις οι οποίες εξ αντικειμένου θα καθιστούσαν ανέφικτες και θα οδηγούσαν στην τελική τους ματαίωση τις ήδη υφιστάμενες συμφωνίες της Ουκρανικής ολιγαρχίας και πολιτικής ελίτ, με το Πεκίνο, βάσει των οποίων λόγω του ρόλου «κλειδί» της Ουκρανίας στον Δρόμο του Μεταξιού, έρρεε άφθονο ζεστό κινέζικο χρήμα εις χείρας τους.
Αυτός μάλλον ήταν και ο λόγος που ούτε επί Προεδρίας ,από τον Μάϊο 2019, του κυρίου Βολοντίμιρ Ζελένσκι δεν άλλαξαν οι πολιτικές αυτές, τουναντίον συνεχίστηκαν κι επιτάθηκαν οι επιθέσεις για την καθυπόταξη των ρωσόφωνων ανατολικών περιοχών, τις οποίες, εσφαλμένες κατά βάση τακτικές της Ουκρανικής ηγεσίας, εκμεταλλεύτηκε δεόντως η Ρωσία, δίνοντας της εντέλει ένα επαρκές πρόσχημα για την πρόσφατη εισβολή.
Ρωσόφωνοι αυτονομιστές του Ντόνμπας
Σήμερα όλες οι Κινεζικές υποδομές του υφιστάμενου μεταφορικού δικτύου, που εξυπηρετούσε τους Δρόμους του Μεταξιού- One Belt One Road (OBOR), μέσω λιμανιών της Αζοφικής, όπως πχ αυτό της Μαριούπολης και των πέριξ αυτής κείμενων ανατολικά ουκρανικών λιμανιών, που συνδέονταν με το υπόλοιπο σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας, ισοπεδώνονται από τους Ρωσικούς βομβαρδισμούς, που αφήνουν πίσω τους να καταρρέουν ως τραπουλόχαρτα τα κινεζικά – και όχι μόνον – όνειρα , για χερσαία διασύνδεση της Κίνας με την Δυτική Ευρώπη[31]…
Το αδιαμφισβήτητο αυτό γεγονός, ίσως υποδηλώνει ότι πολλές από τις «συμμαχίες» των Μεγάλων Δυνάμεων , δεν έχουν εκείνα τα χαρακτηριστικά που είτε εμείς συνηθίζαμε να τους προσδίνουμε μέχρι τώρα, είτε οι ίδιες , εκμεταλλευόμενες την παραπληροφόρηση, επιδιώκουν να προβάλλουν προς τα έξω, ώστε να εξελίσσουν απερίσπαστες τα ευρύτερα γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά τους παίγνια. Μάλλον η πραγματικότητα βρίσκεται αλλού και την καθορίζουν οι εκάστοτε ανάγκες της εκάστοτε συγκυρίας, που ωθούν σε συγκλίσεις συμφερόντων και στον συντονισμό ή μη των ενεργειών των Μεγάλων Δυνάμεων…
Ο σύγχρονος δρόμος του Μεταξιού, παρακάμπτουν την Ρωσία. Σαφήςαπεικόνιση των διαδρόμων του BRI με κατεύθυνση από/προς Κίνα-Κεντρική & Βόρεια Ευρώπη .
Επιπλέον, παρόλη την φερόμενη ως «στρατηγική συμμαχία» και φημογολογούμενη ως « συμμαχική εταιρική σχέση» μεταξύ Κίνας- Ρωσίας, παραδόξως, όπως αποδεικνύεται ξεκάθαρα, αφενός από τα συγκεκριμένα κράτη και τις υπηρεσίες τους που συνέπραξαν για την κατασκευή του Κινέζικου Μεσαίου Διάδρομου (Middle Corridor), αφετέρου από την γραφική απεικόνιση όλων των διακλαδώσεων του σύγχρονου Δρόμου του Μεταξιού- One Belt One Road (OBOR), οι διάδρομοι αυτοί αποφεύγαν ανέκαθεν τα ευρύτερα Ρωσικά εδάφη κι όχι, όπως ήδη σχολιάστηκε πιο πάνω, μόνον τα προσαρτημένα εδάφη της Κριμαίας. Ετσι εμφανιζόταν το παράδοξο οι κινέζικοι διάδρομοι, ακολουθώντας μεγαλύτερες και πιο χρονοβόρες διαδρομές να παρακάμπτουν συστηματικά τα Ρωσικά εδάφη, και να σχεδιάζονται κατά τρόπον ώστε να περνούν από επικράτειες που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των ντόπιων συνεργατών του Πεκίνου , λόγω της ασθμαίνουσας σε πολλές περιπτώσεις οικονομίας τους.
Η τακτική αυτή ακολουθήθηκε όσον αφορά και την επιλογή της Ουκρανίας από τα εδάφη της οποίας εν συνεχεία θα προωθούνταν τα κινεζικά εμπορευματοκιβώτια στην Δυτική Ευρώπη.
Κανένας σύγχρονος δρόμος του Μεταξιού δεν περνούσε , λοιπόν, τουλάχιστον προ της ενάρξεως του πρόσφατου πολέμου, μέσα από την Ρωσία, με εξαίρεση την περιοχή της Έσω Μαντζουρίας, δηλαδή της Άπω Ανατολικής Ρωσίας. Αυτό δείχνει έμπρακτα και τον βαθμό της προβαλλόμενης ως δήθεν φιλίας ΗΠΑ-Ρωσίας.
Όμως, ας μην γελιόμαστε, γιατί οι Ρώσοι δεν ξεγελιούνται ! Αυτήν ειδικά την περιοχή της Έσω Μαντζουρίας, ο Κινεζικός εθνικισμός την θεωρεί κατά βάση ως κατεχόμενο έδαφος από τους Ρώσους και κρυφός πόθος κάθε σύγχρονου Κινέζου είναι η άλλοτε «αυτοκρατορική» Έσω Μαντζουρία να επιστρέψει κάποτε στον αληθινό της ιδιοκτήτη …
ΚΙΝΗΣΗ «Β» : ΟΙ ΕΚΤΕΤΑΜΜΕΝΕΣ ΚΙΝΕΖΙΚΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΕΡΓΑ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ.
Οι Κινεζικές συμφωνίες με την Ουκρανική ολιγαρχία , από ότι φαίνεται , δεν περιορίζονταν απλώς και μόνον στην χρήση των υφιστάμενων Ουκρανικών δικτύων μεταφορών, αλλά αναλάμβαναν την κατασκευή μέσα στην χώρα και νέων, εκτεταμένων υποδομών που επιδίωκαν να περιθωριοποιήσουν και να θέσουν εκτός κάθε ελέγχου της και να εκτοπίσουν πλήρως από την συγκεκριμένη χώρα τον κάθε επίδοξο ανταγωνιστή, είτε αυτός ονομάζονταν ΗΠΑ , είτε Ρωσική Ομοσπονδία…
Στις 5.1.2018, το Atlantic Council, δημοσίευε το εξαιρετικά διαφωτιστικό άρθρο του κατοίκου Κιέβου και πρώην ανταποκριτή των New York Times, Τζέιμς Μπρουκ ,με τον τίτλο «Με την Ρωσία στο περιθώριο, η Κίνα κινείται επιθετικά στην Ουκρανία»[32]
Το άρθρο περιείχε εξαιρετικά διαφωτιστικές πληροφορίες οι οποίες μεταφέρονται αυτολεξεί πιο κάτω:
«Στην ακτή της Μαύρης Θάλασσας της Ουκρανίας, ο πιο δραστήριος ξένος δρων δεν είναι η Ρωσία. Είναι η Κίνα.
Στον Δούναβη, Κινέζοι επενδυτές σκέφτονται να αγοράσουν μια ουκρανική ναυτιλιακή εταιρεία ποταμών που θα μπορούσε να εισάγει κινεζικά προϊόντα βαθιά στην Ανατολική Ευρώπη. Στα δύο μεγάλα λιμάνια που πλαισιώνουν την Οδησσό, η China Harbor Engineering Company μόλις ολοκλήρωσε τη βυθοκόρηση του Yuzhny και τώρα υποβάλλει προσφορά για τη βυθοκόρηση του Chornomorsk και την κατασκευή ενός τερματικού σταθμού σιδηροδρομικών οχημάτων.
Στην ξηρά, μια κινεζική εταιρεία αρχίζει να εργάζεται σύντομα σε έναν παράκτιο αυτοκινητόδρομο μήκους 200 χιλιομέτρων από τσιμέντο, που κατασκευάστηκε για να αντέχει το σφυροκόπημα φορτηγών με σιτηρά. Στο Mykolaiv, μια άλλη κινεζική εταιρεία έχει κατασκευάσει σύγχρονα σιλό σιτηρών και ανελκυστήρες λιμένων. Πιο ανατολικά, κινεζικές εταιρείες μελετούν λιμάνια βυθοκόρησης στη Μαριούπολη και στο Μπερντιάνσκ.
Χάρτης απεικόνισης των Ουκρανικών λιμανιών
Και εδώ βρίσκεται το γεωπολιτικό τρίψιμο.
Τα δύο λιμάνια βρίσκονται στην Αζοφική Θάλασσα, ένα υδάτινο σώμα που, μετά την προσάρτηση της Κριμαίας το 2014, το Κρεμλίνο θα ήθελε να μετατραπεί σε ρωσική λίμνη. Εάν, όπως αναμένεται, μια κινεζική εταιρεία κερδίσει τα συμβόλαια, οι Ρώσοι θα πρέπει να παρακολουθήσουν κινεζικές βυθοκόρους να πλέουν κάτω από τη νέα ρωσική γέφυρα που συνδέει την Κριμαία με την ηπειρωτική Ρωσία.
Στην Ουκρανία, η Κίνα αποφεύγει προσεκτικά τη δημόσια σύγκρουση με τον «στρατηγικό της εταίρο», την Ρωσία.
Τον περασμένο μήνα, όταν ο Μα Κάι, αντιπρόεδρος της Κίνας, επισκέφτηκε το Κίεβο για να αναθεωρήσει επενδυτικά σχέδια, οι δημόσιες δηλώσεις του ήταν λίγες και ήπιες. Λίγοι το παρατήρησαν όταν ανακοίνωσε κινεζικά επενδυτικά σχέδια 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την Ουκρανία.
Ήσυχα αλλά αποφασιστικά, η Κίνα επιδιώκει τα δικά της συμφέροντα στην Ουκρανία.
Όχι μόνο μια κινεζική εταιρεία αναμένεται να αναβαθμίσει τα δύο εμπορικά λιμάνια της Ουκρανίας στην Αζοφική Θάλασσα, αλλά μια άλλη κινεζική εταιρεία θέλει να επωφεληθεί από τον άνεμο που έρχεται από τον Αζοφικό. Θέλει να κατασκευάσει ένα αιολικό πάρκο 500 μεγαβάτ – ακριβώς στο μονοπάτι όπου η Ρωσία απείλησε να ανοίξει μια «χερσαία γέφυρα» από το Ντόνετσκ στην Κριμαία.
Στην Ουκρανία, το κινεζικό προσωπικό συμφέρον σημαίνει δύο πράγματα: να εγγυηθεί την πρόσβαση στις άφθονες καλλιέργειες τροφίμων της Ουκρανίας και να δημιουργήσει μια μικρότερη διαδρομή για τον πολύπλευρο Δρόμο του Μεταξιού προς την Ευρώπη. Με στόχο την πλουσιότερη καταναλωτική αγορά στον κόσμο, αυτή η διαδρομή θα πήγαινε από το Καζακστάν, μέσω της Κασπίας στο Αζερμπαϊτζάν, στη Γεωργία και στη συνέχεια μέσω της Μαύρης Θάλασσας στο Chornomorsk.
Για την Ουκρανία, η Κίνα είναι ένας ευπρόσδεκτος επενδυτής, που κινείται εκεί όπου οι δυτικές εταιρείες συχνά φοβούνται να πατήσουν.
«Η Ουκρανία χρειάζεται τα χρήματα, η Κίνα έχει τα χρήματα», είπε ο Ραντού Μαγντίν, πολιτικός σύμβουλος που επισκέπτεται τη Ρουμανία. «Επίσης, οι κινεζικές επενδύσεις δεν σχετίζονται με αξίες. Δεν υπάρχουν προϋποθέσεις».
Ταυτόχρονα, η Κίνα εισάγει στην Ουκρανία μια ευπρόσδεκτη γεωπολιτική διαφοροποίηση από την παλιά επιλογή, τη Ρωσία ή την Ευρώπη. Αυτή την άνοιξη, η Κίνα πρόκειται να ξεκινήσει τακτικά δρομολόγια εμπορευμάτων από τη Δυτική Κίνα μέσω της Ουκρανίας προς την Ευρώπη. Λίγοι ανησυχούν ότι η Ρωσία θα μπλοκάρει τα τρένα.
Πολλά από τα έργα της Κίνας σχετίζονται με τη διασφάλιση των εξαγωγών τροφίμων—εκσυγχρονισμοί λιμένων, σιλό στην αποβάθρα, αυτοκινητόδρομοι, μια νέα γέφυρα πάνω από τον Ντνίπρο και μια προσφορά για την κατασκευή σιδηροδρομικών μηχανών στην Ουκρανία. Η βυθοκόρηση και η εμβάθυνση του λιμανιού Yuzhny είναι μέρος ενός μεγαλύτερου έργου 150 εκατομμυρίων δολαρίων Cargill-Ουκρανίας, το οποίο θα αυξήσει την ικανότητα εξαγωγής σιτηρών της Ουκρανίας κατά 15%.
Δύο έργα φαίνονται σχεδιασμένα για να κερδίσουν φίλους και να επηρεάσουν. Τον Νοέμβριο, δύο κινεζικές εταιρείες υπέγραψαν σύμβαση για την κατασκευή της τέταρτης γραμμής του μετρό του Κιέβου, μιας γραμμής τόξου 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων που έχει σχεδιαστεί για να διευκολύνει τον συνωστισμό στο κέντρο της πόλης. Άλλα έργα υπό διαπραγμάτευση από κινεζικές εταιρείες είναι εγγυημένα ευχάριστα για την ελίτ των πολιτικών και των μέσων ενημέρωσης στην πρωτεύουσα: ένας περιφερειακός αυτοκινητόδρομος και ένας γρήγορος σιδηρόδρομος από το κέντρο του Κιέβου στο Boryspil, το πιο πολυσύχναστο αεροδρόμιο της πόλης.
Ορισμένοι αναλυτές φοβούνται ότι η Κίνα τελικά θα δημιουργήσει μια ανίερη εταιρική σχέση με τη Ρωσία, παρασύροντας την Ουκρανία πίσω υπό την προσανατολισμένη στη Ρωσία αυταρχική εξουσία.
«Η Κίνα έχει μια πολύ επιθετική οικονομική στρατηγική στην Ευρώπη», προειδοποίησε ο Τζακ Κιν, απόστρατος στρατηγός του αμερικανικού στρατού και πρόεδρος του Ινστιτούτου για τη Μελέτη του Πολέμου, σε συνέντευξή του τον περασμένο μήνα στο Κίεβο. «Αυτό που θα ακολουθήσει είναι η γεωπολιτική επιρροή για να απομακρύνει την Ουκρανία από τη Δύση».
Στην Ελλάδα, κινεζικές επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων, κυρίως στο λιμάνι του Πειραιά, έχουν οδηγήσει σε φιλοκινεζικές θέσεις της Αθήνας. Αλλά η άνοδος της Κίνας φαίνεται να βοηθά την Κίνα, όχι τη Ρωσία.
Στην Ουκρανία, ένας Γάλλος τραπεζίτης στο Κίεβο υποστηρίζει, η Κίνα μπορεί να είναι χαρούμενη που έχει τη Ρωσία δεμένη σε έναν ακριβό, άσκοπο πόλεμο για το δυτικό της τέλος. Αυτό κάνει το Κρεμλίνο πιο ανοιχτό στις κινεζικές απαιτήσεις στα ανατολικά του. Από το 2014, οι κινεζικές επενδύσεις στη ρωσική Άπω Ανατολή έχουν αυξηθεί σε αυτό που θέλει η Κίνα: πετρέλαιο, αέριο, σίδηρο και γεωργική γη.
Με τη Ρωσία να αποβάλλεται από την επενδυτική σκηνή της Ουκρανίας, η Κίνα κάνει τις κινήσεις της. Το περασμένο φθινόπωρο, σε μια κίνηση για τη διευκόλυνση των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, το Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων Bohai της Κίνας εξαγόρασε την Ουκρανική Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης.
Στην Ουκρανία, η κατανοητή εμμονή με τη Ρωσία είναι τόσο μεγάλη, που η πρόσφατη επενδυτική ώθηση της Κίνας περνά σε μεγάλο βαθμό απαρατήρητη.
Στην Οδησσό, η συζήτηση αφορά τον έλεγχο της Κριμαίας από τη Ρωσία, όχι για ένα προτεινόμενο γρήγορο τρένο από το Κίεβο στην Οδησσό, κατασκευασμένης από την Κίνα.
Στην Οδησσό, το τριώροφο προξενείο της Κίνας, η μεγαλύτερη διπλωματική αποστολή εκεί, βρίσκεται δύο χιλιόμετρα από το Εθνικό Πανεπιστήμιο Mechnikov, το κορυφαίο ινστιτούτο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της πόλης.»
10.α.Υπουργείο Εξωτερικών Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, Ανακοίνωση 28.3.2022 «Ο υφυπουργός Εξωτερικών Deng Li συναντά την αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον Πρόεδρο του Γερμανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου στην Κίνα Stephan Wöllenstein»- https://www.mfa.gov.cn/eng/wjbxw/202203/t20220329_10657182.html
Λευκός Οίκος – Εκτελεστικό Διάταγμα 3.6.2021 «Εκτελεστικό διάταγμα για την αντιμετώπιση της απειλής από επενδύσεις σε τίτλους που χρηματοδοτούν ορισμένες εταιρείες της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας»— https://www.whitehouse.gov/briefing-room/presidential-actions/2021/06/03/executive-order-on-addressing-the-threat-from-securities-investments-that-finance-certain-companies-of-the-peoples-republic-of-china/
CarnegieEndowmentforInternationalPeace, άρθρο 10.6.2021 « Η Ευρώπη πρέπει να αγκαλιάσει την ατζέντα για την δημοκρατία του Μπάϊντεν»- https://carnegieendowment.org/2021/06/10/europe-should-embrace-biden-s-democracy-agenda-pub-84736
TheGuardian, άρθρο 24.2.2022 «Πόλεμος στην Ουκρανία: πού έχει επιτεθεί η Ρωσία; « -https://www.theguardian.com/world/2022/feb/24/war-ukraine-kyiv-map-where-has-russia-attacked
TheTimesofIsrael, άρθρο 27.2.2022 «Η Ρωσία καταστρέφει το μεγαλύτερο μεταφορικό αεροσκάφος στον κόσμο που χρησιμοποιείται στην Ουκρανία για ανθρωπιστικές πτήσεις» -https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/russia-destroys-worlds-largest-transport-aircraft-ukraine-used-for-humanitarian-flights/
GlobalTimes, άρθρο 5.1.2022 «Ο Σι προτρέπει τις ένοπλες δυνάμεις να διπλασιάσουν τις προσπάθειες για να συνδυάσουν την εκπαίδευση με τις επιχειρήσεις μάχης με εντολή κινητοποίησης για στρατιωτική εκπαίδευση το 2022»- https://www.globaltimes.cn/page/202201/1245127.shtml
CMSlaw–Tax & Future (Oυκρανική Εταιρεία Εμπειρογνωμόνων), πληροφορίες « Κανονισμός και Νόμος 5G στην Ουκρανία»- https://cms.law/en/int/expert-guides/cms-expert-guide-to-5g-regulation-and-law/ukraine#about
Του Γιώργο Παπαπροδρόμου
*Υποστράτηγου ε.α. -Πτυχιούχου Νομικής ΑΠΘ
Ειδικού σε θέματα Αντιμετώπισης Κυβερνοεγκλημάτων
Η καταγεγραμμένη ανοδική πορεία της χρήσης του διαδικτύου τον καιρό της πανδημίας ανέδειξε και την παράμετρο της άνευ προηγουμένου αύξησης του αριθμού των Κυβερνοπεριστατικών και των παράνομων συμπεριφορών – εγκλημάτων στον Κυβερνοχώρο (κυβερνοεγκλημάτων).
Την διαπίστωση αυτή αποτυπώνουν ξεκάθαρα τόσο η πρόσφατη έκθεση για το έτος 2021 του Ομοσπονδιακού Γραφείου Ερευνών (Federal Bureau of Investigations), γνωστό και ως FBI, όσο και η αντίστοιχη έκθεση του Κέντρου για την αντιμετώπιση του Κυβερνοεγκλήματος (European Cybercrime Center -EC3) της Europol.
Οι διαρκώς αναδυόμενες κυβερνοαπειλές αγγίζουν μια ευρύτατη περιοχή παράνομων δραστηριοτήτων από κυβερνοεγκληματίες που προσπαθούν να μεγιστοποιήσουν τα παράνομα οφέλη τους, αξιοποιώντας τα πολλά και διάφορα υπάρχοντα κενά («χαραμάδες») του κυβερνοοικοσυστήματος.
Θύματα των συμπεριφορών αυτών είναι μεγάλος αριθμός πολιτών, εταιρειών και οργανισμών (κρατικών και μη), το δε κόστος που προκύπτει από τις συνέπειες των συγκεκριμένων εγκλημάτων είναι τεράστιο και μαθηματικά αδύνατο να προσεγγισθεί με ακρίβεια για μια σειρά από λόγους.
Ο πρώτος και βασικότερος λόγος είναι η μη αναφορά -μη αναγγελία των κυβερνοεγκλημάτων στις αρμόδιες αρχές επιβολής του νόμου, λόγω άγνοιας, από πλευράς των θυμάτων (πολιτών-εταιρειών και οργανισμών), βασικών στοιχείων της υφιστάμενης διαδικασίας αναφοράς ή της απουσίας αξιόπιστου συστήματος αναφοράς σε κάθε χώρα.
Για το λόγο αυτό και οι δύο οργανισμοί (FBI-Europol) αλλά και άλλοι οργανισμοί (Interpol, NCA, κα) προτρέπουν τους πολίτες να ενημερωθούν σχετικά με τις διαδικασίες αναφοράς που προβλέπονται, δημιουργώντας ειδικά κέντρα αντιμετώπισης των περιστατικών αυτών, χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα, όπως φιλικές πλατφόρμες αναφοράς των κυβερνοεγκλημάτων και των κυβερνοπεριστατικών, ειδικά τηλεφωνικά κέντρα, πληροφοριακά κέντρα υποστήριξης και παροχής επεξηγήσεων, απλούστερα και αξιόπιστα συστήματα αναφοράς και καταγραφής.
Στόχευση των συγκεκριμένων ενεργειών αποτελέι η απόκτηση της καλύτερης δυνατής εικόνας για τα διαπραττόμενα κυβερνοεγκλήματα, η άμεση συλλογή και διαφύλαξη των απαραίτητων αποδεικτικών στοιχείων (e–evidence), ο περαιτέρω σχεδιασμός και η υλοποίηση του επιχειρησιακού πλάνου, η ενεργοποίηση και μεγιστοποίηση της διεθνούς δικαστικής συνεργασίας και η επίτευξη του αντικειμενικού σκοπού της εξιχνίασης των κυβερνοεγκλημάτων, και ουσιαστικά η αμεσότερη απονομή της δικαιοσύνης.
Ο δεύτερος γενεσιουργός λόγος της κρατικής δυστοκίας σχετικά με την αντιμετώπιση του φαινομένου αυτού είναι η απουσία ενός δυναμικού, σύγχρονου και επικαιροποιημένου πλαισίου, το οποίο απαιτεί τόσο θεσμικές όσο και υλικοτεχνικές παρεμβάσεις [διάθεση πόρων (ανθρωπίνων και μη).
Αυτό περιλαμβάνει την ενίσχυση του υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου, όπως για παράδειγμα
η δρομολογημένη υιοθέτηση του δεύτερου πρωτοκόλλου της Σύμβασης για το Κυβερνοέγκλημα (είκοσι ένα χρόνια μετά από την αρχική Σύμβαση, την οποία η χώρα μας ενσωμάτωσε με νόμο το 2016)
η ενσωμάτωση της Διεθνούς Σύμβασης για τα φάρμακα που διακινούνται στο Διαδίκτυο (Medicrime Convention), την οποία η χώρα μας εδώ και έντεκα (110 χρόνια δεν έχει προλάβει να ενσωματώσει (λόγω μη προτεραιοποίησης του θέματος;!!),
η αλλαγή της νομοθεσίας για το τραπεζικό απόρρητο σχετικά με χρηματικά ποσά που προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες στο κυβερνοχώρο,
η διαμόρφωση εξειδικευμένου δικαστικού μηχανισμού με προσανατολισμό τον ουσιαστικό και αποτελεσματικότερο χειρισμό των αυξανόμενων κυβερνοεγκλημάτων (όπως για παράδειγμα έχει οργανώσει η Eurojust).
Στις υλικοτεχνικές υποδομές θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται:
η αναμόρφωση και ο εκσυγχρονισμός των προγραμμάτων σπουδών της Σχολής Δικαστών, της Αστυνομικής Ακαδημίας, των παραγωγικών σχολών των οντοτήτων επιβολής του νόμου (αστυνομικής ακαδημίας, ακαδημίας λιμενικού σώματος – ακτοφυλακής, πυροσβεστικής ακαδημίας, κλπ), η αξιοποίηση οργανισμών όπως η CEPOL, ο ENISA, πανεπιστημιακά ιδρύματα και σχολές, ερευνητικά κέντρα, κα).
Η πρόσληψη εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού
Η ενίσχυση των υποδομών εγκληματολογικής διερεύνησης των ψηφιακών πειστηρίων που κατάσχονται (και πολλαπλασιάζονται μέσα από την αύξηση των διερευνώμενων υποθέσεων)
Η δημιουργία τοπικών και περιφερειακών μονάδων αντιμετώπισης κυβερνοεγκλημάτων (αποκεντρωτική προσέγγιση και δυνατότητα πρόσβασης σε κάθε πολίτη από κάθε σημείο της χώρας).
Η δημιουργία ειδικής ομάδας αντιμετώπισης κυβερνοεγκλημάτων στο Dark Web
Η ενεργότερη συμμετοχή σε περισσότερες κοινές διεθνείς επιχειρησιακές δράσεις οργανισμών όπως η Europol και η Interpol
Η υιοθέτηση προτύπων διαδικασιών (ερευνών, σχηματισμού δικογραφιών, ανταλλαγής πληροφοριών)
Η εξαγωγή και διάθεση στην επιστημονική κοινότητα αλλά και στην ίδια την κοινωνία (μέσω σχετικής δημοσιοποίησης-ανάρτησης) αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων σχετικά με το Κυβερνοέγκλημα
Η μεγιστοποίηση των δυνατοτήτων που θεσμικά μπορούν να συνεισφέρουν οι ανεξάρτητες διοικητικές αρχές και φορείς που εμπλέκονται με τον Κυβερνοχώρο (μνημόνια συνεργασίας, εκπαιδεύσεις, ενημερώσεις)
Όλα τα παραπάνω συνιστούν το σημαντικότερο μέρος της απαιτούμενης αύξησης των υποδομών και ικανοτήτων (capacity building) μιας χώρας που θέλει να συμμετέχει στο συνδεδεμένο κοινωνικοοικονομικό γίγνεσθαι, αντιμετωπίζοντας τις αυξανόμενες κυβερνοαπειλές, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την προοπτική της ευημερίας όλων των πολιτών και ανθρώπων της.
Το άλλο μέρος των υποδομών σχετίζεται με την εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των πολιτών μέσα από τις δομές εκπαίδευσης (σχολεία, ψηφιακή ακαδημία πολιτών, κα) και την αύξηση των ψηφιακών δεξιοτήτων.
Σε διαφορετική ο ανεπιτυχής χειρισμός της αύξησης της κυβερνοεγκληματικότητας θα σημαίνει αύξηση της κοινωνικοοικονομικής ανισότητας, αύξηση της διαφθοράς και μείωση της προοπτικής ευημερίας ενός τόπου, που θα καταστεί από online σε offline.
Οι όροι της Ρωσοουκρανικής σύγκρουσης τροποποιούνται δραματικά, ενώ παραμένουν εξαιρετικά ασαφείς οι προθέσεις της Ρωσίας, αναφορικά με το σκηνικό και τις εξελίξεις της επόμενης μέρας. Οι διαφαινόμενες υφέσεις στο μέτωπο των επιχειρήσεων δεν θα πρέπει να συντηρούν κανενός είδους εφησυχασμό, αφού το μεγάλο κεφάλαιο των συνεπειών, επί της ουσίας μόλις τώρα ανοίγει…
Η ίδια η σύγκρουση, έχει προσλάβει ήδη τα χαρακτηριστικά μιας γενικευμένης συστημικής ρήξης. Όχι μονάχα επειδή έχουν τοποθετηθεί στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος όλων, κρίσιμες παράμετροι που θα προσδιορίσουν την φυσιογνωμία του Διεθνούς Συστήματος το οποίο ανασυντάσσεται με ιδιαίτερο δυναμισμό. Αλλά και διότιη διαδικασία ανακατανομής της ισχύος – ως βασική συνιστώσα αυτής της συστημικής ανασύνταξης – που συντελείται σε συνθήκες πρωτοφανούς ρευστότητας και ευρύτερων γεωπολιτικών ανατροπών, είναι μια διεργασία πολυσύνθετη, το αποτέλεσμα της οποίας δεν θα κριθεί μόνο στο επίπεδο των αυτονόητων αντιπαραθέσεων και των μικρών ή των μεγάλων συγκρούσεων μεταξύ των κορυφαίων στρατηγικών ανταγωνιστών.
Θα κριθεί – παράλληλα με αυτό – ΚΑΙ από την έκταση, αλλά κυρίως από το περιεχόμενο των ενδοσυμμαχικών ανταγωνισμών, οι οποίοι επικαιροποιούνται στο νέογεωπολιτικό περιβάλλον με τα αχαρτογράφητα θεμελιώδη. Ενώ όλα δείχνουν πως αυτοί οι ανταγωνισμοί προϊόντος του χρόνου, θα προσλαμβάνουν μόνιμα και πιθανότατα μη αναστρέψιμα δομικά χαρακτηριστικά.
Είναι λοιπόν φανερό ότι η Ρωσοουκρανική πολεμική σύγκρουση, ως μια συστημική επί της ουσίας αντιπαράθεση πολλαπλών επιπέδων, λειτούργησε στην πράξη ως πρόσχημα και κυρίως ως καταλύτης που επαναδιατυπώνει και διευρύνει έτι περαιτέρω την συστημική συγκρουσιακή ατζέντα, ενώ την ίδια στιγμή επαναπροσδιορίζει τους ρόλους, το ειδικό βάρος των δρώντων αλλά και την σύνθεση του στρατηγικού οπλοστασίου που έχουν στην διάθεσή τους οι διαχειριστές της ισχύος.
Το αποτέλεσμα αυτής της σύγκρουσης επομένως, δεν μπορεί να αξιολογηθεί αυτοτελώς, όποιο και αν είναι το τελικό του αποτύπωμα είτε στο πεδίο, είτε στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων που αργά η γρήγορα θα κληθούν να το επισφραγίσουν και να του προσδώσουν την απαιτούμενη νομιμότητα. Η δυναμική διεργασία των ανατροπών, των προσεταιρισμών, των επαναπροσεγγίσεων αλλά και των νέων ανταγωνιστικών πεδίωνπου ενεργοποιήθηκε βίαια στο περιβάλλον αλλά και ως απότοκος αυτής της σύγκρουσης, αφήνει πίσω της μια καινούρια κατάσταση που δεν είναι διόλου εύκοληστην διαχείρισή της.
Η Δυτική συμμαχία…
Μόνοφαινομενικά αλλά και εντελώς συγκυριακά παρουσιάζεται ενισχυμένη και με διασφαλισμένη δήθεν την στρατηγική της συνοχή. Το ιδεολογικό στοιχείοτο οποίο οριοθέτησε κατά το παρελθόν την έννοια της διαφορετικότητάς της και λειτουργούσε ως συνεκτικός κρίκος που προσδιόριζε την σχετική γεωπολιτική της συνάφεια απέναντι στο αντίπαλο δέος, έχει πλέον εκλείψει οριστικά. Από αυτήν την άποψη, το σημερινό εκβιαστικό επί της ουσίας «συμμαχικό» statusπου διαμορφώνεται, δεν είναι διόλου στέρεο και εκ των πραγμάτων προκύπτει πως δεν είναι διόλου συμμαχικό. Είναι ένας προσωρινός συμβιβασμός ανταγωνισμών, που δεν θεωρείται βιώσιμος και που έχει ανάγκη την διατήρηση της έντασης, για να συντηρείται ένα περιβάλλον πλιάτσικου ευκαιριών για λογαριασμό των ΗΠΑ, οι οποίες ροκανίζουν συστηματικά το σαθρό Ευρωπαϊκό οικοδόμημα, στο πλαίσιο μιας ετεροβαρούς αλλά κατά τα λοιπά «στρατηγικής» υποτίθεται Ευρωαμερικανικής σχέσης.
Η Ρωσία…
Από γεωστρατηγική άποψη, μια πρώτη αποτίμησητων αποτελεσμάτων που έχουν καταγραφεί κατά την διάρκεια του πυκνού γεωπολιτικού χρόνου που διαρκούν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, οδηγεί στο συμπέρασμα πως η Ρωσία θα έπρεπε να έχει διατηρήσει και κυρίως θα έπρεπε να έχει διαχειριστεί ευέλικτα το σχετικό στρατηγικό πλεονέκτημα του επιτιθέμενου, προκειμένου να μην θυσιάσει το στρατηγικό της όραμα εγκλωβισμένη στα αδιέξοδα του Ουκρανικού. Όφειλε δηλαδή να έχει ενσωματώσει έναν σαφώς καλύτερο σχεδιασμό της ειδικής – όπως την χαρακτηρίζει – επιχείρησης, σε ένα πολύ ευρύτερο, ευέλικτο και ιστορικά φιλόδοξο σχέδιο, που θα της επέτρεπε να αιφνιδιάσει τους στρατηγικούς της αντιπάλους, να επιταχύνει τα αποδομητικά φαινόμενα που είχαν ήδη αρχίσει να κάνουν την εμφάνισή τους στον Ευρωπαϊκό αδύναμο κρίκο και να παρεμβαίνει με όρους πρωταγωνιστικούς στην διαμόρφωση ενός διαφορετικού περιφερειακού ισοζυγίου ισχύος. Διατηρώντας έτσι την πρωτοβουλία των κινήσεων, θα μπορούσε μεταξύ όλων των άλλων η Ρωσία, να βγει τάχιστα και από την παγίδα του Ουκρανικού, χωρίς κατατριβή δυνάμεων, χωρίς να διακινδυνεύσει την απομυθοποίηση των επιχειρησιακών της δυνατοτήτων αλλά έχοντας αποσπάσει τις Δημοκρατίες του Ντονμπάς από την Ουκρανική επικυριαρχία. Και το κυριότερο… Θα μπορούσε να αναβαθμίσει την στρατηγική της θέση, εμφανίζοντας ένα ισχυρό μπλόκ Ευρασιατικών συμμαχιών, ικανό να εισβάλει με απαιτήσεις στο τραπέζι επί του οποίου ανακατανέμεται η ισχύς.
Η Ρωσία κατά γενική ομολογία δεν τα κατάφερε. Παρά τις περί του αντιθέτου προσδοκίες εχθρών και φίλων, τελικά δεν μπόρεσε να κινηθεί πρωταγωνιστικά, ούτε στο προσκήνιο ούτε βεβαίως στο παρασκήνιο των εξελίξεων. Σωρεία αστοχιών και αλληλουχία λαθεμένων εκτιμήσεων, την υποχρεώνουν να συμβιβαστεί (εκτός απροόπτου) με ένα παιχνίδι ήπιας ισχύος, στο οποίο αντιμετωπίζεται πλέον όχι ως κορυφαίος γεωπολιτικός δρων αλλά ως εμπορικός ανταγωνιστής σε ένα διόλου φιλικό γι’ αυτήν διεθνές χρηματιστηριακό περιβάλλον. Η αξία του προϊόντος που εμπορεύεται προφανώς δεν αμφισβητείται.Οι όροι όμως με τους οποίους διαπραγματεύεται την «εθνική ταυτότητα της μετοχής της» στο γεωπολιτικό χρηματιστήριο έχουν τροποποιηθείσημαντικά έναντι πάντων και καταφανώς σε βάρος της.
Η Κίνα…
Επιμένει να κινείται στην λογική των προσεκτικών βηματισμών, διαμηνύοντας πως δεν είναι δεδομένη, αλλά και αποφεύγοντας προς το παρόν να θέσει σε δοκιμασία τις πραγματικές της δυνατότητες σε μια αντιπαράθεση σκληρής ισχύος με οποιαδήποτε μορφή. Πρόκειται για μια συνολική συμπεριφορά που πιστοποιεί ότι η Κινεζική ηγεσία έχει σαφείς και αδιαπραγμάτευτες επιδιώξειςαλλά και ξεκάθαρη άποψη για τον ρόλο τον οποίο διεκδικεί στο νεο-ψυχροπολεμικό σκηνικό, ενώ ταυτόχρονα έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι η τελική και κρίσιμη αναμέτρηση στον ανταγωνισμό της ισχύος, θα είναι ανάμεσα στην ίδια και στις ΗΠΑ.
Η Κίνα λοιπόν έχει κάθε λόγο να μην επιδιώκει την απόλυτη αποδυνάμωση της αντιαμερικανικής και πυρηνικής Ρωσίας, γι’ αυτό και κρατά σαφείς αποστάσεις από την λογική των κυρώσεων την οποία χορογραφούν οι Αμερικανοί. Η Κίνα χρειάζεται μια Ρωσία ελεγχόμενα ισχυρή και χειραγωγήσιμη από την ίδια, για την δημιουργία ενός σημαντικού πόλου ισχύος στον οποίο διεκδικεί το δικαίωμα να τεθεί επικεφαλής.
Η Κεντρική Ασία…
Φαίνεται ότι εισέρχεται σε μια παρατεταμένη περίοδο αστάθειας και ανατροπών, με όχημα τους φονταμενταλιστές του ISIS και των λοιπών Ισλαμιστικών κινημάτων της ευρύτερης περιοχής. Η ανοχή και η εν γένει κοντόφθαλμη στάση με την οποία αντιμετωπίζεται η Τουρκία από την Δυτική Συμμαχία, είναι μια παράμετρος η οποία επιδεινώνει το κλίμα και επιβαρύνει την όλη κατάσταση, ενώ η περιφερειακή στρατηγική αποδυνάμωση της Ρωσίας θα τροφοδοτήσει φιλοδοξίες υπέρμετρες σε μικρούς και μεσαίους περιφερειακούς δρώντες. Ο κίνδυνος να καταστούν ανεξέλεγκτες και να διαχυθούν οι συνέπειες μιας τέτοιας εξέλιξης είναι υπαρκτός και δεν είναι διόλου τυχαίο το γεγονός ότι η Κίνα σπεύδει ήδη να χτίσει θέσεις συνέργειας με το καθεστώς των Ταλιμπάν, προσβλέποντας μεταξύ άλλων και στην απροβλημάτιστη προώθηση των στρατηγικών – οικονομικών της επιδιώξεων.
Η Ευρασία λοιπόν παραμένει στο επίκεντρο των κυοφορούμενων ανατροπών, η έκβαση των οποίων θα προσδιορίσει και την τελική φυσιογνωμία που θα προσλάβει η νέα Αρχιτεκτονική ισχύος στο Διεθνές Σύστημα. Οι όροι όμως με τους οποίους διεξάγεται αυτή η αντιπαράθεση, έχουν αλλάξει δραματικά. Η συγκρουσιακή ατζέντα διευρύνεται… Και η μετά την Ρωσοουκρανική σύγκρουση εποχή, επιβαρύνεται με μια σειρά από κρίσιμες παραμέτρους που καθιστούν πολύ πιο σύνθετη αλλά και δυσεπίλυτη την εξίσωση στο ορατό μέλλον.
Η πυρηνική ισχύς μπαίνει μετ’ επιτάσεως στο τραπέζι των εκβιασμών και είναι φανερό ότι η αυτονόητη απόπειρα επικαιροποίησης των πυρηνικών δογμάτων από τους ισχυρούς, η οποία πρόκειται να ακολουθήσει, θα μεγιστοποιεί τους κινδύνους και θα φέρνει την ανθρωπότητα αντιμέτωπη με τον πραγματικό Εφιάλτη…
Η επισιτιστική κρίση προβλέπεται να διογκωθεί και να πυροδοτήσει με την σειρά της ένα ντόμινο αλυσιδωτών εξελίξεων και ανατροπών, τόσο στην διεθνή Οικονομία όσο και στην συνοχή των Κοινωνιών, ενώ η πιθανότητα να περιπέσουν ευρύτερες γεωγραφικές ζώνες στην περιδίνηση ενός παρατεταμένου λιμού, παραμένει ισχυρή, γεγονός που αναμένεται να οδηγήσει σε κοινωνικές εξεγέρσεις με προεκτάσεις απρόβλεπτες και με πολλαπλές δευτερογενείς επιπτώσεις.
Η αιφνίδια ανατροπή των δεδομένων που σχετίζονται με την ενεργειακή επάρκεια, δεν θα σηματοδοτήσει μονάχα μια ραγδαία επιδείνωση στην καθημερινότητα των πολιτών που θα απορρυθμίσει πλήρως την ζωή στις δυτικές κοινωνίες… Αλλά όλα δείχνουν πως θα ενεργοποιήσει και ένα εφιαλτικό σενάριο καθολικής απορρύθμισης έως και παραγωγικής κατάρρευσης των Δυτικών Οικονομιών. Η Ευρώπη διεκδικεί τα πρωτεία σε αυτήν την καταστροφική μεταστροφή, την οποία επιτάχυναν οι ολέθριες επιλογές της πολιτικής της ηγεσίας, που επέλεξε αφελώς και σε ένα κρεσέντο πρωτοφανούς δουλοπρέπειας, να στοιχηθεί πίσω από τις αυτοκτονικές λύσεις που της υπαγόρευσαν οι Αμερικανοί, με την ομολογουμένως έξυπνη αλλά σε κάθε περίπτωση εκβιαστική πρωτοβουλία τους η οποία αποσκοπεί στην γεωπολιτική καθυπόταξη της Ευρώπης και την συνακόλουθη γεωοικονομική της υποβάθμιση.
Η πατρίδα μας, εξ αιτίας της συγκυρίας, της βαρύτητας της γεωπολιτικής της θέσης, αλλά και των προγενέστερων αποφάσεων και επιλογών της πολιτικής της ηγεσίας, βρίσκεται στο επίκεντρο σημαντικών εξελίξεων που διαδραματίζονται καθ’ όλη την διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων, αλλά και μιας σειράς κρίσιμων επιλογών οι οποίες σχετίζονται με τις σύνθετες προκλήσεις που αφορούν στην διαχείριση του μεταπολεμικού σκηνικού.
Την κρίσιμη περίοδο που μεσολάβησε, η πολιτική τάξη της χώρας μας, συνήθισε να φλυαρείγια την δήθεν αποστροφήμε την οποία αντιμετωπίζει πλέον η διεθνής κοινότητα τιςλογικές του αναθεωρητισμού με αφορμή την εισβολή της Ρωσίας στο έδαφος της Ουκρανίας. Και το έκανε, θεωρώντας πως έτσι ξορκίζει επαρκώς τις απαράδεκτες πρακτικές της Τουρκίας στο χώρο του Αιγαίου και της ΝΑ Μεσογείου. Ωστόσο… Συνέχισε να παραμένει εγκλωβισμένη στον φαύλο κύκλο της ατολμίας, αρνούμενη να εφαρμόσει τα νόμιμα (ως προς τα χωρικά ύδατα και την ΑΟΖ) και συνεχίζοντας να υποκύπτειστην εκβιαστική λογική της Άγκυρας η οποία υποτίθεται ότι εξοστρακίστηκε με αφορμή τις δραματικές εξελίξεις στην Ουκρανία. Έτσι… γι’ ακόμη μια φορά το ευνοϊκό timing δεν αξιοποιήθηκε και με ευθύνη της χώρας μας το Διεθνές Δίκαιο δεν αναβαθμίστηκε σε γεωπολιτικό τετελεσμένο, ώστε να ανακοπούν οριστικά και αμετάκλητα οι πειρατικοί σχεδιασμοί σε βάρος της Εθνικής μας κυριαρχίας αλλά και των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων.
Την ίδια στιγμή… Απερίσκεπτοι χειρισμοί, στρατηγικά λαθεμένες αλλά και ανερμάτιστες πολιτικές αποφάσεις τις οποίες έσπευσε να υιοθετήσει η Ελληνική κυβέρνηση, αντί να μεγιστοποιήσουν στο έπακρο, ακύρωσαν πλήρως το σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημαπου θα μπορούσε να έχει μια μικρή αλλά με ξεχωριστή στρατηγική βαρύτητα χώρα, η οποία είχε την δυνατότητα να διαδραματίσει έναν κομβικό ρόλο, τόσο στην διαχείριση της πολεμικής κρίσης όσο και στην διευθέτηση των παρελκόμενων συνεπειών που ήταν αναμενόμενο ότι θα προέκυπταν σε συνθήκες ξέφρενου συστημικού ανταγωνισμού.
Η Ελλάδα και η Κύπρος, ενώ θα μπορούσαν να «πουλήσουν» την ευέλικτη σπουδαία «μικρότητά» τους με σειρά πρωτοβουλιών και στοχευμένη διπλωματική διαχείριση, αναβαθμίζοντας συνολικά την γεωπολιτική τους θέση και εγγράφοντας σημαντικές υποθήκες για την επόμενη μέρα, επέλεξαν να πλειοδοτήσουν σε μικρομεγαλισμό απερισκεψίας, εκχωρώντας την πρωτοβουλία των κινήσεων στην αναθεωρητική Τουρκία, η οποία είναι φανερό ότι θα σπεύσει να κεφαλαιοποιήσει πλήρως την διπλωματική της διαμεσολάβηση, ενώ ήδη καρπώνεται σημαντικά ωφελήματα από την πολιτική των ΜΗ κυρώσεων την οποία έσπευσε να υιοθετήσει με την ανοχή όλων.
Και φυσικά, όταν αυτός ο κύκλος εντάσεων και αντεγκλήσεων θα έχει ολοκληρωθεί, η διόλου «απομονωμένη» Τουρκία, δεν θα πρωταγωνιστήσει μονάχα στο σκοτεινό παρασκήνιο που θα τροφοδοτήσει έναν νέο γύρο αποσταθεροποίησης με πρωταγωνιστές Τουρκογενείς οντότητες και Ισλαμιστικές σέχτες στην κεντρική Ασία…
Θα επιχειρήσει να «εξαργυρώσει» την συστημική της συνεισφορά, διεκδικώντας να βάλει ένα τέλος στην «αποσταθεροποιητική συμπεριφορά της μαξιμαλιστικής Ελλάδας», διεκδικώντας για λογαριασμό της «τα νόμιμα» και απαιτώντας την δραματική τροποποίηση του status quo στο Αιγαίο και στην ΝΑ Μεσόγειο, στο όνομα της ενεργειακής ασφάλειας και της οριστικής αποκατάστασης της ηρεμίας στην ΝΑ πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Τότε θα είναι η στιγμή που θα δούμε πόσα απίδια πιάνει ο σάκος… Σε τι ακριβώς συνίσταται η πολυσυζητημένη απομόνωση της Τουρκίας… Και με ποιόν τρόπο ακριβώς θα ανταμειφθεί η Ελληνική προθυμίαπου μετέτρεψε την πατρίδα μας σε ουραγό του Αμερικανονατοϊκού τυχοδιωκτισμού, με αφυδατωμένο πλήρως και το τελευταίο ίχνος του δυναμισμού που θα μπορούσε να προσδώσει μια διαφορετική αξία στο γεωπολιτικό της κεφάλαιο.
Το παρακάτω κείμενο παρουσιάζει σε γενικές γραμμές το ιστορικό υπόβαθρο της κατάκτησης και του αποικισμού, από την Ρωσική Αυτοκρατορία, της περιοχής που σήμερα αποτελεί την νότιο Ουκρανία, και ονομάστηκε κατά τον 18ο αιώνα “Νοβορόσια”. Το πλαίσιο που περιγράφεται, θεωρούμε ότι, είναι αρκετά κοντά στην ιστορική αλήθεια, σε ότι αφορά στα γεγονότα μέχρι τις αρχές ή και τα μισά του 19ου αιώνα.
του Μιχαήλ Ντιούνωφ
Από τα τέλη του 15ου αιώνα, όταν ιδρύθηκε το ρωσικό συγκεντρωτικό εθνικό κράτος από τον τσάρο Ιβάν Γ’, η Ρωσία κινείτο σταθερά προς το νότο. Αρχικά, ο λόγος για αυτήν την επιλογή ήταν η ανάγκη να περιοριστεί η απειλή των συνεχών επιθέσεων από τους Τάταρους της Κριμαίας. Ήταν, επίσης, απαραίτητο να αναγκαστούν οι Τούρκοι να εγκαταλείψουν τις αξιώσεις τους στη Νότια Ρωσία, εκείνα τα εδάφη που τον 18ο αιώνα άρχισαν να ονομάζονται Νοβορόσια [Νέα Ρωσία – η σημερινή Νότιος Ουκρανία, βορείως της Μαύρης Θάλασσας και της Αζοφικής Θάλασσας].
Ένα απομεινάρι της Χρυσής Ορδής – το Χανάτο της Κριμαίας – είχε εγκατασταθεί και διαβίωνε με άνεση στην εύφορη χερσόνησο της Κριμαίας. Περιβαλλόταν από μια προστατευτική ζώνη με στέπες, με σπάνιες πηγές νερού, και υπήρχε ένα ιδανικό μέρος για άμυνα – ο Ισθμός του Περεκόπ [το μικρό κομμάτι ξηράς που ενώνει την Κριμαία με την ενδοχώρα], όπου ένα μικρό στρατιωτικό απόσπασμα μπορούσε να σταματήσει με επιτυχία έναν ολόκληρο στρατό. Ωστόσο, η κύρια άμυνα της Κριμαίας ήταν η υποτέλεια του χανάτου στην Οθωμανική αυτοκρατορία, ενός πανίσχυρου κράτους, το οποίο έτρεμε, την περίοδο από τον 15ο έως και τον 17ο αιώνα, όλη η Ευρώπη.
Εκμεταλλευόμενοι την ατιμωρησία τους, οι Τάταροι της Κριμαίας διαμόρφωσαν έναν ιδιαίτερο τύπο οικονομίας, αυτήν των επιδρομών, συχνό στις νομαδικές κοινότητες που διαβιούσαν στην περιφέρεια του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Εμφανίστηκε σε περιοχές που υπήρχαν, αφενός, πυκνές μάζες εγκατεστημένου πληθυσμού και, αφετέρου, νομάδες που μπορούσαν να κινητοποιήσουν ταχύτατα μια μεγάλη και μετακινούμενη γρήγορα στρατιωτική δύναμη. Οι τακτικές ληστείες των εγκατεστημένων γειτόνων αντιπροσώπευαν σημαντικό μερίδιο στην οικονομία των λαών που ασχολήθηκαν με αυτήν την μορφή οικονομίας.
Λήστευαν, φυσικά, κυρίως Ρώσους. Άλλωστε, τα νέα σύνορά των τελευταίων βρίσκονταν μπροστά από τις, τόσο ευνοϊκές για την μετακίνηση του ταταρικού ιππικού, απέραντες πεδιάδες που εκτείνονται από τον Ντον μέχρι τον Δνείπερο. Στο Χανάτο της Κριμαίας διαμορφώθηκε επίσης ένα ιδιαίτερο έθιμο. Οι νεαροί Τάταροι πολεμιστές έπρεπε να αποδείξουν το θάρρος και την ικανότητά τους να θρέψουν τις οικογένειές τους, καθώς και να συγκεντρώνουν κεφάλαια για την αγορά της νύφης. Για να γίνει αυτό, μια φορά κάθε δύο ή τρία χρόνια διενεργούσαν μια επιδρομή, επιστρέφοντας στο σπίτι με λάφυρα.
Την μεγαλύτερη αξία την είχαν οι αιχμάλωτοι. Οι Ρώσοι άντρες θεωρούνταν δυνατοί σκλάβοι και οι νεαρές Σλάβες, που εκτιμήθηκαν ιδιαίτερα για την ομορφιά τους, πουλιόντουσαν για σημαντικά ποσά στα σκλαβοπάζαρα της Κωνσταντινούπολης και της Αλεξάνδρειας. Στη Ρωσία αναγκάστηκαν να δημιουργήσουν ακόμη και ειδικό κονδύλι κρατικών δαπανών για τα λύτρα που θα έπρεπε να πληρώνονται για την απελευθέρωση των ορθοδόξων, που υποδούλωναν οι Τάταροι και οι Τούρκοι.
Ως αποτέλεσμα των συνεχών επιδρομών, έως τον 15ο-16ο αιώνα, μια τεράστια περιοχή από την ακτή της Μαύρης Θάλασσας μέχρι το Μπριάνσκ και το Ριαζάν [σήμερα εντός Ρωσικής Ομοσπονδίας] ερημώθηκε πλήρως. Οι γόνιμες εκτάσεις της «τσερνοζιόμ» [μαύρο χώμα – τεράστια εδάφη από την Ουκρανία έως βαθιά εντός της Ρωσίας], οι οποίες την περίοδο του αρχαίου Ρους [πριν την μογγολοταταρική κατάκτηση του 13ου αιώνα] έδιναν πλούσια σοδειά, δεν καλλιεργούνταν για πολλά χρόνια και πήραν το χαρακτηριστικό όνομα «Ντίκοε Πόλε» [Άγριο Πεδίο – πρόκειται για μια τεράστια περιοχή που βρίσκεται βορείως της Μαύρης Θάλασσας και της Αζοφικής και ορίζεται δυτικά από τον ποταμό Δνείστερο και ανατολικά από τους ποταμούς Δόν και Χαπιόρ]. Οι Λιθουανοί πρίγκιπες με δυσκολία κρατούσαν άμυνα κατά μήκος της γραμμής Κιέβου-Τσερνίγκοφ. Το Μεγάλο Δουκάτο της Μόσχας προσπαθούσε να σταματήσει τις επιδρομές της Κριμαίας στον ποταμό Οκά. Οι Τάταροι, όμως, έφταναν με ευκολία στο Ριαζάν, ακόμη και στην ίδια την Μόσχα.
Προσπάθειες αναχαίτισης της ταταρο-οθωμανικής πίεσης
Με τον καιρό, οι Ρώσοι έμαθαν να πολεμούν τους νομάδες. Το 1566, στα νότια σύνορα, κατά μήκος του ποταμού Οκά, κτίστηκε το Μεγάλο Τείχος [Zasechnaya cherta – μια οχυρωματική κατασκευή πολλών χιλιομέτρων, κάτι ανάλογο του Σινικού Τείχους και των ρωμαϊκών limes]. Αλλά ακόμη και η μόνιμη γραμμή άμυνας των συνόρων δεν βοηθούσε πάντα. Το 1571, όταν το ρωσικό κράτος είχε ήδη κατακτήσει με επιτυχία το Καζάν και το Αστραχάν και πολεμούσε στα κράτη της Βαλτικής, ο ταταρικός στρατός του Χάνου Ντεβλέτ Γκιράι έφτασε στην ίδια τη Μόσχα, την κατέστρεψε και την έκαψε ολοσχερώς.
Ωστόσο, σταδιακά η ρωσική τάξη άρχισε να ξεπερνά την τόλμη των νομάδων. Οι Τάταροι μπόρεσαν να φτάσουν στη Μόσχα για τελευταία φορά το 1591. Και τον 17ο αιώνα, υπό την δυναστεία των Ρομανώφ, η Ρωσία έγινε αρκετά ισχυρή ώστε να σταματήσει σχεδόν εντελώς τις επιδρομές.
Ωστόσο, η Οθωμανική Αυτοκρατορία συνέχισε να θεωρεί ως εδάφη της ολόκληρη την περιοχή βορείως της Μαύρης Θάλασσας. Οι Τούρκοι επενέβαιναν συνεχώς στις υποθέσεις των Κοζάκων που ζούσαν στη Μικρή Ρωσία, που ονομαζόταν και Χετμανάτο, από τον τίτλο «Χέτμαν»[όρος προερχόμενος από τα γερμανικά, που σημαίνει, μεταξύ άλλων, τον επικεφαλής ενός στρατιωτικού αποσπάσματος. Αποτέλεσε τον τίτλο του ηγεμόνα της Ουκρανίας από το 1648 έως το 1764 και το 1918]. Αυτό ήταν το όνομα του επικεφαλής του «Σιτς του Ζαπαρόζιε», του ηγεμόνα των Μικρών Ρώσων Κοζάκων, που αρχικώς λάμβανε την εξουσία του από τον Πολωνό βασιλιά και στη συνέχεια, μετά την ένταξη του Χετμανάτου στη Ρωσία, από την Μόσχα.
Το 1669, οι Οθωμανοί κατάφεραν να κερδίσουν με το μέρος τους τον Χέτμαν Πέτρο Ντοροσένκο. Αυτός αναγνώρισε την υποτελή εξάρτηση της Μικρής Ρωσίας από την Τουρκία, προδίδοντας τον Ρώσο τσάρο, παραβιάζοντας τους όρους της Συνθήκης του Περεγιασλάβ του 1654, όπου, εκ μέρους όλου του πληθυσμού του Χετμανάτου, συμφωνήθηκε ότι: «θα υπηρετήσουμε άμεσα και πιστά σε όλα τα θέματα τις εντολές του Τσάρου για πάντα». Ο πόλεμος ήταν μακρύς και σκληρός. Στο τέλος του, η Δεξιά Όχθη της Ουκρανίας [τα εδάφη δυτικά από τον Δνείπερο – περίπου η σημερινή κεντρική Ουκρανία] και η Ποδολία [η περιοχή βορείως της περιφέρειας Οδησσού, ανατολικά και βόρεια από την σημερινή Μολδαβία] βρέθηκαν υπό την κυριαρχία των Τούρκων. Αργότερα, τα εδάφη αυτά καταλήφθηκαν από τους Πολωνούς, οι οποίοι νίκησαν τους Οθωμανούς κοντά στη Βιέννη το 1683.
Επί βασιλείας της πριγκίπισσας Σοφίας [ετεροθαλούς αδελφής του Μ. Πέτρου], ο ρωσικός στρατός έφτασε για πρώτη φορά στο Περεκόπ, ξεπερνώντας τις ξηρές στέπες, όπου οι Τάταροι είχαν δηλητηριάσει τα πηγάδια. Τα στρατεύματα ήταν πολύ αποδυναμωμένα και ο διοικητής του στρατού, ο πρίγκιπας Γκολίτσιν, δεν τόλμησε να εισβάλει στις οχυρώσεις του Περεκόπ.
Η ρωσική Reconquista
Ο τακτικός στρατός που δημιούργησε ο Πέτρος Α΄ και η μετατροπή της Ρωσίας σε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος άλλαξαν την ισορροπία δυνάμεων. Τον 18ο αιώνα, η κατεύθυνση της δράσης άρχισε να αντιστρέφεται. Η Ρωσική αυτοκρατορία άρχισε να επιστρέφει στα ιστορικά εδάφη του Αρχαίου Ρους [της προ μογγολοταταρικής εισβολής]. Η ρωσική Reconquista είχε αρχίσει. Έτσι αντιλήφθηκε η Ρωσία τους πολέμους με την Τουρκία – ως ιερό καθήκον να επιστρέψει στο κράτος τα εδάφη που κάποτε ανήκαν στους πρώτους πρίγκιπες της δυναστείας των Ρουρικιδών.
Με βάση την ιδέα αυτής της μεγάλης αποστολής, αλλά και έχοντας τις συνεχείς επιδρομές των Τατάρων της Κριμαίας και την παρέμβαση των Τούρκων στα ρωσικά συμφέροντα στην Πολωνία, η Ρωσία το 1735 κήρυξε τον πόλεμο στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Μέχρι εκείνη την εποχή, ο ρωσικός στρατός, που απολάμβανε ακόμη τη δόξα των νικών επί των Σουηδών [ρωσο-σουηδικός ή βόρειος πόλεμος 1700-1721], ήταν από τους καλύτερους στην Ευρώπη. Επικεφαλής του ήταν ένας εξαιρετικός διοικητής και στρατιωτικός διοικητής, ο στρατάρχης Burchard von Munnich.
Στις 30 Μαΐου 1736, τα ρωσικά συντάγματά πλησίασαν το απόρθητο Περεκόπ και την 1η Ιουνίου το κατέλαβαν με μια γρήγορη επίθεση. Οι Τάταροι εξεπλάγησαν τόσο πολύ από τις επιτυχίες της Ρωσίας που παρέδωσαν την πρωτεύουσα του Χανάτου, το Μπαχτσισαράι, χωρίς μάχη και έφυγαν για τις στέπες. Η τελειότητα της στρατιωτικής μηχανής της ρωσικής αυτοκρατορίας κατέστησε πλέον δυνατή την εύκολη οργάνωση της προμήθειας ενός μεγάλου στρατού που κινείτο μέσα από τη στέπα, η οποία μέχρι τότε θεωρείτο αδιάβατο εμπόδιο.
Αν και, ήδη, από τη δεκαετία του 1730, η Ρωσία μπορούσε να επιφέρει στρατιωτικές ήττες στους Τούρκους, δεν ήταν, ωστόσο, ακόμη δυνατό να ξεκινήσει η ανάπτυξη της περιοχής της Νοβορόσια. Η Reconquista συνεχίστηκε υπό την αυτοκράτειρα Αικατερίνη Β΄. Τότε το ρωσικό κράτος αναπτύχθηκε πολύ γρήγορα, ο πληθυσμός αυξανόταν ταχύτατα, η οικονομία διογκώθηκε, το εμπόριο διευρύνθηκε, χτίστηκαν εργοστάσια και τα έσοδα του ταμείου αυξήθηκαν σημαντικά. Η Ρωσία έχει γίνει μια από τις κορυφαίες δυνάμεις στον κόσμο. Αυτό κατέστησε δυνατό να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στη μάχη για τον νότο της Ρωσίας.
Το 1768, ο Τούρκος σουλτάνος Μουσταφά κήρυξε τον πόλεμο στη Ρωσική Αυτοκρατορία. Οι Οθωμανοί ήθελαν να καταλάβουν την Ποδολία και την Βολινία [η περιοχή που περιλαμβάνει την σημερινή βορειοδυτική Ουκρανία και επεκτείνεται δυτικά στην Πολωνία και βορείως εντός της Λευκορωσίας], κάτι που τους υποσχέθηκαν οι Πολωνοί που είχαν ξεκινήσει εξέγερση κατά της Ρωσίας. Οι Πολωνοί ήταν έτοιμοι ακόμη και να παραδώσουν τα εδάφη τους για να απαλλαγούν από την κηδεμονία της Αγίας Πετρούπολης.
Όμως ο πόλεμος έφερε πρωτοφανή επιτυχία για τα ρωσικά όπλα. Και οι Τούρκοι και οι Πολωνοί ηττήθηκαν. Ως αποτέλεσμα του πολέμου, η Κριμαία απέκτησε την ανεξαρτησία της [από την Οθωμανική αυτοκρατορία] και ο ρωσικός στόλος εδραιώθηκε σταθερά στη Μαύρη Θάλασσα.
Μια τέτοια απότομη ενίσχυση της Ρωσίας δεν άρεσε στους ηγεμόνες της Κωνσταντινούπολης. Οι Τούρκοι προσπαθούσαν συνεχώς να ανακτήσουν την επιρροή τους στις υποθέσεις της Κριμαίας και να εγκαταστήσουν εκεί φιλικούς τους Χάνους. Σε απάντηση, η Αικατερίνη Β’ συμφώνησε με τον τελευταίο Χάνο Σαγκίν-Γκιρέι για την προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσία. Έτσι, εμφανίστηκε η επαρχία της Ταυρίδας στο ρωσικό κράτος, ενώ παράλληλα ξεκίνησε η ταχύτατη ανάπτυξη της Νοβορόσια υπό την επίβλεψη του πρίγκιπα Ποτέμκιν.
Η ίδρυση των πόλεων και η ανάπτυξη της οικονομίας
Σε ελάχιστα χρόνια, νέες πόλεις αναπτύχθηκαν, οι αγρότες άρχισαν να σπέρνουν την καλλιεργήσιμη γη ανέγγιχτη για αιώνες, και οι έμποροι άρχισαν να ανοίγουν νέους εμπορικούς δρόμους. Τα εδάφη μοιράστηκαν δωρεάν – με μόνη προϋπόθεση οι άποικοι να τα καλλιεργούν και να τα κατοικούν.
Το 1787, η Αικατερίνη Β’, συνοδευόμενη από πολυάριθμους ξένους καλεσμένους, ταξίδεψε μέσω της Νοβορόσιας στην Κριμαία. Όλοι έμειναν έκπληκτοι με το πόσο γρήγορα μπόρεσαν οι Ρώσοι να κυριαρχήσουν στα εδάφη που είχαν πρόσφατα απελευθερωθεί από τους Τούρκους. Παρεμπιπτόντως, ο θρύλος των «χωριών Ποτέμκιν» δημιουργήθηκε τότε από τις προσπάθειες της γαλλικής διπλωματίας – συμμάχου της Τουρκίας. Οι Γάλλοι διπλωμάτες, οργισμένοι αλλά και αδύναμοι να αναχαιτίσουν τη Ρωσία, διέδιδαν ψευδείς φήμες για την αποτυχία των σχεδίων της Αικατερίνης Β’ και του πρίγκιπα Ποτέμκιν.
Ο αποικισμός της Νοβορόσια προήλθε σχεδόν αποκλειστικά από τις ρωσικές επαρχίες, γι’ αυτό, μέχρι να έρθουν στην εξουσία οι Μπολσεβίκοι, κανείς δεν σκέφτηκε καν να θεωρήσει αυτά τα εδάφη ουκρανικά. Η Ουκρανία, που τότε ονομαζόταν Μικρή Ρωσία, καταλάμβανε μια πολύ μικρή περιοχή στο τρίγωνο Κιέβου-Τσερνίγκοφ-Πολτάβα. Οι Ρώσοι ίδρυσαν το Χάρκοβο (1654), την Οδησσό (1794), την Χερσώνα (1778), τον Γιεκατερινοσλάβ (1777) [προς τιμήν της Αγίας Αικατερίνης, προστάτριας της τσαρίνας], που το 1926 μετονομάστηκε σε Ντιεπροπετρόβσκ, και το 2016 σε Ντιπρό, την Μαριούπολη (1778)[η πόλη αρχικώς κατοικήθηκε αποκλειστικών από τους Έλληνες που είχαν έλθει από την Κριμαία το 1778], το Νικολάγιεφ (1788), το Λουγκάνσκ (1795), το Ζαπαρόζιε (1770) και το Ντονιέτσκ (1869).
Οδηγημένοι από τη δίψα για εκδίκηση, οι Οθωμανοί το 1787 κήρυξαν ξανά τον πόλεμο. Αλλά πάλι νίκησε η Ρωσική Αυτοκρατορία, με επικεφαλής τους στρατηγούς Ρουμιάντσεφ, Σουβόροφ, Ρέπνιν, και άλλους εξαιρετικούς διοικητές. Έτσι έληξε θριαμβευτικά η ρωσική Reconquista.
Τι πήρε τελικά η Ρωσία από όλους αυτούς τους πολέμους; Πρώτα απ’ όλα, εξέλιπε η απειλή των επιδρομών των Τατάρων, που είχαν εξαντλήσει για αιώνες τις περιοχές στη νότια Ρωσία. Η Νοβορόσια αποδείχθηκε μια εξαιρετικά πλούσια και εύφορη γη, η οποία μετατράπηκε στον κύριο σιτοβολώνα της Ρωσίας. Επίσης, αναδύθηκε εκεί μια ισχυρή βιομηχανική περιοχή, η οποία στις αρχές του 20ου αιώνα αποδείχθηκε όχι μόνο η σημαντικότερη πηγή άνθρακα και μετάλλων, αλλά και το κέντρο για την παραγωγή μεγάλης ποικιλίας βιομηχανικών προϊόντων. Τα λιμάνια της Οδησσού και της Μαριούπολης έγιναν οι κύριες θαλάσσιες πύλες της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα και πηγές ολοένα αυξανόμενου εισοδήματος από τις εξαγωγές σιτηρών και άνθρακα.
To say that the early 21st century is a turbulent era is an understatement. In the last two decades, the international system has experienced the incremental reactivation and intensification of geopolitical rivalries. As any historian can attest, such phenomenon is hardly surprising in the grand scheme of things. In this respect, as a fateful turning point,
the recent outbreak of the Ukraine War likely represents the first major violent clash of the new Cold War, an unfolding drama of rising strategic competition. This development has buried the optimistic spirit that flourished in the 90s and replaced it with a dark and ominous zeitgeist. Although its outcome is still unclear, it already provides instructive lessons about developing trends and harsh realities whose understanding is crucial to envisage what the future might bring in the coming decades and to prepare accordingly. Their implications cannot be described as pleasant, but one cannot afford to ignore them for that reason. Thus, the in-depth assimilation of the following lessons is essential for policymakers, analysts and researchers involved in foreign policy, national security, intelligence analysis, military statecraft and grand strategy.
Lesson 1: War is not going anywhere
The reduced likelihood of a direct war between great powers ‒ thanks to a coolheaded reluctance to unleash a nuclear Armageddon ‒ and the eruption of several irregular wars in decent decades has projected the illusion that conventional interstate conflict is obsolete. Such belief is out of touch with reality; it is simply not supported by empirical evidence: episodes like the Iran-Iraq War, the Gulf War, the 2003 Anglo-American invasion of Iraq, the 2008 Russo-Georgian War, and the 2020 Nagorno-Karabakh War demonstrate that hard power remains an asset that national states can resort to against their counterparts in order to pursue their interests in a zero-sum world. So long as the flawed character of human nature and the anarchic structure of the international system prevail, the spectre of war will keep haunting the world.
Of course, the Ukraine War ‒ especially considering the proportions of the corresponding military mobilizations and the far-reaching resonance of the conflict’s shockwaves ‒ points in a similar direction. Yet it also shows that great powers think that kinetic power projection is a valid option whenever they consider that their national security is at stake and that smaller nations under assault have no choice but to engage a superior rival that threatens their sovereignty or survival, even if that entails bloodshed. In general, this is a reminder that, since it is an existential struggle, war embodies the potentially lethal collective distinction between friends and enemies as the quintessential concept of the political identified by Carl Schmitt. War cannot be abolished as long as humans are political animals, and though individuals might even embrace the creed of pacifism, war threatens to engulf them anyways regardless of their views.
In this case, the overall political driver that motivates the Russian invasion of Ukraine is the interest in altering Kiev’s strategic orientation and the parallel quest for lebensraum. It is still unclear if that outcome will be reachable through sheer force, but Moscow thinks that, in a world in which might often makes right, it can get away with it if its campaign is ultimately successful. The expectation is that even if there are high costs that would have to be paid in terms of economic resources, political capital, material losses and casualties, the benefits would be superior. The course of action followed by the Kremlin reveals a mindset in which ‘soft power’ is seen as irrelevant, which is unsurprising if one considers that Russian strategic thinking has traditionally embraced the Machiavellian principle that it is better to be feared than loved if one cannot be both. However, as the historical record shows, overlooking the importance of the non-military aspects of war can be a recipe for disaster. For example, the Americans did not lose a single battle in the Vietnam War and the US still was defeated despite its overwhelming military, economic, and technological superiority.
Lesson 2: Conflict is a kaleidoscopic phenomenon
Although the fundamental nature of war is constant, the permutations of its grammar are endless, as military theorists like Sun Bin and Martin Van Creveld have observed. In this regard, the Ukraine War is a conflict that blends traditional and innovative elements. Concerning its classical ingredients, it features the traditional envelopment of enemy forces in urban positions in order to cut the flow of supplies, prevent the arrival of reinforcements, demoralize the defenders and maximize psychological pressure. Surrounded by several flanks, those inside said pockets have little choice but to surrender, flee or fight under disadvantageous conditions in vicious street combat. This siege warfare approach is usually referred to as Kesselschlacht (i.e. ‘cauldron battle’). On the other hand, the defensive strategy employed by the Ukrainians against the Russians is ironically based on Soviet plans originally crafted during the Cold War to deal with the prospect of an invasion by NATO forces. The point is to use cities as fortified strongholds that deplete enemy resources, capabilities, dynamism and manpower.
Furthermore, this conflict is also notorious for the involvement of more modern components. For instance, the Russian version of ‘shock and awe’ includes airstrikes, drones and hypersonic missiles in order to overwhelm the Ukrainians, as well as threats of nuclear sabre-rattling to deter the direct intervention of NATO. The Ukrainians are responding with asymmetric engagements and weapons. Their fierce resistance cannot be explained without the crucial role played by Javelins and Stingers. Likewise, the Ukrainians are relying on FinTech platforms, cryptocurrencies and digital assets in order to fund the purchase of military hardware, a development which highlights the growing importance of virtual war chests for contemporary battlefields. Moreover, the presence of unconventional fighters like mercenaries, foreign volunteers, special forces and paramilitary squads adds another layer of complexity that is reminiscent of operational theatres like Syria and Yemen. Fighters belonging to the Azov Regiment, the Chechen Kadyrovites and the Wagner Group certainly challenge traditional conceptions of soldiering.
On the other hand, the Ukraine War is not only being fought with bullets and rockets. The full span of the conflict ‒ in terms of both depth and space ‒ goes much further. In fact, it also involves measures of economic and financial warfare. Although there are several meaningful precedents throughout history. this would arguably be the first time in which said weaponized vectors of coercion and disruption are used on such a massive scale. Similarly, the Russian ultimatum to stop the flow of natural gas to European consumer markets unless payments are denominated in rubles shows the growing complexity of today’s geoeconomic chessboards. Moreover, the conflict confirms that cyberspace has become a confrontational domain that is suitable for acts of sabotage, espionage, attacks and disinformation. Finally, the intensive use of psychological warfare has also been noteworthy. Even though the battle to win ‘hearts and minds’ is as old as dirt, the massive reach of digital technologies and platforms like social media exponentially increase the circulation of propaganda in order to shape perceptions, trigger strong emotional reactions, generate supportive attitudes amongst both local and foreign audiences and advance convenient narratives. Therefore, this war is not just being fought by regular Russian and Ukrainian servicemen or even irregular warriors. It also involves legions of financiers, bankers, business executives, hackers, influencers and spin doctors. Hence, episodes like this emphasize the importance of holistic doctrines that can comprehensively explain the multifaceted character of modern war, including the Russian concept of hybrid warfare, the American concept of fourth-generation warfare and the Chinese concept of unrestricted warfare. Permanent change and full-spectrum clashes are structural features of contemporary security environments.
Lesson 3: Geography is a key pivot in international politics
Place matters. This axiom is the intellectual cornerstone of geopolitics, an analytical model that examines the political control of space by states under Darwinian competitive conditions. As Hans Morgenthau explains, the importance of geography as a driver of state behavior comes from its permanence in time. In other words, kingdoms, empires, states and rulers come and go but rivers, oceans, mountains, steppes, forests and desserts remain. Not surprisingly, the nature of Ukraine as a contested battlefield for centuries is not random. It is a result of its condition as a geographical and logistical corridor that connects the European peninsula with the very core of the Eurasian ‘heartland,’ an area that Sir Halford Mackinder ‒ one of the towering theorists of classical geopolitical thinking ‒ regarded as pivotal for imperial pursuits of world domination. Such position can represent a defensive buffer state, a spearhead for the projection of military power or a bridge for economic exchanges. Hence, it has constantly operated as a magnet that has attracted the ambitions of conquerors, czars and warriors. Moreover, it is also worth fighting for due to its agricultural comparative advantages, navigable waterways, warm water ports, infrastructure networks, demographics and abundant deposits of mineral resources.
Lesson 4: The global balance of power is in flux
The balance of power ‒ a geopolitical concept based on a Newtonian understanding of physics ‒ is never static. A lot like a clockwork mechanism in perpetual motion, it operates as a dynamic correlation of forces in permanent flux. In this respect, since wars reshuffle existing political equilibriums, they do accelerate the speed of history in a drastic and tectonic way. Hence, chaos and order can be seen as two sides of the same coin. Thus, even though the Ukraine War is not a hegemonic conflict comparable to the Napoleonic Wars, the future structure of polarity and the prevalence of strategic stability in the international system are at stake. It is still unclear if the configuration that will eventually arise will favor the Western bloc ‒ undergirded by American leadership ‒ or the Eurasian axis of continental powers. One way or another, it is pertinent to underscore that victory and defeat are never permanent conditions. Another unanswered question is whether rivalries can be managed in Cold War 2.0 or if it will be more dangerous than its forerunner.
As a revisionist state, Russia is engaged in a dangerous gamble to rewrite the architecture of European security. A decisive Russian triumph could very well represent a catalyst that could hasten Russian regional hegemony in the post-Soviet space, favor its reassertion as a force to be reckoned with and give birth to a more multipolar world. In turn, the West has joined forces in order to make sure that the combination of economic warfare and the exhaustion of Russian forces in Ukraine will diminish the strength of the Eurasian behemoth until it finally implodes as a great power, perhaps with the expectation that what is left can potentially be used as both a spearhead and cannon fodder against China. Nevertheless, there is no way to tell what would happen if Russia would collapse. Hypothetical scenarios involving turmoil, civil war or balkanization ‒ all of which would entail a high degree of unpredictability ‒ cannot be disregarded. Furthermore, the cohesiveness of the Western bloc should not be taken for granted. Several European states are already disinclined to antagonize Moscow. In turn, a frozen conflict or the partition of Ukraine would represent a fragile stalemate waiting to be overturned, and a dormant flashpoint.
On the other hand, Beijing is caught in a complicated position. It could take advantage of a weakened Russia as a junior partner under Chinese suzerainty or try to bolster Russia even if that entails the risk of challenging Washington and Brussels. After all, the Russian invasion of Ukraine deflects American attention away from the Indo-Pacific. China can also to play with ambiguity and try to buy more time in order to increase its overall national power and advance its ambitious projects designed to position itself as the axial cornerstone of an Eurasian geoeconomic corridor. It must be kept in mind that the completion of the Middle Kingdom’s strategic agenda requires a reasonable degree of stability rather than engaging in potentially counterproductive confrontations or quixotic adventures. However, the collapse of Russia is also problematic because it could mean that China is targeted next. Revealingly, so far most countries from the Middle East, the Asian subcontinent, Southeast Asia, Latin America and Africa are acting cautiously, an attitude that gives them the chance to hedge their bets and avoid the potentially reckless choice of choosing sides. It is too soon to make risky decisions but, once there are clear winners and losers, realignments might take place.
The Ukraine War also illustrates that the idea of a global ‘rules-based order’ as a system that can guarantee international governance and regulate state behavior is based on inaccurate assumptions. Collective rules conceived to ensure the harmonization of interest can only be enforced as long as ingredients like an overwhelming coercive power, a centre of uncontested legitimate leadership and a strong multilateral consensus are present. Needless to say, such conditions are absent in an anarchic environment that encourages constant predation. Plus, there is no such thing as an international community or a global village in which the same values are universally shared. In the cutthroat jungle of international politics, power is the only thing that can keep power in check. When an imbalance reaches destabilizing proportions, there will be an organic reaction to correct it. In other words, opposing forces and mutual fear can certainly engender violent conflict but, if harnessed properly through diplomacy to avoid their most unpleasant consequences, they can operate as anchors of predictability. In an imperfect world, the prevalence of a realist order does not mean that mutual animosities subside, only that their aftermath does not become too nasty.
Lesson 5: Nationalism is the strongest political force
The strength of nationalism in the modern world is not diminishing. Far from it. In fact, the Ukraine War demonstrates its growing traction as a powerful political force that can push people to die and kill under frightening and dangerous conditions. Nationalism is often misunderstood because the influence of liberal internationalism has made it look irrational and parochial. However, according to the Israeli thinker Yoram Hazony, nationalism is all about the organic effort of sovereign polities to pursue their self-preservation, retain the ability to determine their own fate in a world that is often hostile, reassert their cohesiveness and preserve the identitarian features ‒ e.g. ethnicity, heritage, culture, religion, historical background, language ‒ that make them unique. In the ruthless arena of international politics, abstract rhetorical appeals to humankind sound hollow. Therefore, as an energy that encourages vitality, nationalism makes a lot of sense in a Hobbesian reality. For nationalists, loyalties are defined by collective relational frameworks and, by definition, that excludes outsiders, which can be seen as either allies or enemies depending on the circumstances.
Thus, despite the pro-Western orientation of Ukrainian foreign policy, Ukrainians are not fighting for the concept of democracy. What they are willing to sacrifice their lives for is the survival of their families, communities and homeland. Paradoxically, rather than demoralizing the Ukrainian people, Russian aggression has reinforced their resolve to disregard their differences and bitter internal rivalries in order to resist together. After all, having a common enemy is a powerful incentive to close ranks and develop the critical mass that is needed to achieve sovereign statehood. That is why Russian troops have not been greeted as liberators in the streets of Ukrainian cities. On the other hand, the increasing ostracism of Russia and the prospect of imminent economic hardship has not demoralized the Russian people, either. In fact, the imposition of sanctions designed to bring down Russia as a national state have encouraged widespread popular revanchism and resentment. After all, when a whole nation is targeted, rallying around the flag is a natural reaction. Tellingly, most Russians support Moscow’s military intervention in Ukraine and the approval ratings of President Vladimir Putin are rising instead of falling.
Lesson 6: Statecraft must face the challenge of unintended consequences
One of the reasons it is often claimed that war is a gamble is because it could set in motion a chain of events that lead to unintended consequences. Thus, when faced with challenging circumstances, the decisions made by statesmen might bring unforeseen outcomes or, in the worst-case scenario, backfire spectacularly. The Ukraine War provides several illustrative examples. First, Russia’s heavy-handed approach towards the reincorporation of Ukraine into its geopolitical orbit has in fact galvanized the reluctance of Kiev to return to Moscow’s sphere of influence. Moreover, the Russian invasion alienated even sectors of the Ukrainian population ‒ especially in its Eastern regions ‒ that used to harbor Russophile attitudes not long ago. Ironically, the refusal of the Ukrainians to be reabsorbed by an increasingly aggressive Russia has been strengthened by the Kremlin’s desire to realign Ukraine as a satellite through force. This decision was made likely because other measures ‒ covert action, increasing military pressure, psychological warfare, proxy militias and clandestine operations to provoke regime change ‒ failed to shape the course of events in accordance with Moscow’s strategic agenda; but an overt military attack is not making it easier either. It is too soon to tell, but only time will determine if even a pyrrhic victory could turn out to be counterproductive in the long run. Unless the tables are somehow turned, an occupation and a parallel protracted counterinsurgency campaign against rebels backed by intelligence, weaponry, cash and logistical support provided by NATO have the potential to badly damage Russian national power.
Nevertheless, the transatlantic bloc will also likely suffer the effects of this law. For instance, Europe has already experienced the results of outsourcing its national security and defense through a complacent overreliance on the nuclear umbrella provided by the US under the framework of NATO. However, although the alliance looks robust right now, it is still unknown if the US would be willing to fight against Russian troops in the case a NATO country ‒ especially those located in problematic positions that are hard to protect, such as Poland or the Baltic Republics ‒ is attacked by Russian forces. Such direct engagement could literally trigger a nuclear exchange. Are the Americans prepared to accept the risk of a potential apocalyptic confrontation with a great power armed with nukes to honor Article 5 of the NATO charter in the defense of Warsaw? The answer is unclear, but the matter and its ramifications are certainly generating concerns in both Washington and Brussels. Ironically, in hindsight NATO expansion might have configured a more dangerous environment rather than acting as an effective security shield. Furthermore, under Franco-German leadership, the EU is a geoeconomic heavyweight, but it lacks the autonomous capabilities that would be needed to secure its own geopolitical perimeters. As a result, it is being held hostage by a vortex of geopolitical rivalry between Russia and America. Moreover, the strategic desire to reduce dependency on the flow of Russian energy supplies is understandable under the circumstances, but replacing Russian natural gas with American LNG will be an expensive solution and, more importantly, it will not become self-sufficient in energy security. In turn, the economic disruptions unleashed by rising energy prices can generate political unrest and/or pressure to reassess the strategic pertinence of sanctions against Moscow.
On the other hand, the impressive projection of Western economic firepower through vectors like financial sanctions, the confiscation of monetary assets and the infliction of economic disruptions against Russia is intended to punish Moscow, downgrade Russian natural power, deplete the Kremlin’s war chest, destroy wealth and instigate regime change. Hence, this onslaught will test Russian preparedness and resilience. Nevertheless, this course of action might also trigger systemic game-changing shifts. In fact, it highlights the pertinence that states which could potentially challenge Western interests develop alternative financial and monetary platforms, systems and nerve centres beyond the direct control of Washington and Brussels. The Western weaponization of finance can reinforce the determination of certain countries to bypass and even challenge both the status of the US dollar as the hegemonic reserve currency and the transnational financial arteries organically linked to its circuits through vehicles such as gold and other hard assets with intrinsic value, FinTech innovations, multilateral deals and digital currencies. Thus, an accelerated bifurcation or fragmentation of the global monetary and financial order is a scenario that cannot be dismissed.
Although the Ukraine War is a result of incompatible strategic interests, clashing civilizational worldviews are also fueling the flames. This development seemingly validates the idea advanced by Samuel Huntington that national states tend to gravitate towards their counterparts who share similar values and a common heritage and to clash with those whose historical, sociocultural and ethnic backgrounds are fundamentally different. The West sees itself as the leader of the free world, the champion of the ideals of the Enlightenment, a beacon of progress, a community of ‘open societies’ and the guarantor of a ‘rules-based order’ in which liberal democracy, free markets and human rights are upheld. In turn, Russia is largely portrayed as an imperialistic, backward, kleptocratic, draconian and repressive dictatorship. In several Western countries, even Russian products, music, works of literature and art are being removed as an outright condemnation of everything the Eurasian country stands for. On the other hand, Russia sees itself as a proud and legitimate heir of the Byzantine Empire (Russian imperial tradition claims that Moscow is ‘the Third Rome’), a bulwark of Orthodox Christianity, the defender of the so-called ‘Russian world,’ a proponent of geopolitical multi-polarity and an unapologetically illiberal stronghold of order and tradition. In contrast, the West is viewed as decadent, hedonistic, materialistic, hypocritical, godless, arrogant and morally bankrupt. The outspoken rejection and mockery of ideological trends currently fashionable in much of the Western world is an overt reflection of this contempt. In contemporary Russia, the West is essentially depicted as an overrated postmodern version of the Weimar Republic.
Therefore, although there have been intermittent episodes of both closeness and rivalries between Russia and the West, it looks like the current divorce is irreversible. The fact that the views advocated by both sides are profoundly messianic is troublesome because a negotiated compromise is hard to reach when self-righteous ideological crusaders delegitimize each other. For the Western world, Russia has become an utmost heretic and pariah that deserves to be ‘cancelled’ and, in response, Russia has stated its desire to embrace an eastward strategic orientation, a shift supported by the geopolitical theories of both the late Yevgeny Primakov ‒ a former KGB man like Vladimir Putin himself ‒ and Aleksander Dugin ‒ the chief ideologue of Eurasianism ‒ which hold the need to forge deeper ties with China, India, Iran, Turkey, Central Asia, the Middle East and the Far East instead of seeking an accommodation with the transatlantic bloc. This reorientation would represent a radical departure from the time when French was the language of the Russian imperial court, the efforts undertaken by Peter the Great to modernize Russia in accordance with European standards and the popularity of American rock music amongst younger generations during the Soviet era.
Concluding remarks
The cosmopolitan, technocratic and rosy worldview of the proverbial “Davos men” that Samuel Huntington himself criticized for its mistaken assumptions and intellectual short-sightedness has been mugged by the reality of the Ukraine War. Such a house of cards has been badly shaken by geopolitical seismicity. Modern ‘experts’ whose analytical prisms are narrow reach the conclusion that events that they cannot explain do not make sense at all or that those in charge are acting in an irrational way. Hence, the lessons taught by this rude awakening accentuate the imperative to embrace more sober and comprehensive frameworks that offer a sharper sense of situational awareness about complex phenomena and impersonal forces whose behavior challenges conventional wisdom and groupthink. Hence, in order to overcome both sophistry and strategic myopy, interpretative models like geopolitics, geoeconomics, political realism, long-range macro-historical analysis and multidisciplinary strategic foresight can be useful. Overlooking the dramatic significance of the Ukraine War would not just be a cognitive shortcoming, such neglect could lead to an even greater tragedy in a foreseeable future. After all, accurate navigational compasses are badly needed to sail in the middle of a chaotic storm in a sea of uncertainty. In the lions’ den, wishful thinking, sanctimoniousness and binary Manichean representations are pretty much useless. The metaphorical writing on the wall is clear, its message just needs to be read before it is too late.
The views expressed in this article belong to the authors alone and do not necessarily reflect those of Geopoliticalmonitor.com
Russian President Vladimir Putin shakes hands with Turkish President Tayyip Erdogan during a meeting in Sochi, Russia September 29, 2021. Sputnik/Vladimir Smirnov/Pool via REUTERS ATTENTION EDITORS - THIS IMAGE WAS PROVIDED BY A THIRD PARTY. - RC2NZP9E8RUS
H νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης και οι επιδιώξεις της Τουρκίας σε αυτήν
Η περιθωριοποίηση της Μόσχας είναι, παρόλα τα επιφαινόμενα, διακαής πόθος της Τουρκίας, η οποία μέσω του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» επιθυμεί ηγεμονικό ρόλο μέσω προβολής ισχύος στον στρατηγικό δίαυλο ανατολικής Μεσογείου, Σουέζ, Ερυθράς Θάλασσας, Ινδικού ωκεανού.
Ο Δρ. ΘΡΑΣΥΒΟΥΛΟΣ N. ΜΑΡΚΕΤΟΣ είναι αναλυτής Γεωπολιτικής Ενεργειακής Ασφάλειας Ευρασίας, βοηθός Καθηγητής/επιστημονικός συνεργάτης στο Τμήμα Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, επιστημονικός συνεργάτης/Καθηγητής στο Ινστιτούτο Διαρκούς Επιμόρφωσης (ΙΔΕ) του ΥΕΘΑ, και επιστημονικός συνεργάτης στο Ινστιτούτο Ενέργειας Νοτιο-Ανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ).
«Υπάρχουν δεκαετίες όπου τίποτα δεν συμβαίνει˙ και υπάρχουν εβδομάδες όπου συμβαίνουν όσα σε δεκαετίες», είπε ο Βλαντιμίρ Ίλιτς Ουλιάνοφ -πιο γνωστός ως ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης Βλαντιμίρ Λένιν- κατά την διάρκεια της εξορίας του πριν από την Επανάσταση του 1917. Σήμερα, όμως, το απόσπασμα περιγράφει αυτό που βιώνουν οι Ευρωπαίοι και άλλοι στον κόσμο. Η απότομη αλλαγή που βλέπει ο κόσμος -που συνέβη, κυριολεκτικώς εν μια νυκτί- σε συνδυασμό με την βία στην Ουκρανία που μεταδίδεται από τα μέσα ενημέρωσης, προκαλεί βαθιά ανησυχία και φόβο. Πώς θα επηρεάσει αυτό τον υπόλοιπο κόσμο;
Ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν, σε χειραψία με τον Τούρκο πρόεδρο, Ταγίπ Ερντογάν, κατά την διάρκεια συνάντησης στο Σότσι της Ρωσίας, στις 29 Σεπτεμβρίου 2021. Sputnik/Vladimir Smirnov/Pool via REUTERS
——————————————————-
Πέρα από αυτό το ερώτημα, εμείς οι Ευρωπαίοι ειδικότερα, πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί ο βομβαρδισμός της Μαριούπολης ήταν τόσο σοκαριστικός, την στιγμή που παρακολουθήσαμε —ανενόχλητοι— τις φρικαλεότητες που διέπραξε ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν, στην πρωτεύουσα της Τσετσενίας, Γκρόζνι, το 1999-2000 και στο Χαλέπι της Συρίας το 2016.
Για όλα όμως υπάρχει τουλάχιστον μια εξήγηση. Ο κατωτέρω χάρτης Ι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (GeoERA ESPI 2016, EPSG Projection 3035), παρουσιάζει τα ενεργειακώς κρίσιμα ορυκτά ανά την ήπειρο (κοβάλτιο, λίθιο κ.α.). Εμφανέστατα, η Ουκρανία (όπως και οι έτερες προς είσοδο στο ΝΑΤΟ, Φιλανδία και Σουηδία) κατέχει υψηλά αποθέματα. Πιθανή προσχώρηση του Κιέβου στους ευρω-ατλαντικούς θεσμούς θα καθιστούσε την χερσαία αυτή γεωμορφολογικώς επίπεδη οδό διαμετακόμισης εμπορευμάτων, στρατευμάτων, ενέργειας, τροφίμων, και ενδιάμεσο χώρο (buffer zone) ύψιστης γεωπολιτικής σημασίας για την Ρωσία, πρακτικώς μη προσβάσιμη για το Κρεμλίνο καθώς θα κατεκλύζετο από τις Δυτικές εταιρείες.
Χάρτης Ι: «Τα ενεργειακώς κρίσιμα στοιχεία στην Ευρώπη», Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ESPI 2016.
———————————————
Συνεπώς, δεν προκαλεί απορία γιατί η ευθυγράμμιση της παρούσας ουκρανικής ηγεσίας με την Δύση προκάλεσε την μήνη του εμφορούμενου με ιδέες της αλήστου μνήμης μετα-πολεμικής περιόδου και ανασύστασης του αυτοκρατορικού μεγαλείου της κραταιάς Ρωσίας, προέδρου Πούτιν. Η Ουκρανία διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με την ευρωπαϊκή Ανατολική Γειτονία και την «Three Seas Initiative», -σύγχρονη εκδοχή του «Intermarium» («Miedzymoze», «μεταξύ θαλασσών» στην Πολωνική)-, που στην επαύριο του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου. προσπαθούσε να μιμηθεί την Πολωνο-λιθουανική Κοινοπολιτεία (Χάρτης ΙΙ). Η εισαγωγή στην ουκρανική κοινωνία και πολιτική τάξη αξιών της Δύσης -παρακμιακών κατά το Κρεμλίνο και το παλάτι του Ερντογάν-, ο διχασμός της αμερικανικής κοινωνίας, και ο παραλυτικός αποσυντονισμός της ΕΕ, οδήγησαν τον Ρώσο πρόεδρο στην απονενοημένη εισβολή στην «αδελφή», ομόδοξη Ουκρανία.
Χάρτης ΙΙ: «Intermarium», European Institute, Columbia University.
—————————————————
Πέραν της σταδιακής ενσωμάτωσης των κατά πλειοψηφία ρωσικών περιοχών, η Μόσχα αποβλέπει στην υφαρπαγή της πρόσβασης του ουκρανικού κράτους στην Μαύρη Θάλασσα, καθότι τούτο, εκτός του οικονομικού ακρωτηριασμού, θα στερούσε το Κίεβο από κυριότητα μέρους της ενεργειακώς προσοδοφόρου αυτής θαλάσσιας ζώνης (κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου). Γενικώς, ο σχεδιασμός του Κρεμλίνου βασίζεται στην διασύνδεση μεταφορών ενέργειας (βλ. χάρτης III), προϊόντων, και πληροφοριών στον άξονα Ανατολής-Δύσης, ενώ η Δύση επενδύει στην ενεργειακή, μεταφορική, και εμπορική διασύνδεση της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης στο στρατηγικό άξονα Νότος-Βορράς (βλ. χάρτης IV). Η ευόδωση του σχεδίου ΗΠΑ/ΕΕ θα είχε δυσμενέστατες επιπτώσεις στην στρατηγική σύνδεση Ρωσίας-Κίνας στο πλαίσιο του χερσαίου μέρους της πρωτοβουλίας Belt and Road Initiative (BRI, Πρωτοβουλία Ζώνη και Οδός) μέσω κεντρικής Ασίας και Καυκάσου. Εξ’ αυτού η «ειρήνευση» του Καζακστάν μέσω παρέμβασης ρωσικών στρατευμάτων (Ιανουάριος 2022) και ο πόλεμος Γεωργίας-Ρωσίας (2008).
Χάρτης III: «16% του ρωσικού φυσικού αερίου προς την ΕΕ κατευθύνεται μέσω Ουκρανίας», Les Echos.
———————————————————-
Χάρτης IV: Δυτικής έμπνευσης ενεργειακή διασύνδεση στον άξονα Νότος-Βορράς προς σκοπό διασύνδεσης Ν.Α. Ευρώπης και Κεντρικής/Ανατολικής Ευρώπης, OSW.
———————————————————————–
Στην εξίσωση του Κρεμλίνου, η Άγκυρα επιδιώκει συνεργασία ως εμφορούμενη ρόλου ενδιαμέσου κράτους μεταξύ Κίνας και Δύσης. Βεβαίως με ελαφρά πρόσθετη διαφοροποίηση βάσει της στρατηγικής της «Μεσαίας Οδού», σύνδεσης ενεργειακής και εμπορικής της Τουρκίας με την ομόφυλη κεντρική Ασία και την Κίνα μέσω διαδρόμου στο αζερικό Ναχιτσεβάν και τη νότια Αρμενία (κέρδος της Άγκυρας ως αποτέλεσμα της εκεχειρίας μετά τον πόλεμο Αρμενίας-Αζερμπαϊτζάν, 2020).
Τον κατακερματισμό των σχέσεων Τουρκίας-Ρωσίας και την συλλογιστική αυτού σημειώνει ο S. Kardas στην ανάλυσή του στο German Marshall Fund: «Πέραν των οικονομικών και πολιτικών κινήτρων της τουρκικής άρχουσας ελίτ προς συμφιλίωση με την Ρωσία ή τις ιδιαιτερότητες των εσωτερικών πολιτικών εξελίξεων της χώρας, μια τέτοια καλοπροαίρετη ανάγνωση ήταν ο κύριος μοχλός πίσω από την ολοένα και πιο κατακερματισμένη σχέση της Τουρκίας με την Ρωσία από το 2014. Αυτή η ανάγνωση ήταν σε μεγάλο βαθμό προϊόν της αντιμετώπισης από την Άγκυρα των διεκδικητικών κινήσεων της Μόσχας ως στρατηγική πρόκληση και όχι ως υπαρξιακή απειλή. Επιπλέον, η Τουρκία εκτίμησε ότι η Ρωσία είχε περιορισμένη ικανότητα προβολής ισχύος και συχνά έχει ανάγκη συμβιβασμού με τις δυνάμεις της προκειμένου να επιτύχει τους στόχους της. Η επερχόμενη εποχή του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων είναι πιθανό να εγκαινιάσει μια νέα φάση εντεινόμενου ανταγωνισμού ασφάλειας» [1].
Ανεξαρτήτως συλλογιστικής της Τουρκίας όσον αφορά την (από το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016) πολιτικο-στρατιωτική εγγύτητα με την Ρωσία –εις βάρος των δεσμών της με το ΝΑΤΟ και των προτεραιοτήτων της συμμαχίας και των ΗΠΑ-, πολλαπλασιαστική του οφέλους της Τουρκίας θα ήταν μια τυχόν επιβεβαιωτική της αποτελεσματικότητας και νομιμοποίησης από την Δύση υφαρπαγή εδαφών της Ουκρανίας από την γείτονα Ρωσία. Η Άγκυρα, ομοίως, βάσει εργαλειοποιήσεως των Τουρκοκυπρίων εισέβαλε στην Κύπρο (1974). Πέραν της επιβολής της απολυταρχίας επί της δημοκρατίας, ο Ερντογάν θα μπορούσε να πανηγυρίσει την εκατονταετηρίδα του κράτους του (το 2023) μέσω της ενσωμάτωσης της κατεχόμενης Κυπριακής Δημοκρατίας. Εξάλλου, ο Ρώσος ΥΠΕΞ προσφάτως μίλησε για Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου. Εν προκειμένω, ο αναλυτής Yves Bourdillon σημειώνει ότι η Ρωσία, «θα μπορούσε, καθώς λέγεται, να ανοίξει ένα προξενείο στην Βόρεια Κύπρο, κάτι που θα ήταν σημαντικό διπλωματικό κέρδος για την Άγκυρα. Το νησί, ανήκον στον ορθόδοξο πολιτισμό, είναι καταφύγιο για πολλά ρωσικά κεφάλαια…» [2]. Ανάλογη κίνηση της Μόσχας –εν μέσω ή κατά την επαύριο του ρωσο-ουκρανικού πολέμου, θα συνιστούσε «αμοιβή» της αμφισβητούμενης από την Δύση πολιτικής «επιτήδειου ουδετέρου» που τηρεί η Άγκυρα, ισοδυναμώντας εν τοις πράγμασι με αναγνώριση της ούτω αποκαλουμένης «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βορείας Κύπρου» (ΤΔΒΚ). Χρήζει προσοχής, επίσης, το γεγονός ότι έναντι της ΤΔΒΚ η Μόσχα διατηρεί επί συριακού εδάφους σημαντική στρατηγική βάση προβολής ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο και την Μέση Ανατολή (Tartush).
Περιθωριοποίηση της Κύπρου και των ενεργειακών της αποθεμάτων επιδιώκει ο πρόεδρος Ερντογάν συνεργατικώς με τον επίσης εθνικιστή Πούτιν, μέσω συνεννόησης με το Ισραήλ για την παροχέτευση του φυσικού αερίου της Αιγύπτου και του Ισραήλ μέσω Λιβάνου και Συρίας προς την Τουρκία [3]. Δι’ αυτού του τρόπου, η Άγκυρα επιδιώκει την καθιέρωσή της ως ενεργειακού κόμβου -εκτός του φυσικού αερίου της Κασπίας Θάλασσας και της Κεντρικής Ασίας- μεταφοράς του φυσικού αερίου της ανατολικής Μεσογείου. Μοιραίως, τότε το «παλάτι» του Ερντογάν θα καταστεί απόλυτος ρυθμιστής της εναλλακτικής ως προς την Ρωσία τροφοδοσίας της ΕΕ με φυσικό αέριο, ως ενδιάμεσου καυσίμου στην οδό της διακηρυχθείσας ταχύρυθμης αυτάρκειας της Ευρώπης μέσω των ανανεώσιμων πηγών και της πυρηνικής ενέργειας («Green Deal»).
Η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι, ως αποτέλεσμα της ουκρανικής κρίσης οι ΗΠΑ πέτυχαν την ουσιαστική ακύρωση του ρωσο-γερμανικού αγωγού North Stream II (NS2), φοβούμενες υπέρ το δέον την ισχυροποίηση της Γερμανίας ως ενδιάμεσου δρώντος μεταξύ Ρωσίας και ΕΕ. Αξίζει αναφοράς εδώ ότι η Ρωσία, κατ’ ουσίαν, επιχειρεί την κύκλωση της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (KAE) μέσω της ενεργειακής ασφάλειας. Η όδευση του σχεδίου αγωγού NS2 και του ρωσο-τουρκικής έμπνευσης εν λειτουργία αγωγού Turkish Stream, στοχεύουν την γεωπολιτική επαναφορά της κρίσιμης για την ασφάλεια της Μόσχας και χαρακτηρισθείσας από τον Nicholas J. Spykman ως εντασσόμενης στον «Αναχωματικό Δακτύλιο» (Rimland, Χάρτης IV) της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στον ρωσικό χώρο επιρροής ως ενδιάμεση ζώνη (buffer zone), όπως συνέβαινε καθ’ όλη την μεταπολεμική περίοδο (1945-1991, βλ. Χάρτης V) [4].
Χάρτης ΙV: Ο «Αναχωματικός Δακτύλιος» (Rimland) κατά τον Nicholas John Spykman.
———————————————————
Χάρτης V: Γεωπολιτική κύκλωση της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης από την Ρωσία. Ευρωπαϊκή Επιτροπή, European Political Strategy Center.
———————————————————————-
Η Άγκυρα συμμετέχει ενεργώς στο ως άνω στρατηγικής υφής σχέδιο του Κρεμλίνου, μέσω στήριξης της διαμέσου Βουλγαρίας και Σερβίας προώθηση της όδευσης του αγωγού φυσικού αερίου Turkish Stream προς την Δυτική Βαλκανική και την Κεντρική Ευρώπη (Turkish Stream II ή Balkan Stream). Συνηγορεί συνεπώς υπέρ της ενεργειακής σύνδεσης Ανατολής-Δύσης που εξυπηρετεί, όπως προελέχθη, τους ρωσικούς στόχους, καταφανώς εις βάρος του στρατηγικού σχεδιασμού της Ουάσιγκτον.
Ταυτοχρόνως, και στο πλαίσιο της σχετικής αυτονόμησης της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας -και πέραν του ρόλου του ενεργειακού κλειδοκράτορα του φυσικού αερίου του Αζερμπαϊτζάν προς την ΕΕ-, η Άγκυρα συνεργατικώς με το Ηνωμένο Βασίλειο προσπαθεί να συντελέσει στη μονιμοποίηση της περιχαράκωσης και αποκλεισμού της Ρωσίας από την Ευρώπη. Καθώς το Λονδίνο πρωτοστατεί στην σύμπηξη στρατιωτικού συμφώνου μεταξύ Βρετανίας, Πολωνίας, και Ουκρανίας, μιας μίνι ΝΑΤΟικής ζώνης ασφάλειας και ενίσχυσης του άξονα Βαλτικής και Μαύρης Θάλασσας, η οποία «αποβλέπει στην εμβάθυνση της σχέσης της Ουκρανίας με τα δύο ευρωπαϊκά έθνη στους τομείς της κυβερνο-ασφάλειας, της ενεργειακής ασφάλειας και καταπολέμησης της ψευδούς ενημέρωσης» [5], η Τουρκία επιδιώκει αποκλεισμό της Ρωσίας από την Ευρώπη. Η συλλογιστική του προέδρου Ερντογάν συνίσταται στην περιθωριοποίηση της Ρωσίας ως ασιατικής αυτοκρατορίας, καθότι συνιστά πολιτισμικό και γεωπολιτικό φόβητρου της Ευρώπης από αιώνων.
Διαβλέπεται ότι, προς άγραν θετικής αποκατάστασης σχέσεων με τον Δυτικό κόσμο, η Τουρκία συμπλέει με τον μακραίωνο στόχο της Γηραιάς Αλβιόνος, που μάλλον δρομολογείται και με την στήριξη της Ουάσιγκτον. Ταύτα συντελούνται στο πλαίσιο των «νέων συμμαχιών» που οργανώνονται έναντι υβριδικών απειλών σε περιφερειακή βάση και για σύντομο χρονικό διάστημα, κατά περίπτωση ανανεούμενες βάσει χρησιμότητας. Όπως προελέχθη, η περιθωριοποίηση της Μόσχας είναι –παρόλα τα επιφαινόμενα- διακαής πόθος της Τουρκίας, η οποία μέσω του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» επιθυμεί ηγεμονικό ρόλο μέσω προβολής ισχύος στον στρατηγικό δίαυλο ανατολικής Μεσογείου-Σουέζ-Ερυθράς Θάλασσας-Ινδικού ωκεανού (Χάρτης VI), ως αναθεωρητικός δρων της περιφρονητικής για το μεγαλείο της πάλαι ποτέ Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Συνθήκης της Λωζάννης (1923).
Χάρτης VI: Λειτουργούσες και υπο κατασκευή στρατιωτικές βάσεις στον στρατηγικής σημασίας δίαυλο Ανατολικής Μεσογείου-Ερυθράς Θάλασσας-Ινδικού Ωκεανού, Limes.
———————————————————–
Συνοψίζοντας, η επικράτηση του άξονα Νότος-Βορράς στην νέα Ευρώπη κατά την επαύριο του ρωσο-ουκρανικού πολέμου, καθίσταται επιτακτική καθώς οι ΗΠΑ -μέσω του αναζωογονημένου ΝΑΤΟ και του αμυντικού συμφώνου AUKUS- ετοιμάζονται να αντιμετωπίσουν την απειλή της Κίνας αλλά και της Ρωσίας, σε αμφότερα τα μέτωπα Άπω Ανατολής και Ευρώπης, μέσω του ιδεολογικού αφηγήματος της διαπάλης μεταξύ Δημοκρατίας και Απολυταρχίας.
Ο Τούρκος πρόεδρος, υποδυόμενος τον δημοκράτη και στο πλαίσιο της διαμορφούμενης νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας της Ευρώπης, θα προσπαθήσει συμφιλίωση με την Ουάσιγκτον αλλά και μη διάρρηξη σχέσεων με την Μόσχα, ιδίως στην περίπτωση ρωσικής νίκης κατά της Ουκρανίας. Σε αυτή την περίπτωση, θα αντήλλασσε την ενεργοποίηση της Συνθήκης του Montreux (1936) -μετά την διέλευση ρωσικών πολεμικών σκαφών μέσω των Στενών (Μάρτιος 2022)- με παραχωρήσεις της Μόσχας στα μέτωπα της Συρίας και της Λιβύης, ταυτοχρόνως ελπίζοντας ότι έχει αποδείξει την χρησιμότητά της για την Δύση. Αλλά και σε περίπτωση νίκης των σθεναρώς ανθιστάμενων Ουκρανών, η Άγκυρα θα επιδίωκε την «κατανόηση» της Ουάσιγκτον, του Βερολίνου, και του Παρισιού για την συνέχιση καταπίεσης του κουρδικού πολυπληθούς πληθυσμού της, προτάσσοντας την εθνική της ασφάλεια έναντι της απειλής περικύκλωσής της μέσω της «ατιμωτικής» Συνθήκης της Λωζάννης.
Βιβλιογραφικές παραπομπές:
[1] Saban. Kardas, ‘The war in Ukraine and Turkey’s causious counter-balancing against Russia’, GMF, 03.03.2022.
[2] Y. Bourdillon, ‘Comment la Turquie pousse ses pions a Chypre’, Les Echos, 30.07.2021, σελ. 3.
[3] S. Scheer, ‘Erdogan sees turning point in Turkey-Israel ties, with eye on energy’, Reuters, 09.03.2022.
[4] T. Marketos, ‘Energy geopolitics crossovers in the Central and Eastern Mediterranean at the prize of the Energy Union policy’ in ‘Aspects of the Energy Union: Application and effects of European energy in SE Europe and Eastern Mediterranean’, M. Mathioulakis (ed), Sprinder, 2020, σελ. 54.
[5] S. Sprenger, Ukraine, UK, Poland announce security pact amid heightened tensions’, DefenceNews, 17.02.2022.
του Στράτου Σιμιτζή*
Για τον χειμαζόμενο λαό της Ουκρανίας αυτή τη στιγμή πραγματοποιούνται πολλοί και διάφοροι έρανοι – συγκέντρωση ειδών πρώτης ανάγκης.
Ορισμένοι που υπέπεσαν στην αντίληψή μου ζητούν προϊόντα- χύμα σε σακούλες σούπερ μάρκετ και στο σημείο θα κάνουν την διανομή. Δεν είναι και ο πιο ενδεδειγμένος τρόπος, γιατί στην τόπο αυτό σε πολλές παρόμοιες περιπτώσεις μεταξύ δωρητών και παραληπτών “χάθηκε” ή δωρεά ή διοχετεύθηκε προς άλλη κατεύθυνση.
Απόλυτα γνωστής της φύσης του Έλληνα, ο Φλωρίνης Αυγουστίνος, Καντιωτης, Μητροπολίτης στην ευρύτερη περιοχή, φλογερός Ιεράρχης, αλλά ιδιόρρυθμος όταν κινητοποιήθηκαν όλοι οι Έλληνες για να συνδράμουν τους Καλαματιανούς στους φοβερούς σεισμούς που έπληξαν την περιοχή, το προϊόν ερανου που διοργάνωσε στην περιοχή της δικαιοδοσίας του, το διαχειρίστηκε ως εξής: Σ’ ένα φορτηγό αυτοκίνητο φόρτωσε όλα τα υλικά αγαθά. Για το ποσό του ερανου εξέδωσε ισόποσο τραπεζική επιταγή εις διαταγή του δημάρχου Καλαμάτας. Σε ένα δε βοηθό του ανέθεσε να συνοδεύσει το φορτηγό και να παραδώσει το προϊόν του εράνου απευθείας στο δημάρχο για να έχει το κεφάλι ήσυχο.
Εδώ που τα λέμε, ποιος καλοπροαίρετος δωρητής και φιλάνθρωπος είναι σε θέση να ελέγξει που ανήκει το νούμερο των καταθέσεων ή το κινητό στο οποίο ζητούν να απευθυνθεί;
Χέρι με χέρι λοιπόν, για να μην χαθούν οι δωρεές κάπου στκ ενδιάμεσο. Ελλάδα είναι εδώ μαι τέτοια ατυχήματα είναι δυστυχώς συνήθη.
Μια ιδέα – πρόταση στο Δ.Θ. Κατά την διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, στο Λονδίνο που καθημερινά ζούσε με τους ανελεείς βομβαρδισμούς των Γερμανών, όσο κι αν ακούγεται περίεργο, ανθούσε στο West End το μουσικό θέατρο ή επιθεώρηση, γιατί οι Λονδρέζοι πάνω απ’ όλα είχαν ανάγκη από ψυχαγωγία, κέφι και ξενοιασιά.
Όχι βέβαια πως παραλληλίζουμε τις δύο περιόδους, θα ήταν φαιδρό, αλλά και ο Έλληνας αυτή την περίοδο έχει ανάγκη από λίγη τόνωση, για να περάσει στην κανονικότητα.
Τι μπορεί να κάνει ο Δήμος Θεσσαλονίκης;
Πολλά και διάφορα.
Ένα απ’ αυτά, να δώσει λίγο ενδιαφέρον στον κόσμο της αγοράς.
Για παράδειγμα, για την αρχομενη θερινή τουριστική περίοδο να διοργανώσει ένα διαγωνισμό μεταξύ των εμπόρων να στολίσουν τις βιτρίνες τους με ένα τουριστικό θέμα.
Ένα ακόμη θέμα που προσφέρεται ιδιαίτερα είναι η Βυζαντινή Θεσσαλονίκη, λόγω του πλούτου των Βυζαντινών μνημείων που κοσμούν την πόλη.
Φυσικά, να επακολουθήσει βράβευση, δημοσιότητα και προβολή ώστε να γεμίσουν λίγο τα χείλη του κόσμου της αγοράς.
Μια τέτοια διοργάνωση πρέπει να είναι μεθοδική, οργανωμένη και να κινείται σε άλλο επίπεδο. ΟΧΙ, πανηγυριτζίδικα πράγματα. Ο νοών νοείτω.
Μια ιδέα δώσαμε και μην μας πουν για δαπάνες και κονδύλια.
Χορηγοί και δωρητές θα προκύψουν πολλοί. Για να δούμε αν ο Δ.Θ. θα μπει στο πνεύμα και θα υιοθετήσει την ιδέα-πρόταση.
Για το καλό της αγοράς της Θεσσαλονίκης.
Σε μία από τις πολλές ενημερωτικές εκπομπές της τηλεόρασης για τον πόλεμο της Ουκρανίας, με συμμετοχή πολλών εγκύρων δημοσιογράφων και διαπρεπών ακαδημαϊκών αναλυτών των διεθνών σχέσεων, μία κυρία, εκπρόσωπος της ηγεσίας αρμόδιου υπουργείου, δήλωσε, σχετικά με την απαίτηση της Ρωσίας να πληρώνεται για το φυσικό αέριο που παρέχει στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης σε ρούβλια, τα εξής: “Εάν ο Βλαντιμίρ Πούτιν διακόψει την παροχή του φυσικού αερίου προς τη Δυτική Ευρώπη γιατί οι χώρες της τελευταίας θα απορρίψουν την απαίτησή του να πληρώνεται σε ρούβλια, τότε το αποτέλεσμα θα είναι πως θα χάνει εισόδημα 800 εκατομμυρίων δολαρίων την ημέρα”. Οι έγκυροι δημοσιογράφοι και οι διαπρεπείς ακαδημαϊκοί συμφώνησαν όλοι ως προς αυτό και στην συνέχεια αφιερώθηκαν, κατά το σύνηθες, σε μία ανάλυση της ψυχοσύνθεσης του Ρώσου ηγέτη που προχωρά σε τέτοιες παράλογες πράξεις, εξηγώντας ότι θέλει, για συμβολικούς λόγους, να ταπεινώσει την Δύση κλπ.
Αυτή η εντελώς ανόητη και άστοχη συζήτηση διαμορφωτών της κοινής γνώμης,, παντελώς αδαών περί το αντικείμενο που συζητούσαν, δεν ήταν καθόλου διαφορετική από όλα τα υπόλοιπα που ακουστηκαν ή γράφτηκαν στον ηλεκτρονικό και στον γραπτό τύπο για το ίδιο θέμα, τις τελευταίες ημέρες. Παντού έγκυροι οικονομικοί και πολιτικοί αναλυτές, ακαδημαϊκοί, δημοσιογράφοι και δημοσιολόγοι ανέπτυξαν παρεμφερείς πομφόλυγες που επικεντρώνονται στην ανάλυση της προσωπικότητας και των παρορμήσεων του Ρώσου προέδρου. Έτσι, στην Ελλάδα, τουλάχιστον σήμερα, φαίνεται πως οι επιστήμες του μέλλοντος είναι η ψυχολογία και η ψυχιατρική. Μόνο που και με αυτή την υπόθεση, όπως και σε πολλές άλλες, όπου το μέγεθος της άγνοιας που επικρατεί στην κοινή γνώμη είναι ανάλογο της αγραμματοσύνης όσων την συνδιαμορφώνουν, το ελληνικό κοινό δεν έμαθε ποτέ τι ακριβώς συμβαίνει .
Ι. Γιατί η Ρωσία ζητάει να πληρώνεται για το φυσικό αέριο που παρέχει στην δυτική Ευρώπη σε ρούβλια και όχι σε ευρώ και δολλάρια.
Για να αντιληφθεί κανείς τον λόγο που η Ρωσία προχωράει στη διατύπωση μιας παρομοίας απαίτησης θα πρέπει κατ΄αρχήν να καταλάβει δύο πράγματα. Το πρώτο είναι πώς σήμερα η Ρωσία δεν πληρώνεται καθόλου για το φυσικό αέριο που εξακολουθεί να παρέχει προς την Ευρώπη. Οι αγοράστριες εταιρείες καταθέτουν τα χρήματα σε λογαριασμούς σε δυτικές τράπεζες που όμως είναι δεσμευμένοι λόγω των κυρώσεων. Επειδή, λοιπόν, οι λογαριασμοί αυτοί δεν μπορούν να κινηθούν η Ρωσία -σε αντίθεση με ό,τι πιστεύει η κυρία Γενικής Γραμματέας του Υπουργείου Ενέργειας- εισπράτει μηδέν δολλάρια ημερησίως για το φυσικό αέριο που συνεχίζει να παρέχει στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανόμενης και της χώρας μας. Και αυτό διότι δεν μπορεί να διακινήσει σε άλλους λογαριασμούς τα χρήματα που κατατίθενται για το φυσικό αέριο, ώστε να εξοφλήσει, για παράδειγμα, τιμολόγια αγοράς προϊόντων που θα ήθελε να εισαγάγει από την Κίνα. Ειδικα για την Δυτική Ευρώπη, άλλωστε, δεν τίθεται καν παρόμοιο θέμα διότι πέραν των υφισταμένων τραπεζικών κυρώσεων υπάρχουν και εμπορικές κυρώσεις που απαγορεύουν τις συναλλαγές, ενώ και οι δυνατότητες μεταφοράς προΪόντων προς την Ρωσία είναι εξαιρετικά περιορισμένες.
Το δεύτερο πράγμα που θα πρέπει να καταλάβει κανείς είναι πως η Ρωσία, ζητώντας να πληρώνεται σε ρούβλια, στην πραγματικότητα προσπαθεί να επιτύχει ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή να πληρώνεται και να παίρνει στη διάθεσή της τα ευρώ και τα δολλάρια τα οποία θα χρησιμοποιηθούν για την εξόφλησή της, ώστε στη συνέχεια να μπορεί να τα χρησιμοποιήσει η ίδια για τις ανάγκες της. Αν όχι προς την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, τουλάχιστον προς εκείνες τις χώρες με τις οποίες συνεχίζει να έχει εμπορικές συναλλαγές όπως είναι η Κίνα, η Ινδία, οι χώρες του κόλπου αλλά ακόμη και η Τουρκία .
Με μία τελείως απλή μεταφορική εικόνα, αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Ρωσία με την πώληση του προϊόντος της είναι σαν κάποιος να πουλά κατι κάθε μέρα και ο αγοραστής να του βάζει αντιστοίχως 1.000 ευρώ στην τσέπη, αλλά να του λέει ταυτοχρόνως ότι δεν μπορεί να τα χρησιμοποιήσει γιατί δεν έχει δικαίωμα να βάζει το χέρι του στην τσέπη του και να βγάζει τα τα λεφτά που έχει εκεί μέσα για να τα χρησιμοποιήσει, ενώ, την ίδια στιγμή ο αγοραστής διατηρεί και το δικαίωμα, όποια στιγμή το θελήσει, να τα ξαναπάρει όλα μέσα από την τσέπη του πωλητή. Αν συνέβαινε κάτι τέτοιο θα ήταν εξαιρετικά λογικό από τη μεριά του πωλητή να προσπαθεί να βρει ένα τρόπο για να παίρνει στην κατοχή του τα λεφτά που αναλογούν σε αυτό που πουλάει. Αυτό είναι που προσπαθεί να κάνει η Ρωσία. Ενώ αντίθετα αυτό που προσπαθεί να κάνει η Δύση είναι το αντίστροφο: να προμηθεύεται και να χρησιμοποιεί το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο της Ρωσίας, (τα οποία της είναι απολύτως απαραίτητα και από τα οποία δεν μπορεί να απεξαρτηθεί ούτε μετά από 20 χρόνια, ασχέτως του τι λέγεται), χωρίς να πληρώνει τίποτα ή, έστω, χωρίς τίποτα από αυτά που καταβάλει σε κάποιους τραπεζικούς λογαριασμούς να φθάνει στα χέρια των Ρώσων.
Η απαίτηση των Ρώσων να πληρώνονται οι εξαγωγές του φυσικού αερίου σε ευρώ και δολλάρια σημαίνει πως οι δυτικοί αγοραστές θα πρέπει να μεταφέρουν τα δολλάρια τους σε ρωσική τράπεζα προκειμένου να τα ανταλλάξουν με ρούβλια με τα οποία, στην συνέχεια, θα πληρώσουν το φυσικό αέριο. Επειδη, όμως, στην ρωσική τράπεζα δεν ισχύει η δέσμευση των χρημάτων, αυτά πλέον θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αγορές από την Κίνα. την Τουρκία, τη Βραζιλία ή οπουδήποτε αλλού. Αυτός είναι ένας τρόπος να αντιπαρέλθουν οι Ρώσοι ένα μέρος των κυρώσεων Αλλά, κυρίως, είναι ένας τρόπος να μην υφίστανται την συγκεκριμένη κατάσταση στην οποία διαθέτουν το προϊόν τους, στον εχθρό τους, δωρεάν.
ΙΙ. Μπορεί η Ρωσία να επιβάλει την απαίτησή της να πληρώνεται σε ρούβλια;
Είναι δύσκολο για τη Ρωσία να επιβάλει την απαίτηση της αυτή και να υποχρεώσει τους δυτικούς να πληρώνουν πραγματικά για το φυσικό αέριο που λαμβάνουν. Ο λόγος είναι πως υπάρχει πολύ μεγάλη πρακτική δυσκολία να διακοπεί η ροή του αερίου. Βέβαια η πολιτική μυθολογία που κυριαρχεί επί δεκαετίες στην κοινή γνώμη του δυτικού κόσμου, και κυρίως η άποψη που διακινείται από την απέναντι πλευρά του Ατλαντικού, είναι πως η Ευρώπη είναι εξαρτημένη από το ρωσικό φυσικό αέριο. Όμως, η σημερινή πραγματικότητα δείχνει πως αυτό είναι ψευδές, ή, τουλάχιστον, είναι η μισή αλήθεια. Η άλλη μισή αλήθεια είναι πως και η Ρωσία είναι εξαρτημένη από την Ευρώπη για την αξιοποίηση του φυσικού αερίου της και αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός πως ακόμη και τη στιγμή που βρίσκεται σε οικονομικό πόλεμο με τη Δυτική Ευρώπη, ενώ έχει εκφράσει μέχρι και την απειλή ότι αυτός μπορεί να γίνει και θερμός πόλεμος με τη χρήση ακόμη και πυρηνικών, το φυσικό της αέριο δεν έχει σταματήσει να ρέει προς τα εκεί! Και μάλιστα παρά το γεγονός ότι δεν πληρώνεται για αυτό!
Ένας από τους λόγους για τους οποίους η ροή του φυσικού αερίου δεν έχει διακοπεί είναι πως κάτι τέτοιο είναι πολύ δύσκολο να γίνει από τεχνική άποψη. Εν πρώτοις είναι αστείο να λέγεται αυτό που λένε οι Ρώσοι ότι εάν η Ευρώπη δεν τους πληρώσει με τον τρόπο που απαιτούν, θα πουλήσουν το φυσικό της αέριο σε άλλον αγοραστή. Κάτι τέτοιο για το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό του φυσικού αερίου που διαθέτουν στην Ευρώπη, (δηλαδή όσο φυσικό αέριο διακινείται μέσω αγωγών), δεν είναι δυνατόν να συμβεί διότι οι αγωγοί πηγαίνουν στην Ευρώπη και εκεί μόνο μπορεί να πάει και το αέριο. Αυτό το αέριο δεν μπορεί να πάει ούτε στην Κίνα, ούτε στην Ινδία, ούτε πουθενά αλλού. Η Ρωσία, έναντι της Ευρώπης, είναι αυτό που στα οικονομικά λέγεται captive seller, δηλαδή “δέσμιος πωλητής” και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίον η Ευρώπη, συχνά, ευρισκόμενη σε πλεονεκτική θέση, επιβάλλει αυθαίρετα τους όρους της στην Ρωσία, όπως για παράδειγμα την αλλαγή του τρόπου τιμολόγησης και πληρωμής του φυσικού αερίου μετά το 2010 .
Πέραν τούτου όμως, δηλαδή πέραν του γεγονότος ότι το συγκεκριμένο φυσικό αέριο δεν μπορεί να μεταφερθεί πουθενά αλλού εκτός από εκεί που πηγαίνουν οι αγωγοί, είναι και τεχνικά εξαιρετικά δύσκολο να διακοπεί η ροή του στα σημεία όπου εξορύσσεται. Η διακοπή θα ήταν μία μακροχρόνια και δύσκολη διαδικασία, όχι χωρίς προβλήματα, γιατί στο σχετικό εγχερίρημα θα μπορούσαν να προκληθούν τρομερές εκρήξεις και καταστροφές Η τεχνικά πιο εφικτή λύση διακοπής της παροχής φαίνεται να είναι η συνέχιση της εξαγωγής του αερίου από το υπέδαφος και η καύση του στην ατμόσφαιρα. Αυτό όμως, με την σειρά του, είναι κάτι που μπορεί να δημιουργήσει τρομερά οικολογικά προβλήματα, ειδικά στους ίδιους τους Ρώσους και στις περιοχές που βρίσκονται σε μικρή απόσταση από το σημείο της καύσης του φυσικού αερίου Ούτε όμως και η αποθήκευση του φαίνεται να είναι σχετικά εύκολη, και τούτο διότι η αποθήκευση φυσικόύ αέριου για τη μετεγενέστερη χρήση του στην εσωτερική αγορά της Ρωσίας γίνεται από διαφορετικούς αγωγούς από εκείνους οι οποίοι κατευθύνονται προς τη Δυτική Ευρώπη .
Συνεπώς, επειδή τεχνικά θα είναι πολύ δύσκολο και πολύ επιζήμιο για τους Ρώσους να διακόψουν τη ροή του φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, εκείνο που θα προσπαθήσουν να κάνουν θα είναι με συνεχείς πιέσεις και απειλές για διακοπή της ροής, αλλά και υπαναχωρήσεις, να αναγκάσουν τους Ευρωπαίους να δεχθούν τελικά να καταβάλλουν το πραγματικό τίμημα για το φυσικό αέριο πού παραλαμβάνουν. Όμως όπως κάνεις δεν περίμενε ότι η Ρωσία θα εισβάλει στην Ουκρανία, και τελικά εισέβαλε, έτσι και το γεγονός ότι η διακοπή της ροής του φυσικού αερίου είναι κάτι πολύ δύσκολο δεν σημαίνει ότι σε μία στιγμή όξυνσης των πραγμάτων δεν θα αποφασισθεί από την πλευρά των Ρώσων.
ΙΙΙ. Μπορεί Η Δυτική Ευρώπη να υποκαταστήσει το ρωσικό φυσικό αέριο;
Λίγες μέρες πριν ο εκπρόσωπος της μεγαλύτερης χημικής βιομηχανίας της Γερμανίας (της BASF), δήλωσε ανοιχτά, χωρίς οι δηλώσεις του να πάρουν έκταση στον δυτικό τύπο, ότι τυχόν διακοπή της ροής του ρωσικού φυσικού αερίου προς την Γερμανία θα είναι η μεγαλύτερη καταστροφή που έχει συμβεί ποτέ για την βιομηχανία της. Η Ευρώπη εισάγει από την Ρωσία περίπου 160 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου τον χρόνο και αυτό, βραχυχρονίως και μεσοχρονίως, δεν μπορεί να αντικατασταθεί με τίποτα. Σαφώς και είναι προπαγανδιστικό ψεύδος πολέμου ο ισχυρισμός της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι σε δυόμισι χρόνια μπορεί να υποκαταστήσει τα 2/3 του ρωσικού φυσικού αερίου Όχι μόνο τέτοιες ποσότητες δεν υπάρχουν διαθέσιμες, και δεν θα υπάρχουν, διεθνώς αλλά, ακόμη και να υπήρχαν, δεν θα μπορούσαν να μεταφερθούν. Ούτε μέσω αγωγών που για τις μεγάλες αποστάσεις απλά δεν είναι εφικτή η δημιουργία τους, αλλά ούτε και με τη μορφή του υγροποιημένου φυσικού αερίου Το υγροποιημένο φυσικό αέριο θέλει σταθμούς υγροποίησης στις χώρες παραγωγής, θέλει μεταφορικά πλοία, και θέλει και σταθμούς αεριοποίησης στις χώρες υποδοχής. Να μπορέσεις να τα κατασκευάσεις όλα αυτά μέσα σε δυόμισι χρόνια είναι απλώς ονειροφαντασία. Το κυριότερο, όμως, γεγονός, το οποίο κανένας δεν αναφέρει είναι πως στην πραγματικότητα λίγοι θα σπεύσουν πρώτοι-πρώτοι να “απεξαρτηθούν” από το ρωσικό φυσικό αέριο και ο λόγος είναι όχι μόνο η υψηλότατη απαιτούμενη δαπάνη για τη δημιουργία των νέων εγκαταστάσεων και η όχληση από την λειτουργία τους αλλά και το ότι το φυσικό αέριο το οποίο τιμολογείται στην αγορά spot (δηλαδή στην αγορά χρηματιστηριακού τύπου) και διακινείται στη συνέχεια μέσω αυτής, είναι πολύ πιο ακριβό και πολύ λιγότερο εξασφαλισμένο από το φθηνό αέριο που διακινείται με σταθερό και αξιόπιστο τρόπο μέσω αγωγών, σε κοντινή σχετική απόσταση όπως είναι αυτή μεταξύ δυτικής Ρωσίας και Δυτικής Ευρώπης. Πόσο αβέβαιη και ανασφαλής είναι η χρηματιστηριακού τύπου αγορά του φυσικού αερίου μπορεί κανείς να το αντιληφθεί αν σκεφτεί ότι η στρατόσφαιρικές τιμές στην χρηματιστηριακή τιμή του προϊόντος που ουσιαστικά έβαλαν τις διεθνείς οικονομίες σε κρίση, είχαν ξεκινήσει να διαμορφώνονται πολύ πριν από την εκδήλωση της ρωσικής επιθέσης στην Ουκρανία, και σε πολύ μεγάλο βαθμό δεν είχαν επηρεαστεί καθόλου από τις εξελίξεις στα ρωσο-ουκρανικά, αλλά, κυρίως, ήταν συνέπεια των επιπτώσεων της αστάθειας της παγκόσμιας οικονομίας επί της συγκεκριμένης αγοράς.
Βεβαίως μπορεί να αναφέρει κανείς ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα υποκαταστήσει το ρωσικό φυσικό αέριο με φυσικό αέριο από άλλες χώρες αλλά θα υποκαταστήσει το φυσικό αέριο με άλλες μορφές παραγωγής ενέργειας όπως άνθρακα, πετρέλαιο και ΑΠΕ. Κάτι τέτοιο όμως είναι εξαιρετικά δαπανηρό έως ανέφικτο και για να γίνει χρειάζεται τουλάχιστον μία δεκαετία ανατροπών και προβλημάτων για την Ευρωπαϊκή οικονομία. Επιπροσθέτως θα πρέπει να συνυπολογίσει κανείς και το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αγοράζει από τη Ρωσία μόνο φυσικό αέριο, αλλά αγοράζει και σημαντικές ποσότητες πετρελαίου και άνθρακα καθώς και μεταλλευμάτων που χρησιμοποιούνται για τις ανεμογεννήτριες και για τους ηλιακούς συλλέκτες. Αν λείψουν και αυτά από την αγορά της, τότε ο παρανομαστής καταλήγει το ίδιο
Όσο κι αν αυτό δεν αρεσει στη δυτική κοινή γνώμη, το γεγονός είναι πως η Ευρώπη και η Ρωσία, για πολλά χρόνια ακόμα, και ίσως μέχρι το τέλος της εποχής των ορυκτών καυσίμων, θα μείνουν συνδεδεμένες και αμοιβαία εξαρτώμενες στο χώρο του φυσικού αερίου, ενώ τυχόν διακοπή της σχέσης αυτής με ανώμαλο τρόπο θα είναι καταστροφική και για τις δύο πλευρές, για όσο καιρό διαρκέσει.
I Μόνο το φυσικό αέριο θα πρέπει να πληρώνεται σε ρούβλια;
Ο Ρώσος πρόεδρος στις σχετικές δηλώσεις του δεν παρέλειψε να πει ότι η εφαρμογή του συστήματος της πληρωμής σε ρούβλια, (δηλαδή ουσιαστικά οι εισπράξεις του ξένου συναλλάγματος από την ίδια την Ρωσία για την πώληση των αγαθών που διαθέτει στη διεθνή αγορά), μελετάται να εφαρμοστεί και για όλα τα υπόλοιπα προϊόντα που εξάγει η Ρωσία στις “μη φιλικές” τις χώρες. Αυτό είναι κάτι που αν η Ρωσία καταφέρει και το επιβάλλει θα πετύχει, για όσο καιρό ακόμα υφίστανται οι κυρώσεις, σημαντική παράκαμψη και απομείωση των επιπτώσεών τους. Στις περιπτώσεις δε των άλλων προϊόντων εκτός του φυσικού αερίου, δηλαδή του πετρελαίου. των ορυκτών και μεταλλευμάτων. των αγροτικών προίόντων και των λιπασμάτων, τεχνικά η Ρωσία είναι σε ευκολότερη θέση να διακόψει την παροχή τους για όσο καιρό οι “εχθρικές” χώρες δεν συμμορφώνονται με την απαίτηση της αυτή-και έτσι να τους επιβάλει την θέλησή της. Ενώ το φυσικό αέριο, μετά την γεώτρηση και την “διάτρηση” του κοιτάσματας αναβλύζει με μορφή φυσικής διαδικασίας από το έδαφος, όλα τα υπόλοιπα εμπορεύματα μπορούν να παραμείνουν εκεί που βρίσκονται ή να αποθηκευτούν εύκολα, για όσο χρόνο χρειάζεται μέχρι τη στιγμή που ο υποψήφιος αγοραστής θα αναγκαστεί να συμφωνήσει στους όρους του πωλητή. Για το λόγο αυτό, στα εν λόγω εμπορεύματα η Ρωσία βρίσκεται σε πλεονεκτικότερη θέση από ό,τι στον κλάδο του φυσικού αερίου και μακροχρόνια, εάν επιμείνει, θα καταφέρει να επιβάλει την απαίτηση της αυτή, ίσως ακόμα και μετά το τέλος του πολέμου και των κυρώσεων.
Σχετικά με την πληρωμή των ρωσικών εξαγωγών σε ρούβλι υπάρχει και κάτι άλλο, βέβαια, το οποίο ούτε αυτό συζητήθηκε σε βάθος στην Ελλάδα. Πρόκειται για κάτι που, μάλιστα, έγινε αντικείμενο λοιδορίας από ένιους εγχώριους βαθυστοχαστους διανοητές: την ρωσική φιλοδοξία της μετατροπής του ρουβλίου σε ένα από τα αποθεματικά νομισματα. Και πράγματι, παρά τις λοιδωρίες των αυτοχθόνων σοφών, αυτό μεσοπρόθεσμα δεν είναι απίθανο να συμβεί. Το συνταρακτικό γεγονός που έλαβε χώρα με την επιβολή των κυρώσεων εις βάρος της Ρωσίας, και θα έχει σοβαρές μακροχρόνιες επιπτώσεις, είναι ότι μέσω αυτών, ουσιαστικά, οι ΗΠΑ κήρυξαν σε ένα μέρος του δημόσιου χρέους τους τεχνική χρεοκοπία. Το μεγαλύτερο μέρος των ρωσικών συναλλαγματικών αποθεμάτων των 650 περίπου δισεκατομμυρίων δολλαρίων αποτελούνταν από ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου και η επιβολή των κυρώσεων ουσιαστικά σήμαινε ότι το αμερικανικό δημόσιο, προσωρινά η μόνιμα, ανέστειλε την υποχρέωση του να εξυπηρετεί τα ομόλογα αυτά που βρίσκονταν στην κατοχή του ρωσικού κράτους. Δηλαδή έπαψε να πληρώνει τα μερίσματα και αρνήθηκε την υποχρέωση του να εξοφλήσει τα ομόλογα στην λήξη τους. Αυτό ήταν μία τεχνική χρεωκοπία, σκόπιμη και εμπρόθετη, η οποία όμως στην πραγματικότητα αποτελεί μία πυρηνική βόμβα για το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα διότι και άλλοι μεγάλοι επενδυτές σε αμερικανικά ομόλογα συνειδητοποίησαν και διαπίστωσαν, για πρώτη φορά, ότι οι αποταμιεύσεις τους που με τόσο κόπο και προσπάθεια συγκέντρωσαν επί δεκαετίες και εμπιστευτηκαν στο αμερικανικό δημόσιο δεν είναι καθόλου κατοχυρωμένες και βρίσκονται απολύτως εξαρτημένες και στο έλεος των πολιτικών τους σχέσεων με την Ουάσιγκτον. (Η Κίνα συνειδητοποίησε, πλέον, απολύτως πως εάν εισβάλει στην Ταϊβάν ή εάν έρθεις σε σοβαρή ρήξη με τις ΗΠΑ, 1,1 τρις δολλαρίων από τα αποθεματικά της θα γίνουν καπνός). Αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί παρά να έχει σοβαρές μακροχρόνιες επιπτώσεις στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, διότι, αναπόφευκτα, οι χώρες που αποταμιεύουν και δεν έχουν εξασφαλισμένες στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ, θα προσπαθούν πλέον να “αποδολλαριοποιήσουν” τα αποθεματικά τους, σε όσο βαθμό αυτό είναι δυνατόν.
Το χρήμα και τα στενά υποκατάστατά του, όπως είναι οι χρηματοπιστωτικοί τίτλοι με μεγάλη ρευστότητα, έχουν το χαρακτηριστικό ότι είναι αξιακά ισοδύναμα. Το χρήμα για να μπορεί να είναι μέσο πληρωμής και μέσο αποθησαύρισης πρέπει να είναι και αξιακό ισοδύναμο δηλαδή να είναι χρήσιμο για οποιονδήποτε το έχει στην διάθεσή του στο να το ανταλλάξει με εμπορεύματα οποιαδήποτε στιγμή επιθυμεί. Για να είναι αξιακό ισοδύναμο, όμως, πρέπει, να αντιστοιχεί σε κάποιες εμπράγματες εγγυήσεις (collateral). Την περίοδο του “κανόνα χρυσού” κάτι τέτοια δεν χρειαζόταν γιατί εμπράγματη εγγύηση ήταν ο ίδιος ο χρυσός. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο εμπράγματη εγγύηση που καθιστούσε γενικό αξιακό ισοδύναμο το δολλάριο ήταν αφ΄ενός μεν η δυνατότητα του να αγοράζει προϊόντα από την ισχυρότερη οικονομία του κόσμου, την αμερικανική, αφ΄ετέρου δε η δυνατότητα του να αγοράζει πρώτες ύλες, και κυρίως πετρέλαιο στην διεθνή αγορά. Σε έναν κόσμο, όμως, που, έστω και μερικώς, χάνεται πλέον η εμπιστοσύνη στο δολλάριο, για πολιτικούς λόγους, το προνόμιο να θεωρείται διεθνώς αξιακό ισοδύναμο θα το αποκτά όποιο νόμισμα θα “αντικρίζεται” με πραγματικές αξίες, δηλαδή όποιο έχει την δυνατότητα να αγοράζει σημαντική ποσότητα προϊόντων. Η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας του κόσμου σε πρώτες ύλες και σε βασικά προϊόντα και, ως εκ τούτου, μπορεί να φιλοδοξεί το νόμισμα της να μετατραπεί σε ένα από τα νέα αποθεματικά νομίσματα έχοντας ως “αντίκρισμα”, δηλαδή ως οιονεί εμπράγματες εγγυήσεις, την δυνατότητα του να αγοράζει τα ρωσικά εξαγόμενα προϊόντα. Εάν η έκβαση του πολέμου είναι ευνοϊκή για την ρωσική πλευρά, αυτό θα είναι μία διαδικασία με ισχυρή δυναμική στα επόμενα χρόνια.