Αρχική Blog Σελίδα 1808

Foreign Affairs: Η στρατηγική Μπάιντεν οδηγεί σε παντοτινό πόλεμο

0

Τον κώδωνα του κινδύνου κρούει το Foreign Affairs για την τακτική που ακολουθεί η κυβέρνηση των ΗΠΑ απέναντι στην Ρωσία.

ΟΑμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία μέσω διαπραγματεύσεων. Αλλά η κυβέρνησή του έχει λάβει λίγα – αν όχι καθόλου – μέτρα για τη δημιουργία μιας διπλωματικής διαδικασίας, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα τέτοιο αποτέλεσμα, σημειώνει σε ανάλυσή του το Foreign Affairs.

Ενισχυμένες από τις ουκρανικές επιτυχίες στο πεδίο της μάχης και τρομοκρατημένες από τις ρωσικές θηριωδίες, οι ΗΠΑ φαίνεται να δεσμεύονται να συνεχίσουν την τρέχουσα προσέγγισή τους, βοηθώντας την Ουκρανία να ανακαταλάβει όσο το δυνατόν περισσότερα εδάφη, χωρίς να προκαλέσει έναν ευρύτερο πόλεμο.

Αδύνατο να δεχθεί τους όρους ΗΠΑ και G-7 ο Πούτιν

Το «mantra» στην Ουάσιγκτον είναι να υποστηρίξει το Κίεβο «για όσο χρειαστεί» και να αποκλείσει, τουλάχιστον προς το παρόν, πρακτικά βήματα προς τη διπλωματία.

Το συγκεκριμένο μήνυμα ενισχύθηκε αυτή την εβδομάδα, όταν 30 Δημοκρατικοί στη Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ δημοσίευσαν επιστολή με την οποία προέτρεπαν την κυβέρνηση Μπάιντεν να επιδιώξει απευθείας διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα, μόνο και μόνο για να την αποσύρουν μια μέρα αργότερα, εν μέσω της αναμενόμενης κατακραυγής.

Στην πραγματικότητα, οι ΗΠΑ και οι εταίροι τους της G-7 έχουν ήδη προτείνει μια ειρηνευτική συμφωνία. Αλλά οι όροι αυτής της συμφωνίας μοιάζουν με όρους για την παράδοση της Ρωσίας: Το Κίεβο ανακτά όλα τα εδάφη του, λαμβάνει αποζημιώσεις από τη Μόσχα και υπογράφει συμφωνίες ασφαλείας με δυτικές χώρες.

Απαραίτητες οι διπλωματικές διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα

Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα ήταν πράγματι ιδανικό, αποκαθιστώντας τον έλεγχο της Ουκρανίας στα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορά της, ενισχύοντας τη διεθνή τάξη και τιμωρώντας τη Ρωσία – αλλά είναι επίσης απίθανο.

Δίνοντας το μήνυμα ότι μια απόλυτη ουκρανική νίκη είναι το επιθυμητό τελικό «παιχνίδι» των ΗΠΑ, χωρίς να καταβάλλεται συντονισμένη προσπάθεια προετοιμασίας για μελλοντικές διπλωματικές διαπραγματεύσεις, θα μπορούσε να οδηγήσει είτε σε μια επικίνδυνη κλιμάκωση, είτε σε παράταση της σύγκρουσης επ’ αόριστον, τονίζει το Foreign Affairs.

Θα ήταν πρόωρο να πιέσουμε για κάποια συγκεκριμένη συμφωνία ή ακόμη και για απευθείας διαπραγματεύσεις σήμερα. Αλλά, θέτοντας τώρα τις βάσεις για αυτές τις διαπραγματεύσεις, οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τους Ουκρανούς εταίρους τους και τους συμμάχους τους, θα μπορούσαν να ελαχιστοποιήσουν τον κίνδυνο αυτών των επικίνδυνων αποτελεσμάτων και να συμβάλουν στη χάραξη μιας πορείας προς τον τερματισμό του πολέμου.

Μέγιστοι στόχοι, ελάχιστες πιθανότητες

Στις 11 Οκτωβρίου, μετά τις επιθέσεις που πραγματοποίησε η Ρωσία σε μη στρατιωτικές υποδομές σε ολόκληρη την Ουκρανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους της G-7 εξέδωσαν μια δήλωση, στην οποία ανέφεραν πώς πιστεύουν ότι θα εξελιχθεί ο πόλεμος.

«Θα συνεχίσουμε να παρέχουμε οικονομική, ανθρωπιστική, στρατιωτική, διπλωματική και νομική υποστήριξη και θα σταθούμε σταθερά στο πλευρό της Ουκρανίας για όσο διάστημα χρειαστεί», ανέφεραν οι ηγέτες της G-7, προσθέτοντας ότι το Κίεβο έχει το δικαίωμα «να ανακτήσει τον πλήρη έλεγχο του ουκρανικού εδάφους εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της χώρας».

Η G-7 απαίτησε επίσης από την Ρωσία «να σταματήσει όλες τις εχθροπραξίες και να αποσύρει αμέσως, πλήρως και άνευ όρων, όλα τα στρατεύματα και τον στρατιωτικό εξοπλισμό της από την Ουκρανία», συμπεριλαμβανομένων, κατά πάσα πιθανότητα, όχι μόνο των περιοχών που κατέλαβε φέτος, αλλά και των ουκρανικών εδαφών που ελέγχει η Μόσχα από το 2014.

Και τέλος, η ομάδα των ισχυρών του κόσμου δεσμεύτηκε να υποστηρίξει τις ουκρανικές προσπάθειες για την επίτευξη μιας «δίκαιης ειρήνης», η οποία θα πρέπει να περιλαμβάνει: «Σεβασμό της προστασίας της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, διασφάλιση της ικανότητας της Ουκρανίας να αμυνθεί στο μέλλον, διασφάλιση της ανάκαμψης και της ανοικοδόμησης της Ουκρανίας, και με κεφάλαια από την Ρωσία, επιδίωξη απόδοσης ευθυνών για τα ρωσικά εγκλήματα κατά τη διάρκεια του πολέμου».

Οι όροι Δύσης-Ουκρανίας θα φέρουν αντίθετα αποτελέσματα

Όλα αυτά είναι ηθικά και νομικά δικαιολογημένα. Θα μπορούσε επίσης να γίνουν εφικτά, χάρη στην εκπληκτικά χαμηλή απόδοση της Ρωσίας στον πόλεμο. Αλλά υπάρχουν σοβαροί λόγοι να αμφιβάλλουμε – σημειώνει το Foreign Affairs – ότι η Ουκρανία και οι δυτικοί υποστηρικτές της μπορούν να αναγκάσουν τον στρατό της Ρωσίας να εγκαταλείψει όλα τα ουκρανικά εδάφη που κατέχει σήμερα και, στη συνέχεια, να πείσουν τη Μόσχα να συμμορφωθεί με τους όρους ειρήνης του νικητή.

Πρώτον, η Ρωσία μπορεί να επιλέξει να κλιμακώσει παρά να συνθηκολογήσει στο πεδίο της μάχης.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι εταίροι της στην G-7 φαίνεται να πιστεύουν ότι η Μόσχα θα αποδεχθεί την πλήρη εδαφική απώλεια, χωρίς να προκαλέσει έναν ευρύτερο πόλεμο ή να χρησιμοποιήσει όπλα μαζικής καταστροφής.

Πυρηνικά: Άλλο Νίξον, άλλο Πούτιν

Είναι σίγουρα πιθανό ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντίμιρ Πούτιν, να μπλοφάρει όταν απειλεί με χρήση πυρηνικών όπλων. Αλλά σε αντίθεση με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον, ο οποίος ασπάστηκε τη «θεωρία του τρελού» για τον πυρηνικό εκφοβισμό στην αντιπαράθεσή του με τους Βορειοβιετναμέζους, η οποία έλαβε χώρα χιλιάδες μίλια μακριά από την Αμερική, ο Πούτιν μάχεται γι’ αυτό που ισχυρίζεται ότι είναι το έδαφος της ίδιας της Ρωσίας.

Το διακύβευμα είναι επομένως πολύ υψηλότερο. Εάν οι συμβατικές του δυνάμεις κατατροπώνονται, ο Πούτιν θα μπορούσε να επιστρατεύσει το τεράστιο οπλοστάσιο μη στρατηγικών πυρηνικών όπλων που διαθέτει εναντίον των ουκρανικών δυνάμεων ή κυβερνητικών στόχων.

Η χρήση πυρηνικών όπλων μπορεί να φαίνεται μάταιη ή ακόμη και αυτοκαταστροφική, αλλά κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου το ΝΑΤΟ οραματιζόταν τη χρήση τους για να αντισταθμίσει τα συμβατικά μειονεκτήματά του έναντι του Συμφώνου της Βαρσοβίας.

Ο Πούτιν θα μπορούσε επίσης να δοκιμάσει ή να χρησιμοποιήσει ένα πυρηνικό όπλο μακριά από το πεδίο της μάχης, για να επιδείξει την αποφασιστικότητά του και την προθυμία του να χρησιμοποιήσει περισσότερα από αυτά στο μέλλον.

Ακόμη και αν δεν υπάρξει πυρηνική επίθεση, ο κίνδυνος άμεσης σύγκρουσης μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας – και ο συνακόλουθος κίνδυνος μιας στρατηγικής πυρηνικής ανταλλαγής – θα παραμείνει υψηλός και ενδεχομένως θα αυξηθεί όσο διαρκεί ο πόλεμος.

Σε μια στιγμή απελπισίας, η Ρωσία θα μπορούσε να επιχειρήσει να αντιστρέψει την πορεία του πολέμου, προσπαθώντας να σταματήσει τη ροή των δυτικών όπλων που επιτρέπει στην Ουκρανία να συνεχίσει να πολεμά.

Θα επιδεινωθεί η θέση της Ουκρανίας

Δεύτερον, η Ουκρανία μπορεί να μην είναι σε θέση να διατηρήσει τον σημερινό ρυθμό εδαφικών κερδών της.

Η δήλωση της G-7 φαίνεται να υποθέτει ότι ο χρόνος είναι με το μέρος της Ουκρανίας και ότι η Ρωσία δεν θα μπορέσει να ανακάμψει από τις στρατιωτικές της οπισθοδρομήσεις. Αυτό μπορεί να είναι αλήθεια.

Εξάλλου, η Ουκρανία έχει σημειώσει σημαντικά κέρδη στις αντεπιθέσεις της τους τελευταίους δύο μήνες, ο ρωσικός στρατός έχει δυσκολευτεί σχεδόν σε όλες τις επιχειρήσεις του καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, ενώ οι προσπάθειες επιστράτευσης της Μόσχας έχουν ταλαιπωρηθεί από προβλήματα, συμπεριλαμβανομένης της φυγής πολλών ανδρών σε στρατεύσιμη ηλικία από τη χώρα. Επιπλέον, η Ρωσία παραμένει υπό βαριές οικονομικές κυρώσεις, που θα μπορούσαν να δυσχεράνουν τη συνέχιση του πολέμου.

Ωστόσο, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι η Ουκρανία θα μπορέσει να ανακτήσει όλα τα διεθνώς αναγνωρισμένα εδάφη της. Η επιστράτευση της Ρωσίας ήταν ένα χάος, αλλά θα μπορούσε τελικά να δημιουργήσει μια πολύ μεγαλύτερη δύναμη.

Ο ανεπαρκής αριθμός στρατευμάτων ήταν ίσως η μεγαλύτερη αδυναμία του ρωσικού στρατού, αφήνοντάς τον ανίκανο να υπερασπιστεί μια γραμμή μετώπου, που εκτείνεται σε περισσότερα από εξακόσια μίλια.

Μια μεγαλύτερη ρωσική πολεμική δύναμη θα μπορούσε να αναγκάσει την Ουκρανία να εντείνει τις δικές της προσπάθειες επιστράτευσης, παρόλο που αντιμετώπισε προκλήσεις με την κατάταξη κατά το τελευταίο κύμα στρατολόγησης.

Τέλος, η Ρωσία μπορεί να μην παραιτηθεί, ακόμη και αν αναγκαστεί να αποσυρθεί από το ουκρανικό έδαφος. Η τρέχουσα προσέγγιση των ΗΠΑ και της G-7 προϋποθέτει ότι η εδαφική απώλεια θα αναγκάσει τον Πούτιν να συνειδητοποιήσει ότι δεν μπορεί να επιτύχει τους στόχους του στρατιωτικά – ή ότι θα φθείρει τον ρωσικό στρατό σε σημείο που δεν θα μπορεί να συνεχίσει να πολεμά.

Τίποτα δεν αποκλείει νέα ρωσική εισβολή στο μέλλον

Αλλά ακόμη και μια νίκη, που θα επιστρέψει όλη την Ουκρανία στα χέρια του Κιέβου, δεν θα εξαλείψει όλες τις στρατιωτικές δυνατότητες της Ρωσίας. Μια τέτοια νίκη θα κατέστρεφε πιθανότατα τις χερσαίες δυνάμεις της Ρωσίας, αλλά η Μόσχα θα διατηρούσε ένα μεγάλο απόθεμα πυραύλων, άφθονο πυροβολικό και τρομερά αεροπορικά και ναυτικά μέσα.

Και επειδή η Ρωσία και η Ουκρανία μοιράζονται μακρά χερσαία σύνορα, η Μόσχα θα ήταν σε θέση να αμφισβητήσει μια ουκρανική νίκη για τα επόμενα χρόνια, έχοντας αρκετό χρόνο για να επανεξοπλιστεί και να ανασυνταχθεί ο ρωσικός στρατός, προκειμένου τελικά να εισβάλει ξανά.

Για το λόγο αυτό, η εδαφική νίκη θα πρέπει να συνδυαστεί με μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου. Η δήλωση της G-7 προβλέπει ότι η Ρωσία θα συναινέσει στον πλήρη έλεγχο της Ουκρανίας επί των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της και θα συμφωνήσει επίσημα να μην αμφισβητήσει αυτό το νέο status quo.

Αλλά η σημερινή ηγεσία της Ρωσίας είναι εξαιρετικά απίθανο να συμφωνήσει σε τέτοιους όρους, ειδικά αν αυτοί περιλαμβάνουν την παραχώρηση της Κριμαίας.

Ως εκ τούτου, όπως υποστήριξε ο Andriy Zagorodnyuk, πρώην υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, μιώντας στο Foreign Affairs, το Κίεβο θα χρειαζόταν πιθανότατα αλλαγή καθεστώτος στη Μόσχα εκτός από τη νίκη στο πεδίο της μάχης, για να αποφύγει να ζει υπό τη συνεχή απειλή μιας νέας εισβολής.

Και παρά τις αυξανόμενες – και κατανοητές – εκκλήσεις από το Κίεβο προς την Ουάσιγκτον και τους συμμάχους της, να επιδιώξουν την εκδίωξη του Πούτιν, η κυβέρνηση Μπάιντεν απέφυγε επιμελώς να το ενστερνιστεί αυτό ως στόχο του πολέμου.

Η Ουκρανία θα υποφέρει περισσότερο από έναν πόλεμο επ’ αόριστον

Εκτός από την αλλαγή καθεστώτος, οι πιθανές μελλοντικές προοπτικές, δεδομένων των σημερινών πολιτικών της Ουκρανίας, των ΗΠΑ και των συμμάχων, είναι είτε η ρωσική κλιμάκωση, όπως προαναφέρθηκε, είτε μια σύγκρουση αόριστης διάρκειας.

Ένας παρατεταμένος πόλεμος θα μπορούσε να ωφελήσει την Ουάσιγκτον στο βαθμό που αποδυναμώνει τη Μόσχα και την αναγκάζει να περιορίσει τις φιλοδοξίες της αλλού.

Αλλά ένας πόλεμος που θα παραταθεί θα είχε επίσης σημαντικά μειονεκτήματα για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα συνέχιζε να καταναλώνει στρατιωτικούς και οικονομικούς πόρους, καθώς και το χρόνο και την ενέργεια των Αμερικανών πολιτικών, μειώνοντας την ικανότητα της Ουάσιγκτον να θέσει σε προτεραιότητα τον μακροπρόθεσμο στρατηγικό ανταγωνισμό με την Κίνα.

Μια παρατεταμένη σύγκρουση πιθανότατα θα διατηρούσε επίσης το βαθύ πάγωμα των αμερικανορωσικών σχέσεων, θέτοντας ενδεχομένως σε κίνδυνο τη συνεργασία μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας σε θέματα παγκόσμιας σημασίας, όπως ο έλεγχος των εξοπλισμών.

Ένας μακροχρόνιος πόλεμος θα διαταράξει επίσης την παγκόσμια οικονομία. Οι σημαντικότεροι εμπορικοί εταίροι και σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ευρώπη θα πληγούν περισσότερο, κυρίως λόγω των υψηλότερων τιμών της ενέργειας.

Και, φυσικά, η χώρα που θα υπέφερε περισσότερο – από την άποψη των χαμένων ζωών, της καταστροφής των υποδομών και της οικονομικής καταστροφής – είναι η Ουκρανία.

Τα Νέα

Κ. Χολέβας: Ποιο είναι το νόημα των εθνικών επετείων στην εποχή μας;

1

Λέω ΝΑΙ στην επέτειο του ΟΧΙ. Λέω Ναι στην αξία του Έθνους, στην εθνική ταυτότητα και στην καλή γνώσης της Ιστορίας.

Λέω Όχι στον νέο Οθωμανισμό των γειτόνων μας και γιορτάζω τις εθνικές επετείους για να θυμίσω σε κάθε πιθανό επιδρομέα ότι εδώ κατοικεί ένας λαός που ξέρει να αμύνεται «περί πάτρης».

Λέω Ναι στη διπλή επέτειο και στους συμβολισμούς της. Θυμάμαι ότι στις 26 Οκτωβρίου 1912 συνθηκολόγησε ο Ταχσίν Πασάς και παρέδωσε τη Θεσσαλονίκη στον Ελληνικό Στρατό, ανήμερα της εορτής του πολιούχου Αγίου Δημητρίου. Και βάζω τη σημαία στο μπαλκόνι για όλο το εορταστικό τριήμερο.

Λέω Ναι στη σωστή διδασκαλία της Ιστορίας στα σχολεία. Για να μην δηλώνουν τα παιδιά μας στην τηλεόραση ότι σαν σήμερα πολεμήσαμε τους Τούρκους.

Λέω ναι στην ιστορική μνήμη. Για να θυμόμαστε ότι το 1940 η Ελλάς μόνη πολέμησε και ταπείνωσε τον Μουσολίνι, όταν οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες είχαν υποκύψει ή είχαν ηττηθεί ή είχαν – ακόμη χειρότερα- προσχωρήσει στον Άξονα.

Λέω Ναι στις μαθητικές παρελάσεις, διότι είναι ένας φόρος τιμής προς τους αγώνες της νεολαίας μας. Διότι μας θυμίζουν τη συμμετοχή αγοριών και κοριτσιών σε κάθε πανεθνική προσπάθεια. Λέω Όχι στις παρερμηνείες περί των παρελάσεων, διότι το έθιμο αυτό  συνδέεται με τις Αλησμόνητες Πατρίδες. Υπάρχει φωτογραφία με τον Άγιο Χρυσόστομο Σμύρνης να δέχεται τον χαιρετισμό μαθητικής παρέλασης στη Σμύρνη το 1920. Όποιος θέλει να καταργήσει τις μαθητικές παρελάσεις προσβάλλει τη μνήμη του Μικρασιατικού Ελληνισμού.

Λέω Ναι στα Όχι του Ελληνισμού. Διότι το ΟΧΙ του 1940 έρχεται από μακρυά. Συνεχίζει το Μολών Λαβέ του Λεωνίδα, την αγέρωχη απάντηση του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, το ΟΧΙ των Μεσολογγιτών του 1826. Και μας θυμίζει ότι ο Ελληνισμός κατεγράφη στη παγκόσμια Ιστορία για τα ΟΧΙ του.

Λέω Ναι στις Εθνικές Επετείους, διότι πιστεύω ότι οι προφήτες του εθνομηδενισμού  και της κατάργησης των Εθνών θα διαψεύδονται καθημερινά. Τα έθνη, τα εθνικά κράτη, η εθνική συνείδηση είναι αξίες και θεσμοί που έχουν μέλλον και μάλιστα εγγυώνται την καλύτερη λειτουργία της δημοκρατίας.

Λέω Ναι στον εορτασμό των Εθνικών Επετείων, διότι μας υπενθυμίζουν την αξία της εθνικής ενότητας και τη ζημιά που προκαλεί ο Διχασμός.

Λέω Ναι στην 28η Οκτωβρίου και λέω Όχι στις φωνές που προτείνουν άλλες ημερομηνίες για τον Πανελλήνιο εορτασμό. Η ιδέα να εορτάζεται μόνο η 12η Οκτωβρίου του 1944, διότι τότε απελευθερώθηκε η Αθήνα, είναι ανιστόρητη και τοπικιστική. Πρώτον, διότι επί Κατοχής ήδη οι Έλληνες γιόρταζαν την 28η Οκτωβρίου παρά την αντίθεση των Ιταλογερμανών. Και δεύτερον διότι Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα. Η Θεσσαλονίκη απελευθερώθηκε δύο εβδομάδες αργότερα και η Κρήτη οκτώ μήνες μετά την Αθήνα!

Γιορτάζω και ξαναδιαβάζω τις ιστορικές μαρτυρίες. Και θυμάμαι πόσο βοήθησε το Έλληνα στρατιώτη η πίστη στην Παναγία, η οποία προσεβλήθη από τον τορπιλισμό της ΕΛΛΗΣ στην Τήνο. Και ξαναδιαβάζω τα εμπνευσμένα κείμενα του τότε Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χρυσάνθου Φιλιππίδη. Του Αρχιεπισκόπου που αγωνίσθηκε πρώτα στην Τραπεζούντα του Πόντου και στη συνέχεια είπε τρία συνεχόμενα ΟΧΙ στους Γερμανούς εισβολείς.

Γιορτάζω τις Εθνικές Επετείους διότι τιμώ τους νεκρούς μας!

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 29.10.2022

Αθηναϊσμός

9

Δημήτρης Μάρτος
Αθηναϊσμός: Ιδεολογική, πολιτική και γεωγραφική μορφοποίηση της δυτικής κυριαρχίας στους κόσμους του ελληνισμού
Εκδόσεις Γόρδιος, Αθήνα 2015

Βιβλιοκρισία του Γιώργου Ρακκά

Τι είναι ο αθηναϊσμός; Το βιβλίο του Δημήτρη Μάρτου, που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Γόρδιος, συμβάλλει καθοριστικά στο να διαλευκάνουμε μια μείζονα παθογένεια που κληροδότησε η δυτική αποικιοκρατία στο ελεύθερο ελληνικό κράτος: Τον χωροταξικό του υδροκεφαλισμό, ο οποίος σήμερα έχει ξεπεράσει κάθε ιστορικό προηγούμενο, συγκεντρώνοντας περίπου το 50% του πληθυσμού της χώρας και το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικοκοινωνικής της δραστηριότητας στο… 3% του εδάφους της.

Είναι μια συζήτηση που την οφείλουμε πρώτα απ’ όλα στο μέλλον αυτής της χώρας και αυτού του λαού, καθώς η υπερανάπτυξη της Αθήνας αποτελεί τον πιο καθοριστικό παράγοντα που καθιστά μη βιώσιμη την ελληνική πολιτεία, κοινωνία και οικονομία: Από τη σκοπιά των ανθρώπινων συστημάτων, δεν υπάρχει κανένας οργανισμός ο οποίος να επιβίωσε μεσοπρόθεσμα συντηρώντας τέτοιον βαθμό υπερσυγκέντρωσης στο εσωτερικό του – η έκταση και η ένταση του οποίου θυμίζει τις βαρυτικές διαδικασίες που συγκροτούν τις… μαύρες τρύπες στο σύμπαν.

Αυτό αντιπροσωπεύει και η Αθήνα ως προς το νεοελληνικό κράτος, από την πρώτη στιγμή που επιλέχθηκε να γίνει η πρωτεύουσά του. Ο Μάρτος αναλύει με διεξοδικό τρόπο πως αυτή η επιλογή δεν ήταν αθώα, ούτε εξέφραζε την ελεύθερη βούληση των Ελλήνων της άρτι απελευθερωμένης μικρής επικράτειας: Είναι χαρακτηριστικό ότι, ακόμα και αυτά τα «κόμματα της προστασίας», μαζί με σύσσωμο τον Τύπο της εποχής, αλλά και την κοινή γνώμη, επιθυμούσαν να τοποθετηθεί ένα διοικητικό κέντρο περί τον Ισθμό της Κορίνθου. Προσωρινώς, μάλιστα, καθώς πίστευαν ότι πολύ σύντομα θα ξεκινήσει ένας νέος κύκλων αγώνων, ο οποίος θα ολοκληρώσει το εθνικοαπελευθερωτικό εγχείρημα με την πολιτική αποκατάσταση του ελληνισμού στα όρια της επικράτειας του ύστερου βυζαντινού κράτους, που καταλύθηκε σταδιακά από τους Τούρκους, και με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη.

Εκείνοι που θα επιβάλουν την επιλογή της Αθήνας θα είναι οι Βαυαροί, στο πλαίσιο ενός κολοσσιαίου προγράμματος διαμόρφωσης όχι μόνον της χωροταξίας και των θεσμών του νέου κράτους, αλλά, βαθύτερα, της ιδεολογίας του. Αυτοί θα επιβάλουν μια νέα εθνική αφήγηση χρησιμοποιώντας ως κύριο υλικό της τον γερμανικό νεοκλασικισμό.
Αυτή η «από τα πάνω και από τα έξω», ολοκληρωτικά κατασκευασμένη, εθνική αφήγηση, θα συγκρουστεί μετωπικά με την πλατιά λαϊκή αντίληψη που διαμορφώθηκε μέσα στο κίνημα της παιδευτικής και υλικής αναγέννησης του ελληνισμού, το οποίο κορυφώνεται κατά τα τέλη του 19ου αιώνα.

Ο Μάρτος διακρίνει δύο εθνολογικά υλικά – όπως τα ονομάζει.

Το κατασκευασμένο έθνος της αποικίας
Το πρώτο είναι της βαυαροκρατίας, που προκρίνει την κεντρικότητα της Αθήνας: στηρίζεται σ’ έναν φιλελληνισμό, που «ιδεατοποιεί» την εικόνα της αρχαίας Ελλάδας –η κλασική αρχαιότητα ως φετιχισμός του Γερμανικού Ελληνισμού (Deutche Hellinismus) –για να την αντιπαραβάλει με τις πραγματικότητες του υπόδουλου ελληνισμού: Τάχα νήπιος, βυθισμένος στο σκότος της Ανατολής, βουτηγμένος στις προλήψεις και την αμάθεια, ιδανικός –υποτίθεται– για να εκπαιδευτεί στις αρετές του ορθού λόγου από την «πατρίδα της ψυχρής λογικής» (sic!). Αποκτώντας σχεδόν ιεραποστολικές διαστάσεις, η αντίληψη που επιβάλλει η βαυαροκρατία πραγματοποιεί μια γιγαντιαία αντιστροφή:

Θα απαλλοτριώσει την ελληνική αρχαιότητα από τους ιστορικούς της εκφραστές, τους Έλληνες, που τη φέρουν μέσα στην ταυτότητά τους μετασχηματισμένη και διαμεσολαβημένη από τους αιώνες της μεσαιωνικής εξέλιξης (Βυζάντιο), καθώς και από την οθωμανοκρατία, για να την εγκιβωτίσει στον ουρανό των καθαρών εννοιών. Θα τη μεταλλάξει αποφασιστικά σε μια διεστραμμένη εκδοχή όπου κυριαρχεί ο εργαλειακός λόγος και το ψυχρό κάλλος, για να την επιστρέψει στον ελληνισμό ως θεωρία που συστηματοποιεί τις αποικιακές αντιλήψεις περί του πολιτισμικά κατώτερου γηγενή αγρίου, και του Γερμανού επιπολιτιστή.
Οι Βαυαροί θα επιλέξουν την Αθήνα –τι πιο ταιριαστό για κεντρικό σύμβολο αυτού του νέου, μικρού κρατιδίου–, πρότυπο ευρωπαϊκού νεοκλασικιστικού επιπολιτισμού λόγω της Ακρόπολης, ως χωροταξική έκφραση αυτής της νέας κατασκευασμένης εθνικής αφήγησης. Και θα μεταμορφώσουν μια αγροτική πόλη 10.000-12.000 ανθρώπων (αρχές 19ου αιώνα) σε πρωτεύουσα-κέντρο του νέου βασιλείου.

Το έθνος ως ιστορικό υποκείμενο της ελληνικής αναγέννησης: μια εναλλακτική, μη δυτική νεωτερικότητα;

Το πρόγραμμα της βαυαροκρατίας εκβιάζει την ιστορική και κοινωνική εξέλιξη του ελληνικού χώρου: οι πραγματικότητες που θα ξεπηδήσουν μέσα από την πνευματική και υλική αναγέννηση του νεώτερου ελληνισμού θα είναι ριζικά διαφορετικές, τείνοντας να διαμορφώσουν ένα εναλλακτικό εθνοσύστημα [ή «εθνολογικό υλικό», όπως το αποκαλεί ο Μάρτος]. Η ελληνική «επανάσταση της μανιφακτούρας», δηλαδή η θεαματική επέκταση της βιοτεχνικής παραγωγής, του εμπορίου και της ελληνικής μαστορικής, που θα συμβεί κατά το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, συγκροτεί τις δραστηριότητες του ελληνισμού σ’ ένα πολυκεντρικό δίκτυο, το οποίο διαχέεται στην οθωμανική επικράτεια, πηγαία και αυθόρμητα, δημιουργώντας, αρχικά, τις προϋποθέσεις για την εθναφύπνιση όλων των υπόδουλων λαών της περιοχής. Ο ορθόδοξος Βαλκάνιος κατακτητής έμπορος θα είναι Έλληνας ή θα ελληνίζει και, αν υπάρχει ένα πολιτικό σχέδιο που συνδέεται οργανικά με τις πραγματικότητές του, αυτό θα είναι της Βαλκανικής Κοινοπολιτείας του Ρήγα Φεραίου.

Ο Ρήγας θα οραματιστεί την υποκατάσταση της οθωμανικής Αυτοκρατορίας εκσυγχρονίζοντας την παράδοση της βυζαντινής κοινοπολιτείας, μπολιάζοντάς την με ιδέες δημοκρατικού ομοσπονδισμού: η μέριμνά του να οργανώσει εναλλακτικά τον βαλκανικό χώρο δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη συγκρότηση ενός διακριτού νεωτερικού κοσμοσυστήματος – μη δυτικού, και μη αποικιακού.

Η αντίθεση μεταξύ των δύο «αφηγήσεων», τις οποίες αναλύει ο Μάρτος δεν είναι μόνον πνευματική/πολιτιστική: είναι υλική και γεωπολιτική, καθώς μια τέτοια εξέλιξη στρέφεται ενάντια στα συμφέροντα όλων των Μεγάλων Δυνάμεων. Και ιδίως της Αγγλίας, όπου ήδη από τις τελευταίες δεκαετίες του 18ου αιώνα βλέπει στην ισχυροποίηση του ελληνικού εμπορίου έναν εν δυνάμει ανταγωνιστή που θα ανταγωνιστεί την αυτοκρατορία στην πρόθεσή της να επιβάλει μονοπώλιο. Και θα ενσαρκωθεί καθ’ όλη την διάρκεια της βαυαροκρατίας ως πραγματική σύγκρουση, καθώς με αιχμή το ζήτημα της τύχης των παλαιών πολεμιστών, τις εκκλησιαστικές/εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις που εισηγούνται, όπως και της σκληρής φορολογίας που επιβάλλουν, θα ξεσπάσουν εκατοντάδες εξεγέρσεις σε όλο τον ελεύθερο ελλαδικό χώρο –μέχρι την επανάσταση του 1843.
Η επιλογή, επομένως, της Αθήνας ως πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους –ενός κράτους το οποίο μάλλον «ελληνίζει» παρά είναι ελληνικό, εξυπηρετεί ακριβώς αυτό το σχέδιο: Mιας φτωχής πλην τίμιας Ελλάδας προορισμένης να λειτουργήσει στον διεθνή καταμερισμό ως μια μικρή χώρα-μουσείο της κλασικής αρχαιότητας, με τον τρόπο μάλιστα που την αντιλαμβάνονταν οι ίδιοι οι Δυτικοί!

Οι κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες αυτής της επιλογής θα είναι τεράστιες: Στην πραγματικότητα, θα θεμελιώσουν τον πολιτικό βίο του νεότευκτου κράτους πάνω σε μια παρασιτική κοινωνική και οικονομική βάση. Η Αθήνα θα διογκωθεί τεχνητά ως διοικητικό-πολιτικό κέντρο και το σύστημα κοινωνικής εξουσίας που θα εγκαθιδρυθεί θα περιλαμβάνει κατ’ εξοχήν ραντιέρηδες (οικοπεδούχους της πρωτεύουσας), μεταπράτες, πολιτικούς διαμεσολαβητές και πελάτες του αποικιακού συστήματος διακυβέρνησης. Η πρωτεύουσα-πρότυπο θα θεσπιστεί εξαρχής ως παράσιτο, πάνω και έξω από τις πραγματικότητες του νέου ελληνισμού. Η επέκταση της Αθήνας θα πραγματοποιηθεί εις βάρος των υπόλοιπων αστικών κέντρων του ελεύθερου κρατιδίου (με πολύ κλασικό παράδειγμα τη Σύρο) και θα λειτουργήσει έκτοτε ως μηχανή παρασιτισμού.

Εξ ου και η άρρηκτη σχέση που διατηρεί το σύστημα-Αθήνα με τη χρεοκρατία, τη χρησιμοποίηση του δανεισμού ως μέσου κατίσχυσης των ξένων δυνάμεων πάνω στη χώρα. Δεν είναι μόνο ότι η… πτώχευση του ελληνικού κράτους θα επισυμβεί… πριν την κήρυξη της ανεξαρτησίας του (1827). Είναι και ότι, όπως μας λέει ο Μάρτος, οι ανάγκες χρηματοδότησης του εκτεταμένου προγράμματος συγκρότησης του κράτους των Αθηνών και ανάπλασης της πρωτεύουσας, υπό τα σχέδια των Σάουμπερτ και Κλεάνθη, θα καλυφθούν διά του εκτεταμένου, επαχθούς δανεισμού, ο οποίος θα οδηγήσει και σε μια νέα χρεοκοπία, στις αρχές της δεκαετίας του 1840. Έκτοτε, κάθε φορά που το ελληνικό κράτος κηρύσσει πτώχευση –και δεν είναι λίγες οι φορές που θα το πράξει αυτό μέσα σε διάστημα εκατόν ογδόντα χρόνων– η στρεβλή επέκταση της Αθήνας θα αποτελεί έναν από τους κατ’ εξοχήν παράγοντες της χρεοκοπίας. Μήπως αυτό δεν θα συμβεί κατά τη δεκαετία του 2000, με την ψευδομεγάλη ιδέα της Ολυμπιάδας και τον περαιτέρω γιγαντισμό της Αθήνας, που θα τελεσιδικήσει για την εξ ολοκλήρου παρασιτική πραγματικότητα της ύστερης Αθήνας;

Η ανάλυση του Μάρτου είναι βαθιά, ουσιαστικά πρόκειται για μια γενεαλογία του αθηναϊκού υδροκεφαλισμού, ενώ την ίδια στιγμή αποκαλύπτει τις άρρηκτες σχέσεις του με κεντρικά διαχρονικά προβλήματα που θα αντιμετωπίσει ο ελληνισμός καθ’ όλη τη διάρκεια του ελεύθερού του βίου: Τόσο την ενσωμάτωσή του στα δίκτυα της αποικιοκρατίας, όσο και τον εσωτερικό παρασιτισμό/μεταπρατισμό της ελληνικής κοινωνίας – συνθήκες που οι Έλληνες θα προσπαθήσουν να αποτινάξουν μέσα στους δύο τελευταίους αιώνες, δίχως αυτές οι προσπάθειες να ευοδωθούν ποτέ.
Ταυτόχρονα με τον αθηναϊσμό, επίσης, ο Μάρτος αποκαλύπτει σε όλη τους την έκταση την πραγματική-ιστορική καταγωγή όλων των εθνομηδενιστικών μυθευμάτων τα οποία σήμερα κυριαρχούν σε πανεπιστήμια, σχολεία και υπουργεία, υπαγορεύοντας τη σύγχρονη, κυρίαρχη αφήγηση, που εξέφρασαν κράτος και άρχουσες τάξεις κατά την ύστερη μεταπολίτευση. Έτσι, ο Μάρτος, μέσα από την πολυετή, επίπονη έρευνά του, μας βοηθάει να κατανοήσουμε με πλήθως παραπομπών σε ιστορικές πηγές και πορίσματα –και όχι «στον αέρα», όπως αρέσκεται ο Λιάκος και οι συν αυτώ– ότι, στην πραγματικότητα, η θεωρία περί «κρατικής κατασκευής της εθνικής αφήγησης» είχε την εντελώς αντίστροφη λειτουργία από αυτήν την οποία ισχυρίζεται ο εθνομηδενισμός.
Όντως, το νεότευκτο ελληνικό κράτος κατασκεύασε μια εθνική αφήγηση, που ήταν ριζικά διαφορετική από την ταυτοτική πραγματικότητα του υπόδουλου λαού, καθώς και ριζικά συγκρουόμενη με την ίδια την ιστορική πραγματικότητα. Μόνο που αυτή δεν ήταν εθνική, αλλά αποικιακή – ήταν η αντίληψη της ολοκληρωτικής ιστορικής ασυνέχειας του ελληνισμού, την οποία επέβαλαν οι ξένοι «επιπολιτιστές» μας, εξυπηρετώντας δικές τους γεωπολιτικές, υλικές, και πνευματικές ανάγκες! Αν, δηλαδή, κατασκευάστηκε κάτι από το ελληνικό κρατίδιο του 1832, αυτό ήταν η αντίληψη της ριζικής αποξένωσης του ελληνικού λαού από την ίδια του την ιστορία, συνεπικουρούμενη από σύνδρομα καχεξίας και κατωτερότητας απέναντι στη Δύση. Την καταγωγική μήτρα, δηλαδή, όλων των ψευδοθεωριών που ενάμιση αιώνα μετά θα προβάλουν ο Λιάκος, η Μαρία Ρεπούση και η Χριστίνα Κουλούρη ως καινοφανείς. Ας αφήσουν, επομένως, τον Γκέλνερ, τον Άντερσον και τους άλλους Δυτικούς θεωρητικούς της εθνικής ταυτότητας ως κατασκευής στην άκρη, διότι, αν έχουν κάποια εφαρμογή στην ελληνική ιστορία του 19ου αιώνα, αυτή όχι μόνον αμφισβητεί τους ισχυρισμούς τους, αλλά και αποκαλύπτει την καταγωγική τους μήτρα: Το ότι οι άνθρωποι αυτοί είναι «his master’s voice» και διακινούν επί της ουσίας αποικιακά στερεότυπα κατασκευασμένα προ 150ετίας.

Μιλώντας με ριζικό τρόπο για τον παρασιτισμό και τον αθηναϊκό υδροκεφαλισμό, αποκαλύπτοντας την ιστορική πορεία της «γερμανικής ανωτερότητας» και της άνισης σχέσης που αυτή κατασκεύασε στον τόπο μας, καθώς και… αποδομώντας τους αποδομητές, η σκέψη του Δημήτρη Μάρτου σαφέστατα ανοίγει νέους ορίζοντες, συμβάλλοντας έτσι καίρια και αποφασιστικά στη συγκρότηση μιας νέας αντίληψης, αυτής του 21ου αιώνα: Μια αυθεντικά ελληνική και ριζικά αντιαποικιακή θεωρία, που θα μας επιτρέψει να τοποθετήσουμε τα υπαρξιακά προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ο ελληνισμός στις πραγματικές ιστορικές τους διαστάσεις.
Αυτή είναι η κύρια πλευρά του νέου του βιβλίου και εκεί θα πρέπει να σταθούμε περισσότερο. Και όχι σε μια τάση, δευτερεύουσα, που ενυπάρχει στο έργο του, να αναδείξει τον αθηναϊσμό σε πασπαρτού ερμηνεία, ικανή να διαλευκάνει δύο και πλέον αιώνες καημού της ρωμιοσύνης. Μια τάση, αναπόφευκτη ίσως, για έναν στοχαστή που πρωτοπορεί στον κλάδο της ιστορικής-κοινωνικής χωροταξίας, έξω μάλιστα από το πανεπιστήμιο, ενώ τριγύρω του πληθαίνει μια βαβέλ ψευδοεπιστημοσύνης γραφειοκρατών, που «μουρμουρίζουν σπασμένες σκέψεις σε ξένες γλώσσες».

Εντούτοις, ακόμα και αυτή η τάση παρακινεί σε συζήτηση. Και είναι ευκαιρία ίσως να θίξουμε ορισμένα από τα ζητήματα που προκύπτουν από ορισμένες θέσεις-συμπεράσματα του Δημήτρη Μάρτου.

Πρώτον: Η ερμηνεία της νεώτερης ελληνικής αναγέννησης ως εξ ολοκλήρου ελληνοβαλκανικής –με τον ελληνισμό να αποτελεί όχι μόνον ενεργό ιστορικό υποκείμενο, αλλά και να λειτουργεί ως εκσυγχρονιστική ιδεολογία για τα ανώτερα στρώματα των υπόδουλων Σλάβων, τρανή απόδειξη η ελληνοφιλία και η ελληνομάθεια τους. Ωστόσο, πολύ σύντομα θα αρχίσουν να επανέρχονται εκ νέου τάσεις εθνικών διαχωρισμών, οι οποίοι είναι υπαρκτοί και ανιχνεύονται ήδη από την εποχή του ύστερου Βυζαντίου. Οι δυνάμεις της αποικιοκρατίας δεν θα επινοήσουν, αλλά θα τροφοδοτήσουν και θα ενισχύσουν αυτές τις τάσεις, ώστε να αποδυναμώσουν μια κοινή βαλκανική προοπτική, που εκ των πραγμάτων θα έθετε σοβαρά προσκόμματα στην περιφερειακή τους ηγεμονία. Η επιτυχία της στρατηγικής τους, εξ άλλου, κρίθηκε στο ότι βασίστηκε ακριβώς σε υπαρκτές πραγματικότητες, τις οποίες κατέστησε κυρίαρχες, ως συνήθως συμβαίνει.

Η διάκριση που θα πρέπει να γίνει είναι λεπτή: Η βαλκανική διάσταση της νεοελληνικής αναγέννησης δεν θα πρέπει ούτε να υποτιμάται, ούτε να υπερτονίζεται. Και το ίδιο ισχύει για την επίδραση της αποικιοκρατίας πάνω στην εθνική αφύπνιση των λαών της βαλκανικής: Όντως, από τη μια πλευρά, η εθνοκρατική πολιτική συγκρότηση υπήρξε θεμελιωδώς ασύμβατη με την πολυεθνική πραγματικότητα των Βαλκανίων. Και ως προς αυτό, η σύλληψη του Ρήγα Φεραίου για μια εναλλακτική, νεωτερική πολιτική συγκρότηση, που εκσυγχρόνιζε την παράδοση της βυζαντινής κοινοπολιτείας, μπολιάζοντάς τη με τη λογική του δημοκρατικού ομοσπονδισμού, υπήρξε απολύτως συμβατή με τις ιδιαίτερες βαλκανικές πραγματικότητες.
Εντούτοις, το «Σχέδιο της Χάρτας» δεν θα ευοδωθεί. Ακόμα και ο ίδιος ο Ρήγας, όταν θα προσπαθήσει να υλοποιήσει το επαναστατικό του σχέδιο, θα στραφεί προς τους Σουλιώτες και τους Μανιάτες –διότι, προφανώς, η δυνατότητα μιας παμβαλκανικής επανάστασης υπήρξε εξαιρετικά ατροφική. Και το ίδιο θα συμβεί με το σχέδιο της Φιλικής Εταιρείας, για μια παμβαλκανική επανάσταση εναντίον της Πύλης, το 1821: Η ιδέα αποδεικνύεται πρόωρη, ενώ η υλοποίηση μορφών βαλκανικής συνεργασίας θα έλθει… έναν αιώνα αργότερα, αφότου προηγηθεί ένα αρχικό ξεκαθάρισμα λογαριασμών με αντικείμενο το Μακεδονικό, και θα είναι εξαιρετικά βραχύβια, όπως θα φανεί με το ξέσπασμα του Δεύτερου Βαλκανικού Πολέμου.

Δεύτερον: Η σχέση του αθηναϊσμού με τη Μεγάλη Ιδέα. H μαγνητική-αλλοτριωτική έλξη του αθηναϊσμού υπήρξε άραγε τόσο μεγάλη ώστε κατάφερε να απορροφήσει σχεδόν αυτόματα τον Κωλέττη, που επαναδιατύπωσε το αίτημα της ελληνικής επανάστασης για την αποκατάσταση του ελληνισμού στα όρια της ύστερης βυζαντινής αυτοκρατορίας με όρους στρατηγικής ενός ανεξάρτητου πλέον κράτους; Που αλλοτρίωσε τον Βενιζέλο αφ’ ης στιγμής εγκατέλειψε την Κρήτη για την πρωτεύουσα του νεοελληνικού κράτους; Η ιστορική πραγματικότητα μάλλον υπήρξε πιο πολύπλοκη απ’ όσο μπορεί να την αποτυπώσει το δίπολο αθηναϊσμός/πολυκεντρικότητα, έτσι όπως τίθεται από τον Δημήτρη Μάρτο.
Ο αθηναϊσμός υπήρξε μια τάση, που διαποτίζει τις άρχουσες τάξεις της χώρας –ενίοτε κυρίαρχη. Δεν ήταν όμως ανεξάρτητη από τους πολιτικούς και κοινωνικούς συσχετισμούς, δηλαδή από την εσωτερική διαπάλη που χαρακτήρισε την ελληνική κοινωνία πάνω στα κεντρικά ζητήματα που την απασχόλησαν και που είχε άλλοτε πολιτισμική και άλλοτε κοινωνική χροιά. Έτσι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η επανάσταση του 1843 έθεσε το πλαίσιο αμφισβήτησης της βαυαροκρατίας, της νεοκλασικιστικής εθνικής αφήγησης και του αθηναϊσμού, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για τη διατύπωση της Μεγάλης Ιδέας από τον Κωλέττη. Το αν αυτή, πολύ γρήγορα, διατυπώθηκε με όρους στρατηγικής, που θα έπρεπε να υλοποιήσει το κράτος των Αθηνών, είναι κάτι λίγο ως πολύ αναπόφευκτο: Ποιο κράτος θα αναλάβει να εφαρμόσει το αίτημα διεύρυνσης της ελληνικής επικράτειας στα όρια της δραστηριότητας του ελληνισμού, αν όχι το συγκεκριμένο ελληνικό κράτος, έτσι όπως υπήρχε; Υπήρχε άλλη δυνατότητα; Θα μπορούσε να υλοποιηθεί τότε οργανώνοντας τη μεταφορά της πρωτεύουσας;

Με τον ίδιον τρόπο, ήταν η Κρητική Επανάσταση και ο Ελευθέριος Βενιζέλος που λειτούργησαν ως δύναμη ανανέωσης ενός αποτελματωμένου από την ήττα του 1897 πνευματικού και πολιτικού κόσμου. Μια δύναμη που ήρθε «απ’ έξω», όντως εκφράζοντας τις δυνατότητες ενός καταπιεσμένου πολυκεντρισμού. Και συγκρούστηκε με το αθηναϊκό κατεστημένο γύρω από το όραμα αστικού εκσυγχρονισμού/εθνικής αποκατάστασης που διατύπωσε. Μάλιστα, δεν δίστασε να εγκαταλείψει την Αθήνα κατά τον εθνικό διχασμό και να εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη, ανταποκρινόμενος στο αίτημα του κινήματος Εθνικής Άμυνας. Με την άνοδο στη Θεσσαλονίκη, η αντίθεση με τον αθηναϊσμό προσλαμβάνει και χωροταξική διάσταση – παράδοξο που ο Δημήτρης Μάρτος δεν το υπογραμμίζει, χρεώνοντας στον Ελευθέριο Βενιζέλο διολίσθηση στον αθηναϊσμό, από τη στιγμή που εγκαταλείπει την Κρήτη.

Κοινώς: Η ύπαρξη, η επίδραση και η κυριαρχία του αθηναϊσμού στους κόλπους των αρχουσών τάξεων είναι αδιαμφισβήτητη. Ωστόσο, αυτό δεν αρκεί για να θεωρήσουμε πως ολάκερη η πολιτική ιστορία δύο αιώνων του ελληνικού κράτους είναι «μια νύχτα του αθηναϊσμού όπου όλες οι αγελάδες είναι μαύρες».

Υπήρξαν πολλές συγκυρίες, όπου η κινητοποίηση των μαζών προς την κατεύθυνση της συνέχειας του επαναστατικού προτάγματος που διατύπωσε το 1821, έθετε ντε φάκτο σε αμφισβήτηση, ή ακόμα και σε κίνδυνο, την κεντρικότητα της Αθήνας, όλα τα ντόπια συμφέροντα που ήταν δεμένα με αυτή, καθώς και εκείνα των Μεγάλων Δυνάμεων. Και είναι λάθος να παραγνωρίζουμε αυτές τις στιγμές κρίνοντάς τες εκ των υστέρων για την αποτυχία τους.

Τέλος, υπάρχει επίσης ένας άδικος, κατά την άποψη του γράφοντος, τρόπος, με τον οποίον αντιμετωπίζεται ο Σεφέρης στο πλαίσιο του σχήματος περί αθηναϊσμού. Ο Σεφέρης στηλιτεύεται από τον συγγραφέα του Αθηναϊσμού ότι «ιδεατοποίησε» τη Μεγάλη Ιδέα, καλώντας, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, να τη μεταστρέψουμε από αίτημα εδαφικής αποκατάστασης, σε αίτημα πνευματικής εμβάθυνσης. Και ότι επεξεργάστηκε αυτή την «ιδεατοποίηση» με τους όρους μιας νέας αθηναϊκής ιδεολογίας. Να ήταν άραγε αθηναϊστής ο Σεφέρης, που έγραψε με τόσο πάθος για τον ελληνισμό της Κύπρου –καταγγέλοντας μάλιστα τις αθηναϊκές ελίτ για τις πράξεις και τις παραλήψεις τους; Ή μήπως ένας αθηναϊστής μπορούσε να εκφράσει τόσο ανάγλυφα και χαρακτηριστικά τον εκφυλισμό και τον ξεπεσμό των εξόριστων στο Κάιρο πολιτικών ελίτ της αθήνας; Και πώς συμβαδίζει με τον Αθηναϊσμό η αποκατάσταση του Θεόφιλου, τα έργα του οποίου αναδεικνύουν μια αμιγώς αντιαθηναϊκή θεματολογία; Ή μήπως αρκεί το γεγονός ότι ο Σεφέρης κριτικάρει έναν ορισμένο επαρχιωτισμό της περιφέρειας για την απόρριψη του Θεόφιλου;

Εν τέλει, η ανάγνωση του Αθηναϊσμού κατέληξε προσκομίζοντας στον γράφοντα μια βεβαιότητα και μια αναρώτηση: Βεβαιότητα, ότι η ανάλυση του Δημήτρη Μάρτου για τη σχέση βαυαροκρατίας, αποικιοκρατίας, κοινωνικού-οικονομικού παρασιτισμού, κεντρικότητας της Αθήνας και αθηναϊκής έξης των ελληνικών αρχουσών τάξεων (ιδιαίτερα της κύριας, μεταπρατικής τους συνιστώσας) είναι καίρια και αποφασιστική. Συμβάλλει τα μάλα τόσο στην επαναδιατύπωση της εθνικής μας αυτογνωσίας με όρους του 21ου αιώνα, φωτίζοντας ταυτόχρονα τον δρόμο για να αντιμετωπίσουμε, διαχρονικά, θεμελιώδη προβλήματα του ελληνισμού, που πλέον τον απειλούν με εξαφάνιση ή θανάσιμη συρρίκνωση, ίσως και στον αιώνα που διανύουμε.

Και αναρώτηση, διότι είναι κρίμα μια πολύ καίρια, ουσιαστική, ριζική ως προς τις διαπιστώσεις και τα προτάγματα που φέρει μέσα της η ανάλυση, να κινδυνεύει να θεωρηθεί πως αναδεικνύει τον αθηναϊσμό ως το αποκλειστικό κλειδί ερμηνείας του καημού της Ρωμιοσύνης, κατά τους δύο τελευταίους αιώνες. Πρωταρχική παράμετρος, ναι, καθότι ο ρόλος της είναι καίριος. Αλλά, δυστυχώς, όχι η μόνη.

Άρδην τ. 104, Μάρτιος-Μάιος 2016

CNN: Θα τα παρατήσει ο στρατός του Πούτιν; – Τα μαθήματα που διδάσκει η Ιστορία

0

Τι είναι αυτό που κάνει έναν στρατό να χάνει τη θέλησή του να πολεμήσει; Και με ποιους τρόπους θα μπορούσε αυτό να ισχύσει και για τις ρωσικές δυνάμεις στην Ουκρανία;

Τι είναι αυτό που κάνει έναν στρατό να χάνει τη θέλησή του να πολεμήσει; Και με ποιους τρόπους θα μπορούσε αυτό να ισχύσει και για τις ρωσικές δυνάμεις στην Ουκρανία;

Αυτά είναι τα ερωτήματα που έθεσε το CNN σε βετεράνους πολέμου και στρατιωτικούς ιστορικούς.

Τα ρωσικά στρατεύματα είναι πιθανό να πλησιάζουν σε έναν γκρεμό, δήλωσε ο Τζεφ ΜακΚόσλαντ, βετεράνος του Πολέμου του Κόλπου και επισκέπτης καθηγητής Διεθνών Σπουδών για την Ασφάλεια στο Κολέγιο Ντίκινσον της Πενσιλβάνια.

Ο ίδιος υποστηρίζει ότι είναι πλέον σαφές πως ο ρωσικός στρατός δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένος και εκπαιδευμένος καθώς και ότι οι στρατιώτες έχουν χάσει σε πολλές περιπτώσεις τη θέλησή τους να πολεμήσουν.

«Ο φόβος και ο πανικός μεταδίδονται περισσότερο και από την Covid», λέει ο ΜακΚόσλαντ.

Οι πηγές του φόβου και του πανικού ποικίλουν, αλλά τόσο ο ΜακΚόσλαντ όσο και άλλοι ιστορικοί υποστηρίζουν ότι καθ’ όλη την ιστορία των πολέμων, υπάρχουν τουλάχιστον τρεις λόγοι που ένας στρατός χάνει τη θέλησή του να πολεμήσει:

Χάνουν την πίστη στον σκοπό τους

O ΜακΚόσλαντ έχει δει με τα ίδια του τα μάτια έναν κουρασμένο στρατό να χάνει τη θέλησή του να πολεμήσει.

Όπως λέει ο ίδιος, διοικούσε ένα τάγμα κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κόλπου το 1990-1991 και είδε τόσους πολλούς Ιρακινούς στρατιώτες να παραδίδονται, που η μονάδα του δεν είχε χώρο για όλους τους αιχμαλώτους. Κατέληξαν μάλιστα να τους δίνουν νερό και να τους δείχνουν τον δρόμο προς τα πίσω.

Ένα πιο πρόσφατο παράδειγμα ήταν εκείνο του Αφγανιστάν.

Εν μέσω της απόσυρσης του αμερικανικού στρατού από τη χώρα το 2021, ο Εθνικός Στρατός του Αφγανιστάν κατέρρευσε. Επέτρεψαν στους Ταλιμπάν να πάρουν γρήγορα τον έλεγχο, παρ’ όλο που οι ΗΠΑ είχαν επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια στην εκπαίδευσή τους.

Εάν ρωτούσε κανείς έναν Αφγανό στρατιώτη γιατί πολεμάει, θα απαντούσε ότι το κάνει για να πληρωθεί.

Φαίνεται λοιπόν ότι ο αφγανικός στρατός δεν είχε πίστη στον σκοπό για τον οποίο πολεμούσε, σε αντίθεση με τους μαχητές των Ταλιμπάν.

Χάνουν την πίστη στους ηγέτες τους

Κάθε πόλεμος έχει και κάποιες αντιπροσωπευτικές εικόνες και το ίδιο ισχύει και για την περίπτωση της Ουκρανίας. Κάποιες μάλιστα από αυτές τις εικόνες υπογραμμίζουν έντονα την αντίθεση μεταξύ του Ρώσου πρόεδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και του Ουκρανού ομολόγου του Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Πρόσφατες φωτογραφίες του Πούτιν τον δείχνουν να φοράει κοστούμι και να κάθεται μόνος του στην κεφαλή ενός πολύ μακριού τραπεζιού σε ένα αποστειρωμένο δωμάτιο με κάποιον στρατηγό ή άλλον αξιωματούχο να βρίσκεται στην άλλη πλευρά. Η περιγραφή αυτών των φωτογραφιών θα μπορούσε κάλλιστα να είναι: «Παρανοϊκός και απομονωμένος δικτάτορας εν δράσει».

Οι φωτογραφίες του Ζελένσκι, από την άλλη, τον δείχνουν να στέκεται μαζί με τους συμβούλους του στο Κίεβο τη νύχτα και να δεσμεύεται να μην εγκαταλείψει την πόλη παρ’ όλο που ο ίδιος και η οικογένειά του κινδυνεύουν.

Άλλες φωτογραφίες τον δείχνουν ταλαιπωρημένο και αξύριστο, να αγκαλιάζεται με στρατιώτες στην πρώτη γραμμή.

Χάνουν την υποστήριξη της χώρας τους

Η δυσαρέσκεια που επικρατεί μεταξύ των Ρώσων πολιτών θα μπορούσε να επεκταθεί και στον στρατό, αναφέρει ο ειδικός σε στρατιωτικά ζητήματα, Καρλ φον Κλάουσερβιτς, προσθέτοντας ότι υπάρχουν ήδη τέτοια σημάδια καθώς χιλιάδες άνδρες εγκαταλείπουν τη Ρωσία προκειμένου να μην επιστρατευθούν.

Όπως όλα δείχνουν, ο παράγοντας του ζήλου φαίνεται να είναι προς όφελος των Ουκρανών.

Οι άνδρες και οι γυναίκες του στρατού τους γνωρίζουν για τι πράγμα πολεμούν.

«Το κίνητρο των Ουκρανών αποτελεί ίσως την πιο ισχυρή κινητήρια δύναμη που μπορεί να έχει ένας στρατιώτης – την υπεράσπιση της χώρας, των οικογενειών και των σπιτιών τους», λέει ο ΜακΚόσλαντ.

Το μεγάλο ερώτημα για τους Ρώσους τον χειμώνα

Πολλοί Ρώσοι στρατιώτες ανακαλύπτουν αυτό που συνειδητοποίησαν και κάποιοι Αμερικανοί στρατιώτες στο Βιετνάμ – ότι πολεμούν για ένα ψέμα.

Ο Τζον Κέρι, ένας βετεράνος του Βιετνάμ και αργότερα γερουσιαστής που στράφηκε ενάντια στον πόλεμο, κατά τη διάρκεια μιας ακρόασης στο Κογκρέσο το 1971, δήλωσε τα εξής:

«Πώς ζητάς από κάποιον να γίνει ο τελευταίος που θα πεθάνει για ένα λάθος;»

Αυτό είναι ένα ερώτημα που ίσως αρχίσει να στοιχειώνει τους Ρώσους στρατιώτες στην Ουκρανία αυτό τον χειμώνα. Αν ο Πούτιν δεν τους δώσει μια ικανοποιητική απάντηση που να τους πείσει ότι αξίζει να συνεχίσουν να πολεμούν, είναι πιθανό να αρχίσουν να εγκαταλείπουν μαζικά τη μάχη.

Και μια παγωμένη νύχτα του χειμώνα, όταν δεν θα ακούγονται κάλαντα αλλά ο ρόγχος ανθρώπων που πεθαίνουν, τότε οι Ρώσοι στρατιώτες ίσως ρωτήσουν ο ένας τον άλλον:

«Πώς ζητάς από κάποιον να γίνει ο τελευταίος που θα πεθάνει για ένα λάθος;»

Πηγή: CNN, Καθημερινή

Χάρης Λυκοβίτης: ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΟΥ ΑΘΗΝΑΪΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΡΑΚΜΗ

4
του Χάρη Λυκοβίτη

Πως η αθηναϊκή ιδεολογία και ο αθηνοκεντρισμός καταστρέφουν την Ελλάδα.-

Ως πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας η Θεσσαλονίκη είχε και παραείχε πολιτιστική διείσδυση σε όλα τα Βαλκάνια. Ως πόλη του Βυζαντίου παλαιότερα επίσης, πολύ μεγάλη μάλιστα.
Στο ελληνικό κράτος, το οποίο είναι συγκεντρωτικό και βαθιά απολίτιστο δεν υπάρχει ούτε μια πόλη σε όλη την επικράτεια που να έχει πολιτιστική διείσδυση. Ούτε η Αθήνα έχει πολιτιστική διείσδυση πέραν των ελληνικών συνόρων.
Ποιά είναι η νεοελληνική αθηναϊκή πολιτισμική συνεισφορά που ξεπερνά τα σύνορα; Σουβλάκι, τζατζίκι και μπουζούκι; Και ολίγη υπερχρέωση-κλεψιά στο ταξί, στο εστιατόριο κλπ.
Αφήνω κατά μέρος πως είναι σχετικά προβληματικό σε ένα κράτος όπου η πολιτική του τάξη είναι βαθιά αντιδημοκρατική, εξαρχής εθισμένη στην κλεπτοκρατία και στην εξυπήρέτηση ξένων συμφερόντων και επομένως εχθρική απέναντι στον πολιτισμό, να μιλάμε για πολιτισμό μιας πόλης ή και της ίδιας της χώρας συνολικά. Δεν υπάρχει κάτι τέτοιο στην Ελλάδα.
Οι σοβαροί παραγωγοί πολιτισμού στη χώρα μας είτε πολεμήθηκαν ποικιλοτρόπως από την εγχώρια αθηναϊκή “διανόηση” και δεν αναγνωρίστηκαν ποτέ από την αθηναϊκή ελιτ παρά μόνον όταν δεν γινόταν αλλιώς, είτε μπόρεσαν να ξεφύγουν επειδή είχαν “άκρες” στο εξωτερικό και σημαντική φήμη εκεί, είτε ακόμη προέρχονταν έξω από αυτήν την Αθήνα και την Ελλάδα την ίδια.
Στην πρώτη κατηγορία μπορούμε να αναφέρουμε πχ. έναν Ροίδη, έναν Ρίτσο, έναν Καζαντζάκη, έναν Χαλεπά, έναν Αριστομένη Προβελέγγιο,κλπ.
Στην δεύτερη κατηγορία έναν Μίκη Θεοδωράκη, έναν Χατζηδάκη, Ελύτη κλπ.
Στην τρίτη κατηγορία έναν Μυριβήλη, μια Διδώ Σωτηρίου, έναν Δημήτρη Ψαθά, ένα Θεοτοκά. έναν Σεφέρη, μια Μαρία Ιορδανίδου, αλλά και έναν Κοσμά Πολίτη ή έναν Φώτη Κόντογλου, Καστοριάδη, Πουλαντζά, Κώστα Παπαίωάννου, Παν. Κονδύλη, Ιάννη Ξενάκη, Μάριο Πράσινο, Τζιόρτζιο Ντε Κίρικο, Περικλή Πανταζή, Γιώργο Μπουζιάνη κλπ.
Δεν υπάρχει εθνική ή τοπική παραγωγή πολιτισμού στην Ελλάδα. Καμία. Ο πολιτισμός, οι τέχνες, τα γραμματα και οι επιστήμες διώκονται ανηλεώς. Δεν ταιριάζουν με την “αισθητική” του νεοελληνικού κράτους, το οποίο στηρίχθηκε και βασίστηκε σε μαυραγορίτες. Αυτή είναι η πολιτισμική συνεισφορά της Ελλάδας στον 19ο και 20ο αιώνα. Ο μαυραγοριτισμός. Ο εθνικός της πολιτισμός, δηλαδή.
Ο πολιτισμός που η άρχουσα τάξη της διδάσκει και διασπείρει σε όλη την επικράτεια. Πειρατεία, κλεψιά, μαυραγοριτισμός, αρχαιοκαπηλεία και εθνοκαπηλεία.
Και δεν υπάρχει παραγωγή πολιτισμού, επειδή ο πολιτισμός είναι ένα κατ’εξοχήν κοσμοπολίτικο φαινόμενο. Και η Ελλάδα, η νοοτροπία της ελίτ της δηλαδή, η άρχουσα τάξη της (πολιτική και επιχειρηματική) είναι βαθιά επαρχιώτικη. Κι αυτό, όσο κι αν φαίνεται περίεργο, ξεκινά και τελειώνει στο αθηνοκεντρικό κράτος έτσι όπως είναι δομημένο.
Η νοοτροπία του αθηνοκεντρισμού που έχει ποτίσει ακόμη και παιδευμένους ανθρώπους, φαίνεται στην τελευταία φράση της πρώτης παραγράφου του σχολίου σας: “…μέσω της οποίας έχουν την ευκαιρία να εξισώνονται με την Αθήνα”.
Αυτή η νοοτροπία “του περιούσιου κέντρου” υποθάλπει την αλαζονεία και το υπερφίαλο του αθηνοκεντρικού κράτους τα οποία υποδηλώνονται φόρα-παρτίδα στην παραπάνω φράση.
Δεν αποτελεί καμιά ευκαιρία για καμιά πόλη η εξίσωσή της με την Αθήνα. Αποτελεί κατάντια.
Και από αυτήν την κατάντια η Ελλάδα ολόκληρη (εννοώ και η Αθήνα η ίδια μαζί) πρέπει να ξεφύγει.
Καλώς ή κακώς, για μια σειρά από πραγματικούς και κοινότοπους λόγους, μόνο από την Θεσσαλονίκη (ως κέντρο αναφοράς) μπορεί να γίνει αυτό. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος το είχε “δει” πολύ ξεκάθαρα και πολύ σωστά.

*Απο ανάρτησή του στο fb. Ο τίτλος είναι των “Ανιχνεύσεων”. Ο κ. Χάρης Λυκοβίτης απαντά σε σχόλιο άλλου συνομιλητή που προηγήθηκε.

Σπούδασε οικονομία στο Universite de Paris I – Pantheon Sorbonne και οικονομικά στο ΑΠΘ. 

Πάσχος Μανδραβέλης: Με τα φρένα σπασμένα…

0

Το ένα φίλτρο που δεν λειτούργησε είναι αυτό που επεσήμανε ο Μιχάλης Τσιντσίνης: «Παρά την τόση επίδειξη, ο μετέπειτα βουλευτής Γρεβενών κατάφερε να περάσει τρία και πλέον χρόνια κοινοβουλευτικής θητείας χωρίς καν να έχουν ακούσει κάποιοι στο Μαξίμου το όνομά του (…) Εχει η Ν.Δ. τέτοια απροσωπόληπτα φίλτρα, που να ελέγχουν τα βιογραφικά όσων επιθυμούν να πολιτευθούν υπό τη σκέπη της;» («Καθημερινή» 26.10.2022).

Υπάρχουν και χειρότερα. Σύμφωνα με το vouliwatch.gr, τον μόνο δικτυακό τόπο που κρατάει στοιχεία από τα «πόθεν έσχες» πολιτικών, υπήρξε μια εκρηκτική αύξηση της επιχειρηματικής του δραστηριότητας κατά την κοινοβουλευτική του θητεία. Τον πρώτο χρόνο αυξήθηκε κατά 830%! Η συμμετοχή του σε εταιρικά σχήματα από 183.000 το 2018, πήγε στο 1,3 εκατ. το 2020! Την ίδια περίοδο οι καταθέσεις του αυξήθηκαν από 3.300 ευρώ σε 2,3 εκατ.! Να πούμε μπράβο για το επιχειρηματικό δαιμόνιο του βουλευτή, αλλά υπάρχει μια λεπτομέρεια. Κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες Ελληνες ξοδεύουν εκατομμύρια εργατοώρες για να καταθέτουν δηλώσεις «πόθεν έσχες». Προς τι τόσος κόπος και τόσος χρόνος, αφού εξόφθαλμες περιπτώσεις, του Γιώργου Τράγκα παλιότερα και του κ. Ανδρέα Πάτση τώρα, περνούν απαρατήρητες; Πάει και το φίλτρο του «πόθεν έσχες». Είναι απλώς ο φερετζές της αδιαφάνειας.

Το τρίτο φίλτρο που δεν λειτουργεί είναι του κοινοβουλευτικού ελέγχου. Στις 24.6.2021 οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ Αναστασία Γκαρά και Σπυρίδων Κάτσης κατέθεσαν ερώτηση για τις απευθείας αναθέσεις των ΕΛΤΑ σε εταιρεία βουλευτή της Νέας Δημοκρατίας· τότε ήταν 200.000 ευρώ, σήμερα ξεπερνούν το 1 εκατ. Η ερώτηση αυτή έμεινε αναπάντητη.

Το τέταρτο φίλτρο που δεν δούλεψε ήταν το δικό μας. Τα Μέσα Ενημέρωσης. Παρά τα πολλά σημάδια για τις δραστηριότητες του βουλευτή (καταγγελίες για εξωχώριες εταιρείες, ερωτήσεις στη Βουλή για απευθείας αναθέσεις κ.ά.) δεν χτύπησε κανένα καμπανάκι. Υπήρξε βεβαίως ο συνάδελφος κ. Θανάσης Κουκάκης, ο οποίος ασχολείτο με τα πεπραγμένα της Τράπεζας Πειραιώς. Είναι η τράπεζα από την οποία ο κ. Πάτσης αγόρασε κόκκινα δάνεια 63 εκατ. ευρώ έναντι 4 εκατ. που δανείστηκε από την… ίδια! Κατήγγειλε τον Μάιο του 2021 στην Επιτροπή Πόθεν Εσχες τις εταιρείες που δεν δήλωσε ο βουλευτής. Δεν πήρε απάντηση, αλλά ίσως έτσι εξηγείται ένα άλλο μυστήριο. Ηταν ο κ. Πάτσης ο «εθνικός λόγος» για τον οποίο η ΕΥΠ παρακολουθούσε τον δημοσιογράφο; Απόρρητον…

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι μια χώρα χωρίς φίλτρα, χωρίς μηχανισμούς στάθμισης κι ελέγχου των εξουσιών, είναι σαν νταλίκα σε κατήφορο με τα φρένα σπασμένα. Τα χειρότερα έπονται…

Άμεση ανακήρυξη ΑΟΖ τώρα και ΕΝΙΑΙΑ επέκταση στα 12νμ εν μέσω πολιτικής αστάθειας στην Τουρκία!

0

 

Το πρόβλημα με την Τουρκία δεν είναι πρόβλημα ισοζυγίου στρατιωτικής ισχύος. Είναι πρωτίστως πρόβλημα πολιτικής βούλησης των ελληνικών πολιτικών ηγεσιών. Και εξηγούμε:
Δεδομένου ότι η ανακήρυξη ΑΟΖ γίνεται μονομερώς, θα μπορούσε να γίνει άμεσα(!) από την Ελλάδα, αφού δεν προσκρούει στο casus belli της Τουρκίας -για να πάει η καρδιά των τουρκοφοβικών στη θέση της-.
Όσον αφορά στην επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12νμ στο ΑΙΓΑΙΟ για την οποία η Τουρκία έχει απειλήσει ευθέως με το καθόλα παράνομο casus belli, θα μπορούσε να γίνει σε δεύτερο χρόνο. Ίσως σε περίοδο πολιτικής αστάθειας -πχ εκλογές- στην Τουρκία και σε κάθε περίπτωση να εφαρμοστεί ενιαία και όχι τμηματικά.
Η τμηματική επέκταση στα 12νμ -πχ νοτίως της Κρήτης- δίνει πάτημα στην Τουρκία να επικαλεστεί τη δικαιολογία ότι το Αιγαίο αποτελεί -δήθεν- περίπτωση ειδικών συνθηκών, και επομένως εκεί δεν υφίστανται οι προβλέψεις του Δικαίου της Θάλασσας.
Όσον αφορά στην οριοθέτηση ΑΟΖ με την Κυπριακή Δημοκρατία, θα έπρεπε να έχει ήδη γίνει από τότε που η ΚΔ ανακήρυξε την δική της το 2004, εξασφαλίζοντας το κοινό θαλάσσιο σύνορο -έστω και τμηματικά, παραλείποντας ίσως το τριεθνές όπου οι υφαλοκρηπίδες Ελλάδας-Αιγύπτου-Κυπριακής Δημοκρατίας ενώνονται, εφόσον εκεί απαιτείται αιγυπτιακή συναίνεση-, τον ομφάλιο λώρο της μεγαλονήσου με την μητέρα Ελλάδα!
Και κάτι ακόμη… Γιατί δεν συνάπτουμε και εμείς μνημόνιο με την Γαλλία για την έρευνα/εκμετάλλευση βυθοτεμαχίων νοτιοανατολικά της Κρήτης -όχι στα ήδη αδειοδοτημένα νοτιοδυτικά της Κρήτης-, όπως η Τρίπολη υπέγραψε με την Τουρκία;
Βάσει ενός τέτοιου μνημονίου, μπορούμε να επεκτείνουμε και την συνεργασία στα εξοπλιστικά στη λογική του δούναι και λαβείν. Διττός ο σκοπός λοιπόν, εκμετάλλευση ορυκτού πλούτου και προστασία του από την Γαλλία, με ταυτόχρονη ενδυνάμωση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων με τον αναγκαίο εξοπλισμό που θα μπορούσε να παραχωρηθεί ως μέρος της συμφωνίας. Ο Γάλλος πρόεδρος έχει αποδείξει ότι είναι ανοιχτός σε συμφωνίες που κάποτε φάνταζαν απίθανες. Τώρα είναι η κατάλληλη περίοδος που μπορούμε να εκμεταλλευτούμε την γαλλοτουρκική ρήξη πριν οι συνθήκες αλλάξουν εις βάρος μας.
Φυσικά η δράση θα φέρει και αντίδραση -κυρίως από “συμμάχους”-, αλλά οι έκτακτες περιστάσεις απαιτούν και έκτακτες αποφάσεις. Είναι καιρός μετά από τόσες διευκολύνσεις στους ισαποστάκηδες των Ηνωμένων Πολιτειών, να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε σοβαρά μια στρατιωτική βάση γαλλικών συμφερόντων εντός της επικράτειάς μας. Η ελληνογαλλική αμυντική συμφωνία χρειάζεται καύσιμο για να μην σβήσει άδοξα ή καταλήξει κενό γράμμα.
Τόσο απλά αλλά και τόσο δύσκολα γι’ αυτούς που έχουν μάθει να υπακούν σε έξωθεν εντολές αντί να προτάσσουν το εθνικό συμφέρον…
Έτσι για να καταλάβει ο επίβουλος γείτονας ότι τα σύνορα της χώρας του δεν είναι αυτά που φαντασιώνεται «η καρδιά του», αλλά αυτά που ξεκάθαρα αποτυπώνονται στους διεθνώς αναγνωρισμένους χάρτες!

Oι ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ

0

Είναι σχεδόν βέβαιο ότι στις 8 Νοεμβρίου οι Δημοκρατικοί θα χάσουν τη Βουλή ενώ στον αέρα είναι και η πλειοψηφία στη Γερουσία. Τι θα σημαίνει αυτό για τους Αμερικανούς (και όχι μόνο); 

insidestory.gr

‘

Αν οι Δημοκρατικοί τον Ιούνιο, μετά την ανατροπή της απόφασης Roe v. Wade που άνοιξε τον δρόμο σε Ρεπουμπλικανούς κυβερνήτες για απαγόρευση των αμβλώσεων, κέρδισαν υποστήριξη και μαζί ελπίδες για διατήρηση του ελέγχου στη Βουλή των Αντιπροσώπων στις προσεχείς ενδιάμεσες εκλογές, είναι πλέον σαφές ότι ο αμερικανικός λαός ενδιαφέρεται σήμερα πάνω από όλα για τον πληθωρισμό και την άνοδο της τιμής των καυσίμων που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Η προεκλογική ατζέντα των Δημοκρατικών, βασισμένη πάνω στην κλιματική αλλαγή και τα δικαιώματα των γυναικών χωλαίνει μπροστά σε εκείνη των Ρεπουμπλικανών που βασίζεται στην οικονομία, την αυξανόμενη εγκληματικότηταHomicides Are Up in Nearly 30 Major U.S. Cities | Νewsweek και το μεταναστευτικό.

Φοβούνται οι γυναίκες τη σύλληψη επειδή αποφάσισαν να μην μεγαλώσουν άλλα παιδιά (σε αμβλώσεις καταφεύγουν, σύμφωνα με τα νούμερα, κυρίως παντρεμένες γυναίκες με παιδιά); Ναι, αλλά φοβούνται περισσότερο το άδειο καλάθι της νοικοκυράς.

Με τον πληθωρισμό αμείλικτο και το χρηματιστήριο σταθερά σε πτώση, το ποσοστό των ψηφοφόρων που δήλωσαν ότι η οικονομία είναι το σημαντικότερο ζήτημα που αντιμετωπίζει η Αμερική έχει εκτοξευθεί από 36% τον Ιούλιο στο 44% τον Οκτώβριο. Και οι ψηφοφόροι που ανησυχούν περισσότερο για την οικονομία έχουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη για την πορεία της στους Ρεπουμπλικάνους, με διαφορά μεγαλύτερη από δύο προς ένα.

Όπως το θέτει το New YorkerThe Democrats’ Midterm Challenge | The New Yorker, η ιδεολογία παραμερίστηκε και πήραν τη θέση της ζητήματα που συζητιούνται στο τραπέζι της κουζίνας.

Οι διαφημίσεις πέφτουν καταιγιστικά. Ο ανταγωνισμός για την προσοχή των ψηφοφόρων είναι μεγάλος και σε αυτήν την προεκλογική περίοδο αναμένονται να ξοδευτούν $10 δισ. σε διαφημιστικές δαπάνες, ξεπερνώντας το ρεκόρ των $8,5 δισ. του 2020.

Με το ποσοστό έγκρισης του προέδρου Μπάιντεν να παραμένει όλη τη χρονιά κάτω από το 50%, οι Δημοκρατικοί αναμένεται να χάσουν τη Βουλή και έχουν ένα ελαφρύ, εύθραυστο, προβάδισμα στη Γερουσία. Ας δούμε αναλυτικά:

Τι είναι ο midterm εκλογές

Είναι οι εκλογές στη μέση (mid) της θητείας (term) του προέδρου.

Η θητεία διαρκεί 4 χρόνια, άρα γίνονται 2 χρόνια μετά την εκλογή του, και, όπως και οι προεδρικές, την πρώτη Τρίτη μετά την πρώτη Δευτέρα του Νοεμβρίου – φέτος, στις 8 Νοεμβρίου. Σε κάποιες πολιτείες μπορείς ήδη να ψηφίσεις, και ταχυδρομικώς. Ο Ομπάμα ήδη ψήφισε στο Σικάγο.

Το εκλογικό σώμα ψηφίζει:

  • Για 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας (η θητεία των γερουσιαστών διαρκεί 6 έτη, προκειμένου να μην αποσπώνται από το νομοθετικό τους έργο, και εκλέγονται κυλιόμενα, κάθε 2 χρόνια το 1/3 από αυτούς).
  • Για όλες, και τις 435, έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων (η θητεία ενός βουλευτή διαρκεί 2 έτη).
  • Παράλληλα, 36 πολιτείες και 3 επικράτειες θα ψηφίσουν για κυβερνήτη.

Οι ενδιάμεσες εκλογές θεωρούνται ψήφος εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση και παραδοσιακά το κυβερνών κόμμα χάνει ποσοστά.

Γερουσία + Βουλή των Αντιπροσώπων = Κογκρέσο

Το Κογκρέσο είναι το πρώτο σκέλος της εξουσίας, η νομοθετική. (Η εκτελεστική εξουσία είναι ο πρόεδρος και το υπουργικό συμβούλιο και η δικαστική το Ανώτατο Δικαστήριο και τα άλλα ομοσπονδιακά δικαστήρια). Στεγάζεται στο Καπιτώλιο στην Ουάσιγκτον και έχει δύο σώματα: τη Γερουσία και τη Βουλή των Αντιπροσώπων (χαϊδευτικά «House»). «Congressman» αποκαλείται τόσο ο γερουσιαστής όσο ο βουλευτής.

 

 

Η Γερουσία έχει 100 μέλη, 2 από κάθε πολιτεία, άσχετα από τον πληθυσμό της. Δηλαδή, η Καλιφόρνια των 40 εκατομμυρίων κατοίκων έχει δύο γερουσιαστές, το Γουαϊόμινγκ του μισού εκατομμυρίου επίσης δύο.

Η Βουλή των Αντιπροσώπων έχει 435 μέλη και κάθε πολιτεία εκλέγει αριθμό βουλευτών ανάλογα με τον πληθυσμό της. Η Καλιφόρνια έχει 52 έδρες στη Βουλή ενώ το Γουαϊόμινγκ 1.

Πρέπει να είσαι 25 ετών για να εκλεγείς βουλευτής και 30 γερουσιαστής.

Οποιοδήποτε νομοσχέδιο έχει να κάνει με τον προϋπολογισμό προέρχεται από τη Βουλή και στη συνέχεια φτάνει για ψήφιση στη Γερουσία. Οι προεδρικές αποφάσεις (π.χ. διορισμοί) επικυρώνονται μόνο από τη Γερουσία.

 

Ποιο κόμμα ελέγχει τώρα κάθε σώμα;

Aυτή την στιγμή Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί έχουν από 50 έδρες στη Γερουσία. Όμως οι Δημοκρατικοί (στην πραγματικότητα 48 Δημοκρατικοί και 2 ανεξάρτητοι που συντάσσονται, ένας γερουσιαστής από το Μέιν και ο Μπέρνι Σάντερς από το Βερμόντ) καταφέρνουν να νομοθετούν καθώς σε περίπτωση ισοπαλίας σε κάποια ψήφιση, την καθοριστική ψήφο ρίχνει η αντιπρόεδρος της χώρας, Κάμαλα Χάρις.

Τη Βουλή ελέγχει όποιος έχει 218 βουλευτές. Οι Δημοκρατικοί έχουν αυτή τη στιγμή 221 έδρες και οι Ρεπουμπλικάνοι 212 (χηρεύουν 2 έδρες).

Ποια είναι η πρόβλεψη για τη Βουλή;

Σύμφωνα με το RealClear PoliticsBattle for the House 2022 | RealClear Politics, που υπολόγισε τον μέσο όρο όλων των πρόσφατων δημοσκοπήσεων, οι Δημοκρατικοί θα χάσουν τη Βουλή ακόμη κι αν κερδίσουν και τις 35 έδρες που ακόμη παίζονται. Οι 175 έδρες που προς το παρόν έχουν διασφαλίσει απέχουν μακράν από τις 218 που απαιτούνται για τον έλεγχο του κάτω σώματος του Κογκρέσου.

Το Five Thirty Eight δίνει στους Ρεπουμπλικανούς 71/100 πιθανότητες να κερδίσουν. Από τις έδρες που κατέχουν αυτή τη στιγμή, μόνο μία αναμένεται να πάει στους Δημοκρατικούς (στην Καλιφόρνια, και επειδή ο υποψήφιος αλλάζει περιφέρεια). Τη Νάνσι Πελόσι, πρόεδρο της Βουλής από το 2019Party Government Since 1857, φαίνεται ότι θα διαδεχθεί ο σημερινός αρχηγός της μειοψηφίας Κέβιν ΜακΚάρθι.

 

 

Ποια είναι η πρόβλεψη για τη Γερουσία;

Υπό διεκδίκηση είναι 21 έδρες των Ρεπουμπλικάνων και 14 των Δημοκρατικών. Οι Δημοκρατικοί έχουν προβάδισμα σε 11 (Νιου Χαμσάιρ, Κολοράντο, Γουάσιγκτον, Κονέκτικατ, Ιλινόις, Όρεγκον, Νέα Υόρκη, Βερμόντ, Καλιφόρνια, Μέριλαντ, Χαβάη), οι Ρεπουμπλικανοί σε 17 (Φλόριντα, Γιούτα, Άιοβα, Ιντιάνα, Μοντάνα, Κάνσας, Λουϊζιάνα, 2 στην Οκλαχόμα, Κεντάκι, Νότια Καρολίνα, Αρκάνσας, Νότια Ντακότα, Αλαμπάμα, Άινταχο, Βόρεια Ντακότα, Αλάσκα).

Μάχη στήθος με στήθος δίνονται σε 7 πολιτείες, τις 4 διεκδικούμενες έδρες των οποίων κατέχουν σήμερα οι Ρεπουμπλικανοί (Πενσιλβάνια, Ουισκόνσιν, Οχάιο, Βόρεια Καρολίνα) και 3 οι Δημοκρατικοί (Νεβάδα, Τζόρτζια, Αριζόνα).

Στη Νεβάδα, ο MAGA Άνταμ Λάξαλ, γιος και εγγονός γερουσιαστών, φαίνεται ότι νικά τη Δημοκρατική γερουσιαστή της Κάθριν Κόρτες Μάστο με λαϊκίστικο μήνυμα κατά της woke Αμερικής και μια διαφήμιση που συγκρίνει την αμερικανική πολιτική με τον Πόλεμο των Άστρων, το καλό εναντίον του κακού. «Η ριζοσπαστική αριστερά, οι πλούσιες ελίτ, οι αφυπνισμένες εταιρείες, ο ακαδημαϊκός κόσμος, το Χόλιγουντ και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης έχουν καταλάβει την Αμερική» λέει ο Λαξάλ πάνω από εικόνες διαδηλώσεων του Black Lives Matter.

Οι κρίσιμες μάχες των Δημοκρατικών για τη διατήρηση έστω ισοψηφίας στη Γερουσία δίνονται στην Τζόρτζια και την Πενσιλβάνια.

Στην Πενσιλβάνια ο Δημοκρατικός Τζον Φέτερμαν έχει χάσει τους τελευταίους μήνες αρκετές μονάδες απέναντι στον Αμερικανο-τούρκο γιατρό Μέμετ Οζ, γνωστό από τη συμμετοχή του στην εκπομπή της Όπρα και προσωπικό φίλο του Τραμπ. Στο παρελθόν είχε επιβληθεί στον Οζ πρόστιμο για παραπλανητικές υποσχέσεις απώλειας βάρους για συμπληρώματα διατροφής ενώ ως σύμβουλος του Τραμπ ήταν ένθερμος υποστηρικτής της υδροχλωροκίνης (και μέτοχος σε εργαστήρια παραγωγής της) ως θεραπεία της Covid-19. Κι η λίστα με τα σκάνδαλα δεν έχει τέλος. Όμως υπάρχουν ανησυχίες για το πόσο ικανός είναι να κυβερνήσει ο Φέτερμαν που πάσχει από κολπική μαρμαρυγή και μυοκαρδιοπάθεια και έχει πάθει δύο εγκεφαλικά.

Στην Τζόρτζια, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Ράφαελ Γουόρνοκ απειλείται από τον ανεκδιήγητο πρώην παίκτη του φούτμπολ Χέρσελ Γουόκερ, που φυσικά έχει την αμέριστη υποστήριξη του Τραμπ. Ο Γουόκερ είναι φανατικός κατά των εκτρώσεων χωρίς εξαιρέσεις (ακόμη και όταν κινδυνεύει η ζωή της μητέρας, ακόμη και όταν η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού ή αιμομιξίας), όμως ο γιος του αποκάλυψεHerschel Walker’s son calls candidate a liar and hypocrite over abortion denial | Τhe Guardian ότι το 2009 πλήρωσε την άμβλωση της ερωμένης του. Επιπλέον, ο Χέρσελ στο τηλεοπτικό ντιμπέιτFive takeaways from the Georgia Senate debate | CNN ανέμισε ένα ψεύτικο αστυνομικό σήμα ισχυριζόμενος ότι είναι αστυνομικός (δεν είναι), λέει ότι έχει 800 υπαλλήλους (έχει 8) ή ότι είναι πράκτορας του FBI (όχι) ενώ ο γιος του αμφισβητεί και τους ισχυρισμούς περί Τσερόκι καταγωγής. Παρόλα αυτά, είναι μόλις μία μονάδα πίσω από τον Γουόρνοκ.

 

 

Εν ολίγοις, αν οι Δημοκρατικοί διατηρήσουν τις έδρες τους (οπωσδήποτε την Τζόρτζια) μείον τη Νεβάδα που φαίνεται ότι τη χάνουν, και κλέψουν την Πενσιλβάνια, θα είναι πολύ ευχαριστημένοι να παραμείνουν στους 50 γερουσιαστές.

Το σάιτ δημοσκοπήσεων Five Thirty Eight καταλήγει από τα 100 πιθανά σενάρια του εκλογικού αποτελέσματος, οι Δημοκρατικοί κερδίζουν στα 66Can Democrats Win 52 Senate Seats And Kill The Filibuster? | FiveThirtyEight.

Ποια είναι η πρόβλεψη για τις εκλογές για Κυβερνήτη;

Από τις 39 πολιτείες ή επικράτειες όπου γίνονται εκλογές, 21 έχουν αυτή τη στιγμή Ρεπουμπλικάνο κυβερνήτη και 18 Δημοκρατικό. Οι Δημοκρατικοί θεωρείται ότι θα κλέψουν από τους Ρεπουμπλικάνους το Μέριλαντ και τη Μασσαχουσέττη (πολύ θα ήθελαν και την Αριζόνα) και θα χάσουν το Όρεγκον και τη Νεβάδα. Τα πράγματα είναι δύσκολα και στο Κάνσας.

Στο Όρεγκον, όπου εκλέγεται Δημοκρατικός εδώ και σαράντα χρόνια, τα πράγματα περιπλέχθηκαν όταν κατέβηκε και τρίτη, ανεξάρτητη υποψήφια, κλέβοντας ψήφους από τη Δημοκρατική Τίνα Κότεκ που ήθελε να γίνει η πρώτη ανοιχτά λεσβία κυβερνήτης των ΗΠΑ, αλλά φαίνεται ότι δεν είναι και πολύ συμπαθής και θα χάσει από τη Ρεπουμπλικανή Κριστίν Ντρέιζαν.

Τα βαριά ονόματα των Ρεπουμπλικανών στην Τζόρτζια και τη Φλόριντα, Μπράιν Κεμπ και Ρον ΝτεΣάντις, δεν κινδυνεύουν.

Στο Τέξας, ο Μπέτο Ο’Ρουρκ, που προκάλεσε κύμα ενθουσιασμού όταν προσπάθησε να χτυπήσει την έδρα του Τεντ Κρουζ στην Γερουσία to 2018, δεν έχει ελπίδα να κερδίσει τον υφιστάμενο σκληροπυρηνικό κυβερνήτη Γκρεγκ Άμποτ, όσες τέτοιες διαφημίσεις και να βγουν.

Ενώ στις περισσότερες πολιτείες το κόμμα που θα εκλέξει γερουσιαστή θα εκλέξει και κυβερνήτη, χαρισματικές προσωπικότητες ανατρέπουν την παράδοση στο Κάνσας (όπου έχει ελαφρύ προβάδισμα η Δημοκρατική κυβερνήτης αλλά μάλλον εκλέγεται ο Ρεπουμπλικάνος υποψήφιος γερουσιαστής) και στην Αριζόνα, όπου μάλλον βγαίνει ο αστροναύτης Δημοκρατικός γερουσιαστής Μαρκ Κέλι (δίδυμος αδελφός του ΣκοτH συναρπαστική ζωή του αστροναύτη Σκοτ Κέλι), αλλά για τη θέση της κυβερνήτη δίνει μάχη η Δημοκρατική Κέιτι Χόμπς απέναντι στην Κάρι Λέικ, που είναι το νέο λαμπερό πρόσωπο του MAGA και συζητιέται ακόμη και για υποψήφια αντιπρόεδρος με τον Τραμπ.

 

 

Η επόμενη μέρα στη Βουλή

Το 2011, όταν η Βουλή βρισκόταν πάλι στα χέρια Ρεπουμπλικάνων, η δεξιά τους πτέρυγα έφερε τις ΗΠΑ στα πρόθυρα της χρεοκοπίας προκειμένου να πολεμήσει τον τότε πρόεδρο Ομπάμα. Σήμερα οι Ρεπουμπλικανοί απειλούν με την έναρξη αμέτρητων ερευνών εναντίον Δημοκρατικών και θεωρείται βέβαιο ότι θα ξεκινήσουν επιτροπές για τον Χάντερ Μπάιντεν και τις επιχειρηματικές του δραστηριοτήτες στο εξωτερικό, για την πολιτική της κυβέρνησης Μπάιντεν στα σύνορα με το Μεξικό και για τις έρευνες του υπουργείου Δικαιοσύνης υπό τον Μέρικ Γκάρλαντ στον Τραμπ.

Δεν μπορούν να σταματήσουν την τρέχουσα έρευνα της Βουλής στα γεγονότα της 6ης Ιανουαρίου 2021, καθώς το έργο της επιτροπής είναι προγραμματισμένο να τελειώσει στο τέλος της χρονιάς, πριν ορκιστεί η νέα Βουλή.

Πιστοί του Τραμπ σαν τον Ματ Γκετς και την Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν θέλουν να γίνει πρόταση μομφής εναντίον του Μπάιντεν, του υπουργού Δικαιοσύνης και του υπουργού Εσωτερικών, προφανώς για εκδικητικούς λόγους για τις δύο προτάσεις μομφής εναντίον του Τραμπ, όμως ο ΜακΚάρθι είπε πρόσφαταMcCarthy downplays prospect of impeaching Biden if GOP wins House | Τhe Washington Post ότι δεν βλέπει νόημα σε κάτι τέτοιο.

Είναι σίγουρο ότι πρόεδρος της Βουλής θα γίνει ο ΜακΚάρθι;

Οι σκληροπυρηνικοί Τραμπικοί βουλευτές, εκτιμά το AtlanticWhat to Expect When You’re Expecting a Republican House | The Atlantic, δεν έχουν εμπιστοσύνη στον ΜακΚάρθι, ούτε οι υπόλοιποι συνάδελφοι του τον έχουν σε μεγάλη εκτίμηση – το 2015 κατέστρεψε τις τότε ελπίδες για τη θέση κάνοντας μια γκάφα-δώρο για τη Χίλαρι ΚλίντονMcCarthy’s comments on Benghazi probe may be a political gift to Clinton | Τhe Washington Post που ερευνάτο για την επίθεση στην αμερικανική πρεσβεία στη Βεγγάζη. Αλλά προς το παρόν κανείς άλλος δεν έχει πει ότι θα διεκδικήσει τον ρόλο.

 

 

Θα αναβαθμιστούν οι σκληροπυρηνικοί Τραμπικοί;

Η Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν (σχέσεις με το Quanon) και ο Πολ Γκόσαρ (σχέσεις με ακροδεξιές ομάδες σαν τα Proud Boys) σίγουρα θα ξαναπάρουν ρόλους σε επιτροπές (και οι δύο είχαν αποβληθεί για σχόλια μίσους στα σόσιαλ μίντια). Αν οι Ρεπουμπλικανοί έχουν οριακή πλειοψηφία, η μικρή ομάδα των MAGA, που αποτελείται από τους προαναφερθείσες, τη Λόρεν Μπόμπερτ (με ένα σωρό απάτες στο μητρώο της) και τον Ματ Γκετς (συνεχής πονοκέφαλος για το κόμμα) θα μπορούν να εκβιάζουν τον ΜακΚάρθι προκειμένου να περνάνε τα δικά τους – και η Τέιλορ Γκριν έχει ήδη πει ότι θα τον έχει στην πίεση.

 

063_1403107676.jpeg

Η Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν σε συγκέντρωση συγγενών συλληφθέντων για την εισβολή στο Καπιτώλιο, 15 Ιουνίου 2022. [KEVIN DIETSCH / GETTY IMAGES NORTH AMERICA / GETTY IMAGES VIA AFP]

 

Το χειρότερο σενάριο

Το χειρότερο που έχει συμβεί στην αμερικανική πολιτική τα τελευταία χρόνια είναι η αμφισβήτηση του αποτελέσματος των προεδρικών εκλογών του 2020 από τον Τραμπ με ψεύδη περί νοθείας, που δεν δίστασαν να επαναλάβουν πολλά μέλη των Ρεπουμπλικανών. Το χειρότερο που μπορεί να κάνει μια Βουλή υπό ρεπουμπλικανικό έλεγχο, είναι, σε περίπτωση που οι Δημοκρατικοί κερδίσουν τις εκλογές του 2024 να αρνηθεί να επικυρώσει το αποτέλεσμα (ο όχλος του Τραμπ εισέβαλε το 2021 στο Καπιτώλιο για να σταματήσει αυτή τη διαδικασία). Βέβαια, αυτή η Βουλή θα εκλεγεί στις εκλογές του 2024.

Κινδυνεύει να χάσει η Ουκρανία τη συμπαράσταση των ΗΠΑ;

Πριν λίγες μέρες ο Κέβιν ΜακΚάρθι δήλωσεMcCarthy Suggests That a G.O.P.-Led House Would Question Aid to Ukraine | Τhe New York Times ότι αν το κόμμα του κερδίσει την πλειοψηφία στις ενδιάμεσες εκλογές, τα μέλη του δεν θα είναι πρόθυμα να «δώσουν λευκή επιταγή» στην Ουκρανία, υποδηλώνοντας ότι θα είναι πιο δύσκολο για τον Μπάιντεν να πάρει την έγκριση του Κογκρέσου για μεγάλες εισροές βοήθειας για την ενίσχυση της. Συνολικά, το Κογκρέσο έχει εγκρίνει πάνω από $60 δισ. βοήθεια στην Ουκρανία το 2022.

 

000_32kb8ky.jpeg

Ο Μιτς ΜακΚόνελ, τον οποίο κανείς πια δεν θα ξαναπεί «Moscow Mitch». [SAUL LOEB / AFP]

 

Όμως δεν συμφωνείTop Republicans clash over future of Ukraine aid | Financial Times μαζί του ο Μιτς ΜακΚόνελ, ο πανίσχυρος ηγέτης των Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία, που μετά τις δηλώσεις του ΜακΚάρθι ζήτησε από τον Μπάιντεν να δώσει ακόμη μεγαλύτερη βοήθεια στην Ουκρανία. Ο ΜακΚόνελ, που υπόψιν απέκτησε το παρατσούκλι «Moscow Mitch‘Moscow Mitch’ Tag Enrages McConnell and Squeezes G.O.P. on Election Security | The New York Times» επειδή εμπόδισε τη λήψη μέτρων που θα διασφάλιζαν τις εκλογές από ανάμειξη τρίτων, σαν την ανάμειξη της Ρωσίας στις εκλογές του 2016, ήδη από το Μάιο αποφάσισε να διαχωρίσει τη θέση του από την εξωτερική πολιτική του Τραμπ και ταξίδεψεMcConnell and other Republican senators make a secret visit to Ukraine | The New York Times στην Ουκρανία όπου συναντήθηκε με τον Ζελένσκι.

Μια συντηρητική Ρεπουμπλικάνα υποψήφια για τοπικό αξίωμα στη Γιούτα αποφασίζει να κάνει διαφήμιση με το ένα πράγμα που δεν αντέχουν οι λευκοί συντηρητικοί της Γιούτα: ραπάροντας.

Εικόνα michelakou_margarita
Εργάζεται στα περιοδικά, ελληνικά και ξένα, από το 1990. Ήταν στην αρχική ομάδα της Athens Voice και διευθύντρια του Marie Claire.

100 χρόνια από την άνοδο των φασιστών στην Ιταλία

0

Αυτές τις μέρες συμπληρώνονται 100 χρόνια από την άνοδο του Μουσολίνι στην εξουσία. Έναν αιώνα μετά η ακροδεξιά επιστρέφει και η Ιταλία φαίνεται να μην έχει ξεπεράσει το παρελθόν της.

    Η ‘Πορεία προς τη Ρώμη”

Η χρονική συγκυρία είναι μακάβρια. Ακριβώς 100 χρόνια μετά την ανάληψη της εξουσίας από τους φασίστες του δικτάτορα Μπενίτο Μουσολίνι στην Ιταλία, οι ακροδεξιοί επιστρέφουν στην κυβέρνηση. Με μια γυναίκα στο τιμόνι, την Τζόρτζια Μελόνι, που κάποτε αποκαλούσε τον Μουσολίνι «καλό πολιτικό». Με τον πρόεδρο της Γερουσίας Ιγκνάτσιο Λα Ρούσα, το νούμερο δυο του κράτους, που έχει φωτογραφίες και ένα άγαλμα του Ντούτσε στο σαλόνι του. Με κορυφαία στελέχη που αυτοαποκαλούνται περήφανα φασίστες.

Η Ιταλία φαίνεται να έχει ξεχάσει πολλά σε έναν αιώνα. H άνοδος των φασιστών ξεκίνησε τις τελευταίες μέρες του Οκτωβρίου του 1922 με ένα πραξικόπημα. «Δεν έχουμε ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς μας με τον φασισμό», δηλώνει ο Τζανφράνκο Μίρο Γκόρι, από την Ένωση Παρτιζάνων Anpi. Κάτι παρόμοιο με τις δίκες της Νυρεμβέργης δεν υπήρξαν στην Ιταλία. Φασίστες αξιωματούχοι εργάστηκαν στη συνέχεια στη μεταπολεμική διοίκηση από το 1945. Τα δικαστήρια, τα αστυνομικά τμήματα, οι αρχές στελεχώθηκαν και από αυτούς. Τα φασιστικά κτίρια στέκονται ακόμα και σήμερα στη θέση τους.

Η ανάληψη της εξουσίας

 Μπενίτο Μουσολίνι, 1938Ο Μπενίτο Μουσολίνι, 1938

Η ανάληψη της εξουσίας από τους φασίστες του Μουσολίνι έγινε μεταξύ 27 και 30 Οκτωβρίου 1922. Στις 27 Οκτωβρίου πολυάριθμες συμμορίες φασιστών τραμπούκων κατέλαβαν τα κτίρια της τοπικής διοίκησης και χιλιάδες οπαδοί του Μουσολίνι συγκεντρώθηκαν στις πύλες της Ρώμης. Ο βασιλιάς Βίκτωρ Εμμανουήλ Γ’ απαγόρευσε στο στρατό να δράσει κατά των φασιστών και διόρισε τον Μουσολίνι επικεφαλής της κυβέρνησης.

Η χώρα μετατράπηκε σε δικτατορία. Το 1924 ο Μουσολίνι κέρδισε τις εκλογές με συντριπτική πλειοψηφία και δύο χρόνια αργότερα τα άλλα κόμματα απαγορεύτηκαν. Για περίπου δύο δεκαετίες κυβέρνησε ο γεννημένος το 1883 Ντούτσε, σκορπίζοντας τον φόβο και τον τρόμο. Αντιπολιτευόμενοι, μειονότητες και Εβραίοι εκδιώχθηκαν, περιθωριοποιήθηκαν και κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου εκτοπίστηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και σκοτώθηκαν.

Μετά τις συμμαχικές αποβάσεις στη Σικελία, τον Ιούλιο του 1943 ο Μουσολίνι καθαιρέθηκε και συνελήφθη. Στις 28 Απριλίου 1945, ο Μουσολίνι πυροβολήθηκε από παρτιζάνους, οι οποίοι τον κρέμασαν ανάποδα σε ένα βενζινάδικο στην Πιατσάλε Λορέτο στο Μιλάνο. Ωστόσο ο θαυμασμός για τον  φασισμό στην Ιταλία δεν τελείωσε με το θάνατό του.

Ο θαυμασμός του φασισμού

Θαυμαστές του Μουσολίνι Θαυμαστές του Μουσολίνι στο Πρεντάπιο

Η πρώην κατοικία του Μουσολίνι στο Φορλί μετατράπηκε από τον Ντομένικο Μοροζίνι σε ένα μικρό ιδιωτικό μουσείο, το οποίο γέμισε με φωτογραφίες, ρούχα και αναμνηστικά, ενώ για την επέτειο προγραμματίζουν κάποιες εκδηλώσεις. Με αφορμή τα 100 χρόνια από την περιβόητη «Πορεία προς τη Ρώμη» πολλοί θαυμαστές του Μουσολίνι θα μεταβούν στη γενέτειρά του Πρεντάπιο.

Η μικρή πόλη είναι για τους οπαδούς του Μουσολίνι, φασίστες και νεοναζί από το εσωτερικό και το εξωτερικό, τόπος προσκυνήματος. Κατά ειρωνικό τρόπο στις 28 Οκτωβρίου εορτάζεται και η επέτειος απελευθέρωσης της πόλης από τους συμμάχους το 1944. Δύο μέρες αργότερα, οι νοσταλγοί του φασισμού μνημονεύουν την «Πορεία προς τη Ρώμη». Στον κεντρικό δρόμο του Πρεντάπιο υπάρχουν μαγαζιά με σουβενίρ, σημαίες, μπλουζάκια, ρούχα για μωρά, σερβίτσια και άλλα αναμνηστικά όπου πάνω τους είναι τυπωμένα φασιστικά συνθήματα.

Ωστόσο έναν αιώνα μετά την άνοδο του Μουσολίνι, το σκοτεινό αυτό κεφάλαιο της ιταλικής ιστορίας δεν αντιμετωπίστηκε. Όταν πρόσφατα υπήρξε ένταση για το εάν θα έπρεπε να ξεκρεμαστούν φωτογραφίες του Μουσολίνι από τα φουαγιέ των υπουργείων, ο Λα Ρούσα κατήγγειλε ότι «καταργείται ο πολιτισμός» κι έτσι η  Ιταλία αποδεικνύει ότι ο φασισμός ούτε 100 χρόνια μετά το 1922 δεν εξαφανίζεται. Το αντίθετο.

Μάνουελ Σβαρτς (DPA)

Επιμέλεια: Μαρία Ρηγούτσου

DW

Έρχεται η σειρά μας; Μετά από τη συμφωνία του Ισραήλ με το Λίβανο λογικό είναι να αλληθωρίζει ο Λευκός Οίκος προς το Αιγαίο και την κυπριακή ΑΟΖ! (video)

1

US President Joe Biden (R) meets with President Isaac Herzog of Israel in the Oval Office at the White House in Washington, DC, USA, 26 October 2022. EPA, Doug Mills, POOL


Του ΜΙΧΑΛΗ ΙΓΝΑΤΙΟΥ, Hellas Journal

Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Τζο Μπάιντεν έσπευσε να πανηγυρίσει για την υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ του Ισραήλ και του Λιβάνου, για τις θαλάσσιες ζώνες. Η αλήθεια είναι ότι πρόκειται για εντυπωσιακή εξέλιξη…

Και το έκανε για πολλούς λόγους, με πιο βασικούς τους εξής:

Η Αμερική ήταν αυτή που μεσολάβησε γι’ αυτήν τη συμφωνία. Ο κ. Μπάιντεν εμπιστεύθηκε τη διαπραγμάτευση αυτή στον Άμος Χόκσταϊν, γνωστό μας στην Κύπρο και στην Ελλάδα από τις πολλές επισκέψεις του στο παρελθόν.

Είναι γνωστός μας, για όσους γνωρίζουν, από την πρόταση του, πριν πολλά χρόνια, για συνεργασία στα θέματα ενέργειας του Ισραήλ και της Αιγύπτου με τη συμμετοχή και της Κύπρου.

Αλλά τον θυμόμαστε και από την εισήγηση του για μεταφορά του φυσικού αερίου του Ισραήλ, στην Ευρώπη, μέσω της Τουρκίας. Εισήγηση που έκανε όταν ήταν ιδιώτης… Αλλά είναι δυνατόν ένας άνθρωπος όπως τον συγκεκριμένο Αμερικανό αξιωματούχο να έχει αλλάξει τη γνώμη του επειδή έγινε στέλεχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ;

Ο δεύτερος λόγος είναι το γεγονός ότι πρόκειται για μία συμφωνία μεταξύ δύο εχθρικών χωρών, που προσφέρει ελπίδες και για άλλες παρόμοιες (συμφωνίες). Δηλαδή, μεταξύ εχθρών -για να καταλαβαινόμαστε.

Και ο τρίτος λόγος είναι ότι η Αμερική πιστεύει -όπως υπογράμμισε ο πρόεδρος Μπάιντεν- ότι «η ενέργεια, ιδιαιτέρως στην Ανατολική Μεσόγειο, δεν πρέπει να είναι αιτία σύγκρουσης, αλλά εργαλείο συνεργασίας, σταθερότητας, ασφάλειας και ευημερίας“.

  • Και η δήλωση του αυτή παραπέμπει και σε νέες συνεργασίες στο κοντινό μέλλον και όλων το μυαλό πάει στην Τουρκία και στα προβλήματα που δημιουργεί για την Ελλάδα στο Αιγαίο, και για την Κύπρο στην Αποκλειστική Οικονομική της Ζώνη (ΑΟΖ).

Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει καμία πληροφόρηση για την οποιαδήποτε πρόθεση των Ηνωμένων Πολιτειών να επαναλάβουν τη μεσολάβηση τους, στο πρότυπο αυτής που υπογράφτηκε χθες, μεταξύ του Λιβάνου και του Ισραήλ.

Αλλά θα μπορούσε να υποθέσει κανείς, ότι οι Αμερικανοί είναι ενθαρρυμένοι με την επιτυχία τους. Άλλωστε πανηγυρίζουν. Άρα λογικό είναι, εάν είναι εφικτό βέβαια, διότι η Άγκυρα απαιτεί τα πάντα δικά της, να επιχειρήσει η Αμερική να μεσολαβήσει μεταξύ των τριών χωρών -της Ελλάδας, της Κύπρου και της Τουρκίας- για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών. Ένα σοβαρό πρόβλημα είναι ότι η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία. Για να καθίσει στο τραπέζι θα ζητήσει και τη συμμετοχή της παράνομης “τδβκ”, η οποία δεν αναγνωρίζεται από καμία χώρα, εκτός της Τουρκίας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι «αυτή η συμφωνία (μεταξύ του Λιβάνου και του Ισραήλ) μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην υλοποίηση ενός οράματος για μια Μέση Ανατολή που θα είναι πιο ασφαλής, ολοκληρωμένη και ευημερούσα, αποφέροντας οφέλη για όλους τους κατοίκους της περιοχής”.

Ο κ. Μπάιντεν πρόσθεσε ότι είναι υπερήφανος και συγχαίρει το Ισραήλ και τον Λίβανο «για την επίσημη ολοκλήρωση της συμφωνίας τους για την επίλυση αυτής της μακροχρόνιας διαμάχης”.

“Σήμερα”, είπε, «και τα δύο μέρη έκαναν τα τελικά βήματα για να θέσουν σε ισχύ αυτή τη συμφωνία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεχίσουν να λειτουργούν ως μεσολαβητές καθώς τα μέρη εργάζονται για να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους.”, σημείωσε ο Αμερικανός πρόεδρος.

Που σημαίνει δεν θα επιτρέψουν να ξεφύγει καμία εκ των δύο χωρών από το γράμμα της συμφωνίας. Θα τηρηθεί απόλυτα.

Την ίδια στιγμή, προκάλεσε εντύπωση ότι στην ανακοίνωση για τη συνάντηση του κ. Μπάιντεν με τον πρόεδρο του Ισραήλ, ο Λευκός Οίκος χαιρετίζει την ομαλοποίηση των σχέσεων του Εβραϊκού Κράτους με την Τουρκία. Οπότε μπορούμε να υποθέσουμε ότι η ομαλοποίηση των σχέσεων οφείλεται, ως ένα βαθμό, και στους Αμερικανούς.

Όπως βλέπουμε οι εξελίξεις γύρω από την Κύπρο και την Ελλάδα είναι πολλές, χωρίς αναγκαστικά να τις αφορούν άμεσα. Αλλά η απευθείας αμερικανική μεσολάβηση στην ανατολική Μεσόγειο είναι κάτι το νέο και φαίνεται ότι λειτούργησε απόλυτα στην περίπτωση του Ισραήλ και του Λιβάνου.

Οι δυο χώρες έχουν ακόμα διαφορές, στο παρελθόν πολέμησαν η μία την άλλη και στις μάχες έπεσαν πολλοί νεκροί. Αλλά, μετά από τόσα χρόνια πολεμικής αντιπαράθεσης επέλεξαν να συνεργαστούν. Τα χρήματα από το φυσικό αέριο φαίνεται ότι είναι πάρα πολλά.

Έχει σημασία και η ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Και αξίζει κανείς να την μελετήσει:

«Αυτή η συμφωνία», αναφέρει, «καταδεικνύει ουσιαστικά το όραμα των ΗΠΑ για μια πιο ασφαλή, ολοκληρωμένη και ευημερούσα Μέση Ανατολή. Είναι εξίσου επωφελής τόσο για το Ισραήλ όσο και για τον Λίβανο, θα ενισχύσει τα οικονομικά συμφέροντα και τα συμφέροντα ασφάλειας του Ισραήλ, ενώ θα προωθήσει τις κρίσιμα απαραίτητες ξένες επενδύσεις για τον λιβανικό λαό καθώς αντιμετωπίζει μια καταστροφική οικονομική κρίση.

Η περιοχή και πέρα ​​από αυτήν θα καρπωθούν σύντομα τα οφέλη αυτών των ενεργειακών πόρων που θα προωθήσουν την ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ευημερία».

«Αυτή η ιστορική -όπως την χαρακτηρίζει- συμφωνία δεν θα ήταν δυνατή χωρίς την επιμονή και τη διπλωματία των ηγετών του Ισραήλ και του Λιβάνου και τη σκληρή δουλειά του Ειδικού Προεδρικού Συντονιστή Άμος Χόκσταϊν (Hochstein) και της ομάδας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ (State Department) για να φέρουν τα μέρη σε συμφωνία. Το επίτευγμά τους θα έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις για την περιοχή», τονίζεται στην ανακοίνωση.

Όσον αφορά τον κ. Άμος ας κρατήσουμε το όνομα του. Θα …μας «χρειαστεί»!

Hellas Journal

ΝΑ ΓΙΑΤΙ Η ΕΛΛΑΔΑ ΝΙΚΗΣΕ ΤΟ 1940

5

 

«ΤΗΣ ΤΑ ΕΔΩΣΑ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ»

Του Πλωτάρχου (ΠΝ) ε.α. Δημητρίου Ντούλια

Ήμουν στο Ναυτικό το 1952 και βρισκόμουν στην Πλατεία Κλαυθμώνος, όχι όπως είναι σήμερα. Οι νεότεροι δεν γνωρίζουν πάρα πολλά από τα παλιά και απορούν οπόταν ακούν ορισμένα γεγονότα του τότε. Εκείνη τη στιγμή έπεφτε ο ήλιος και θα γνωρίζετε ότι με τη δύση του, γίνεται υποστολή της σημαίας. Τότε το Υπουργείο Ναυτικών ήταν εκεί και η σημαία κυμάτιζε ακόμα στο κτήριο. Σήμερα είναι άλλες υπηρεσίες του Ναυτικού.

Τότε, πάντα κάθε πρωί, θα θυμούνται οι παλιοί, γινόταν έπαρση σημαίας και σταματούσαν τα πάντα, όπως και στη δύση του ηλίου γινόταν υποστολή. Ήταν στιγμές ωραίες, απίθανες που ζούσαν τότε οι άνθρωποι.

Το άγημα αποδόσεως τιμών στο χώρο του και ακούμε το σαλπιγκτή να δίνει το σύνθημα για την υποστολή της σημαίας. Το άγημα παρουσιάζει όπλα. Ο αξιωματικός χαιρετά και παίζεται ο θούριος. Όλοι οι παριστάμενοι εκεί και οι περαστικοί, όπως και εγώ σταθήκαμε σε στάση προσοχής. Αποδίδεις με αυτό τον τρόπο την τιμή στο ιερό μας σύμβολο, στη γαλανόλευκη σημαία. Εκείνη τη στιγμή που ο αρμόδιος αξιωματικός χαιρετά, η ματιά του πέφτει λοξά και βλέπει κάτι παράξενο και η ψυχή του ταράζεται για αυτό που θα σας πώ παρακάτω.

Τελειώνοντας η διαδικασία της υποστολής της σημαίας, οι διαβάτες συνεχίζουν το δρόμο τους, ενώ εγώ παρέμεινα από συνήθεια λίγο ακόμα. Τότε βλέπω το νεαρό αξιωματικό να κατευθύνεται θυμωμένος προς ένα γεροδεμένο πλανόδιο καστανά. Βλέπετε, τότε η πλατεία ήταν κενή και στις γωνίες ήταν πάντα στιλβωτές (λούστροι) και καστανάδες που μας λείπουν τώρα. Και του είπε: «Γιατί δεν σηκώθηκες όρθιος για να τιμήσεις τη σημαία μας;», «Δεν έχεις φιλότιμο;», κλπ. Ο άνθρωπος έμεινε βουβός, εγώ παρακολούθησα έντρομος και φοβερά συγκλονισμένος το τί έγινε.

Μετά βλέπω τον καστανά ότι έγινε κατακόκκινος και άρχισε να τρέμει. Ήθελε να φωνάξει, αλλά βλέπω με έκπληξη ότι συγκρατείται. Σκύβοντας το κεφάλι του άρχισε να κλαίει με λυγμούς. Όμως συνέρχεται γρήγορα, σκουπίζει τα δάκρυα του και με πολλή δύναμη των χεριών του (αυτά ήταν γερά) στυλώνει το σώμα του δυνατά, σπρώχνει τον πάγκο του με τα κάστανα μπροστά και φωνάζει με όλη την ψυχή του, στο νεαρό αξιωματικό, δυνατά «Πώς να σηκωθώ κύριε; Της τα έδωσα της Πατρίδας και τα δυο!» και σηκώνει τα μπατζάκια του παντελονιού όπου φάνηκαν δύο πόδια κομμένα πάνω από το γόνατο. Και ξαναρχίζει να κλαίει. Ο κόσμος, όπως και εγώ, γύρω του κλαίει και χειροκροτεί, όμως περισσότερο από όλους κλαίει ο νεαρός αξιωματικός.

Έχουν περάσει περίπου 60 χρόνια. Ποιός ξέρει τι γίνεται. Εκείνη τη στιγμή πάντως έγινε κάτι το αλησμόνητο, φοβερή σκηνή για Όσκαρ. Ο αξιωματικός σκύβει, αγκαλιάζει και φιλά τον καστανά, και στη συνέχεια στέκεται ευθυτενής μπροστά στον ήρωα και φέρνει το δεξί του χέρι στην άκρη του γείσου του πηλικίου του και τον χαιρετά στρατιωτικά. Του απονέμει «τας κεκανονισμένας τιμάς», που δεν μπόρεσε εκείνος τυπικά να αποδώσει στη σημαία μας, διότι της χάρισε και τα δύο πόδια στα βορειοηπειρώτικα βουνά μας για να μπορεί να κυματίζει σήμερα ψηλά η κυανόλευκη σημαία σε λεύτερη πατρίδα. Και οι άλλοι, οι πολλοί να μπορούν να πηγαίνουν με γρήγορο βήμα στις ειρηνικές απασχολήσεις τους, χωρίς να γνωρίζουν ότι περνούν μπροστά από έναν ήρωα του αλβανικού μετώπου, τον Έλληνα ήρωα πολεμιστή, όποιο επάγγελμα και να χει. Άλλοι δεν μιλούν, άλλοι όμως ειρωνεύονται.

Γι’ αυτό οι νέες γενιές πρέπει να μάθουν, να διδαχθούν από την οικογένεια και το σχολείο για το Έπος του 1940. Για το καλό της Πατρίδας μας!

ΠΗΓΗ:

Περιοδικό «Ναυτική Ελλάς», τεύχος Οκτωβρίου 2011

Πανηγυρικός λόγος του Στράτη Μυριβήλη στην Ακαδημία Αθηνών

επί τῃ επετείω της 28ης Οκτωβρίου 1960

(αποσπάσματα)

******

Είχε οργανωθή, όπως θα θυμάστε, κατά τη διάρκεια του αγώνος υπηρεσία μεταγγίσεως αίματος, από τον Ερυθρό Σταυρό της Ελλάδος.

Είχα ένα φίλο γιατρό, σ’ αυτή την υπηρεσία, λοιπόν πήγαινα κάπου-κάπου να τον δω και να τα πούμε.

Ο κόσμος έκαμε ουρά κάθε μέρα για να δώση το αίμα του για τους τραυματίες μας. Ήταν εκεί νέοι, κοπέλες, γυναίκες, μαθητές, παιδιά, που περίμεναν τη σειρά τους.

Μια μέρα λοιπόν ο επί της αιμοδοσίας φίλος μου γιατρός, είδε μέσα στη σειρά των αιμοδοτών που περίμεναν, να στέκεται και ένα γεροντάκι.

– Εσύ, παππούλη, του είπε ενοχλημένος, τι θέλεις εδώ;

Ο γέρος απάντησε δειλά:

– Ήρθα κι εγώ, γιατρέ, να δώσω αίμα.

Ο γιατρός τον κοίταξε με απορία και συγκίνηση. Ο γέρος παρεξήγησε το δισταγμό του. Η φωνή του έγινε πιο ζωηρή.

– Μη με βλέπεις έτσι, γιατρέ μου. Είμαι γερός, το αίμα μου είναι καθαρό, και ακόμα ποτές μου δεν αρρώστησα. Είχα τρεις γιούς. Σκοτώθηκαν και οι τρεις εκεί πάνω. Χαλάλι της πατρίδας. Όμως μου είπαν πως οι δυο, πήγαν από αιμορραγία. Λοιπόν, είπα στη γυναίκα μου, θα ’ναι κι άλλοι πατεράδες, που μπορεί να χάσουν τα παλληκάρια τους γιατί δε θα ‘χουν οι γιατροί μας αίμα να τους δώσουν. Να πάω να δώσω κι εγώ το δικό μου. «Άιντε, πήγαινε, γέρο μου», μου είπε «κι ας είναι για την ψυχή των παιδιών μας». Κι εγώ σηκώθηκα και ήρθα.

******

Ένα επεισόδιο από το μέτωπο…

Επήγα να γνωρίσω ένα συνταγματάρχη που διοικούσε τον τομέα της μάχης που είχα επισκεφθεί. Ήταν ένας ωραίος τύπος ηρωικού πολεμιστή, απ’ αυτούς που είχαν διακριθεί στον αγώνα. Όλοι οι Αθηναίοι τον ξέρουμε.

Του έλεγα τις εντυπώσεις μου από τη γραμμή προκαλύψεως. Άκουσε σιωπώντας τα καταπληχτικά πράγματα που διηγόμουνα και κατόπιν είπε.

– Αν θέλεις να γνωρίσεις ένα σεμνό ήρωα, θα ανεβείς τη λαγκαδιά και θα ρωτήσεις στα πολυβόλα που είναι το αντίσκηνο του λοχαγού.

Τι έκαμε αυτός ο λοχαγός, ρώτησα.

– Θα σου πω αμέσως, απάντησε. Ένα βράδυ έγινε ανάγκη να στείλω ένα τμήμα για ενίσχυση στο δεξιό άκρο του τομέα μου. Όμως, για να το κάνω αυτό, θα ’πρεπε να αφήσω ακάλυπτες τις θέσεις που κρατούσε αυτό το τμήμα στη γραμμή μας. Ο εχθρός, όπως είδες, είναι πολύ κοντά μας. Αν εδοκίμαζε να εισβάλει από το κενό που θα δημιουργούσε στην παράταξή μας η απουσία του τμήματος που έγινε ανάγκη να στείλω στο δεξιό, υπήρχε φόβος να σπάσει η γραμμή. Φώναξα λοιπόν το λοχαγό που σου είπα, του εξήγησα την κατάσταση και τον ρώτησα.

– Μπορείς να μου κρατήσεις με τα πολυβόλα σου απόψε, όλη τη νύχτα ώσπου να ξημερώσει, αυτές τις θέσεις που μένουν ακάλυπτες; Ήταν ένα ανώμαλο ορεινό τόξο, κάπου 800 μέτρα. Ήταν μια νύχτα με παγερή χιονοθύελλα. «Μπορώ, συνταγματάρχα μου» απάντησε. «Μπορείτε να μείνετε ήσυχος». «Μα», του λέω, «ξέρω τις αποστάσεις. Θα πρέπει να τοποθετήσετε τα πολυβόλα σας σε πολύ αραιή παράταξη». «Ξέρω και εγώ τις θέσεις» μου απαντά, «ξέρω όμως και τους άντρες μου». «Πήγαινε, και ο Θεός βοηθός», του λέω. Άρχιζε να ξημερώνει η μέρα, όταν ξαναφάνηκε στη σκηνή μου ο λοχαγός. Όταν τον είδα, τον εγνώρισα αμέσως. Το πρόσωπό του, τα μουστάκια του, τα φρύδια του, τα ματόκλαδά του ήταν μια φριχτή προσωπίδα από παγωμένο χιόνι. Έβαλε το χέρι στο γείσο, χαιρέτισε και είπε: «Λαβάνω την τιμή να σας αναφέρω, κ. Συνταγματάρχα, η διαταγή σας εξετελέσθη».

Ήταν καταπληκτικός. Αν δεν ήταν η πειθαρχία στη μέση, θα τον αγκάλιαζα και θα τον φιλούσα. Ύστερα έμαθα τις λεπτομέρειες. Έμεινε άυπνος με τους πολυβολητές του όλη τη νύχτα στο ύπαιθρο μέσα στη χιονοθύελλα. Οι στρατιώτες, για να μην παγώσουν ακίνητοι τόσες ώρες, είχαν αρχίσει ένα δαιμονικό χορό γύρω στα πολυβόλα τους. Αν τους έβλεπε κανείς μέσα στη φοβερή εκείνη νύχτα να χοροπηδάνε εξάλλου, θα τους έπαιρνε για μανιακούς. Αυτός ο χορός βάσταξε ως το πρωί. Και όταν ο λοχαγός έβλεπε πως μπορεί να αχρηστευτούν τα χέρια τους από την παγωνιά, τους έλεγε.

– Άιντε τώρα παιδιά, να ρίξουμε καμμιά ταινία στο γάμο του καραγκιόζη να ζεστάνουμε τα δάχτυλα.

Και άρχιζαν να κακαρίζουν τα πολυβόλα, ώσπου ν’ ανάψη η κάνη τους, και οι φαντάροι, σταματούσαν το χορό και φούχτιαζαν το ζεστό σίδερο, να ξεμουδιάσουν τα δάχτυλα απ’ το κρύο.

Μαρτυρία Κων/νου Τσάτσου για την πρώτη επέτειο της 28ης/10/1941

[ «Λογοδοσία μιας ζωής» (αυτοβιογραφία), σελίδες 287-293 ]

Την Παρασκευή το πρωί 24 Οκτωβρίου τοιχοκόλλησα την ακόλουθη ανακοίνωση: «Την Τρίτην εικοστήν ογδόην Οκτωβρίου κωλύομαι να διδάξω». Υπογραφή ολόκληρη: Κωνσταντίνος Τσάτσος. Την ανακοίνωση αυτή την έκανα όταν πληροφορήθηκα ότι ήταν επιθυμία των φοιτητών με την αποχή από τα μαθήματα να φανερώσουν την ζωντανή παρουσία στη μνήμη τους της περυσινής 28ης Οκτωβρίου. Μου φάνηκε αλήθεια ο πιο σεμνός τρόπος να εορτασθεί χωρίς προκλητικότητα και με αξιοπρέπεια η μέρα αυτή.

Τη Δευτέρα στις 2 παρά τέταρτο με παίρνει στο τηλέφωνο ο Τζαβάρας για να μου διαβιβάσει την εντολή του πρυτάνεως την Τρίτη πρωί (28ης Οκτ.) να κάνω μάθημα και αν οι φοιτητές προβούν σε εκδηλώσεις, να εγκαταλείψω την αίθουσα. Απάντησα αμέσως ότι αύριο δεν θεωρώ πρέπον να γίνει μάθημα και παρακούω τις διαταγές της πρυτανείας, αναλαμβάνοντας όλες τις ευθύνες της ανυπακοής μου αυτής. Τότε ο Τζαβάρας μου συνέστησε να συνεννοηθώ απευθείας με τον Πρύτανη. Του απάντησα ότι δεν έχω τίποτε άλλο να προσθέσω σε αυτά που του δήλωσα και περιττεύει η απευθείας συνεννόηση. Σε λίγα λεπτά με ξαναπαίρνει στη τηλέφωνο και μου επαναλαμβάνει την εντολή της Πρυτανείας, λέγοντάς μου να κάνω μάθημα, εκτός αν δω ότι θορυβούν οι φοιτητές. Απάντησα τότε ότι αυτό θα συμβεί εκατό τοις εκατό και έτσι δεν υπάρχει λόγος να προσπαθήσω να μην κάνω μάθημα. Αν όμως έκανα μάθημα και οι φοιτητές προέβαιναν σε εκδηλώσεις, δεν θα μπορούσα να φανώ δειλότερος από τους φοιτητές.

Στις 3 μ.μ., 27/10, είχα φροντιστήριο. Φθάνοντας στο Πανεπιστήμιο ήρθανε προς προϋπάντησή μου ο Δεσποτόπουλος, ο Καστοριάδης και ο Γόντικας, για να μου πουν ότι η αίθουσα του Κεντρικού Αμφιθεάτρου, όπου θα δίδασκα, ήταν ασφυκτικά γεμάτη και τα παιδιά με μεγάλες εκδηλώσεις περίμεναν να τους μιλήσω. Με πληροφόρησαν ότι και το πρωί έγιναν διάφορες εκδηλώσεις σε άλλους καθηγητές, αλλά δεν έγιναν μαθήματα. Μπήκα στο σπουδαστήριο όπου βρήκα ένα συνάδελφο, που μου συνέστησε να πω στα παιδιά μόνο τούτο: ότι για το καλό του Έθνους και του Πανεπιστημίου να μην προβούν σε καμιά εκδήλωση. Με συγκρατημένη οργή απάντησα πως τα παιδιά με το δίκιο τους ζητάνε κάποια συμμετοχή του καθηγητού στη συγκίνηση της ημέρας αυτής και δεν μπορούμε να φανούμε πιο φοβιτσιάρηδες από τους νέους. Του συνέστησα μάλιστα να μην περιορισθεί σε τέτοιες καθησυχαστικές εκφράσεις αλλά να πάει προς τα παιδιά με περισσότερη γενναιότητα, τότε μονάχα θα μπορούσε, άλλωστε, να βάλει σε κάποιο ρείθρο την ορμή τους, με θάρρος, με αξιοπρέπεια και μαζί χωρίς παράτολμα κινήματα.

Ύστερα μπήκα στην αίθουσα διδασκαλίας. Απάνω από 500, όρθιοι όλοι, μόλις μπήκα με χειροκρότησαν επί πολλά λεπτά της ώρας. Τα χέρια μου τρέμαν. Αμέσως ύστερα ψάλλανε τον Εθνικό Ύμνο με στεντορία φωνή, αλλά με συγκίνηση και με τέλεια –έτσι την αισθάνθηκα – ακρίβεια και μέτρο. Στο τέλος φώναξαν τα παιδιά «Ζήτω η Ελλάς». Και σήκωσα και εγώ το χέρι μου και φώναξα: «Ζήτω η Ελλάς».

Ύστερα έγινε ησυχία και είπα στα παιδιά – μέσα σε απόλυτη σιγή – αυτά τα λόγια απάνω κάτω. Η φωνή, θεληματικά, ήταν πολύ ήσυχη και συγκινημένη:

«Παιδιά, θα σας μιλήσω πολύ ήσυχα και θα μ’ ακούσετε κ’ εσείς πολύ ήσυχα». «Σαν αληθινοί Έλληνες», (διέκοψε μια φοιτήτρια). «Από μέρες τώρα διαλογίζομαι με αγωνία πώς θα σας αντικρύσω σ’ αυτή τη δύσκολη ώρα. Σκέφτηκα πολύ. Σκέφτηκα εσάς, σκέφτηκα τη μέρα τούτη, σκέφτηκα πιο πέρα τη μοίρα του τόπου αυτού μέσα στα χρόνια και το πόρισμα όλης αυτής της σκέψης που έγινε, δε σας το κρύβω, σκέψη ολονύκτια, ήταν η απόλυτη, η ακλόνητη, η ατράνταχτη πίστη μου στο μεγαλείο του έθνους και στο μέλλον της φυλής μας. (Σ’ αυτό το σημείο τα παιδιά με χειροκρότησαν με ενθουσιασμό).

Μη νομίσετε πως το πόρισμα τούτο είναι γέννημα ενός τυφλού ενθουσιασμού. Στην ηλικία μου άλλες δυνάμεις κυριαρχούν εντός μας. Το πόρισμα τούτο βγαίνει από μιαν ήσυχη, αντικειμενική παρατήρηση της εθνικής μας ιστορίας. Τοποθετημένη στο σύνορο του ευρωπαϊκού πολιτισμού η φυλή μας δέχτηκε τις επιθέσεις συχνά των βαρβάρων που έρχονταν να τον καταλύσουν. Στην αρχαιότητα, με τους Μηδικούς Πολέμους, δεν έσωσε τον θησαυρό που ονομάζομε ευρωπαϊκό πολιτισμό; Είναι νοητός ευρωπαϊκός πολιτισμός χωρίς μια ελεύθερη Αθήνα; Στους μέσους χρόνους, επί χίλια χρόνια έφραζε τις πύλες της νότιας Ευρώπης και προφύλαγε την αρχαία κληρονομιά ώσπου να ανδρωθούν άλλοι λαοί και να την αξιοποιήσουν. Και στους νέους χρόνους ανάλογους αγώνες αγωνίσθηκε η φυλή μας. Συχνά μέσα στους αγώνες αυτούς η χώρα ολόκληρη κατακτιόνταν και φαινόταν σαν να ήταν να σβήσει για πάντα πια το μεγάλο γένος. Και όμως, μέσα από την τέφρα αναζούσε πάντα ξανά ο φοίνικας της ψυχής μας, με τις ίδιες αρετές, τις ίδιες δυνάμεις και τις ίδιες κακίες και άρχιζε ξανά η εθνική ζωή προς καινούργια πεπρωμένα. Ό,τι τόσες φορές συνέβαινε στους αιώνες, γιατί ν’ αμφιβάλλομε πως θα συμβεί ξανά και τώρα;

Είστε μια ευλογημένη γενιά. Εμάς, μας μάρανε τα παιδικά χρόνια ο πρώτος πόλεμος. Ζήσαμε τα νιάτα μας μέσα στις ατασθαλίες και τις αμαρτίες της μεταπολεμικής περιόδου και τώρα, στα ώριμα χρόνια που θα ‘πρεπε να είμαστε εν πλήρει δράσει, βρισκόμαστε σκλάβοι, αδύναμοι να δώσομε ό,τι μας ανήκει να δώσομε. Εσείς, μόλις εγκαταλείψετε τα φοιτητικά εδώλια θα βρείτε μιαν ελεύθερη χώρα, ένα πιο αναπεπταμένο παρά ποτέ πεδίο δράσης. Όσα κατακτήσανε αυτοί που κοιμούνται στα χιόνια της Αλβανίας, αυτοί που γυρίζουν χωρίς πόδια, χωρίς χέρια, και χωρίς μάτια στους δρόμους, εσείς θα ‘χετε την τιμή και την ευτυχία να τα καρπωθείτε και να τα αξιοποιήσετε. Γι’ αυτό η θέση της γενεάς σας θα είναι σημαντική. Δεν πρέπει να σταθείτε στο επίπεδο των ενθουσιασμών· πρέπει ν’ ανεβείτε στο επίπεδο της πολιτικής συνείδησης. Έχοντας από τη μοίρα μια μεγάλη πολιτική αποστολή να εκπληρώσετε, πρέπει από νωρίς να ανδρωθείτε πολιτικά και με σοβαρότητα, και με ωριμότητα να αντιμετωπίζετε τα προβλήματα του κοινωνικού μας βίου και προ παντός με το βαθύ αίσθημα της ιστορικής ευθύνης που σας βαραίνει.

Επί του παρόντος, πρώτο καθήκον σας είναι η φυσική και ηθική επιβίωση της φυλής. Το να ζήσετε, εσείς προ παντός οι νέοι, μη νομίσετε πως είναι μια ιδιοτελής σκέψη. Το να ζήσει ο καθένας σας είναι εθνικό σας καθήκον. Χρειάζεστε όλοι για να επιτελέσετε αύριο τα πολλά, τα πολλά που έχετε να επιτελέσετε. Αν δεν πραγματοποιήσετε, ύστερα από τόσο αίμα που χάθηκε, μια πολιτειακή και μια διαπολιτειακή τάξη στηριγμένη στις αρχές της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, τότε και όλος ο αγώνας του παρόντος κινδυνεύει να χάσει την αξία του. Αλλά είμαι βέβαιος πως αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Η ζείδωρος αύρα κιόλας αρχίζει να δροσίζει το μέτωπό μας. Από αυτές τις σκέψεις κινημένος σας συνιστώ αυτοσυγκράτηση και πειθαρχία. Αν σήμερα, τέτοια μέρα, σας μίλησα τόσο ήσυχα, δεν το έκανα από μια κακώς εννοούμενη φρόνηση. Το έκανα βοηθημένος από τη σταθερότητα της πίστης μου στην έκβαση του αγώνα και από τη βαθειά επίγνωση πως στην κρίσιμη ώρα η φυλή μας έκανε συνολικά το καθήκον της.

Γνωρίζοντας πως η αυριανή μέρα είναι και πρέπει να είναι ημέρα συλλογής, για τον καθένα μας, κιόλας από την Παρασκευή σας εγνωστοποίησα πως αύριο μάθημα δεν θα κάνω. Αλλά εσείς, σαν πιο νέοι, προτρέχετε μερικές ώρες και ζητάτε να μη γίνει μάθημα και σήμερα. Ε, παιδιά, ας μη γίνει και σήμερα!»

Συνοδευόμενος από τα ζωηρά χειροκροτήματα των παιδιών βγήκα από την αίθουσα με τη συναίσθηση ότι ήμουν άτονος συγκριτικά με τη στάση των παιδιών.

[…]

Βγαίνοντας έξω στο προαύλιο ήρθανε προς το εμένα μερικά παιδιά, που μου ‘σφιξαν το χέρι λέγοντάς μου πως είναι περήφανοι να είναι μαθητές μου. […] Μετά ξαναγύρισα στο σπίτι με τρεις δικούς μου. […] Εν τω μεταξύ ήρθε ο Κίτσος Μαλτέζος που μου είπε τα διατρέξαντα στον Λούβαρι που είχε μάθημα μια ώρα ύστερα από μένα. Όταν έφυγε ο Μαλτέζος άρχισα να τακτοποιώ μερικά βιβλία. Κατά τις 6 κουδούνισαν και με ζήτησε ένας, καθώς είπε, φοιτητής. Εγώ αρνήθηκα να τον δεχτώ. Αυτός επέμεινε αφού δήλωσε πως είναι αστυνομικός. Τότε βγήκα στο χωλλ και μου παρουσιάστηκε. «Ντυθείτε να φύγομε, σε λίγο θαρθούν να σας συλλάβουν. Για τρεις μέρες πρέπει οπωσδήποτε να κρυφτείτε». Φίλησα τα παιδιά που τα είχαν χαμένα και την Ιωάννα και έφυγα με τον αστυνομικό.

[…]

Την επομένη η Κυβέρνηση με απέλυσε από καθηγητή με ένα απλό Διάταγμα και με στερούσε από κάθε συνταξιοδοτικό δικαίωμα.

ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ

Πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως
Κύριον Ἀλέξανδρον Κορυζήν

Ὁ υἱός μου, Εὐάγγελος Ἰ. Ἰωαννίδης, ἀπωλέσθη εἰς τὰς ἐπιχειρήσεις τῆς Κλεισούρας.
Παρήγγειλα εἰς τοὺς τέσσαρας ἤδη ὑπηρετοῦντας υἱούς μου: Χρῆστον, Κώσταν, Γεώργιον καὶ Νίκον Ἰ. Ἰωαννίδην, νὰ ἐκδικηθῶσιν τὸν θάνατον τοῦ ἀδελφοῦ των.

Κρατῶ εἰς ἐφεδρείαν ἄλλους τέσσαρας: Πάνον, Ἀθανάσιον, Γρηγόριον καὶ Μενέλαον Ἰ. Ἰωαννίδη, κλάσεων 1917 καὶ νεωτέρων.

Παρακαλῶ κληθῶσιν ὀνομαστικῶς καὶ οὗτοι, εἰς πάσαν περίπτωσιν ἀνάγκης τῆς Πατρίδος ἢ τυχὸν ἀπωλείας ἑτέρου τέκνου μου πρὸς ἐκδίκησιν ἐχθροῦ.
Γνωρίσατε Βασιλέα μας ὅτι ὕστατον ἐπιφώνημα θέλει εἶναι:

ΖΗΤΩ Η ΠΑΤΡΙΣ!
Ἑλένη Ἰωάννου Ἰωαννίδου
Κυπαρισσία, 2 Φεβρουαρίου 1941

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΔΙΑΤΑΓΗ ΜΟΥΤΟΥΣΗ

ΧΙΙΙ Μεραρχία (Αρχιπελάγους)
Κρυσταλλοπηγή, 19 Νοεμβρίου 1940
Ώρα 03.00

Παρουσιασθείς σήμερον ανέλαβον την διοίκησιν της ΧΙΙΙ Μεραρχίας κατόπιν
διαταγής του Γ’ ΣΣ.
Άμα λήψει της παρούσης τα προς τα οπίσω τυχόν κινούμενα τμήματα να αγκιστρωθούν
επί του εδάφους με μέτωπον προς Μόροβαν, τα δε τυχόν εν επαφή μετά του εχθρού
άμα τη έω να επιτεθούν και εν αδυναμία να αμυνθούν επί τόπου.
Την επίθεσιν θα υποστηρίξω δια του βαρέως πυροβολικού και θα την παρακολουθήσω
έφιππος εκ του σύνεγγυς.

Ο Μέραρχος,
Μουτούσης Σωτήριος
Υπγος (ΠΒ)

ΔΙΑΤΑΓΗ ΚΑΣΛΑ

Επί των κατεχομένων θέσεων θα αμυνθώμεν μέχρις εσχάτων.
Ουδείς θα κινηθεί προς τα οπίσω.
Εμψυχώσατε άνδρας σας και τονώσατε το ηθικόν των.
Προμηνύεται λυσσώδης επίθεση του εχθρού,
η οποία οπωσδήποτε θα αποκρουσθεί και θα συντριβεί.
Τηρήσατέ με ενήμερον τακτικής καταστάσεως.
Επαναλαμβάνω, τότε μόνον θα διέλθει ο εχθρός εκ της τοποθεσίας μας,
όταν αποθάνωμεν άπαντες επί των θέσεών μας!

Ύψωμα 731, 09-03-1941

Τχης (ΠΖ)
Κασλάς Δημήτριος

 

 

Ελληνοϊταλικός πόλεμος: Ο δραματικός διάλογος Γκράτσι – Μεταξά και τα γράμματα από το μέτωπο

0

Διαμαντής Γιάννης Θ.

Πώς ξεκίνησε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος και οσα συνέβαιναν στο μέτωπο και στις ελληνικές πόλεις το 1940 -1941, μέσα από τα γράμματα που έστελναν και παραλάμβαναν οι ήρωες του ’40.

Πριν από 82 χρόνια, τα ξημερώματα της 28ης Οκτωβρίου 1940,  κι ενώ ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος βρισκόταν σε εξέλιξη, η Ιταλία κηρύσσει τον πόλεμο στην Ελλάδα και επιχείρει να καταλάβει την Ήπειρο και τα Επτάνησα.

Ο  πρέσβης της Ιταλίας στην Ελλάδα, Εμμανουέλε Γκράτσι επισκέπτεται στις 3 τα χαράματα την οικία του έλληνα πρωθυπουργού και δικτάτορα  Ιωάννη Μεταξά, επιδιδίδοντάς του τελεσίγραφο, με την απαίτηση του ιταλού φασίστα δικτάτορα Μπενίτο Μουσολίνι να εκχωρήση η Ελλάδα κυρίαρχα δικαιώματά της.

Ο δραματικός διάλογος

Ο ίδιος ο Γκράτσι, στα απομνημονεύματά του περιγράφει τον δραματικό διάλογο που είχε με τον Μεταξά:

«Δέκα λεπτά πριν από τις 3 της νύχτας της 28ης Οκτωβρίου του 1940, ο στρατιωτικός μου ακόλουθος, ο διερμηνέας μου και εγώ, φθάσαμε στην καγκελόπορτα μιάς μικρής οικίας στην Κηφισιά, όπου έμενε ο Πρωθυπουργός της Ελλάδος. Στον φρουρό της οικίας είπα ότι επιθυμώ να δώ τον Πρωθυπουργό για κάτι πολύ επείγον.

»Ο φρουρός άρχισε να κτυπά το κουδούνι του εσωτερικού της οικίας, αλλά δεν ελάμβανε καμίαν απάντηση. Διερωτήθηκα εάν ήτο δυνατόν μια πρωθυπουργική κατοικία να μην απαντά αμέσως. Γιατί εγώ είχα εντολή να παραδώσω το τελεσίγραφον στις 3 π.μ. ακριβώς, της 28/10/1940, λόγω δε της προσπάθειάς μου να ακουσθεί το κουδούνι και να ανοίξει η πόρτα, η ώρα είχε ήδη φθάσει 3.

»Επιτέλους το κουδούνισμα ξύπνησε τον ίδιο τον Μεταξά, που έκαμε την εμφάνισή του σε μια μικρή πλαϊνή πόρτα και αναγνωρίζοντάς με, με άφησε να περάσω. Ο Μεταξάς φορούσε μια μάλλινη ρόμπα, από τον γιακά της οποίας φαινόταν ένα μετριότατο βαμβακερό νυκτικό.

Ιωάννης Μεταξάς, Εμμανουέλε Γκράτσι

»Μου έσφιξε το χέρι και με έβαλε να καθίσω σε ένα μικρό φτωχικό σαλόνι του σπιτιού. Μόλις καθίσαμε, και επειδή η ώρα ήταν λίγα λεπτά μετά τις 3, του είπα αμέσως ότι η Κυβέρνησίς μου, μου είχε αναθέσει να του εγχειρίσω προσωπικά ένα κείμενο, που δεν ήτο τίποτε άλλο, παρά το τελεσίγραφον της Ιταλίας προς την Ελλάδα, με το οποίον η Ιταλική Κυβέρνηση απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση των στρατευμάτων της στον Ελληνικό χώρο, από τις 6 π.μ. της 28/10/1940.

»Ο Μεταξάς άρχισε να το διαβάζει. Μέσα από τα γυαλιά του, έβλεπα τα μάτια του να βουρκώνουν. Όταν τελείωσε την ανάγνωση με κοίταξε κατά πρόσωπο, και με φωνή λυπημένη αλλά σταθερή μου είπε:

-Μεταξάς: Λοιπόν έχουμε πόλεμο (Alors, c’ est la guerre*).

-Γκράτσι: Όχι απαραίτητα Εξοχότατε. Η ιταλική κυβέρνηση ελπίζει ότι θα δεχθείτε την αξίωσίν της και θ’ αφήσετε τα ιταλικά στρατεύματα να διέλθουν δια να καταλάβουν τα στρατηγικά σημεία της χώρας.

-Μεταξάς: Και ποια είναι τα στρατηγικά αυτά σημεία, περί των οποίων ομιλεί η διακοίνωσις;

-Γκράτσι: Δεν είμαι εις θέσιν να σας είπω, Εξοχότατε. Η Κυβέρνησίς μου δεν με ενημέρωσε… Γνωρίζω μόνον ότι το τελεσίγραφο εκπνέει εις τας 6 το πρωί.

-Μεταξάς: Εν τοιαύτη περιπτώσει η διακοίνωσις αυτή αποτελεί κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας εναντίον της Ελλάδος.

-Γκράτσι: Όχι, Εξοχότατε. Είναι τελεσίγραφον.

-Μεταξάς: Ισοδύναμον προς κήρυξιν πολέμου.

-Γκράτσι: Ασφαλώς όχι, διότι πιστεύω ότι θα παράσχετε τας διευκολύνσεις, τας οποίας ζητεί η κυβέρνησίς μου.

-Μεταξάς: ΟΧΙ! Ούτε λόγος δύναται να γίνη περί ελευθέρας διελεύσεως. Ακόμη όμως και αν υπετίθετο ότι θα έδιδα μια τοιαύτην διαταγήν (την οποίαν δεν είμαι διατεθειμένος να δώσω), είναι τώρα τρεις το πρωί.

Πρέπει να ετοιμασθώ,να κατέβω εις τας Αθήνας, να ξυπνήσω τον Βασιλέα, να καλέσω τον Υπουργόν των Στρατιωτικών και τον αρχηγόν του Γενικού Επιτελείου, να θέσω εις κίνησιν όλες τις στρατιωτικές τηλεγραφικές υπηρεσίες, έτσι που μια τέτοια απόφασις να γίνει γνωστή στα πλέον προκεχωρημένα τμήματα των συνόρων.

Όλα αυτά είναι πρακτικώς αδύνατα. Η Ιταλία, η οποία δε μας παρέχει καν τη δυνατότητα να εκλέξωμε μεταξύ πολέμου και ειρήνης, κηρύσσει ουσιαστικώς τον πόλεμον εναντίον της Ελλάδος. (μετά από μια σύντομη παύση)

-Μεταξάς: Πολύ καλά λοιπόν, έχομεν πόλεμον».

Γράμματα από το μέτωπο

Από τις πρώτες κι όλας ημέρες του πολέμου τα «ΑΘΗΝΑΪΚΑ ΝΕΑ» δημοσιεύουν επιστολές στρατιωτών από το μέτωπο.

Αγαπητέ μου θείε και θεία,

Σας φιλώ καθώς και τα εξαδέλφια μου.

Να με συγχωρήτε που άργησα να σας γράψω. Όχι από καμμίαν κακίαν.

Καθώς έχω γράψη και της Νουνάς μου να σας γράψη εκ μέρους μου, διότι εγώ τώρα δεν μου μένει καιρός ούτε καν για φαγητό εφόσον το βρωμερό έθνος η Ιταλία θέλησε να μας πάρη την ελευθερίαν μας και προσπαθούσε καθώς γνωρίζετε με τον πιο άτιμο τρόπο να μας βγάλη στον πόλεμο.

Θα προσπαθήσωμεν με ό,τι τρόπο μπορούμε να τους νικήσουμε έχοντας προστάτη το Θεό.

Και το αισχρό έγκλημα που μας έκαμαν της 15ης Αυγούστου της Παναγίας θα το πληρώσουν ακριβά.

Έως τώρα βαδίζομεν εμπρός, εύχομαι και ως το τέλος…

Σας φιλώ ο ανεψιός σας

Παναγιώτης

Οι αξιωματικοί Δημήτριος Ράμφος και Ιωάννης Χατζηκλιμάνογλου, ο υπαξιωματικός Νικόλαος Χαραλαμπίδης και ο στρατιώτης Γεώργιος Χατζηκωνσταντής βρίσκονται ανάμεσα στις δεκάδες χιλίαδες Ελλήνων που, από τον παγερό Οκτώβριο του ’40 ως την Άνοιξη του ’41, πολέμησαν ηρωικά στα βουνά της Ηπείρου υποχρεώνοντας σε μια ταπεινωτική ήττα τις πολλαπλάσιες σε αριθμό ιταλικές δυνάμεις.

Στις 26 Οκτωβρίου 1980 «ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ» δημοσιεύει ταχυδρομικές επιστολές από και προς το μέτωπο, τον μόνο τρόπο που είχαν όσοι πολεμούσαν και όσοι έμεναν πίσω, για να μοιραστούν όσα ζούσαν, σκέφτονταν και αισθάνονταν με τους δικούς τους ανθρώπους.

«ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ», 24.10.1980. Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Γράμματα από το μέτωπο

Αποστολεύς: Αξιωματικός Δημήτριος Ράμφος

Φανή μου,
η άνοιξις εδώ μύρισε, φαντάζομαι αυτού, τι ομορφιές θα έχεις, τα δεντράκια σου αυτού, τριγύρω τα μαγικά χορταράκια θα τα μαζεύεις και θα λέγεις «που είναι ο Μήτσος να φάει».

Αλλά, Φανή μου, τρώγω και εγώ, βάζω κανένα στρατιώτη και μου μαζεύει πότε – πότε και τα βράζει.  Ως εκ τούτου να μη λέγεις ότι στερούμαι από κάτι τέτοια.
Μόνο έσενα στερούμαι και τα παιδιά.

Σας φιλώ όλους.

Αγαπητά μου παιδιά Άγγελε, Ντόντο σας φιλώ πολλές φορές.
Με χαρά έμαθα ότι η δασκάλα σας είναι καλή και την ακούτε.
Να μάθετε γράμματα και εγώ θα σας φέρω πολλά πράγματα, όταν θα έρθω.
Είμαι καλά και σας φιλώ και εσείς να φιλήσετε τη μαμά σας.
Ο μπαμπάς σας Μήτσος.

«ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ», 26.10.1946. Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Αποστολεύς: Αξιωματικός Ιωάννης Χατζηκλιμάνογλου

Χθες έλαβα ένα σας γράμμα και σήμερα άλλο με ένα δεματάκι γλυκά και σαλάμια. Χάρηκα πολύ.

Σας ευχαριστώ και ιδιαιτέρως τη μαμά που με τα γλυκά της με έκανε και νόμισα πως ευρισκόμουνα στο σπίτι.

Την παραμονή του Αγίου Βασιλείου τής είχα στείλει τηλεγραφικώς 500 δρχ. στον Πολύβιο. Πιστεύω να τα έχει πάρει την ίδια μέρα.

Επίσης με ένα προηγούμενο γράμμα σάς έστειλα 3 φωτογραφίες μου διά να ικανοποιήσω την επιθυμία σας. Πιστεύω να τις ελάβατε.

Χαιρετισμούς στη μαμά, στη Μαρία, το Στέλιο, Πολύβιο, Κατίνα και εις όλους τους συγγενείς και γνωστούς.

«ΤΑ ΝΕΑ», 28.10.1950. Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Αποστολεύς: Υπαξιωματικός Νικόλαος Χαραλαμπίδης

Αγαπητή μου αδελφή,
έλαβα γράμμα σας με ημερομηνίαν της 3ης Δεκεμβρίου καθώς και ένα δεματάκι (πουλόβερ, και 3 ζεύγη κάλτσες).
Είμαι υγιής κατ’ αυτάς, υπάρχει πιθανότης, να… (σ.σ. η φράση λογοκρίνεται) ταύτης προς το παρόν ουδέν γνωρίζομεν.

Προχθες ήλθε ένας συνάδελφός μου, που έχει φωτογραφική μηχανή και μου έβγαλε φωτογραφία μαζί με τους άλλους συναδέλφους μου. Μόλις τη λάβω θα σας τη στείλω.

Τα λεμόνια να τα κόβεις σιγά – σιγά διά να δέσουν νέα τώρα την άνοιξη.  Και το γλυκό, που έκανες με τα νεράτζια, εφόσον δεν επιτρέπουν να το στείλεις , καλύτερα να το φάτε στην υγειά μου».

Χθες μας έφεραν δυο κλίβανους και εγώ μεταξύ των πρώτων κλιβανίστηκα και τα ρούχα μου και τις κουβέρτες και έτσι ησυχάσαμε από τις ψείρες. Από υγείαν είμαι πολύ καλά και εύχομαι και όλοι σας να είσθε καλά.

Τώρα τελευταία μάς έρχονται τακτικά ελληνικά και εγγλέζικα αεροπλάνα και αερομαχούν με τα ιταλικά και έτσι κάθε ημέρα έχουμε γλέντι. Προχθές έπεσαν 30 ιταλικά και 2 εγγλέζικα, χθες 7 ιταλικά.

Εδώ που μένουμε είμαι πολλά πρόβατα και έχουμε γάλα άφθονο, σήμερα πήρα 2 οκάδες με τον Αξιωματικόν μου μαζί και έκανα ένα ριζόγλαο πρώτης τάξεως. Πολύ τακτικά φτιάχνομε ριζόγαλο, όταν θα έλθω στην Αθήνα θα το φτιάχνω εγώ, διότι έμαθα καλά.

Και αρνάκια του γάλακτος αγοράζουμε πολύ συχνά.

Εδώ έχω πιάσει ένα φίλο Αλβανό, που τον λέγουν Μιχάλη, είναι Χριστιανός και έχει πρόβατα. Κάθε ημέρα μού φέρνει 1 ½ οκά γάλα πρώτης τάξεως. Χθες του έδωσα 1 λουκούμι και το μεσημέρι εις απάντησιν μού έφερε 2 αυγά τηγανιτά με τυρί.

Θεία, μάθαμε ότι η Γερμανία μας εκήρυξε τον πόλεμο, αλλά εμείς δεν ανησυχούμε, διότι το δικό μας το μέτωπο είναι πολύ στερεό και δεν τολμούν οι Ιταλοί να μας επιτεθούν.

«ΤΑ ΝΕΑ», 28.10.1949. Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Αποστολεύς: Στρατιώτης Γεώργιος Χατζηκωνσταντής

Είμαι καλά και το αυτό επιθυμώ και δι’ εσάς. Μάθε ότι δύο μέρες τώρα βρίσκομαι μαζί με τον αγαπητόν μου εξάδελφον Νίκον.

Ήλθε εδώ, που βρίσκομαι εγώ για να πάρει κάτι πράγματα και σήμερον έφυγε για τη μονάδα του.

Δε φαντάζεστε τη χαράν και των δυό μας, για τη συνάντηση αυτήν που έγινε ύστερα από πέντε μήνες.

Αποχωριστήκαμε σφίγγοντας ο ένας του αλουνού το χέρι βλέποντας ο ένας τον άλλον στα μάτια, που ήταν πλημμυρισμένα από δάκρυα και των δυό μας και την ελπίδα να συναντηθούμε στα σπίτια μας.

Γράμματα από συγγενείς και φίλους

Αποστολεύς: Ιφιγένεια Κεχαγιά

Πώς τα περνάτε αυτού στα χιονισμένα βουνά;

Διαβάζουμε στις εφημερίδες τα κατορθώματα του Στρατού μας και η ψυχή μας πλημμυρίζει από θαυμασμό και υπερηφάνεια.

Ο κάθε αξιωματικός και στρατιώτης παρουσιάζεται τώρα σας μάτια μας όχι ένας απλός άνθρωπος, αλλά ένας ήρωας, ένας ημίθεος.

Αποστολεύς: Ζωή Καραγεωργίου

1.     Να προσέχης εις τα γράμματά σου να μην ονομάζεις τα διάφορα μέρη, που είσαι γιατί τα σβήνει η λογοκρισία.

Εις τα καρτ – ποστάλ, που έστειλες, με πολύ κόπο κατόρθωσα να καταλάβω ότι το έστειλες από την Χειμάρραν.

2.     Έτσι μπράβο κυνηγάτε τους τους μακαρονάδες και μην ξεχάσεις να μου φέρεις όταν έλθεις ένα ιταλικό ενθύμιο.

Από τον Δημητράκη έχουμε να πάρουμε γράμμα από τας 30.10.40, γιατί και αυτοί τους έχουν πάρει για καλά στο κυνήγι και δεν μπορούν να μας γράψουν.

Τα μόνα νέα για το Δημητράκη τα μαθαίνουμε από τραυματίας φίλους του, που έρχονται σε νοσοκομεία των Αθηνών.

Αυτήν την εβδομάδα έφεραν και τον Πάντο με κρυοπαγήματα. Ο Πάντος μάς είπε ότι ο Δημητράκης είναι πολύ καλά.

«ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΒΗΜΑ»,Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Αποστολεύς: Εμμ. Παρασκευάς

1.     Εσύ πώς τα πάς; Τους ξεβράκωσες τους Ιταλούς ή ακόμη; Πάντως όταν θα βάλεις στο κανόνι καμμιά οβίδα γράψε το όνομά σου επάνω για να το διαβάσουν και να φοβηθούν.

2.     Στο καφενείο δεν έμεινε κανείς. Όλοι σχεδόν φύγανε και άλλοι θα φύγουν σε λίγο.  Εγώ απεσπάσθην από το Υγειονομικό Κέντρον, που ήμουν στον σταθμό Α’ Βοηθειών Ν. Σμύρνης και έχω να περάσω από τη μητέρα σου περίπου 1 ½ μήνα.

Αποστολεύς: Χρήστος Βούσγας

Εψές Κυριακή, περί ώραν 6 ½  εσπερινήν ανηγγέλθη ανά την πόλιν διά κωδωνοκρουσιών και το χαρμόσυνον γεγονός της καταλήψεως παρά του γενναίου Στρατού μας της πόλεως του Αργυροκάστρου, ολόκληρος δε ο λαός της πόλεως εώρτασε σε πανζουρλισμόν και με την ευχήν σύντομα να κατακτήσουμε και τα Τίρανα, για να τσακιστεί μια για πάντα ο τύρανος εκείνος.

«ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΒΗΜΑ», 1.1.1941, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Αποστολεύς: Μ. Αβραμίδης

Προ 5 ωρών είχομεν την τύχην να είδωμεν το ωραίον κυνηγητό των δεινών (;) αεροπόρων του ψευτοκαίσαρος και αυτοτιτλοφορούμενου κόσμοκράτορος  Μουσολίνι.

Νομίζω ότι είναι περιττόν να σου περιγράψω, διότι συ με τα ίδια τα μάτια σου είσαι θεατής αυτών.

Τα νέα μας είναι τα ίδια – μόνος, ήρεμος με λύπη και στενοχώρια, που δεν ευρίσκομαι και εγώ κοντά στα αδέλφια μας, τα οποία αγωνίζονται τον τόσον ωραίον και λαμπρόν αγώνα στεφανούμενοι τας αιωνίας δάφνας της δόξης και του θαυμασμού, ηρωποιούμενα διαγράφουν επάνω εκεί στα Αλβανικά όρη, φαράγγια, στας ρύμας κα όδους την ένδοξον χρυσή νεωτέραν ιστορίαν της αγαπητής πατρίδος Ελλάδος.

Αποστολεύς: Απ. Πρόκος

Εάν ποτέ περάσεις από το χωρίον Πίτσαρι, κοντά στο Τεπελένι, να πας να επισκεφθείς τον τάφο του αγαπημένου μας Αντώνη.

Καθώς μάθαμε εκεί τον έχουν θάψει.

https://www.tovima.gr/2022/10/28/society/ellinoitalikos-polemos-o-dramatikos-dialogos-gkratsi-metaksa-kai-ta-grammata-apo-to-metopo/