Αρχική Blog Σελίδα 1737

The US should stop deferring to Turkey on the PKK

0

After meeting his Turkish counterpart Mevlut Cavusoglu at the State Department last month, Secretary of State Antony Blinken promised “close coordination and collaboration in the efforts to fight against terrorist organizations” such as the Islamic State and the Kurdistan Workers Party, or the PKK.

This might be boilerplate diplomatic language, but it hides a logical problem: The defeat of ISIS and the PKK are mutually exclusive. Syrian Kurds sacrificed more than 12,000 men and women to fight ISIS at a time when Turkey and its Syrian proxies supported the group. Still, whether in Syria or Sweden, Turkey makes supposed Western tolerance of the PKK original sin. This is stated reason No. 1, for example, why Turkish President Recep Tayyip Erdogan now vetoes Sweden’s NATO membership.

Rather than indulge Turkey, it is time to stop pretending that the Syrian Kurds — whatever their affiliation — are anything but allies in the war against terror and the fight for democracy.

True, the PKK started as a Marxist insurgency if not terror group. So too did Nelson Mandela’s African National Congress. Both evolved. Unlike the Mujahedin-e-Khalq , the group never killed Americans. Belgium has concluded that the PKK is not a terror group. Frankly, the United States should follow suit. The State Department did not designate the PKK as a terror group during the height of its violence during the 1980s. That designation came later when President Bill Clinton wanted to clinch a multibillion-dollar weapons deal with Turkey. Ironically, this victimized the PKK twice: first by stigmatizing it and second by giving Turkey the weapons to slaughter not only members of the group, but also ordinary farmers.

Turkey’s partisans will say that such a move will destroy U.S.-Turkey relations. They exaggerate. For decades, State Department handwringing led the White House to sidestep recognition of the Armenian genocide. Finally, President Joe Biden simply ripped the Band-Aid off. So too did French President Emmanuel Macron, Pope Francis, Germany’s Bundestag, Russia’s Duma, and other states. When they called Turkey’s bluff, Erdogan blustered but ultimately did nothing. Nationalist tantrums aside, he needs the outside world more than the world needs Turkey.

Peace will not be possible if Washington embraces Erdogan’s irrational hatred of the PKK. Nor should policymakers accept the alarmism of Turkey’s partisans in the State Department or think tanks. After all, Turgut Ozal, who dominated Turkish politics as prime minister and president between 1983 and 1993, was prepared to negotiate with the PKK until a heart attack felled him. Thirty years on, it is time to recognize his wisdom.

Biden repeats “diplomacy is back” like a mantra, but sometimes, diplomacy means more than making opponents happy. It is time for a major course correction in U.S. policy in the Eastern Mediterranean. Only when Washington recognizes that Syrian Kurds are America’s best ally in a tumultuous region and stops succumbing to Turkish blackmail can a new, more peaceful order move forward, both within Turkey and throughout the region.

Biden: Rip the Band-Aid off. Delist the PKK. Reward allies. Be a peacemaker. Tell Turkey the age of ethnic incitement is over.

Michael Rubin ( @mrubin1971 ) is a contributor to the Washington Examiner’s Beltway Confidential. He is a senior fellow at the American Enterprise Institute.

washingtonexaminer.com

ΤΑ ΑΣΦΑΙΡΑ ΠΥΡΑ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ

5
1.-Υπάρχει ένας ορυμαγδός πυροβολισμών κατά της Τουρκίας. Αμφισβητείται, ακόμη, και η συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ. Οι πυροβολισμοί έχουν δύο χρονικά όρια. Τις εκλογές στη γειτονική χώρα και την έγκριση της εισόδου Φινλανδίας και Σουηδίας στο ΝΑΤΟ. Πιέζοντας τον Ερντογάν οι δυτικοί έχουν την ψευδαίσθηση πως θα χάσει τις εκλογές. Πιέζοντας για την έγκριση της εισόδου Σουηδίας και Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ οι δυτικοι δείχνουν να μην έχουν συνειδητοποιήσει με ποιον έχουν να κάνουν. Το θετικό είναι ότι σιγά σιγά η Δύση μαθαίνει.
2.-Η Τουρκία βρίσκεται στα όρια να ξεπεράσει την Παγίδα του Θουκυδίδη. Η Δύση δεν μπορεί, πλέον, να την ελέγξει. Ούτε με εξωτερικές κινήσεις, ούτε με εσωτερικές. Την πίεση που ασκείται στην οικονομία του ο Ερντογάν την ελέγχει. Όπως και τα μέτωπα που άνοιξε, ή του άνοιξαν. Στο εσωτερικό δεν πρόκειται να βρεθεί ούτε ένας που να ξαναβάλει το κεφάλι του σε ένα πραξικόπημα. Πάνω απο το 70% του πληθυσμού είναι αντιμαερικανοί. Και ο αντιαμερικανισμός διατρέχει και το στράτευμα.
3.-Σηκώνοντας την σημαία του αντιαμερικανισμού ο Ερντογάν κερδίζει πόντους στις εκλογές. Μετά τις εκλογές θα ρίξει την ένταση. Θα παραμείνει στο ΝΑΤΟ διότι δεν μπορούν να τον διώξουν. Ο Ερντογάν έχει ανάγκη το ΝΑΤΟ για τους εκβιασμούς του και για να πουλάει εκδούλευση στους νέους συνομιλητές του (Ρωσία, Κίνα). Τον θέλουν, όμως, και στο ΝΑΤΟ διότι προσφέρει στρατό όχι εκεί που δεν τον συμφέρει, όπως στον ουκρανικό πολεμο, αλλά εκεί που θέλει ο ίδιος. Σε αντίθεση με την Τουρκία η ελληνική ανταπόκριση σε συμμετοχή στο ΝΑΤΟ είναι χαμηλή. Αυτά εκτιμώνται στην θεσμική μνήμη της Συμμαχίας. Γύρω απο αυτό το στερεότυπο περιστρέφεται η γραφειοκρατία των ΗΠΑ και δεν θα αποκλίνει απο αυτό. Φαίνεται απο τις ανακοινώσεις που εκδίδει το State Department.
4.-Αυτήν την αμερικανική ψευδαίσθηση ο Ερντογάν- που κατά πάσαν πιθανότητα θα κερδίσει τις εκλογές- θα την εκμεταλλευτεί. Δεν πρόκειται να επιστρέψει, όπως πριν το μπαϊράκι που σήκωσε, στο δυτικό μαντρί. Θα συμμετέχει με τους όρους που θα επιβάλλει ο ίδιος.
5.-Αυτοί οι όροι μπορεί να περιλαμβάνουν και πιέσεις στην Ελλάδα υπέρ της Τουρκίας.
6.-Τι πρέπει να κάνουμε ως Ελλάδα:
-Να διαγνώσουμε, κατ αρχάς, αν μας συμφέρει και αν μπορούμε να παίξουμε τον ρόλο της πρώτης γραμμής άμυνας της Δύσης προς την Ανατολή.
-Αναλόγως της εκτίμησης που θα κάνουμε θα πρέπει να συνταχθούμε με τις ατλαντικές δυνάμεις που συμφωνούμε.
7.-Όσο η Τουρκία παραμένει με την δυναμική του σήμερα, θα αποτελεί διαρκή απειλή. Υπάρχει εκτίμηση στη δύση ότι η Τουρκία πρέπει να διασπασθεί σε τρία μέρη. Το κουρδικό, το ανατολικό και το δυτικό. Αυτήν την τριχοτόμηση- απο την οποία θα ησυχάσει η περιοχή- δεν την θέλει κανείς στην Τουρκία. Ίσως, ούτε και οι Κούρδοι. Οι ευφυέστεροι των Κούρδων πιστεύουν πως η πληθυσμιακή τους δυναμική θα τους κάνει κάποια στιγμή κυρίαρχους στην Τουρκία. Θέλουν ολόκληρη την Τουρκία, όχι, μόνο, τις περιοχές που θεωρούνται το τουρκικό κουρδιστάν. Οι Κούρδοι είναι οι αρχαίοι Μήδοι επι των οποίων επικάθησαν οι Πέρσες και ήλεγξαν τον λαό τους σε ηγετικό επίπεδο. Όπως οι Βάραγκοι τους Ρως. Σύνηθες φαινόμενο. Οι Βάραγκοι ήταν σκανδιναυικό φύλο.
Η κοιτίδα των Ρως ήταν το Κίεβο εναντίον του οποίου πολεμούν οι σημερινοί Ρώσοι. Οι Σκανδιναυοί που προμήθευσαν στους Ρώσους την αρχαία ηγεσία τους βρίσκονται, σήμερα, απο την πλευρά που τους αντιμάχεται.
8.-Το μεγαλύτερο πρόβλημα της Ελλάδας είναι ο κατακερματισμός της κοινωνίας της, ο εκφυλισμός της και η διχόνοιά της. Η ηγεσία της είναι μετρίων δυνατοτήτων και το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της διοίκησής της είναι ο συγκεντρωτισμός, η διαφθορά και η λογική του ημετέρου. Έχει, επι πλεον, μια φθίνουσα πληθυσμιακή εξέλιξη. Εν ολίγοις η Ελλάδα έχει όλα τα χαρακτηριστικά να γίνει μια υποτελής, εξαρτημένη χώρα, ανίκανη να επιβιώσει μόνη της.
9.-Τα πυρά της Δύσης προς την Τουρκία είναι άσφαιρα όσο δεν ξεκαθαρίζει τι θέλει απο αυτήν. Πάντως, επιστροφή στον προτεραία, αποκλείεται. Ας το έχουν υπόψη και στην Ουάσιγκτον και στις Βρυξέλλες και στην Αθήνα.

ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ

17

 του Γιώργου Μουρουζίδη*

Με βάση τις σημερινές εκτιμήσεις, η Γη το 2050 θα φιλοξενεί περίπου 9,7 δισεκατομμύρια κατοίκους. O αριθμός αυτός, ο οποίος  αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 25 % του παγκόσμιου πληθυσμού σε σχέση με τον σημερινό πληθυσμό των 8 + δις (https://www.worldometers.info/world-population/), εγείρει διάφορες ανησυχίες  αναφορικά με τον κίνδυνο του υπερπληθυσμού της Γης και τους διαμορφούμενους πληθυσμιακούς συσχετισμούς μεταξύ των κρατών του κόσμου. Μολονότι τα συμβατικά στοιχεία της οικονομικής και στρατιωτικής ισχύος βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, λίγοι παράγοντες επηρεάζουν τον μακροπρόθεσμο ανταγωνισμό μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων και των αντιπάλων κρατών, τόσο πολύ όσο οι αλλαγές στο μέγεθος, οι ικανότητες και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των εθνικών πληθυσμών.

Το 1850 o πληθυσμός των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής ήταν 23 εκατομμύρια. Σήμερα ο πληθυσμός των ΗΠΑ ανέρχεται στα 336 εκατομμύρια και είναι μεγαλύτερος από τον συνολικό πληθυσμό της Γαλλίας, της Αγγλίας, της Ιταλίας, της Γερμανίας και της Ελλάδας μαζί. Για περισσότερο από έναν αιώνα επίσης, οι ΗΠΑ διαθέτουν συνεχώς το καλύτερα εκπαιδευμένο και καταρτισμένο εργατικό και επιστημονικό προσωπικό στον κόσμο. Τα παραπάνω δημογραφικά στοιχεία, περισσότερο και από την γεωγραφία, τους φυσικούς πόρους και την εξωτερική πολιτική, εξηγούν καλύτερα γιατί η χώρα αυτή αναδύθηκε ως η κυρίαρχη στρατιωτική και οικονομική δύναμη στον κόσμο, μια θέση που παρά τις προκλήσεις εξακολουθεί να κατέχει ακόμα και σήμερα. Επιπλέον, λόγω της ελεγχόμενης και συνεχιζόμενης υποδοχής και ενσωμάτωσης  μεταναστών, καθώς και του υψηλότερου δείκτη γονιμότητας μεταξύ των πλέον εύπορων κοινωνιών του κόσμου, το 2040 οι ΗΠΑ θα αριθμούν περί τα 380 εκατομμύρια, με το νεανικό τους πληθυσμό να ξεπερνάει σε αναλογία κάθε άλλη πλούσια χώρα στον κόσμο.

Η Κίνα, με πληθυσμό 1,45 δισεκατομμυρίων κατοίκων, θεωρείται ο κυριότερος αντίπαλος των ΗΠΑ. Τις τελευταίες τέσσερεις δεκαετίες έχει τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης στην παγκόσμια ιστορία, και με όρους σχετικής ισοδυναμίας αγοραστικής δύναμης κατέχει την μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Η ραγδαία ανάπτυξη της Κίνας οφείλεται στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις που εφαρμόστηκαν μετά το 1978, στην ενίσχυση της μόρφωσης και της υγείας του πληθυσμού της, αλλά και στον διπλασιασμό του εργατικού δυναμικού της χώρας. Με βάση τα συγκεκριμένα στοιχεία, εύκολα θα προέκυπτε το συμπέρασμα ότι η Κίνα θα ξεπεράσει τις ΗΠΑ και θα καταστεί η πρώτη παγκόσμια υπερδύναμη. Όμως η δημογραφική της εξέλιξη θέτει σε αμφισβήτηση την προοπτική αυτή, καθώς το εργατικό της δυναμικό, κυρίως το νεανικό, θα μειωθεί έως και κατά 100 εκατομμύρια μέχρι το 2040, ως συνέπεια του περιορισμού των γεννήσεων που είχαν επιβληθεί  από το 1979 έως το 2015. Τον τελευταίο μήνα η Κίνα κατέγραψε μείωση πληθυσμού για πρώτη φορά έπειτα από 60 χρόνια, με τις μακροπρόθεσμες προβλέψεις να δείχνουν συνεχή πτώση για τα επόμενα 30 χρόνια. Για την αντιμετώπιση του δημογραφικού της προβλήματος η κυβέρνηση του Πεκίνου αποφάσισε πρόσφατα να εφαρμόσει διάφορα μέτρα για την ενίσχυση του ποσοστού των γεννήσεων. Επιπλέον, ενώ οι επόμενες γενιές θα είναι καλύτερα εκπαιδευμένες, αφού επτά πλέον πανεπιστήμια της Κίνας συγκαταλέγονται μέσα στα 100 καλύτερα του κόσμου, ο μέσος όρος μόρφωσης των νέων της Κίνας θα υπολείπεται ακόμα έναντι των ΗΠΑ. Η πληθυσμιακή πρωτοπορία της Κίνας θα υποσκελιστεί από την Ινδία πιθανότατα και εντός του 2023, η οποία σήμερα αριθμεί 1,42 δις.

Για τη Ρωσία το δημογραφικό της πλαίσιο δεν είναι ιδιαίτερα ευοίωνο. Το Κρεμλίνο βλέπει τον εαυτό του ως μια παγκόσμια δύναμη, η αντίληψη αυτή όμως δεν συνάδει με τους ανθρώπινους πόρους που έχει στην διάθεση του. Το προσδόκιμο ζωής στη Ρωσία των 150 εκατομμυρίων υπολείπεται έναντι των άλλων μεγάλων δυνάμεων. Παρά την υψηλή μόρφωση, η χώρα υστερεί στην καινοτομία και την υψηλή τεχνολογία, πλην της στρατιωτικής. Η Ρωσία μοιάζει ως μια τυπική ευρωπαϊκή χώρα με γηράσκοντα και συρρικνούμενο πληθυσμό. Τα δυσμενή δημογραφικά της στοιχεία θα την υποχρεώσουν μελλοντικά να αναζητήσει τη συμμαχία της Δύσης ή της Κίνας, αφού θα καταστεί εξαιρετικά δυσχερής η βελτίωση ή η διατήρηση  της ισχύος της, παρά το φυσικό της πλούτο. Για την Ελλάδα είναι χρήσιμος ο ρόλος της Ρωσίας ως ισχυρού παίκτη στον κόσμο.

Η οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης των 450 εκατομμυρίων κατέχει σημαντική θέση στον κόσμο  και με όρους συναλλαγματικής ισοτιμίας ξεπερνάει ακόμα και αυτήν της Κίνας. Οι κάτοικοι των χωρών μελών της Ε.Ε. κατέχουν υψηλά επίπεδα εκπαίδευσης, απολαμβάνουν ένα καλό επίπεδο υγείας και διακρίνονται για την υψηλή παραγωγικότητα τους. Ενώ από την δεκαετία του 1980 οι γεννήσεις υπολείπονται έναντι των θανάτων, λόγω της συνεχούς μετανάστευσης συγκρατείται η συρρίκνωση του εργατικού δυναμικού και επιβραδύνεται η γήρανση του πληθυσμού της Ε.Ε. Οι μεγάλες μεταναστευτικές ροές στην Ευρώπη, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, είναι δύσκολα ενσωματούμενες, η συντριπτική τους πλειοψηφία προέρχεται από φτωχές μουσουλμανικές  χώρες και οι πολιτισμικές συγκρούσεις είναι πρόδηλα ανησυχητικές.

Η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη μετά τον Β΄Π.Π. αποδίδεται σε δύο κυρίως παράγοντες: στη βελτίωση του ανθρώπινου δυναμικού (εκπαίδευση, υγεία, προσδόκιμο ζωής, ηλικιακή σύνθεση, ενσωμάτωση, και άλλους παράγοντες που καθορίζουν την δυναμική των εργαζομένων), καθώς επίσης και στο ευνοϊκό επιχειρηματικό κλίμα το οποίο επέτρεψε την απελευθέρωση της παραγωγικής δραστηριότητας. Το ανθρώπινο κεφάλαιο έχει σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία, δηλαδή για κάθε χρόνο αύξησης στο προσδόκιμο ζωής παρατηρείται μόνιμη αύξηση στο κατά κεφαλή εισόδημα κατά 4%, επίσης  για κάθε επιπλέον χρόνο εκπαίδευσης παρατηρείται αύξηση 10% στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Οι μεγάλες διαφορές στο ανθρώπινο κεφάλαιο προκαλούν χάσματα στην οικονομική παραγωγικότητα μεταξύ των χωρών, μεγαλύτερα σήμερα από ό,τι οποιαδήποτε άλλη φορά στην Ιστορία. Είναι πια καιρός να αντιληφθούμε και στην Ελλάδα ότι τα κράτη μπορούν να αυξήσουν το ανθρώπινο τους κεφάλαιο γρηγορότερα από ό,τι πριν με τη χρήση της τεχνολογίας και της επιστήμης και να αμβλύνουν τα τεράστια οικονομικά χάσματα.

Δύο παραδείγματα μικρών χωρών που αποφάσισαν να μείνουν στην ιστορία είναι η Νότια Κορέα των 100 χιλιάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων, με πληθυσμό 50 εκατομμυρίων και ΑΕΠ 1.934 δισ. $ , και το Ισραήλ των 20,8 χιλιάδων τετραγωνικών χιλιομέτρων με πληθυσμό 8,5 εκατομμυρίων και ΑΕΠ 354 δισ. $. Οι δύο αυτές χώρες δαπανούν από τα υψηλότερα ποσοστά  παγκοσμίως, περίπου 4 %, για έρευνα και ανάπτυξη.

Ας δούμε τώρα τι συμβαίνει στην Ελλάδα μετά την τελευταία απογραφή και επίσης ας κάνουμε μια σύγκριση με τα πληθυσμιακά στοιχεία της Τουρκίας.

Το 1923, αμέσως  μετά την Μικρασιατική καταστροφή, ο πληθυσμός της Ελλάδας ήταν 6,5 εκατομμύρια, ενώ της Τουρκίας ήταν 13 εκατομμύρια. Σήμερα ο μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδας είναι 10,4 εκατομμύρια (έναντι 10,8 εκ. το 2011) ενώ της Τουρκίας 86,7 εκατομμύρια. H μέση ηλικία στην Ελλάδα είναι τα 44 έτη, ενώ στην Τουρκία τα 28. Το 2050 ο πληθυσμός της Τουρκίας θα αγγίξει τα 94 εκατομμύρια, ενώ την ίδια εποχή ο ελληνικός πληθυσμός εκτιμάται ότι θα βρίσκεται μεταξύ των 8 – 10 εκατομμυρίων, με έναν στους τρείς κατοίκους να είναι μεγαλύτερος των 65 χρονών. Σύμφωνα επίσης με πρόσφατες εκτιμήσεις, στο τέλος του αιώνα στην Ελλάδα θα κατοικούν 6,5 εκατομμύρια κατοίκων, χωρίς ομοιογενή εθνική συνείδηση με κίνδυνο η χώρα να μετατραπεί σε έναν Λιβανοποιημένο χώρο. Η μείωση του πληθυσμού θα επιφέρει και μείωση του ρυθμού ανάπτυξης με αποτέλεσμα την περαιτέρω φτωχοποίηση του ελληνικού κράτους. Τα σημερινά success story δεν αποτελούν τίποτα άλλο παρά καιροσκοπικές και προπαγανδιστικές ψηφοθηρικές πολιτικές. Το μέλλον της ιστορίας το κερδίζουν οι νέοι και εάν δεν αναστραφεί η κατάσταση, η 5η πιο γερασμένη χώρα στον κόσμο ρισκάρει σήμερα την ύπαρξη της.

Ένα άλλο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της τελευταίας απογραφής είναι το παγκόσμιας  πρωτοτυπίας γεγονός, ότι το 60 % του πληθυσμού της χώρας ζει στην πρωτεύουσα ή γύρω από αυτήν. Η ελληνική ύπαιθρος εκκενώνεται και αποστεώνεται οικονομικά. Μεγαλύτερες πληθυσμιακές απώλειες υφίστανται οι περιφέρειες και οι νομοί με τα χαμηλότερα κατά κεφαλήν εισοδήματα. Στην ιδιαίτερη πατρίδα μου για παράδειγμα, το Νευροκόπι, η μείωση του πληθυσμού ήταν της τάξης του 33 % και η σχέση γεννήσεων και θανάτων είναι 1:12.

Από το 2008 μετανάστευσαν (brain drain- διαρροή εγκεφάλων) περίπου 500 χιλιάδες νέοι, στην πλειοψηφία τους μορφωμένοι, με συνέπεια να έχει υποχωρήσει το μέσο μορφωτικό επίπεδο της ελληνικής κοινωνίας. Η Ελλάδα δεν χάνει μόνο αυτούς τους πολίτες για την εκπαίδευση των οποίων έχει δαπανήσει σημαντικά ποσά, αλλά χάνει και τα παιδιά τους.

Καμία χώρα στον κόσμο με αυστηρό συγκεντρωτικό σύστημα δεν έχει αναπτυχθεί. ΗΠΑ, Γερμανία, Κίνα, κλπ, εφαρμόζουν λιγότερο ή περισσότερο αποκεντρωμένα οικονομικά μοντέλα. Το μοντέλο της διοικητικής οργάνωσης του Καποδίστρια διαδέχθηκε τον πλέον αποτυχημένο σύστημα του Καλλικράτη, με το οποίο πέφτει η αυλαία της ελληνικής περιφέρειας.

Και ενώ όλα αυτά συμβαίνουν, το ελληνικό πολιτικό προσωπικό ανησύχησε για την ανακατανομή των βουλευτικών εδρών, οι οποίες ποτέ δεν κατάλαβα γιατί πρέπει οπωσδήποτε να είναι τριακόσιες, αδιαφορώντας για τη μείωση του πληθυσμού της χώρας και την ερημοποίηση της ελληνικής υπαίθρου.

Οι δημογραφικές εξελίξεις στον κόσμο και τη χώρα μας καθορίζουν το πλαίσιο και υποδεικνύουν τις πολιτικές που επιβάλλεται να ακολουθηθούν, προκειμένου να εξασφαλιστεί  η επιβίωση του ελληνισμού ως διακριτής οντότητας.

Λύσεις υπάρχουν και λεφτά υπάρχουν, μυαλά και ενδιαφέρον δεν υπάρχει.

*Ο Γιώργος Μουρουζίδης είναι Ανώτατος Αξιωματικός ε.α.

 

 

Τουρκία – Ελλάδα: 50 κανόνες στρατηγικής στις σχέσεις των 2 χωρών

2

Δύο διακεκριμένοι καθηγητές Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικής παρουσιάζουν, με απλά και κατανοητά παραδείγματα, έναν πολύτιμο οδηγό σκέψης, συμπεριφοράς, προετοιμασίας και καθοδήγησης αναλύοντας επί της ουσίας την αντιπαράθεση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας

ΤΑ ΝΕΑ

Στο βιβλίο μας Η Τέχνη της Στρατηγικής (Αθήνα, εκδόσεις Δίαυλος, 2021), προσπαθήσαμε να συμπυκνώσουμε την ουσία της στρατηγικής σε πενήντα κανόνες, χρησιμοποιώντας παραδείγματα από τον πόλεμο, τη διπλωματία, την εσωτερική πολιτική, τις επιχειρήσεις, τον αθλητισμό και την καθημερινή ζωή. Στο παρόν πόνημα θα προσπαθήσουμε να δούμε πώς αυτοί οι κανόνες εφαρμόζονται στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, φιλοδοξούμε να πετύχουμε δύο σκοπούς. Αφενός, να παρουσιάσουμε συνοπτικά το «λογισμικό» της στρατηγικής. Αφετέρου, να αναλύσουμε στρατηγικά την ελληνοτουρκική αντιπαράθεση.

Κανόνας 1

Η στρατηγική – η σύζευξη μέσων και σκοπών ενόψει πραγματικής ή ενδεχόμενης σύγκρουσης – είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρώπινης ζωής. Ολοι και όλες κάνουμε στρατηγική, συχνά σε καθημερινή βάση. Αντίστοιχα, στη διεθνή πολιτική κάθε έθνος και κάθε κράτος (όπου αυτές οι δύο έννοιες δεν ταυτίζονται) έχει τη δική του στρατηγική παράδοση.

Οι σύγχρονοι έλληνες στρατηγικοί σχεδιαστές είναι σε θέση να αντλήσουν από πολλές πτυχές της στρατηγικής παράδοσης του ελληνικού έθνους. Η Σπάρτη, η Αθήνα, η Μακεδονία, το Βυζάντιο, οι κλεφταρματολοί, η Ελλάδα του πρώτου μισού του 20ού αιώνα, αποτελούν αξιόπιστες πηγές έμπνευσης. Αντίστοιχα όμως ισχύουν και για τους τούρκους σχεδιαστές στρατηγικής, οι οποίοι είναι κι αυτοί συνεχιστές μιας μακραίωνης στρατηγικής παράδοσης. Για την ακρίβεια, η τουρκική στρατηγική παράδοση παρουσιάζει δύο χαρακτηριστικά που θα πρέπει να προσέξουμε. Πρώτον, έχει υπάρξει πολύ επιτυχημένη διαχρονικά. Δεύτερον, παρότι η ελληνική στρατηγική παράδοση έχει μεγαλύτερη ιστορία, έχει επανειλημμένα διακοπεί. Αντίθετα, η τουρκική στρατηγική παράδοση εκτείνεται σχεδόν αδιάλειπτα από τον 14ο, αν όχι από τον 11ο αιώνα.

Κανόνας 2

Η στρατηγική μπορεί
να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στη νίκη και στην ήττα

Με την κατάλληλη στρατηγική, ο Δαβίδ μπορεί να νικήσει τον Γολιάθ. Αντίστοιχα ο Γολιάθ, παρότι εκκινούσε από πλεονεκτική θέση, δεν μπήκε στον κόπο να σχεδιάσει μια στρατηγική που θα μετέτρεπε το πλεονέκτημά του σε νίκη.

Στη νεότερη ιστορία, με δεδομένη την υπεροπλία των Τούρκων, οι Ελληνες αναγκαστικά ήταν υποχρεωμένοι, όφειλαν, να στηριχτούν σε υπέρτερη στρατηγική. Οι μεγάλες επιτυχίες που σημειώθηκαν κατά τα πρώτα χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης (μέχρι οι επαναστατημένοι Ελληνες να εφησυχάσουν και να επιδοθούν στο εθνικό σπορ του διχασμού) οφείλονταν στον ελληνικό στρατηγικό σχεδιασμό: εκτεταμένη προετοιμασία εκ μέρους της Φιλικής Εταιρείας· εκμετάλλευση του τουρκοπερσικού πολέμου και του αποσχιστικού κινήματος του Αλή Πασά· κατανόηση της στρατηγικής σημασίας του θαλάσσιου ελέγχου στο Αιγαίο, και της κατάληψης της Τριπολιτσάς στην Πελοπόννησο. Ο Α’ Βαλκανικός Πόλεμος επίσης κερδήθηκε χάρη σε υψηλού επιπέδου ελληνική στρατηγική: καλλιέργεια δεσμών με Βρετανία και Γαλλία· έγκαιρη ελληνική συμμετοχή στη Βαλκανική Συμμαχία· επένδυση σε ναυτικούς εξοπλισμούς προκειμένου να αποκτηθεί ο ζωτικής σημασίας έλεγχος του Αιγαίου· κινητοποίηση και άρτια εκπαίδευση ενός ισχυρού αριθμητικά στρατού.

Κανόνας 3

Δεν υπάρχουν τυφλοσούρτες
στη στρατηγική

Στη στρατηγική δεν υπάρχουν αναλλοίωτες συνταγές νίκης. Βραχυπρόθεσμα ένα οπλικό σύστημα ή ένας τρόπος ενέργειας μπορεί να αποδειχθούν πολύ αποτελεσματικά, αλλά οι αντίπαλοι προσαρμόζονται στις εξελίξεις.

Στον 19ο αιώνα, η Ελλάδα νόμισε ότι βρήκε την αναλλοίωτη συνταγή νίκης επί της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας: θα ξεκινούσε ανταρτοπόλεμο εναντίον των Οθωμανών με σκοπό την απελευθέρωση υπόδουλων Ελλήνων, και αργά ή γρήγορα οι Μεγάλες Δυνάμεις θα φιλοτιμούνταν να επέμβουν υπέρ της ελληνικής πλευράς κατά το πρότυπο της Ναυμαχίας του Ναβαρίνου (1827). Ομως το Ναβαρίνο ουδέποτε επαναλήφθηκε. Τελικά, ο πόλεμος του 1897 κατέδειξε ότι έπρεπε να βρεθεί κάποια καλύτερη στρατηγική.

Αντίστοιχα φαίνεται ότι ισχύουν για την Τουρκία. Μετά την πετυχημένη για την Αγκυρα έκβαση της κρίσης των Ιμίων (1996), οι Τούρκοι μάλλον θεώρησαν ότι μπορούν να πετυχαίνουν ελληνικές υποχωρήσεις μέσω της δημιουργίας ελληνοτουρκικών κρίσεων. Ωστόσο, αν κρίνουμε από την αποτυχία των Τούρκων να καταγράψουν το οποιοδήποτε όφελος από τη συμπεριφορά τους το καλοκαίρι του 2020, η Ελλάδα φαίνεται ότι έχει πλέον βρει τρόπο να αντιμετωπίζει αυτή την τουρκική στρατηγική.

Κανόνας 4

Ο παράγοντας χρόνος επενεργεί σε όλα τα επίπεδα της στρατηγικής

Ο παράγοντας χρόνος επηρεάζει με πάμπολλους τρόπους τη στρατηγική. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης αποδείχθηκε δεξιοτέχνης στη χρήση του χρόνου όταν αντιμετώπιζε τον Ιμπραήμ, παρατείνοντας χρονικά τις επιχειρήσεις ώστε να απομακρυνθεί χρονικά η ενδεχόμενη ήττα της Επανάστασης, δίνοντας έτσι χρόνο στις Μεγάλες Δυνάμεις να επενεργήσουν υπέρ των Ελλήνων.

Ενα άλλο ζήτημα είναι ο χρονικός ορίζοντας του στρατηγικού σχεδιασμού. Σε αυτό, η Τουρκία υπερτερεί σαφώς. Ο σχεδιασμός της χρονολογείται από τη δεκαετία του 1950 στην Κύπρο και τουλάχιστον από το 1973 στο Αιγαίο. Συνίσταται στην προβολή νομικών ερεισμάτων, οσοδήποτε σαθρών· στην αντίστοιχη υπόσκαψη των νομικών ερεισμάτων του Ελληνισμού· σε εξαναγκασμό της Ελλάδας και της Κύπρου σε υποχωρήσεις υπό την απειλή πολέμου· και στη δημιουργία τετελεσμένων γεγονότων σε διπλωματικό επίπεδο και έπειτα επί του εδάφους, ακόμη και με χρήση στρατιωτικής ισχύος αν χρειαστεί. Ολα όμως αυτά η Τουρκία τα κάνει με αρκετά συντηρητικό τρόπο, έχοντας προηγουμένως διασφαλίσει την υποστήριξη ή την ανοχή των Μεγάλων Δυνάμεων, καθώς και την τοπική τουρκική στρατιωτική υπεροπλία.

Κανόνας 5

Η στρατηγική έχει όρια: κάποια στρατηγικά προβλήματα είναι άλυτα

Παρότι, όπως είδαμε παραπάνω, με την κατάλληλη στρατηγική ο Δαβίδ μπορεί να νικήσει τον Γολιάθ, κάτι τέτοιο καθίσταται ολοένα δυσκολότερο όσο η μεταξύ τους διαφορά ισχύος αυξάνεται υπέρ του Γολιάθ. Απαξ και η διαφορά ισχύος καταστεί τεράστια και ο Γολιάθ επιδιώκει ανελέητα την εξόντωση του Δαβίδ, το στρατηγικό πρόβλημα του τελευταίου είναι πλέον άλυτο.

Στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αυτό συνέβη στην Αλωση της Κωνσταντινούπολης. Η Αλωση ήταν αναπόφευκτη τακτικά. Η Πόλη θα έπεφτε στις 29 Μαΐου 1453 ανεξαρτήτως της (πραγματικής ή φανταστικής) Κερκόπορτας, γιατί η άμυνα δεν άντεχε άλλο. Πέραν τούτου, η Αλωση ήταν αναπόφευκτη στρατηγικά. Ακόμη κι αν οι Τούρκοι αποκρούονταν τον Μάιο του 1453, η Πόλη θα έπεφτε αργότερα. Η Αλωση κατέστη αναπόφευκτη λόγω μιας σειράς καταστροφικών πολιτικών ενεργειών του Βυζαντίου γενικότερα, και μεμονωμένων αξιωματούχων του ειδικότερα. Η σύγχρονη Ελλάδα αποκλείεται να βρεθεί σε αντίστοιχη κατάσταση στο προβλεπτό μέλλον. Εντούτοις, το δίδαγμα παραμένει.

Κανόνας 6

Μη βασίζεσαι στο ότι
ο εχθρός δεν θα έρθει, αλλά στο ότι αν έρθει είσαι έτοιμος να τον αντιμετωπίσεις

Η παλιά αυτή αλήθεια αντικατοπτρίζεται, μεταξύ άλλων, στο περίφημο ρωμαϊκό ρητό «si vis pacem, para bellum» (αν θέλεις ειρήνη, προετοίμασε πόλεμο). Στον ελληνικό δημόσιο διάλογο, αυτό ενίοτε δεν γίνεται αντιληπτό. Για παράδειγμα, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων αποδοκίμασε το εν εξελίξει ελληνικό εξοπλιστικό πρόγραμμα, λέγοντας ότι «ρίχνει λάδι στη φωτιά» της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης. Με άλλα λόγια, για ορισμένους δεν θεωρείται ως πρόβλημα η αποκτηθείσα τουρκική αεροναυτική υπεροπλία, αλλά η ελληνική προσπάθεια εξάλειψής της. Αυτού του είδους οι απόψεις, σε συνδυασμό με διάφορες οριακά φαντασιόπληκτες προσδοκίες που επικράτησαν στην Ελλάδα μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, περί δήθεν μεταμόρφωσης της διεθνούς αρένας σε έναν κόσμο ειρήνης και συνεργασίας, συντέλεσαν στο να βρεθεί η χώρα μας απροετοίμαστη να αντιμετωπίσει την έξαρση του τουρκικού αναθεωρητισμού που εκδηλώνεται τα τελευταία χρόνια. Ευτυχώς, αδέξιοι χειρισμοί της τουρκικής ηγεσίας φαίνεται να παρέχουν μια μέχρι πρότινος ανέλπιστη βοήθεια στην Ελλάδα.

Κανόνας 7

Να στηρίζεσαι στις
δικές σου δυνάμεις
όσο περισσότερο μπορείς

Στη διεθνή πολιτική, μόνο οι Μεγάλες Δυνάμεις έχουν την πολυτέλεια να στηρίζονται αποκλειστικά στις δικές τους δυνάμεις. Εντούτοις, κάθε κράτος οφείλει να μεριμνά για την ασφάλειά του. Και επειδή κανένας ξένος δεν θα κάνει δικό του το δικό μας πρόβλημα, δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να στηριζόμαστε στις δικές μας δυνάμεις όσο το δυνατόν περισσότερο.

Δυστυχώς, στη χώρα μας τα παραπάνω δεν έχουν εμπεδωθεί. Για παράδειγμα, η ελληνική κοινή γνώμη εξακολουθεί να κατηγορεί τις Ηνωμένες Πολιτείες γιατί δεν εμπόδισαν την τουρκική εισβολή στην Κύπρο ή γιατί δεν έδιωξαν τους Τούρκους από τα Ιμια, ωσάν να μην υπήρχαν ελληνικές κυβερνήσεις υπεύθυνες για τα παραπάνω. Επιπρόσθετα, πολλοί Ελληνες εξακολουθούν να πιστεύουν ότι σε περίπτωση σύγκρουσης με την Τουρκία θα πολεμήσουν για λογαριασμό μας σύμμαχοι όπως οι Γάλλοι, οι Αμερικανοί και εσχάτως οι Ισραηλινοί – για να μην αναφερθούμε σε εκείνους που πιστεύουν ότι στο τέλος θα μας σώσουν… οι Ρώσοι!

Κανόνας 8

Ο πόλεμος δοκιμάζει
όλη την οργάνωσή σου

Ο πόλεμος, αλλά και γενικότερα η στρατηγική αντιπαράθεση μεταξύ κρατών, απαιτεί συνολική προσπάθεια εκ μέρους του κρατικού μηχανισμού, αλλά και ολόκληρης της κοινωνίας. Εδώ δεν αναφερόμαστε μόνο στις περιπτώσεις καθολικής κινητοποίησης που προκύπτουν κατά τη διάρκεια ολοκληρωτικών πολέμων, αλλά και στο πώς η πολιτική και κοινωνική οργάνωση μιας χώρας υποβοηθά τη στρατηγική της. Προφανώς, ένας λαός δεν μπορεί να βρίσκεται επ’ άπειρον επί ποδός πολέμου. Αν μη τι άλλο όμως, το πολιτικό και κοινωνικό του σύστημα θα πρέπει να μη φαλκιδεύει τη στρατηγική του.

Ως προς αυτό, δυστυχώς δεν τα έχουμε πάει καλά τις τελευταίες δεκαετίες. Αναφέρουμε ενδεικτικά: από τη δεκαετία του 1970, ο ελληνικός λαός έχει αλλάξει τη δημογραφική συμπεριφορά του, σε αντίθεση με τους Τούρκους που διατηρούν τη δημογραφική ρώμη τους. Τη δεκαετία του 1980, η ελληνική αμυντική βιομηχανία διαλύθηκε, ακριβώς τη στιγμή που η αντίστοιχη τουρκική απογειωνόταν. Τέλος, η συστηματική κακοδιοίκηση δεκαετιών δημιούργησε δημόσιο χρέος εκατοντάδων δισεκατομμυρίων.

Κανόνας 9

Η ηγεσία είναι πολλαπλασιαστής ισχύος – αλλά και διαιρέτης

Η ηγεσία ορίζεται ως η ικανότητα να επηρεάζεις αποτελεσματικά την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Η σημασία της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας ήταν ανέκαθεν προφανής – χωρίς να σημαίνει ότι όλα εξηγούνται αποκλειστικά βάσει των ιδιοτροπιών των εκάστοτε ηγετών.

Στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, έχει ενίοτε παρατηρηθεί σοβαρή ανισορροπία ποιότητας ελλήνων και τούρκων ηγετών. Δυστυχώς, όταν εμφανίζεται τέτοια ανισορροπία, σπανίως είναι υπέρ της Ελλάδας. Η μοναδική ίσως εξαίρεση ήταν ο Α’ Βαλκανικός Πόλεμος, όπου η ελληνική πολιτικοστρατιωτική ηγεσία ήταν ασύγκριτα καλύτερη της τουρκικής. Εκτοτε όμως, η σύγκριση είναι συχνά αποκαρδιωτική για την ελληνική πλευρά. Χαρακτηριστικά, το 1920-22, ο Κεμάλ ήταν απείρως μεγαλύτερος πολιτικός ηγέτης από τον Δ. Γούναρη και πολύ καλύτερος στρατηγός από τους Παπούλα και Χατζηανέστη, ενώ το 1974, απέναντι στον απόφοιτο του Χάρβαρντ και μαθητή του Κίσινγκερ Μπουλέντ Ετζεβίτ, η Ελλάδα είχε να παρατάξει τον… Δημήτριο Ιωαννίδη.

Κανόνας 10

Βραχυπρόθεσμα παίξε
τα ατού σου, μακροπρόθεσμα
εξάλειψε τις αδυναμίες σου

Η επιτυχία προκύπτει περισσότερο από την εκμετάλλευση των δυνατών μας σημείων, παρά από την εξάλειψη των αδυναμιών μας. Από την άλλη πλευρά, η διαιώνιση των αδυναμιών μας αργά ή γρήγορα θα αξιοποιηθεί από τους αντιπάλους μας, άρα μακροπρόθεσμα πρέπει να υπάρξει σχετική μέριμνα.

Η Ελλάδα, αφότου έφτασε στο ναδίρ της κρίσης, έχει αρχίσει να δείχνει ενθαρρυντικά σημάδια, ακολουθώντας αυτόν ακριβώς τον κανόνα. Προφανώς, αν θέλει να έχει ελπίδα ότι θα εξισορροπήσει την Τουρκία, η Ελλάδα θα πρέπει να επιλύσει μια σειρά από δομικά προβλήματα όπως το δημογραφικό πρόβλημα, το διεφθαρμένο πελατειακό σύστημα, η Δικαιοσύνη που οριακά αρνησιδικεί, η αποβιομηχάνιση της χώρας. Επειδή όμως αυτά δεν επιλύονται ως διά μαγείας, η Ελλάδα προσωρινά βασίζεται στα ατού της: δυτικοί θεσμοί, τουρισμός, συμμαχίες με τρίτους. Με τη σειρά τους, αυτά της επιτρέπουν να προμηθεύεται προηγμένους εξοπλισμούς και να αισιοδοξεί μεσοπρόθεσμα. Παρά ταύτα, κάποια στιγμή πρέπει να γίνει σοβαρή προσπάθεια εξάλειψης των δομικών της αδυναμιών.

Κανόνας 11

Οι άνθρωποι δεν περπατάνε στον αέρα: η γεωγραφία στήνει το στρατηγικό σκηνικό

Η διεθνής πολιτική είναι εκ φύσεως γεωπολιτική, δηλαδή διεξάγεται σε γεωγραφικό πλαίσιο. Στην ελληνοτουρκική διαμάχη, ο γεωγραφικός παράγοντας εμφανίζεται με πολλές μορφές. Θα εξετάσουμε δύο από αυτές.

Ο πρώτος είναι η σημασία των Στενών. Τα Στενά ελέγχουν την προβολή της ρωσικής ισχύος στα θερμά ύδατα, αλλά και τη διέλευση ενεργειακών πόρων από την ευρύτερη περιοχή της Κασπίας Θάλασσας. Το ατού αυτό που διαθέτει η Τουρκία εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την ανεκτικότητα που ιστορικά επιδεικνύει η Δύση σε τουρκικές συμπεριφορές όπως η άγρια καταπίεση μειονοτήτων και η ευκαιριακή σύμπραξη της Τουρκίας με εχθρούς της Δύσης, όπως τώρα με τη Ρωσία.

Η Ελλάδα έχει κι αυτή ένα γεωγραφικό ατού: τον αεροναυτικό της χώρο. Η έξοδος της Τουρκίας (αλλά και της Ρωσίας) στις μεγάλες θαλάσσιες γραμμές επικοινωνιών, καθώς και η πρόσβαση των χωρών της Δύσης στη Μέση Ανατολή, αναγκαστικά γίνονται διαμέσου του ελληνικού αεροναυτικού χώρου. Η ύπαρξη αποτελεσματικών ελληνικών αεροναυτικών δυνάμεων καθιστά τη χώρα μας ελκυστικό σύμμαχο για ισχυρές τρίτες χώρες με συμφέροντα στην ευρύτερη περιοχή, λειτουργώντας εξισορροπητικά έναντι της Τουρκίας.

Κανόνας 12

Το ιδεολογικό και το κοινωνικό περιβάλλον είναι τουλάχιστον
εξίσου σημαντικά
με το φυσικό περιβάλλον

Tα ανθρώπινα πράγματα δεν διέπονται μόνο από τους υλικούς παράγοντες, είτε πρόκειται για την κατανομή υλικών πόρων ισχύος, είτε για το φυσικό περιβάλλον. Το ιδεολογικό και κοινωνικό περιβάλλον παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο στη χάραξη και στην εκτέλεση της στρατηγικής.

Το ιδεολογικό και κοινωνικό περιβάλλον της Τουρκίας έχει ιδιαίτερη σημασία για την κατανόηση της δυναμικής της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης. Η παραδοσιακή στρατοκρατική κεμαλική ελίτ επί δεκαετίες συντηρούσε διεκδικήσεις εις βάρος της χώρας μας, επιδιώκοντας βίαιη επιβολή των διεκδικήσεων αυτών. Η παρούσα ισλαμιστική ελίτ, παρά τις αρχικές ελπίδες ορισμένων κύκλων στη χώρα μας, συνεχίζει να ακολουθεί το ίδιο μοτίβο. Για την ακρίβεια, τα πράγματα ενδέχεται να είναι ακόμη σοβαρότερα απ’ ό,τι στο παρελθόν, καθώς πλέον οι θρησκευτικές επιταγές του Ισλάμ φαίνεται να επηρεάζουν σημαντικά την τουρκική εξωτερική πολιτική. Παραδόξως, αυτό έχει κι ένα πλεονέκτημα για την Ελλάδα, καθώς πλέον η ισλαμιστική ιδεολογία οδηγεί την Τουρκία στην αποξένωση από τη Δύση.

Κανόνας 13

Το «πώς» οριοθετεί
το «τι»: η τεχνολογία
επηρεάζει τη στρατηγική

Ενας σημαντικός (αν και όχι ο μοναδικός) τρόπος που η τεχνολογία επιδρά στη διεθνή πολιτική και τον πόλεμο είναι το εάν σε δεδομένη στιγμή ευνοεί την άμυνα ή την επίθεση. Τεχνολογίες που οδηγούν σε θανάσιμο πρώτο πλήγμα (π.χ. το εξάσφαιρο περίστροφο στην Αγρια Δύση) ευνοούν την επίθεση· τεχνολογίες που ευνοούν τη διατήρηση εδάφους (π.χ. οχυρώσεις) ευνοούν την άμυνα.

Ακολουθώντας τις τρέχουσες τεχνολογικές τάσεις, Ελλάδα και Τουρκία αποκτούν οπλικά συστήματα που έχουν τη δυνατότητα καταστρεπτικού πρώτου πλήγματος. Η Τουρκία διαθέτει μεγάλο αριθμό μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drone) και αναπτύσσει βαλλιστικούς πυραύλους, ενώ η Ελλάδα αποκτά μαχητικά αεροσκάφη πέμπτης γενιάς. Κάθε μέρα που περνάει, το πρώτο πλήγμα γίνεται ολοένα ελκυστικότερο από στρατιωτικής πλευράς. Αυτό οδηγεί την Ελλάδα σε ένα σοβαρότατο δίλημμα: αφενός, ένα ελληνικό πρώτο πλήγμα υπόσχεται μεγάλα στρατιωτικά οφέλη. Αφετέρου όμως, το να είναι η Ελλάδα αυτή που θα ξεκινήσει ελληνοτουρκικό πόλεμο θα της προκαλέσει τρομακτικό διπλωματικό κόστος, που είναι αμφίβολο αν μπορεί να αντέξει.

Κανόνας 14

Οι πληροφορίες είναι
τα μάτια και τα αφτιά
των στρατηγικών παικτών

Η ελλιπής πληροφόρηση οδηγεί σε λάθη και σε απώλεια ευκαιριών, ενώ η έγκαιρη και ακριβής πληροφόρηση πολλαπλασιάζει την ισχύ σου. Από την άλλη μεριά, οι πληροφορίες δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τη μαχητική ισχύ, ούτε συνεπάγονται αυτομάτως τον έλεγχο της κατάστασης.

Στα ελληνοτουρκικά, οι δύο πλευρές γνωρίζουν καλά η μία την άλλη σε στρατηγικό επίπεδο. Δεν υπάρχουν μυστικά για την πολιτική, οικονομική και κοινωνική κατάσταση των δύο χωρών, ενώ η κάθε χώρα γνωρίζει με ακρίβεια τη γενική κατάσταση των ενόπλων δυνάμεων της άλλης. Στη δεκαετία του 1990 φάνηκε ότι η Τουρκία θα αποκτούσε τακτικό και επιχειρησιακό πλεονέκτημα λόγω της δραστηριοποίησής της στον τομέα των δορυφόρων, όμως η Ελλάδα αντέδρασε εγκαίρως και εξισορρόπησε την κατάσταση. Η Τουρκία ενδεχομένως διατηρεί ένα πλεονέκτημα στις τακτικές πληροφορίες, εξαιτίας της ύπαρξης φιλικών προς αυτή στοιχείων στη Θράκη (τουρκόφρονες μειονοτικοί) και στα νησιά (κατάσκοποι μεταξύ των προσφύγων).

Κανόνας 15

Βοήθησε τον εαυτό σου: διαμόρφωσε το περιβάλλον

Διαμόρφωση του περιβάλλοντος είναι η χρήση ισχύος (όχι απαραιτήτως αποκλειστικά στρατιωτικής) προκειμένου να δημιουργηθούν ευνοϊκές για σένα συνθήκες. Με άλλα λόγια, δεν παρακολουθείς παθητικά τις εξελίξεις, αλλά τις διαμορφώνεις κατάλληλα.

Η Τουρκία προσπαθεί επανειλημμένα να πετύχει τα παραπάνω στον ευρύτερο περίγυρό της. Στον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας, όταν οι Κούρδοι εκείνης της χώρας απείλησαν να ελέγξουν πλήρως ολόκληρο το μήκος της τουρκοσυριακής μεθορίου, από τα βορειοανατολικά όρια της Συρίας ίσαμε τη Μεσόγειο, η Αγκυρα επενέβη, «μπήκε σφήνα» και δημιούργησε τη δική της ζώνη ελέγχου. Αντίστοιχα, στη Λιβύη η Τουρκία επενέβη αποφασιστικά υπέρ των φιλικών προς εκείνη δυνάμεων της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας και ανέκοψε τη νικηφόρα πορεία του στρατού του Λιβυκού Κοινοβουλίου προς την πρωτεύουσα Τρίπολη. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και οι τουρκικές λεκτικές επιθέσεις εναντίον συγκεκριμένων ελλήνων πολιτικών και η έμμεση υποστήριξη προς άλλους.

Κανόνας 16

Τι θέλεις να πετύχεις;

Σε μια στρατηγική αντιπαράθεση, το πρώτο πράγμα που οφείλουμε να κάνουμε είναι να προσδιορίσουμε τι ακριβώς θέλουμε να πετύχουμε. Πρέπει πάντα να έχουμε έναν σαφή στόχο (ή αλλιώς αντικειμενικό σκοπό) προς την επίτευξη του οποίου προσανατολίζονται όλες οι ενέργειές μας. Ο αντικειμενικός σκοπός είναι η πυξίδα που καθοδηγεί τον στρατηγικό παίκτη.

Οι τουρκικοί αντικειμενικοί σκοποί απέναντι στον Ελληνισμό, ανεξαρτήτως του ποιος κυβερνά την Τουρκία, έχουν πλέον καταστεί σαφείς σε όλους τους Ελληνες – πλην των παθολογικά εθελοτυφλούντων. Ως προς την Ελλάδα, η Τουρκία θέλει το μισό Αιγαίο και τουλάχιστον καθεστώς συναπόφασης στη Θράκη. Ως προς την Κύπρο, η Τουρκία θέλει διατήρηση της κατοχής στον Βορρά με ταυτόχρονη δορυφοροποίηση του ελεύθερου τμήματος και τουρκική διείσδυση σε αυτό.

Ο Ελληνισμός δεν είναι βέβαιο ότι καταδεικνύει ανάλογη σαφήνεια ως προς τους αντικειμενικούς σκοπούς του. Αυτό καταφαίνεται από το ότι στην Ελλάδα και στην Κύπρο οι πολιτικές ηγεσίες, αλλά και η κοινή γνώμη, συχνά ταλαντεύονται μεταξύ αποτροπής και κατευνασμού της Τουρκίας.

Κανόνας 17

Σε παίρνει;

Οι αντικειμενικοί σκοποί μιας στρατηγικής δεν αρκεί να είναι σαφείς. Πρέπει να είναι και εφικτοί. Το αν είναι εφικτοί εξαρτάται βασικά από το κατά πόσο συνάδουν με την υπάρχουσα ισορροπία ισχύος. Η εκλογή αντικειμενικών σκοπών που υπερβαίνουν τα διαθέσιμα μέσα ονομάζεται στρατηγική υπερεξάπλωση (strategic overextension).

Οπως είδαμε και στον Κανόνα 8, οι μακροπρόθεσμες τάσεις στην ελληνοτουρκική ισορροπία ισχύος δεν είναι θετικές για την Ελλάδα. Στην παρούσα συγκυρία, η χώρα μας έχει δύο προκλήσεις. Αφενός, να καταδείξει στην Τουρκία ότι, παρά τη γενικότερη υπεροχή της σε ισχύ, δεν «την παίρνει» να επιφέρει δραματικές αλλαγές στο διμερές status quo σαν αυτές που επιθυμεί. Αφετέρου, να καταδείξει, στον εαυτό της και σε ολόκληρο τον κόσμο, ότι η υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας, της εθνικής της ανεξαρτησίας και του διεθνούς της ρόλου, δεν υπερβαίνουν τις δυνατότητές της. Η γενική αρχή για να αντεπεξέλθει η Ελλάδα σε αυτές τις προκλήσεις, καταγράφηκε στον Κανόνα 10.

Κανόνας 18

Η σύγκρουση δεν γίνεται
μόνο με βίαια μέσα

Ο στρατηγικός παίκτης έχει πληθώρα μέσων για να πετύχει τους σκοπούς του. Αυτή είναι η έννοια της υψηλής στρατηγικής, δηλαδή η χρήση όλων των διαθέσιμων μέσων ενός κράτους (στρατιωτικών, διπλωματικών, οικονομικών, κ.λπ.) για την επίτευξη των πολιτικών σκοπών του ενόψει πραγματικής ή ενδεχόμενης σύγκρουσης.

Στα ελληνοτουρκικά, πέρα από τις παραδοσιακές στρατιωτικές απειλές της, η Τουρκία χρησιμοποιεί και άλλα, μη βίαια μέσα προκειμένου να βλάψει τον Ελληνισμό. Ενα από αυτά είναι η αξιοποίηση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών. Η Τουρκία δεν προκαλεί τις εν λόγω ροές. Ωστόσο, διοχετεύει πρόσφυγες και μετανάστες στην Ελλάδα (και στην Κύπρο). Πέρα από τα άμεσα οικονομικά οφέλη που προσπορίζονται οι τούρκοι διακινητές και το τουρκικό κράτος (μέσω ευρωπαϊκών κονδυλίων), η διευκόλυνση των ροών επιτρέπει στην Τουρκία να ασκεί οικονομική και κοινωνική πίεση στην Ελλάδα. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι οργανωμένες εκστρατείες παραπληροφόρησης, που κατηγορούν την Ελλάδα για δήθεν κακομεταχείριση ατόμων που εισέρχονται παράνομα σε αυτή. Ενίοτε, επινοούνται και νεκροί που ουδέποτε υπήρξαν.

Κανόνας 19

Πόλεμος και ειρήνη
συχνά συνυπάρχουν

Ο πόλεμος και η ειρήνη δεν είναι απόλυτα διακριτές κατηγορίες. Υπάρχει μια μεγάλη γκάμα ενδιάμεσων καταστάσεων στις διακρατικές σχέσεις. Επιπρόσθετα, ακόμη και κατά τη διάρκεια μιας σύγκρουσης, ενδέχεται να έχεις και κάποια κοινά συμφέροντα με τον αντίπαλό σου.

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις παρέχουν παραδείγματα και για τις δύο αυτές πτυχές τού υπό εξέταση κανόνα. Από τα Σεπτεμβριανά του 1955 έως σήμερα δεν υπάρχει πλήρης ειρήνη μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, παρότι επισήμως οι δύο χώρες δεν έχουν συγκρουστεί σε πόλεμο – ούτε καν το 1974. Συχνά μάλιστα υπάρχουν περίοδοι όπου η κατάσταση βρίσκεται κοντύτερα στον πόλεμο παρά στην ειρήνη. Δεν αναφερόμαστε μόνο στις μεγάλες ελληνοτουρκικές κρίσεις (βλ. Κανόνα 24), αλλά και σε περιόδους όπου κυριαρχεί η διπλωματία των κανονιοφόρων, όπως π.χ. το καλοκαίρι του 2020.

Ωστόσο, ακόμη και σε αυτό το σκηνικό σύγκρουσης, δεν απουσιάζουν τα κοινά συμφέροντα που οδηγούν σε ελληνοτουρκική συνεργασία. Μεταξύ άλλων, οι δύο χώρες έχουν κοινό συμφέρον για τη διατήρηση ενός θετικού τουριστικού κλίματος, καθώς και για την απρόσκοπτη διέλευση ενεργειακών πόρων του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας από τα εδάφη και τις θάλασσές τους.

Κανόνας 20

Και ο αντίπαλος
έχει στρατηγική

Δύσκολα μπορεί να βρεθεί στρατηγικός παίκτης που, κατά τη διαδικασία στρατηγικού σχεδιασμού, να μη μεροληπτεί υπέρ του και να μην υποτιμά, έστω και λίγο, τον αντίπαλο. Οπως γίνεται αντιληπτό, αυτό συνήθως έχει καταστρεπτικά αποτελέσματα.

Οι Ελληνες φημιζόμαστε για την τάση να υποτιμούμε τους αντιπάλους μας και γενικότερα τους ξένους. Οι Φράγκοι, που κυριάρχησαν 250 χρόνια στον ελλαδικό χώρο, ήταν εντούτοις «κουτόφραγκοι». Οι Αμερικανοί, το ισχυρότερο έθνος του κόσμου, είναι παρά ταύτα «αμερικανάκια». Αντίστοιχα, οι Τούρκοι είναι «μπουνταλάδες». Το θετικό είναι ότι αυτές οι αβάσιμες απόψεις περιορίζονται σε επίπεδο κοινής γνώμης, ενώ η ελληνική πολιτική και υπηρεσιακή ηγεσία έχει πολύ αντικειμενικότερη αντίληψη της πραγματικότητας.

Αντίθετα, κρίνοντας από τις δηλώσεις της τουρκικής πολιτικής ηγεσίας, ενδέχεται να είναι εκείνη που υποτιμά αδικαιολόγητα την Ελλάδα και ιδίως τη στρατιωτική της ισχύ. Αυτό ενέχει τον κίνδυνο να ξεκινήσει η Τουρκία ελληνοτουρκικό πόλεμο, ακριβώς επειδή μας έχει υποτιμήσει. Στην παρούσα όμως συγκυρία, κάτι τέτοιο θα επιφυλάξει μια δυσάρεστη έκπληξη στους Τούρκους.

Κανόνας 21

Η στρατηγική πρέπει
να προβλέπει και
να προσαρμόζεται

Μια στρατηγική δεν μένει αναλλοίωτη· το αρχικό σχέδιο μπορεί να μη δουλέψει, οι συνθήκες αλλάζουν, ο αντίπαλος αντιδρά. Ιδεωδώς ο στρατηγικός παίκτης πρέπει όχι μόνο να είναι πρόθυμος να προσαρμόσει τη στρατηγική του στις νέες συνθήκες, αλλά και να έχει προσχεδιάσει το πώς θα πραγματοποιήσει αυτή την προσαρμογή.

Μια περίπτωση όπου η ελληνική πλευρά (Αθήνα και Λευκωσία) βρέθηκε σε αμηχανία από την τουρκική αντίδραση στη στρατηγική της κίνηση, αλλά τελικά κατάφερε κάπως να προσαρμοστεί, ήταν εκείνη της εγκατάστασης ρωσικής κατασκευής αντιαεροπορικών πυραύλων S-300 στην Κύπρο (1997 – 1998). Ο κύπριος Πρόεδρος Κληρίδης αποφάσισε, κατόπιν στρατιωτικής εισήγησης, την πρόσκτηση και εγκατάσταση των S-300 στο νησί. Ωστόσο, η τουρκική αντίδραση υπήρξε πολύ πιο έντονη απ’ ό,τι αναμενόταν, με την Τουρκία να απειλεί ακόμη και με πολεμική σύρραξη. Επιπρόσθετα, πολλές δυτικές χώρες (και το Ισραήλ) αποδοκίμασαν την κυπριακή ενέργεια. Η λύση που δόθηκε στο αδιέξοδο ήταν να εγκατασταθούν οι πύραυλοι στην Ανατολική Κρήτη, όπου παραμένουν μέχρι σήμερα.

Κανόνας 22

Μην κατευνάζεις
τους (περίπου) ίσους σου

Κατευνασμός είναι η άμβλυνση μιας απειλής μέσω παραχωρήσεων. Ο τακτικός κατευνασμός είναι προσωρινό μέτρο, που αποσκοπεί να κερδίσει χρόνο για την ευχερέστερη αντιμετώπιση της απειλής μελλοντικά. Ο στρατηγικός κατευνασμός είναι μόνιμο μέτρο, που αποσκοπεί στην εξάλειψη της απειλής. Το πρόβλημα είναι ότι, και στις δύο περιπτώσεις, οι μονομερείς παραχωρήσεις μας ανοίγουν την όρεξη στον αντίπαλο για ακόμη περισσότερες παραχωρήσεις.

Ο τακτικός κατευνασμός μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμος εάν ο κατευνάζων αισθάνεται ανέτοιμος να αντιμετωπίσει δυναμικά την απειλή ή αν εκτιμά ότι η απειλή δεν υπερβαίνει κάποια όρια. Οσο οι τουρκικές απειλές δεν παραβιάζουν κάποιες «κόκκινες γραμμές», η Ελλάδα εκτιμά ότι μπορεί να ζήσει με αυτές, κερδίζοντας στο μεταξύ χρόνο για τη στρατιωτική και διπλωματική της προετοιμασία.

Ο στρατηγικός κατευνασμός είναι άλλη υπόθεση. Εχει υποστηριχθεί ως λύση για την Ελλάδα στην παρούσα συγκυρία, ώστε να αποφευχθούν ακόμη δυσμενέστερες εξελίξεις μελλοντικά. Ωστόσο, ο στρατηγικός κατευνασμός της Τουρκίας έχει ένα μοιραίο ελάττωμα: οι αντικειμενικοί σκοποί της Τουρκίας είναι τόσο ευρείς (βλ. Κανόνα 16), ώστε τυχόν στρατηγικός κατευνασμός της είναι εκτός συζήτησης για την Ελλάδα.

Κανόνας 23

Η δύναμη μειώνεται
όσο απομακρύνεται
από την πηγή της

Η δύναμη κάθε στρατηγικού παίκτη (στην προκειμένη περίπτωση, η ισχύς ενός κράτους) έχει μια έδρα (μια χώρα ή ένα τμήμα της χώρας). Οταν αυτή η δύναμη ασκείται πέρα από την έδρα της, η δύναμη μειώνεται ανάλογα με την απόσταση που πρέπει να διανύσει.

Η γραμμή απώλειας δύναμης επενέργησε ιδιαίτερα κατά τη συρρίκνωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Δεν είναι τυχαίο ότι η διάλυση της αυτοκρατορίας ξεκίνησε από τις απομακρυσμένες από το οθωμανικό κέντρο περιοχές των Βαλκανίων (π.χ. η Νότια Ελλάδα). Ομως, παρότι οι Τούρκοι καταφανώς δεν μπορούσαν να προβάλουν επαρκή ισχύ στις απομακρυσμένες κτήσεις τους, μπόρεσαν να κάνουν ακριβώς αυτό όταν αναγκάστηκαν να αγωνιστούν για τη διατήρηση της ίδιας της Μικράς Ασίας, της βασικής δεξαμενής της ισχύος τους. Αυτή τη φορά η γραμμή απώλειας δύναμης λειτούργησε υπέρ των Τούρκων, καθώς πλέον οι αντίπαλοί τους ήταν εκείνοι που δεν μπορούσαν να προβάλλουν επαρκή ισχύ στα μικρασιατικά εδάφη.

Κανόνας 24

Μάθε να διαχειρίζεσαι
τις κρίσεις

Κρίση είναι μια κατάσταση όπου απειλούνται ζωτικά συμφέροντα, επικρέμαται ο κίνδυνος του πολέμου και υπάρχει πίεση χρόνου. Κάποιες κρίσεις είναι προσχηματικές, δηλαδή τις προκαλεί ο επιτιθέμενος για να δικαιολογήσει έναν προαποφασισμένο πόλεμο. Κάποιες άλλες προκαλούνται από τον επιτιθέμενο προκειμένου να αμφισβητήσει δικαιώματα του αμυνομένου. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται οι ελληνοτουρκικές κρίσεις μετά το 1974: τις υποκινεί η Τουρκία, προκειμένου να αμφισβητήσει ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Αυτό καθιστά τις ελληνοτουρκικές κρίσεις εν πολλοίς προβλέψιμες, ιδίως μετά το 1996. Για παράδειγμα, τον Μάιο – Ιούνιο 2012, εν μέσω κυβερνητικής αστάθειας στην Ελλάδα, φαίνεται ότι η Τουρκία προσπάθησε και πάλι να στήσει σκηνικό κρίσης χορηγώντας άδειες για έρευνες στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, αλλά η έγκαιρη κινητοποίηση των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων έκοψε την όρεξη των Τούρκων.

Για έναν επιτυχή χειρισμό τυχόν μελλοντικών ελληνοτουρκικών κρίσεων, η Ελλάδα πρέπει να βρει τη χρυσή τομή που αποφεύγει ταυτόχρονα τρεις κακοτοπιές: απώλεια ελέγχου (κίνδυνος αθέλητης κλιμάκωσης από ανεξέλεγκτους υφισταμένους), κατευνασμός (βλ. Κανόνα 22), πρόκληση του αντιπάλου (που μπορεί να τον εξωθήσει σε εκατέρωθεν αθέλητο πόλεμο).

Κανόνας 25

Οι συμμαχίες μπορεί
να σε σώσουν – μπορεί
και να σε παγιδεύσουν

Συμμαχία είναι μια επίσημη ή ανεπίσημη συμφωνία μεταξύ δύο ή περισσότερων κρατών για συνεργασία σε θέματα εθνικής ασφάλειας. Με τις συμμαχίες τα ασθενέστερα κράτη δανείζονται την ισχύ τρίτων, για να εξισορροπήσουν τους ισχυρότερους ή τους απειλητικότερους στρατηγικούς τους αντιπάλους.

Οι συμμαχίες έχουν συχνά αποδειχθεί σωτήριες για μικρά κράτη. Ομως, οι συμμαχίες προκαλούν και εξαρτήσεις, που μπορούν να παγιδεύσουν τα ασθενέστερα μέλη τους. Αυτό το διαπίστωσε με οδυνηρό τρόπο η Ελλάδα το 1974. Εχοντας υποχρεωθεί μετά την είσοδό της στο ΝΑΤΟ (1952) να προσαρμόσει το αμυντικό της δόγμα εξ ολοκλήρου στις ανάγκες της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας και στη λογική του Ψυχρού Πολέμου, η Ελλάδα διαπίστωσε ότι το ΝΑΤΟ την άφηνε ακάλυπτη απέναντι στον βασικό της στρατηγικό αντίπαλο που προ πολλού είχε πάψει να είναι η Σοβιετική Ενωση ή η Βουλγαρία, και πλέον ήταν η Τουρκία. Ετσι, η Ελλάδα βρέθηκε ταυτόχρονα και εξαρτημένη και απροστάτευτη. Ο κίνδυνος αυτός δεν έχει παρέλθει.

Κανόνας 26

Το πώς σε βλέπουν οι άλλοι είναι, βραχυπρόθεσμα τουλάχιστον, πιο σημαντικό από αυτό που πραγματικά είσαι

Στις ανθρώπινες υποθέσεις, σε αντίθεση με τα φυσικά φαινόμενα, οι υποκειμενικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο. Οπως οι επιχειρήσεις προσπαθούν, μέσω των διαφημίσεων, να δημιουργήσουν θετική εικόνα για τα προϊόντα τους, έτσι και τα κράτη προσπαθούν να δημιουργήσουν θετική διεθνή εικόνα για τον εαυτό τους.

Η Τουρκία, για δεκαετίες μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τα είχε καταφέρει πολύ καλά σε αυτό. Παραδόξως, η Δύση θεωρούσε την Τουρκία ως ένα πρότυπο δημοκρατίας και προπύργιο των δυτικών αξιών στη Μέση Ανατολή και στον μουσουλμανικό κόσμο. Το ότι η αντίληψη αυτή ήταν εκτός πραγματικότητας δεν είχε καμία σημασία· η Τουρκία εισέπραττε τεράστια πολιτικά οφέλη χάρη στην εικόνα που είχαν οι άλλοι για εκείνη. Το θετικό για την Ελλάδα είναι ότι πλέον οι αυταπάτες διαλύονται και η Δύση έχει αρχίσει να βλέπει την Τουρκία όπως πραγματικά είναι: μια δικτατορία με δημοκρατικό μανδύα που ουδέποτε σεβάστηκε τα ανθρώπινα δικαιώματα στο εσωτερικό της και το διεθνές δίκαιο διεθνώς.

Κανόνας 27

Η σωφροσύνη είναι ίσως
η ύψιστη στρατηγική αρετή

Σωφροσύνη στη στρατηγική σημαίνει τρία πράγματα: να αναλύεις ορθολογικά το στρατηγικό περιβάλλον· να τιθασεύεις τα συναισθήματά σου και τις παρορμήσεις της κοινής γνώμης· να είσαι αρκετά προνοητικός ώστε να αντιμετωπίζεις το αβέβαιο και το δυσμενές.

Η Ελλάδα κατέδειξε μέγιστη αφροσύνη το 1974 με την τυχοδιωκτική προσπάθεια βίαιης επιβολής της Ενωσης, χωρίς καμία προετοιμασία για τυχόν τουρκική αντίδραση. Στις μέρες μας, ενδεχόμενη αφροσύνη, από τουρκικής πλευράς αυτή τη φορά, είναι η στρατιωτική εμπλοκή της Τουρκίας σε πολλά μέτωπα ταυτόχρονα (Συρία, Λιβύη και δευτερευόντως Καύκασος). Από την άλλη μεριά, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η Τουρκία εξακολουθεί και επιδεικνύει σωφροσύνη, επιδιώκοντας στο καθένα από αυτά τα μέτωπα περιορισμένους αντικειμενικούς σκοπούς και διαθέτοντας περιορισμένα μόνο μέσα. Το γεγονός μάλιστα ότι, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, οι τουρκικοί αντικειμενικοί σκοποί έχουν επιτευχθεί με μικρό σχετικά κόστος για την Τουρκία, μάλλον συνηγορεί στο ότι η τουρκική ηγεσία παραμένει σώφρων.

Κανόνας 28

Το εσωτερικό σου μέτωπο
είναι ο ακρογωνιαίος
λίθος της στρατηγικής σου

Καμία στρατηγική δεν μπορεί να πετύχει χωρίς εσωτερική υποστήριξη. Προφανώς, πάντα θα υπάρχουν διαφωνούντες. Ωστόσο, το ζητούμενο είναι να μην ξεπερνούν αυτοί οι διαφωνούντες κάποια κρίσιμη μάζα. Αν την ξεπερνούν, και χωρίς απαραιτήτως να αποτελούν πλειοψηφία, η στρατηγική αντιμετωπίζει πρόβλημα εσωτερικής νομιμοποίησης και πλέον δεν είναι σίγουρο ότι θεωρείται θεμιτή στο εσωτερικό του κράτους.

Η Τουρκία δεν φαίνεται ότι αντιμετωπίζει πρόβλημα εσωτερικής νομιμοποίησης για την επιθετική στρατηγική της εναντίον του Ελληνισμού. Τουναντίον, βλέπουμε την τουρκική κυβέρνηση και την αντιπολίτευση να πλειοδοτούν σε αναθεωρητικές διεκδικήσεις και να αλληλοκατηγορούνται για το ποιος δήθεν χάρισε περισσότερα νησιά στην Ελλάδα. Δυστυχώς, στην Ελλάδα το εσωτερικό μέτωπο δεν είναι εξίσου αρραγές. Παρότι η ελληνική κοινή γνώμη φαίνεται να συναινεί στην ανάγκη αποτροπής της τουρκικής απειλής, τα εθνικά θέματα δεν μένουν πάντοτε μακριά από μικροπολιτικές σκοπιμότητες – ιδίως από τότε που η λεγόμενη «δομική αντιπολίτευση» έγινε κανόνας.

Κανόνας 29

Να είσαι μυλόπετρα και
ο αντίπαλος να είναι αβγό

Με άλλα λόγια, να εφαρμόζεις τη δύναμή σου (μυλόπετρα) πάνω στην αδυναμία του αντιπάλου (αβγό). Ιδεωδώς η αδυναμία θα είναι καίρια και η συντριπτική από μέρους μας προσβολή της θα έχει σοβαρές επιπτώσεις για τον αντίπαλο.

Αυτή η ιδέα έχει εμφανιστεί σε διάφορες φάσεις της ελληνοτουρκικής διαμάχης. Το 1912, η πλευρά που την υλοποίησε ήταν η Ελλάδα. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν εσωτερικά αποσαθρωμένη, ενώ οι Οθωμανοί είχαν υποστεί δεινή ήττα στον Ιταλοτουρκικό Πόλεμο του 1911-12. Ενόσω η Οθωμανική Αυτοκρατορία έπαιρνε τη θέση του «αβγού», η Ελλάδα μετατρεπόταν σε «μυλόπετρα». Αφενός φρόντισε για την εσωτερική εξισορρόπηση του αντιπάλου, αναδιοργανώνοντας – παρά το σημαντικό οικονομικό κόστος – τις ένοπλες δυνάμεις της σε ξηρά και θάλασσα. Αφετέρου, φρόντισε για την εξωτερική εξισορρόπηση των Οθωμανών, μέσω της συμμαχίας με τα βαλκανικά κράτη. Ο Βαλκανικός Συνασπισμός διέθετε σημαντική υπεροπλία έναντι των Οθωμανών στην Ευρώπη, ενώ ο θαλάσσιος έλεγχος που εξασφάλιζε ο ελληνικός στόλος εμπόδιζε τη μεταφορά οθωμανικών ενισχύσεων από την Ασία. Ο άψογος ελληνικός στρατηγικός σχεδιασμός οδήγησε σε γρήγορη και αποφασιστική νίκη επί των Τούρκων.

Κανόνας 30

Η οικονομία είναι
η βάση της στρατηγικής

Από την αρχαιότητα είναι γνωστό ότι ο πλούτος είναι προαπαιτούμενο της στρατιωτικής ισχύος. Είναι λάθος να λέγεται ότι τα κράτη έχουν να επιλέξουν μεταξύ ισχύος και πλούτου· στην πραγματικότητα, επιζητούν ταυτόχρονα και τα δύο.

Ενα λάθος που γίνεται στη χώρα μας είναι να θεωρείται η Τουρκία ως μια τριτοκοσμική, υπανάπτυκτη χώρα. Αυτό έχει προ πολλού πάψει να ισχύει – η Τουρκία έχει αλλάξει. Ενώ στις αρχές του 20ού αιώνα η Τουρκία ήταν κατά 90% αγροτική και κατά μόλις 10% αστική, στα τέλη του αιώνα η αναλογία αυτή είχε αντιστραφεί εντελώς: 90% αστική και 10% αγροτική. Ταυτόχρονα, η Τουρκία έχει αναπτύξει βαριά βιομηχανία διεθνών προδιαγραφών: το 2020 οι εξαγωγές της τουρκικής αυτοκινητοβιομηχανίας έφτασαν τα 5 δισ. δολάρια, ενώ το 2022 η αμυντική της βιομηχανία εξήγε εξοπλισμούς αξίας 4,4 δισ. δολαρίων. Τα όποια νομισματικά προβλήματα αντιμετωπίζει η Τουρκία στην παρούσα συγκυρία, μακροπρόθεσμα έχουν μικρότερη σημασία από το ότι έχει οικοδομήσει αξιόλογη παραγωγική βάση. Η άμβλυνση αυτής της παραγωγικής ανισορροπίας είναι ζήτημα εθνικής επιβίωσης για την Ελλάδα.

Κανόνας 31

Ολοι οι πόλεμοι πρέπει
να τελειώνουν και καλό είναι να έχεις υπολογίσει πώς

Οι πόλεμοι σπανίως τερματίζονται με αυτόματο και λυσιτελή τρόπο. Ως εκ τούτου, η ελλιπής μέριμνα για τον τερματισμό του πολέμου οδηγεί στην αέναη παράτασή του, στην περιττή απώλεια ζωών και στην αναίρεση της ίδιας της λογικής της στρατηγικής.

Εξετάζοντας το πώς έχουν τερματιστεί οι διάφοροι ελληνοτουρκικοί πόλεμοι, βλέπουμε ότι η επέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων ήταν συχνότατη. Τις περισσότερες φορές, αυτή η επέμβαση απλώς επικύρωνε την ετυμηγορία του πεδίου της μάχης. Μοναδική εξαίρεση η Ναυμαχία του Ναβαρίνου, η οποία ανέτρεψε δραματικά την κατάσταση υπέρ των Ελλήνων, μολονότι δεν τερμάτισε τον πόλεμο. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, οι Μεγάλες Δυνάμεις είτε περιόρισαν κάπως τα κέρδη του νικητή (η Τουρκία το 1897), είτε επιδίκασαν στον νικητή περίπου ό,τι κατέκτησε στο πεδίο της μάχης (η Ελλάδα το 1913), είτε επαύξησαν τα κέρδη του (η Τουρκία το 1922-23). Ας σημειωθεί όμως ότι το 1974 η επέμβαση των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου και του ΟΗΕ περιορίστηκε σε μέριμνα για την κατάπαυση του πυρός και την αποφυγή περαιτέρω κλιμάκωσης της σύρραξης.

Κανόνας 32

Επίλεξε τον τόπο, τον χρόνο
και τον τρόπο της σύγκρουσης

Ιδεωδώς θα πρέπει να διεξάγουμε τη σύγκρουση με τον στρατηγικό μας αντίπαλο εκεί όπου μας ευνοεί, όταν μας ευνοεί και όπως μας ευνοεί. Αντίστοιχα, θα πρέπει να μην τη διεξάγουμε εκεί όπου ευνοεί τον αντίπαλό μας, όταν τον ευνοεί και όπως τον ευνοεί.

Αυτός ο κανόνας βρίσκει άπειρες εφαρμογές στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Μεταξύ άλλων, επισημαίνεται ότι η Ελλάδα έχει συμφέρον να μεταθέτει την αντιπαράθεση με την Τουρκία στο διπλωματικό αντί για το στρατιωτικό πεδίο, ιδίως χρησιμοποιώντας την Ευρωπαϊκή Ενωση (και πιο πρόσφατα τις Ηνωμένες Πολιτείες) για την άσκηση πιέσεων προς την Αγκυρα. Αυτό είναι αναμφίβολα ορθό. Ομως, ουδέποτε πρέπει να λησμονείται ότι η τουρκική πλευρά πάντα διαθέτει την επιλογή της στρατιωτικής κλιμάκωσης, δηλαδή την επαναφορά της σύγκρουσης στο καθαρά στρατιωτικό πεδίο – εάν η Τουρκία αισθάνεται ότι πλεονεκτεί αποφασιστικά σε αυτό, με διαχειρίσιμο διπλωματικό κόστος. Η Ελλάδα οφείλει να μην εφησυχάζει και να είναι πάντοτε προετοιμασμένη γι’ αυτή την επιλογή τρόπου σύγκρουσης.

Κανόνας 33

Βάζε τους άλλους να κάνουν
τη βρώμικη δουλειά

Στον Κανόνα 7 τονίσαμε ότι οι στρατηγικοί παίκτες θα πρέπει να στηρίζονται στις δικές τους δυνάμεις όσο περισσότερο μπορούν. Αυτό όμως δεν συνεπάγεται ότι θα πρέπει να ξοδεύουν τις δυνάμεις τους στην πρώτη ευκαιρία. Η έξυπνη στρατηγική είναι να εξοικονομούν τις δυνάμεις τους, αναθέτοντας τα επαχθέστερα στρατηγικά καθήκοντα σε τρίτους.

Για πάνω από μία δεκαετία, η Ελλάδα έφερε το βάρος του μπλοκαρίσματος της ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα / Ενωση. Το αποτέλεσμα ήταν να υφίσταται την οργή της Τουρκίας, ενώ χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία, που ούτε εκείνες ήθελαν την Τουρκία ως κράτος – μέλος, οχυρώνονταν πίσω από το ελληνικό βέτο. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, η Ελλάδα ήρε το αυτόματο βέτο και δήλωσε ότι κατ’ αρχήν δεν ήταν αντίθετη στην τουρκική ένταξη, αρκεί η Τουρκία να πληρούσε τις απαραίτητες προϋποθέσεις (π.χ. σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων). Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Αθήνα μετέφερε το βάρος στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, που όντως υποχρεώθηκαν να δείξουν τι πραγματικά πίστευαν για την τουρκική ένταξη.

Κανόνας 34

Ο αντίπαλος δεν είναι
πάντα ορθολογικός –
ή έτσι νομίζουμε εμείς

Ανορθολογικός είναι αυτός που είτε είναι παρορμητικός και συνεχώς αλλάζει προτιμήσεις, είτε συμπεριφέρεται μην έχοντας επαφή με την πραγματικότητα. Αρα, από αυτή την άποψη, η Τουρκία δεν είναι ανορθολογική.

Υπάρχει όμως και η φαινομενικά ανορθολογική συμπεριφορά. Εδώ, ο δρων σκέφτεται μεν ορθολογικά, αλλά με αξίες διαφορετικές από τις δικές μας – κάτι που συμβαίνει συχνά σε περιπτώσεις διαφορετικών πολιτισμών. Μπορεί οι σκοποί του στρατηγικού μας αντιπάλου να μη βγάζουν νόημα για μας, αλλά αυτό δεν έχει καμία σημασία. Ο στρατηγικός μας αντίπαλος δεν θα μας «δώσει λογαριασμό» για το τι σκοπούς έχει θέσει για τη στρατηγική του. Αυτό συμβαίνει και στην περίπτωση των ελληνοτουρκικών. Η Τουρκία δεν είναι ανορθολογική, απλώς εμείς δυσκολευόμαστε να πιστέψουμε ότι η Τουρκία όντως θέλει αυτά που λέει ότι θέλει. Αυτό οδηγεί σε αιφνιδιασμούς όπως αυτός που προέκυψε από την υπογραφή του περιβόητου τουρκολιβυκού μνημονίου. Οι τουρκικές διεκδικήσεις, που συνιστούν απειλές για την Ελλάδα, είναι σαφέστατα διατυπωμένες. Το εάν εμάς μας φαίνονται ανορθολογικές, δεν σημαίνει ότι η Τουρκία δεν τις προωθεί ευσυνείδητα, ενίοτε εφαρμόζοντας περίτεχνη στρατηγική.

Κανόνας 35

Μετάτρεψε τον εχθρό σε φίλο: βρες το κοινό συμφέρον
όπου αυτό υπάρχει

Στον Κανόνα 19, είδαμε ότι μπορεί να έχεις και κάποια κοινά συμφέροντα με τον στρατηγικό σου αντίπαλο. Στον παρόντα κανόνα, το ζητούμενο είναι ο εντοπισμός των κοινών συμφερόντων και η καλλιέργειά τους σε τέτοιον βαθμό, ώστε να εξαλείφεται η ίδια η συγκρουσιακή φύση της διμερούς σχέσης – για κάποιο έστω χρονικό διάστημα. Ας σημειωθεί ότι, όταν μιλάμε για εξάλειψη της σύγκρουσης και προς τούτο γίνονται παραχωρήσεις, οι παραχωρήσεις αυτές δεν είναι μονομερείς (κατευνασμός), αλλά αμοιβαίες (συμβιβασμός).

Χαρακτηριστική περίπτωση όπου η Ελλάδα και η Τουρκία εστίασαν στο κοινό συμφέρον τους θέτοντας κατά μέρος τη μεταξύ τους αντιπαράθεση, ήταν η εισδοχή τους στο ΝΑΤΟ ως συμμάχων το 1952. Το κοινό συμφέρον που τις έφερε κοντά ήταν η αντιμετώπιση της σοβιετικής απειλής. Για την Ελλάδα, η απειλή αυτή εκδηλώθηκε μέσω του Εμφυλίου. Για την Τουρκία, η σοβιετική απειλή έλαβε τη μορφή εδαφικών διεκδικήσεων της Μόσχας εις βάρος της Τουρκίας. Εντούτοις, όπως κατέδειξαν οι διωγμοί των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης το 1955, το εν λόγω κοινό συμφέρον δεν ήταν αρκετό ώστε να εξαλειφθεί, η ελληνοτουρκική διαμάχη.

Κανόνας 36

Συγκέντρωσε δύναμη
εκεί όπου είναι σημαντικό, εξοικονόμησε δύναμη
εκεί όπου δεν είναι

Οι πόροι που έχουμε στη διάθεσή μας δεν είναι απεριόριστοι, ενώ οι αντικειμενικοί σκοποί που επιδιώκουμε δεν έχουν όλοι την ίδια αξία. Από αυτό προκύπτει ότι η συγκέντρωση και η οικονομία δύναμης και προσπάθειας είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος: εξοικονομώ δύναμη και προσπάθεια από εκεί όπου δεν έχει τόση σημασία, ώστε να μπορώ να τις συγκεντρώσω εκεί όπου έχει μεγάλη σημασία.

Αυτές οι αρχές οφείλουν να καθοδηγούν την ελληνική υψηλή στρατηγική. Ενίοτε η Αθήνα δείχνει να λησμονεί ότι ο κύριος στρατηγικός αντίπαλός της είναι η Αγκυρα, και αφιερώνει δυσανάλογα μεγάλους πόρους σε δρώντες που είναι (ή ήταν) μεν αντίπαλοι, αλλά πάντα δευτερεύοντες. Αυτό συνέβη με τα Σκόπια, και ελπίζουμε να μη συμβεί και τώρα με τη Μόσχα. Οι διεθνείς επιπτώσεις της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία είναι αναμφίβολα τεράστιες, αλλά υπάρχουν άλλες Δυνάμεις που πρωτίστως τις διαχειρίζονται. Το «μηδέν άγαν» ήταν και είναι ένας καλός οδηγός για την ενδεδειγμένη ελληνική στάση.

Κανόνας 37

Ποιος είναι υπεύθυνος εδώ; Ενότητα διοίκησης
και προσπάθειας

«Οπου λαλούν πολλοί κοκόροι, αργεί να ξημερώσει» λέει ο ελληνικός λαός. Η πολυαρχία προφανώς έχει καταστροφικά αποτελέσματα.

Αφήνοντας κατά μέρος τις μεγάλες ευθύνες της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας, η ελληνική αποτυχία στην κρίση των Ιμίων οφείλεται σε σημαντικό βαθμό στην έλλειψη ενότητας διοίκησης και προσπάθειας στις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις. Παρά τον τυπικό τίτλο του αρχιστρατήγου που ελάμβανε σε περιόδους κρίσης ή πολέμου, ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ δεν διέθετε δικές του δυνάμεις και ήταν υποχρεωμένος να βασίζεται σε ό,τι προαιρούνταν οι τρεις Κλάδοι να του διαθέσουν. Στην πράξη, απλούστατα αποδείχθηκε αδύνατο να δοθούν διαταγές από τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ ναύαρχο Λυμπέρη σε άλλον Κλάδο πέραν του Πολεμικού Ναυτικού, από το οποίο ο ίδιος προερχόταν – ως αρχαιότερος ναύαρχος, ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ μπορούσε να δώσει διαταγές στον αρχηγό ΓΕΝ. Δυστυχώς όμως το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, στο οποίο αναγκαστικά βασίστηκε εξ ολοκλήρου ο Λυμπέρης, δεν διέθετε ούτε τα μέσα ούτε την κουλτούρα για την υπεράσπιση εδάφους. Το αποτέλεσμα ήταν να μείνει αφύλακτη η βραχονησίδα Δυτική Ιμια, όπου στη συνέχεια οι Τούρκοι αποβίβασαν βατραχανθρώπους, ανατρέποντας τα δεδομένα.

Κανόνας 38

Τίποτα δεν θα γίνει όπως
το έχεις προσχεδιάσει

Στα χαρτιά, όλα θα πάνε περίφημα. Στην πράξη, «ό,τι μπορεί να πάει στραβά, θα πάει», όπως μας πληροφορεί ο περίφημος «νόμος του Μέρφι». Τυχαία, ουδέτερης προέλευσης περιστατικά, σφάλματα και κακοτυχίες, θα επενεργήσουν αρνητικά στην εκτέλεση της στρατηγικής.

Ο Νόμος του Μέρφι φαίνεται να έχει επιφυλάξει μερικές δυσάρεστες εκπλήξεις στην Τουρκία. Οταν πρωτοεκδηλώθηκε η «Αραβική Ανοιξη», η Τουρκία την υποστήριξε πρόθυμα, ελπίζοντας ότι η ανατροπή των κοσμικών αυταρχικών ηγετών σε μια σειρά αραβικών κρατών θα έφερνε στην εξουσία ισλαμιστές ηγέτες, φιλικά προσκείμενους στην Τουρκία. Η άνοδος του ισλαμιστή Μόρσι στην προεδρία της Αιγύπτου φάνηκε να επιβεβαιώνει τις ελπίδες της Τουρκίας – και τους χειρότερους φόβους της Ελλάδας, η οποία πλέον απειλούνταν ολοκάθαρα με στρατηγική περικύκλωση. Ωστόσο, η ανατροπή του Μόρσι από τον στρατάρχη Σίσι άλλαξε ριζικά τα δεδομένα. Οι φιλικές σχέσεις Τουρκίας – Αιγύπτου έγιναν εχθρικές, γεγονός που έδωσε λαμπρή στρατηγική ευκαιρία στην Ελλάδα.

Κανόνας 39

Αυτός που δεν διακινδυνεύει τίποτα διακινδυνεύει τα πάντα

Στον Κανόνα 27 τονίστηκε η σημασία της σωφροσύνης. Εντούτοις, ο τολμών νικά. Σχεδόν κάθε στρατηγική κίνηση ενέχει κίνδυνο και συνεπάγεται την επένδυση πόρων που τελικά μπορεί να πάνε χαμένοι. Ομως η ανάληψη ρίσκου είναι βασικά αναπόφευκτη. Επιπρόσθετα, η υπερβολική επιφυλακτικότητα και παθητικότητα μπορεί να προκαλέσει απώλεια ευκαιριών και μακροπρόθεσμα να μας εκθέσει σε ακόμη μεγαλύτερους κινδύνους.

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 ήταν ριψοκίνδυνη ενέργεια. Ριψοκίνδυνη μεν, αλλά όχι τυχοδιωκτική. Οι επαναστατημένοι Ελληνες είχαν κάνει καλή προετοιμασία, είχαν επιλέξει την κατάλληλη χρονική στιγμή για την έναρξη της επανάστασης και είχαν εκτιμήσει σωστά ότι, αργά ή γρήγορα, η Ρωσία θα προσέτρεχε σε βοήθεια της Ελληνικής Επανάστασης.

Το ρίσκο που πήραν οι επαναστατημένοι Ελληνες το 1821 φαίνεται ακόμη πιο δικαιολογημένο αν ληφθεί υπόψη η εναλλακτική επιλογή που είχαν στη διάθεσή τους, δηλαδή η συνέχιση της υποταγής στον σουλτάνο. Οπως κατέδειξε η φοβερή μοίρα των Ελλήνων της Μικράς Ασίας που δεν απελευθερώθηκαν από τους Τούρκους, η επιλογή της αποδοχής του οθωμανικού ζυγού θα συνεπαγόταν μακροπρόθεσμα τον θάνατο του ελληνικού έθνους – με λίγους πρόσφυγες διεσπαρμένους στα πέρατα του κόσμου.

Κανόνας 40

Ο πόλεμος παίρνει χίλιες μορφές – μην τον θεωρήσεις
ως κάτι που δεν είναι

Κάθε σύγκρουση έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες. Κατά συνέπεια, το πρώτιστο καθήκον τη στρατηγικής είναι να συνειδητοποιήσει τα ακριβή χαρακτηριστικά του εκάστοτε πολέμου. Ετσι, θα αποφευχθούν τα λάθη και θα ληφθούν ορθές αποφάσεις.

Παράδειγμα λανθασμένης ανάλυσης αυτού του είδους είναι ένα ρητό διαδεδομένο μεταξύ των ελλήνων διπλωματών: «Κάθε φορά που η Ελλάδα αντιμετώπισε την Τουρκία μόνη της (1897, 1922, 1974) έχασε, ενώ κάθε φορά που την αντιμετώπισε σε συνδυασμό με άλλες δυνάμεις (1827-28, 1912-13, 1917-19 και – έμμεσα – 1940-45) κέρδισε, ή, τουλάχιστον δεν έχασε».

Ομως, οι τρεις ελληνοτουρκικοί πόλεμοι στους οποίους η Ελλάδα ηττήθηκε δεν μπορούν να αποτελέσουν κριτήριο για το τι θα συμβεί σε τυχόν μελλοντική αναμέτρηση. Η ελληνική πλευρά δεν πρόκειται να είναι ουσιαστικά άοπλη όπως το 1897 και το 1974, ούτε πρόκειται να εξαπολύσει έναν επιθετικό πόλεμο με απεριόριστους στόχους όπως το 1920-22. Το αποτέλεσμα τυχόν μελλοντικού ελληνοτουρκικού πολέμου θα κριθεί από τη διμερή ισορροπία ισχύος και το διεθνές διπλωματικό σκηνικό. Φυσικά, αυτά μπορεί να είναι ευμενή ή δυσμενή.

Κανόνας 41

Ολα κρίνονται με μάχη – ακόμα κι αν αυτή δεν γίνει

Στη στρατηγική αντιπαράθεση, αργά ή γρήγορα θα έρθει η ώρα της απευθείας αναμέτρησης. Ολοι οι μέχρι τότε στρατηγικοί ελιγμοί και προετοιμασίες κατατείνουν προς την τελική σύγκρουση με τον στρατηγικό αντίπαλο. Επιπρόσθετα, οι δυνητικές συμπλοκές, δηλαδή οι συμπλοκές που επαπειλούνται μεν αλλά ουδέποτε διεξάγονται, θα πρέπει να θεωρηθούν ως πραγματικές αν επιφέρουν αποτελέσματα.

Ας αναλογιστούμε πόσο καταλυτικά έχει επηρεάσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις η τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974. Η Τουρκία πέτυχε να ακυρώσει διεργασίες δεκαετιών, να παγιώσει τη θέση της στο νησί, να κρατά όμηρο την ελεύθερη Κύπρο, και να απειλεί την Ελλάδα με επανάληψη των γεγονότων του 1974.

Το καλοκαίρι του 2020 γίναμε μάρτυρες μιας δυνητικής συμπλοκής Ελλάδας – Τουρκίας στο Αιγαίο. Αυτή τη φορά, η ταχύτατη και επιτυχής κινητοποίηση του ελληνικού στόλου, σε συνδυασμό με την τακτική υπεροχή που εξασφάλισαν οι ελληνικές μονάδες σε κατά τόπους εμπλοκές, τόνωσαν την αποτρεπτική φήμη της Ελλάδας και κατέδειξαν στην Τουρκία ότι το ελληνικό εμπόδιο δεν θα ξεπεραστεί εύκολα.

Κανόνας 42

Η Στρατηγική είναι μία, αλλά οι στρατηγικές είναι πολλές

Στο πλαίσιο της οικουμενικής λογικής της στρατηγικής, υπάρχουν άπειρες εναλλακτικές επιλογές επιμέρους τρόπων ενέργειας που μπορεί να φέρουν τη νίκη. Γενικά, όσο περισσότερους τρόπους ενέργειας μπορεί να διαχειριστεί ένας στρατηγικός παίκτης, τόσο αποτελεσματικότερος είναι.

Η Ελλάδα διατηρεί πολλές εναλλακτικές επιλογές στη στρατηγική της εναντίον της Τουρκίας. Στη στρατιωτική στρατηγική, το ελληνικό δόγμα είναι αμυντικό – αποτρεπτικό, δηλαδή αποσκοπεί στην αποτροπή ελληνοτουρκικού πολέμου με το να επιφυλάσσει δυσανάλογα μεγάλο κόστος στην Τουρκία, ενώ δηλώνει ότι η Ελλάδα δεν προτίθεται να χτυπήσει πρώτη. Απαξ όμως και η Τουρκία ξεκινήσει εχθροπραξίες, η Ελλάδα μπορεί να επιτεθεί η ίδια σε όποιο θέατρο επιχειρήσεων επιλέξει. Στη διπλωματική στρατηγική, η ελληνική εξωτερική πολιτική εκφράζεται μεν εν πολλοίς μέσω της Ευρωπαϊκής Ενωσης, αλλά ταυτόχρονα η Ελλάδα καλλιεργεί προνομιακές σχέσεις με τις ΗΠΑ. Τέλος, στην οικονομική στρατηγική, η Ελλάδα εμφανίζεται ως ελκυστικός επενδυτικός προορισμός όχι μόνο για τις δυτικές χώρες, αλλά και για κράτη όπως η Κίνα (COSCO) και μέχρι πρότινος τη Ρωσία.

Κανόνας 43

Οι διαδοχικές τακτικές νίκες μπορεί να οδηγήσουν
σε στρατηγική επικράτηση –
αλλά μπορεί και όχι

Στον Κανόνα 41 είδαμε τον καθοριστικό ρόλο που παίζουν οι μάχες, πραγματικές και επαπειλούμενες. Οντως οι τακτικές νίκες είναι ο σιγουρότερος τρόπος για την τελική στρατηγική επικράτηση. Αποτελούν επίσης το ασφαλέστερο κριτήριο για το αν ο πόλεμος πηγαίνει καλά. Ετσι, η ήττα του ελληνικού στρατού στη Μάχη των Δελερίων (11 Απριλίου 1897) την πρώτη εβδομάδα του Πολέμου του 1897 κατέδειξε ότι, παρά τις όποιες προσδοκίες υπήρχαν στην ελληνική πλευρά όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, η κατάσταση στο μέτωπο ήταν άσχημη. Το ακριβώς αντίθετο κατέδειξε η ελληνική νίκη στη Μάχη του Σαρανταπόρου (9-10 Οκτωβρίου 1912): ο Πρώτος Βαλκανικός Πόλεμος είχε ξεκινήσει καλά, η Ελλάδα νικούσε.

Κάποιες φορές όμως, οι διαδοχικές τακτικές νίκες δεν μεταφράζονται σε στρατηγική επικράτηση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η Μικρασιατική Εκστρατεία. Η κατάληψη ακατοίκητου εδάφους ή ασήμαντων πόλεων δεν μπορούσε να μας δώσει την τελική νίκη. Ακόμη και η κατάληψη της Αγκυρας ίσως να μην ήταν αρκετή, καθώς οι Τούρκοι προετοιμάζονταν για περαιτέρω υποχώρηση στο Ικόνιο.

Κανόνας 44

Ολη η στρατηγική βασίζεται στην παραπλάνηση και
παιδί της παραπλάνησης
είναι ο αιφνιδιασμός

Παραπλάνηση είναι η συνειδητή και ορθολογική προσπάθεια να δημιουργηθεί στον αντίπαλο λανθασμένη αντίληψη της πραγματικότητας ή να αυξηθεί η αβεβαιότητά του. Με την παραπλάνηση κρύβουμε το αληθές και προβάλλουμε το ψευδές. Η παραπλάνηση δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά πάντοτε αποσκοπεί στην απόκτηση απτών ωφελημάτων. Το σημαντικότερο από αυτά είναι ο αιφνιδιασμός, δηλαδή το να καταλάβουμε τον αντίπαλο εξ απήνης, να του κάνουμε κάτι ζημιογόνο που εκείνος δεν περιμένει.

Η ελληνική στρατηγική παράδοση δίνει έμφαση στην παραπλάνηση ήδη από την εποχή του δούρειου ίππου. Συνεπώς, δεν προκαλεί έκπληξη το ότι, χιλιάδες χρόνια αργότερα, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης μπορούσε να παραπλανά τους Τούρκους. Μεταξύ άλλων, κατά την εισβολή του Δράμαλη στην Πελοπόννησο (1822), στους Μύλους της Αργολίδας ο Κολοκοτρώνης έβαλε κάθε στρατιώτη να ανάψει είκοσι φωτιές ώστε να υπερεκτιμήσουν οι Τούρκοι τις ελληνικές δυνάμεις και να θεωρήσουν ότι δεν ήταν εφικτό να συνεχίσουν την προέλασή τους προς την Τριπολιτσά. Το παμπάλαιο αυτό τέχνασμα πέτυχε.

Κανόνας 45

Οταν είσαι ισχυρότερος,
να νικάς. Οταν είσαι ασθενέστερος, να μη νικιέσαι

Με άλλα λόγια, φροντίζουμε να εξαργυρώνουμε την υπεροπλία μας με νίκη, ενώ αντίστοιχα φροντίζουμε ώστε η υστέρησή μας να μην έχει αποφασιστικά αποτελέσματα.

Ο εν λόγω κανόνας φαίνεται να διέπει τη στρατηγική της Τουρκίας εναντίον του Ελληνισμού. Στην Κύπρο, οι διακοινοτικές διαπραγματεύσεις που διεξάγονται εδώ και περίπου 45 χρόνια με το 38% του νησιού υπό κατοχή από 40.000 τούρκους στρατιώτες, έχουν οδηγήσει την ελληνοκυπριακή πλευρά σε υποχωρήσεις που κάποτε ήταν αδιανόητες (π.χ. εναλλαγή Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων στο προεδρικό αξίωμα). Απέναντι στην Ελλάδα, η Τουρκία πιέζει εδώ και δεκαετίες για διμερείς διαπραγματεύσεις με ανοιχτή ατζέντα. Με άλλα λόγια, η Τουρκία επιδιώκει να αναγάγει σε θέματα προς διαπραγμάτευση τις μονομερείς και αντίθετες προς το διεθνές δίκαιο διεκδικήσεις της. Πάντα δε οι διαπραγματεύσεις απαιτείται να γίνουν σε διμερές πλαίσιο και υπό τη συνεχή τουρκική απειλή πολέμου. Προβάλλοντας το δίλημμα «διαπραγματεύσεις ή πόλεμος», η Τουρκία αποσκοπεί στο να εξωθήσει την τον Ελληνισμό σε υποχωρήσεις που το σωρευτικό τους αποτέλεσμα θα ισοδυναμεί με ελληνική ήττα σε πόλεμο. Εννοείται ότι η Ελλάδα δεν έχει κανένα λόγο να αποδεχθεί κάτι τέτοιο.

Κανόνας 46

Η φυσική καταστροφή
και ο ψυχολογικός έλεγχος είναι οι δύο πόλοι της νίκης

Εκτός από την κατάληψη του εδάφους και την καταστροφή των ενόπλων δυνάμεων του εχθρού, ένας άλλος παράγοντας που φέρνει τη νίκη σε έναν πόλεμο είναι η κάμψη της θέλησης του αντιπάλου να συνεχίσει τον πόλεμο. Η κάμψη της θέλησης του αντιπάλου μπορεί να επιτευχθεί προτού καν ξεκινήσουν οι εχθροπραξίες, μέσω των στρατηγικών ψυχολογικού ελέγχου που σχετίζονται με την απειλή χρήσης βίας.

Στρατηγικές ψυχολογικού ελέγχου εμφανίζονται κατά κόρον στα ελληνοτουρκικά. Επειτα από τις νίκες του ελληνικού στόλου το 1912-13, έπρεπε να περάσουν δεκαετίες για να αποτολμήσει ξανά ο τουρκικός στόλος να εμφανιστεί δυναμικά στο Αιγαίο – κι αυτό, παρά την αριθμητική υπεροπλία του. Αντίστοιχα, μετά το 1974, η Τουρκία, επισείοντας το φόβητρο του ελληνοτουρκικού πολέμου, έχει παγιδεύσει τμήματα της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας και κοινής γνώμης σε έναν φαύλο κύκλο όπου προκρίνονται αλλεπάλληλες υποχωρήσεις για να αποφευχθεί ο πόλεμος (βλ. και Κανόνες 22, 45).

Κανόνας 47

Το ηθικό κάνει θαύματα,
αλλά μακροπρόθεσμα η ύλη επιβάλλει τη λογική της

Το ηθικό λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής ισχύος. Ελληνικές νίκες όπως αυτή στο Χάνι της Γραβιάς (8 Μαΐου 1821) όπου 120 Ελληνες απέκρουσαν 8.000 Τούρκους δεν μπορούν να εξηγηθούν χωρίς αναφορά στον παράγοντα ηθικό. Η σκηνή όπου ο Οδυσσέας Ανδρούτσος άρχισε να σέρνει τον χορό και τα παλικάρια του τον ακολουθούσαν ένα – ένα μπαίνοντας στο χάνι, καταδεικνύει ότι η πολεμική αρετή και εμπειρία τους, συν το φυσικό αμυντικό πλεονέκτημα που τους παρείχε η θέση, πολλαπλασιάζονταν επί έναν τεράστιο ηθικό συντελεστή. Ομως, όπως μας δίδαξε ο πόλεμος του 1897, καμία σύγκρουση δεν κερδίζεται μόνο χάρη στο ηθικό. Και μακροπρόθεσμα, φαίνεται να ισχύει η οικουμενική αλήθεια ότι «το μέγεθος μετράει».

Η Συνθήκη της Λωζάννης παγίωσε το δομικό ποσοτικό μειονέκτημα της Ελλάδας έναντι της Τουρκίας. Αρα, τι μπορεί να κάνει η Ελλάδα υπό αυτές τις συνθήκες; Πέρα από το ενδεχόμενο των εξωτερικών συμμαχιών, δύο πράγματα είναι αναγκαία. Πρώτον, ποιοτική υπεροχή, μέσω υπέρτερων οπλικών συστημάτων και καλύτερης εκπαίδευσης προσωπικού – που πλέον πρέπει να αντισταθμίσει και την αξιόλογη πολεμική εμπειρία που έχουν αποκτήσει οι Τούρκοι. Δεύτερον, διατήρηση κάποιας έστω ποσοτικής ισορροπίας – η ποσοτική ψαλίδα δεν πρέπει να αφεθεί να ανοίξει υπέρμετρα.

Κανόνας 48

Χωρίς επιμελητεία
δεν έχεις στρατηγική

Αν θέλεις να μιλήσεις εμπεριστατωμένα για στρατηγικά ζητήματα, θα πρέπει να δώσεις τη μέγιστη προσοχή στη διοικητική μέριμνα ή αλλιώς επιμελητεία, δηλαδή στις ενέργειες που αφορούν τον εφοδιασμό, τις μεταφορές και τη συντήρηση των στρατιωτικών δυνάμεων. Η επιμελητεία καθορίζει τι είναι εφικτό στρατηγικά και τι όχι. Η ειρωνεία είναι ότι η επιμελητεία είναι σαν την υγεία: αντιλαμβάνεσαι τη σημασία της μόνο όταν καταρρεύσει.

Οπως είναι λογικό, ζητήματα διοικητικής μέριμνας εμφανίζονται συχνά στο πλαίσιο της ελληνοτουρκικής διαμάχης. Ετσι, ένας τούρκος στρατηγός έχει δηλώσει σε ανύποπτο χρόνο ότι, εάν ο τουρκικός στρατός κατορθώσει να υπερνικήσει την ελληνική άμυνα στον Εβρο, το μόνο που του χρειάζεται μετά είναι ένας χάρτης με όλα τα πρατήρια βενζίνης μέχρι τη Θεσσαλονίκη. Ο υπαινιγμός είναι σαφής: οι υπάρχουσες ελληνικές υποδομές θα υποβοηθήσουν αποφασιστικά τη διοικητική μέριμνα των Τούρκων – στην περίπτωση που οι Ελληνες δεν λάβουν αντίμετρα, υιοθετώντας την τακτική της καμένης γης. Πέραν τούτου, σε τυχόν ελληνοτουρκική σύρραξη η επιμελητεία αποκτά αποφασιστική σημασία μέσω του ανεφοδιασμού σε σύγχρονα πολεμοφόδια, καθώς και της συντήρησης και της επισκευής των διαφόρων οπλικών συστημάτων.

Κανόνας 49

Η επιτυχία γεννά την επιτυχία: μάθε να εκμεταλλεύεσαι το φαινόμενο της χιονοστιβάδας

Μια επιτυχία έχει συνέπειες, υλικές και ψυχολογικές. Υστερα από μια επιτυχία, ο στρατηγικός παίκτης έχει την ευκαιρία να εκμεταλλευθεί τη νέα κατάσταση πιέζοντας γρήγορα για μια καινούργια επιτυχία. Οι διαδοχικές επιτυχίες που συσσωρεύονται μέσα σε σχετικά περιορισμένο χρονικό διάστημα δημιουργούν μια δυναμική υπέρ του νικητή και εναντίον του ηττημένου. Αυτό είναι το περίφημο «φαινόμενο της χιονοστιβάδας» (snowball effect).

Δυστυχώς για μας, το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αυτού του φαινομένου στις ελληνοτουρκικές σχέσεις ήταν η άνοδος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μέσα σε έναν αιώνα (1301 – 1402), το μικρό παραμεθόριο εμιράτο του Οσμάν είχε μετατραπεί σε μεγάλο κράτος που εκτεινόταν σε Ασία και Ευρώπη. Επειτα, συνήλθε γρήγορα από το τρομερό πλήγμα που του επέφερε ο Ταμερλάνος στη Μάχη της Αγκυρας (1402) και συνέχισε να σημειώνει αλλεπάλληλες επιτυχίες μέχρι τα τέλη του 16ου αιώνα. Αντίστοιχο φαινόμενο, σε μικρότερη κλίμακα, υπήρξαν οι αλλεπάλληλες ελληνικές στρατιωτικές επιτυχίες από το Σαραντάπορο το 1912 μέχρι τον Σαγγάριο το 1921. Οπως όμως δείχνει το τελευταίο αυτό παράδειγμα, χρειάζεται προσοχή ώστε η «χιονοστιβάδα» να μην καταλήξει σε στρατηγική υπερεξάπλωση.

Κανόνας 50

Ο μαραθωνοδρόμος κερδίζει τον σπρίντερ: η σημασία της στρατηγικής ανθεκτικότητας

Ενας στρατηγικός παίκτης που επιδιώκει σταθερά και σε βάθος χρόνου έναν αντικειμενικό σκοπό, έστω και με σχετικά περιορισμένα μέσα, έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να τον πετύχει απ’ ό,τι ο παίκτης που καταβάλλει μεν μεγάλη προσπάθεια και κινητοποιεί πληθώρα μέσων, αλλά για λίγο.

Δυστυχώς, ο εθνικός χαρακτήρας των Ελλήνων δεν τους βοηθά να γίνονται «στρατηγικοί μαραθωνοδρόμοι». Είναι αλήθεια ότι το ελληνικό κράτος επεκτεινόταν εδαφικά για πάνω από έναν αιώνα μετά την ανεξαρτησία του. Ομως, ακόμη κι αν δεχθούμε ότι η εδαφική επέκταση της Ελλάδας αντανακλά την ικανότητά της να αντεπεξέρχεται σε μακροχρόνιο στρατηγικό ανταγωνισμό (κάποιες φορές η απελευθέρωση υπόδουλων εδαφών ήταν απλά θέμα συγκυρίας), συντελέστηκε πριν από πολλές δεκαετίες και δεν μπορεί να αποτελέσει κριτήριο για το τι συμβαίνει σήμερα. Τουναντίον, μετά το 1974 βλέπουμε την Ελλάδα να έχει δυσκολία στην επίτευξη μακροπρόθεσμων εθνικών σκοπών (με τη μεγάλη εξαίρεση της εισόδου στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες) και να παλινωδεί συχνά πυκνά σε ό,τι αφορά την αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής.

Ο Αθανάσιος Πλατιάς και ο Κωνσταντίνος Κολιόπουλος είναι καθηγητές Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικής, στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς και στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, αντίστοιχα

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΝΕΑ

Δ. Τσαϊλάς: Νέα Προσέγγιση ενός Ελληνικού Στρατηγικού Σχεδιασμού

2

του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχχου ε.α.

Περιγράφοντας το περιβάλλον ασφαλείας της Ελλάδας ως «το πιο σοβαρό και περίπλοκο στη σύγχρονη ιστορία μας», η πολιτική εθνικής ασφάλειας και οι στρατηγικές άμυνας καθορίζουν σχέδια για μια άνευ προηγουμένου αλλαγή. Πρώτον, η Ελλάδα έχει αρχίσει να προμηθεύεται με σύγχρονα μαχητικά αεροσκάφη και πολεμικά πλοία πέμπτης γενιάς, ενώ εξετάζει την προμήθεια τεχνολογιών έκτης γενιάς, αυξάνοντας τις ετήσιες αμυντικές δαπάνες, και καταρρίπτοντας τη μακροχρόνια ανεμική δραστηριότητα των χρόνων της δημοσιονομικής κρίσεως. Δεύτερον, θα αποκτήσει δυνατότητες που απέφευγε εδώ και καιρό, ιδίως σε πυραύλους χερσαίας, θαλάσσιας και αεροπορικής επίθεσης ακριβείας μεγάλης εμβέλειας, ικανών να πλήξουν στόχους βαθιά μέσα στο έδαφος του δυνητικού αντιπάλου με δικτυοκεντρική επεξεργασία στοχοποίησης και προσβολής.

Οι νέες στρατηγικές αντικατοπτρίζουν μια σημαντική εξέλιξη στην προσέγγιση της Ελλάδας στην άμυνα την ανάσχεση και την αποτροπή που παραδοσιακά επικεντρωνόταν σε δυνάμεις κρούσης που εμπλέκονταν σε ένοπλη αντεπίθεση μόνο κατά της εισβολής στην επικράτεια της Ελλάδας. Σήμερα, ενώ η στρατηγική του Ελληνισμού εξακολουθεί να είναι αγκιστρωμένη στην άμυνα, η αποτρεπτική εστία επεκτείνεται πολύ πέρα ​​από την ελληνική επικράτεια για να αντιμετωπίσει την αμυντική υποστήριξη στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου έχουμε αναγνωρίσει τα ζωτικά συμφέροντα του Ελληνισμού. Πίσω από αυτό το σκεπτικό κρύβεται η αναγνώριση από τους ελληνικούς φορείς λήψης αποφάσεων ότι το να βασιζόμαστε μόνο στις ικανότητες εναέριας και πυραυλικής άμυνας θα αποδειχθεί ανεπαρκές εάν ένας αντίπαλος επιδιώξει να επιτεθεί ή να εισβάλει στην Ελλάδα. Η ανάσχεση και αντεπίθεση θα έδινε στην Ελλάδα τη δυνατότητα να στοχεύει στρατιωτικές εγκαταστάσεις βαθιά στην επικράτεια ενός αντιπάλου, ενισχύοντας την αποτροπή αυξάνοντας το κόστος της επιθετικότητας κατά του Ελληνισμού στο σύνολό του.

Με αυτές τις σκέψεις εκτιμάται ότι η αμυντική στρατηγική σχεδίαση καθορίζει επτά ευρείες περιοχές εστίασης για την ανάπτυξη της άμυνας:

  1. Ικανότητες αντιπαράθεσης, συμπεριλαμβανομένης της επίθεσης ακριβείας μεγάλης εμβέλειας,
  2. ολοκληρωμένη αεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα,
  3. επιχειρήσεις με μη στελεχωμένες πλατφόρμες,
  4. διακλαδικές επιχειρήσεις συμπεριλαμβανομένων των δυνατοτήτων διαστήματος, κυβερνοχώρου και ηλεκτρομαγνητικών φορέων,
  5. κινητικότητα και εφοδιασμό,
  6. κατασκοπεία και ανθεκτικότητα διοίκησης και ελέγχου,
  7. αξιόπιστη διοικητική μέριμνα, η οποία περιλαμβάνει τομείς που εκπροσωπούν, από αποθέματα πυρομαχικών, ετοιμότητα και συντήρηση πλατφορμών, έως ενίσχυση των εγκαταστάσεων.

Εάν γίνει σωστά, η Ελλάδα θα είναι ικανή να αναπτύξει μια τρομερή δύναμη κατά την επόμενη δεκαετία που θα μπορούσε να παίξει έναν αξιόπιστο ρόλο στην αποτροπή αλλά και χρήσιμου πολλαπλασιαστού ισχύος για τη συμμαχία στην περιοχή, αναβαθμίζοντας το διπλωματικό μας αποτύπωμα. Ωστόσο αυτό το ευρύ φάσμα εστίασης προκαλεί ανησυχία σχετικά με την εφαρμογή και την ιεράρχηση προτεραιοτήτων, ακόμη και σε ένα περιβάλλον καταβολής των αυξημένων πόρων.

Θεμελιώδης ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της Ελλάδας 

Η ικανότητα που έχει λάβει τη μεγαλύτερη προσοχή είναι η απόφαση της Ελλάδας να αποκτήσει δυνατότητες επίθεσης και αντεπίθεσης μεγάλου βεληνεκούς και τα αυξημένα αποθέματα πυραύλων και τορπιλών που έχει ήδη αποφασίσει να προμηθευτεί. Αυτή η απόφαση έχει στρατηγική λογική, δεδομένης της ταχείας ανάπτυξης των τουρκικών πυραυλικών δυνατοτήτων που μπορεί να απειλήσει ολόκληρη την ελληνική επικράτεια με έμφαση το αρχιπέλαγος και τις θαλάσσιες περιοχές της Μεσογείου. Οι ολοκληρωμένες δυνατότητες εναέριας και πυραυλικής άμυνας της Ελλάδας είναι ισχυρές και θα επεκταθούν περαιτέρω στο πλαίσιο του νέου σχεδίου, αλλά η εστίαση αποκλειστικά στην αναχαίτιση πυραύλων πάνω από τον ελληνικό χώρο είναι σχεδόν σίγουρα ανεπαρκής. Η προοπτική μιας Ελλάδας ικανής να ανταποκριθεί σε μια πυραυλική επίθεση με δικά της χτυπήματα θα εισαγάγει μια νέα προληπτική και γιατί όχι προκλητική μεταβλητή στον υπολογισμό λήψης αποφάσεων της Άγκυρας, αναγκάζοντάς τους πιθανώς να επενδύσουν περισσότερο στην άμυνα.

Η απόφαση για την απόκτηση αυτής της ικανότητας είναι επομένως σημαντική και από μόνη της θα καταναλώσει σημαντικούς πόρους. Επίσης δύο παράγοντες θα μπορούσαν να καθορίσουν την αξιοπιστία των σχεδίων μας για μια σειρά δυνατοτήτων χτυπήματος και είναι σημαντικό να παρακολουθούνται τα επόμενα χρόνια. Το πρώτο είναι η ποσότητα. Ιστορικά, οι ελληνικές επενδύσεις σε πυρομαχικά ήταν ελλιπείς και ακόμη και οι μικροί προϋπολογισμοί που διατέθηκαν για πυρομαχικά ήταν συχνά θύμα για τη χρηματοδότηση άλλων καίριων προτεραιοτήτων. Για να είναι περισσότερο από συμβολικές οι δυνατότητες κρούσης, μπορεί να χρειαστεί μια αφοσιωμένη δέσμευση για την παραλαβή και αποθήκευση. Ένας δεύτερος παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι η αρχιτεκτονική της δικτυοκεντρικής επίθεσης και η έννοια των επιχειρήσεων για την ικανότητα αντεπίθεσης[1].

Ενίσχυση της αμυντικής αρχιτεκτονικής ολόκληρης της χώρας

Βραχυπρόθεσμα, θα χρειαστεί να επανασχεδιάσουμε για να ενσωματώσουμε στις νέες ικανότητες της Ελλάδας τη δικτυοκεντρική αρχιτεκτονική των πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης, στόχευσης και εκτίμησης ζημιών μάχης. Αυτή είναι μια έξυπνη στρατηγική, μια στρατηγική που θα μπορούσε να μειώσει το κόστος των ελληνικών δυνάμεων και να επιταχύνει το χρονοδιάγραμμα για την εισαγωγή της δικτυοκεντρικής ικανότητας. Αλλά η Εθνική Στρατηγική Άμυνας αφήνει ανοιχτό το ερώτημα εάν η Ελλάδα θα επιδιώξει τελικά να αναπτύξει τη δική της αυτόνομη αρχιτεκτονική αλυσίδα επιθέσεως. Επίσης στα Σχέδια Ανάπτυξης Άμυνας απαιτείται να ενισχύσουμε τις διαστημικές ικανότητες για την παρατήρηση και την παρακολούθηση στόχων στην ξηρά στη θάλασσα και στον αέρα, υποδεικνύοντας ένα ενδιαφέρον, για την ανάπτυξη μιας στιβαρής εγχώριας δορυφορικής αρχιτεκτονικής για την υποστήριξη των επιχειρήσεων[2]. Μια προσπάθεια ανάπτυξης μιας ξεχωριστής, εγχώριας αρχιτεκτονικής θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει μια σημαντική διαρροή πόρων, που δεν φαίνεται να υπολογίζεται στον προϋπολογισμό. Και επειδή η ανάπτυξη ενός τέτοιου αστερισμού δορυφόρων θα μπορούσε να έχει σημαντικό κόστος, η πιο σοφή στρατηγική είναι αυτή που περιλαμβάνει μια ολοκληρωμένη αρχιτεκτονική με τις συμμαχικές δυνάμεις μέχρι να αποκτήσουμε δικά μας μέσα.

Επίσης, χρειάζεται να δώσουμε μεγάλη έμφαση στην ενίσχυση των ικανοτήτων στον κυβερνοχώρο σε πολλαπλές γραμμές προσπάθειας. Εκτιμάται αναγκαία η δημιουργία ενός ανανεωμένου εθνικού κέντρου αντιμετώπισης συμβάντων, με ευρύτερες αρμοδιότητες που να ελέγχουν τα πρότυπα κυβερνοασφάλειας για όλη την ελληνική κυβέρνηση που θα προωθούν την ανταλλαγή πληροφοριών δημόσιου-ιδιωτικού χαρακτήρα σχετικά με απειλές στον κυβερνοχώρο σε υποδομές ζωτικής σημασίας. Εννοώ την ανάπτυξη μιας ικανότητας «ενεργητικής άμυνας» στον κυβερνοχώρο, στην οποία η κυβέρνηση θα έχει τη δυνατότητα να διεισδύσει και να διακόψει τα δίκτυα υπολογιστών ενός αντιπάλου.

Οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις σε συνεργασία με Πανεπιστήμια, ελληνική αμυντική βιομηχανία, και οργανισμούς άμυνας  ετοιμάζεται να αυξήσει τον αριθμό και τους τύπους των δυνατοτήτων μη στελεχωμένων πλατφορμών, για την εκτέλεση όχι μόνο συλλογής πληροφοριών και επιτήρησης, αλλά και άλλες αποστολές, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης μάχης. Θέλουμε επίσης να ενσωματώσουμε αυτές τις προσπάθειες με την τεχνητή νοημοσύνη, πράγμα που σημαίνει ότι αντί να βασίζεται κυρίως σε απομακρυσμένους χειριστές και ευάλωτους συνδέσμους επικοινωνίας για τη λήψη αποφάσεων, θα εξαρτηθεί – εν μέρει – από τους υπολογιστές. Αυτό φαίνεται λογικό, δεδομένου ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει έναν ποσοτικά μεγαλύτερο αντίπαλο -την Τουρκία. Οι μη στελεχωμένες πλατφόρμες αντιμετωπίζουν και τις δύο προκλήσεις, επειδή τέτοιου είδους στοιχεία μπορούν γενικά να παρέχουν περισσότερη κάλυψη και επίμονη παρουσία από τις στελεχωμένες πλατφόρμες και μπορούν να προσφέρουν πιο προσιτές, αξιόπιστες επιλογές που μπορεί να προμηθευτεί η Ελλάδα σε μεγαλύτερους αριθμούς.

Βασικές δυνατότητες για τη θεμελιώδη ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων

Μια ακόμη πρόκληση είναι η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στα αμυντικά συστήματα. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ελκυστική επειδή υπόσχεται την αυτονομία, την αυτοματοποίηση των εργασιών και τη λήψη πιο γρήγορων αποφάσεων σε σχέση με τα συστήματα που ελέγχονται από χειριστές. Μέσα στην επόμενη δεκαετία, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να είναι αποτελεσματική στην εκτέλεση ορισμένων εργασιών καλύτερα από τους χειριστές, όπως η αναγνώριση εικόνας και η εκτέλεση ανάλυσης. Ωστόσο, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης απαιτούν δεδομένα για να λειτουργήσουν και πολλά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης εκπαιδεύονται χρησιμοποιώντας δεδομένα σε ένα αδιαμφισβήτητο, ελεγχόμενο περιβάλλον. Το να φτάσουμε σε ένα μέλλον όπου οι μη στελεχωμένες πλατφόρμες με δυνατότητα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να λειτουργούν/επιχειρούν καλά σε ένα έντονα αμφισβητούμενο περιβάλλον με ταχέως μεταβαλλόμενες μεταβλητές μπορεί να είναι κάτι παραπάνω από αυτά που πιστεύουμε σήμερα. Ουσιαστικά, δεδομένων των μακροχρόνιων περιορισμών της Ελλάδας στη χρήση βίας και των αυστηρών κανόνων εμπλοκής, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι θα επιτραπεί να βασιστούμε στην αυτοματοποίηση για τη λήψη αποφάσεων εμπλοκής για τη χρήση βίας.

Συμπεράσματα

Για την επίτευξη των στόχων εθνικής αμυντικής στρατηγικής απαιτείται η αναγνώριση ότι πρέπει να κάνουμε περισσότερα για την άμυνα ενόψει των άνευ προηγουμένου προκλήσεων ασφαλείας. Η διαχείριση των πόρων, η επιδίωξη νέων δυνατοτήτων και η γενική δέσμευση για μια πιο ισχυρή άμυνα είναι όλες σημαντικές κινήσεις που αντιπροσωπεύουν αλλαγή ορόσημο από τον Ελληνισμό σε μια από τις πιο συνεπακόλουθες στρατηγικές εξελίξεις στην περιοχή εδώ και χρόνια. Όσο θετικό και αν φαίνεται, το αποτύπωμα υπάρχει ο κίνδυνος να μην πραγματοποιηθούν ορισμένες φιλοδοξίες λόγω ανεπαρκών πόρων, ανθρώπινου δυναμικού, τεχνολογίας ή πολιτικής βούλησης. Οι βασικοί μας σύμμαχοι και εταίροι μπορούν να βοηθήσουν την Ελλάδα να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις, όπου είναι δυνατόν, μέσω τεχνολογικής υποστήριξης, πωλήσεων βασικού εξοπλισμού, ανάπτυξης ιδεών και δογμάτων ή πιο ρεαλιστικής εκπαίδευσης. Θα μπορούσε επίσης να συνεργαστούν για να βοηθήσουν στην ιεράρχηση των προσπαθειών μας για την αποφυγή της σπατάλης των πεπερασμένων πόρων σε όλες τις πρωτοβουλίες. Η λήψη αυτών των μέτρων τώρα θα βοηθήσει να διασφαλιστεί ότι στα επόμενα χρόνια οι εταίροι και σύμμαχοι θα βρουν τον πιο ισχυρό αμυντικό σύμμαχο στην Ελλάδα.

[1] Το δίκτυο θα μπορεί να παρατηρεί, επιτρέποντάς του να παρακολουθεί στενά τις κινήσεις των αντίπαλων δυνάμεων, όπως οχήματα αεροσκάφη και πλοία του πολεμικού ναυτικού εξοπλισμένα με εκτοξευτήρες κατευθυνόμενων βλημάτων.

[2] Κατά την άσκηση των δυνατοτήτων αντεπίθεσης, οι οποίες αναμένεται να περιλαμβάνουν τη χρήση πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, είναι απαραίτητο να υπάρχουν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο για τη θέση των εχθρικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων που βρίσκονται στο έδαφος ή πλοίων του πολεμικού ναυτικού στη θάλασσα. Ένας δορυφορικός αστερισμός πολλών μικρών δορυφόρων που εκτοξεύονται σε τροχιά χαμηλού υψομέτρου και λειτουργούν από κοινού θα καταστήσει δυνατή την ακριβή παρακολούθηση στόχων από το διάστημα ανά πάσα στιγμή.

geopolitics.iisca.eu

Ν. Καρατουλιώτης: Ποιος «δουλεύει» ποιόν στην Ουκρανία;

0

 

Του Νίκου Καρατουλιώτη, Υποστρατήγου ε.α.

Συμπεράσματα εκ των μέχρι τούδε επιχειρήσεων του πεδίου μάχης στην Ουκρανία.

Μέχρι στιγμής οι ρωσικές δυνάμεις αφού απέτυχαν στο αρχικό τους σχέδιο για ολική κατάληψη της Ουκρανίας , αναγκάστηκαν να συμπτυχτούν και να οχυρωθούν πίσω από τον ποταμό Δνείπερο. Οι λόγοι της αποτυχίας του αρχικού σχεδίου οφείλονται στο ότι παραβιάσθηκαν βασικοί κανόνες στρατηγικής ένεκα λανθασμένης εκτίμησης και διάσπασης των Ρωσικών δυνάμεων όπως εξήγησα στο δημοσιευθέν άρθρο μου ( ΕΔΩ).
Κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Ζελένσκι στις ΗΠΑ και την ομιλία του στην Αμερικανική βουλή ο πρόεδρος της Ουκρανίας υπέβαλε αίτημα ενίσχυσης των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων με οπλικά συστήματα των οποίων το κύριο χαρακτηριστικό ήταν η επιθετικότητα(άρματα, αεροπλάνα, πυροβολικό και πυραύλους  μεγάλου βεληνεκούς κλπ),  προκειμένου  οι Ουκρανικές δυνάμεις να ενεργήσουν επιθετική επιστροφή και πλήρη απελευθέρωση των κατεχομένων ουκρανικών εδαφών από τις ρωσικές δυνάμεις.
Μελετώντας όμως τα οπλικά συστήματα  που υποσχέθηκαν οι ΗΠΑ να παραχωρήσουν στην Ουκρανία, διαπιστώνω κάποια ποιοτικά χαρακτηριστικά των οποίων το κύριο συστατικό είναι η άμυνα, δηλαδή αμυντικά οπλικά συστήματα ( κυρίως αντιαρματικά και πυροβολικό – πυραύλους μικρού και μέσου βεληνεκούς).
Κατόπιν των ανωτέρω  η Ουκρανία επανέλαβε το εγχείρημα ενίσχυσής της με επιθετικά όπλα  απευθυνόμενη στην Ευρώπη με αποτέλεσμα την υπόσχεση για κάποιον πενιχρό αριθμό αρμάτων και όσο για αεροπλάνα και πυραύλους ούτε καν έγινε μνεία. Ο αριθμός αρμάτων που υποσχέθηκαν τα διάφορα ευρωπαϊκά κράτη αλλά και οι  ΗΠΑ ανέρχονται σε κάποιες δεκάδες και στην καλύτερη περίπτωση  μερικές εκατοντάδες (150 το πολύ έως 300 στην καλύτερη περίπτωση).
Το κύριο χαρακτηριστικό των παραπάνω αρμάτων είναι ότι μπορεί μεν από τεχνολογικής άποψης να είναι ό,τι καλύτερο έχει η Δύση ( Βρετανίας – Challenger 2, Γερμανίας – Leopard 2, ΗΠΑ –M1 Abrams), αλλά από την άλλη η πανσπερμία υλικού θα δημιουργήσει τεράστια προβλήματα συντήρησης και γραμμής ανταλλακτικών και αποθεμάτων προκειμένου να είναι λειτουργικά. Για παράδειγμα, το βρετανικό  Challenger 2  δεν βρίσκεται πια σε παραγωγή με αποτέλεσμα τα ανταλλακτικά να είναι δυσεύρετα. Συλλογές εργαλείων επισκευής και περισυλλογής (ρυμούλκησης ) καθώς και σύστημα Διοικητικής Μέριμνας και  τροφοδοσίας σε καύσιμα ειδικότερα τα αμερικανικά Abrams που έχουν μεγάλη κατανάλωση ( 700 λίτρα για 100 χιλιόμετρα). Διοικητική Μέριμνα πυρομαχικών μιας και τα δυτικά άρματα έχουν πυροβόλο 120 χιλιοστών.
Τα ρωσικά στρατεύματα κατά την υποχώρηση τους κατέστρεψαν το σύνολο των γεφυρών και ως εκ τούτου τα δυτικού τύπου άρματα τα οποία είναι βαρύτερα κατά 20 τόνους από τα ρωσικά θα είναι δυσκίνητα και η μετακίνηση τους προβληματική από πρόχειρες στρατιωτικές γέφυρες εκστρατείας.
Ο Ουκρανός αρχιστράτηγος  Ζαλούζνι σε δήλωση του ανέφερα ότι προκειμένου να ενεργήσει επιθετική επιστροφή και ανακατάληψη των ουκρανικών εδαφών, χρειάζεται 20 τεθωρακισμένες Ταξιαρχίες (100 άρματα κάθε Ταξιαρχία αλλά και πολλαπλάσιο αριθμό τεθωρακισμένων οχημάτων μεταφοράς πεζικού Τ.Ο.Μ.Π.). δηλαδή περίπου 5000 στρατιώτες κάθε Ταξιαρχία. Ένεκα του ότι το έδαφος είναι αναπεπταμένο και αμυντικά οργανωμένο με ενισχυμένες ρωσικές δυνάμεις από την πραγματοποιηθείσα επιστράτευση.
Που θα βρεθούν 100.000 άνδρες για εκπαίδευση στα νέα όπλα; Ή ακόμη και 15.000 μόνον για τα νέα άρματα; Όταν γνωρίζουμε ότι όλοι οι ουκρανοί στρατιώτες είναι ενπεπλεγμένοι στο πεδίο μάχης και δεν υπάρχουν εφεδρείες;
Από πλευράς αρμάτων οι ΗΠΑ έχουν άνω των 6000 άρματα Abrams , εκ των οποίων τα μισά είναι σε αποθήκευση. Γιατί η Αμερική δεν παραχωρεί τα παραπάνω άρματα αλλά μόνον 60 και αυτά με την μέθοδο του στάγδην (της σταγόνας).
Τα 200 ή 300 άρματα που θα παραλάβει από την Δύση η Ουκρανία, είναι σταγόνα στον ωκεανό και δεν φθάνουν ούτε για την ανάσχεση της επερχόμενης εαρινής επίθεσης των Ρώσων, πωλώ δε μάλλον έναρξη επιθετικών επιχειρήσεων ή ακόμη και την διάνοιξη διαδρόμου  (καθόσον ο διάδρομος πρέπει να έχει και το ανάλογο βάθος και πλάτος προκειμένου να μην κινδυνέψουν σε κύκλωση και αποκοπή).
Εκ του τρόπου ενίσχυσης και τροφοδοσίας με οπλικά συστήματα εκ μέρους των ΗΠΑ προς την Ουκρανία , είμαι πεπεισμένος ότι h Αμερική δεν επιθυμεί να εμπλακεί περαιτέρω στην Ρωσο-Ουκρανική διένεξη, όσο για την ενίσχυση του ουκρανικού στρατού με δυτικά άρματα , είναι ανεμική και στην καλύτερη περίπτωση θα ενισχύσει το ηθικό του ουκρανικού λαού στην δε πράξη επί του πεδίου της μάχης ασήμαντη, με τεράστια προβλήματα Διοικητικής Μέριμνας όπου τα προβλήματα θα υπερισχύσουν των ευεργετημάτων με ενδεχόμενο την εγκατάλειψη τους στο πεδίο της μάχης, όπως ακριβώς είχε συμβεί και εκ μέρους των Ρώσων κατά την μεγάλη επίθεση όπου ένεκα έλλειψης  Διοικητικής Μέριμνας  αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν πληθώρα αρμάτων  και στρατιωτικού υλικού.
Νίκος Καρατουλιώτης Υποστράτηγος ΕΑ

Ν. Ιγγλέσης: Θαλάσσιες ζώνες – νατοϊκά νησιά – σύνορα και νησιωτική υφαλοκρηπίδα

1

04/02/2023

Του Νίκου Ιγγλέση 

Μια απίστευτη αφέλεια και άγνοια ή μήπως αφανής σκοπιμότητα χαρακτηρίζουν το κυρίαρχο πολιτικό προσωπικό στα ύψιστα θέματα της εθνικής κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας.

Καταγράφουμε ορισμένες από τις θέσεις που έχουν διατυπωθεί δημοσίως:

  1. Ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης σε πολλές αναφορές του δηλώνει ότι το μόνο θέμα διαπραγμάτευσης με την Τουρκία είναι ο οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών. Μόνο που στις θαλάσσιες ζώνες, εκτός της ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας, περιλαμβάνονται και τα χωρικά ύδατα και η συνορεύουσα ζώνη.

Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, κάθε κράτος έχει δικαίωμα να καθορίσει τα όρια των χωρικών υδάτων του και της συνορεύουσας ζώνης  χωρίς διαπραγματεύσεις με τις έναντι ή παρακείμενες χώρες. Δεν υπάρχει λοιπόν κανένα θέμα διαπραγμάτευσης για οριοθέτηση. Αν η απόσταση είναι μικρότερη των 24 ν.μ. τότε τα χωρικά ύδατα φτάνουν μέχρι τη μέση γραμμή μεταξύ των δύο πλευρών. Αντίθετα, το υπουργείο των Εξωτερικών στις ανακοινώσεις του αναφέρει ορθά ότι το μόνο θέμα διαπραγμάτευσης είναι η οριοθέτηση της ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας.

Τι θέλει να μας πει ο κ. Μητσοτάκης; Ότι είναι διατεθειμένος να διαπραγματευτεί με την Τουρκία το κυριαρχικό δικαίωμα της Ελλάδας να καθορίσει τα χωρικά ύδατά της, τη συνορεύουσα ζώνη και τον εναέριο χώρο της;

  1. Πρόσφατα ο κ. Μητσοτάκης δήλωσε ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου είναι νατοϊκά νησιά. Αλλά, αν είναι νατοϊκά τότε σ’ αυτά έχει δικαιώματα και η Τουρκία που μετέχει στο ΝΑΤΟ. Έτσι, με μια δήλωσή του, ο Πρωθυπουργός «γκρίζαρε» την κυριαρχία στα νησιά του Αιγαίου. Τώρα τα νησιά δεν είναι αποκλειστικά ελληνικά, αλλά, ελληνο-νατοϊκά. Δηλαδή, σ’ αυτά ασκούν κυριαρχία, από κοινού, τα 30 κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ, στα οποία εκτός της Τουρκίας περιλαμβάνονται η Αλβανία, τα Σκόπια και η Βουλγαρία για να περιοριστούμε μόνο στις γειτονικές χώρες.

Πρόκειται για λάθος, για αφέλεια ή υπάρχει κάποια σκοπιμότητα;

  1. Οι ηγεσίες και τα στελέχη των κομμάτων του κυρίαρχου πολιτικού συστήματος δηλώνουν, συχνά – πυκνά, ότι τα σύνορα της Ελλάδας σε ξηρά, θάλασσα και αέρα είναι και σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όλους βέβαια τους έχει ξεπεράσει ο Αλέκης Τσίπρας όταν στο παρελθόν, όντας πρωθυπουργός, αναρωτήθηκε δημοσίως: «Υπάρχουν σύνορα στη θάλασσα;»

Η ΕΕ, όμως, ούτε μπορεί ούτε θέλει να υπερασπιστεί τα ελληνικά σύνορα. Δεν μπορεί γιατί δεν έχει στρατιωτικό βραχίονα και δε θέλει γιατί υπάρχουν διαφορετικά συμφέροντα των επί μέρους κρατών που την απαρτίζουν σε σχέση με την Τουρκία. Συμφέροντα γεωπολιτικά, στρατιωτικά (πώληση οπλικών συστημάτων) και ιδιαίτερα οικονομικά.

Αν υπήρχαν ευρωπαϊκά σύνορα, τότε στα ελληνικά αεροδρόμια θα έπρεπε να σταθμεύουν δύο ή τρεις πολυεθνικές μοίρες π.χ. από γερμανικά και ιταλικά Eurofighter και γαλλικά Rafale που καθημερινά, μαζί με τα ελληνικά μαχητικά, θα αναχαίτιζαν τους τούρκους εισβολείς που παραβιάζουν τον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο. Αλλά, δεν υπάρχουν. Τα εναέρια σύνορα είναι μόνο ελληνικά και τα υπερασπίζονται μόνο οι έλληνες πιλότοι.

Η ΕΕ για το μόνο που ενδιαφέρεται (μέσω της Frontex) είναι να μην είναι τα ελληνικά (και βουλγαρικά) σύνορα διάτρητα, δηλαδή, να μην εισέρχονται απ’ αυτά μεγάλος αριθμός λαθρομεταναστών, οι οποίοι στη συνέχεια διαχέονται σ’ όλη την Ευρώπη.

Απόδειξη των ανωτέρω αποτελεί το γεγονός ότι η ΕΕ αδιαφορεί ουσιαστικά για την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, κράτους-μέλους της, της οποίας το 37,5% της επικράτειας  κατέχεται από μια τρίτη χώρα, την Τουρκία.

Προς τι λοιπόν το αφήγημα περί ευρωπαϊκών συνόρων; Γιατί, από επίσημα χείλη, καλλιεργούνται ψευδαισθήσεις στον ελληνικό λαό;

  1. Ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος σε πολλές δημόσιες ομιλίες του δηλώνει: «Μία και μόνη διαφορά υφίσταται προς επίλυση με την Τουρκία. Η οριοθέτηση της νησιωτικής υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο».

α)  Γιατί η ελληνική πλευρά αναφέρεται σε οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και όχι μόνο στην οριοθέτηση της ΑΟΖ; Με τη Διεθνή Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 η ΑΟΖ περιλαμβάνει την υφαλοκρηπίδα και τη θάλασσα υπεράνω αυτής. Η ΑΟΖ υπερκαλύπτει την υφαλοκρηπίδα. Οι μέχρι σήμερα οριοθετήσεις με την Ιταλία και η μερική με την Αίγυπτο αφορούν σε ΑΟΖ και όχι σε υφαλοκρηπίδα. Μόνο η Τουρκία μιλάει για υφαλοκρηπίδα προσθέτοντας ότι όλα τα ελληνικά νησιά «κάθονται» πάνω στην υφαλοκρηπίδα της Ανατολίας. Αυτό τη συμφέρει, αυτό λέει.

Οι έλληνες πολιτικοί, όμως, γιατί διευκολύνουν την επιχειρηματολογία της Άγκυρας;

β)  Γιατί οριοθέτηση της νησιωτικής ΑΟΖ; Η ΑΟΖ οριοθετείται μεταξύ δύο κρατών και όχι μεταξύ ενός κράτους και κάποιων νησιών. Η ΑΟΖ οριοθετείται από τα σημεία βάσης (ευθείες γραμμές βάσης) στην επικράτεια του κάθε κράτους είτε αυτά βρίσκονται σε ηπειρωτικό είτε σε νησιωτικό έδαφος. Σχετικά με την αναγκαιότητα ή μη της οριοθέτησης ΑΟΖ στο Αιγαίο βλέπε: «Η ανατροπή του status quo».

Σε τι ωφελεί αυτός ο διαχωρισμός – αντίθετος με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας – που κάνει ο κ. Παυλόπουλος, μεταξύ ηπειρωτικής και νησιωτικής ΑΟΖ; Μήπως υπάρχει κάποια αφανής σκοπιμότητα;  

Απ’ όλα τα ανωτέρω, καθώς και πολλά άλλα, είναι φανερό ότι οι εκπρόσωποι του κυρίαρχου πολιτικού συστήματος στην Ελλάδα όχι μόνο δε διαθέτουν μια υψηλή εθνική στρατηγική αλλά «ψάχνονται». Εξαρτημένοι – ετεροπροσδιορισμένοι, ανίκανοι και αφελείς αναζητούν απαντήσεις στην απέραντη τουρκική απειλή, έχοντας ως μοναδικές σταθερές την ιδεολογία και τις πολιτικές επιλογές της παγκοσμιοποίησης.

Αυτό το πολιτικό σύστημα αποτελεί μέγιστη απειλή για τα συμφέροντα του έθνους των Ελλήνων.

Πηγή : www.ellinikiantistasi.gr

Η ΜΑΚΡΥΑ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΟΘΩΜΑΝΟΥ ΣΟΥΛΤΑΝΟΥ

7

του Kaya Genç

Ο Kaya Genç είναι συγγραφέας τεσσάρων βιβλίων, το πιο πρόσφατο εκ των οποίων είναι “Το λιοντάρι και το αηδόνι: Ένα Ταξίδι στη Σύγχρονη Τουρκία».

Ο τελευταίος Οθωμανός αυτοκράτορας, Σουλτάνος Μωάμεθ ΣΤ’, το 1918. (ullstein bild μέσω Getty Images)

Στις 17 Νοεμβρίου 1922, ο τελευταίος σουλτάνος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Mehmed VI Vahideddin, έφυγε από την Κωνσταντινούπολη τις πρώτες πρωινές ώρες, αφού έμαθε για απειλές για την ασφάλειά του, για να μην επιστρέψει ποτέ. Βρετανοί φρουροί, τον έκρυψαν σε ασθενοφόρο που οδηγούσαν, μαζί με τον 10χρονο γιο του, Πρίγκιπα Mehmed Ertuğrul, και τον συνόδευσε στο θωρηκτό HMS Malaya ο στρατηγός Τσαρλς Χάρινγκτον, αρχιστράτηγος των Συμμαχικών δυνάμεων. Οι αξιωματούχοι του οθωμανικού παλατιού επιβεβαίωσαν την αναχώρηση του ηγεμόνα τους λίγες μόνο ώρες αργότερα.

Τις επόμενες εβδομάδες, ο Βαχιντεντίν είχε μια στοχαστική διάθεση. Έφτασε στη Μάλτα στις 9 Δεκεμβρίου και αργότερα επέλεξε την ιταλική Ριβιέρα ως τόπο εξορίας του. Στο θέρετρο του Σαν Ρέμο, ο νέος Ιταλός ηγεμόνας Μπενίτο Μουσολίνι ευχήθηκε στον «μεγαλοπρεπή Οθωμανό αυτοκράτορα» μια ευχάριστη διαμονή στην Ιταλία. Τα επόμενα τέσσερα χρόνια, ο Βαχινεντίν θα κυκλοφορούσε με ένα περίστροφο στην τσέπη του, φοβούμενος ότι κάποιος από τους πολλούς καλεσμένους του και καλοθελητές μπορεί να τον δολοφονήσει. Όταν ο θάνατος ήρθε το 1926 από φραγμένη αρτηρία, ο πρώην αυτοκράτορας ήταν πάμπτωχος και βαθιά χρεωμένος. Οι ιταλικές αρχές κατέσχεσαν το φέρετρο του τελευταίου Οθωμανού σουλτάνου έως ότου η κόρη του, Σαμπιχά Σουλτάν, βρήκε αρκετά χρήματα για την ταφή του σε ένα νεκροταφείο της Δαμασκού.

Έναν αιώνα μετά, η απόδραση και ο θάνατος του Βαχιντεντίν μπορεί να φαίνεται ότι σηματοδοτούν μια καταστροφική ρήξη στην τουρκική ιστορία, αλλά αντιμετωπίστηκαν με ψυχρή αδιαφορία εκείνη την εποχή.

Δεν υπήρξε καμία συντονισμένη προσπάθεια να κρατηθεί ο σουλτάνος στη θέση του, αν και υπήρξαν κάποιες μεμονωμένες. Στην Ινδία, οι ηγέτες του κινήματος Χιλαφάτ («Χαλιφάτο»), οι οποίοι θα μπορούσαν να προστατεύσουν τον χαλίφη του Ισλάμ, υπερασπίστηκαν τον μεγάλο εχθρό του Βαχιντεντίν, Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, και τις Εθνικές Δυνάμεις που ηγήθηκε. Για τους αντιαποικιοκράτες μουσουλμάνους της Βόρειας Αφρικής, ήταν ο Ατατούρκ και όχι ο Βαχιντεντίν που αποτέλεσε εικόνα τους. Οι Αλγερινοί στο Παρίσι ζωγράφισαν στους τοίχους τους φωτογραφίες όχι του Vahideddin αλλά του Atatürk. Το τι έκαναν οι μέσοι Τούρκοι πολίτες για την έξοδο του τελευταίου σουλτάνου είναι ασαφές, αλλά οι δημόσιες εκφράσεις θλίψης ήταν σπάνιες. Οι εφημερίδες επανέλαβαν κυρίως την καταδίκη του από τον Ατατούρκ.

Την ίδια χρονιά που πέθανε ο τελευταίος σουλτάνος, η Τουρκική Εθνοσυνέλευση κατήργησε επίσημα το αξίωμα του χαλίφη, το οποίο ήταν μέρος του οθωμανικού συστήματος από τον 16ο αιώνα.

Απαγορεύτηκε σε όλους τους Οθωμανούς βασιλείς να πατήσουν το πόδι τους στην πατρίδα τους. Οι Times του Λονδίνου γιόρτασαν την «Παλιά Τουρκία» που περνά στην ιστορία με τη «βυζαντινή γραφειοκρατία» της.

Και η Νέα Τουρκία είχε κέφια. «Κύριοι, αν αναζητήσουμε τους λόγους αυτής της θλιβερής κατάστασης, αυτής της δυστυχίας που πλήττει το έθνος, τους βρίσκουμε απευθείας στην έννοια του οθωμανικού κράτους», είπε ο Ατατούρκ, ο οποίος κατηγόρησε τον Βαχιντεντίν για προδοσία, ότι η υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών από τον σουλτάνο, το 1920 είχε καταδείξει ένα «αυτοκρατικό» σύστημα που είχε τις ρίζες του στην «άγνοια και την ακολασία».

Το δεξί χέρι του Ατατούρκ, İsmet İnönü, ορκίστηκε ότι το σουλτανάτο δεν θα επέστρεφε ποτέ: «Αν οποιαδήποτε στιγμή κάποιοιου Χαλίφη του έρθει στο κεφάλι να ανακατευτεί με τη μοίρα αυτής της χώρας, δεν θα παραλείψουμε να του κόψουμε το κεφάλι». Αφαιρώντας τις εξουσίες και τα προνόμιά της από την Οθωμανική βασιλική οικογένεια, η Τουρκική Εθνοσυνέλευση δήλωσε το φθινόπωρο του 1922 ότι «η Οθωμανική Αυτοκρατορία, με το αυταρχικό της σύστημα, έχει καταρρεύσει εντελώς».

Αλήθεια; Τον αιώνα που ακολούθησε, το ανάστημα του οθωμανικού σουλτανάτου αυξήθηκε με εκπληκτική ταχύτητα στη Ρεπουμπλικανική Τουρκία. Ο νεο-οθωμανισμός αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1950, χάρη στις αναθεωρητικές ιστορίες που θρηνούσαν για την οθωμανική κατάρρευση. Μια πομπώδης κρατική τελετή το 1953 σηματοδότησε την 500η επέτειο από την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης από τον σουλτάνο Μεχμέτ Β’. Μέχρι το 1974, επιτρεπόταν η είσοδος στην Τουρκία σε άνδρες μέλη της οθωμανικής βασιλικής οικογένειας, 22 χρόνια αφότου είχε δοθεί αμνηστία σε γυναίκες μέλη της δυναστείας. Στη συνέχεια, η Άγκυρα προχώρησε περισσότερο και υποσχέθηκε να αποκαταστήσει την τουρκική τους υπηκοότητα. Οι διάδοχοι του θρόνου καλωσορίσθηκαν ξανά, αντιμετωπίστηκαν ως επίτιμοι προσκεκλημένοι και έδωσαν συνέντευξη στον Τύπο.

Σήμερα, η γοητεία για τους Οθωμανούς έχει μετατραπεί σε παγκόσμιο φαινόμενο, μέσα από δράματα εποχής που βασίζονται στις ίντριγκες των πρώιμων οθωμανικών αυλών. Ούτε βρίσκεται μόνο στη λαϊκή φαντασία ότι οι Οθωμανοί σουλτάνοι παραμένουν ζωντανοί: Πραγματικοί βασιλικοί είναι ακόμα τριγύρω. Όταν ο Dündar Abdülkerim Osmanoğlu, ο τελευταίος διάδοχος του οθωμανικού θρόνου, πέθανε σε ηλικία 90 ετών τον Ιανουάριο του 2021, η επίσημη ανακοίνωση για τον θάνατό του αναρτήθηκε στο Twitter. «Πατέρας της οικογένειάς μας και της Οθωμανικής δυναστείας, ο θείος μας Πρίγκιπας Ντουντάρ Αμπντουλκερίμ Οσμάνογλου πέθανε στη Δαμασκό της Συρίας», έγραψε στο Twitter ο Ορχάν Οσμάνογλου, άλλος Οθωμανός βασιλιάς. Ο νέος αρχηγός της οικογένειας Osmanoğlu, Harun, είναι ο αδελφός του αείμνηστου Dündar Abdülkerim, ηλικίας 88 ετών.

Ο πιο διάσημος που θρήνησε τον Vahideddin ήταν ο ισλαμιστής ποιητής Necip Fazıl Kısakürek (1904-1983), ο οποίος ήταν 20 ετών όταν καταργήθηκε το σουλτανάτο. Ήταν ένας άντρας που γεννήθηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ο οποίος έζησε αρκετά ώστε ο σημερινός πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, να παρευρεθεί στην κηδεία του.

Κατά την άποψη του Kısakürek, ο Vahideddin ήταν στην πραγματικότητα η φιγούρα που ξεκίνησε και υπερασπίστηκε μέχρι το τέλος το Εθνικιστικό Κίνημα που πολέμησε τις Συμμαχικές δυνάμεις.

Ο Kısakürek περιφρόνησε το εκσυγχρονιστικό όραμα του Atatürk και πήρε το σύνθημά του από τους σύγχρονους υπερασπιστές του Vahideddin στην Οθωμανική εποχή, οι οποίοι δυσφημούσαν τους Νεότουρκους – μέλη του επαναστατικού κινήματος που καθαίρεσε τον Σουλτάνο Abdülhamid II και ίδρυσαν μια συνταγματική κυβέρνηση – ως Εβραίους και Τέκτονες με βεντέτα κατά του Ισλάμ και του χαλίφη του.

Το αν ο Kısakürek, ο Τούρκος μεταφραστής του αντισημιτικού κειμένου «Τα Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών», θεωρούσε τον τελευταίο Οθωμανό σουλτάνο πατριώτη, δύσκολα θα είχε σημασία υπό κανονικές συνθήκες. Αλλά συμβαίνει στη Νέα Τουρκία του Ερντογάν.

Η επιρροή του Kısakürek στον Τούρκο πρόεδρο ήταν σημαντική. «Ο Σουλτάνος των ποιητών» ήταν το επίθετο που χρησιμοποίησε ο Ερντογάν για τον Kısakürek, στην κηδεία του οποίου παρευρέθηκε το 1983 μαζί με τους ισλαμιστές συντρόφους του, οι οποίοι τον τιμούσαν ως εικόνα.

Από το 2003, όταν έγινε για πρώτη φορά πρωθυπουργός της Τουρκίας, ο Ερντογάν ανέδειξε τον Κισακούρεκ σε κεντρική φιγούρα του τουρκικού πολιτισμού, με ένα λογοτεχνικό βραβείο χρηματοδοτούμενο από την κυβέρνηση που δόθηκε στο όνομά του. (Μετά από χρόνια κατασκευής, το Πολιτιστικό Κέντρο Ατατούρκ έκανε το ντεμπούτο του με ένα θεατρικό έργο Kısakürek το περασμένο φθινόπωρο, αφού φιλοξένησε επίσης μια έκθεση Kısakürek το καλοκαίρι.)

«Είτε μέσω της χρήσης ιστορικών αναφορών από τον Ερντογάν σε προεκλογικές ομιλίες, είτε μέσω της πλημμύρας τηλεοπτικών δραμάτων που διαδραματίζονται στο οθωμανικό παρελθόν, η αυτοκρατορία δεν επικαλείται πλέον το είδος της άρνησης ή της καταδίκης που ακούγονταν συχνά κατά την εποχή του Ατατούρκ», γράφει ο Ryan Gingeras στο μεγαλοπρεπές νέο του βιβλίο, «Οι τελευταίες μέρες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας». Καθηγητής στο Τμήμα Εθνικής Ασφάλειας στη Ναυτική Μεταπτυχιακή Σχολή, ο Γκίνγκερας είναι ειδικός στο τέλος των Οθωμανών, έχοντας επίσης γράψει το «Πτώση του Σουλτανάτου: Ο Μεγάλος Πόλεμος και το τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας 1908-1922», που κυκλοφόρησε το 2016.

Εάν το θέμα παραμένει δημοφιλές, είναι επειδή η ένταση μεταξύ του Βαχιντεντίν και του Ατατούρκ παραμένει άλυτη. Με τρόπους μεγάλους και μικρούς, ο αιωνόβιος πόλεμός τους συνεχίζει να καθορίζει την τουρκική πολιτική σήμερα.

Τον περασμένο Σεπτέμβριο, λίγο αφότου ο δήμαρχος της Σμύρνης Tunç Soyer κατήγγειλε τον Vahideddin ως «προδότη» σε μια ομιλία του, οι εισαγγελείς άρχισαν έρευνα εναντίον του πολιτικού της αντιπολίτευσης. Μια φιλοκυβερνητική εφημερίδα έδειξε πόσο έχουν αλλάξει τα πράγματα από το 1922, διακηρύσσοντας ότι «όποιος αποκαλεί τον Βαχιντεντίν προδότη είναι προδότης».

Εν τω μεταξύ, στην εκατονταετηρίδα της εξορίας του Vahideddin, ο Τούρκος ιστορικός Murat Bardakçı ανέσυρε ένα έγγραφο από τα Κρατικά Αρχεία της Προεδρίας της Τουρκίας και δημοσίευσε μια κρυπτογραφημένη αλληλογραφία που έστειλε ο Ατατούρκ στον στρατιωτικό διοικητή Refet Bele διατάζοντας το «λιντσάρισμα» του σουλτάνου από το κοινό. Το έγγραφο στάλθηκε την πρώτη εβδομάδα Νοεμβρίου του 1922. Οι αποκαλύψεις καλύφθηκαν ευρέως από τουρκικές ειδησεογραφικές ιστοσελίδες.

Ένας άλλος ιστορικός, ο Cengiz Özakıncı, έκανε αναφορά στα πρακτικά του κοινοβουλίου από μια συνεδρίαση στις 30 Οκτωβρίου 1922, στην οποία ο Ατατούρκ και οι σύντροφοί του είπαν ότι άκουσαν ότι ο Βαχιντεντίν σύντομα θα «παραιτηθεί» και θα ψηφίσει την απόφαση για το πώς θα «γίνει η συμφωνία» μαζί του. Ο Vahideddin έπρεπε να αντιμετωπιστεί σωστά, με νόμιμο τρόπο.

Η κεντρική ένταση μεταξύ Ατατούρκ και Βαχιντεντίν που παραμένει άλυτη το 2023 αφορά όχι μόνο δύο συγκρουόμενες ιδεολογίες για το πώς να διαχειριστούν μια αποσυντεθειμένη αυτοκρατορία αλλά και δύο γενεαλογίες πολιτικών που αφιέρωσαν τη ζωή τους στην καταστροφή των εχθρών τους.

Για τους οπαδούς του Vahideddin, το σουλτανάτο ήταν ένα αξιοσέβαστο, δοκιμασμένο στο χρόνο, σύστημα που έδωσε στους Τούρκους περιθώρια για τη διαχείριση του κράτους τους και, ακόμη, να το επαναφέρουν μια μέρα στην παλιά του αίγλη.

Για τους οπαδούς του Ατατούρκ, ωστόσο, ήταν επιτακτική ανάγκη να αντικαταστήσουν και να αφαιρέσουν το παρελθόν προκειμένου να σφυρηλατήσουν μια σύγχρονη πολιτική. Έναν αιώνα μετά, αυτή η αμφισβητούμενη κληρονομιά σχετικά με τον καλύτερο τρόπο να σωθεί μια πρώην αυτοκρατορία με τους καλύτερους ανθρώπους να τη διοικήσουν, παραμένει ασυμβίβαστη.

Στο επίκεντρο αυτής της κρίσης βρίσκεται το θεμελιώδες ερώτημα του τι ήταν και τι θα μπορούσε ακόμη να γίνει η Τουρκία.

Στα μάτια του Ατατούρκ, η απολυταρχία βρισκόταν στο επίκεντρο της αντίληψης του σουλτάνου για την Τουρκία. Ωστόσο, ο Vahideddin και οι υποστηρικτές του είπαν ακριβώς το ίδιο πράγμα για τους εκσυγχρονισμένους Νεότουρκους, των οποίων η σιδηρά πυγμή βασιλείας μεταξύ 1913 και 1918 ήταν πολύ πιο σκληρή από εκείνη του σουλτάνου.

Αυτό που παραμένει άλυτο, επομένως, δεν ήταν αν το σουλτανάτο ήταν αυταρχικό, αλλά μάλλον ποια απολυταρχία ήταν πρόθυμοι να αποδεχτούν: το μονοκομματικό καθεστώς των Νεότουρκων και των δημοκρατικών υποστηρικτών τους ή το παρανοϊκό στυλ των σουλτάνων που βασίλευαν μέσω κατασκοπευτικών δικτύων. και λογοκρισίας.

Αυτό το παζλ των δύο αυταρχιών παραμένει, ίσως, επειδή το βλέπουμε ως δυαδικό. Κάνοντας ένα βήμα πίσω, οι πολίτες και οι ιστορικοί μπορούν να προσλάβουν τη σύγκρουση μέσω των ιστορικών της συνθηκών για να την κατανοήσουν καλύτερα, όπως κάνει ο Τζίντζερας στο «Οι τελευταίες μέρες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας».

Εκτός από τη σύγκρουση μεταξύ ρεπουμπλικανικών και μοναρχικών οραμάτων, η σύγκρουση αφορούσε την εξουσία και το ποιος έπρεπε να την ασκήσει. Η αναπαράσταση του αγώνα, παίζοντας ρόλους της μιας πλευράς και δαιμονοποιώντας την άλλη έναν αιώνα αργότερα, κινδυνεύει να τον μετατρέψει σε έναν φαύλο κύκλο.

Ο προκάτοχος του τελευταίου σουλτάνου, ο Μεχμέτ Ε’, βίωσε μια εποχή όχι λιγότερο τραυματική από εκείνη του Βαχιντεντίν. Στο τέλος της βασιλείας του (1909-1918), η Κωνσταντινούπολη βρισκόταν στο χείλος του χάους, με βασικά τρόφιμα σε έλλειψη, αποθέματα καυσίμων με δελτίο και συχνές διακοπές ρεύματος. «Εντελώς λερωμένος, ένας ανοιχτός υπόνομος ρέει από κάθε πλευρά»  περιέγραψε ένας υπουργός την αυτοκρατορική πρωτεύουσα. Ακόμη και οι υπάλληλοι του σουλτάνου δεν μπορούσαν να βρουν προμήθειες όπως το ρύζι. Για λογαριασμό του σουλτάνου ζητήθηκε φαγητό για τους Τούρκους στρατιώτες που πολεμούσαν στο μέτωπο κατά τη διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου. «Η αργή πτώση της υγείας του ήταν, από πολλές απόψεις, μια αντανάκλαση της φθίνουσας περιουσίας», γράφει ο Gingeras.

Ο Vahideddin αντιμετώπισε ένα αβέβαιο μέλλον από τη στιγμή που αντικατέστησε τον Mehmed V. Στις 30 Οκτωβρίου 1918, μόλις έξι μήνες μετά τη βασιλεία του, η Οθωμανική Αυτοκρατορία παραδέχτηκε την ήττα στον Μεγάλο Πόλεμο. Μια εβδομάδα αργότερα, η κυβέρνηση διαλύθηκε, ο μεγάλος βεζίρης παραιτήθηκε και το μοναδικό πολιτικό κόμμα της αυτοκρατορίας, η Επιτροπή Ένωσης και Προόδου, διαλύθηκε.

Τι είδους σουλτάνος ήταν ο Βαχεντεντίν; Ο Ατατούρκ θυμήθηκε πώς έπρεπε να του πει να χαιρετίσει τους θεατές όταν ταξίδευαν μαζί σε ένα τρένο. Αυτός ο «αναμφισβήτητα δύστροπος» ηγέτης ανέπτυξε μεγάλη στοργή για τη Βρετανία. Ελπίζει ότι «το ευγενές αγγλικό έθνος και κυβέρνηση, με αισθήματα ανθρωπιάς και δικαιοσύνης, θα μας βοηθήσουν να επιτύχουμε τα δικαιώματά μας» μετά την ανακωχή. Οι Τούρκοι εθνικιστές δεν συμμερίστηκαν την αφέλειά του. Με ρίζες στο κίνημα των Νεότουρκων που εκθρόνισε τον Σουλτάνο Abdülhamid II το 1909, οι Εθνικές Δυνάμεις τρόμαξαν τον Vahideddin. Φοβήθηκαν επίσης εκατομμύρια Οθωμανοί που υπέφεραν από τη βασιλεία των Νεότουρκων, μια εποχή που προσδιορίστηκε από την καταστολή, τη λογοκρισία και τις εκτελέσεις αντιφρονούντων.

Ο κουνιάδος του Vahideddin, Damat Ferid, θαύμαζε τη Δύση όπως το αφεντικό του και συμμεριζόταν το μίσος του για τους Νεότουρκους. Σπουδαγμένος στη Σορβόννη στο Παρίσι, ο Φερίντ διορίστηκε μεγάλος βεζίρης και χρησιμοποίησε τις εξουσίες του για να συλλάβει εκατοντάδες Νεότουρκους ηγέτες, συμπεριλαμβανομένων μελών της κυβέρνησης εν καιρώ πολέμου, τους οποίους κατηγόρησε για διαφθορά και φόνο. Ο Vahideddin και ο Ferid πίστευαν ότι η συνεργασία με τη Βρετανία και τη Γαλλία ήταν ο καλύτερος τρόπος για να προχωρήσουν οι Οθωμανοί. Σε αυτή τη βίαιη εποχή, το να δηλώνει κανείς Οθωμανός ήταν σαν να παραμένει αφοσιωμένος στον Βαχινεντίν και στον Φερίντ. Εκατομμύρια άλλοι τάχθηκαν στο πλευρό του Ατατούρκ, που εκείνη την εποχή ήταν μια ριψοκίνδυνη επιλογή.

Ωστόσο, εάν ο Ατατούρκ έβγαινε νικητής, θα ήταν οι εχθροί του που θα κινδύνευαν με αντίποινα. Τα αισθήματα κατά του Βαχιντεντίν κορυφώθηκαν όταν βρετανικά και γαλλικά στρατεύματα εξαπλώθηκαν στην Κωνσταντινούπολη μετά την ανακωχή και κατέλαβαν την πόλη.

Ενώ ο σουλτάνος παρακαλούσε για υλική υποστήριξη των Συμμάχων για την καταπολέμηση των Εθνικών Δυνάμεων, οι αντιπρόσωποί του υπέγραψαν τη συνθήκη στις Σέβρες, έξω από το Παρίσι, τον Αύγουστο του 1920.

Μέχρι τον Σεπτέμβριο, ο Ατατούρκ χαρακτήριζε ιδιωτικά τον Βαχιντεντίν προδότη. Μια ματιά στα αρχεία αποκαλύπτει πώς οι εφημερίδες από το 1922 ζήτησαν τη σύλληψη του Βαχιντεντίν και τον χαρακτήρισαν ανοιχτά προδότη. «Κατά τις τελευταίες δημόσιες εμφανίσεις του, στο τζαμί Γιλντίζ, λίγο έξω από το παλάτι, δεν γίνονταν πλέον προσευχές στο όνομά του ως σουλτάνου», γράφει ο Τζίνγκερας.

Όταν οι εθνικιστές απήγαγαν τον φιλο-Βαχιντεντίν δημοσιογράφο Αλί Κεμάλ (προπάππου του πρώην πρωθυπουργού της Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον) και συνέτριψαν το κρανίο του με σφυριά, η ασφάλεια του σουλτάνου ανησύχησε.

Τώρα, επίσης, θα μπορούσε ενδεχομένως να συλληφθεί και να δολοφονηθεί. Καθώς οι πιστοί του παλατιού αναζήτησαν καταφύγιο στην πρεσβεία, ο Βαχιντεντίν ζήτησε επίσημα άσυλο από τον ύπατο αρμοστή της Βρετανίας: «Κύριε, θεωρώντας τη ζωή μου σε κίνδυνο στην Κωνσταντινούπολη, καταφεύγω στη βρετανική κυβέρνηση και ζητώ τη μεταφορά μου το συντομότερο δυνατό από την Κωνσταντινούπολη σε άλλο μέρος», έγραψε, υπογράφοντας την επιστολή ως «χαλίφης των μουσουλμάνων».

Ακολούθησε μια έξοδος πιστών του παλατιού: ο Φερίντ έφυγε από την Κωνσταντινούπολη στα τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ ο Σεΐχης αλ-Ισλάμ Ντουριζάντ Αμπντουλάχ, ο αρχιμουφτής που καταδίκασε τον Ατατούρκ σε θάνατο, έφυγε αμέσως μετά.

Εν τω μεταξύ, τα συμμαχικά κράτη, τα οποία μέχρι τώρα ζητούσαν τη διατήρηση του σουλτανάτου, άλλαξαν ξαφνικά τη γνώμη τους. Όταν δημοσίευσε τον πέμπτο τόμο της «Παγκόσμιας Κρίσης» το 1931, ο μελλοντικός Βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ αποκαλούσε τον Ατατούρκ «έναν Πολεμιστή Πρίγκιπα που γεννήθηκε για να κυβερνήσει».

Τα αυτοκρατορικά φινάλε είναι ακατάστατα και σπάνια παρέχουν καθαρή εικόνα στο κλείσιμό τους. Μετά την παραίτηση της Κινέζας αυτοκράτειρας από τη δυναστεία Τσινγκ, η κυβέρνηση του Μάο Τσε Τουνγκ αναγνώρισε ότι η δυναστική κυριαρχία ήταν ο πυρήνας του κινεζικού κράτους. Στο Ιράν, η μοναρχία επέζησε του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Μόνο τη δεκαετία του 1930 οι Ιρανοί έπαψαν να αποκαλούν το κράτος τους αυτοκρατορία. Ωστόσο, οι Οθωμανοί φαίνονταν εκπληκτικά ώριμοι και προετοιμασμένοι για τον αυτοκρατορικό τους θάνατο. Πριν ο Βαχιντεντίν τρέξει να σώσει τη ζωή του, οι εφημερίδες της Κωνσταντινούπολης παρακολουθούσαν με πάθος την πτώση των μοναρχιών των Αψβούργων και των Χοεντζόλερν. Βοήθησαν τους Οθωμανούς να αντιμετωπίσουν νέες πραγματικότητες.

Κατά τη διάρκεια της μεγάλης πυρκαγιάς που κατέστρεψε τη Σμύρνη το 1922, ο Ατατούρκ φέρεται να είπε: «Ναι! Αφήστε την να καεί και να καταρρεύσει. Η αποκατάσταση των πάντων είναι δυνατή». Τώρα το μέλλον ανήκε σε ουτοπιστές σαν αυτόν.

Ωστόσο, ο προφανής θρίαμβος της Ρεπουμπλικανικής Τουρκίας στην κατάργηση των οθωμανιστικών θεσμών έχει αποδειχθεί απατηλός. Έναν αιώνα μετά:

Τα οθωμανικά αυτοκρατορικά σύμβολα παραμένουν ζωντανά.

Το όραμα του Ερντογάν για τον δεύτερο αιώνα της Τουρκίας είναι ένα νεο-οθωμανικό όραμα που επιτρέπει στους Τούρκους να συμμετέχουν στο μύθο ότι η αυτοκρατορία αναγεννιέται και αυτός, με τις τεράστιες, ανεξέλεγκτες δυνάμεις του, είναι ο νέος της σουλτάνος.

Ο Ερντογάν κυβερνά την Τουρκία με διατάγματα. Από τοπικούς επιχειρηματίες μέχρι εκπροσώπους παγκόσμιων εταιρειών, όποιος φιλοδοξεί να αναπτύξει επιχειρηματική δραστηριότητα στη χώρα απαιτείται να έχει καλές σχέσεις με το «Παλάτι», όπως είναι γνωστή η προεδρική κατοικία του Ερντογάν στην Άγκυρα.

Η έξοδος του Vahideddin θα έπρεπε να βάλει τέλος στις ασάφειες σχετικά με την ταυτότητα της Τουρκίας. Από τη δεκαετία του 2000, ωστόσο, η ασάφεια έχει επιστρέψει και τώρα ορίζει το παρόν της Τουρκίας. Καθώς οι ηγέτες, τα κόμματα και τα πολιτικά προγράμματα υπογραμμίζουν τις θέσεις τους για τον μακροχρόνιο πόλεμο μεταξύ Ατατούρκ και Βαχιντεντίν ενόψει των εκλογών του Μαΐου του 2023, κινδυνεύουν να τραυματίσουν ανθρώπους, ιδιαίτερα τον χριστιανικό ελληνικό και αρμενικό πληθυσμό της Ανατολίας, που υπέστησαν ανείπωτη φρίκη επειδή συνέπεσαν στα διασταυρούμενα πυρά των μεγάλων ιστορικών δυνάμεων του περασμένου αιώνα. Για τους πολίτες της Τουρκίας που δεν είναι πολιτικοί καριέρας, δεν υπάρχει τίποτα να κερδίσουν από την αναπαραγωγή των τροπαίων μιας φρικτής ιστορικής σύγκρουσης. Αντίθετα, θα πρέπει να εξετάσουμε τα θύματα που έχουν μείνει στο πέρασμά τους.

newlinesmag.com

Επιμέλεια: “Ανιχνεύσεις”

Η κοινωνία στέλνει μηνύματα, είναι όρθια!

0

Τις τελευταίες μέρες, και σε πλήρη αντίθεση με την τοξικότητα και την σαπίλα που διαπερνά το πολιτικό σύστημα, την αντιπαράθεση των κομμάτων, τα σκάνδαλα και τις ασχήμιες των οικονομικών ελίτ, η κοινωνία (ένα μεγάλο τμήμα της) δείχνει να έχει αντισώματα, και να κατανοεί με τον δικό της τρόπο το σωστό από το λάθος, το ηθικό από το ανήθικο, το δίκαιο από το άδικο.

Τρεις εικόνες χαρακτηριστικές:

  • Στην Ιεράπετρα ολόκληρη η πόλη στο πόδι για να μην κλείσει το εκεί νοσοκομείο. Μια πόλη σε κινητοποίηση, ξεπερνώντας διαφορές και μικρότητες, υπερασπίζεται τη ζωή ενάντια στις περικοπές και τη διάλυση της δημόσιας υγείας. Και δεν είναι η πρώτη φορά που η Ιεράπετρα, απομακρυσμένη πόλη, αγωνίζεται για το δημόσιο νοσοκομείο.
  • Στη Θεσσαλονίκη, μετά από κάλεσμα ορισμένων δομών, χιλιάδες κόσμου διαδήλωσαν στη μνήμη του Άλκη, που δολοφονήθηκε πριν 1 χρόνο από τον οπαδικό συμμοριτισμό. Χιλιάδες νέοι, γονείς και παιδιά, οπαδοί διαφόρων ομάδων, σύλλογοι και σωματεία πήραν μέρος σε μια σιωπηλή διαδήλωση για να επιμείνουν ότι η βία και ο συμμοριτισμός πρέπει να αποβληθούν από την κοινωνική ζωή.
  • Σε ολόκληρη τη χώρα η συγκίνηση είναι μεγάλη για τον χαμό των δύο αεροπόρων όταν έπεσε το Φάντομ σε άσκηση κοντά στην Ανδραβίδα. Δύο νέοι άνθρωποι εν ώρα καθήκοντος έχασαν τη ζωή τους. Δύο νέοι που δεν διάλεξαν αυτό το επάγγελμα για τον πλουτισμό τους, αλλά επειδή πίστευαν σε ένα πατριωτικό ιδεώδες. Οι αναρτήσεις του συγκυβερνήτη σχετικά με το για ποιους πετά και γιατί πετά ήταν ιδιαίτερα συγκινητικές. Στην ίδια θέση κάθε μέρα βρίσκονται κι άλλοι πιλότοι, ναύτες και λιμενικοί, εκτεθειμένοι απέναντι σε προκλήσεις της τουρκικής πλευράς – όπως τον ίδιο κίνδυνο διατρέχουν και απλοί ψαράδες μέσα στα χωρικά μας ύδατα.

Αυτά τα τρία παραδείγματα είναι χαρακτηριστικά, και δεν είναι τα μόνα: υπάρχουν οι κινητοποιήσεις των ηθοποιών και η ανταπόκριση που έχουν από το κοινό όταν διαβάζουν τις ανακοινώσεις τους στο τέλος των παραστάσεων, η διαδήλωση που έγινε έξω από τον Κορυδαλλό για την μητέρα της δωδεκάχρονης των Σεπολίων που ακόμα κρατείται φυλακισμένη-όμηρος για να μην τιμωρηθούν όσοι πραγματικά εμπλέκονται στον βιασμό, οι κινητοποιήσεις των αγροτών και η επίθεση που δέχονται από την αστυνομία…

Αυτά τα «αντισώματα» της κοινωνίας δείχνουν μια έξοδο από τον πανδημικό λήθαργο. Δείχνουν άλλες διαθέσεις, δείχνουν μια κοινωνία που αισθάνεται και ευαισθητοποιείται. Δείχνουν άλλα σημάδια, σε άλλη κατεύθυνση από τη ρύπανση του πολιτικού βίου, από το ύφος και τον τόνο της προεκλογικής πολιτικής αντιπαράθεσης, από τη σιωπή και το συστηματικό ψέμα των ΜΜΕ, από την υπερπροβολή της κηδείας των τέως βασιλέως και του τι έφαγαν και τι φόρεσαν οι βασιλικές οικογένειες, ή από την υποκρισία και έγνοια για το τι περνά η «καημένη» Καϊλή…

Υπάρχουν λοιπόν «αντισώματα», πολιτική φωνή δεν υπάρχει.

ΟΥΚΡΑΝΙΑ: Οι ΗΠΑ υπέρ του ολοκληρωτικού πολέμου κατά της Ρωσίας;

1

του Douglas Macgregor*, Αμερικανού, πρώην συμβούλου του υπουργείου Αμυνας

«Οι ΗΠΑ δεν σκέφτονται. Παίζουν με τη συγκίνηση. Αν ξεσπάσει ολοκληρωτικός πόλεμος μεταξύ Αμερικής και Ρωσίας, η κυβέρνηση Μπάιντεν κάνει ό,τι μπορεί να πραγματοποιηθεί»

Μέχρι να αποφασίσει να αντιμετωπίσει τη Μόσχα με μια υπαρξιακή στρατιωτική απειλή στην Ουκρανία, η Ουάσιγκτον περιόριζε τη χρήση της στρατιωτικής της δύναμης  σε συγκρούσεις που οι Αμερικανοί είχαν την πολυτέλεια να χάσουν: πολέμους με αδύναμους αντιπάλους στον αναπτυσσόμενο κόσμο, από τη Σαϊγκόν έως τη Βαγδάτη που δεν παρουσίαζαν υπαρξιακή απειλή για τις αμερικανικές δυνάμεις ή το αμερικανικό έδαφος. Αυτή τη φορά —ένας πόλεμος δι’ αντιπροσώπων με τη Ρωσία— είναι διαφορετικά τα πράγματα.

Σε αντίθεση με τις πρώτες ελπίδες και προσδοκίες του «Κογκλάβιου», η Ρωσία ούτε κατέρρευσε εσωτερικά ούτε συνθηκολόγησε με τις συλλογικές απαιτήσεις της Δύσης για αλλαγή καθεστώτος στη Μόσχα. Η Ουάσιγκτον υποτίμησε την κοινωνική συνοχή της Ρωσίας, το λανθάνον στρατιωτικό της δυναμικό και τη σχετική ατιμωρησία της από τις δυτικές οικονομικές κυρώσεις.

Ως αποτέλεσμα, ο πόλεμος δι’ αντιπροσώπων της Ουάσιγκτον κατά της Ρωσίας αποτυγχάνει. Ο Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Λόιντ Όστιν ήταν ασυνήθιστα ειλικρινής σχετικά με την κατάσταση στην Ουκρανία όταν είπε στους συμμάχους στη Γερμανία στην αεροπορική βάση Ramstein στις 20 Ιανουαρίου: «Έχουμε ένα παράθυρο ευκαιρίας, από τώρα μέχρι την άνοιξη», παραδεχόμενος: «Δεν έχουμε πολύ καιρό μπροστά μας.”

Ο Αλεξέι Αρέστοβιτς, ο πρόσφατα απολυμένος σύμβουλος του Προέδρου Zelensky και ανεπίσημος “εκπρόσωπος”, ήταν πιο άμεσος. Εξέφρασε τις αμφιβολίες του ότι η Ουκρανία μπορεί να κερδίσει τον πόλεμο με τη Ρωσία και τώρα αμφισβητεί αν η Ουκρανία θα επιβιώσει καν από τον πόλεμο. Οι απώλειες της Ουκρανίας -τουλάχιστον 150.000 νεκροί , ανάμεσά τους 35.000 αγνοούμενοι και εικαζόμενοι νεκροί- έχουν αποδυναμώσει θανάσιμα τις ουκρανικές δυνάμεις με αποτέλεσμα μια εύθραυστη ουκρανική αμυντική στάση που πιθανότατα θα καταρρεύσει κάτω από το συντριπτικό βάρος των επιτιθέμενων ρωσικών δυνάμεων τις επόμενες εβδομάδες.

Οι απώλειες υλικού της Ουκρανίας είναι εξίσου σοβαρές. Περιλαμβάνουν χιλιάδες άρματα μάχης και τεθωρακισμένα οχήματα μάχης πεζικού, συστήματα πυροβολικού, πλατφόρμες αεράμυνας και όπλα όλων των διαμετρημάτων. Το σύνολό τους είναι το ισοδύναμο επτά ετών παραγωγή πυραύλων Javelin. Σε ένα περιβάλλον όπου τα ρωσικά συστήματα πυροβολικού μπορούν να εκτοξεύσουν την ημέρα σχεδόν 60.000 βλήματα όλων των τύπων—ρουκέτες, πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυρομαχικά με σκληρό κέλυφος—, οι ουκρανικές δυνάμεις δυσκολεύονται να απαντήσουν σε αυτούς τους ρωσικούς κανονιοβολισμούς με 6.000 βλήματα καθημερινά. Η Ουάσιγκτον μπορεί να εμπλουτίσει την Ουκρανία με νέες πλατφόρμες και νέα πυρομαχικά, αλλά αυτά δεν μπορούν να αλλάξουν αυτές τις συνθήκες.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η απογοήτευση της Ουάσιγκτον, μετά την αποτυχία της συλλογικής Δύσης να ανακόψει το κύμα της ουκρανικής ήττας, αυξάνεται. Στην πραγματικότητα, η απογοήτευση δίνει γρήγορα τη θέση της στην απόγνωση.

O Mάικλ Ρούμπιν, πρώην μέλος της ομάδας Μπους και ένθερμος υποστηρικτής των μόνιμων συγκρούσεων των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και στο Αφγανιστάν,εξέφρασε την απογοήτευσή του σε ένα άρθρο του υποστηρίζοντας ότι, «αν ο κόσμος επιτρέψει στη Ρωσία να παραμείνει ενιαίο κράτος και αν επιτρέψει στον πουτινισμό  να επιβιώσει μετά τον Πούτιν, τότε, η Ουκρανία θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να διατηρήσει τη δική της πυρηνική αποτροπή, είτε ενταχθεί στο ΝΑΤΟ είτε όχι». Εκ πρώτης όψεως, η πρόταση είναι απερίσκεπτη, αλλά η δήλωση αντικατοπτρίζει με ακρίβεια την ανησυχία στους κύκλους της Ουάσιγκτον ότι η ήττα της Ουκρανίας είναι αναπόφευκτη.

Τα μέλη του ΝΑΤΟ δεν ήταν ποτέ σθεναρά ενωμένα πίσω από τη σταυροφορία της Ουάσιγκτον να αποδυναμώσει μοιραία τη Ρωσία. Οι κυβερνήσεις της Ουγγαρίας και της Κροατίας συμμερίζονται την αντίθεση του ευρύτερου ευρωπαϊκού κοινού στον πόλεμο με τη Ρωσία και την έλλειψη υποστήριξης στην επιθυμία της Ουάσιγκτον να αναβάλει την προβλέψιμη ήττα της Ουκρανίας.

Αν και συμπαθούσε τον ουκρανικό λαό, το Βερολίνο δεν υποστήριξε τον ολοκληρωτικό πόλεμο με τη Ρωσία για λογαριασμό της Ουκρανίας. Τώρα, οι Γερμανοί είναι επίσης ανήσυχοι με την καταστροφική κατάσταση των γερμανικών ενόπλων δυνάμεων.

Ο απόστρατος στρατηγός της γερμανικής Πολεμικής Αεροπορίας (αντίστοιχο τεσσάρων αστέρων Harald Kujat, πρώην πρόεδρος της Στρατιωτικής Επιτροπής του ΝΑΤΟ, επέκρινε αυστηρά το Βερολίνο επειδή επέτρεψε στην Ουάσιγκτον να οδηγήσει τη Γερμανία σε σύγκρουση με τη Ρωσία, σημειώνοντας ότι αρκετές δεκαετίες Γερμανών πολιτικών ηγετών αφόπλισαν ενεργά τη Γερμανία και έτσι στέρησαν Βερολίνο αυθεντίας ή αξιοπιστίας στην Ευρώπη. Αν και αποσιωπούνται ενεργά από τη γερμανική κυβέρνηση και τα μέσα ενημέρωσης, τα σχόλιά του έχουν έντονη απήχηση στο γερμανικό εκλογικό σώμα.

Το γεγονός είναι ότι στις προσπάθειές της να εξασφαλίσει τη νίκη στον πόλεμο δι’ αντιπροσώπων της με τη Ρωσία, η Ουάσιγκτον αγνοεί την ιστορική πραγματικότητα. Από τον 13ο αιώνα και μετά, η Ουκρανία ήταν μια περιοχή στην οποία κυριαρχούσαν μεγαλύτερες, ισχυρότερες εθνικές δυνάμεις, είτε λιθουανικές, πολωνικές, σουηδικές, αυστριακές ή ρωσικές.

Την επομένη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, τα αποτυχόντα πολωνικά σχέδια για ένα ανεξάρτητο ουκρανικό κράτος επινοήθηκαν για να αποδυναμώσουν τη Μπολσεβίκικη Ρωσία. Σήμερα, η Ρωσία δεν είναι κομμουνιστική, ούτε η Μόσχα επιδιώκει την καταστροφή του πολωνικού κράτους όπως έκαναν ο Τρότσκι, ο Λένιν, ο Στάλιν και οι οπαδοί τους το 1920. Πού οδεύει λοιπόν η Ουάσιγκτον με τον πόλεμο δι’ αντιπροσώπων της κατά της Ρωσίας; Η ερώτηση αξίζει απάντηση.

Περλ Χάρμπορ και εισβολή στην Ουκρανία 

Την Κυριακή 7 Δεκεμβρίου 1941, ο Πρέσβης των ΗΠΑ Aβερελ Χάριμαν δειπνούσε  με τον Πρωθυπουργό Σερ Ουίνστον Τσώρτσιλ στο σπίτι του Τσώρτσιλ όταν το BBC μετέδωσε την είδηση ​​ότι οι Ιάπωνες είχαν επιτεθεί στη Ναυτική Βάση των ΗΠΑ στο Περλ Χάρμπορ. Ο Χάριμαν δεν σοκαρίστηκε. Απλώς επανέλαβε τα λόγια: «Οι Ιάπωνες χτύπησαν το Περλ Χάρμπορ».

Ο Χάριμαν δεν είχε λόγο να αιφνιδιαστεί. Η κυβέρνηση Ρούσβελτ είχε κάνει ουσιαστικά ό,τι περνούσε από το χέρι της για να ωθήσει το Τόκιο να επιτεθεί στις αμερικανικές δυνάμεις στον Ειρηνικό με μια σειρά εχθρικών πολιτικών αποφάσεων που κορυφώθηκαν με το εμπάργκο πετρελαίου της Ουάσιγκτον το καλοκαίρι του 1941.

Στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ουάσιγκτον ήταν τυχερή με το timing και τους συμμάχους. Αυτή τη φορά είναι διαφορετικά. Η Ουάσιγκτον και οι σύμμαχοί της στο ΝΑΤΟ υποστηρίζουν έναν ολοκληρωτικό πόλεμο κατά της Ρωσίας, την καταστροφή και τη διάλυση της Ρωσικής Ομοσπονδίας, καθώς και την καταστροφή εκατομμυρίων ανθρώπων στη Ρωσία και την Ουκρανία.

Η Ουάσιγκτον παίζει με την συγκίνηση. Η Ουάσιγκτον δεν σκέφτεται. Ούτε εμείς ούτε οι σύμμαχοί μας είμαστε διατεθειμένοι να διεξάγουμε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο με τη Ρωσία, σε περιφερειακό ή παγκόσμιο επίπεδο. Το θέμα είναι ότι αν ξεσπάσει πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών, οι Αμερικανοί δεν πρέπει να εκπλαγούν. Η κυβέρνηση Μπάιντεν και οι υποστηρικτές της στην Ουάσιγκτον κάνουν ό,τι μπορούν για να τον πραγματοποιήσουν.

*Ο Ντάγκλας Μακγκρέγκορ , Συνταγματάρχης (ε.α.) είναι ανώτερος συνεργάτης του The American Conservative, πρώην σύμβουλος του Υπουργού Άμυνας στην κυβέρνηση Τραμπ, παρασημοφορημένος βετεράνος μάχης και συγγραφέας πέντε βιβλίων.

Πηγή:https://www.globalresearch.ca/neither-we-nor-our-allies-prepared-fight-all-out-war-russia-regionally-globally/5806534

 

Η Τουρκία δεν γυρίζει πίσω. “Μόλις αρχίσαμε”, είπε ο Σοϊλού. Λόγος με πολλαπλά μηνύματα του Τούρκου Υπουργού

0

Γράφει ο Λάζαρος Καμπουρίδης, Αντιστράτηγος ε.α.

Οι τελευταίες δηλώσεις του Τούρκου Υπουργού Εσωτερικών Σ. Σοϊλού προκάλεσαν μεγάλη εντύπωση, αφού για άλλη μία φορά εμφανίστηκε ως ο εκπρόσωπος της τουρκικής κυβέρνησης στην πιο ακραία έκφραση του αντιδυτικισμού και κυρίως των ΗΠΑ, καθώς κατηγόρησε την αμερικανική πλευρά ακόμη και για συνέργεια με ακραίες ισλαμικές τρομοκρατικές οργανώσεις.

Αξίζει όμως να δούμε ένα βίντεο με δημόσια ομιλία του Σοϊλού την 17 Δεκεμβρίου 2022. ο οποίος εμφανίζει τον Ερντογάν ως τον ηγέτη και άλλων χωρών της περιοχής καθώς και το ρόλο της Τουρκίας στην «απελευθέρωση αυτών των χωρών από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη». (Πηγή Abdullah Bozkurt).


Ο μικρής διάρκειας δημόσιος λόγος του είναι ενδεικτικός της μεγαλομανίας του Ερντογάν, του αντιδυτικισμού που διέπει την «παρέα» του και τέλος, της πολιτικής που θα εφαρμόζει η Άγκυρα ως «κόμβος» ενέργειας αλλά και άλλων αγαθών, εκμεταλλευόμενη «την έλλειψη οράματος αλλά και αξιόλογων ηγετών από πλευράς Δύσης», όπως λέει χαρακτηριστικά ο Σοϊλού.

Στο τέλος της ομιλίας θα πρέπει να τονιστεί ότι ο Σοϊλού δίνει το στίγμα του πρωταγωνιστικού ρόλου που έχει σχεδιάσει ο Ερντογάν να διαδραματίσει η Τουρκία με βάση το Όραμα «Αιώνας της Τουρκίας», λέγοντας χαρακτηριστικά, «Μόλις αρχίσαμε»,

Το συμπέρασμα είναι ένα:

Η Δύση να μην έχει ψευδαισθήσεις ότι η Τουρκία του Ερντογάν πρόκειται να επιστρέψει. Έχει «κόψει λουρί» και δεν τον ενδιαφέρει πλέον η Δύση αφού θέλει να διαδραματίσει ανεξάρτητο και πρωταγωνιστικό ηγεμονικό ρόλο. Ετοιμαστείτε για μία Τουρκία εκτός ΝΑΤΟ και εκτός προθαλάμου Ευρώπης.

Για λόγους πρακτικούς μεταφράσαμε το λόγο του Σ. Σοϊλού για να είναι κατανοητός σε όλους, στο παρακάτω κείμενο:

Ο Ταγίπ  Ερντογάν δεν είναι ο Πρόεδρος μόνο της Τουρκίας. Θέλω να το γνωρίζετε  αυτό.

Ορκίζομαι στον Αλλάχ, Εάν η Δαμασκός, η Βαγδάτη, το Ερμπίλ, η Υεμένη, ο Λίβανος, η Λιβύη, το Αφγανιστάν και το Πακιστάν θα απελευθερωθούν από την καταπίεση των ΗΠΑ και της Ευρώπης, εάν επέλθει ειρήνη σε αυτές τις χώρες, θα είναι λόγω του (τουρκικού) έθνους,

Δεν είμαστε πια η παλιά Τουρκία. Είναι η πρώτη φορά που έχουμε μία τέτοια ευκαιρία στα 300 χρόνια από την έναρξη της παρακμής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Είναι η πρώτη φορά που έχουμε πιάσει τη Δύση χωρίς ηγέτες και χωρίς όραμα. Για πρώτη φορά πιάσαμε τη Δύση, η οποία υποτίθεται  θα έπρεπε να κάνει σχέδια εκατονταετηρίδας, να τουρτουρίζει και να τρέμει από το χειμωνιάτικο κρύο.

Όταν άρχισε η επισιτιστική κρίση δεν ήταν αυτοί (οι ηγέτες της Δύσης) που ήρθαν παρακαλώντας τον Ερντογάν για να ανοίξει ο διάδρομος σιτηρών (από την Ουκρανία);

Αυτοί χτυπάνε την πόρτα του Ερντογάν, την πόρτα της Τουρκίας, ώστε να επωφεληθούν από την ενέργεια, ώστε να μην κρυώσουν το χειμώνα και να δουλέψουν τα εργοστάσιά τους.

Μόλις αρχίσαμε.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ, ΠΑΛΙ, ΚΑΙ ΤΟΥΤΟ;

5
Οι καθημερινές, σχεδόν, ανησυχητικές δηλώσεις για τις επιπτώσεις των εμβολίων κατά του Covid, επιβάλλουν την απάντηση στο ερώτημα: όταν η επιστημονική κοινότητα επέβαλε με απόλυτο τρόπο μέσω της πολιτείας, την διεξαγωγή εμβολίων κατά του covid, γνώριζε τι έλεγε και τι έκανε; Είχε απόλυτη επίγνωση των επιπτώσεων ή πειραματιζόταν;
Η είδηση έχει πηγή τον αμερικανό καθηγητή στο MIT Retsef Levi, ο οποίος διδάσκει Ανάλυση, Διαχείριση Κινδύνου σε Υγειονομικά Συστήματα, σε Διατροφικά και Αγροτικά Συστήματα.
Ο Αμερικανός καθηγητής σε μήνυμά του στο Twitter υποστήριξε: “Τα στοιχεία αυξάνονται και είναι αδιαμφισβήτητα ότι τα εμβόλια mRNA προκαλούν σοβαρή βλάβη, ακόμα και θάνατο, ειδικά στους νέους. (Bρίσκεται στη διεύθυνση: https://twitter.com/RetsefL/status/1619945525670981632)
«Μια άλλη μελέτη από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, συνέχισε, ανίχνευσε στο αίμα παιδιών με μυοκαρδίτιδα, απότοκο του εμβολίου, μια ολόκληρη πρωτεΐνη ακίδα, η οποία είναι άλλη μια ένδειξη του υποκείμενου μηχανισμού βλάβης, αλλά στην πραγματικότητα έχει ακόμη ευρύτερες επιπτώσεις για την επικινδυνότητα του εμβολίου με βάση τις επανειλημμένες ενδείξεις ότι το mRNA και τα λιπίδια στην πραγματικότητα διεισδύουν στο κυκλοφοριακό σύστημα του αίματος».
«Και τέλος, οι αυτοψίες ανθρώπων που πέθαναν λίγες μέρες μετά το εμβόλιο δείχνουν ότι σε μεγάλο αριθμό περιπτώσεων, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι ο θάνατος προκλήθηκε από μυοκαρδίτιδα – απότοκο του εμβολίου”.
Με την ζωή μας δεν μπορεί να παίζει κανείς για τα πειράματά του. Έστω και αν επικαλείται την επιστημονική σοφία.
Απαιτείται μια απάντηση αν η πολιτεία θέλει να ακούμε τις συστάσεις της Η αξιοπιστίας της είναι αμφισβητούμενη.
ΥΓ: Δεν μιλάμε για κάποιον συνωμοσιολόγο, αλλά για καθηγητή του φημισμένου ΜΙΤ.
Π.Σ.