Πριν από λίγες ημέρες ο Τζέιμς Σταυρίδης σε εκτενή συνέντευξή του στην «Κ» περιέγραψε με συνοπτικό, αλλά κυρίως εύληπτο και κατανοητό τρόπο αυτό που η ανθρωπότητα αντιμετωπίζει τους τελευταίους δύο μήνες στην Ουκρανία: έναν διαφορετικό πόλεμο από εκείνον που φαντάζονταν οι περισσότεροι.

Η πλέον ουσιαστική απόδειξη του ισχυρισμού αυτού αφορά το πολύ ακριβό τίμημα που έχουν πληρώσει οι ρωσικές ένοπλες δυνάμεις και κυρίως ο τομέας των τεθωρακισμένων και των αερομεταφερόμενων μονάδων από τις δυνάμεις εδαφικής άμυνας της Ουκρανίας.

Χρησιμοποιώντας μια ευρεία γκάμα μικρών αντιαρματικών όπλων και διασκορπισμένοι σε μικρές ομάδες οκτώ έως δώδεκα ατόμων, κατάφεραν να καθυστερήσουν και τις περισσότερες φορές να ανακόψουν την προέλαση των ρωσικών αρμάτων μάχης. Οι ουκρανικές δυνάμεις διέθεταν εγχώριας κατασκευής Stugna-P, σοβιετικής εποχής RPG-18 (όπως αυτά που έστειλε στις αρχές του πολέμου και η Ελλάδα) και αμερικανικούς Stinger. Κατά τη διάρκεια του πολέμου οι ουκρανικές δυνάμεις παρέλαβαν (και εξακολουθούν να παραλαμβάνουν) ποσότητες αμερικανικών Javelin, βρετανικών Ν-LAW και εσχάτως αντιαρματικών drones τύπου Switchblade. Οι πύραυλοι που εκτοξεύονται από αυτές τις πλατφόρμες είναι σχεδιασμένοι με τέτοιον τρόπο ώστε να αποφεύγουν και τα πιθανά αντίμετρα που μπορεί να διαθέτουν τα τεθωρακισμένα.

Στην περίπτωση των ρωσικών αρμάτων μάχης, το καταστροφικό έργο των αντιαρματικών πυραύλων υποβοήθησε ένα θεωρητικό πλεονέκτημα των T-90, το σύστημα αυτόματης αναγόμωσης βλημάτων που στην πραγματικότητα λειτούργησε ως παγίδα θανάτου.

Στην περίπτωση των Javelin και N-LAW, τα πλεονεκτήματα έναντι του κινούμενου στόχου είναι ακόμα μεγαλύτερα. Κατ’ αρχάς διότι είναι προγραμματισμένοι να χτυπούν το άρμα μάχης από πάνω, όπου η θωράκιση είναι συνήθως λιγότερο ισχυρή. Ο Javelin ζυγίζει 22,5 κιλά και ο N-LAW 12,5 (με τους πυραύλους), και έχουν μέγιστη εμβέλεια τέσσερα και ένα χιλιόμετρο αντιστοίχως.

Οι αμυνόμενοι, με τη χρήση αντιαρματικών και διασκορπισμένοι σε μικρές ομάδες, προκάλεσαν συντριπτικά πλήγματα τόσο στα τεθωρακισμένα όσο και στις αερομεταφερόμενες δυνάμεις των Ρώσων.

Ο ουκρανικής κατασκευής Stugna-P/Skif κατευθύνεται με λέιζερ και έχει μέγιστη εμβέλεια πέντε χιλιόμετρα. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα πολύ πιο βαρύ σύστημα, καθώς ζυγίζει 100 κιλά και προϋποθέτει παρακολούθηση του στόχου μέχρι τη στιγμή του τελικού πλήγματος, ως εκ τούτου είναι πολύ πιο αποτελεσματικός όταν μεταφέρεται από όχημα.

Εμπειροι αναλυτές υποστηρίζουν ότι αυτή η επιχειρησιακή αποκάλυψη, ότι δηλαδή ένα καλά οπλισμένο πεζικό σε ευέλικτη διάταξη άμυνας μπορεί να καταφέρει συντριπτικά πλήγματα στον επιτιθέμενο, ίσως να μην ήταν δυνατή αν οι ουκρανικές δυνάμεις μπορούσαν να ενισχυθούν με μεγαλύτερα όπλα από αντιαρματικά, η χρήση των οποίων δεν απαιτεί ιδιαίτερη εκπαίδευση.

Εν ολίγοις, αν οι ουκρανικές δυνάμεις διέθεταν δυτικού τύπου κύρια συστήματα μάχης (όπως αεροσκάφη, άρματα μάχης, αντιαεροπορικά συστήματα), ίσως η σύγκρουση να αποκτούσε διαφορετικά χαρακτηριστικά. Ωστόσο, η πρώτη φάση του πολέμου στην Ουκρανία ουσιαστικά οδήγησε στην καθήλωση του επιτιθέμενου με τη χρήση όπλων πολύ οικονομικότερων και εντέλει αποτελεσματικότερων από τα βαριά ρωσικά συστήματα.

Το 2022 δεν είναι 1956

Στρατιωτικοί με εμπειρία αναφέρουν στην «Κ» ότι στην έως τώρα σύγκρουση έχει, επίσης, παρατηρηθεί ότι οι ρωσικές δυνάμεις έχουν προβεί σε ολιγωρίες τακτικής, οι οποίες πηγάζουν από συνδυασμό υποτίμησης του αντιπάλου και λανθασμένης ανάγνωσης των συνθηκών. Οπως σημειώνουν, οι Ρώσοι στο πρώτο σκέλος του πολέμου επιχείρησαν να κάνουν προέλαση αρμάτων μάχης ανάλογη με εκείνες που πραγματοποίησαν οι Σοβιετικοί για να καταπνίξουν τις εξεγέρσεις της Βουδαπέστης (1956) και της Πράγας (1968). Βασικό χαρακτηριστικό εκείνων των προελάσεων ήταν, βεβαίως, ότι κατευθύνονταν κατά δυνάμεων που δεν είχαν τη στρατιωτική συγκρότηση των ουκρανικών χερσαίων δυνάμεων, αλλά και ότι δεν συνοδεύονταν από πεζικό. Στην εισβολή της Ουκρανίας μετά τις 24 Φεβρουαρίου, τα ρωσικά Τ-72 και Τ-90, δίχως την επαρκή προστασία από μονάδες του πεζικού, μετατράπηκαν σε κινούμενους στόχους για τις ευέλικτες ομάδες των Ουκρανών. Η έλλειψη επαρκούς κάλυψης από το πεζικό οφειλόταν σε σημαντικό βαθμό και στην πολιτική απόφαση του Βλαντιμίρ Πούτιν να μην κηρύξει γενική επιστράτευση, αλλά να αρκεστεί στις υφιστάμενες δυνάμεις στην ουκρανική μεθόριο των περίπου 186.000 ανδρών.

Με 5 εκατ. δολάρια βύθισαν τη ναυαρχίδα «Μόσχα» του ενός δισ.!

Οι μελετητές της στρατηγικής είναι διαρκώς εγκλωβισμένοι στη διανοητική άσκηση της μόνιμης προσπάθειας της επίθεσης να βρει τρόπους να καταβάλει μια καλά οργανωμένη άμυνα. Οι περισσότεροι εκτιμούν ότι κάθε φορά ο επιτιθέμενος, παρά τις επανειλημμένες αποτυχίες, κατορθώνει να επιτύχει τον στόχο του. Ετσι έγινε τον 15ο και 16ο αιώνα όταν οι επιτιθέμενοι επιχειρούσαν να ρίξουν τα τελειότερα (έως τότε) οχυρωματικά έργα που είχαν γίνει ποτέ. Ετσι έγινε και μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν τα πολυβόλα κατέστησαν την προέλαση του ιππικού πρακτικά άχρηστη.
Το κόστος που καλείται να καταβάλει ο επιτιθέμενος τόσο σε ζωές όσο και σε χρήμα είναι τεράστιο, και ίσως το πλέον ενδεικτικό παράδειγμα να είναι η βύθιση της ναυαρχίδας «Μόσχα» του ρωσικού στόλου στη Μαύρη Θάλασσα. Σε αυτή την περίπτωση δύο τουρκικής κατασκευής UAV των ουκρανικών δυνάμεων τύπου Bayraktar TB-2 βρέθηκαν να πετούν στην περιοχή γύρω από το πλοίο εκτελώντας επιχείρηση κατάδειξης στόχου. Η αεράμυνα του παλιού καταδρομικού κατόρθωσε να καταρρίψει το ένα από τα δύο ΤΒ-2 των Ουκρανών, ενώ τέσσερις αντιπλοϊκοί πύραυλοι τύπου Neptune, ουκρανικής τεχνολογίας, κατευθύνονταν προς το «Μόσχα». Δύο από τους τέσσερις πυραύλους βρήκαν τον στόχο τους με τα γνωστά καταστροφικά αποτελέσματα για το πλοίο που βυθίστηκε αλλά και το ρωσικό γόητρο. Κάθε πύραυλος Neptune υπολογίζεται ότι κοστίζει περίπου 250.000 δολάρια, ενώ κάθε Bayraktar ΤΒ-2, ανάλογα με το φορτίο του, κινείται μεταξύ 2 και 4 εκατ. δολαρίων. Αν υπολογιστεί ότι το καταδρομικό «Μόσχα» κόστιζε σε τιμές 2022 περίπου 1 δισ. δολάρια, τότε η σχέση κόστους-οφέλους για τους Ουκρανούς καθίσταται συντριπτική. Εν ολίγοις οι Ουκρανοί έστειλαν στον βυθό της Μαύρης Θάλασσας 1 δισ. δολάρια και αδιευκρίνιστο αριθμό Ρώσων ναυτικών με μηδενικό κόστος σε ζωές και οπλικά συστήματα συνολικής αξίας περίπου 5 εκατ. δολαρίων. Αξίζει να σημειωθεί ότι η συνολική ανάπτυξη του συστήματος Neptune (βασισμένη σε παλιότερο σοβιετικό σύστημα) δεν ξεπέρασε τα 40 εκατ. δολάρια, κόστος το οποίο θεωρείται εξαιρετικά χαμηλό για τα δυτικά στάνταρντ. Περιττό να υπογραμμιστεί ότι η επιτυχία των Bayraktar TB-2 στην Ουκρανία αναλύεται με τεράστιο ενδιαφέρον από τους Ελληνες επιτελείς.

Παρά το γεγονός ότι ο υπολογισμός της τιμής ορισμένων ρωσικών συστημάτων σε ευρώ ή δολάρια είναι επισφαλής κυρίως λόγω της αστάθειας του ρουβλίου, είναι απολύτως σαφές ότι και στο χερσαίο και αεροπορικό επίπεδο οι δυνάμεις εισβολής στην Ουκρανία πλήρωσαν ακριβό τίμημα. Από τα παλαιότερα άρματα μάχης κάθε T-72 υπολογίζεται ότι κοστίζει ανάμεσα σε μισό και ένα εκατ. δολάρια και κάθε Τ-90 περίπου 5 εκατ. δολάρια. Στο ουκρανικό πεδίο μάχης καταστράφηκαν ή εγκαταλείφθηκαν και τα τρομακτικά συστήματα εκτόξευσης θερμοβαρικών πυρομαχικών τύπου TOS-1 καθένα από τα οποία υπολογίζεται ότι κοστίζει 7 εκατ. δολάρια. Τα ρωσικά ελικόπτερα που χρησιμοποιήθηκαν για επιθετικές επιχειρήσεις κοστίζουν τα μεν Mi-24/25 περίπου 12 εκατ. δολάρια ανά μονάδα και τα Ka-52 περίπου 15 εκατ. δολάρια.

Ολα αυτά αχρηστεύτηκαν στις περισσότερες περιπτώσεις από δεκάδες και ορισμένες φορές εκατοντάδες φορές φθηνότερα φορητά συστήματα. Οι Javelin κοστίζουν περίπου 230.000 ο εκτοξευτής και κάθε πύραυλος 78.000 δολάρια. Ακόμα χαμηλότερο είναι το κόστος του N-LAW το οποίο κοστίζει 35.000 δολάρια, με κάθε πύραυλο να υπολογίζεται περίπου στις 25.000. Το κόστος των Stinger είναι περίπου ανάλογο, αν όχι λίγο μεγαλύτερο από εκείνο του N-LAW. Κάθε βολή του πολύ φθηνότερου ουκρανικού Stugna P/Skif δεν ξεπερνάει τις 20.000 δολάρια. Ενώ τα παλιά ανατολικογερμανικά RPG που είναι βεβαίως πολύ λιγότερο εξελιγμένα από τα κατευθυνόμενα βλήματα που εκτοξεύονται μέσω Javelin, N-LAW, Stugna, δεν κοστίζουν πάνω από 1.500-2.000 δολάρια ανά μονάδα μαζί με τη ρουκέτα. Ιδιαίτερα χαμηλό (περίπου 6.000 δολάρια) είναι και το κόστος των drones τύπου Switchblade που είναι οπλισμένα με αντιαρματική κεφαλή και εστάλησαν πρόσφατα από τις ΗΠΑ προς την Ουκρανία.

Πάντως, πέρα από τα «έξυπνα» και φθηνά όπλα με τα οποία οι Ουκρανοί κατόρθωσαν να σταματήσουν τους Ρώσους, πλέον, με δεδομένη τη διαφορετική φύση της σύγκρουσης στα ανατολικά, το Κίεβο έχει ανάγκη και από οπλισμούς μεταφοράς προσωπικού και προέλασης. Εχει, δηλαδή, την ανάγκη να περάσει και στον ρόλο του επιτιθέμενου.

“Καθημερινή”

Ο Μακρόν είναι ο πρώτος Γάλλος πρόεδρος μετά την οικονομική κρίση του 2008, που κερδίζει δεύτερη θητεία. Ούτε ο Ολάντ ούτε ο Σαρκοζί κατάφεραν κάτι ανάλογο.

Πρώτον στην ικανοποίηση από το κυβερνητικό του έργο. Πάνω από το 40% της κοινής γνώμης αξιολογούσε θετικά την προεδρία του (Politico 31/03). Ποσοστό υψηλότερο από εκείνο που συγκέντρωναν οι δύο προκάτοχοί του όταν διεκδικούσαν δεύτερη θητεία. Η βελτίωση της οικονομίας και η αποτελεσματική διαχείριση της πανδημίας έπαιξαν ρόλο. Στις συνθήκες αυτές ήταν πολύ δύσκολο να συγκροτηθεί ένα ισχυρό αντι-κυβερνητικό ρεύμα που θα τον εκτόπιζε από την προεδρία.

Δεύτερον, υπήρξε υπό μία έννοια πολιτικά τυχερός. Η έξαρση του πληθωρισμού συνέβη εν μέσω προεκλογικής περιόδου. Συνεπώς, οι επιπτώσεις δεν ήταν χρονικά εφικτό να γίνουν αισθητές σε βαθμό τέτοιο που να φθείρουν καθοριστικά την υποψηφιότητά του πριν την κάλπη.

Τέταρτον, επωφελήθηκε από την «αρνητική» ψήφο. Η αντι-Λεπέν τάση αποδείχθηκε ισχυρότερη από την αντι-Μακρόν. Το 42% των ψηφοφόρων του Mελανσόν ψήφισαν τον νυν πρόεδρο έναντι 17% που επέλεξαν Λεπέν (Ipsos 23/04). Παρότι η βασική διάκριση στον πρώτο γύρο ήταν μεταξύ κεντρώων και λαϊκιστών (ή ευρύτερα ευρωπαϊστών κι ευρωσκεπτικιστών), στο δεύτερο γύρο οι περισσότεροι υποστηρικτές του Μελανσόν επηρεάστηκαν από την παραδοσιακή διάκριση αριστερά-δεξιά. Συνεπώς στήριξαν τον κεντρώο που αντιπαθούσαν λιγότερο για να «σταματήσει» την ακροδεξιά που αντιπαθούσαν περισσότερο. Εξέλιξη άλλωστε που διευκολύνεται παραδοσιακά από την «προσωποποίηση» της γαλλικής πολιτικής και το πλειοψηφικό σύστημα εκλογής σε δύο γύρους. Στην πράξη η δεύτερη κάλπη μοιάζει με άτυπο δημοψήφισμα ανάμεσα σε δύο πρόσωπα.

Σημαίνουν τα παραπάνω κάτι για την ελληνική περίπτωση; Ενδεχομένως.

Από την άλλη πλευρά, η μάχη για τον «μεσαίο» χώρο στην Ελλάδα είναι έντονη. Ο Μακρόν μονοπωλεί τους κεντρώους ψηφοφόρους, ενώ ο Μητσοτάκης έχει ανταγωνισμό. Πρωτίστως από το ΠΑΣΟΚ και δευτερευόντως από τον ΣΥΡΙΖΑ. Παρ’όλα αυτά διατηρεί ακόμα το προβάδισμα. Οι διαρροές προς το ΠΑΣΟΚ άλλωστε έχουν κάπως μειωθεί. Ταυτόχρονα, η τάση για «αρνητική» ψήφο στην Ελλάδα έχει εν μέρει διαφοροποιηθεί. Bάσει της MRB, τον Δεκέμβριο 2021 στο ερώτημα «ποιο κόμμα θα σας ενοχλούσε εάν κερδίσει τις [επόμενες] εκλογές έστω και με μία ψήφο διαφορά», το 40,2% απαντά ο ΣΥΡΙΖΑ και το 39,8% η ΝΔ. Στο ίδιο ερώτημα τον Δεκέμβριο 2019, το 46,3% επέλεγε τον ΣΥΡΙΖΑ και το 35,5% την ΝΔ. Ωστόσο η «αρνητική» τάση δεν εκφράζεται με ενιαίο τρόπο και στις δύο εκδοχές. Το δείχνει άλλωστε η κατανομή στην πρόθεση ψήφου.

Παράλληλα, αν και στην Ελλάδα δεν στήνονται κάλπες σε δύο γύρους, την επόμενη φορά μάλλον θα υπάρξει, τρόπο τινά, εξαίρεση. Έχουν σχεδόν προεξοφληθεί διπλές εκλογές. Την πρώτη Κυριακή με απλή αναλογική και τη δεύτερη με ενισχυμένη. Ως εκ τούτου τη δεύτερη φορά κεντρικό ζητούμενο θα είναι ο σχηματισμός κυβέρνησης. Κάτι που αναμένεται να ευνοήσει το πρώτο κόμμα της πρώτης Κυριακής.

Ωστόσο οι συνθήκες προσφυγής στην δεύτερη κάλπη θα επηρεάσουν το πολιτικό κλίμα. Ο Ανδρουλάκης έχει ζητήσει πρωθυπουργό κοινής αποδοχής για να συμμετάσχει σε κυβέρνηση συνεργασίας. Κάτι το οποίο Μητσοτάκης και Τσίπρας απορρίπτουν. Συνεπώς η δεύτερη Κυριακή θα μοιάζει ταυτόχρονα και με ένα άτυπο δημοψήφισμα για το πρόσωπο του πρωθυπουργού – εν προκειμένω του Μητσοτάκη που προηγείται σήμερα στα γκάλοπ.

Ο πρωθυπουργός διαθέτει ισχυρό προσωπικό κεφάλαιο. Υπερέχει των αντιπάλων του σε όλους τους δημοσκοπικούς δείκτες. Όμως έως την άνοιξη του 2023 έχει μπροστά του «Συμπληγάδες»: πόλεμος, ενεργειακό, πληθωρισμός, πανδημία, καλοκαίρι (πιθανόν) με πυρκαγιές κι έναν ακόμα χειμώνα με αβεβαιότητες. Παρ’όλα αυτά, αν στη δεύτερη κάλπη, το εκλογικό σώμα αναζητήσει κυβέρνηση και πρωθυπουργό που να διαθέτει πολιτική ισχύ, ίσως να ευνοηθεί. Όπως αντιστοίχως ευνοήθηκε και ο Σαμαράς μεταξύ Μαϊου και Ιουνίου 2012. Η εξέλιξη αυτή παραδόξως ενδέχεται να διευκολυνθεί και από τον νέο εκλογικό νόμο του κλιμακωτού μπόνους. Αφού το πρώτο κόμμα χρειάζεται 40% για να λάβει το σύνολο των 50 εδρών, τότε στο δρόμο για τις δεύτερες κάλπες είναι πιθανό η κοινή γνώμη να κινηθεί με το βλέμμα στις δημοσκοπήσεις και την αριθμητική των εδρών.

Βεβαίως όλα αυτά μένει να αποδειχθούν. Κάθε κάλπη παράγει την δική της δυναμική. Όπως συνήθιζε να λέει ένας σπουδαίος προκάτοχος του Μακρόν, «ανάμεσα στην προεκλογική περίοδο και την μετεκλογική, μεσολαβεί ένα καθοριστικό γεγονός: οι εκλογές».

*Ο Πάνος Κολιαστάσης είναι διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης στο Queen Mary University of London (QMUL), μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και διδάσκων στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. To βιβλίο του με τίτλο «Πρωθυπουργοί σε διαρκή εκλογική εκστρατεία: Κ. Σημίτης, Κ. Καραμανλής, Γ. Παπανδρέου» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Επίκεντρο.  

“Καθημερινή”

Με τα σηµερινά δεδομένα, ο Εμανουέλ Μακρόν μάλλον εξασφαλίζει την επανεκλογή του. Ομως, το πολιτικό τοπίο έχει αλλάξει πολύ στα πέντε χρόνια της προεδρίας του. Εκτός από την αναμενόμενη φθορά της εξουσίας, οι γενικότερες γεωπολιτικές διεργασίες και οι κοινωνικές κρίσεις, «Κίτρινα Γιλέκα» και πανδημία, έχουν εξασθενήσει τις φιλοευρωπαϊκές ιδέες. Η πιθανή επικράτηση του Μακρόν ενδέχεται να αποδειχθεί απλώς μια αναβολή, πριν κυριαρχήσουν οι «λεπενικές» ιδέες. Εξάλλου, έπονται και βουλευτικές εκλογές· οι συσχετισμοί δυνάμεων που θα προκύψουν προβλέπονται δυσμενείς για το μακρονικό στρατόπεδο και όσα εκπροσωπεί.

Το ευρωπαϊκό σχέδιο στηρίχτηκε στη συνεργασία Γαλλίας και Γερμανίας, υπό αμερικανική ενθάρρυνση. Για να γίνει κατανοητή η λογική αυτή, χρειάζεται η αναγωγή στην περίοδο αμέσως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Η ηττημένη Γερμανία αντιμετώπιζε την τιμωρητική στάση της προεδρίας Ρούσβελτ, σύμφωνα με την οποία έπρεπε να καταστεί μια αδύναμη αγροτική χώρα. Στόχος του καγκελαρίου Αντενάουερ ήταν, αντιθέτως, να αποκαταστήσει τη χώρα του στην παλαιά της θέση: μια ηγεμονική παγκόσμια δύναμη με κυριαρχία, αυτονομία κινήσεων και τη δυνατότητα να ισορροπεί μεταξύ Δύσης και Ανατολής – παλαιό γερμανικό σχέδιο, από την εποχή του Μπίσμαρκ.

Μετά την οικονομική, ακολούθησε η πολιτική ομαλοποίηση, μέσω της ευρωπαϊκής οικοδόμησης. Το παλαιό γερμανικό όνειρο, η Πανευρώπη του Ριχάρδου Κούντεχοβ-Καλλέργη, αρχικά συνάντησε την άρνηση της Γαλλίας. Οταν, όμως, η Γαλλία έχασε την αποικιακή της αυτοκρατορία, θεώρησε ότι ο ευρωπαϊκός χώρος θα μπορούσε να υποκαταστήσει τον αποικιακό. Τα δύο γεωπολιτικά οράματα, γερμανικό και γαλλικό, συνέπεσαν· η ευρωπαϊκή οικοδόμηση προχώρησε.

Στο «ζεύγος» αυτό, η Γερμανία ανεδείχθη ισχυρότερη οικονομική δύναμη. Η Γαλλία διατηρούσε την πρωτοκαθεδρία ως προς την άμυνα, με ισχυρό στρατό και, κυρίως, πυρηνική ισχύ. Επίσης, κατείχε μόνιμη θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Υπήρχε, επομένως, κάποια μορφή ισορροπίας.

Μια υποθετική εθνικιστική κυβέρνηση, υπό τη Μαρίν Λεπέν ή όποια άλλη ανάλογη ηγεσία, θα απειλήσει την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική.

Ετσι διαμορφώθηκε ένα ισχυρό περιφερειακό σύνολο το οποίο θα μπορούσε να διαπραγματευθεί από θέσεως ισχύος με τη Ρωσία, ώστε να εξισορροπήσει την εξάρτηση από τον αγγλοσαξονικό χώρο. «Η Ευρώπη από τον Ατλαντικό ώς τα Ουράλια» του στρατηγού Ντε Γκωλ, καθώς και «ο κοινός ευρωπαϊκός οίκος» του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ αυτό το όραμα εξέφρασαν.

Με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου η γερμανική ομαλοποίηση σχεδόν ολοκληρώθηκε. Η Γερμανία επανενώθηκε. Η αδυνατισμένη Ρωσία δεν μπορούσε πλέον να αντισταθεί στη γερμανική κίνηση προς Ανατολάς. Η εισαγωγή του ευρώ εμπέδωσε την οικονομική κυριαρχία της Γερμανίας.

Σήμερα, όμως, η κατάσταση έχει αλλάξει. Μολονότι η Γερμανία έχει δημιουργήσει ισχυρούς οικονομικούς δεσμούς με τη Ρωσία, πιέζεται να αποστασιοποιηθεί από τον φυσικό της οικονομικό συνεταίρο, λόγω του Ουκρανικού. Ταυτοχρόνως, με την προς Ανατολάς αποσταθεροποίηση, κλονίζεται προοπτικά και η ισορροπία με τη Γαλλία. Μια υποθετική εθνικιστική κυβέρνηση, υπό τη Λεπέν ή όποια άλλη ανάλογη ηγεσία, θα απειλήσει την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική. Θα ανατρέψει γεωπολιτικές ισορροπίες οι οποίες οικοδομήθηκαν με υπομονή, επιμονή και τεράστια οικονομική επένδυση επί επτά συναπτές δεκαετίες.

Ελλοχεύει η προοπτική αφενός οι Ηνωμένες Πολιτείες να απομακρυνθούν, καθώς ασχολούνται κυρίως με την Κίνα και, αφετέρου, να αποστασιοποιηθεί η Γαλλία. Η Γερμανία οδηγείται, έτσι, σε μια δύσκολη αντιπαράθεση, με τα παλαιά της γεωπολιτικά διλήμματα: συντάσσεται με τη Δύση η οποία την εγκαταλείπει; Ή με τη Ρωσία με την οποία τη συνδέουν προαιώνιοι δεσμοί και ισχυρότατες οικονομικές συμπληρωματικότητες;

Οι επερχόμενες γεωοικονομικές και γεωπολιτικές προκλήσεις οι οποίες, de facto, ανατρέπουν δεκαετίες διπλωματικών προσπαθειών, ίσως οδήγησαν στην εντυπωσιακή απόφαση να οικοδομηθεί μια ισχυρή γερμανική στρατιωτική δύναμη. Με την εξαγγελθείσα διάθεση του 2% του γερμανικού ΑΕΠ στη στρατιωτική προσπάθεια, η Γερμανία αναδεικνύεται προοπτικά στην τρίτη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη, μετά τις ΗΠΑ και την Κίνα.

Απομονωτισμός, εθνικισµός, αποσύνθεση της Ευρώπης, ρωσογερμανική σύγκλιση ή ένταση, κούρσα εξοπλισμών… Η παλαιά ευρωπαϊκή γεωπολιτική επανέρχεται. Κύριος οίδε τι μπορεί να επιφέρει ένας κλονισμός του γερμανογαλλικού άξονα. Η γαλλική προεδρική εκλογή έχει ήδη καταστεί μείζον διακύβευμα.

* O κ. Γιώργος Πρεβελάκης είναι ομότιμος καθηγητής Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης, μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ.

“Καθημερινή”