Νικόλαος Γ. Ιντζεσίλογλου
Ομότιμος Καθηγητής του ΑΠΘΗ απονομή του διεθνούς βραβείου «Αυτοκράτειρα Θεοφανώ»
Στις 11 Οκτωβρίου 2022 έγινε στη Ροτόντα της Θεσσαλονίκης η τρίτη ετήσια απονομή του διεθνούς βραβείου «Αυτοκράτειρα Θεοφανώ». Το βραβείο απονεμήθηκε στον κορυφαίο πιανίστα και μαέστρο Daniel Barenboim, ο οποίος είναι μια από τις πιο επιδραστικές μορφές της διεθνούς μουσικής σκηνής, που έχει διακριθεί όχι μόνο για το μουσικό του έργο, αλλά και σε θέματα ειρήνευσης και κατανόησης των λαών. Στην τελετή της απονομής του βραβείου παρέστησαν, μεταξύ άλλων, η Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, ο Έλληνας Πρωθυπουργός, καθώς και σημαντικές προσωπικότητες από όλη την Ευρώπη, μέλη της Συμβουλευτικής Επιτροπής του Ιδρύματος Θεοφανώ.Πρόκειται για ένα νέο θεσμό, πανευρωπαϊκό με σημείο αναφοράς τη Θεσσαλονίκη. Η πρώτη απονομή έγινε στις 7 Οκτωβρίου 2020 στις 18:30, στο μνημείο της Ροτόντα, που συνδυάζει το ρωμαϊκό, το βυζαντινό, το οθωμανικό και το χριστιανικό στοιχείο. Το πρώτο «βραβείο Θεοφανώ» απονεμήθηκε στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα Erasmus, και το βραβείο συνεχίζει να απονέμεται κάθε χρόνο από το ομώνυμο Ίδρυμα Θεοφανώ-Theophano Foundation, ως διάκριση, δίχως χρηματικό αντίτιμο, σε ένα πρόσωπο ή έναν φορέα. Το βραβείο έχει πανευρωπαϊκό κύρος και έδρα τη Θεσσαλονίκη, και επιδιώκεται να αποκτήσει την αίγλη του βραβείου «Καρλομάγνος» που απονέμεται εδώ και εβδομήντα χρόνια στο Άαχεν της Γερμανίας.
Θεοφανώ HΑυτοκράτειρα της Αγίας Γερμανικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας
Η πανέμορφη, εξαιρετικά μορφωμένη και καλλιεργημένη Θεοφανώ (960 – 15 Ιουνίου 991) ήταν κόρη της Σοφίας Φωκά ανιψιάς του Καππαδόκη στρατηγού και Αυτοκράτορα της Ανατολικής Ρωμαϊκής (Βυζαντινής) Αυτοκρατορίας Νικηφόρου B΄ Φωκά (με ενδεχόμενη, αλλ’ αμφισβητούμενη από πρόσφατη έρευνα, συγγένεια και με την ισχυρή καππαδοκική οικογένεια των Σκληρών, που ανήκαν, μαζί με τους Φωκάδες, τους Μαλεΐνους και τους Αργυρούς στους λεγόμενους «δυνατούς» οίκους της Καππαδοκίας) .Με τη συγκατάθεση του επίσης Καππαδόκη (από τη μητέρα του, η οποία ήταν αδελφή του Καππαδόκη στρατηγού-αυτοκράτορα Νικηφόρου Β΄ Φωκά) Αυτοκράτορα και στρατηγού Ιωάννη Τσιμισκή (από τον πατέρα του ανήκε στην αρμενογεωργιανή στρατιωτική οικογένεια των Κουρκούα, η οποία επί δύο περίπου αιώνες υπηρέτησε τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία), η δωδεκαετής Θεοφανώ τέλεσε τον γάμο της (στις 14 Απριλίου του έτους 972 μ.Χ., στον Ιερό Ναό του Αγίου Πέτρου στη Ρώμη, χοροστατούντος του Πάπα Ιωάννου ΙΓ΄) με τον διάδοχο και στη συνέχεια Αυτοκράτορα της Αγίας Γερμανικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας Όθωνα Β΄, κι έτσι έγινε συναυτοκράτειρα (Mitkaiserin, coimperatrix) της Αγίας Γερμανικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και Μεγάλη Αυτοκράτειρα του Α΄ Γερμανικού Ράϊχ (Grosse Reichskaiserin).
Τη Θεοφανώ συνόδεψαν στη νέα της πατρίδα άνθρωποι της εκκλησίας, των γραμμάτων και των τεχνών. Παρά τις μεγάλες δυσκολίες που αντιμετώπισε (κυρίως εκ μέρους της πεθεράς της) ως ξένη και Ελληνίδα ανάμεσα στους Γερμανούς, η Θεοφανώ παρήγαγε σπουδαίο έργο για τον εκπολιτισμό των βαρβαρικών ηθών των Γερμανών, συνέβαλε στη διαμόρφωση και στην ενοποίηση της γερμανικής γλώσσας, εισήγαγε το αυτοκρατορικό πρωτόκολλο και τελετουργικό της αυτοκρατορικής αυλής της Κωνσταντινούπολης στη γερμανική αυτοκρατορική αυλή, δημιούργησε τις πολιτικές προϋποθέσεις για τη δημιουργία του Ολλανδικού κράτους, υπήρξε φορέας της ιδέας ενός «Ευρωπαϊκού Συστήματος Κρατών», και μεταξύ πολλών άλλων έμαθε στους Γερμανούς και τη χρήση του πιρουνιού.
Η Θεοφανώ άφησε την τελευταία της πνοή σε ηλικία 30 και μισό ετών στο ανάκτορο Nimwegen κοντά στην Κολωνία και τάφηκε στο μοναστήρι των Βενεδικτίνων μοναχών Pantaleon (=Παντελεήμων).
Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης, κατά το έτος 1991, χιλίων ετών από τον θάνατό της, οι Γερμανοί τίμησαν με μια μεγάλη και σημαντική σειρά εκδηλώσεων και δημοσιεύσεων τη μνήμη της Μεγάλης Αυτοκράτειρας Θεοφανούς.
Λίγο περισσότερο από… πέντε χρόνια θα χρειαστεί να περιμένει ακόμη υπερχρεωμένο νοικοκυριό το οποίο τον μακρινό Ιούλιο του 2014 έλαβε δικάσιμο για τις 19 Ιανουαρίου 2028 για τη συζήτηση στο Ειρηνοδικείο Κορωπίου της αίτησής του για υπαγωγή στον Νόμο Κατσέλη (3869/2010).
Μπορεί οι δίχως προηγούμενο καθυστερήσεις ως προς την εκδίκαση των αιτήσεων ρύθμισης οφειλών να είναι κλασική παθογένεια του συγκεκριμένου νόμου, όμως αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι του ψηφιδωτού της αρνησιδικίας. Πολυάριθμες, εξάλλου, είναι οι περιπτώσεις καθυστέρησης απονομής της δικαιοσύνης που εντοπίζονται και σε άλλους τομείς. Για παράδειγμα, υπόθεση εταιρικής διαφθοράς δεν έχει εκδικαστεί ακόμη, αν και έχουν περάσει ήδη έξι χρόνια από την άσκηση ποινικής δίωξης, ενώ η προχωρημένη ηλικία του βασικού κατηγορουμένου είναι, εν προκειμένω, σύμμαχος των μακρόσυρτων δικαστικών διαδικασιών.
Με την ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης να βρίσκεται λίγο μετά τη γραμμή εκκίνησης –η ωρίμανση των έργων στο συγκεκριμένο πεδίο είναι μακρά και χρονοβόρα–, σε πρόσφατη ανάλυσή του («Από τη Δικαιοσύνη 0.2 στη Δικαιοσύνη 2.0») ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ) σημειώνει ότι στην Ελλάδα η οριστική επίλυση μιας δικαστικής διαφοράς για τις επιχειρήσεις ξεπερνάει τα 4,5 χρόνια (στοιχεία 2020). Πρόκειται για τον μεγαλύτερο χρόνο στην Ευρωπαϊκή Ενωση των 27 κρατών-μελών, ο οποίος είναι υπερδιπλάσιος ακόμη και σε σύγκριση με την Πορτογαλία και τη Σλοβακία, που έχουν εκσυγχρονίσει τα συστήματά τους. Οι δύο αυτές χώρες προσεγγίζουν, πλέον, τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η μεγάλη αναμονή για εκδίκαση δυσχεραίνει τις ελληνικές επιχειρήσεις αλλά και την επενδυτική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, αναφέρει ο ΣΕΒ. Το γεγονός ότι η Δικαιοσύνη παραμένει ακόμη στην «εποχή του χαρτιού» περιορίζει τη δυνατότητα διαχείρισης του απαραίτητου αριθμού υποθέσεων, με αποτέλεσμα ο ρυθμός επίλυσης αστικών και εμπορικών υποθέσεων να διαμορφώνεται στην 24η θέση στην Ε.Ε. Κατά τον ΣΕΒ, οι καθυστερήσεις που δημιουργούνται στα πρωτοβάθμια δικαστήρια μεταφράζονται σε τρεις εκκρεμείς υποθέσεις για κάθε 100 πολίτες στο τέλος κάθε χρονιάς (21η θέση της Ε.Ε.), δεδομένου ότι συχνά απαιτούνται 18 μήνες για μια αστική ή εμπορική υπόθεση.
Ακόμη ένας παράγοντας που σχετίζεται με την καθυστέρηση στην απονομή δικαιοσύνης σχετίζεται και με τον μικρό βαθμό χρήσης των ψηφιακών συστημάτων από τους λειτουργούς της Θέμιδος. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ενωσης Δικαστών και Εισαγγελέων, που περιλαμβάνει η ανάλυση του ΣΕΒ, από το 2018 μέχρι το 2021 οι ψηφιακές καταθέσεις δικογράφων –προβλέπονται για διοικητικές και ποινικές δίκες– αντιστοιχούσαν μόλις στο 7% του συνόλου. Το ποσοστό αυτό συρρικνώνεται στο 0,2% στα Εφετεία Αθηνών και Θεσσαλονίκης, και στο 3,4% στα Διοικητικά Εφετεία Αθηνών, Θεσσαλονίκης και Πειραιά. Επίσης, ακόμη δεν είναι εφικτή η εξ αποστάσεως παρουσία δικηγόρων, μαρτύρων και διαδίκων, γεγονός που συνεπάγεται υψηλά κόστη μετακινήσεων και αυξημένο χρόνο περαίωσης βασικών δικαστικών και νομικών πράξεων. Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι το Πρωτοδικείο Αθηνών απέκτησε δωρεάν ασύρματο δίκτυο μόλις το 2018, ενώ το WiFi σε αρκετά περιφερειακά δικαστήρια δεν λειτουργεί.
Η μεγάλη αναμονή για εκδίκαση δυσχεραίνει την επενδυτική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, λέει ο ΣΕΒ.
Με στόχο τη βελτίωση του χρόνου απονομής δικαιοσύνης, ο ΣΕΒ έχει διατυπώσει ένα πλέγμα 11 προτάσεων, οι περισσότερες από τις οποίες έχουν ως κοινό παρονομαστή την ψηφιοποίηση. Περιλαμβάνουν ακόμη την υποχρεωτικότητα στη χρήση των ψηφιακών μέσων και την ανωνυμοποίηση και το άνοιγμα των δεδομένων της Δικαιοσύνης.
Τα ψηφιακά έργα
Προς την κατεύθυνση αυτή, τα συναρμόδια υπουργεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Δικαιοσύνης προωθούν σειρά έργων, από τα οποία ορισμένα είναι ήδη λειτουργικά. Μέσω της πλατφόρμας dikes.moj.gov.gr είναι δυνατή η ενημέρωση μέσω Διαδικτύου και σε πραγματικό χρόνο για την πορεία των πινακίων/εκθεμάτων στα πολιτικά και ποινικά δικαστήρια. Η συγκεκριμένη υπηρεσία πρόκειται να ολοκληρωθεί μέσω του έργου (19,2 εκατ. ευρώ) που υλοποιεί το σχήμα Wind-Space Hellas και έχει ως αντικείμενο την ενημέρωση της πορείας των πινακίων και των εκθεμάτων των δικαστηρίων, όπως και την παροχή υπηρεσιών τηλεδιάσκεψης σε δικαστήρια και σωφρονιστικά καταστήματα.
Επίσης, στο Ελεγκτικό Συνέδριο για έλεγχο νομιμότητας βρίσκεται η σύμβαση του έργου για την αναβάθμιση των υποδομών Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών στη Δικαιοσύνη που έχει κατακυρωθεί, προς 65,3 εκατ. ευρώ, στην κοινοπραξία Νetcompany Intrasoft – Uni Systems – Q&R – Cosmos Business Systems. Τις επόμενες εβδομάδες η Κοινωνία της Πληροφορίας, ο εκτελεστικός βραχίονας του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αναμένεται να δημοπρατήσει δύο από τα τελευταία έργα στον τομέα της Δικαιοσύνης που είναι της τάξεως των 200 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για την αναβάθμιση του συστήματος τήρησης των αρχείων των δικαστηρίων, την απομαγνητοφώνηση των πρακτικών των δικαστηρίων και την υλοποίηση του αναγκαίου πληροφοριακού συστήματος. Και ενώ έχει υπάρξει σημαντική πρόοδος ως προς τη δημοπράτηση και σε ορισμένες περιπτώσεις την υλοποίηση των έργων ψηφιοποίησης της Δικαιοσύνης, το ζητούμενο είναι αυτά να ολοκληρωθούν εγκαίρως. Γι’ αυτό ο ΣΕΒ προτείνει την ολοκληρωμένη παρακολούθηση σχεδιασμού και υλοποίησής τους.
Σκληρή ανακοίνωση της Ουάσιγκτον κατά των τουρκικών πολεμικών επιχειρήσεων στη Συρία, με τον Λευκό Οίκο να χαρακτηρίζει την Τουρκία ως “ασυνήθιστη και εξαιρετική απειλή για την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ”.
Σε επίσημη αναφορά του Λευκού Οίκου προς το Κογκρέσο για την συνέχιση της κατάστασης έκτακτης εθνικής ανάγκης λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών που επικρατούν αυτή την στιγμή στη Συρία, ο Τζο Μπάιντεν επισημαίνει ότι “οι ενέργειες της Τουρκίας -με την επίθεσή της εναντίον των Κούρδων της Συρίας υπονομεύουν την εκστρατεία εναντίον του ισλαμικού κράτους, θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια αμάχων όπως επίσης και την ειρήνη και την ασφάλεια στην περιοχή”.
Παράλληλα, τονίζεται ότι η Τουρκία δημιουργεί προβλήματα στους Κούρδους συμμάχους των ΗΠΑ.
Τουρκική αντίδραση
Από την πλευρά της η Τουρκία καταδίκασε το αμερικανικό προεδρικό διάταγμα και εγκαλεί τις ΗΠΑ, απαιτώντας να “τερματίσουν τις σχέσεις τους με την τρομοκρατική οργάνωση PKK”.
Πιο αναλυτικά η ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ αναφέρει:
“Καταδικάζουμε το προεδρικό διάταγμα που δημοσιεύεται από τις ΗΠΑ με τον τίτλο Εθνική Έκτακτη Ανάγκη στο πλαίσιο της Συρίας από τον Οκτώβριο του 2019, που επαναλήφθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2022, που περιέχει αβάσιμους ισχυρισμούς και κατηγορίες για τη χώρα μας.
Οι ισχυρισμοί στο διάταγμα είναι αβάσιμοι σχετικά με την Επιχείρηση Πηγή Ειρήνης, που πραγματοποίησε η χώρα μας για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, την προστασία της ασφάλειας των συνόρων και την εξάλειψη των αυτονομιστικών τρομοκρατικών απειλών που προέρχονται από τη Συρία.
Η Επιχείρηση Πηγή Ειρήνης, την οποία πραγματοποιήσαμε σύμφωνα με το δικαίωμα αυτοάμυνας που απορρέει από το άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, παρείχε ένα περιβάλλον ειρήνης και σταθερότητας στην περιοχή.
Εξασφάλισε την απομάκρυνση των τρομοκρατικών οργανώσεων PKK/YPG και DEASΗ από τη ζώνη της επιχείρησης. Συνέβαλε στη διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας.
Αναμένουμε από τις ΗΠΑ να τερματίσουν τις σχέσεις τους με την τρομοκρατική οργάνωση PKK/YPG και να εκπληρώσουν τις διατάξεις της Κοινής Δήλωσης της 17ης Οκτωβρίου 2019”.
Ο,τι καινοτόμο προτείνεται αφορίζεται ή τρομάζει ή γίνεται αντικείμενο ειρωνείας από τα άτομα που νιώθουν μια απέχθεια στις δύσκολες αλλά με προοπτική λύσεις και από τους λάτρεις της μιζέριας και της μετριότητας. Οι εύκολες απαντήσεις στην οικονομία, και όχι μόνο, κατακλύζουν τη ζωή μας με πρωτοστάτες τις πολιτικές μας ηγεσίες.
Οι λίγες εξαιρέσεις που υπάρχουν και εκδηλώνονται χρονικά είτε σε μικρές περιόδους της ελληνικής ιστορίας είτε από λίγα άτομα που σκέπτονται διαφορετικά προσκρούουν στην αντίδραση, τη συνήθεια, το εύκολο χρήμα, το βόλεμα, ακόμη και την κλοπή. Μεγαλεπήβολα σχέδια απορρυθμίζουν το μουδιασμένο μυαλό όσων πιστεύουν ότι με κάποια μπαλώματα και βελτιώσεις στον βούρκο όπου κινούμαστε θα σωθούμε… Και πορευόμαστε ικανοποιημένοι, λατρεύοντας ξεπερασμένες και αδιέξοδες πολιτικές.
Η χώρα κατά την περίοδο του 1960-70 ήταν από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες. Βέβαια έστρεψε την προσοχή της σε κλάδους που κατέρρευσαν αργότερα (π.χ. ένδυση) είτε λόγω της δυναμικής που ανέπτυσσε η παγκοσμιοποίηση, είτε λόγω γεωπολιτικών αλλαγών, είτε ακατάλληλης αναπτυξιακής στρατηγικής, είτε λόγω μιας στρεβλής αντίληψης της επιχειρηματικότητας. Ετσι, η αποβιομηχάνιση της χώρας έλαβε μορφή λαίλαπας, ιδίως από το 1990 με την ολοκλήρωση της «Ενιαίας Αγοράς» της Ε.Ε. και την απώλεια της εύκολης λύσης της υποτίμησης-διολίσθησης της δραχμής.
Αυτή, μόνο στη βραχυχρόνια περίοδο, έδινε μια ανάσα στην ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Κυβερνήσεις οδηγούσαν διαχρονικά τη χώρα στο τέλμα της διαφθοράς, εκμεταλλευόμενες από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 ώς το 2021 έξι πακέτα στήριξης της οικονομίας πολλών δισεκατομμυρίων από την Ε.Ε. Αντί να ενισχύσουν την εγχώρια παραγωγή, μετέτρεψαν τη χώρα σε ένα μεταπρατικό κέντρο μη δίνοντας την ανάλογη ώθηση στη βιομηχανία, όπως ακόμη και σε αυτήν τη γεωργία.
Το ίδιο συμβαίνει και με το έβδομο πακέτο στήριξης (2012-27). Η εύκολη λύση που φάνταζε ο τουρισμός κέρδισε έδαφος τις προηγούμενες δεκαετίες αυξάνοντας από την άλλη βέβαια την ευαισθησία της ελληνικής οικονομίας σε δυσμενείς φάσεις της παγκόσμιας συγκυρίας. Και ενώ στα τέλη της δεκαετίας του 1980 υπήρχαν ακριβέστατες εκτιμήσεις και δυσμενείς προβλέψεις για την ελληνική βιομηχανία, που δυστυχώς επιβεβαιώθηκαν (βλ. European Economy, Special Εdition, Δεκέμβριος 1992), οι τότε κυβερνήσεις ακόνιζαν τα μαχαίρια τους για να τεμαχίσουν το μπούτι του πρώτου Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης –μετά τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα– αδιαφορώντας για την τύχη της εγχώριας παραγωγής.
Ουδείς «κωφός» ή αδιάφορος πολιτικός αρχηγός της εποχής εκείνης άκουγε τον κώδωνα του κινδύνου. Από την άλλη, δεν λείπουν και οι… γνήσιοι των… ενδόξων προγόνων μας πολιτικοί που πλούτισαν, μέσα από τη διασπάθιση, αν όχι κλοπή του δημοσίου χρήματος (βλ. για τους προγόνους μας, Κ. Παπαρρηγόπουλο, «Ιστορία του Ελληνικού Εθνους», τόμος Ε, κεφάλαιο Β, σελ. 565-566). Απλώς η… αγία οικογένεια, η αδυναμία ισχυρών εποπτικών-ελεγκτικών δομών του κράτους και ένα σαθρό σύστημα «πόθεν έσχες» κάλυπταν όπως και εξακολουθούν να καλύπτουν τον πλουτισμό τους από τη γέννηση του ελληνικού κράτους.
Για είκοσι χρόνια η συνολική παραγωγή της χώρας είναι στάσιμη, κάτω από τα 200 δισ. ευρώ, όταν η Τουρκία έχει υπερδιπλασιάσει το ΑΕΠ της κατά την ίδια περίοδο και οι «καθυστερημένες» χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης κινούνται με γρήγορους βηματισμούς με συνέπεια να βλέπουμε την πλάτη τους. Ο μεταπρατικός χαρακτήρας των εκάστοτε κυβερνήσεων εδώ και δεκαετίες αντανακλάται ακόμη και σε αυτήν την πολιτική της άμυνας. Είτε από λάθος στρατηγική, είτε λόγω της δύναμης της διαφθοράς που διαθέτουν οι ξένοι παραγωγοί πολεμικού εξοπλισμού, είτε για οποιουσδήποτε άλλους λόγους, εγκαταλείφθηκε η αμυντική βιομηχανία με εγκληματικό τρόπο, υπέρ των εισαγωγών. Η Τουρκία όμως μας απειλεί και μας προκαλεί από το 1974 και όχι από πέρσι!
* Πρ. καθηγητής Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, πρ. αν. υπουργός Οικονομικών και υφυπουργός Εξωτερικών
Η εξ αποστάσεως απασχόληση υπερισχύει μεταξύ των «εργαζομένων γνώσης»
Φωτ. Hayden Maynard/The New York Times
ΝΟΡΑ ΟΥΟΛΣ / THE NEW YORK TIMES
Μήνες μετά το ξέσπασμα της πανδημίας, η Τζες Ρομάνο εγκατέλειψε την Καλιφόρνια και εγκαταστάθηκε στην Κροατία. Ηταν η τρίτη που έλαβε την άδεια παραμονής ψηφιακού νομά, που θεσπίστηκε το 2021. «Οταν εργαζόμουν στο γραφείο, ο χρόνος ανάπαυλας και κυρίως η ευελιξία σχετικά με το πότε, πού και πώς μπορώ να εργαστώ ήταν περιορισμένη. Σήμερα μπορώ να ζήσω και να εργαστώ από νέους τόπους που με σαγηνεύουν», λέει.
Η COVID-19 σταδιακά περνάει στο παρασκήνιο και η επιστροφή στην κανονικότητα, όσον αφορά τουλάχιστον την εργασία, έχει συντελεστεί. Πολλές εταιρείες, όμως, αναγνωρίζουν τις μεγάλες αλλαγές που επέφερε η πανδημία στον τομέα της απασχόλησης και επιτρέπουν στους εργαζομένους τους μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά τον τόπο εργασίας τους, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.
Μία από αυτές είναι η εταιρεία που διαχειρίζεται την ταξιδιωτική μηχανή Κayak. Από την αρχή της πανδημίας υιοθέτησε την εξ αποστάσεως εργασία, επιτρέποντας στους εργαζομένους να εγκατασταθούν οπουδήποτε η εταιρεία είχε νόμιμη έδρα, δηλαδή σε 25 διαφορετικές χώρες.
Ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος Στιβ Χάφνερ της Κayak λέει: «Προσπαθήσαμε να προσελκύσουμε τους ταλαντούχους νέους υπαλλήλους με τα υπέροχα γραφεία μας. Ο ανταγωνισμός σήμερα έχει αλλάξει επίπεδο και αφορά την εργασιακή ευελιξία».
Πολλές εταιρείες
Παρόμοιες πολιτικές –«εργαστείτε από όπου επιθυμείτε»– εφαρμόζουν πολλές εταιρείες, όπως Twitter, Spotify και Airbnb. Εκθεση που εκπονήθηκε από την Gartner Inc., εταιρεία ερευνών και συμβούλων και δημοσιοποιήθηκε τον Ιούνιο της περασμένης χρονιάς, διαπίστωνε ότι «στα τέλη του 2021 το 51% των “εργαζομένων γνώσης” (από φαρμακοποιούς μέχρι προγραμματιστές, λογιστές, επιστήμονες, κ.ά.) θα εργάζονται εξ αποστάσεως, ποσοστό διπλάσιο από του 2019».
Η Τζες Ρομάνο εγκατέλειψε την Καλιφόρνια και εγκαταστάθηκε στην Κροατία. Ιδανικά ο συνδυασμός των πλεονεκτημάτων του ψηφιακού με τον φυσικό κόσμο και η εξάλειψη του λαβύρινθου των κανονισμών που διέπουν την εργασία από οποιοδήποτε σημείο της Γης θα οδηγήσουν ώστε όλοι να γίνουμε πολίτες του κόσμου. [Sara Granić / The New York Times]
Καθώς όλο και περισσότεροι επιλέγουν την ευελιξία της εξ αποστάσεως εργασίας, χώρες, εταιρείες, ξενοδοχεία προσπαθούν να ακολουθήσουν την τάση με διευκολύνσεις, όπως βίζες, γραφεία και εκπαιδευτικά προγράμματα.
Καθώς οι εξ αποστάσεως εργαζόμενοι αυξάνονται, κυβερνήσεις, εταιρείες ταξιδιών, ο τομέας της φιλοξενίας και φυσικά επιχειρηματίες αναζητούν καινοτόμους τρόπους ώστε οι άνευ έδρας επαγγελματίες να κάνουν σπίτι τους όλο τον πλανήτη.
Περισσότερα από 20 κράτη χορηγούν ειδικές άδειες παραμονής σε αλλοδαπούς, ώστε να ζήσουν και να εργαστούν εξ αποστάσεως από τη χώρα τους. Ανάμεσά τους η Πορτογαλία, η Μάλτα, η Νορβηγία και η Γεωργία. Η Ισπανία έχει στα σκαριά τη σχετική νομοθεσία που αναμένεται να ψηφιστεί τον Δεκέμβριο, διευκολύνοντας την εγκατάσταση των εργαζομένων εξ αποστάσεως και των οικογενειών τους. Το ίδιο κάνει στη Λατινική Αμερική η Βραζιλία και η Κόστα Ρίκα, ιδιαίτερα δημοφιλής προορισμός στους Αμερικανούς ψηφιακούς νομάδες. Οσοι προτιμούν την Ασία μπορούν να επιλέξουν να εργαστούν από την Ταϊλάνδη, το Μπαλί, τον Μαυρίκιο ή το Ντουμπάι.
Την ίδια τάση υιοθετούν επιχειρήσεις όπως η Airbnb, η οποία θεσμοθέτησε το πρόγραμμα «Εργάσου και ζήσε οπουδήποτε». Ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος, Μπράιαν Τσέκι, σε επιστολή του προς τους εργαζομένους, ανέφερε: «Ο κόσμος κινείται προς την εξ αποστάσεως εργασία. Η καλύτερη λύση πρέπει να συνδυάζει τα καλύτερα του ψηφιακού κόσμου και τα καλύτερα του φυσικού κόσμου». Οι εργαζόμενοι στην Airbnb μπορούν να εργαστούν σε 170 χώρες, για 90 ημέρες σε κάθε διαφορετικό τόπο.
Αυτή την τάση προσπαθούν να εκμεταλλευτούν και μεγάλες αλυσίδες ξενοδοχείων, όπως η Accor και πολλές άλλες, που προσφέρουν πλήρως εξοπλισμένους χώρους εργασίας για τους ψηφιακούς νομάδες.
Διαλέξεις και πληροφορίες
Σήμερα, χάρη στη σύγχρονη τεχνολογία, οι επίδοξοι ψηφιακοί νομάδες έχουν πλήθος πηγών πληροφόρησης σχετικά με το τι πρόκειται να βιώσουν. Η Ρουένα Χένιγκαν, παγκοσμίως αναγνωρισμένη ειδική στην εξ αποστάσεως εργασία, με βάση την Ισπανία, εισήγαγε στην πλατφόρμα LinkedIn Learning τη σειρά διαλέξεων «Πώς να γίνετε ψηφιακός νομάς», που καλύπτει όλα τα σημεία αυτής της περιπέτειας. Επίσης είναι σύμβουλος της νεοφυούς επιχείρησης Boundless Life, που ειδικεύεται στα οικογενειακά ταξίδια των ψηφιακών νομάδων, προσφέρει επιπλωμένα διαμερίσματα και χώρους εργασίας, αλλά και εκπαιδευτικά προγράμματα για τα παιδιά σε Πορτογαλία, Ελλάδα και από τον Ιανουάριο στην Ιταλία.
Δύο ακόμη πλατφόρμες, oι Remote Dream και Nomad Stays βοηθούν τους ψηφιακούς νομάδες να βρουν κατοικία με έτοιμους εργασιακούς χώρους και γρήγορο WiFi. Ο οδηγός της Kayak «Εργασία από οπουδήποτε», επίσης, κατατάσσει τις πιο ιδανικές χώρες για εργασία εξ αποστάσεως σε κατηγορίες με βάση τη ζώνη ώρας, τον καιρό, την ασφάλεια και την κοινωνική ζωή. Οπως τονίζει ο Χάφνερ, «από τη στιγμή που θα καταφέρουμε να εξαλείψουμε τον λαβύρινθο των κανονισμών που διέπουν την εργασία από οποιοδήποτε σημείο της Γης επιλέγει καθένας, τότε όλοι θα γίνουμε πολίτες του κόσμου».
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Οι “Ανιχνεύσεις” μετέφρασαν και δημοσιεύουν κείμενο απο το ιστολόγιο του Emirates Policy Center, ένα επίσημο κέντρο των ΗΑΕ, για την Συμφωνία Ισραήλ- Λιβάνου. Το δημοσίευμα έχει ημερομηνία προγενέστερη της ανακοίνωσης της συμφωνίας αλλά το παρασκήνιο που σχολιάζει είναι πολύ ενδιαφέρον
Ένα σκάφος του λιβανέζικου πολεμικού ναυτικού περιπολεί κοντά σε μια σημαδούρα στα μεσογειακά ύδατα στα ανοικτά των ακτών του Rosh Hanikra, μια περιοχή στα σύνορα μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου (Ras al-Naqura), καθώς έμμεσες συνομιλίες για τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ των δύο χωρών, ακόμη τεχνικά εμπόλεμων, επαναλαμβάνονται υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και των ΗΠΑ, στις 4 Μαΐου 2021. (Φωτογραφία JACK GUEZ / AFP)
Μια συμφωνία οριοθέτησης των θαλάσσιων συνόρων με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ φαίνεται να βρίσκεται στο τελικό της στάδιο. [σσ: η συμφωνία πήρε την τελική της μορφή και ανακοινώθηκε στις 11 Οκτωβρίου]. Λιβανέζοι και Ισραηλινοί αξιωματούχοι λένε ότι θα υπογραφεί σύντομα, παρόλο που οι συζητήσεις συνεχίζονται, και υπάρχει πιθανότητα να μην υπάρξει σύντομα μια τελική συμφωνία.
Αυτή την εβδομάδα, η πρέσβης των ΗΠΑ στον Λίβανο, Dorothy Shea, παρέδωσε στον Πρόεδρο Michel Aoun και στον ορισθέντα πρωθυπουργό Najib Mikati μια γραπτή πρόταση από τον Αμερικανό μεσολαβητή Amos Hochstein. Σύμφωνα με αναφορές λιβανικών μέσων ενημέρωσης, η επιστολή περιέχει μια τελική πρόταση των ΗΠΑ. Ο Λίβανος έχει επίσης υποβάλει στις Ηνωμένες Πολιτείες κατάλογο τροπολογιών στην αμερικανική πρόταση. Ωστόσο, η ισραηλινή κυβέρνηση έχει αρνηθεί αυτές τις προτεινόμενες τροποποιήσεις.
Η πρόταση των ΗΠΑ περιλαμβάνει έναν πλήρη διαχωρισμό μεταξύ θάλασσας και ξηράς και δίνει στον Λίβανο τον έλεγχο του κοιτάσματος Qana, ενώ το Ισραήλ διατηρεί τον πλήρη έλεγχο του κοιτάσματος Karish.
Η πρόταση διατηρεί τη γραμμή 23 ως τη θαλάσσια γραμμή οριοθέτησης, την οποία είχε υποβάλει ο Λίβανος στον ΟΗΕ, και επιτρέπει στον Λίβανο να ξεκινήσει την εξερεύνηση του πεδίου Qana. Επιπλέον, η συμφωνία περιλαμβάνει την αναγνώριση αυτού που το Ισραήλ αποκαλεί «γραμμή σημαδούρων», η οποία εκτείνεται πέντε χιλιόμετρα στη θάλασσα από το Rosh Hanikra, στα σύνορα με τον Λίβανο.
Όλα φαίνονται καλά από την οπτική γωνία της κυβέρνησης του Λιβάνου και η Χεζμπολάχ μπορεί να το χαρακτηρίσει ως νίκη για να νομιμοποιήσει τα όπλα της, ισχυριζόμενη ότι έχει προστατεύσει τα συμφέροντα του Λιβάνου. Ωστόσο, ο διάβολος βρίσκεται στις λεπτομέρειες.
Δικαίωμα στην Εξερεύνηση
Πρώτον, αν και ο Λίβανος αποκτά όλο το Qana, έχει μόνο το δικαίωμα να εξερευνήσει, να σκάψει και να εξάγει το αέριο. Ωστόσο, η αξίωση του Ισραήλ στην Qana θα πρέπει να αποζημιωθεί.
Αυτή την εβδομάδα, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Yair Lapid αποκάλυψε ότι το Ισραήλ θα λάβει δικαιώματα από το φυσικό αέριο που θα εξάγει ο Λίβανοςστην αμφισβητούμενη περιοχή.
Η συμφωνία για τα δικαιώματα θα εκπονηθεί μεταξύ του Ισραήλ και της κοινοπραξίας φυσικού αερίου υπό την ηγεσία της γαλλικής ενεργειακής εταιρείας Total, η οποία έχει τη Λιβανέζικη άδεια για την εξόρυξη φυσικού αερίου από το κοίτασμα Qana.
Δεύτερον, παρά τη ρητορική νίκης στις απειλές της Χεζμπολάχ να σώσει τα δικαιώματα και τα συμφέροντα του Λιβάνου για το φυσικό αέριο, η Χεζμπολάχ συμφώνησε τελικά σε μια συμφωνία με το Ισραήλ.
Αυτό είναι επίσης πιθανό να σημαδέψει την αφήγηση και τη στρατηγική τους για μεγάλο χρονικό διάστημα, ανεξάρτητα από το πόσο το περιτριγυρίζουν. Η ομάδα αποδέχτηκε τη συμφωνία μόνο επειδή οι απειλές της ήταν άκυρες και η Χεζμπολάχ δεν είχε την πολυτέλεια να πάει σε πόλεμο με το Ισραήλ. Αυτή η νέα πραγματικότητα θα αποδυναμώσει το αφήγημα της αντίστασης μακροπρόθεσμα.
Στα χρόνια που ακολούθησαν τον πόλεμο του 2006, η Χεζμπολάχ έφτασε σε δύο κρίσιμες συνειδητοποιήσεις: ότι η απειλή των πυραύλων και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών της θα μπορούσε να πετύχει περισσότερα από τα όπλα.
Συνειδητοποίησαν επίσης ότι ένας άλλος πόλεμος θα μπορούσε να έχει χειρότερες συνέπειες για την ομάδα από παραχωρήσεις στον ορκισμένο εχθρό της.
Επιπλέον, η ποιότητα της μαχητικής της δύναμης έχει διαβρωθεί από την εμπλοκή της στον πόλεμο της Συρίας, αναγκάζοντάς την να επιλέγει την ποσότητα έναντι της ποιότητας όταν στρατολογεί νέους μαχητές.
Πολλές μονάδες της Χεζμπολάχ είναι τώρα λιγότερο καλά εκπαιδευμένες, λιγότερο ιδεολογικές και λιγότερο πειθαρχημένες και η ομάδα θα χρειαζόταν περισσότερο χρόνο, πόρους και χρηματοδότηση για να τις αποκαταστήσει για πόλεμο.
Εν τω μεταξύ, ο κύριος προστάτης της Χεζμπολάχ, το Ιράν,δεν θα είναι σε καλή οικονομική θέση για να χρηματοδοτήσει πλήρως την ομάδα ή να ανοικοδομήσει τον στρατό και το οπλοστάσιό της, εκτός εάν σπάσει το αδιέξοδο σχετικά με την πυρηνική συμφωνία.
Ως εκ τούτου, η ηγεσία της ομάδας ήλπιζε ότι η απλή απειλή πολέμου θα ωθήσει τα μέρη σε μια συμφωνία νωρίτερα παρά αργότερα.
Τρίτον,ενώ ο Karish έχει φυσικό αέριο, το Qana εξακολουθεί να είναι μια προοπτική. Μόνο όταν γίνει η γεώτρηση θα ξέρουν όλοι αν και πόσο αέριο υπάρχει στην Qana.
Θα χρειαστούν χρόνια πριν ο Λίβανος δει οφέλη, ακόμα κι αν βρεθεί αέριο στην Qana. Μέχρι τότε, η οικονομία του Λιβάνου μπορεί να ωθήσει τη χώρα σε χειρότερη οικονομική κατάσταση και μεγαλύτερη αστάθεια.
Οι διεθνείς επενδυτές που θα μπορούσαν να ενθαρρυνθούν από τη συμφωνία, σήμερα, ενδέχεται να μην επενδύσουν με ενθουσιασμό στον Λίβανο γενικά, εάν επέλθει αστάθεια.
Μακροπρόθεσμα οφέλη
Λίβανος και Ισραήλ θα πρέπει να αντιμετωπίσουν επικριτικές φωνές που τους κατηγορούν για παραχώρηση. Ωστόσο, οποιαδήποτε συμφωνία απαιτεί παραχωρήσεις και αυτή φαίνεται να είναι επωφελής για την ασφάλεια και την οικονομία και των δύο χωρών.
Το Ισραήλ θα αρχίσει να εξάγει φυσικό αέριο και να το εξάγει στην Ευρώπη, που έχει πληγεί από μια ενεργειακή κρίση λόγω του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία. Επιπλέον, ο Λίβανος έχει απόλυτη ανάγκη από οικονομικά έσοδα εν μέσω της οικονομικής κρίσης που τον ακρωτηριάζει από το 2019.
Με λιγότερες πολεμικές απειλές και μια ενεργειακή συμφωνία, ο Λίβανος θα μπορούσε να επωφεληθεί από μια νέα θέση στη διεθνή αγορά ενέργειας.
Ενώ η οικονομία του Ισραήλ επωφελείται, υπάρχουν πολλές ανησυχίες ότι τα έσοδα του Λιβάνου θα εξαφανιστούν – ως συνήθως – στη δίνη της διαφθοράς. Επιπλέον, χωρίς σοβαρές μεταρρυθμίσεις στον ενεργειακό τομέα –όπως η ίδρυση ενός κρατικού επενδυτικού ταμείου– ο λαός και οι θεσμοί του Λιβάνου ενδέχεται να μην δουν πραγματικά κέρδη. Γι’ αυτό είναι ζωτικής σημασίας να συνεχιστούν οι διεθνείς προσπάθειες μετά την οριστικοποίηση της συμφωνίας για να διασφαλιστεί ότι ο Λίβανος θα αρχίσει αμέσως να εφαρμόζει αυτές τις μεταρρυθμίσεις.
Μακροπρόθεσμα, αυτή η συμφωνία είναι μια εξαιρετική ευκαιρία για τη μετάβαση του Λιβάνου από την αφήγηση του πολέμου σε μια αφήγηση της οικοδόμησης της ειρήνης και της οικονομικής ανάπτυξης.
Η Χεζμπολάχ και η τρέχουσα πολιτική τάξη θα επιμείνουν στις παλιές μεθόδους τους, αλλά μια συμφωνία σαν αυτή είναι μια εταιρική σχέση, ειδικά με το Ισραήλ να κατέχει μερίδιο στο πεδίο Qana του Λιβάνου. Τα κοινά οικονομικά συμφέροντα θα επιβάλουν μια νέα πραγματικότητα ότι οι διαπραγματεύσεις είναι πιο αποτελεσματικές και ωφέλιμες από τους πολέμους και τις συγκρούσεις. Θα βοηθήσει τον Λίβανο με επενδυτικές ευκαιρίες και θα σπάσει την απομόνωσή του.
Όταν το Ισραήλ και ο Λίβανος μοιράζονται κοινά συμφέροντα στην Qana και στην εξερεύνηση αερίου κατά μήκος των συνόρων τους, η ασφάλεια, η σταθερότητα και η συνεργασία θα ευνοούνται έναντι των απειλών, των συγκρούσεων και της εχθρότητας.
Τελικά, η αφήγηση θα αλλάξει καθώς οι απειλές της Χεζμπολάχ χάνουν την αξία και τις δικαιολογίες τους, και η επόμενη φάση πιθανότατα θα είναι μάρτυρας περισσότερων διπλωματικών λύσεων παρά σύγκρουσης.
Το επόμενο βήμα θα ήταν οι διαπραγματεύσεις για τα χερσαία σύνορα και τις φάρμες Shebaa. Η επιτυχία της συμφωνίας για τα θαλάσσια σύνορα θα αποδείξει ότι μόνο αυτή η προθυμία και από τις δύο πλευρές, μαζί με τις διπλωματικές διαπραγματεύσεις, θα μπορούσε να οδηγήσει σε απόσυρση του Ισραήλ από τις φάρμες Shebaa και στο τέλος της σύγκρουσης απο όλα τα σύνορα. Αυτή η φάση θα πάρει περισσότερο χρόνο και θα είναι πολύ πιο περίπλοκη. Ωστόσο, δεν είναι αδύνατο και ίσως ο μόνος δρόμος προς τα εμπρός.
Το τρίπτυχο Πατρίς- Θρησκεία- Οικογένεια γύρω απο το οποίο περιστρέφονταν οι ελληνικές κυρίαρχες αξίες ως την πτώση της δικτατορίας έχει καταρρεύσει.
Όπως διατυπωνόταν ήταν αναχρονιστικό.
Το κακό είναι πως δεν αντικαταστάθηκε με κάποιο άλλο τρίπτυχο ή τετράπτυχο. Πιο εκσυγχρονισμένο στην εποχή.
Αποτέλεσμα; Όλα αυτά που βλέπουμε να συμβαίνουν σε κοινωνικό επίπεδο γύρω μας να μας εκπλήσσουν. Γιατί; Χωρίς αξίες και όραμα μπορεί να υπάρχουν και να λειτουργούν κοινωνίες; Τις κοινωνίες κάτι τις συνέχει. Αυτό το κάτι στην Ελλάδα το διαλύσαμε.
Ο άνθρωπος δεν ανακάλυψε τη θρησκεία, μόνο, απο τον φόβο του θανάτου και του άλλου κόσμου στον οποίο θα κριθεί.
Ο Φαραώ ήξερε ότι δεν είναι θεός. Αλλά ο θεός και η θεολογία περί αυτού χρειαζόταν για να κρατά σε μια ισορροπία την κοινωνία. Είναι οι συμβάσεις που αποδεχόμαστε και τις εισάγουμε στην παράδοσή μας.
Όταν καταρρέει ένα αξιακό σύστημα χωρίς να αντικαθίσταται απο άλλο το οποίο να απολαμβάνει κοινής συναίνεσης, τότε τα διαλυτικά φαινόμενα στην κοινωνία είναι επόμενο να συμβούν.
Στην Ελλάδα η αμφισβήτηση της Ταυτότητας αποδόμησε την διάθεση υπεράσπισης της εδαφικής επικράτειας και η έλειψη κοινωνικών κανόνων και αξιών αποδεκτών απο όλους οδηγεί σε φαινόμενα αποσύνθεσης σαν και αυτά που παρακολουθούμε τις τελευταίες ημέρες.
Αν δεν αντικαταστήσουμε το αξιακό σύστημα που κατέρρευσε με ένα νέο, η αποσύνθεση θα οδηγήσει στη διάλυση.
▪Εκδήλωση από τον Σύλλογο Ελληνοαρμενικής Φιλίας υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Αρμενίας στην Ελλάδα
13-10-2022
Εκδήλωση για τα 30 χρόνια διπλωματικών σχέσεων Ελλάδος – Αρμενίας πραγματοποίησε χθες Τετάρτη 12 Οκτωβρίου 2022, ο Σύλλογος Ελληνοαρμενικής Φιλίας υπό την αιγίδα της Πρεσβείας της Αρμενίας στην Ελλάδα, στην Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ) στο κέντρο της Αθήνας.
Κεντρικοί ομιλητές ήταν ο κ.Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος, Πρέσβης ε.τ. και πρώτος Πρέσβης της Ελλάδος στη Δημοκρατία της Αρμενίας και η κα Hashmik Dashtoyan, Επιτετραμμένη της Πρεσβείας της Αρμενίας στην Ελλάδα.
φωτ. από δεξιά, η κα Hashmik Dashtoyan, Επιτετραμμένη της Πρεσβείας της Αρμενίας στην Ελλάδα και ο κ. Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος, Πρέσβης ε.τ. και πρώτος Πρέσβης της Ελλάδος στη Δημοκρατία της Αρμενίας
Οι διοργανωτές της εκδήλωσης πρόβαλλαν κατά την έναρξη, ένα βίντεο του Θωμά Σίδερη, με πλάνα από την Αρμενία δίνοντας μια εικόνα στους παρευρισκόμενους της κατάμεστης αίθουσας “Γεώργιος Καραντζάς”, των πολλών αξιοθέατων της φίλης χώρας, με πιο σημαντικό αυτό του μνημείου της Γενοκτονίας των Αρμενίων, τις ομορφιές της αρμενικής υπαίθρου και σκηνές από την καθημερινότητα του αρμενικού λαού.
Τον συντονισμό της παρουσίασης είχε ο δημοσιογράφος κ. Κώστας Πλιάκος, ο οποίος, μεταξύ άλλων, επεσήμανε το πολύ σημαντικό στοιχείο της φοβηκότητας που υπάρχει από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε ότι αφορά τον Καύκασο.
Βεβαίως, υπογραμμίστηκε και το γεγονός πως τα όσα συμβαίνουν μεταξύ Αζέρων και Αρμενίων δεν είναι ανεξάρτητα από τα όσα συμβαίνουν γενικότερα στην περιοχή. Από τα σύνορα της Αρμενίας σε λιγότερο από 100 χλμ. περνάνε τρεις αγωγοί, με ότι αυτό συνεπάγεται σε περιόδους ενεργειακής κρίσης.
Η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που αναγνώρισε την Αρμενία ως ανεξάρτητο κράτος. Επίσης, υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα αναγνώρισε την Γενοκτονία των Αρμενίων και αντιστοίχως η Αρμενία έχει αναγνωρίσει την Γενοκτονία των Ποντίων.
Οι πολύ καλές διμερείς σχέσεις μεταξύ Ελλάδος και Αρμενίας καλύπτουν όλους τους τομείς της κοινωνίας και ιδιαιτέρως αυτόν του πολιτισμού και τονίζεται ότι η ελληνική γλώσσα διδάσκεται ως δεύτερη γλώσσα στο Πανεπιστήμιο του Ερεβάν.
Πρώτος ομιλητής στην εκδήλωση ήταν ο Πρόεδρος του Συλλόγου Ελληνοαρμενικής Φιλίας κ.Αντώνης Παυλίδης. Ο Πρόεδρος αναφέρθηκε σε χαιρετισμό που εστάλη στην εκδήλωση από το γραφείου του Πρωθυπουργού και εν συνεχεία τόνισε τη φράση που είχε πει παλαιότερα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας υποδεχόμενος τον Πρόεδρο της Αρμενίας στην Ελλάδα: «Κατακρεουργηθήκαμε από τον ίδιο βάρβαρο».
φωτ. ο Πρόεδρος του Συλλόγου Ελληνοαρμενικής Φιλίας κ.Αντώνης Παυλίδης
«Η ελληνοαρμενική φιλία δεν είναι μια ουτοπία» επεσήμανε ο κ.Παυλίδης. Στα πιο σημαντικά που περιελάμβανε η ομιλία του ήταν ότι σήμερα αμφισβητείται η κυριαρχία της Αρμενίας, στις συνέπειες του κατευνασμού, στην Γενοκτονία των Αρμενίων και στις προσπάθειες που κατεβλήθησαν για την αναγνώριση της Γενοκτονίας. Δεσμεύτηκε ότι δεν θα σταματήσουν οι ενέργειες που θα φέρουν τους δυο λαούς πιο κοντά, με επαφές συλλόγων των δυο χωρών Ελλάδος και Αρμενίας αλλά και πολιτιστικές εκδηλώσεις.
φωτ. από τον χώρο της εκδήλωσης
Ακολούθως, μίλησε ο κ. Γιάννης Αμανατίδης, βουλευτής Θεσσαλονίκης οποίος παρευρέθηκε ως εκπρόσωπος του Προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ τονίζοντας ότι η χώρα μας ήταν από τις πρώτες που αναγνώρισε την Αρμενία και επεσήμανε ότι το 2015 συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από τη Γενοκτονία των Αρμενίων.
Εν συνεχεία, τον λόγο πήρε ο κ. Δημήτρης Μάντζος, ως εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ υπογραμμίζοντας ότι τα 30 χρόνια μοιάζουν πολύ λίγα γιατί οι σχέσεις των δυο χωρών πάνε στα βάθη των αιώνων και επίσης τόνισε πως η εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν πρέπει να ασκείται α λα καρτ. Επίσης, ζήτησε την ενδυνάμωση του έργου του Συλλόγου και ανέφερε πως θα συνδράμουν σε αυτή την προσπάθεια.
«Περιμένουμε περισσότερη Ευρώπη» είπε ο κ. Δημήτρης Μαρκόπουλος, βουλευτής ΝΔ και Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας Φιλίας Ελλάδος – Αρμενίας, αναφερόμενος στον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της Αρμενίας. «Έχουμε σε εξέλιξη 2,5 πολέμους. Στην Ουκρανία, Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν και ένα μισό πόλεμο ρητορικής μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδος» τόνισε, για να προσθέσει λίγο μετά: «Εμείς απαντάμε ότι η Ιστορία είναι μακρά. Αναθεωρητικά σχέδια δεν περνάνε στον 21ο αιώνα.» Ολοκληρώνοντας την ομιλία του υπογράμμισε ότι θα διατηρήσουμε τις άριστες σχέσεις με την Αρμενία.
φωτ. ο Πρέσβης επί τιμή κ.Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος κατά την ομιλία του
Επόμενος ομιλητής ήταν ο Πρέσβης επί τιμή κ.Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος που διετέλεσε και πρώτος Πρέσβης στην Ανεξάρτητη Αρμενία με θέμα: «Τριάντα χρόνια διπλωματικών σχέσεων Ελλάδας – Αρμενίας – τα πρώτα χρόνια».
Ο έμπειρος Πρέσβης έκανε μια αναδρομή στα γεγονότα αναφορικά με την αναγνώριση της Αρμενίας ως ανεξάρτητου κράτους και υπενθύμισε πως η ελληνική Πρεσβεία στην Αρμενία άρχισε να λειτουργεί το καλοκαίρι του 1993 και ο ίδιος έφτασε εκεί τον Ιούλιο ύστερα από ένα περιπετειώδες ταξίδι από την Μόσχα. «Η μετάβαση της Αρμενίας ήταν δύσκολη εκείνη την εποχή. Ήταν δύσκολα τα πράγματα στην οικονομία, στη γεωργία. Εστάλη ανθρωπιστική βοήθεια. Υπήρχε ενεργειακή ανεπάρκεια λόγω του κλεισίματος του πυρηνικού σταθμού του Μετζαμόρ. Οι Αζέροι είχαν ανατινάξει τον αγωγό που έφερνε αέριο από την Γεωργία.»
Αναφερόμενος στην στρατιωτική συνεργασία μεταξύ Ελλάδος και Αρμενίας, ο κ. Χρυσανθόπουλος είπε χαρακτηριστικά ότι: «Ο Υπουργός Άμυνας μας ζήτησε τότε να εκπαιδευτούν Αρμένιοι στρατιωτικοί σε κέντρο εκπαίδευσης κομάντο στην Κρήτη. Ήρθαν εδώ 40 στρατιωτικοί, εκπαιδεύτηκαν και πολέμησαν στη συνέχεια στο Ναγκόρνο Καραμπάχ.»
Ο Πρέσβης αναφέρθηκε εκτενώς στα πολιτικά γεγονότα της εποχής, κυρίως στα όσα συνέβησαν στη Μόσχα τον Οκτώβρη του 1993 και έπειτα. Μίλησε για τους Ρώσους Βουλευτές, την στήριξη από την Αρμενία στον Γέλτσιν, τις αρμενικές δυνάμεις που είχαν τεθεί σε ύψιστη επιφυλακή, την ανησυχία για πιθανή εισβολή της Τουρκίας στην Αρμενία, την μετέπειτα εισβολή της Τουρκίας στο Ιράκ. Εστίασε στην πληροφόρηση που είχε τότε η Άγκυρα ότι κάτι σοβαρό θα γινόταν στην Ρωσία και την αύξηση των δυνάμεών της στα σύνορα με την Αρμενία.»
Έτερο σημείο που έκανε αναφορά ο κ. Χρυσανθόπουλος ήταν η ερώτηση που είχε απευθύνει ο Πετροσιάν για το εάν η Ελλάδα θα συμφωνούσε να υιοθετήσει η Αρμενία ως νόμισμα την δραχμή και να αντικαταστήσει τις συναλλαγές σε ρούβλια, υπενθυμίζοντας πως η αρχαία Αρμενία χρησιμοποιούσε την δραχμή και ονομαζόταν τότε Ντραμ. Μάλιστα, είχε ειπωθεί ότι η Αρμενία θα μπορούσε ενδεχομένως να χρησιμοποιεί την δραχμή όταν η Ελλάδα θα εντασσόταν στην νομισματική ένωση.
Σχετικά με τον πυρηνικό σταθμό του Μετζαμόρ επισημάνθηκε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έκανε καλούς χειρισμούς σε αυτό το θέμα. «Ο Πάγκαλος τότε έστειλε επιστολή στους Ευρωπαίους Επιτρόπους για την ενέργεια αλλά οι Ευρωπαίοι είπαν όχι στην λειτουργία του γιατί θα υπήρχε κίνδυνος από τη ραδιενέργεια. Η πολιτική βούληση στην Αρμενία ήταν να μην κρυώσει ο Αρμενικός λαός και έτσι τελικά το έφτιαξαν οι Ρώσοι».
Τις δυσκολίες που υπήρχαν στο μεταβατικό στάδιο της Αρμενίας εν συνόλω και έπρεπε να διαχειριστεί η ελληνική διπλωματική αποστολή κατέγραψε ο κ. Πρέσβης σε βιβλίο που έκανε μεγάλη εντύπωση με την έκδοσή του καθώς ήταν ακόμα εν υπηρεσία όταν κυκλοφόρησε.
Στο πρόγραμμα της εκδήλωσης περιλαμβανόταν και ομιλία από τον πρέσβη της Δημοκρατίας της Αρμενίας στην Ελλάδα κ.Τιγκράν Μκρτσιάν με θέμα: «Τριάντα χρόνια διπλωματικών σχέσεων Αρμενίας – Ελλάδος – Η παγίωση και σύσφιξη των σχέσεων».
Λόγω αδιαθεσίας του Πρέσβη ήταν αδύνατη η παρουσία του στην εκδήλωση και την ομιλία του παρέθεσε η Επιτετραμμένη της Πρεσβείας της Αρμενίας στην Αθήνα κα Hashmik Dashtoyan.
φωτ. η Επιτετραμμένη της Πρεσβείας της Αρμενίας στην Αθήνα κα Hashmik Dashtoyanκατά την ομιλία της
«Η φιλία με την Ελλάδα έχει ρίζες από παλιά και τα θεμέλια είναι βαθιά» τόνισε η κα Dashtoyan για να αναφέρει λίγο μετά πως υπάρχει μεγάλη κοινότητα Αρμενίων στην Ελλάδα αλλά και μια μικρή όμως δραστήρια κοινότητα Ελλήνων στην Αρμενία. Επεσήμανε εν συνεχεία: «Μια νέα εποχή στις σχέσεις των δυο χωρών ξεκίνησε με τη σύναψη διπλωματικών σχέσεων. Τριάντα χρόνια Ελληνοαρμενικής συνεργασίας καλύπτουν όλους τους τομείς των διμερών μας σχέσεων. Υπάρχει αμοιβαία υποστήριξη στα διεθνή φόρα.»
Ιδιαίτερη βαρύτητα εδόθει στην σημαντική θέση που έχει στις Ελληνοαρμενικές σχέσεις ο ενδιάμεσος επικοινωνιακός ρόλος της Ελλάδος σε Ευρωπαϊκή ένωση και Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Επίσης, έγινε αναφορά στις θετικές προοπτικές συνεργασίας στο τριμερές σχήμα Ελλάδος – Αρμενίας – Κύπρου.
Επιπροσθέτως έγινε μνεία στο πρόσφατο ταξίδι του Υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια στην Αρμενία όπου κατά την επίσκεψή του εκεί δήλωσε την υποστήριξή της Ελλάδος στην Αρμενία.
Η στήριξη την οποία είχε η Αρμενία από βουλευτές και φορείς της Ελλάδος που καταδίκασαν τα όσα έγιναν στα σύνορα της Αρμενίας από Αζέρους και Τούρκους επίσης υπογραμμίστηκε από την Επιτετραμμένη της Αρμενικής Πρεσβείας.
«Οι Αρμένιοι φοιτητές σπουδάζουν την ελληνική γλώσσα στα αρμενικά πανεπιστήμια» επεσήμανε η κα Dashtoyan για να συμπληρώσει στη συνέχεια: «Η επαναλειτουργία του Ελληνο-αρμενικού Επιμελητηρίου δίνει προοπτικές συνεργασίας με επιχειρηματίες.»
Ολοκληρώνοντας την ομιλία η κα Dashtoyan είπε: «Στις τρεις δεκαετίες από την Ανεξαρτησία της Αρμενίας οι σχέσεις μας έχουν αναπτυχθεί πολύ. Οι διμερείς μας σχέσεις θα ενισχυθούν περαιτέρω και μαζί θα δημιουργήσουμε την Ιστορία χιλίων ετών».
Παρόντες στην εκδήλωση ήταν εκπρόσωποι της πολιτικής ζωής της χώρας, πρώην Υπουργοί, βουλευτές, μεταξύ άλλων η κ. Σοφία Βούλτεψη και ο κ. Παναγιώτης Λαφαζάνης, έτεροι εκπρόσωποι κομμάτων και εκπρόσωποι εκκλησιαστικών Αρχών.
Με το πέρας των ομιλιών ακολούθησε δεξίωση για τους προσκεκλημένους με νόστιμα εδέσματα και αρμενικά ποτά.
Όσο οι καλεσμένοι γεύονταν τις λιχουδιές που είχαν ετοιμάσει οι διοργανωτές, εμείς ακούσαμε μερικές από τις δυνατές στιγμές που κράτησε στην μνήμη του από τα όσα έζησε στην Αρμενία και μας διηγήθηκε ο Πρέσβης ε.τ. κ. Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος μεταφέροντας μας συγκινητικές εικόνες από την διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας στον ταλαιπωρημένο λαό, επικίνδυνα αεροπορικά ταξίδια με τα ιστορικά Tupolev, την έκδοση του πολύ ενδιαφέροντος βιβλίου του με τίτλο: «Το Χρονικό του Καυκάσου – Κρατική Συγκρότηση και Διπλωματία στην Αρμενία 1993-1994», το πως βλέπει το αύριο των διμερών σχέσεών μας με την Αρμενία και την αποτίμηση της εκδήλωσης.
Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος: “Εμείς είχαμε κάνει μια επιχείρηση να δώσουμε ανθρωπιστική βοήθεια στους Έλληνες της Αρμενίας, τον χειμώνα του 1993 προς ΄94. Τους είχαμε ετοιμάσει πακέτο με φαγητό και σόμπα κηροζίνης που θα κρατούσε περίπου ένα μήνα. Αυτό που μου έκανε εντύπωση ήταν οι άνθρωποι που έρχονταν να τα πάρουν. Θυμάμαι τους άνδρες που ήταν σχεδόν στην ίδια ηλικία με εμένα αλλά έμοιαζαν ωσάν να ήταν σαν 80-90 ετών. Οι άνθρωποι αυτοί είχαν υποφέρει τόσο πολύ από το κρύο από τις κακουχίες και αυτή η μικρή βοήθεια που τους δίναμε τους έδωσε ζωή. Αυτό δεν θα το ξεχάσω ποτέ, τους έβλεπα που έκλαιγαν από συγκίνηση που έπαιρναν αυτό το δώρο από την Ελλάδα.»
▪ «Ήταν απίστευτες οι δυσκολίες στα αεροπορικά ταξίδια, τα οποία ήταν επικίνδυνα. Έφταναν σε σημείο που ο πιλότος του αεροπλάνου από την Μόσχα στην Αρμενία έσβηνε την μηχανή του αεροπλάνου για να κάνει οικονομία στα καύσιμα. Πετούσαμε, μετά χαμήλωνε ύψος και ύστερα έβαζε ξανά μπροστά τη μηχανή του αεροπλάνου. Με αυτό τον τρόπο εξοικονομούσε από τα καύσιμα 3.000 δολάρια. Τα αεροπλάνα ήταν Tupolev που παλαιότερα ήταν πολεμικά και οι Ρώσοι τα είχαν φτιάξει με τέτοιον τρόπο, να σβήνουν τις μηχανές καθώς πλησίαζαν τον εχθρό, έριχναν τις βόμβες ενώ δεν έκαναν θόρυβο με σβηστές τις μηχανές και εν συνεχεία έβαζαν μπροστά πάλι τις μηχανές για την πτήση επιστροφής. Μια φορά μάλιστα ο πιλότος προσγειώθηκε «τυφλά» στο αεροδρόμιο του Ερεβάν. Είχε κλείσει το αεροδρόμιο λόγω χιονοθύελλας και δεν υπήρχαν αρκετά καύσιμα για να πάμε στο Σότσι που δεν είχε χιόνι και μου λέει: “Θα προσγειωθώ εδώ και ότι πιάσω”. Είδε το φως από το Προεδρικό Μέγαρο και από εκεί υπολόγισε με το αυτοκίνητο πως πάει η διαδρομή στο αεροδρόμιο και μου λέει το περίφημο: “Κύριε Πρέσβη, νομίζω ότι η πίστα είναι εδώ” και ευτυχώς προσγειωθήκαμε καλά.»
▪ «Οι επισκέψεις μας στα σύνορα ήταν συγκινητικές επίσης, βλέποντας τις βομβαρδισμένες περιοχές από το Αζερμπαϊτζάν. Παρά το γεγονός ότι ο πόλεμος γινόταν τότε στο Καραμπάχ και οι Αρμένιοι είχαν κερδίσει πάρα πολλά εδάφη, βομβάρδιζε το Αζερμπαϊτζάν την κυρίως Αρμενία. Πολλά σπίτια καταστράφηκαν και οι άνθρωποι είχαν πάει στο Ερεβάν και ζούσαν ως πρόσφυγες μέχρι να ηρεμήσουν τα πράγματα. Αργότερα έμαθα πως επέστρεψαν στις εστίες τους.»
▪ «Εγώ κρατούσα σημειώσεις σε ημερολόγιο για να κάνω και σωστό follow up. Μετά συνειδητοποίησα πως αυτές οι σημειώσεις ήταν η ιστορία των πρώτων χρόνων Ανεξαρτησίας της Αρμενίας. Σκέφτηκα λοιπόν να γράψω το βιβλίο ενώ ήμουν στον Καναδά τότε. Η πρώτη έκδοση κυκλοφόρησε στην αγγλική γλώσσα. Μάλιστα, ένας από τους Υφυπουργούς Εξωτερικών που είχε έρθει ταξίδι στον Καναδά και τον είχα καλέσει στην οικία μου, ήταν πρόθυμος να συνδράμει στην προσπάθεια και δουλέψαμε μαζί το βιβλίο. Αφήσαμε εκτός, κάποια πράγματα που ενδεχομένως δεν θα ήταν σωστό να αναφέρονταν για την Αρμενία και κυκλοφόρησε το βιβλίο. Μου είχε δώσει την άδεια για το βιβλίο ο τότε Υπουργός Γιώργος Παπανδρέου και υπήρχε μεγάλη υποστήριξη από το Υπουργείο Εξωτερικών. Το βιβλίο κυκλοφόρησε από έναν εκδοτικό οίκο της Αρμενίας. Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών αγόρασε 250 αντίτυπα, τα έστειλε σε όλες τις Πρεσβείες και επίσης, στηρίχτηκαν οικονομικά τα ταξίδια μου σε Αμερική και Καναδά για την προώθηση του βιβλίου κυρίως στις Αρμενικές κοινότητες στο Λος Άντζελες.»
▪ «Για το αύριο το διμερών σχέσεων θα έλεγα ότι θα πρέπει να διαλέξουμε. Προσπαθούμε να κρατήσουμε την ισορροπία μεταξύ Αρμενίας και Αζερμαπϊτζάν. Θα πρέπει να βάλουμε ένα πουλόβερ και να αγνοήσουμε το Αζερμπαϊτζαν.»
▪ «Απόψε ήταν μια πολύ επιτυχημένη εκδήλωση και ήταν η καλύτερη που έχει διοργανώσει έως τώρα ο Σύλλογος. Γίνεται κάθε πέντε χρόνια ανάλογη εκδήλωση. Ο Πρόεδρος κ. Παυλίδης έκανε πολλές προσπάθειες για αυτήν την εκδήλωση ώστε να έρθουν και πολιτικοί οι οποίοι παρευρέθηκαν και ήταν σχεδόν από όλα τα πολιτικά κόμματα.”
φωτ. το βιβλίο «Το Χρονικό του Καυκάσου – Κρατική Συγκρότηση και Διπλωματία στην Αρμενία 1993-1994», του Πρέσβη ε.α. Λεωνίδα Χρυσανθόπουλου
Συνήθως οι εκλογές είναι πιο δύσκολο να προβλεφθούν παρά να εξηγηθούν. Κατόπιν εορτής όλοι μοιάζουμε να είχαμε μαντέψει από πριν τι θα γίνει και να γνωρίζουμε τους λόγους για τους οποίους έγινε. Οι ιταλικές εκλογές μοιάζουν να είναι κάπως η εξαίρεση στον κανόνα. Μολονότι το αποτέλεσμα έμοιαζε προδιαγεγραμμένο, οι αντιδράσεις που επέφερε κατέδειξαν σημαντικό βαθμό έκπληξης. Και πιο συγκεκριμένα, δυσάρεστης έκπληξης. Σχεδόν αναπόφευκτα, τα μάτια έπεσαν πάνω στη νίκη της δεξιάς συμμαχίας, και κυρίως στην πρωτοκαθεδρία εντός αυτής του κόμματος που εμφανίζεται ως το πιο ακραίο από τα τρία. Στην προσπάθεια να εξηγηθεί το αποτέλεσμα, το βάρος έπεσε στις ιδιαιτερότητες της Ιταλικής πολιτικής πραγματικότητας και τους κινδύνους που αυτή μπορεί να επιφέρει στο εγγύς μέλλον.
Σίγουρα το πολιτικό περιβάλλον μετράει. Σίγουρα οι λεπτομέρειες μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Το πρόβλημα είναι, πως αν κανείς μείνει σ’αυτές, χάνει τη δυνατότητα να δει τη συγκεκριμένη εκλογή ως μέρος ενός γενικότερου φαινομένου. Ας δούμε όμως πόσο βαθειά μπορούμε να εξηγήσουμε αυτό που έγινε, χωρίς να πρέπει να μπούμε σ’αυτές τις λεπτομέρειες.
Τι μάθαμε λοιπόν από αυτές τις εκλογές; Μάθαμε, η ξαναθυμηθήκαμε τρία πράγματα. Πρώτον, οι άνθρωποι, ακόμη και στην Ιταλία που το πολιτικό σύστημα και μαζί του οι ιδεολογικές σταθερές που δημιουργησε, διαλύθηκαν το 1994, δεν σκέφτονται με λογική «ελάχιστης χωρικής διαφοράς». Δεν ψάχνουν να δουν ποιο ακριβώς είναι το κόμμα που βρίσκεται κοντύτερα στις πολιτικές τους προτιμήσεις. Σκέφτονται με όρους πιο συμπεριληπτικούς και πιο γενικούς. Σκέφτονται αν θα πάνε δεξιά ή αριστερά και αφού αποφασίσουν αυτό διαλέγουν το κόμμα, ή τον πολιτικό, που βρίσκουν πιο έτοιμο ή ικανό να κυβερνήσει. Αυτό το είδαμε ιδιαίτερα στη δεξιά ψήφο. Οι περισσότερες ψήφοι της Μελόνι δεν ήρθαν φυσικά από την αριστερά, ήρθαν από τους ψηφοφόρους του Σαλβίνι. Αυτός που έμοιαζε «έτοιμος από καιρό» να κυβερνήσει φανέρωσε το πόσο απείχε απ’ αυτήν την εικόνα μέσα από την στάση του στην πανδημία, αλλά και στον πόλεμο μετέπειτα. Η Μελόνι και στα δυο αυτά θέματα τήρησε τη στάση που πρέσβευε και ο μέσος ψηφοφόρος. Το χαμένο πολιτικό κεφάλαιο του ενός, η πολιτική ανέλιξη της άλλης. Όλα όμως εντός του ίδιου ιδεολογικού πεδίου. Πρώτα διαλέγουμε στρατόπεδο και εντός αυτού, την ομάδα που μας εμπνέει περισσότερο.
Το δεύτερο που μάθαμε είναι ότι η δεξιά προβληματίζεται πολύ λιγότερο για την ιδεολογική καθαρότητα σε σχέση με την αριστερά. Οι οποιεσδήποτε, και σίγουρα όχι αμελητέες, διάφορες μεταξύ των τριών κομμάτων δεν στάθηκαν στιγμή εμπόδιο στη σύναψη της εκλογικής συμμαχίας. Από την άλλη, αντίστοιχες διαφορές έκαναν από την αρχή σχεδόν απίθανο το σενάριο σύναψης αντίστοιχης συμμαχίας στην αριστερά. Και αν θα ήταν υπερβολικό να ζητήσουμε από τον Ρέντσι και τον Κόντε να κάτσουν στο ίδιο τραπέζι, η προσδοκώμενη αλλά τελικά μη ευδοκούμενη συμμαχία των δυο μεγαλύτερων κομμάτων της αριστεράς, φανερώνει αυτό που ίσως ήδη ξέραμε. Αυτοί οι συμψηφισμοί, με τους συμβιβασμούς που ενέχουν, είναι πιο δύσκολοι για έναν χώρο, στον οποίο τα κόμματα μπορεί να διαφέρουν πολλές φορές, όχι στην περιγραφή τους αλλά στο, ποια από τις λέξεις που τα περιγράφουν έρχεται πρώτη.
Και ερχόμαστε στο τρίτο μάθημα, αυτό στο οποίο περισσότερο όλα τ’ άλλα χρειάζεται να γνωρίζουμε και κάτι για την Ιταλική πολιτική. Και εδώ το ερώτημα, όσο και να είναι άβολο είναι αναπόφευκτο. Πόσο άραγε δυσάρεστο ήταν το εκλογικό αποτέλεσμα; Πόσο καλύτερα ή πόσο χειρότερα θα μπορούσαν να είναι τα πράγματα; Για να απαντήσουμε σ’ αυτό το ερώτημα, πρέπει να δούμε τον χάρτη και να αναρωτηθούμε: τι θα μπορούσε πιο εύκολα να αλλάξει; το κόκκινο του Δημοκρατικού Κόμματος να γίνει μπλε των φρατέλι ιτάλια, το μπλε να γίνει κόκκινο, ή το κίτρινο, το χρώμα των πέντε αστεριών, να γίνει κάτι άλλο; Την καλύτερη απάντηση, νομίζω, σ’ αυτήν την ερώτηση τη δίνει ένας, άλλος, παλαιότερος χάρτης, αυτός που δείχνει την ψήφο στο δημοψήφισμα για το πολίτευμα— το αντίστοιχο δικό μας του 1974—που έγινε στην Ιταλία το 1946 και οριακά κατέληξε στην κατάργηση της βασιλείας. Μια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο αρκεί για να τον δει κανείς. Μοιάζει αρκετά ο χάρτης με τον σημερινό, μόνο που μοιάζει από την ανάποδη. Και εδώ ερχόμαστε ίσως στο πιο παρεξηγημένο κόμμα της ιταλικής πολιτικής σκηνής, τα πέντε αστέρια. Τι θα περιμέναμε να γίνει αν ο Κόντε δεν είχε κάνει τόσο καλή εκστρατεία; Θα περιμέναμε αλήθεια, όπως στην περίπτωση της δεξιάς, που εξήγησα παραπάνω, ότι οι ψήφοι θα έμεναν εντός της αριστεράς; ‘Η, πολύ πιθανότερο σ’ αυτό που είναι ιστορικό προπύργιο της δεξιάς, το κίτρινο θα γινόταν μπλε; Γι αυτόν ακριβώς το λόγο, θα πρέπει να ξανασκεφτούμε το ρόλο που έπαιξαν τα 5 αστέρια σ’ αυτές τις εκλογές και κυρίως να ξαναθέσουμε στους εαυτούς μας το ερώτημα. Ποσό κακό ήταν άραγε το αποτέλεσμα; Σίγουρα πάντως ήταν καλύτερο από το πιο κοντινό εναλλακτικό σενάριο, την απόλυτη επικράτηση της Μελόνι σ’ όλη την επικράτεια. Ίσως να είναι ένα όχι τόσο άβολο συμπέρασμα για όσους πιστεύουν πως ό,τι αγγίζει τον λαϊκισμό δεν χαίρει περαιτέρω διάκρισης. Για εμάς τους υπόλοιπους, όμως, σίγουρα ανησυχητικό.
* Ο Ηλίας Ντίνας είναι Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο πανεπιστημιακό Ινστιτούτο της Φλωρεντίας και αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
«Ανάγκα και θεοί πείθονται» ή «ανάγκα δ` ουδέ θεοί μάχονται»: Ο αρχαίος λυρικός ποιητής Σιμωνίδης ο Κείος δεν θα μπορούσε να περιγράψει καλύτερα την ιστορική συμφωνία που επιτεύχθηκε ανάμεσα σε δύο εχθρούς-το Ισραήλ και τον Λίβανο, για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών ανάμεσα στις δύο χώρες. Η ανάγκη για εκμετάλλευση των τεράστιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου στα θαλάσσια σύνορα των δύο χωρών, παραμέρισε εχθρότητες δεκαετιών. Πρόκειται βέβαια απλώς για μια ενεργειακή συμμαχία μεταξύ δύο χωρών που τεχνικά εξακολουθούν να βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση. ( Η ανακωχή που υπογράφηκε το 2006 επέβαλε απλά μια κατάπαυση του πυρός και δεν συνιστά συνθήκη ειρήνης).
Η συμφωνία έφερε όμως αναγκαστικά, κοντά, και άλλους δύο ορκισμένους εχθρούς : Τις Ηνωμένες Πολιτείες και την φιλο-ιρανική Χεζμπολλά. Η συμφωνία επιτεύχθηκε άλλωστε με την μεσολάβηση επί δύο ολόκληρα χρόνια των Ηνωμένων Πολιτειών και τη συγκατάθεση της Χεζμπολλά, που ελέγχει τον νότιο Λίβανο και θα μπορούσε να την υπονομεύσει. Αρα, «στην ανάγκη ακόμη και οι θεοί υποχωρούν», όπως προφήτευε πριν δύο χιλιετίες ο Σιμωνίδης.
Βοήθεια στην Ευρώπη
Το ερώτημα βέβαια που απασχολεί την Ευρώπη και την Ελλάδα φυσικά, είναι «αν η ιστορική συμφωνία Ισραήλ-Λιβάνου θα βοηθήσει ώστε να κλείσει το ενεργειακό χάσμα της Ευρώπης», όπως διερωτάται η γερμανική Handelsblatt. «Το αέριο που παράγει ήδη το Ισραήλ από τα δύο πεδία Ταμάρ και Λεβιάθαν θα μπορούσε, μεσοπρόθεσμα, να αντικαταστήσει το 10 έως 15% του φυσικού αερίου που εισήγαγε η ΕΕ από τη Ρωσία», εκτιμά η ισραηλινή σύμβουλος για θέματα Ενέργειας,Τζίνα Κοέν.
Το Ισραήλ προμηθεύει σήμερα την Αίγυπτο με έξι έως επτά δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως. Μέρος αυτού υγροποιείται στα αιγυπτιακά εργοστάσια LNG και στη συνέχεια εξάγεται, μέσω των διεθνών αγορών. Η θαλάσσια περιοχή που καλύπτει η συμφωνία είναι πάνω από 860 τετραγωνικά χιλιόμετρα και περιλαμβάνει τα κοιτάσματα Καρίς και Κανά:Το πρώτο κοίτασμα είναι βασικό για το Ισραήλ και ήδη η Energean -ιδιοκτήτρια της περιοχής εξόρυξης- έχει ήδη αποστείλει πλωτή μονάδα αποθήκευσης και εκφόρτωσης. Το κοίτασμα Κανά είναι στον Λίβανο, που συνεργάζεται για την αξιοποίησή του με τη γαλλική TotalEnergies. Υπολογίζεται και τα δύο κοιτάσματα θα παράγουν ετησίως κάπου οκτώ δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου.
Αγωγός-ανάσα για την Ευρώπη
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει αντικειμενικά την προσπάθεια της Ευρώπης για την ενεργειακή απεξάρτηση από τη Ρωσία. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η τρέχουσα ενεργειακή κρίση στη Γηραιά Ηπειρο ανανεώνει το ενδιαφέρον της ΕΕ για αέριο από τη λεκάνη της ανατολικής Μεσογείου. Με την σύρραξη στην Ουκρανία να διαιωνίζεται και τις τιμές της ενέργειας να παραμένουν στα ύψη, έχει περισσότερο από ποτέ νόημα να κατασκευαστεί τελικά ο αγωγός Eastmed. Ακόμη και αν παραμένουν ανοικτά, κρίσιμα γεωπολιτικά ζητήματα. Όπως γράφει ο Λεονάρντο Μπελόντι, καθηγητής στο Luiss Business School στη Ρώμη, στο βιβλίο του «Gas and power » (Αέριο και εξουσία), «αν ο Eastmed ήταν αναγκαίος την εποχή που σχεδιάστηκε, σήμερα είναι πιο επιτακτική από ποτέ η κατασκευή του». Ο αγωγός μπορεί να κατασκευαστεί σε 4 χρόνια, μεταφέροντας δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα αερίου στην Ευρώπη.Θα ήταν επίσης κατάλληλος για τη μεταφορά υδρογόνου, καλύπτοντας τις ανάγκες της οικολογικής μετάβασης.
Η στάση της Ουάσιγκτον
Για την ιστορία να θυμήσουμε ότι η Ουάσιγκτον εξέπληξε τους εταίρους του EastMed λίγο πριν τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αποσύροντας απότομα την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών για τον αγωγό. Ο Λευκός Οίκος είχε υποστηρίξει ότι το έργο, ύψους 7 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ερχόταν σε αντίθεση με τους κλιματικούς στόχους των Ηνωμένων Πολιτειών. Αξίζει να σημειωθεί πάντως ότι μελέτη που είχε χρηματοδοτήσει η Ευρωπαική Ενωση το 2019, καθιστούσε σαφές ότι «το έργο του EastMed είναι τεχνικά εφικτό, οικονομικά βιώσιμο και εμπορικά ανταγωνιστικό». Η Τζίνα Κοέν, ειδική σε θέματα ενέργειας, τονίζει ότι ήταν λάθος της αμερικανικής κυβέρνησης να αποσύρει την υποστήριξή της από το σχέδιο του Eastmed , προβάλλοντας λόγους για μια ενδεχόμενη πολιτική ένταση στην ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ των χωρών της περιοχής. « Αν καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι η κατασκευή του αγωγού είναι οικονομικά, πολιτικά και γεωπολιτικά εφικτό, τότε είναι σίγουρα η ιδανική στιγμή για να ξεκινήσουν οι εργασίες για τον Eastmed», τονίζει η Τζίνα Κοέν.
Ελάχιστοι ειδικοί είχαν συμφωνήσει με το σκεπτικό του προέδρου Μπάιντεν, καθώς –αντικειμενικά συνιστούσε νίκη για την Τουρκία και ήττα για την Ελλάδα, αλλά και την Ευρώπη. «Με την ματαίωση της κατασκευής του αγωγού, η Αγκυρα πήρε ακριβώς αυτό που ήθελε. Να μην μείνει έξω από το έργο. Ο Ερντογάν, είχε υποστηρίξει άλλωστε σε ομιλία του στις 18 Ιανουαρίου, ότι «αν δεν κατασκευαστεί αγωγός μέσω Τουρκίας, το αέριο από τη Μεσόγειο δεν μπορεί να μεταφερθεί στην Ευρώπη».
Οι νέο-Οθωμανικές φιλοδοξίες
Η ματαίωση του αγωγού υποδαύλισε ακόμη περισσότερο την προκλητικότητα του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τις νέο-Οθωμανικές φιλοδοξίες του στην Μεσόγειο και στο Αιγαίο, προβάλλοντας το λεγόμενο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται άλλωστε, το παράνομο Τουρκο-Λιβυκό σύμφωνο, που όχι μόνο συνιστά κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου, αλλά «κόβοντας» κάθετα τη Μεσόγειο, εμποδίζει την κατασκευή του Eastmed.
Ταυτόχρονα, ο Ερντογάν φαίνεται να βρίσκει νέο ενεργειακό σύμμαχο, την Μόσχα. Ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν που πρόκειται να συναντηθεί σήμερα στο Καζακστάν με τον Τούρκο ομόλογό του, είπε ότι η Ρωσία θα μπορούσε να ανακατευθύνει τις προμήθειες φυσικού αερίου του Nord Stream προς τη Μαύρη Θάλασσα και να δημιουργήσει έναν σημαντικό κόμβο φυσικού αερίου για την Ευρώπη στην Τουρκία.
Ποιος και πώς σχεδίαζε να επαναφέρει τον πρόεδρο του ΛΑΟΣ στη ΝΔ
Πριν φύγει ο Γρηγόρης Δημητριάδης από το Μαξίμου είχε έτοιμο κόλπο γκρόσο για να διασπάσει τα άκρα της Δεξιάς και κυρίως να επιφέρει καίριο πλήγμα στον Κυριάκο Βελόπουλο που φαίνεται να συγκεντρώνει ένα αξιόλογο ποσοστό.
Συγκεκριμένα σχεδίαζε να επαναφέρει στην ΝΔ τον Γιώργο Καρατζαφέρη για να παίζει “μπάλα” κάθε μεσημέρι από το «Αρτ», το προσωπικό του τηλεοπτικό κανάλι και ως θυρωρός της “γαλάζιας πολυκατοικίας” να απευθύνεται στο ακροατήριο – ψηφοφόρους του Βελόπουλου με τους οποίους που επί χρόνια πορεύονταν “χέρι – χέρι” ο Καρατζαφέρης… Αν και μικρός ο Γρηγόρης ωστόσο θυμάται καλά πως ο παππούς και η γιαγιά του στα τέλη της δεκαετίας του 80 διεξήγαγαν ανορθόδοξο προεκλογικό πόλεμο κατά του Ανδρέα Παπανδρέου , έχοντας ως προμετωπίδα τον Καρατζαφέρη. Ήταν η εποχή που ο Καρατζαφέρης έγραφε εκπομπές υπέρ του Μητσοτάκη και με κασέτες τις έστελναν σε ολόκληρη την επικράτεια μέσω ταχυδρομείου.
Όμως το σατανικό σχέδιο Δημητριάδη όπως και πολλά άλλα παρέμειναν ημιτελή στις ντουλάπες του Μαξίμου από την στιγμή που εκείνος αποχώρησε από την κυβέρνηση.
Το ερώτημα είναι εάν επανακάμψει – έστω και παρασκηνιακά- στην κυβέρνηση ο Γρηγόρης Δημητριάδης. Προς το παρόν φαίνεται χλωμό έως και αδύνατον καθώς η συνέντευξη του Κυριάκου Μητσοτάκη στους New York Times απομάκρυνε ακόμη περισσότερο τον ανιψιό από τον θείο.
Κάπως έτσι γράφεται η ιστορία στα καμαρίνια της εξουσίας. Με ίντριγκες και πάθη. Με συνακροάσεις και παράπλευρες απώλειες…
Υπάρχει μια προϊούσα αποστασιοποίηση της ελληνικής κοινωνίας από τους πολιτικούς, τα κόμματα και τις πολιτικές προτάσεις που προβάλλονται ως τα κύρια διακυβεύματα της χώρας.
Ο κόσμος πιστεύει-καλώς ή κακώς, δεν ξέρω- πως το σύστημα εξουσίας δεν ενδιαφέρεται για την υπεράσπιση της κυριαρχίας της χώρας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων. Ότι έχει εγκαταλειφθεί στην αγωνιώδη προσπάθειά του να επιβιώσει. Ότι μια μικρή ελίτ λειτουργεί ως επιβήτορας της εξουσίας. Ότι η νομοθετική εξουσία έχει παραδοθεί στην εκτελεστική και η δικαστική είναι διεφθαρμένη, ότι τα πάντα γίνονται για έναν μικρό κύκλο στο κέντρο της πρωτεύουσας η οποία απομυζά την υπόλοιπη χώρα.
Η συνειδητοποίηση των παραπάνω μειώνει το πολιτικό ενδιαφέρον της κοινωνίας και οδηγεί ολοένα και περισσότερους Έλληνες πολίτες στην απόγνωση και στην απομάκρυνση από την πολιτική και τα κόμματα.
Και επειδή δεν θα έχει να εκφραστεί πολιτικά στις επερχόμενες εκλογές, το πιθανότερο είναι να απόσχει.
Αυτά τα έχουν αντιληφθεί κατεστημένα μέσα ενημέρωσης και προσωπικότητες του κέντρου και αρχίζουν να διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους σε σχετικά δημοσιεύματα. Μόνο που τα δημοσιεύματά τους απευθύνονται στους ίδιους. Διότι αυτός ο κόσμος έχει απομακρυνθεί από αυτά τα ΜΜΕ. Δεν τα διαβάζει και σε λίγο δεν θα τα παρακολουθεί. Διότι δεν αναζητούν την αιτία της δυσαρέσκειας για να την θεραπεύσουν. Τους ενοχλεί, μόνο, η δυσαρέσκεια.
Αρχίζει να διαφαίνεται ένα κενό πολιτικής.
Σε μικρούς κύκλους στην περιφέρεια, συνειδητοποιείται ολοένα και περισσότερο πως τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν δεν είναι αυτά που το πολιτικό σύστημα προτάσσει. Η περιφέρεια ερημώνει, τα παιδιά της δεν μπορούν να ζήσουν στον τόπο που μεγάλωσαν διότι η πολιτική που ακολουθείται είναι μια πολιτική, ακόμη, μεγαλύτερης συσσώρευσης της οικονομίας στην πρωτεύουσα.
Και επειδή οι άνθρωποι συγκεντρώνονται στους τόπους που βρίσκουν εργασία για να ζήσουν, υπάρχει, και θα συνεχιστεί, μια πληθυσμιακή ροή προς το λεκανοπέδιο. Θα δημιουργήσουμε, δηλαδή, μια χώρα με 8 εκατομμύρια κατοίκους στην πρωτεύουσα και με λατιφούντια, ή τσιφλίκια εκτός αυτής. Είναι αυτό το αναπτυξιακό πρότυπο της χώρας; Μπορεί να επιζήσουν, έτσι, οι πολίτες του ελληνικού κράτους; Θα διατηρηθεί η ακεραιότητα της χώρας όταν στις ακριτικές περιοχές δεν θα υπάρχουν άνθρωποι να την υπερασπίσουν, και να την υποστηρίξουν, με την παρουσία τους;
Η μόνη παραγωγική δραστηριότητα του ανθρώπου της επαρχίας θα γίνει η γεωργία. Και επειδή πολλοί νέοι εγκαταλείπουν τον τόπο τους για να βρουν δουλειά στην πρωτεύουσα, πουλούν τα κτήματά τους, τα αγοράζουν οι λίγοι που παραμένουν οι οποίοι έχουν, ήδη, μεγάλες εκτάσεις που θυμίζουν μεσαίωνα. Εποχή φεουδαρχίας.
Το πρόβλημα που θα αναδυθεί στις περιοχές αυτές είναι ότι δεν θα βρίσκονται εργατικά χέρια. Ένα μεγάλο ποσοστό από όσους ξένους ήρθαν στην χώρα τα προηγούμενα χρόνια και έκαναν τις αγροτικές ή άλλες δουλειές τις οποίες απέφευγαν οι Έλληνες, έχουν εγκαταλείψει την Ελλάδα για καλύτερα μεροκάματα στο εξωτερικό.
Άρα, το φαινόμενο που παρατηρείται έχεις τις εξής διαστάσεις:
Υπερσυγκέντρωση επενδύσεων και ανθρώπινου δυναμικού στην πρωτεύουσα. Εγκατάλειψη της περιφέρειας. Μεγάλες γεωργικές ιδιοκτησίες στην επαρχία. Έλλειψη εργατικών χεριών.
Το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα δεν διακρίνεται για την προνοητικότητά του. Ούτε για την μακροχρόνια οργάνωσή του. Οι ομάδες που συγκροτούν τα πολιτικά κόμματα σκέφτονται, μόνο, την κατάληψη της εξουσίας και την συνέχιση της διατήρησής της με την επανεκλογή τους.
Και εδώ αρχίζουν τα προβλήματα. Η σημερινή δυναμική των πραγμάτων, που συντελείται μηχανικά διότι όλο το σύστημα έτσι συνήθισε να λειτουργεί, μπορεί να είναι βιώσιμη ή θα οδηγήσει σε τρομερά αδιέξοδα; Και σ αυτό το ερώτημα δεν απαντά κανείς.
Το πιθανότερο είναι ότι πάμε σε αδιέξοδο. Και κανείς δεν είναι διατεθειμένος ούτε να το σκεφθεί, ούτε να το αντιμετωπίσει.
Και εδώ αναδεικνύεται η ανάγκη μιας νέας πολιτικής.
Αλλά νέα πολιτική δεν μπορεί να διαμορφώσει ο άνθρωπος που ζει στην καθημερινότητα της πρωτεύουσας, δεν έχει γνώση της πραγματικότητας στην επαρχία και θεωρεί ότι αυτό που ζει είναι η αιώνια κανονικότητα.
Σε αυτό το σημείο αρχίζουμε και προβληματιζόμαστε για το δέον γενέσθαι. Για να σωθεί και η περιφέρεια της χώρας αλλά και η πρωτεύουσά της.
Οι δυνατότητες της χώρας για συγκέντρωση πληθυσμού στην πρωτεύουσα έχουν περάσει, προ πολλού, τις αντοχές της. Πρέπει να αρχίσει μια αντίστροφη τακτική.
Να αναζητηθούν τρόποι που πληθυσμός από το λεκανοπέδιο θα φύγει για τις άλλες περιοχές της Ελλάδας.
Και επειδή οι πληθυσμιακές συσπειρώσεις συμβαίνουν, όπως είπαμε, σε περιοχές που υπάρχει εργασία και ένα επίπεδο ζωής, τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν είναι υποδομές και επενδύσεις στην περιφέρεια και όχι στην Αθήνα. Δυστυχώς, το ακριβώς αντίθετο συμβαίνει.
Και το ερώτημα είναι γιατί;
Αυτοί οι απλοί συλλογισμοί μας οδήγησαν στην διατύπωση ορισμένων σκέψεων που μπορεί να προβληματίσουν κάποιες κοινωνικές ομάδες οι οποίες με την πίεση που θα ασκούν, ίσως, αντιστρέψουν την καταστροφική πορεία.
Είναι η άποψή μας για το αθηναϊκό κράτος το οποίο απομυζά την ελληνική περιφέρεια. Είναι η πολιτική μας.
Η θέση αυτή παρά τις αντιδράσεις που προκαλεί, είναι ενωτική. Θέλει να αντιμετωπίζεται ο λαός ισότιμα. Να μην υπάρχει διάκριση κέντρου περιφέρειας. Θέλει να βοηθήσει την πρωτεύουσα να βγει από τον φαύλο κύκλο δημιουργίας υποδομών που δεν ικανοποιούν τις ανάγκες των κατοίκων της, συνεχίζουν να δημιουργούνται νέες, προσελκύουν νέους κατοίκους, άρα χρειάζονται νέες υποδομές και ούτω καθεξής μέχρις ότου ολόκληρος ο ελληνικός πληθυσμός συγκεντρωθεί στην Αθήνα.
Και ύστερα;
Ύστερα, θα έχουμε φτιάξει μια τρύπα στο νερό.
Θα σας πω, τελειώνοντας δύο μικρές ιστορίες.
Νεαρός δημοσιογράφος είχα πάει στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 70 στον Έβρο, συμμετέχοντας σε μια αποστολή που συνόδευε σε επίσκεψή του έναν υπουργό.
Τότε το μόνο μέσο ενημέρωσης ήταν η εφημερίδα. Σε ένα διάλειμμα της δουλειάς μας μπήκαμε σε ένα κατάστημα που πουλούσε εφημερίδες. Ζητήσαμε να αγοράσουμε και ο νεαρός μας έδειξε χθεσινές. Του είπαμε, σημερινές δεν έχεις; Μας κοίταξε περίεργα και μας είπε: Σήμερα ήρθαν.
Όσοι δεν καταλάβατε, οι εφημερίδες στους κατοίκους, ενός νομού, που φυλάνε τα σύνορα της χώρας έφθαναν την επομένη από την έκδοσή τους.
Αυτοί οι άνθρωποι θέλουν σεβασμό. Ο τρόπος που αντιμετωπίζονται από το αθηναϊκό κράτος είναι περιφρονητικός.
Και κάτι ακόμη που μου το θύμισε φίλος στρατηγός:
Υπάρχει ένα μέρος στον Έβρο, στο τριεθνές. Το λένε Πινέζα.
Όταν κάποτε ο Τσίπρας επισκέφθηκε τον Έβρο ο συγγραφέας του λόγου του του έβαλε να πει το εξής εύστοχο: Και η Πινέζα χρειάζεται για να κρατάει τον χάρτη.
Αν θέλετε να υπάρχει η Πινέζα που θα κρατάει τον χάρτη, αλλάξτε πολιτική. Μην κουράζεστε και μην αγανακτείτε όταν ακούτε περί αθηναϊκού κράτους που πρέπει να γίνει ελληνικό.
Γιατί αν πέσει η Πινέζα, θα πέσει και ο χάρτης. Σκεφτείτε αυτά που σας γράφω. Μην αντιδράτε μηχανικά.