Αρχική Blog Σελίδα 1623

NATO’s Vilnius Summit: Hints of a New Cold War

0
The North Atlantic Treaty Organization flag hangs alongside the flag of the Republic of Slovenia in the plenary room at NATO Military Committee Conference in Ljubljana, Slovenia, Sept. 13, 2019. (DOD photo by U.S. Navy Petty Officer 1st Class Dominique A. Pineiro)

The Vilnius Summit, convened by the NATO Heads of State and Government on July 11-12, 2023, concluded with the release of an extensive communiqué. This document distinguishes itself from a typical summit declaration, serving instead as a strategic roadmap that outlines NATO’s future direction in an ever-evolving world order.

The communiqué, detailed in its exposition of pivotal policy directions and strategic initiatives, encapsulates the collective vision of NATO members. Owing to its depth and breadth, this essay will focus on the salient points that underscore a significant shift in NATO’s role and strategic posture.

The document signals the advent of a New Cold War, indicative of a shift in global power dynamics with NATO positioning itself against strategic competitors, notably Russia and China. Additionally, it broadens the traditional concept of security to incorporate the global commons, including oceans, space, technology, and cyberspace.

Released on July 11, 2023, the Vilnius Summit Communiqué heralds a new epoch in international politics. This era, while echoing past rivalries, is shaped by contemporary realities. The subsequent analysis dissects the communiqué’s main points and their implications for this emerging New Cold War.

NATO’s Evolution and the Advent of a New Cold War

NATO, established on shared values of individual liberty, human rights, democracy, and the rule of law, was originally formed as a defensive alliance against the Soviet Union. Over time, NATO has had to redefine its role in a rapidly evolving world order, particularly in the post-Cold War era. This period brought into question NATO’s identity and purpose in a world that seemed to have moved beyond the bipolar power dynamics of the Cold War.

The Vilnius Summit Communiqué describes NATO as “the unique, essential and indispensable transatlantic forum to consult, coordinate and act on all matters related to our individual and collective security.” This powerful reaffirmation underscores NATO’s central role in preserving peace and stability across the Atlantic. Furthermore, it emphasizes NATO’s commitment to defend each other and every inch of Allied territory at all times, thereby ensuring the protection of its one billion citizens and safeguarding freedom and democracy.

The communiqué, however, reveals a significant shift in NATO’s strategic outlook. The Alliance is no longer merely a defensive entity but positions itself as a proactive force ready to confront emerging challenges in an increasingly multipolar world. The communiqué underscores a transition towards a broader definition of security that includes the global commons of oceans, space, technology, and cyberspace.

The document recognizes that the geopolitical landscape has evolved, acknowledging the re-emergence of great power competition and strategic rivalry, reminiscent of the dynamics of the Cold War era. However, this New Cold War, as suggested by the communiqué, is distinct in its multidimensionality and complexity. It is not confined to traditional military and geopolitical rivalry but extends to technological, economic, and ideological domains.

Thus, the Vilnius Summit Communiqué represents a milestone in NATO’s evolutionary journey, marking the dawn of a New Cold War era. In this context, NATO emerges as a key player navigating the complexities of this new strategic landscape, reinforcing its commitment to collective defence while adapting to new realities.

Expansion into Global Commons

The document encapsulates an ambitious vision for NATO as a global player, preparing to confront strategic competitors and potential adversaries, most notably Russia and China. This stance of the Alliance’s readiness to engage with these global powers across multiple dimensions is indicative of the onset of a New Cold War.

One of the key dimensions emphasized in the communiqué is the global commons, a domain that traditionally includes areas beyond national jurisdiction, such as the high seas, the atmosphere, outer space, and cyberspace. These areas have become increasingly contested in recent years due to technological advancements and shifting geopolitical interests.

According to the communiqué, “NATO’s deterrence and defence posture is based on an appropriate mix of nuclear, conventional and missile defence capabilities, complemented by space, cyber and maritime capabilities.” This suggests a significant expansion of NATO’s strategic focus beyond its conventional purview, extending into the realms of space, cyberspace, and the maritime domain.

The communiqué underscores the importance of the maritime domain, stating that “they (oceans and seas) are crucial to protect the global commons and enhance our resilience.” This highlights NATO’s recognition of the strategic significance of the oceans and seas and its readiness to protect and defend its interests in these areas.

Further, the document recognizes the challenges posed by the new domains of space and cyberspace. The communiqué states that “space is an increasingly contested domain, marked by irresponsible behaviour, malicious activities, and the growth of counterspace capabilities by NATO’s potential adversaries and strategic competitors” and that “cyberspace is contested at all times as threat actors increasingly seek to destabilize the Alliance by employing malicious cyber activities and campaigns.”

As the communiqué states, “Allies are committed to upholding international law and we will continue to support international efforts to reduce space threats by promoting norms, rules, and principles of responsible behaviours.” This represents NATO’s commitment to ensuring a rules-based order in these global commons, even as it prepares to defend its interests in these domains.

The communiqué’s focus on the global commons underscores NATO’s recognition of the evolving nature of security threats and its determination to address them. This readiness to extend its strategic focus beyond its traditional domains underlines the emergence of a New Cold War, characterized by multi-dimensional competition and contestation across various domains. As NATO navigates this new landscape, the principles of collective defence and shared values remain at its core, guiding its approach towards these new challenges.

Security Dilemma and the New Cold War

The transformation of NATO, as outlined in the Vilnius Summit Communiqué, signifies a response to perceived threats, primarily from Russia and China. The communiqué underscores NATO’s expansion into new domains, coupled with its strategic orientation towards these two global powers.

The statement that “together this family of plans will significantly improve our ability and readiness to deter and defend against any threats, including on short or no notice, and ensure timely reinforcement of all Allies, in line with our 360-degree approach” signals the Alliance’s preparedness to counter threats from any direction. This suggests a heightened sense of alertness and an escalating cycle of tension, especially with Russia and China.

The communiqué does not shy away from highlighting the challenges posed by Russia and China. It explicitly condemns Russia’s purported suspension of the New START treaty and its failure to comply with its legally-binding obligations under the treaty. It also acknowledges the systemic challenges posed by China to Euro-Atlantic security. These statements reflect NATO’s concerns about the assertive postures of Russia and China.

In this context, NATO’s strategic decisions and actions are likely to trigger reciprocal responses from Russia and China, escalating tensions and reinforcing the narrative of a New Cold War. The emphasis on NATO’s readiness to counter threats and its commitment to collective defence underscores this evolving dynamic.

However, the communiqué also underscores the importance of arms control, disarmament, and non-proliferation. It notes that these efforts, aimed at achieving NATO’s security objectives and ensuring strategic stability, will take into account the prevailing security environment and the security of all Allies. This suggests that while NATO is prepared for escalating tensions, it also seeks to balance this with diplomatic measures and adherence to international norms.

The Ideological Underpinnings of the Emerging New Cold War

NATO’s ideological foundation, underscored by a staunch commitment to democracy and the rule of law, is a crucial element reflected in the Vilnius Summit Communiqué. This dedication to shared democratic principles not only unites the Alliance but also heavily influences its strategic positioning in the global landscape.

At the very outset, the communiqué firmly asserts the Alliance’s shared values, stating: “As Heads of State and Government of the North Atlantic Alliance, we, bound by shared principles of human rights, democracy, individual liberty, and the rule of law, have convened in Vilnius amidst ongoing conflict on the European continent. Our goal is to reaffirm our unwavering transatlantic bond, unity, cohesion, and solidarity at a pivotal juncture for our security and global peace and stability.” This proclamation underlines NATO’s dedication to its foundational democratic ideals and its determination to uphold these principles in the face of burgeoning challenges.

China’s emergence as a strategic adversary forms a significant facet of this ideological rivalry. The communiqué notes: “The ambitions and coercive policies articulated by the People’s Republic of China (PRC) pose a challenge to our security, interests, and values.” The divergent political ideology of China and its assertive global posture present a counterpoint to NATO’s democratic ethos, thereby adding an ideological dimension to the unfolding New Cold War.

The communiqué further highlights NATO’s commitment to ensure that the evolution and application of new technologies align with its democratic values. It states: “In our collective effort to embrace and integrate new technologies, we are partnering with the private sector, safeguarding our innovation ecosystems, shaping responsible usage principles, and ensuring these efforts mirror our democratic values and respect for human rights.” This statement underlines NATO’s resolve to safeguard democratic values in the face of technological advancements.

In essence, the Vilnius Summit Communiqué illuminates the ideological aspect of the burgeoning New Cold War. As NATO navigates the challenges of this new era, its commitment to democratic values and the rule of law provides the guiding framework for its strategic approach.

Conclusion

The Vilnius Summit Communiqué illuminates the shifting dynamics of global politics and the adaptability of NATO in response to these changes. Amidst the rapid advancements in technology, multidimensional threats, and the emergence of new strategic competitors like Russia and China, the Communiqué stands as a testament to the advent of a New Cold War. This is not merely a military or territorial conflict but a layered contest of power, influence, and ideology.

As the Communiqué indicates, NATO, initially a defensive alliance, is venturing beyond its conventional role to confront these emerging challenges. This shift is not merely a reaction to the rise of strategic competitors but also an affirmation of the Alliance’s commitment to its foundational principles of individual liberty, human rights, democracy, and the rule of law. The repeated emphasis on these shared values throughout the document underscores their guiding role in NATO’s strategic evolution in the era of the New Cold War.

One notable aspect of this evolution is NATO’s expansion into the global commons, including oceans, space, technology, and cyberspace. The Communiqué underscores NATO’s readiness to extend its strategic focus beyond its traditional domains, thereby demonstrating the Alliance’s determination to penetrate its treaty-based boundaries. This readiness to defend its interests in the global commons signals the onset of a New Cold War, characterized by multi-dimensional competition across various domains. As NATO navigates this new landscape, the principles of collective defence and shared values continue to guide its approach.

As the Alliance navigates this intricate landscape, its commitment to collective defence, shared values, and adaptability remains steadfast. The Communiqué acknowledges the challenges and uncertainties that lie ahead, yet it also underscores NATO’s readiness to confront these challenges. It states: “We, the Heads of State and Government of the North Atlantic Alliance, are united in our commitment and resolve to prevail against any aggressor and defend every inch of Allied territory.”

The document also underlines the importance of strategic collaborations and cooperation in addressing shared security concerns. It reaffirms NATO’s commitment to working with international entities, partner nations, and other relevant stakeholders to enhance Euro-Atlantic security. The Alliance’s commitment to a broad human security agenda, including gender equality and the principles of the Women, Peace, and Security agenda, also showcases its comprehensive approach to security in the New Cold War era.

To conclude, the Vilnius Summit Communiqué serves as a testament to NATO’s strategic evolution and readiness to navigate the complexities of the New Cold War. It highlights the Alliance’s commitment to collective defence, shared democratic values, and adaptability in the face of evolving challenges. As we enter the era of a New Cold War, the Communiqué provides a roadmap for NATO’s strategic approach in this new era, reaffirming its role as a key player in global security and its willingness to extend its influence beyond its traditional boundaries.

geopoliticalmonitor.com

ΔΕΝ ΠΡΟΑΝΑΓΓΕΛΕΙΣ ΥΠΟΧΩΡΗΣΕΙΣ ΟΤΑΝ ΠΑΣ ΣΕ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ. Ή ΤΑ ΕΧΕΙΣ ΒΡΕΙ;

19
του Παντελή Σαββίδη
Σε μια ανάρτησή του ο κ. Κοτζιάς έχει δίκαιο όταν λέει, απευθυνόμενος στον πρωθυπουργό, πως δεν προαναγγέλλεις υποχωρήσεις, και μάλιστα σε θέματα κυριαρχίας, όταν πας σε διαπραγμάτευση. εκτός και αν δεν πρόκειται να αρχίσουν διαπραγματεύσεις αλλά τα έχουν, ήδη, βρει.
Η επιδιωκόμενη δήλωση του πρωθυπουργού περί σχετικότητας της έννοιας της κυριαρχίας και η προαναγγελία υποχωρήσεων συνεχίζει να προκαλεί απορίες. Γιατί έγινε;
Δεν πρόκειται να αρχίσει ένας νέος γύρος διαπραγματεύσεων. Τις συζητήσεις απο τους 64 γύρους διερευνητικών θα αξιοποιήσουν.
Και οι συζητήσεις αυτές έχουν καταλήξει στο θέμα της επέκτασης των χωρικών υδάτων (τα χωρικά ύδατα θεωρούνται προέκταση του εδάφους γι αυτό και ανήκουν στην κυριαρχία μιας χώρας).
Τα χωρικά ύδατα σε ό,τι αφορά το Αιγαίο-κατά τις διερευνητικές- θα επεκταθούν, αναλόγως της περιοχής του Αιγαίου σε 6 (θα παραμείνουν ως έχουν σε αυτές τις περιοχές), 8 και 10 ναυτικά μίλια. Και νότια της Πελοποννήσου σε 12.
Ο εναέριος χώρος ( η διαφορά μεταξύ εύρους χωρικών υδάτων και εύρους εναερίου χώρου χαρακτηρίζεται “ελληνικό παράδοξο”) θα ρυθμιστεί και αυτός αλλά δεν έχω μάθει σε πόσα μίλια. Μιλάμε, πάντα για το Αιγαίο.
Αν οι υποχωρήσεις που υπονοεί ο κ. Μητσοτάκης άπτονται των παραπάνω τότε έχουμε να κάνουμε με μια ρύθμιση που μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις αλλά είναι στο πλαίσιο της διεθνούς πρακτικής. Οι σχετικές διερευνητικές συνομιλίες έχουν γίνει επι όλων των κομμάτων. Του ΠΑΣΟΚ, του Συριζα και της ΝΔ. Δεν θα έχει κανέναν κόμμα δικαιολογία να πει ότι δεν θα υποστηρίξει την επιδιώκομενη επιλογή. Την αντίθεσή τους στα 12 μίλια στο Αιγαίο έχουν εκδηλώσει οι ΗΠΑ, η Ρωσία και νομίζω και η Ιταλία. Με το επιχείρημα, “απο που θα περνάμε εμείς”.
Αν, όμως, πέραν αυτών ο κ. Μητσοτάκης προσπαθεί να προϊδεάσει και για άλλα, τότε θα έχει και αυτός και το κόμμα του τη μοίρα του Συριζα.
Σημειωτέων ότι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ προϋποθέτουν ρύθμιση του θέματος των χωρικών υδάτων.
ΥΓ: Όλα τα παραπάνω αφορούν στην διάθεση της Αθήνας να βρει μια λύση με την Τουρκία, η οποία Τουρκία σιγά σιγά θα θέσει και άλλα ζητήματα. Μέχρι να καταστήσει πλήρως υπόδουλη την Αθήνα. Η φοβία και η απουσία πολιτικής για αντιμετώπιση της Τουρκίας απο το αθηναϊκό πολιτικό σύστημα είναι καταστροφική. Οδηγεί τον ελληνισμό σε υποδούλωση.

Μ. Ψύλος: Ο «χαμαιλέων» και η Λωζάννη

0

Μιχάλης Ψύλος • [email protected]

«Η Λωζάννη δεν είναι ιερό κείμενο, φυσικά θα το συζητήσουμε» είπε ο Ερντογάν. Ο Τούρκος πρόεδρος αρέσκεται να παίζει το ρόλο του «χαμαιλέοντα».

Την άλλη Δευτέρα, 24 Ιουλίου, συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη Συνθήκη της Λωζάννης με την οποία καθορίστηκαν τα σύνορα της νέας Τουρκίας μετά τη διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μια επέτειος ιδιαίτερα επίκαιρη, καθώς συμπίπτει και με την προσπάθεια θετικής επανεκκίνησης των ελληνοτουρκικών σχέσεων, μετά τη συνάντηση Μητσοτάκη Ερντογάν, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους. Αν και πέρασε ένας αιώνας, για την Ελλάδα φυσικά δεν τίθεται καν θέμα ούτε λήξης ούτε αναθεώρησης της Συνθήκης της Λωζάννης.

Όπως πολύ σωστά τόνισε ο πολύπειρος πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, «η Συνθήκη της Λωζάννης ισχύει και θα ισχύει στο ακέραιο… Όσο και αν στην Τουρκία γίνεται προσπάθεια υποδόριας αναθεώρησης, η Συνθήκη δεν αναθεωρείται». Τα τελευταία χρόνια όντως ο πρόεδρος Ερντογάν κάνει προσπάθεια «κάτω από την επιφάνεια» για την αναθεώρηση της Συνθήκης. Το 2016, για παράδειγμα, μιλώντας με αφορμή τα 93 χρόνια από τη Λωζάννη, έλεγε ουσιαστικά στο μήνυμά του ότι η Συνθήκη συμβολίζει την εθνική μειοδοσία και παραίτηση των Κεμαλιστών: «Με τη Λωζάννη δώσαμε τα νησιά που θα ακουγόταν η φωνή σου αν φώναζες… Η Λωζάννη δεν είναι ιερό κείμενο, φυσικά θα το συζητήσουμε.

Οι ισορροπίες που δημιουργήθηκαν μετά τον Ψυχρό Πόλεμο καταρρέουν. Προσπαθούν να μας φυλακίσουν στη Λωζάννη». Πέρσι επίσης ο Ερντογάν, στην επέτειο της Λωζάννης, κατηγορούσε την Ελλάδα ότι «αγνοήθηκαν ή σκόπιμα διαβρώθηκαν από την Ελλάδα τα δικαιώματα της τουρκικής (sic) μειονότητας, που καθορίζει η Συνθήκη». Απειλούσε μάλιστα ότι η Τουρκία «δεν είναι δυνατόν να αποδεχθεί αυτή την κατάσταση». Περιμένουμε με ανυπομονησία το νέο μήνυμα Ερντογάν σε λίγες ημέρες, για την 100ή επέτειο.

Πόσο και αν θα τον επηρεάσει το θετικό κλίμα που υπήρξε στη συνάντησή του με τον Έλληνα πρωθυπουργό. Θα επαναληφθεί το αναθεωρητικό αφήγημα που συνέθεσε ο Ερντογάν τα τελευταία χρόνια και δαιμονοποιεί την Ελλάδα και τη Δύση; Η δήλωση που έκανε ο Ερντογάν αμέσως μετά τη συνάντηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη ότι «συζήτησαν στο Βίλνιους και το θέμα της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης και αποφάσισαν να προχωρήσουν σε συμφωνία για το όλο ζήτημα», προκαλεί τουλάχιστον ερωτήματα, όσο κι αν διαψεύστηκε από την ελληνική πλευρά.

Το σίγουρο είναι ότι η ιστορία έχει δείξει πως ο Ερντογάν αρέσκεται να παίζει το ρόλο του «χαμαιλέοντα». Και όπως τόνισε ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, «είναι φυσικό η Ελλάδα να συζητά με την Τουρκία, αλλά θα πρέπει να ξέρουμε τα όρια και τι επιδιώκουν» οι γείτονες.

naftemporiki.gr

 

Γ. Τσουκαλάς: ΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

1
του Γιώργου Τσουκαλά, Δικηγόρου
«Vasa inania plurimum sonant», «τα κενά δοχεία ηχούν περισσότερο», έλεγαν οι Λατίνοι. Η διαφορά για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, πλέον της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (Α.Ο.Ζ.) είναι μια συνηθισμένη νομική διαφορά, μια εύκολη υπόθεση για τους νομικούς, που κανονικά δεν θα απασχολούσε ιδιαιτέρως κανέναν.
Τι θα έπρατταν οι δικαστές ενός διεθνούς δικαστηρίου, εάν τους ορίζονταν με σαφήνεια το έδαφος των αντίδικων κρατών, και η θαλάσσια γεωγραφία προς οριοθέτηση; Εφαρμόζοντας απλώς τους εθιμικούς πλέον κανόνες του δικαίου της θάλασσας θα μετρούσαν τις εκατέρωθεν ακτογραμμές, θα έβρισκαν τις αναλογίες, θα όριζαν την επήρεια των νησιών, και τέλος θα οριοθετούσαν είτε την υφαλοκρηπίδα είτε την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (Α.Ο.Ζ.), με έναν πολύ προβλέψιμο στις ημέρες μας τρόπο – εκτός και εάν τους επιτρέπονταν να δικάσουν με την περιβόητη αρχή της επιείκειας (ex auquo et bono) οπότε η κρίση τους θα διέφερε σε κάποιον βαθμό.
Παρόλα αυτά, τα κράτη στην Ανατολική Μεσόγειο «κάνουν τα εύκολα δύσκολα» αναλόγως των συμφερόντων τους, προσπαθώντας με μύριους τρόπους να εκμεταλλευτούν πότε την ανάγκη και την αβουλία του δικαιούχου πότε την έλλειψη ισχύος, ώστε να πιέσουν ένα άλλο κράτος της περιοχής να εκχωρήσει μέσω συμβάσεων κάποιο δικαίωμά του, ούτως ώστε να κερδίσουν τι περισσότερο. Τότε, έχουμε τα κράτη της Ανατολικής Μεσογείου ως θύματα και θύτες, που συμβάλλονται σε ετεροβαρείς συμφωνίες. Άλλωστε, δεν είναι όλες οι διεθνείς συμβάσεις αμφοτεροβαρείς – είναι ίδιον των ανθρώπων η απληστία.
Εξάλλου, στις διεθνείς σχέσεις, υπάρχει μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα μεταξύ των κρατών, καλλιεργείται δηλαδή μία φήμη, καταλυτική για το εάν ένα κράτος θεωρείται αξιόπιστο, σοβαρό, αποφασιστικό και νομοταγές, μία «παράσταση ισχύος». Μπορεί ένα κράτος να είναι ισχυρό αλλά άβουλο – για αυτό ο αρχαίος Ινδός πολιτικός φιλόσοφος, Τσανάκυα (ή άλλιώς Καουτίλυα ή Βισνού Γκούπτα, 375 π.Χ. – 283 π.Χ.) ως ο συγγραφέας της αρχαίας ινδικής πολιτικής πραγματείας με τίτλο «Αρθασάστρα» έγραφε πως η ισχύς χρειάζεται γνώση, στρατιωτική ισχύ και τέλος ανδρεία (1). Παρομοίως, ο Hans Morgenthau, θεωρούσε πως η ισχύς μεταξύ των κρατών είναι όπως ακριβώς μεταξύ των ατόμων, καθώς «μπορεί να συμπεριλαμβάνει κάθε τι που επιβάλλει και διατηρεί τον έλεγχο ενός ανθρώπου πάνω σε έναν άλλον άνθρωπο (…) από την φυσική βία έως τους πλέον αδιόρατους ψυχολογικούς δεσμούς με τους οποίους ένας άνθρωπος ελέγχει την σκέψη ενός άλλου» (2). Τέλος, ο Ray S. Cline, επιχειρώντας να μετρήσει την ισχύ των κρατών, καθιέρωσε την περίφημη σχέση,
P = (C+E+M) × (S+W),
όπου
Ρ = Αντιλαμβανόμενη Ισχύς,
C = Κρίσιμη Μάζα (πληθυσμός και έδαφος),
E = Οικονομικές Δυνατότητες,
Μ = Στρατιωτικές Δυνατότητες,
S = Στρατηγικός Σκοπός,
W = Θέληση της Ηγεσίας (3).
Μπορούμε βάσει των ανωτέρω, να εκτιμήσουμε σε πολύ αδρές γραμμές, ποια είναι τελικά η ισχύς της Ελλάδας, όπως την αντιλαμβάνονται οι άλλοι στην Ανατολική Μεσόγειο;
Είναι προφανές, πως η Ελλάδα αφ’ ενός διαθέτει Οικονομικές Δυνατότητες (Ε), που όμως περιορίστηκαν λόγω της Χρεωκοπίας του 2010, και Στρατιωτικές Δυνατότητες (Μ) που αυξάνονται, αφ’ ετέρου όμως δεν διαθέτει Κρίσιμη Μάζα (C), δηλαδή μεγάλο πληθυσμό και έκταση εδάφους, αν και βρίσκεται σε ένα στρατηγικό σημείο, και οι άνθρωποι είναι μορφωμένοι. Το χειρότερο όμως από όλα είναι πως η Ελλάδα δεν παρουσιάζει ισχυρή Θέληση της Ηγεσίας (W) να ακολουθήσει έναν Στρατηγικό Σκοπό (S).
Ειδικότερα, μετά το 1974, όταν συνέβη η εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο, με την τουρκική στρατιωτική επιχείρηση «Aττίλας Ι και ΙΙ», και την έκτοτε παράνομη κατοχή σχεδόν του μισού κυπριακού εδάφους, μόνον μία φορά η ελληνική ηγεσία επέδειξε πράγματι ισχυρή θέληση – στην Ελληνοτουρκική Κρίση του 1987, υπό την ηγεσία του ευφυούς Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος όμως υποχώρησε κατόπιν το 1988, στο Νταβός της Ελβετίας, εύκολα και αδικαιολόγητα, χωρίς τελικά να κερδίσει ουδέν, πράγμα που αναγνώρισε ως λάθος του, απολογούμενος με την λατινική φράση «mea culpa». Γενικά, κατά την Μεταπολίτευση, η κυρίαρχη ελληνική ιδεολογία, όπως εκφράζεται σταθερά επί δεκαετίες από το πολιτικό, οικονομικό και ακαδημαϊκό κατεστημένο, δέχεται τουλάχιστον να συνομιλεί για ενδεχόμενες υποχωρήσεις της από κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας, είτε αναγνωρισμένα είτε δυνητικά – θέτοντας την λεγόμενη «κόκκινη γραμμή» των διαπραγματεύσεων μόνον στην κυριαρχία επί του εδάφους, συμπεριλαμβανομένης της χωρικής θάλασσας των 6 ναυτικών μιλίων, για την οποία η ελληνική ηγεσία δεν διαπραγματεύεται. Όμως, η ελληνική ηγεσία, αν και ρητορικά προασπίζεται την κυριαρχία της Ελλάδας, δεν μοιάζει διατεθειμένη να την υπερασπιστεί στρατιωτικά, όπως αποδείχτηκε περίτρανα στην Κρίση των Ιμίων το 1996, αλλά και σε άλλα μικρότερα πλην συνεχή περιστατικά παραβάσεων και παραβιάσεων, επί δεκαετίες. Όλα τούτα, έκαναν την ευφάνταστη, ανατολίτικη πλην ιμπεριαλιστική ηγεσία της Τουρκίας να σκαρφιστεί προοδευτικά μια σειρά εξωφρενικών απαιτήσεων, που αφετηριάζονται από την άρνηση υφαλοκρηπίδας στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, διέρχονται από την άρνηση του εναερίου ελέγχου της Ελλάδας στο Αιγαίο και εξακτινώνονται έως την θεωρία των «γκρίζων ζωνών» κατά την οποία τα ελληνικά νησιά θεωρούνται τούρκικα, αλλά και πιο πρόσφατα έως την θεωρία μιας ονειρικής πλην ανύπαρκτης «γαλάζιας πατρίδας» στην Ανατολική Μεσόγειο. Επί όλων αυτών των παραληρηματικών φαντασιώσεων της ανήσυχης τουρκικής ηγεσίας, η φιλήσυχη ελληνική ηγεσία συζητά και ξανασυζητά αγόγγυστα και ακούραστα, αναμένοντας απλώς στωϊκά την επόμενη εξωφρενική απαίτησή της, να κατατεθεί στο τράπεζι των εξήντα και πλέον «γύρων συνομιλιών». Τέλος δε, η ελληνική ηγεσία έχει λάβει τοις μετρητοίς την παράνομη πλην μόνιμη απειλή πολέμου της Τουρκίας, με Απόφαση της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης το 1995, για την περίπτωση (αιτία, casus) που η Ελλάδα αυξήσει την κυριαρχία της μέσω του δικαιώματος επέκτασης των χωρικών υδάτων σε 12 ναυτικά μίλια, και έκτοτε «φυλάει τα αυγά της»…
…« – Και τι θέλετε να κάνουμε; Πόλεμο;» είναι η χαρακτηριστική επωδός, που μαρτυρεί την έλλειψη ακλόνητης θέλησης (W) της ελληνικής ηγεσίας να ακολουθήσει έναν στρατηγικό σκοπό (S).
Όλα τούτα φυσικά τα παρατηρούν εντυπωσιασμένοι και εταστικά οι λοιποί γείτονες στην περιοχή, με τους οποίους η Ελλάδα είτε είχε, είτε ακόμη έχει, μια παρόμοια διαφορά ως προς την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, πλέον της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (Α.Ο.Ζ.). Ιταλία, Αλβανία, Λιβύη, Αίγυπτος βλέπουν την υποχωρητική στάση και την φοβική συμπεριφορά της Ελλάδας, και έχουν συμπεράνει πως δεν χρειάζεται οι χώρες τους να δεχτούν απαρεγκλίτως τους διεθνείς κανόνες του εθιμικού δικαίου της θάλασσας στην Ανατολική Μεσόγειο. Προφανώς, άπαντες πιστεύουν ακράδαντα πως η ελληνική ηγέτιδα τάξη είναι στο τέλος υποχωρητική, και συνεπώς η Ελλάδα όχι μόνο δεν θα απαιτήσει παραπάνω από όσα δικαιούται από τον διεθνή νόμο, αλλά μάλιστα θα υποχωρήσει κιόλας έναντι των δικαιωμάτων της… Συνεπώς, δεν είναι μόνον η Τουρκία αλλά «ολάκερη η γειτονιά» που εκμεταλλεύεται τον φόβο της ελληνικής ηγεσίας, ως έλλειψη αντιλαμβανόμενης ισχύος της Ελλάδας.
Έτσι η Αλβανία, η οποία αρχικά είχε συμμεριστεί την ισχύ της Ελλάδας και υπέγραψε το 2009 μία συμφωνία που εφάρμοζε το δίκαιο της θάλασσας στο Ιόνιο Πέλαγος, τελικά απέστη της συμφωνίας αυτής, αφού προηγουμένως αφυπνίστηκε από την ίδια την Τουρκία σχετικά με την βουλητική ανημπορία της Ελλάδας. Η Ιταλία σύναψε με την Ελλάδα συμφωνία για την οριοθέτηση Α.Ο.Ζ., μόλις το 2020, αφού πρώτα η Ελλάδα αναγνώρισε την πρωτοφανή απαίτησή της να αλιεύει κόκκινες γαρίδες στο Ιόνιο Πέλαγος ακόμη και εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Η Αίγυπτος σύναψε με την Ελλάδα το 2020, μία συμφωνία για μερική οριοθέτηση Α.Ο.Ζ. αρπάζοντας ληστρικά περίπου το ένα πέμπτο της Α.Ο.Ζ. που θα αναγνωρίζονταν στην Ελλάδα με βάση την μέση γραμμή, καθώς η Κρήτη και τα άλλα μεγάλα ελληνικά νησιά αναγνωρίστηκαν ως μειωμένης επήρειας, και αφού πρώτα η Αίγυπτος εξαίρεσε το Καστελόρριζο από την οριοθέτηση, κάνοντας «το χατήρι της Τουρκίας». Τέλος δε, η Λιβύη, που επί δεκαετίες ζητούσε να ληστέψει την Α.Ο.Ζ. της Ελλάδας κλείνοντας τον Κόλπο της Σύρτης, το 2019 σύναψε το περιβόητο τουρκολυβικό μνημόνιο…
Είναι προφανές πως κανείς δεν υπολογίζει την ισχύ της Ελλάδας στην περιοχή. Οι Έλληνες δεν πρέπει όμως να παραπονούνται για αυτό, καθώς η υποχωρητικότητα και η ταπεινοφροσύνη υπήρξε σταθερή πολιτική τους. Εν τέλει, η Ελλάδα έχει πλέον τρεις επιλογές,
α) (επιλογή υποχωρήσεων) να συνεχίσει την ίδια πολιτική και να την ολοκληρώσει υπογράφοντας συμφωνίες με την Τουρκία, την Λιβύη, την Αλβανία και την Αίγυπτο, με τις οποίες θα εκχωρεί ένα σοβαρό μέρος των δικαιωμάτων της σε αυτές τις χώρες,
β) (εφεκτική, μέση επιλογή) να μην κάνει τίποτα προς το παρόν, και να σκεφτεί πως θα αντιστρέψει αυτήν την φοβική εικόνα στο μέλλον, μέσα από μία προοδευτική διαδικασία, ώστε να μην χάσει τα εναπομείναντα δικαιώματά της,
γ) (επιλογή διεκδικήσεων) να συνάψει συμφωνία οριοθέτησης με την Κύπρο, ζητώντας την ανοχή της Δύσης, ακόμη και την συνδρομή της δυνάμει της ελληνογαλλικής αμυντικής συμφωνίας, ώστε να υπερασπιστεί τα δικαιώματά της, σε μία κρίσιμη αεροναυμαχία, που εφ’όσον την κερδίσει, θα αλλάξει δραστικά την εικόνα της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Με βάση τις επιλογές του ελληνικού λαού και της ελληνικής ηγεσίας, η Ελλάδα αναμένεται να προκρίνει είτε την πρώτη (α’, επιλογή υποχωρήσεων) είτε έστω την δεύτερη (β’, εφεκτική, μέση επιλογή), ενώ έχει ήδη απορρίψει την τρίτη (γ’, επιλογή διεκδικήσεων) εδώ και δεκαετίες.
Εν κατακλείδι, η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι η Βόρεια Ευρώπη, και δεν έχει τον προηγμένο νομικό πολιτισμό της στις διεθνείς σχέσεις μεταξύ των κρατών της. Αν τα κράτη της περιοχής δεν απέχουν από απειλές πολέμου και παραβάσεις, δεν δέχονται επί δεκαετίες να υπαχθεί η διαφορά για την οριοθέτηση είτε της υφαλοκρηπίδας είτε της Α.Ο.Ζ., grosso modo είτε στο Διεθνές Δικαστήριο του Δικαίου της Θάλασσας, που εδρεύει στο Αμβούργο είτε στο Διεθνές Δικαστήριο των Ηνωμένων Εθνών που εδρεύει στην Χάγη, χωρίς εξωδικαϊκές απαιτήσεις και δίχως την αρχή της ευθυδικίας (ex aequo et bono) αλλά αυστηρά με τους κανόνες του δικαίου της θάλασσας, τότε «τί ἔτι χρείαν ἔχομεν μαρτύρων; ἴδε νῦν ἠκούσατε τὴν βλασφημίαν» (Ματθαίος, 26, 65). Το Δίκαιο της Ισχύος βασιλεύει στην Ανατολική Μεσόγειο και μόνον τούτο επιβάλλει την εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου σε όσα κράτη το αρνούνται.
______________
1. Kautilya, Arthasastra (University of Bombay, σελ. 319, 1972).
2. Ηans J. Morgenthau, Politics among Nations, The Struggle for Power and Peace (Knopf, σελ. 9, 1973).
3. Ray S. Cline, World Power Assessment, A Calculus of Strategic Drift (Washington Georgetown University, σελ. 11, 1975).
Μπορεί να είναι εικόνα κείμενο που λέει "TO ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ P= (C+E+M) × (S+W) Όπου P Αντιλαμβανόμενη Ισχύς Κρίσιμη Μάζα (πληθυσμός και έδαφος) Οικονομικές Δυνατότητες M Στρατιωτικές Δυνατότητες Στρατηγικός Σκοπός Θέληση Yorgos Tsoukalas YorgosTsoukalas-Faebook -Facebook"

Wishful Thinking! Δεν υπάρχει ήττα ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ… το ευρασιατικό “great game” και η εθνική ασφάλεια

3

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους ανήκει πλέον στην ιστορία. Δυο είναι τα βασικά θέματα που έχουν προκύψει και απασχολούν την ελληνική επικαιρότητα: Το πρώτο είναι εάν κέρδισε ή έχασε ο Ερντογάν και το δεύτερο, εάν κέρδισε ή έχασε η Ελλάδα. Κέρδισε, λοιπόν, ή έχασε ο Ερντογάν; Το ερώτημα είναι άτοπο: Όσα έγιναν στο Βίλνιους αποτελούν τακτικές κινήσεις σε έναν γεωστρατηγικό καμβά που αφορά παγκόσμιες γεωπολιτικές ισορροπίες. Έγινε προσπάθεια επίτευξης μιας νέας ισορροπίας, όπου η Τουρκία εξακολουθεί να θεωρείται “αναντικατάστατη” για τη Δύση, όπως προκύπτει από την ανοχή απέναντι στην αιρετική Άγκυρα

Και μόνο από αυτό η ήττα αποκλείεται. Αντιθέτως, η ελληνική εξωτερική πολιτική αναπτύσσεται ως παρακολούθημα της αμερικανικής. Αυτή η νοοτροπία όμως, εξασφαλίζει ελευθερία κινήσεων στην Τουρκία, στο μέτρο που πέραν της τακτικής συγκυρίας, στόχο έχει να υπερφαλαγγίσει την ελληνική. Η δε μονοσήμαντη εξάρτηση της Ελλάδας, διασφαλίζει ότι είναι απλώς θέμα χρόνου η Τουρκία να επιχειρήσει να προσεγγίσει και την στρατηγική μας σύμμαχο Γαλλία, δελεάζοντάς την με χρυσοφόρες μπίζνες στον τομέα των εξοπλισμών, ακυρώνοντας στην πράξη την ελληνική επένδυση, είτε της πυρηνικής τεχνολογίας.

ΨΥΧΡΟΣ – ΚΥΝΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ
Ας μην ξεχνούμε ότι οι στρατηγικές σχέσεις μεταξύ των κρατών εδράζονται επί κοινών συμφερόντων. Τα υπόλοιπα είναι επικοινωνιακά αφηγήματα που στόχο έχουν να καλλιεργήσουν την εσωτερική νομιμοποίηση της πολιτικής. Αυτό είναι λοιπόν το στρατηγικό επίπεδο. Γιατί να θεωρηθεί ως ήττα η διαφαινόμενη απόπειρα προσέγγισης της Δύσης από την Άγκυρα; Γιατί να μην αποτελεί έναν ψυχρά κυνικό τουρκικό υπολογισμό για να αποσπάσει ανταλλάγματα; Ή μήπως είναι και το αποτέλεσμα μιας ολοένα και πιο εμφανούς δυτικής “κόπωσης” στο μέτωπο της Ουκρανίας που προδιαγράφει εξελίξεις στον πόλεμο; Η εικόνα του Ζελένσκι στο Βίλνιους ήταν χαρακτηριστική.

Γιατί δεν είναι ένας επιτυχής τουρκικός ελιγμός, έχοντας διαγνώσει ότι το βέλτιστο σενάριο για την ανάταξη της προβληματικής τουρκικής οικονομίας είναι η αποκατάσταση διαύλων συνεννόησης; Κι όταν κάποια στιγμή οι νέες ισορροπίες εξευρεθούν, θα αποφασίσει στο πλαίσιο της ανεξάρτητης πολιτικής που ασκεί, το πόσο θα προσεγγίσει εκ νέου τη Μόσχα. Ή μήπως η νέα τοποθέτηση των Τούρκων υπονοεί και ένα έμμεσο άνοιγμα στην Κίνα, ως εργαλείο περιορισμού των δυτικών πιέσεων;

Σε αυτό το πλαίσιο, ακόμα κι αν είναι ειλικρινής η πρόθεση αποκλιμάκωσης στις σχέσεις με την Ελλάδα, αυτή είναι τακτικού χαρακτήρα, με στόχο να εξυπηρετηθεί ο υπέρτερος στρατηγικός στόχος. Η Ελλάδα μπορεί να περιμένει! Εξάλλου, με την σταθερή προθυμία που επιδεικνύει κάθε φορά η Αθήνα, να δελεάζεται από το δήθεν λαμπρό μέλλον εάν και εφόσον βρεθεί λύση, η Άγκυρα γνωρίζει ότι το κάνει εκ του ασφαλούς.

Η Ελλάδα συμπεριφέρεται ωσάν να ανησυχεί πιο πολύ από όλους μη χαθεί η Τουρκία! Ας εξεταστεί η ελληνική συμπεριφορά υπό την οπτική γωνία του “συνδρόμου της Στοκχόλμης“. Συμπεριφερόμαστε ως χώρα που δεν αναγνωρίζει ως στρατηγικό ανταγωνιστή της την Τουρκία, αλλά ως έναν επικυρίαρχο της περιοχής, το πρωτείο του οποίου έχουμε αποδεχθεί μοιρολατρικά.

ΑΛΛΗ ΜΙΑ “ΑΝΑΙΜΑΚΤΗ” ΔΟΚΙΜΗ ΤΩΝ ΟΡΙΩΝ…
Ουδεμία λοιπόν έκπληξη, το να εμφανίζεται η Τουρκία ως διαλλακτική. Ούτε νίκησε, ούτε ηττήθηκε! Θα πάρει όσο χρόνο θέλει, ενώ η Αθήνα θα πανηγυρίζει για την απουσία έντασης στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Δύση θα συνεχίζει να παλεύει για τα μάτια της Άγκυρας, προσφέροντάς της ολοένα και περισσότερα ανταλλάγματα για να την διατηρήσει σε δυτική πορεία. Όταν θα έρχεται όμως η ώρα των συμφωνιών, οι πιέσεις θα στρέφονται στην Αθήνα, για να μη χαθεί άλλη μια μεγάλη ευκαιρία…

Είναι συμπεριφορά νικητών η συμπεριφορά της Δύσης; Άπαντες βαυκαλίζονται ότι η Τουρκία κατάλαβε ότι εάν συνέχιζε τον δρόμο που είχε πάρει θα είχε πολύ σοβαρές συνέπειες. Σύμφωνοι, όμως αυτό έχει και αντίστροφη ανάγνωση! Η τουρκική πολιτική πάντα δοκίμαζε τα όρια! Κι όταν έβρισκε τοίχο, εκμεταλλευόταν το “αναντικατάστατο” και εισερχόταν σε διαπραγματεύσεις για να πουλήσει τη στροφή της, ενώ άλλοι θα είχαν γονατίσει από την πρώτη στιγμή που θα είχαν εκτραπεί, σε επίπεδα πολύ υποδεέστερα αυτού της προμήθειας των ρωσικών S-400!

Είναι ηττημένη η Τουρκία που υποχρέωσε το πιο προηγμένο ίσως ευρωπαϊκό κράτος στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη Σουηδία, να αλλάξει τη νομοθεσία της και να κάνει χοντρές εκπτώσεις; Τόλμησε κανείς να ψελλίσει ότι αυτό αμφισβητεί την ευρωπαϊκή κουλτούρα και τον νομικό πολιτισμό; Είναι ηττημένη η Τουρκία που θεωρεί ως κορυφαίο στόχο την ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας ώστε να μειωθεί όσο είναι δυνατόν η εξάρτηση των ενόπλων δυνάμεων από διεθνείς προμηθευτές; Η Ουάσινγκτον πιέζει για να αρθεί κάθε εξοπλιστικό εμπάργκο, τροφοδοτώντας την εξαγωγική δραστηριότητα της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.

ΘΑ ΣΥΝΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ;
Ή μήπως δεν θα πιέσει ο Λευκός Οίκος για να πάρουν τελικά οι Τούρκοι τα F-16 εξισορροπώντας το πλεονέκτημα της ελληνικής επένδυσης; Κι αν μπλοκαριστεί από το Κογκρέσο η αποδέσμευση, ο Ερντογάν κρατάει στο χέρι το χαρτί της μη επικύρωσης την σουηδικής ένταξης από την Εθνοσυνέλευση, με το οποίο θα συνεχίσει να πιέζει, όσο να του δώσει η Ουάσινγκτον αυτό που θέλει. Εντυπωσιακή είναι όμως και η ψευδαίσθηση ότι τα F-16 δεν θα χρησιμοποιηθούν εναντίον της Ελλάδας. Ήδη οι Τούρκοι ισχυρίζονται ότι δεν χρησιμοποιούν τα μαχητικά σε βάρος της Ελλάδας! Αν είναι έτσι, τον αξέχαστο σμηναγό Ηλιάκη ποιος τον σκότωσε; Τις παραβιάσεις με τι τις κάνουν οι Τούρκοι;

Δυστυχώς, “ξεχάσαμε” πως μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια η επέκταση των χωρικών υδάτων είναι μονομερές δικαίωμα και 30 χρόνια διακηρύσσουμε ότι επιφυλασσόμαστε για την άσκηση των νομίμων δικαιωμάτων μας! Εάν μετατρέψουμε και το εύρος των χωρικών υδάτων σε διαφορά με την Τουρκία, θα της έχουμε εμμέσως πλην σαφώς παραχωρήσει το δικαίωμα να συναποφασίζει για την ελληνική κυριαρχία. Όπως διά της εισβολής και κατοχής βραχυκυκλώνει τα πάντα στην Κύπρο (άλλη στρατηγική σύμμαχος… που περιγράφεται όμως με συντεταγμένες) απαιτώντας το 50% σε όλα, κάτι ανάλογο θα διεκδικήσει και για το Αιγαίο, απέναντι στη “δίκαιη Αθήνα“.

Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΝ “ΑΓΟΡΑΖΕΤΑΙ”
Μοναδικός τρόπος ελέγχου της τουρκικής συμπεριφοράς με τρόπο που η Ελλάδα να κερδίζει χρόνο, εάν υποτεθεί ότι μας ενδιαφέρει να θεραπεύσουμε όσα συσσώρευσαν σχεδόν 15 χρόνια αυτοκαταστροφικής αδράνειας στον τομέα των Ενόπλων Δυνάμεων, είναι ο ακόλουθος: Ας υπογραφτεί συμφωνία για την αναβάθμιση των 80 τουρκικών F-16 σε Block 70. Θα προβλέπεται όμως η ολοκλήρωση της αναβάθμισης ενός μικρού αριθμού (12-20) από αμερικανικά χέρια και στη συνέχεια θα αξιολογηθεί η τουρκική συμπεριφορά για να συνεχιστεί το πρόγραμμα. Στο μέσον του προγράμματος θα υπάρξει απόφαση και για τα καινούργια. Αν δεν το δεχθούν οι Τούρκοι, δικό τους πρόβλημα.

Την ίδια στιγμή η Αθήνα, αντί να ανησυχεί και να κινητοποιείται, έστω παρασκηνιακά, δείχνει να καταπίνει αμάσητο το αφήγημα “εμείς θα πάρουμε F-35, άρα θα έχουμε προβάδισμα“! Άλλα 3,5-4 δισ. δηλαδή για την αμερικανική βιομηχανία, πάνω στο 0,5 δισ. των αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας P-3 Orion, στα ελικόπτερα Sikorsky MH-60R και φυσικά στα 1,2 δισ. της αναβάθμισης 83 F-16 σε “V” και άνω του μισού δισ. για τα Block 50. Δηλαδή, ο μεγάλος χαμένος από τα παιχνίδια ισορροπιών των Αμερικανών με τους Τούρκους είναι η Ελλάδα! Για να διατηρήσει… το προβάδισμα, θα μοιράζει δις!

Αντί δηλαδή η Ελλάδα ως πελάτης να προκαλεί καυγάδες υποψήφιων προμηθευτών, μετατρέπεται σε θύμα για το κοινό καλό! Αντί να κινηθεί σε δική της γραμμή, επιδιώκοντας αναβάθμιση της μαχητικής της ισχύος, ώστε όταν η Τουρκία επανέλθει στα συνήθη, να γνωρίζει ότι το στρατιωτικό χαρτί δεν της βγαίνει, εμείς συζητάμε στα σοβαρά να χρηματοδοτήσουμε ακόμα και την απόσυρση όσων οι Αμερικανοί πετούν ως άχρηστο υλικό!

Κι όλα αυτά με αγορές χωρίς συνολική θεώρηση, χωρίς υπολογισμό του πραγματικού κόστους, χωρίς όραμα για τη σταδιακή μετεξέλιξη των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων σε μια ορθολογική στρατιωτική δύναμη με ξεκάθαρους στόχους και σοβαρές επιχειρησιακές ικανότητες. Χρειάζεται να βλέπουμε τη μεγάλη εικόνα κι όχι να ανοίγουμε δεξιά-αριστερά μαύρες τρύπες με εξοπλιστικές επιλογές που θα απομυζούν κονδύλια, διαιωνίζοντας με τη δικαιολογία του “γεωπολιτικού κριτηρίου” το αδιέξοδο…

Η ελληνική ηγεσία αρνείται να κατανοήσει ότι όσα συμβαίνουν με την Τουρκία συνιστούν στρατηγική απειλή για την εθνική μας ασφάλεια. Στο επίπεδο των παγκόσμιων γεωπολιτικών ισορροπιών, το ελληνικό στρατηγικό πρόβλημα υποβιβάζεται σε μια δευτερεύουσας σημασίας παράμετρο, όσο κι αν ενθουσιαζόμαστε από πομπώδεις δηλώσεις περί στρατηγικών συμμαχιών. Όσο η Ελλάδα παραμένει μια δεδομένη και εθισμένη να χορεύει σε σκοπούς που σφυρίζουν άλλοι, άσπρη μέρα δεν θα ξημερώσει.

defence-point.gr

Biden at the NATO Summit in Vilnius: The Good, the Bad, and the Ugly

0

by  July 2023
US President Joe Biden at the NATO summit in Vilnius, Lithuania, July 2023. Photo credit: REUTERS/Kevin Lamarque

When President Joe Biden entered office he was quick to declare that “America is back.”  After his predecessor routinely expressed low regard for America’s European allies, Biden declared that the United States was resuming its place at the “head of the table” and was ready to “lead the world.” Nowhere is that leadership more on display than during summit meetings of the North Atlantic Treaty Organization (NATO), the most successful military alliance in history.

Almost by definition all NATO Summits are deemed  “successful” since there is a political premium on demonstrating alliance solidarity, overcoming differences through carefully negotiated communique language, and touting compromise agreements as steps forward in the alliance’s main missions of deterrence and defense, crisis prevention and management, and collective security.

There are rare exceptions, of course, and in today’s context, the exception that seems to prove the rule is the Bucharest Summit of 2008 which foundered on President George W. Bush’s desire to provide a Membership Action Plan (MAP, traditionally the penultimate step to NATO membership) for Georgia and Ukraine, colliding with French and German reticence. The resulting compromise, whereby NATO did not offer a MAP to Georgia and Ukraine but asserted that both would someday become members of NATO, created the worst of all possible worlds:   a strategic gray zone which left the two countries at the mercy of Vladimir Putin who ultimately invaded both and, in the case of Ukraine, did it twice. This created today’s enormous crisis in European security occasioned by Russia’s “illegal, unjustifiable and unprovoked war of aggression against Ukraine.”

The Vilnius NATO Summit held on July 11-12, 2023 offered an enormous opportunity for Joe Biden to make good on his pledges to renew US leadership of its premier multilateral military alliance. How does one assess his performance?

NATO faced three main challenges going into the Vilnius meeting: overcoming Turkey’s ongoing blockade of Swedish accession to NATO, concluding new regional defense plans to respond to the increased threat of Russian aggression, and working out Ukraine’s future relationship to NATO. The third challenge, which would prove to be the most difficult,  involved eliminating the gray zone created by the Bucharest decision and creating a stable security equilibrium in Europe that precludes a third round of Russian aggression against Ukraine.

 

US President Joe Biden meets with Turkish President Recep Tayyip Erdoğan at the NATO summit in Vilnius, Lithuania, July 2023. Photo credit: REUTERS/Kevin Lamarque

 

Biden and his team deserve high marks for managing the question of Swedish accession. Recep Tayyip Erdoğan, Turkey’s authoritarian leader has perfected a form of transactional diplomacy with NATO and the European Union that rests on his ability to blackmail allies and partners into providing him with benefits that solidify his political standing at home. The Biden team understood from the beginning that although Sweden’s alleged coddling of Kurdish terrorists was the pretext for Erdogan’s ongoing blockage of Sweden’s candidacy, in reality he was also looking for psychic and material payoffs from the United States, notably a bilateral meeting at Vilnius with Biden and assurances that the Biden administration would proceed with plans to sell modern F-16 fighters to Turkey over strong congressional objections to the proposed sale. At the end of the day, despite (or perhaps because of) some last-minute theatrics by Erdoğan, the issue was resolved.

Erdoğan got a meeting with Biden, whose only other advertised bilateral engagement was with Ukrainian President Volodomyr Zelenskyy, and secured an announcement of the US intent to proceed with the F-16 sale with some side accommodations to manage congressional objections. He also obtained promises of Swedish and US support for an expanded Turkish-EU customs agreement.  In return, Erdogan lifted his objections to allow for a happy ending – although the Turkish Grand National Assembly will not actually vote to ratify Sweden’s accession until October, which leaves plenty of time for more mischief-making by either Erdoğan or Hungary’s Viktor Orban who has used Turkish objections to try and extract his own concessions from Sweden and the EU.

On the second challenge, NATO had what seems to be a partial success. It agreed to new defense plans and promised to “regularly exercise the Alliance’s ability to rapidly reinforce any Ally that comes under threat.” But it is important to note that the plans are in many ways aspirational, will likely take years to implement, and in any event depend on NATO’s success in addressing the distressing state of the European defense industrial base. The Vilnius Communique implicitly recognized this reality by acknowledging that NATO needs “a robust and resilient defense industry able to sustainably meet the need of significantly strengthened collective defense.” But whether the European allies will be capable of meeting this demand remains, at best, an open question.

The war in Ukraine, and particularly the steady demand for munitions and other weapons systems to support Kyiv’s efforts to resist Russian aggression, has thrown into sharp relief the parlous state of the defense industrial base in both the US and Europe.

In 2018, the congressionally-mandated National Defense Strategy Commission (full disclosure:  I co-chaired the Commission) drew attention to the fact that during the counter-ISIL campaign in 2015 the US Air Force almost ran out of precision-guided munitions, that the US defense industrial base faced difficulty in making up such short falls and that the supply chains for the defense industrial base were anything but resilient. Today, the Department of Defense and the Congress are taking steps to shore it up (although much more needs to be done).

Europe is, if anything, in even worse shape.  As Michael Schoellhorn, the CEO of Airbus Defense and Space noted in the days after the Vilnius Summit, “the US has definitely kick-started their industrial base as part of their defense system,” but in Europe “by and large it has taken too long, it’s not decisive enough and there’s too much fragmentation”.

There is an irony in all this. Despite Biden’s pledge to lead the Alliance, it has largely been the Europeans who have forced the pace when it comes to providing Ukraine with military assistance – including on key items like tanks, long-range strike systems and provision of F-16 fighter aircraft.

The US administration, crippled by an overwhelming fear of escalation dynamics (despite repeated indications that Russia’s so-called “red lines” have repeatedly disappeared in the face of Allied provision of material support to Ukraine’s armed forces) has repeatedly been in the position of playing catch-up on its qualitative support for Kyiv even as it provides the lion’s share of the military assistance to Ukraine. The recent decision to provide Ukraine with the Dual Purpose Improved Conventional Munition, a cluster munition that will provide Ukraine with an important, if hugely controversial capability, may be an indication that Washington is ready to move a bit more aggressively to ensure that Ukraine wins the war. And Biden’s statements that he is considering supplying Ukraine with the ATACM ballistic missiles (enabling it to strike Russian logistics and supply lines that have moved out of range of the earlier supplied HIMARS systems) are a hopeful sign that some of Biden’s reticence is yielding to reality. But the fear of provoking “World War III” remains deeply ingrained in the psyche of Biden’s team.

The third challenge – Ukraine’s future relationship with NATO – provoked most of the drama at Vilnius and it is here that Biden and his team performed most poorly. Ukraine’s military performance has earned it enormous respect in European capitals. Considering Ukraine’s growing reliance on Western systems and training, as well as its successes on the battlefield, it is clear that the country is developing an advanced military that will be increasingly capable of meeting any criterion for interoperability. Its reforms at home (despite continuing problems with corruption and rule of law) compare favorably with some of the states recently welcomed into NATO – Montenegro comes to mind.

Nonetheless, amidst growing sentiment in Europe that a clear path to NATO membership was the only way to guarantee the security and stability of the continent in the long run, Washington (and Berlin) remained stubbornly resistant. Biden’s statements ahead of the Vilnius Summit that Ukraine wasn’t ready for NATO membership and that he wasn’t going to make it easy for them were nothing less than insulting. Moreover, as the Communique deliberations in Vilnius proceeded, the insular or even solipsistic quality of the Biden team was sadly on display.

 

US President Joe Biden, Japan’s Prime Minister Fumio Kishida, British Prime Minister Rishi Sunak, Canadian Prime Minister Justin Trudeau, German Chancellor Olaf Scholz, Italian Prime Minister Giorgia Meloni, France’s President Emmanuel Macron, President of the European Council Charles Michel, European Commission President Ursula von der Leyen and Ukraine’s President Volodymyr Zelenskiy at an event with G7 leaders to announce a joint declaration of support for Ukraine, as the NATO summit is held in Vilnius, Lithuania, July 2023. Photo credit: EYEPRESS via Reuters Connect

The Americans were reportedly stunned that the support for Ukraine’s path to membership was broader than they had assessed. When draft language leaked which suggested that Ukraine could only become a member when Allies agreed that unspecified conditions had been met, Zelenskyy understandably reacted harshly, tweeting that the reasoning was absurd.

The American response to Zelenskyy was to suggest that all the Ukraine language in the communique should be deleted. It was an unserious response that reflected a curious lack of strategic empathy.  Although the Biden team spends much of its time worrying about what might provoke Vladimir Putin, it seems to have much less understanding or time for a heroic national leader who is fighting valiantly for the survival of his country against a rapacious enemy. This is an enemy who has committed countless war crimes and whose leaders routinely indulge in eliminationist, genocidal rhetoric and totally irresponsible and dangerous, if empty, nuclear threats throughout the course of this terrible war. Combined with Biden’s conspicuous failure to attend the Summit’s final dinner for heads of state, it was not a good look.

Biden’s speech in Vilnius after the meetings had concluded and his subsequent stop in Helsinki allowed him to take a victory lap and proclaim the summit’s success and NATO’s solidarity. In truth, the language in the communique on Ukraine’s future association with NATO was not as strong as it should have been but, in combination with some of the undertakings to provide long-term bilateral assistance to Ukraine that Washington spear-headed, it was not as bad as Ukrainians might have feared.

There will be future opportunities for NATO foreign and defense ministers to provide additional assistance and clear the path to eventual NATO membership for Ukraine, perhaps leading to a formal offer at next year’s 75th Anniversary summit in Washington. But Biden’s performance, despite some real achievements, was much less than his promised return of America to the head of the table. Sadly there was much more followership than leadership on display in Vilnius.

Eric S. Edelman
Eric S. Edelman is Counselor at the Center for Strategic and Budgetary Assessments and was Under Secretary of Defense for Policy, 2005-2009.

Turkey and the Gulf states: A complicated relationship

0

21 hours ago

The Turkish president is set to visit the United Arab Emirates, Saudi Arabia and Qatar. The four nations have gone from unhappy antagonists to, more recently, allies. How did they get there?

Up until about two years ago, Turkish President Erdogan (right) and Saudi Crown Prince Mohammed bin Salman were not so friendlyImage: Burhan Ozbilici/AP/picture alliance

Géopolitique. L’Arctique ou les Arctiques ?

0

Par Thierry GARCIN, le 5 juin 2021

Thierry Garcin, docteur en science politique (Sorbonne) et habilité à diriger des recherches, est chercheur associé à l’Université de Paris (École doctorale) et professeur invité à l’université Sorbonne Abou-Dhabi. Il a enseigné à la Sorbonne, à la Sorbonne nouvelle, aux universités de Marne-la-Vallée et de Reims Champagne-Ardenne, à Sciences-Po Paris et à l’Institut international d’administration publique (IIAP). Ancien auditeur à l’Institut des hautes études de défense nationale (IHEDN), ancien enseignant à l’École de guerre, conférencier à l’École nationale d’administration (ENA) et maître de conférences à HEC, il a été producteur à Radio-France (responsable de l’émission quotidienne « Les Enjeux internationaux », France-Culture, de 1984 à 2017). Membre du Conseil scientifique du Diploweb.com Il vient de publier la deuxième édition de de « Géopolitique de l’Arctique », éd. Economica.

Sous le double effet de l’internationalisation et de la régionalisation, l’Arctique mérite désormais une approche multiscalaire par sous-régions, lesquelles n’obéissent pas aux mêmes logiques de développement. Il est donc dans l’ordre des choses que la coopération à la carte y soit privilégiée. Bref, on peut déjà parler des Arctiques dans l’Arctique démontre brillamment Thierry Garcin. Celui-ci vient de publier la deuxième édition de « Géopolitique de l’Arctique  », éd. Economica. Trois cartes accompagnent cet article.

QUELLE que soit l’évolution du climat dans les décennies à venir, l’Arctique restera une région à part, ne fût-ce que pour des raisons géographiques : le froid, l’éloignement, la nuit, l’existence d’une banquise hivernale, une nature hostile à l’homme, une faune spécifique, etc. Prendre cette partie de la Terre comme un tout se justifie pleinement, au point que l’Arctique s’insère peu à peu dans les relations internationales classiques [1]. De fait, les politiques de puissance s’y exercent, les cinq États riverains (Canada, Danemark via le Groenland, États-Unis via l’Alaska, Norvège via le Svalbard, Russie) sont des acteurs géopolitiques de première grandeur. Par souci de simplification, l’Arctique concernera ici l’espace essentiellement situé au nord du cercle polaire, tandis que les dossiers stratégiques (défense) ne seront pas traités en tant que tel.

Mais, à mesure qu’il s’internationalise, l’Arctique se subdivise. Raison pour laquelle, et pour les besoins de la démonstration, on insistera sur les spécificités de chaque État, de chaque sous-région, de chaque approche thématique, quand bien même une étude transversale demeurerait indispensable [2]. D’ailleurs, l’expansion en cours des techniques d’information et de communication (bientôt amplifiée par les réseaux de câbles sous-marins) et l’augmentation attendue des échanges économiques n’uniformiseront pas l’Arctique, dont quantité de caractéristiques sont à la fois remarquables et pérennes. Bref, « les Arctiques » [3] sont de plus en plus présents sur la scène internationale.

Carte n° 1 : L’Arctique vu du pôle Nord et les cinq pays riverains (soulignés)
Cliquer sur la vignette pour agrandir la carte. Conception et réalisation : Thierry Garcin. NB : pas d’échelle
Garcin/Diploweb.com

Certes, des similitudes évidentes…

La seule façon commode d’étudier le monde arctique est de le surplomber, c’est-à-dire de le regarder à la verticale du pôle Nord (voir carte n° 1, projection azimutale [4]).

Certes, ainsi situé, on relève de grands facteurs d’unité, qui perdureront. Entre autres, le réchauffement climatique ; la fonte de la banquise estivale et du pergélisol (sol gelé en permanence) ; l’exploitation plus ou moins heureuse des routes maritimes (les deux passages du Nord-Ouest canadien et du Nord russe, outre la future route transpolaire estivale) ; le recours à la Commission des limites du plateau continental (ONU), même si elle n’émet que des recommandations ; le rôle du Code polaire, exigeant des navires et de leurs équipages des qualifications propres au-dessus du 60° de latitude ; l’absence de réelle végétation (toundra) ; les menaces qui pèsent sur une faune particulière (ours, poissons, oiseaux…) ; l’interdiction de pêcher au pôle Nord, protégeant une zone de 2,8 millions km² (moratoire de 2017) [5] ; la proximité avec de grands centres économiques, car des villes peuplées entourent l’Arctique, alors que l’Antarctique (dépourvu d’ailleurs de populations autochtones) est particulièrement loin des agglomérations.

Surtout, pour tous, la notion clé de sécurité restera essentielle, car vitale. Sécurité terrestre tout autant que maritime, les deux étant liées. En cas d’avaries de bâtiment, de naufrages, de désastres écologiques (marées noires…), etc., les secours viendront de très loin, seront lents, mal adaptés et en grande partie militaires. Par exemple, les précieux hélicoptères, qu’il faudra acheminer le moment venu, sont rares, ont une autonomie limitée et une allonge réduite. Les vaillants remorqueurs dépendent par définition de leurs ports d’attache, fréquemment très distants, et ne se caractérisent pas par leur vélocité. D’ailleurs, pour tous, civils et militaires, travailler dans le froid extrême et dans la nuit, tout en affrontant des éléments déchaînés, reste profondément aléatoire, malgré les prouesses techniques et le courage des hommes. En 2019, un bateau de croisière (1 300 passagers), le Viking Sky, totalement à la dérive durant une tempête, a failli se jeter de peu sur les rochers de la côte norvégienne, plus de quatre cents personnes devant être hélitreuillées (individuellement ou par deux) dans des conditions épouvantables : les images sont édifiantes. On a frôlé la catastrophe de justesse. Bien sûr, on peut affirmer que la coopération internationale sera au rendez-vous, la solidarité entre gens de mer étant proverbiale, ajoutée à l’hospitalité propre aux habitants des milieux extrêmes (forêts vierges, haute montagne, déserts…).

Deux initiatives positives sont aussi à relever. D’une part, Moscou et Washington ont poussé en 2018 à l’adoption par l’Organisation maritime internationale (OMI) d’un règlement établissant « six routes à double sens de circulation et six zones de prudence dans la mer de Béring et le détroit de Béring, au large de la côte de la péninsule Tchoukotka et de l’Alaska », ajoutées à des zones à éviter. D’autre part, devrait être mis en place à partir de 2021 un réseau de centres de recherche et de sauvetage dans le passage du Nord, avec 16 bateaux de plusieurs types prévus (coût attendu de 434 millions d’euros) (voir carte n° 2). Enfin, les litiges frontaliers, terrestres et maritimes, paraissent solubles dans la négociation.

Carte n° 2 : L’Arctique russe
Cliquer sur la vignette pour agrandir la carte. Conception et réalisation : Thierry Garcin. NB : pas d’échelle
Garcin/Diploweb.com

Observons à ce stade que dans son environnement propre voire à ses abords, la Russie est le pays le mieux équipé, même si ses côtes arctiques s’étendent sur 14 000 km environ (les chiffres varient d’une source à l’autre). La militarisation ou la remilitarisation de bases russes est dénoncée, souvent avec grandiloquence : ces installations seront pourtant fort utiles, par les moyens dont elles disposent, en cas de situations civiles dramatiques. Ce qui n’est pas du tout le cas de la base américaine de Thulé au Groenland (très isolée) ni des méritoires mais très faibles dispositifs militaires canadiens au nord du cercle polaire (équipements, ports, Rangers…). Quant au réseau des radars et équipements d’alerte avancée américains dans le Grand Nord canadien (« North American Aerospace Defense Command », NORAD), ils ne seront d’aucune aide, tout comme les missiles antimissiles américains situés en Alaska (voir carte n° 3). Seuls, les drones (notamment, ceux à haute altitude et à long rayon d’action) seraient d’une grande utilité dans cette si vaste région, mais ils ne sont pour l’heure que l’apanage des États-Unis [6]. Heureusement, les satellites extra-atmosphériques pallient en partie cette absence cruelle de moyens d’observation mobiles et rapidement disponibles.

Carte n° 3 : L’Arctique canadien
Cliquer sur la vignette pour agrandir la carte. Conception et réalisation : Thierry Garcin. NB : pas d’échelle
Garcin/Diploweb.com

En un mot, la « recherche et sauvetage » (« Search and Rescue »), par nécessité, est puissamment fédératrice : le Conseil arctique a adopté en 2011 un accord en ce sens (de même en 2013 pour la lutte contre la pollution et en 2017 pour la coopération scientifique et technique [7]). Les grandes tendances convergentes en Arctique sont donc renforcées par les intérêts bien compris des cinq pays riverains [8] et par les organisations économiques régionales [9].

… mais, des réalités géographiques disparates

En effet, toute approche globale a ses limites, d’autant plus que l’Arctique se diversifie grandement.

Des natures différentes

On remarquera d’abord que, si le cercle polaire est une délimitation commode de l’espace arctique (à cette latitude, il y a au moins un jour de l’année sans soleil et un autre sans nuit) [10], l’Arctique peut descendre largement en-dessous de cette ligne (Canada, Russie), tandis que l’archipel norvégien du Svalbard et le sud du Groenland profitent d’un climat moins sévère. Faune et flore supposent donc des capacités d’adaptation différentes, de surcroît dépendantes du réchauffement climatique depuis quelques décennies. Ajoutons que, même pour les peuples autochtones, l’identité arctique est perçue, vécue et transmise d’une manière non-homogène. Leur diversité est patente : rapport au territoire, organisation sociale, coutumes, langues, dialogue avec le pouvoir central, degré d’association aux richesses et aux destinées de la région, etc. Un éleveur de rennes n’est pas un chasseur de phoques. Quant à la banquise elle-même, elle fond différemment en été d’une sous-région à l’autre, se rétractant au nord du Svalbard et de la Russie, mais pouvant coller aux terres au nord du Groenland et dans l’ouest de l’archipel canadien.

Sur le plan maritime, ce ne sont pas non plus les mêmes logiques à l’œuvre. La Russie regarde les océans Arctique et Pacifique, tout comme les États-Unis en Alaska. Le Danemark et la Norvège regardent seulement les océans Arctique et Atlantique. Seul, le Canada est baigné par les trois océans, Arctique, Pacifique et Atlantique. Et quant au rapport aux régions subarctiques, il n’est pas le même : la question ne se pose pas géographiquement pour les États-Unis en Alaska ni pour le Danemark au Groenland, alors qu’il est fondamental pour la Russie et le Canada [11]. Le cas norvégien dispose bien d’une sous-région péri-arctique au nord de son territoire continental (du cap Nord aux îles Lofoten), mais sans continuité terrestre avec le Svalbard (mer de Norvège).

L’Arctique russe dynamique, l’Arctique canadien isolé

À ce sujet, on peut dresser une rapide et sommaire comparaison entre les deux grands pays arctiques, la Russie et le Canada, qui prouvera que la Russie est incomparable en Arctique et qu’elle conservera ce statut dans les prochaines décennies : les quatre autres pays riverains ne jouent pas dans la même cour.

Certes, Russie et Canada se ressemblent, dans la mesure où l’Arctique leur est une frontière intérieure naturelle, espace d’une grande superficie, très difficilement jointif entre l’est et l’ouest. L’archipel arctique canadien occupe 1,4 million de km². L’immensité sibérienne, un peu au nord et largement au sud du cercle polaire s’étale sur 12,5 millions de km². Au point que les Russes ont toujours nourri un complexe obsidional justifié, de tout temps encerclés par le froid, la glace, la nuit et l’immensité des territoires. En effet, ils ne peuvent aisément gagner la haute mer et rejoindre la profondeur stratégique des grands océans : sur le versant occidental et méridional, mer Baltique et mer Noire semi-fermées, mer Méditerranée semi-fermée jusqu’au percement du canal de Suez (1869) ; sur le versant oriental, mer d’Okhotsk entravée et dépendante des détroits japonais (Tsushima, Tsugaru et La Pérouse dit Soya), contrôlés par l’empire japonais puis par les Américains. Les trois seules sorties russes permanentes sont donc Mourmansk vers l’Atlantique, Petropavlovsk (latitude de Brême et… à 2 300 km du détroit de Béring) et Vladivostok (latitude de Biarritz) vers le Pacifique. Quant au Canada, tout mouvement de bascule maritime de l’ouest vers l’est et réciproquement constituerait un tour de force. Le passage du Nord-Ouest n’a été franchi pour la première fois qu’en 1906 (par le Norvégien Roald Amundsen), au terme d’un périple de trois ans. Dernier point commun : Moscou et Ottawa affichent des revendications symétriques sur la région du pôle Nord lui-même.

Toutefois, la liste des ressemblances point à point est vite close.

Les deux passages, du Nord (russe), du Nord-Ouest (canadien)

D’abord, l’Arctique canadien est composé d’un puzzle triangulaire de terres glacées, entourées de chenaux eux-mêmes généralement glacés (35 500 îles !), alors que l’Arctique russe se présente comme un littoral gelé les trois quarts de l’année, linéaire à sa façon et dépendant d’une navigation délicate le reste du temps. De fait, celle-ci reste très difficile dans sa partie orientale (« Route maritime du Nord »), vers le détroit de Béring : l’escorte d’un puissant brise-glace russe à propulsion nucléaire est souvent requise. D’ailleurs, elle laisse passer peu de navires (« trafic en transit », directement de l’océan Atlantique à l’océan Pacifique, et réciproquement [12]). Sur la Route maritime du Nord, avaient été échangés deux millions de tonnes en 2010, 18 millions en 2018, environ 30 millions selon les sources en 2020. Soit, un décuplement des cargaisons dans la seule décennie 2010, les chiffres partant de presque rien, il est vrai.

Néanmoins, le « trafic de destination », lui, touchant des ports au cours du voyage (surtout en provenance et à destination des ports arctiques russes centraux et orientaux, outre des ports européens et asiatiques) augmente sensiblement. En 2019, on comptait 2 694 voyages, effectués par 278 bateaux. Essentiellement des pétroliers, des méthaniers géants (gaz naturel liquéfié) à capacité brise-glace et des cargos (charbon, plomb, nickel, zinc et autres minerais), qui vont de la presqu’île de Yamal et de la vaste péninsule de Taïmyr (400 000 km²) vers les pays asiatiques [13]. Dans un premier temps, avant de modérer leurs prévisions, les autorités fédérales avaient souhaité atteindre 80 millions de tonnes d’ici 2024 (échéance repoussée depuis à 2030), cela pour l’ensemble du passage du Nord (de Mourmansk au détroit de Béring). Car, désormais, l’ensemble du passage du Nord et la Route maritime du Nord (de la mer de Kara au détroit de Béring) s’ouvrent à la circulation plus tôt et plus longtemps, compte tenu du réchauffement climatique.

Diversité des Arctiques, encore : l’Administration de la Route maritime du Nord n’établit pas moins de sept subdivisions dans les mers côtières [14]. On relèvera également que ce passage du Nord est longé par des îles souvent peu distantes de la côte (d’ouest en est : archipel François-Joseph, Nouvelle-Zemble, Terres du Nord, îles de la Nouvelle Sibérie, île Wrangel). Enfin, l’Arctique russe connaît de gigantesques incendies estivaux de plus en plus fréquents et contient une véritable « poubelle nucléaire » (sous-marins à quai en déshérence ou coulés – volontairement ou non -, et réacteurs au fond de la mer).

Au contraire, le passage canadien du Nord-Ouest, situé à la même latitude, n’est pas près de s’ouvrir à la grande circulation maritime : itinéraire particulièrement sinueux, navigation lente, courants traîtres, brouillard estival, glaces dérivantes, récifs, faible tirant d’eau, passages étroits, embâcles soudaines, débâcles dangereuses, éloignement de tout centre urbain et de tout moyen de secours, absence de brise-glaces, cartographie réputée lacunaire, etc. [15] Une marée noire serait une catastrophe majeure et durable. De fait, si l’on y a compté 33 transits en 2017 [16], il s’agissait souvent de bateaux de plaisance ou de petits tonnages. À juste titre, armateurs et assureurs regardent cette route comme une bizarrerie anti-ergonomique et financièrement contre-productive.

La Russie, acteur exceptionnel

Comme dans toutes ces terres inconnues, obscures, lointaines, souvent inatteignables, les explorations ont été discontinues et souvent itératives. Il y a de quoi. Les températures sont assassines pour le corps humain : il peut y faire -50° ou -60°. L’explorateur norvégien Fridtjof Nansen notait près du pôle : « Temps très froid : le 8 au soir, le thermomètre descend à -48°, le 11 à -50° et dans la soirée à -51,22 » (expédition du Fram, 1893-1896). Il en a été de même pour les Russes en Sibérie, front pionnier dès les XVe-XVIe siècles. Et, de nos jours, ni les hommes ni les infrastructures ni les métaux n’aiment le grand froid, tandis que les militaires savent que le général hiver préfère laisser l’ennemi s’enfoncer dans le froid extrême et les étendues désolées, qui constituent un bouclier naturel (Napoléon, Hitler).

Parallèlement, il ne faut jamais oublier que la Russie n’a été réunie avec elle-même, jusqu’à l’océan Pacifique, que tardivement.

Sur le plan géographique, la Sibérie en tant que telle est une représentation de l’esprit plus qu’une région à part entière. Ainsi la toundra arctique russe (15 % du territoire) descend-elle bien en dessous du cercle polaire. Le record absolu du froid en Arctique russe, performance peu enviée, est d’ailleurs détenu par la ville continentale de Verkhoïansk (latitude approximative du cercle polaire) : -67,8° en 1892, laquelle en 2019-2020 a connu entre l’été et l’hiver un écart de température de 95° (+38°, -57°) [17]. Reconnaissons donc que la Sibérie reste une béance intérieure complexe et, définitivement, un autre monde.

« La Sibérie est tout sauf homogène », relève Jean Radvanyi [18], d’autant plus que son sud est administrativement frontalier de la Mongolie et de la Chine. En fait, on dénombre traditionnellement trois Sibérie, de l’ouest à l’est. La plaine de la Sibérie occidentale (2,4 millions km²), entre les fleuves Ob et Ienisseï, jouxtant ou accueillant des ressources considérables en hydrocarbures (Yamal) ; le plateau de la Sibérie centrale, entre les fleuves Ienisseï et Lena (4,1 millions km²), où les rigueurs extrêmes de l’Arctique descendent en profondeur vers le sud du pays ; les montagnes de la Sibérie orientale enfin (6 millions de km², sommets entre 2 000 et 3 000 m, population réduite). Cette dernière est souvent associée à l’Extrême-Orient russe. De surcroît, celui-ci présente une double façade : monde arctique jusqu’au détroit de Béring (monts de l’Anadyr et monts de la Kolyma), monde pacifique vers Petropavlovsk (péninsule du Kamtchatka). De surcroît, la Sibérie et l’Extrême-Orient au-dessus du cercle polaire relèvent d’une région administrative (oblast), d’un territoire administratif (kraïs) et d’une république. Autant dire que la Sibérie est un immense ensemble (23 fois la France), subdivisé de multiples façons.

Au reste, en face de l’Alaska, l’Extrême-Orient arctique russe est l’un des flancs les plus vulnérables de la Russie : des territoires vides, hormis quelques petites villes et des exploitations minières. Quant à la presqu’île du Kamchatka (longue de 1 400 km), elle appartient à une autre réalité socio-économique (forêts). C’est cet Extrême-Orient, bicéphale sur le plan maritime (océan Arctique, océan Pacifique), qui est de plus en plus promu par l’administration présidentielle. Mais il s’agit beaucoup plus d’un vide géopolitique que d’une véritable sous-région. À juste titre, les autorités veulent y installer des infrastructures capables de contrer l’influence chinoise et des plaques tournantes maritimes (« hubs ») pour le transbordement entre navires arctiques et navires de haute mer.

Des arrière-pays russe et canadien non comparables

En effet, grâce à une extension du « Gulf Stream », la partie occidentale de la Russie (péninsule de Kola) jouit d’un climat moins rigoureux qu’ailleurs, même si le port voisin d’Arkhangelsk (situé pourtant à une latitude plus basse que Mourmansk) est pris par les glaces une partie de l’année. Citadelle (base de sous-marins nucléaires lanceurs d’engins), Mourmansk (288 000 habitants) est également un grand port de pêche et un grand port industriel (charbon…). C’est à la fois un solide tremplin océanique et une porte ouverte vers l’Atlantique (convois maritimes transatlantiques en provenance du Canada et des États-Unis, durant la Seconde Guerre mondiale). De surcroît, cet Arctique occidental russe profite de réseaux de communication convenables (fleuves, voies ferrées, routes, aéroports, télécommunications…), même s’il est mal relié à la Finlande et à la Scandinavie. Le nord de la Norvège et de la Finlande, toutes deux frontalières, est dépourvu de trains (ce qui n’est pas le cas de la Suède, bien équipée). On remarquera d’ailleurs que cette région arctique russe bénéficie d’un arrière-pays aux connexions complexes mais multiples [19] et à la population nombreuse. Rappelons que les Russes résident dans l’ouest du pays : 80 % de la population n’occupe que 25 % du territoire.

En comparaison, la Sibérie est quasi vide, sinon le long de puissants, structurants et très longs fleuves, qui coulent du sud au nord [20] : Ob (3 600 km ou 5 400 km avec son affluent, l’Irtych), Ienisseï (3 500 km) et Lena (4 400 km). Les trois fleuves sont navigables en tout ou en partie à la bonne saison, avantage notable.

La Russie possède donc des atouts dont ne bénéficient pas les autres riverains : un projet (« Arctic 2035 »), une administration centralisée, un organisme dédié à la Route maritime du Nord (Sevmorput), l’obligation gouvernementale que les navires arctiques russes soient construits en Russie sauf exception, une flotte de brise-glaces à propulsion nucléaire (puissance, autonomie…) dont l’un est confié à l’armée [21], la première d’une série de barges supportant de petites centrales nucléaires (installée à Pevek, Extrême-Orient arctique) [22].

En regard, au Canada, Churchill (latitude approximative de Stockholm, moins de 1 000 habitants) est le seul port arctique en eau profonde du Canada, encastré au fond de la baie d’Hudson [23]. Au moins dispose-t-il d’une gare (la seule voie ferroviaire arctique canadienne), le reliant au sud-ouest du Manitoba (Le Pas, 5 500 habitants) et lui permettant d’exporter des grains ; également, d’un aéroport, aux liaisons certes peu nombreuses (surtout, vers la capitale de la province, Winnipeg). Encore faut-il préciser que le port a été fermé de 2016 à 2019, outre que la voie ferrée a été condamnée par des inondations. L’arrière-pays lui, est pour ainsi dire vide d’hommes [24], constellé de lacs, parsemé de forêts (solution de continuité permanente, compliquant tout déplacement), même s’il profite de barrages hydro-électriques dans sa partie sud-est (surtout, la péninsule péri-arctique du Labrador dans le Grand Nord du Québec, outre Terre-Neuve) [25].

De nouvelles perspectives

L’Arctique restera essentiellement un monde maritime, où les rapports de force géopolitiques (donc terrestres) seront à l’œuvre, entre coopération, compétition et rivalité. De ce côté-là, rien de nouveau sous le soleil, l’approche irénique n’étant pas de mise et restant géopolitiquement hémiplégique. Certes, nul ne peut prévoir les évolutions à long terme des régimes russes et chinois. Cependant, quelques tendances lourdes persisteront dans les domaines politique et économique, tandis que de nouvelles interrogations apparaissent déjà.

Politiquement, le G-5 (les cinq riverains) gardera sa prééminence, ne souhaitant pas voir son influence ou sa puissance érodée : le Conseil arctique (les Cinq plus la Finlande, l’Islande et la Suède, outre des organisations communautaires et des observateurs permanents) restera utile et innovant mais non contraignant. Ni Washington ni Moscou n’ont intérêt à le renforcer. De toute façon, il n’y a pas d’organisations régionales dans l’Arctique nord-américain [26] ni dans l’Arctique extrême-oriental. L’influence de certaines organisations de peuples autochtones sur les opinions publiques et sur les États reste difficile à prévoir. En revanche, l’indépendance programmée du Groenland modifiera le paysage. Le moment venu, ce macro-État géographiquement deviendra-t-il un micro-État politiquement, fragilisé par le clientélisme chinois et les pressions d’États-Unis impériaux et impérieux ? Sera-t-il même « islandisé » par Washington ?

Économiquement, si le gaz est de plus en plus prisé, quel sort réservera-t-on au pétrole, maudit quand il est transporté par bateau (États-Unis, Norvège, Russie) ? Quant aux ressources minières, elles sont très inégalement distribuées par la nature : fort mal connues au Groenland, résiduelles au Svalbard, significatives en Alaska, importantes au Canada, considérables en Russie. Les réserves des terres rares, si prisées, ne sont pas encore clairement inventoriées. L’hydroélectricité au Canada subarctique et en Norvège (95 % de l’électricité) demeurera favorisée. Le tourisme, notamment de croisière au Groenland et au Svalbard voire en Russie (à bord de brise-glaces), ne concernera pas la Sibérie orientale ou la Russie de l’océan Pacifique et restera sujet aux avaries, échouages, accidents, etc. [27], sans parler des conséquences commerciales des épidémies et pandémies (coronavirus). La mise en valeur de l’arc russe qui va de la Sibérie orientale à la Russie du Pacifique sera certainement l’un des dossiers les plus intéressants à étudier (le Japon avait déjà proposé ses services, en vain, dans les années 1960 et 1990). Le projet chinois de « Route de la soie polaire », annoncé en 2016-2017 et l’une des trois branches maritimes (avec l’axe océan Indien-Méditerranée et l’axe Chine-Pacifique Sud jusqu’à l’Amérique du Sud), devra subir l’épreuve des faits. Les câbles en Arctique (fibre optique) ouvriront une nouvelle ère, objet de rivalité tout autant que de coopération. L’ouverture à terme de la route transpolaire estivale ne pourra que majorer le rôle de la Norvège, passage obligé pour les navires, et celui du détroit de Béring, où les Américains et les Russes auront sans doute intérêt à s’entendre, pour contrer les ambitions de la Chine (tous deux, parmi les cinq riverains, sont membres permanents du Conseil de sécurité de l’ONU). Cette nouvelle Méditerranée, mer entre les terres devenue interocéanique, réduira mécaniquement le trafic du passage du Nord russe et attirera beaucoup de convoitises. Plus tard, voir des brise-glaces nucléaires et des SNLE chinois dans ce nouveau bassin, n’aura rien de surprenant [28].

*

Ainsi, sous le double effet de l’internationalisation et de la régionalisation, l’Arctique mérite désormais une approche multiscalaire par sous-régions, lesquelles n’obéissent pas aux mêmes logiques de développement. Il est donc dans l’ordre des choses que la coopération à la carte y soit privilégiée. Bref, on peut déjà parler des Arctiques dans l’Arctique.

Copyright Juin 2020-Garcin/Diploweb.com


Plus

. Thierry Garcin, «  Géopolitique de l’Arctique  », 2e éd., Paris, Economica, 2021, 256 p. Sur Amazon

L’Arctique est devenu un véritable enjeu des relations internationales. C’est un théâtre qui s’ouvre et un nouvel espace de convoitise. Mais c’est aussi un monde complexe, que la grande presse a beaucoup simplifié. Raison de plus pour identifier les grands dossiers et évaluer les logiques de puissance à l’œuvre, à moyen et à long termes.

Dix chapitres, clairement subdivisés, identifient les questions clés. Vingt-trois encadrés précisent des points essentiels. Un cahier en couleurs central de seize cartes familiarise le lecteur avec cette nouvelle problématique.

L’auteur : Thierry Garcin, docteur en science politique (Sorbonne) et habilité à diriger des recherches, est chercheur associé à l’Université de Paris (École doctorale) et professeur invité à l’université Sorbonne Abou-Dhabi. Il a enseigné à la Sorbonne, à la Sorbonne nouvelle, aux universités de Marne-la-Vallée et de Reims Champagne-Ardenne, à Sciences-Po Paris et à l’Institut international d’administration publique (IIAP).

Ancien auditeur à l’Institut des hautes études de défense nationale (IHEDN), ancien enseignant à l’École de guerre, conférencier à l’École nationale d’administration (ENA) et maître de conférences à HEC, il a été producteur à Radio-France (responsable de l’émission quotidienne « Les Enjeux internationaux », France-Culture, de 1984 à 2017).

Voir sur Amazon Thierry Garcin, «  Géopolitique de l’Arctique  », 2e éd., Paris, Economica, 2021, 256 p.

diploweb.com

Γάτος Αγκύρας και χαζοχαρούμενα ποντικάκια Αθηνών

0

Του Νικηφόρου Βαρονέτου

16/07/2023  

Ο τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν αποδείχτηκε, για μια ακόμη φορά, «γάτος» και μάλιστα Αγκύρας. Μετά την πρόσφατη επανεκλογή του, έπαιξε με όλους, Αμερικανούς, Ευρωπαίους και Έλληνες σαν να ήταν ποντικάκια και στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους της Λιθουανίας τα πήρε όλα. Αργότερα θα επανέλθει δριμύτερος. Τώρα θα τον φοβούνται περισσότερο.

Εξευτέλισε τη Σουηδία την οποία ανάγκασε να αλλάξει τη νομοθεσία της σχετικά με όσους ο ίδιος θεωρεί τρομοκράτες. Επίσης, ανάγκασε τους Σουηδούς να του υποσχεθούν συνεργασία στην παραγωγή οπλικών συστημάτων και συμπαράσταση στα αιτήματά του προς την Ε.Ε. Η Σουηδία ήταν ένα πρόσχημα γιατί δε διαδραματίζει κανένα ρόλο στις στρατηγικές επιδιώξεις της Τουρκίας, αλλά, χρησιμοποιήθηκε, καθυστερώντας την ένταξή της στο ΝΑΤΟ για ένα χρόνο, για να αναβαθμιστεί το γεωπολιτικό status της Άγκυρας,

Οι Αμερικανοί από την πρεμούρα τους για την ενίσχυση του ΝΑΤΟ, με ένα ακόμη μέλος, θεωρούν ότι, ως ανταμοιβή, οφείλουν να δώσουν στην τουρκική αεροπορία 40 υπερσύγχρονα F-16 καθώς και τα kit αναβάθμισης για 80 παλαιότερα. Σύνολο 120 F-16V. Εναντίον ποιού θα χρησιμοποιηθούν μελλοντικά όλα αυτά τα μαχητικά; Η Ελλάδα, όταν ολοκληρωθεί ο εκσυγχρονισμός τους, θα διαθέτει 83 F-16V.

Η κυβέρνηση Μπάϊντεν ξέχασε τις κυρώσεις του νόμου CAATSA που είχαν επιβληθεί για την αγορά των ρωσικών S-400 και τις επιθέσεις κατά των Κούρδων στη Συρία και είχαν οδηγήσει στον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35. Ίσως γιατί όλα αυτά είχαν γίνει επί του «ακροδεξιού» Τράμπ.

Οι Ευρωπαίοι, χαζοχαρούμενοι ως συνήθως, υποδέχτηκαν με μεγάλη ανακούφιση την άρση του τουρκικού βέτο για τη Σουηδία και υποσχέθηκαν να μην αφήσουν τον Ερντογάν με το παράπονο ότι η ενταξιακή πορεία της Άγκυρας στην Ε.Ε. έχει «παγώσει» από το 2016. Βέβαια η Τουρκία δε θα ενταχθεί στην Ε.Ε. Αυτό, ούτε η ίδια το θέλει, ούτε οι μεγάλες χώρες της Ευρώπης. Γιατί σε μια τέτοια περίπτωση η Τουρκία θα ήταν η μεγαλύτερη χώρα της Ε.Ε. (σε έκταση και πληθυσμό). Σύντομα θα περνάγαμε από τη γερμανική στην τουρκική Ευρώπη.

Αλλά, ο «γάτος Αγκύρας» έχει άλλους στόχους. Θέλει από τις Βρυξέλλες την αναβάθμιση της τελωνειακής συμφωνίας και κατάργηση της βίζας για τους τούρκους πολίτες στη ζώνη Σένγκεν. Θέλει απτό οικονομικό όφελος. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ έσπευσε να δηλώσει ότι θα εργαστεί αποφασιστικά προς αυτήν την κατεύθυνση. Ελλάδα και Κυπριακή Δημοκρατία θα δεχθούν πιέσεις για να μην προβάλλουν αντιρρήσεις, αλλά veto, ως συνήθως δε θα τολμήσουν να θέσουν.

Στην Αθήνα, Κυβέρνηση, συστημικοί αναλυτές και δημοσιογράφοι έστησαν γιορτινούς  χορούς. Άλλοι βλέπουν πόρτα, άλλοι παράθυρο και άλλοι φεγγίτη ευκαιρίας, για τη βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Κάποιοι μιλούν για κυβίστηση Ερντογάν, κάποιοι ότι «γλείφει εκεί που έφτυνε». Όλοι όμως ξεχνούν ότι, από τη φύση του, ο «γάτος Αγκύρας» αλλάζει τις τακτικές του, αλλά, ποτέ τη στρατηγική του.

Η προβαλλόμενη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, μετά τη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν, απενοχοποιεί την Τουρκία και «αδειάζει» τον Ρόμπερτ Μενέντεζ και τους άλλους γερουσιαστές και βουλευτές στο Κογκρέσο των ΗΠΑ που, με τη στήριξη της ελληνικής ομογένειας, επιχειρούσαν να αποτρέψουν την ενίσχυση της τουρκικής στρατιωτικής μηχανής.

Τώρα η ελληνική πλευρά διαβεβαιώνει άπαντες ότι έχουν σταματήσει οι προκλήσεις της Τουρκίας επί του πεδίου και οι δύο χώρες βρίσκονται σε διάλογο για την επίλυση των διαφορών τους. Ο νέος υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης, σε κυριακάτικη συνέντευξή του, είπε: «Η συνέχιση του κλίματος ηρεμίας συνιστά από μόνη της κατάσταση αμοιβαία επωφελή, μια σπουδαία κατάκτηση»! Επίσης ανακοινώθηκε ότι θα πραγματοποιηθεί το Φθινόπωρο στη Θεσσαλονίκη το 4ο Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας. Τέτοιο συμβούλιο δεν έχει πραγματοποιήσει ποτέ η Ελλάδα με την Κυπριακή Δημοκρατία.

Όλα καλά λοιπόν, μόνο που η κυβέρνηση Μητσοτάκη και οι λοιποί χαζοχαρούμενοι ξέχασαν μερικά βασικά:

  1. Η απειλή πολέμου (casus belli) παραμένει από το 1995 αν η Ελλάδα τολμήσει να επεκτείνει τα χωρικά ύδατά της πέραν των 6 ν.μ. όπως δικαιούται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Ο εκβιασμός αυτός αποδίδει μέχρι σήμερα.
  2. Ο τουρκικός στρατός εξακολουθεί, επί 49 χρόνια, να κατέχει το 37,5% του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, χώρας – μέλους της Ε.Ε. Η Κύπρος μπορεί πλέον να μην «κείται μακράν», αλλά, έχει αφεθεί μόνη να αντιμετωπίσει την τουρκική ισχύ.
  3. Το τουρκικό αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» περιλαμβάνει το μισό Αιγαίο, ανατολικά του 25ου Μεσημβρινού και όλη την Αν. Μεσόγειο νοτίως της Κρήτης, Κάσου, Καρπάθου, Ρόδου και Καστελόριζου. Επιβεβαίωση αυτού αποτελεί το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
  4. Η Τουρκία ισχυρίζεται ότι, λόγω ειδικών συνθηκών, όλα τα νησιά (μικρά ή μεγάλα) δεν έχουν καμιά επήρεια σε ΑΟΖ παρά μόνο στα τωρινά χωρικά ύδατα 6 ν.μ., σε πλήρη αντίθεση των προβλέψεων του Δικαίου της Θάλασσας.
  5. Η Τουρκία απαιτεί την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αν. Αιγαίου και της Δωδεκανήσου, για να πραγματοποιήσει μια ασφαλή αποβίβαση (όχι απόβαση) όταν το αποφασίσει.
  6. Για την Άγκυρα η μουσουλμανική μειονότητα της Δ. Θράκης είναι τουρκική και υπό την προστασία του προξενείου Κομοτηνής.

Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει μια και μόνη διαφορά με την Τουρκία, αλλά πολλές. Είναι τεράστιο λάθος που η ελληνική πλευρά αναφέρεται σε οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας – ΑΟΖ, γιατί τότε η Τουρκία μπορεί να ζητήσει την οριοθέτηση μόνο υφαλοκρηπίδας, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι τα νησιά του Αν. Αιγαίου κάθονται πάνω στην υφαλοκρηπίδα της Ανατολίας. Αντίθετα η ΑΟΖ περιλαμβάνει την υφαλοκρηπίδα και τα θαλάσσια ύδατα πάνω από αυτήν. ΑΟΖ οριοθέτησε η Ελλάδα με την Ιταλία και μερική με την Αίγυπτο. Αυτή η ανοησία για οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας πρέπει να τελειώνει.

Μιλώντας προς τους δημοσιογράφους στο Βίλνιους, μετά τη συνάντησή του με τον Ερντογάν, ο Κ. Μητσοτάκης είπε μεταξύ άλλων ότι «η προμήθεια από την Τουρκία των μαχητικών F-16 αφορά την Ελλάδα μόνο έμμεσα»! Αλήθεια; Η ισχυροποίηση, δηλαδή, της τουρκικής απειλής δεν μας αφορά άμεσα; Καημένε Μενέντεζ ποιούς βρήκες να στηρίξεις!

Στην Αθήνα, η υπόγεια προπαγάνδα καθησυχάζει τον κόσμο με το επιχείρημα: «Ας πάρουν οι Τούρκοι τα F-16, εμάς θα μας πουλήσουν οι Αμερικανοί τα ανώτερα F-35 και έτσι θα έχουμε, μελλοντικά, υπεροπλία». Μόνο που υπάρχει μια βασική διαφορά. Σε αντίθεση με τα F-16 το λογισμικό των F-35 ελέγχεται καθημερινά από την κατασκευάστρια εταιρεία Lockheed-Martin. Απ’ όσες χώρες προμηθεύτηκαν F-35 μόνο το προνοητικό Ισραήλ εγκατέστησε δικό του ανεξάρτητο λογισμικό. Κατά συνέπεια τα F-35 θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής μόνο αν αυτό το θέλουν και οι Αμερικανοί.

Με τα F-16 η Τουρκία κερδίζει χρόνο. Η πολεμική βιομηχανία της αναπτύσσεται ραγδαία. Δεν είναι μόνο τα πυραυλικά συστήματα και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ήδη έχει δρομολογήσει και την κατασκευή δικού της μαχητικού.

Μιλώντας, μετά την επιστροφή του από τη Λιθουανία, σε τηλεοπτικό σταθμό της Αθήνας ο Κ. Μητσοτάκης, αναφερόμενος στην οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών μέσω Χάγης, είπε μεταξύ άλλων: «Οποιαδήποτε συμφωνία αυτού του τύπου μπορεί να συνεπάγεται κάποιες υποχωρήσεις από κάποιες θέσεις που μπορεί να αποτελούν την αφετηρία της διαπραγμάτευσης». Τι θέλει να μας πει ο ποιητής; Για ποιο πράγμα ακριβώς θέλει να προετοιμάσει τους Έλληνες ο κ. Μητσοτάκης;

Το βέβαιο είναι ότι ο «γάτος Αγκύρας» γλείφεται βλέποντας τα «χαζοχαρούμενα ποντικάκια» των Αθηνών να θεωρούν ότι μπορούν να γίνουν οι καλύτεροι φίλοι του.

Πηγή : www.ellinikiantistasi.gr

Κ. Κυριακόπουλος: Κρεσέντο ανευθυνότητας και επικίνδυνης ψευδολογίας – Η Τουρκία αποσπά ρόλο διακριτό και η Ελλάδα βγάζει στο σφυρί τα ιμάτιά της

0

του Κ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Όπως κάθε φορά, έτσι ΚΑΙ αυτήν την φορά, οι γνωστοί περιφερόμενοι αναλυτές, διάφοροι κατ’ επάγγελμα στρατηγιστές αλλά και λοιποί δημοσιολογούντες, τους οποίους το μιντιακό κατεστημένο επιμένει να υπερπροβάλει ως «έγκριτους» και να τους διασφαλίζει μια «προνομιακή» θέση στην διεργασία της κατευθυνόμενης διαμόρφωσης της συνείδησης των πολιτών, θεωρούν ότι μπορούν να παίξουν με την λογική και την νοημοσύνη μας, να αυτοσχεδιάσουν επαναδιατυπώνοντας αυθαίρετα τα κυρίαρχα συμπεράσματα που αφορούν στην σύνοδο κορυφής του Βίλνιους και κυρίως να μετονομάσουν το κρέας σε ψάρι, στην προσπάθειά τους να «αποτιμήσουν» τα αποτελέσματα των πρωθυπουργικών χειρισμών και να σταθμίσουν τα «καινούρια» δεδομένα που διαμορφώνονται στο ρευστό περιβάλλον των Ελληνοτουρκικών σχέσεων. Απέναντι σε όλους αυτούς και κυρίως απέναντι στους Έλληνες πολίτες, θέλουμε να είμαστε ξεκάθαροι…

Βεβαίως και ήταν ορόσημο για τα Νατοϊκά δρώμενα η σύνοδος κορυφής στο Βίλνιους, για πολύ σαφείς και εντελώς συγκεκριμένους λόγους…

Πρώτον διότι επαναβεβαίωσε, την Αμερικανική ηγεμονία στο περιβάλλον της Ατλαντικής συμμαχίας, γεγονός που οφείλεται πρωτίστως στην παθητική αποδοχή αυτού του status, από το σύνολο των άβουλων κυβερνήσεων των χωρών μελών, με μοναδική ίσως εξαίρεση την Τουρκία, η οποία δείχνει αποφασισμένη να επιβάλει με την στάση της, έναν ρόλο διακριτό και να πειθαναγκάσει με την συμπεριφορά της, το σύνολο των «συμμάχων» της να της αναγνωρίσουν αυτόν τον ρόλο.

Δεύτερον διότι επισημοποίησε πως η στοχοποίηση της Ρωσίας θα είναι μακροχρόνια, αφού πλέον οι πάντες αντιλαμβάνονται πως ιστορικοί και άλλοι λόγοι καθιστούν εξαιρετικά επισφαλή κάθε προσπάθεια ενσωμάτωσής της, στην λογική της δυτικής Αρχιτεκτονικής μέσα από κατευθυνόμενες πολιτικές ανατροπές μηδέ της πολιτικής αποσταθεροποίησής της εξαιρουμένης.

Τρίτον διότι απέδειξε πως η διαδικασία της επανενεργοποίησης του μέχρι πρότινος «εγκεφαλικά νεκρού» ΝΑΤΟ, δεν είναι ευθύγραμμη και ανώδυνη, αλλά τείνει να εξελιχθεί σε μια σύνθετη εξίσωση διαχείρισης ανταγωνιστικών ισορροπιών με επίκεντρο το δίπολο ΗΠΑ – Τουρκία, σε μια σχέση που προϊόντος του χρόνου θα βαίνει επιδεινούμενη και θα συμπαρασύρει την Ατλαντική συμμαχία σε ευρύτερες ανατροπές.

Τέταρτον διότι ως προς το σκέλος των σχεδιασμών, η Σύνοδος του Βίλνιους επισφράγισε την διαδικασία της δομικής ανασύνταξης του ΝΑΤΟ και κυρίως έναν γενικευμένο επιχειρησιακό του ανασχεδιασμό στην βάση των νέων ισορροπιών, των διαφαινόμενων προσεταιρισμών και των καινούριων ανταγωνιστικών δεδομένων.

Τα «εργαλεία» που θα επιταχύνουν τις προσαρμογές της επόμενης μέρας, ούτως ώστε να υπηρετούνται πληρέστερα οι παραπάνω επιδιώξεις, οι πάντες συμφώνησαν – κατ’ απαίτηση των Αμερικανών – πως θα είναι:

  • Οι αυξημένες εξοπλιστικές δαπάνες…
  • Η ποιότητα των εξοπλισμών, με την ρητή δέσμευση όλων, ότι το 20% των δαπανών θα διατίθεται για την διασφάλιση βαρέος εξοπλισμού…
  • Η πλανητική επέκταση της «συμμαχίας», γεγονός που θα τροποποιήσει άρδην την ιδρυτική της φυσιογνωμία ως Ευρωατλαντικό σύμφωνο. Και φυσικά…
  • Η διεύρυνση της εξάρτησης της Ευρώπης και η ουσιαστική μετατροπή της σε άβουλη πολυδύναμη θεραπαινίδα των Αμερικανών.

Έτσι και χωρίς να είναι απαραίτητο να υπεισέλθουμε σε περισσότερες λεπτομέρειες αναφορικά με την Σύνοδο – ορόσημο, γίνεται αντιληπτό ότι…

Πρώτον: Η διευθέτηση των όποιων διμερών – ενδοσυμμαχικών προστριβών και αντιπαραθέσεων έχουν καταγραφεί κατά την περίοδο της «εγκεφαλικής ατονίας» του ΝΑΤΟ, προσαρμόζεται αναγκαστικά στο αυστηρό περιβάλλον αυτών των αποφάσεων και των συνακόλουθων σχεδιασμών. Και…

Δεύτερον: Η φυσιογνωμία των καινούριων προκλήσεων και ο συνδυασμός της διαχείρισης αυτών των προκλήσεων, με τον διακριτό ρόλο τον οποίο διεκδικεί και ουσιαστικά υφαρπάζει η Τουρκία από τους Αμερικανούς υπό τα αμήχανα βλέμματα των υπολοίπων «συμμάχων», προσδιορίζει εν πολλοίς και το πλαίσιο εντός του οποίου στριμώχνεται η άβουλη και πρόθυμη Ελληνική κυβέρνηση, να διαχειριστεί μια ευρεία, ανοικτή και σταθερά διευρυνόμενη ατζέντα «Ελληνοτουρκικών διαφορών» που αγγίζει πλέον κατ’ ομολογία του ιδίου του πρωθυπουργού, ζητήματα που άπτονται ακόμη και αυτής της Εθνικής μας κυριαρχίας.

Και ενώ τα πρώτα μηνύματα, τόσο από τις «διαρροές» που σχετίζονται με το περιεχόμενο των συνομιλιών κατά την συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής, όσο και από τις συνεντεύξεις που επιδιώκει και κυρίως από τις «ειδήσεις» που δίνει ο πρωθυπουργός της χώρας, είναι εξαιρετικά ανησυχητικά για όλα όσα πρόκειται να ακολουθήσουν, οι γνωστοί συστημικοί δημοσιολογούντες έχουν πιάσει ήδη δουλειά, «πουλώντας» γνώση, υψηλή ειδίκευση και φούμαρα στους αφελείς, για την «ήττα» την οποία υποτίθεται ότι υπέστη η Τουρκία και για τα πολλαπλά κέρδη τα οποία τρέχουν από τα πατζάκια της Ελλάδας, συντηρώντας έτσι μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση και έναν απαράδεκτο εφησυχασμό, την στιγμή που οι «Πρέσπες του Αιγαίου» προετοιμάζονται ταχύτατα και ο συνδυασμός τους με την αποκαθήλωση συγκεκριμένων πυλώνων κυριαρχίας στην Θράκη, καθιστά την Ελλάδα συνένοχη στο σταδιακό «ξήλωμα» του status Διεθνών Συνθηκών και στην ολοκληρωτική ανατροπή του περιφερειακού status από τα Βαλκάνια μέχρι το Γιβραλτάρ. Δείτε περισσότερα ΕΔΩ και ΕΔΩ…

Ποια είναι η αλήθεια…

Και τι οφείλουμε να αντιπαραθέσουμε σε αυτό το κρεσέντο ανευθυνότητας και επικίνδυνης ψευδολογίας που συνεχίζεται απερίσπαστο, την στιγμή που ο Έλληνας πρωθυπουργός ομολογεί ότι η πρόθεσή του είναι να θέσει επί τάπητος ακόμη και αδιαπραγμάτευτα ζητήματα Εθνικής κυριαρχίας, καθιστώντας έτσι εξαιρετικά ασαφή τα όρια ανάμεσα σε έναν υποτιθέμενο ρεαλισμό και σε μια πρακτική με αδιαμφισβήτητα χαρακτηριστικά Εθνικής μειοδοσίας.

  • Πρώτον: Καμία ήττα δεν υπέστη η Τουρκία στο Βίλνιους και η συνολική διαχείριση την οποία επέλεξε να ξεδιπλώσει ο Ερντογάν, δεν μπορεί πλέον να εκλαμβάνεται ούτε ως παραδοσιακό ανατολίτικο παζάρι προκειμένου να αποσπαστούν επιμέρους ωφελήματα «και βλέπουμε».

Αυτό που έκανε η Τουρκία στο Βίλνιους, ήταν να θυμίσει στους Αμερικανούς το αδιαμφισβήτητο ειδικό γεωστρατηγικό της βάρος και να διεκδικήσει έναν διακριτό ρόλο, σχετικά ισοδύναμο με αυτόν των Αμερικανών. Το έκανε γράφοντας στα παλαιότερα των υποδημάτων της το σύνολο των υπολοίπων Νατοϊκών εταίρων, ξεκαθαρίζοντας σε όλους ότι έχει ανεβάσει ψηλά τον πήχη, ότι συζητά σοβαρά μόνον με τους Αμερικανούς και ότι οι ισορροπίες στην αιχμάλωτη Δυτική Συμμαχία θα τελούν διαρκώς υπό την δική της αίρεση. Η Τουρκία στην Σύνοδο Κορυφής του Βίλνιους απέσπασε…

  • Καθεστώς ατιμωρησίας για την απείθαρχη και αυτονομημένη γεωστρατηγική της συμπεριφορά…
  • Ισχυρό πάτημα στο περιβάλλον του Αμερικανού προέδρου, ικανό να τον σπρώξει σε παραβιάσεις του πρωτόκολλου των συνεννοήσεων με τον Κογκρέσο, τουλάχιστον για την κάλυψη των άμεσων αναγκών της Τουρκίας σε F-16.
  • Απόλυτη παράλυση του Ευρωπαϊκού πόλου της Ατλαντικής Συμμαχίας, ο οποίος μετά τον ολοκληρωτικό του εξευτελισμό, δεν θα μπορεί να αρθρώσει ούτε καν κριτική τοποθέτηση για τους χειρισμούς των Τούρκων επιτελών, πολύ δε περισσότερο θα χρειαστεί να περάσουν χρόνια μέχρι να μπορέσει να ψιθυρίσει έστω και πάλι την λέξη «κυρώσεις».
  • Νέες δυνατότητες για περαιτέρω κλιμάκωση των εκβιασμών σε βάρος όλων και για κάθε κρίσιμο ζήτημα με το οποίο θα βρεθεί αντιμέτωπη στο μέλλον η Δυτική Συμμαχία.
  • Ενισχυμένη πριμοδότηση προκειμένου να κλιμακώσει τις επιθετικές της διεκδικήσεις σε βάρος της χώρας μας και πιθανότατα μη δημοσιοποιημένες υποσχέσεις των Αμερικανών, ότι η κατάληξη του νέου κύκλου της Ελληνοτουρκικής διαπραγμάτευσης, θα αποφέρει στην Τουρκία κρίσιμα γεωπολιτικά λάφυρα που θα εναρμονίζονται με τον αναβαθμισμένο και διακριτό ενδοσυμμαχικό της ρόλο.

Τα περίεργα τηλεφωνήματα (Μπλίνκεν και Austin) που προηγήθηκαν της συνάντησης κορυφής… Τα αδιευκρίνιστα αιτήματα που διατυπώθηκαν… Οι επίσης αδιευκρίνιστες υποσχέσεις που δόθηκαν… Οι μαρτυριάρηδες Τούρκοι Υπουργοί και φυσικά… Ο απροκάλυπτα πρόθυμος να διαμοιράσει ιμάτια Έλληνας πρωθυπουργός… Αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους μιας επικίνδυνης εξίσωσης για την επίλυση της οποίας η Ελλάδα θα κληθεί να καταβάλει υπολογίσιμο κόστος.

  • Δεύτερον: Κανένα κέρδος δεν διασφάλισε η Ελλάδα στο Βίλνιους, αφού η συνολική παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού, επιβεβαίωσε ότι η δεδομένη κατά την άφιξή της Ελλάς, «αναβαθμίστηκε» σε πρόθυμη και διατεθειμένη να κάνει τα πάντα και ως τέτοια φιγουράρησε στην τελετή λήξης. Η Ελλάδα στο Βίλνιους…

Δεν έθεσε ως προαπαιτούμενο τον αναβαθμισμένο γεωπολιτικό ρόλο της Κύπρου στο πλαίσιο της Ατλαντικής Συμμαχίας, ούτε  την δημιουργία ενός ισχυρού πλέγματος προστατευτισμού που θα διασφαλίζει την στρατηγική επιβίωση του νησιού από την κλιμακούμενη Τουρκική επιθετικότητα.

Δεν έθεσε ως προαπαιτούμενο τον ορισμό χρονοδιαγράμματος για την πλήρη αποχώρηση των κατοχικών στρατευμάτων, στο πλαίσιο της αυτονόητης υποχρέωσης του ΝΑΤΟ να αναλάβει τις ιστορικές του ευθύνες για το έγκλημα και να απαιτήσει την αποκατάσταση της νομιμότητας στο νησί.

Δεν έθεσε ως προαπαιτούμενα για την έναρξη ενός ειλικρινούς και στο πλαίσιο της «Συμμαχίας» Ελληνοτουρκικού διαλόγου, την απόσυρση του casus belli, την απόσυρση του Τουρκολιβυκού μνημονίου και την δέσμευση όλων ότι η επιδιωκόμενη λύση της μίας και μόνης Ελληνοτουρκικής διαφοράς, θα εναρμονίζεται πλήρως με της προβλέψεις του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Και φυσικά η Ελλάδα…

Δεν κατέθεσε και δεν απαίτησε να υιοθετηθεί, ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας που να ενσωματώνει έναν αναβαθμισμένο ρόλο για την ίδια ο οποίος να εδράζεται στο αδιαφιλονίκητο της θαλασσοχερσαίας της ενότητας και της αρχιπελαγικής της δομής.

Δεν έθεσε και δεν απαίτησε να υιοθετηθεί, ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που θα μπορούσε να ενισχύσει πολιτικές και δομές σταθερότητας στα Βαλκάνια, δίνοντας παράλληλα ένα οριστικό τέλος στα φαινόμενα αποσταθεροποίησης, επιδεικνύοντας την απαραίτητη αυστηρότητα αλλά και αποφασιστικότητα στις δυνάμεις και στους παράγοντες που τα τροφοδοτούν και τα ενισχύουν.

Αυτά και πολλά άλλα είναι ζητήματα τα οποία δυστυχώς ΔΕΝ έθεσε η Ελλάδα σε μια κρίσιμη συγκυρία κατά την οποία το ΝΑΤΟ επιδιώκει να ανασυνταχθεί και να ανασχεδιάσει την επιχειρησιακή του ατζέντα.

Και δεν τα έθεσε, διότι η κυρίαρχη στρατηγική σκέψη και η πολιτική πέμπτη φάλαγγα στις παράλληλες διαδρομές που έχουν επιλέξει και αλληλοστηρίζονται προκειμένου να τις διαβούν, έχουν καταφέρει να πείσουν εαυτούς και αλλήλους, ότι η Ελλάδα είναι πολύ μικρή για να έχει σχέδιο, για να διαθέτει όραμα, για να υποβάλει προτάσεις, να διεκδικεί ρόλο, για να μην διαπραγματεύεται ζητήματα κυριαρχίας και στοιχειώδους αξιοπρέπειας και εν τέλει να μην αποδέχεται την μοίρα που της επιφυλάσσουν οι άλλοι.

Αυτή η Ελλάδα, που οι πολιτικοί της συμβιβάστηκαν και οι στρατηγιστές της με την αβάντα της στρατευμένης δημοσιογραφίας επιδιώκουν να παρασύρουν αγεληδόν τους αφελείς σε ξέφρενους πανηγυρισμούς για ανύπαρκτα ωφελήματα, εξαργύρωσε γι ακόμη μια φορά την προθυμία της αγοράζοντας χρόνο ΜΗ εντάσεων, προκειμένου να μπορούν οι πολιτικοί της να νέμονται εξουσία και να διαχειρίζονται αθλιότητα, όταν οι πάντες γύρω μας σχεδιάζουν προσεκτικά και με απαιτήσεις την βηματισμό της επόμενης μέρας.

Φανούλα Αργυρού: Τα γεγονότα του μαύρου καλοκαιριού του ’74 μέσα από βρετανικά και αμερικανικά έγγραφα

0

Φανούλα Αργυρού

Το παρασκηνιακό, διπλωματικό χρονικό πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τα τραγικά γεγονότα του πραξικοπήματος και της εισβολής το καλοκαίρι του 1974

ΜΕΡΟΣ Α΄

2 Ιουλίου 1974 – Ο Πρόεδρος Αρχ. Μακάριος στέλνει την περιβόητη επιστολή/τελεσίγραφο στον Πρόεδρο της Ελλάδος, Φαίδωνα Γκιζίκη, ζητώντας την αποχώρηση όλων των Ελλήνων αξιωματικών από την Εθνική Φρουρά (Μετά την αποχώρηση της Ελληνικής Μεραρχίας τον Νοέμβριο του 1967 με τη σύμφωνη γνώμη του Αρχ. Μακαρίου, οι Βρετανοί στόχευαν και στην αποχώρηση όλων των Ελλήνων αξιωματικών για να μην αντιμετώπιζε αντίσταση η Τουρκία αν εισέβαλλε).

Στις 10 Ιουλίου η Ελληνική Κυβέρνηση, μέσω του Έλληνα πρέσβη στη Λευκωσία, Ευστάθιου Λαγάκου, έστειλε πρόσκληση στον Μακάριο να πάει στην Αθήνα να συζητήσουν την κατάσταση. Ο Μακάριος αρνήθηκε αν δεν δεχόντουσαν πρώτα όλες του τις απαιτήσεις σε σχέση με την Εθνική Φρουρά. Την ίδια μέρα η κυπριακή Υπ. Αρμοστεία στο Λονδίνο παρέδωσε στο Φόρεϊν Όφις υπόμνημα απορρίπτοντας τη λύση ομοσπονδίας που ζητούσαν οι Τούρκοι ως «Ανεφάρμοστη η Ομοσπονδία».

15 Ιουλίου – Πραξικόπημα για ανατροπή του Προέδρου Μακαρίου.

16 Ιουλίου – Οι Τούρκοι γνωστοποίησαν στους Βρετανούς την πρόθεσή τους για εισβολή. Την ίδια μέρα ο Αρχ. Μακάριος ζήτησε προστασία από τους Βρετανούς και ελικόπτερο να τον πάρει από την Πάφο, όπου είχε διαφύγει εγκαταλείποντας το Προεδρικό και βρισκόταν υπό την προστασία της ΟΥΝΦΙΚΥΠ στη Βρετανική Βάση Ακρωτηρίου μαζί με τους τρεις υποστηρικτές του, Νίκο Θρασυβούλου, Ανδρέα Νεοφύτου και Ανδρέα Ποταμίτη. Αμέσως τέθηκε σε εφαρμογή το μυστικό σχέδιο διάσωσης του Μακαρίου μαζί με τους συνοδούς του που είχαν προνοητικά ετοιμάσει οι Βρετανοί από το 1967. Τον μετέφεραν αμέσως εκτός Κύπρου (όπως ήταν οι οδηγίες του σχεδίου) και μέσω Μάλτας στο Λονδίνο, όπου έφθασε στις 17 Ιουλίου στο στρατιωτικό αεροδρόμιο στο Lyneham. Τον παρέλαβαν αξιωματούχοι του Φόρεϊν Όφις. Είπε στους Βρετανούς ότι δεν είχε πάρει απάντηση στην επιστολή του προς Γκιζίκη, η Εθνική Φρουρά δεν είχε συνταγματικό στάτους, στο μέλλον σκεφτόταν να την διέλυε, το σχέδιο δράσης του ήταν να πάρει ψήφισμα από το Συμβούλιο Ασφαλείας επιβεβαιώνοντας ότι ο ίδιος ήταν ο νομικά εκλεγμένος Πρόεδρος της Κύπρου, ενώ καλούσε την Ελληνική Κυβέρνηση να αποσύρει όλους τους αξιωματικούς και άρματά της από την Κύπρο και να μην αναγνωρίζουν τον Νίκο Σαμψών που είχε αναλάβει «Πρόεδρος».

(Υπενθυμίζεται ότι η διάλυση της Ε.Φ. ήταν τουρκικό αίτημα προς τον Cyrus Vance τον Νοέμβριο του 1967 και τότε ο Μακάριος το απέρριπτε.)

17 Ιουλίου – Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος είδε τον Βρετανό Πρωθυπουργό Harold Wilson, τον ευχαρίστησε για τη διάσωσή του και έδωσε αναφορά των γεγονότων. Ο Wilson ρώτησε τον Μακάριο τι θα έλεγε στο μήνυμά του στα Ηνωμένα Έθνη, και του ζήτησε να δηλώσει τι ανέμενε από τους Βρετανούς να κάνουν. Ο Μακάριος ζήτησε να διατηρήσουν την αναγνώριση του ιδίου ως του εκλεγέντος προέδρου – ο Σαμψών είχε επιβληθεί από έξω. Ο Βρετανός Πρωθυπουργός εισηγήθηκε πως τα γεγονότα, μπορούσε ένας να πει, είχαν κάποια χαρακτηριστικά εισβολής. Ο Πρόεδρος Μακάριος συμφώνησε. Επίσης, ζητούσε και από άλλες κυβερνήσεις να ζητήσουν την αποχώρηση των Ελλήνων αξιωματικών, όπως έκανε η βρετανική κυβέρνηση. Στο Συμβούλιο Ασφαλείας θα κατηγορούσε την ελληνική χούντα με σκληρά λόγια και θα ζητούσε ψήφισμα που να καταδικάζει το πραξικόπημα, χαρακτηρίζοντάς το ως ξένη εισβολή.

Ο Πρωθυπουργός Harold Wilson ενημέρωσε τον Αρχιεπίσκοπο πως θα έβλεπε και τον Tούρκο Πρωθυπουργό το ίδιο βράδυ και ρώτησε πώς έβλεπε την Τουρκία να ενεργεί. Ο Μακάριος βασιζόταν πάνω στην Τουρκία, ότι το τουρκικό ενδιαφέρον ήταν να μη γίνει η Κύπρος μέρος της Ελλάδας, και ότι η Τουρκία θα επέμενε (και αυτή) στην αποχώρηση των Ελλήνων αξιωματικών και ότι δεν ήταν σίγουρος αν άρεσε στους Tούρκους, όμως πίστευε ότι τον προτιμούσαν από τον Σαμψών.

Α) Ούτε ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, ούτε ο Harold Wilson συζήτησαν το πιο κρίσιμο σημείο, δηλαδή την τουρκική πρόθεση για εισβολή στην Κύπρο, ενώ αμφότεροι γνώριζαν τις προετοιμασίες. Β) Ένοχος και ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, ο οποίος, όπως εξάγεται, ενδιαφερόταν περισσότερο να διατηρούσε την προσωπική του θέση και γόητρο, κατηγορώντας την Ελλάδα στα Ηνωμένα Έθνη ως δύναμη εισβολής, δίχως να κάνει την παραμικρή αναφορά στη ζωντανή πιθανότητα μιας σίγουρης τουρκικής εισβολής και των συνεπειών της, τουναντίον βασιζόταν σε βοήθεια από την Τουρκία (!). Ο Wilson στην ουσία έβαλε λόγια στο στόμα του Μακαρίου όταν είπε ότι η εξιστόρησή του είχε χαρακτηριστικά εισβολής, με τον Μακάριο να δεσμεύεται ότι θα κατηγορούσε την Ελλάδα…

Στην πρώτη συνάντηση με τον Πρωθυπουργό οι Βρετανοί τον δέσμευσαν να επιτεθεί της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας ως εισβολέα. Στη δεύτερη, την ίδια μέρα στο Φόρεϊν Όφις με τον Βρετανό ΥΠΕΞ James Callaghan, τον δέσμευσαν ακόμα περισσότερο, εξασφαλίζοντας τη «συναίνεσή» του να δουλέψουν με τους Τούρκους (βλέπε εισβολή).

Λίγες ώρες αργότερα την ίδια μέρα (17 Ιουλίου), η βρετανική κυβέρνηση έδωσε το πράσινο φως στον Τούρκο Πρωθυπουργό να εισβάλει, φτάνει να μην ενοχλούσε τις Βάσεις…. και υποσχέθηκε στον Ετζεβίτ να μπλοκάρουν τους Έλληνες από το να στείλουν βοήθεια… Ο Ετζεβίτ τούς είχε μάλιστα εξηγήσει και μέχρι πού θα έφθανε η γραμμή εισβολής…

Ο Μακάριος πριν από την ομιλία του στο Συμβούλιο Ασφαλείας, στις 19 Ιουλίου, είδε τους Tούρκους

«Η τουρκική αντιπροσωπία στη Νέα Υόρκη κατ’ εντολήν Ετζεβίτ προσέγγισε τον Μακάριο πριν από την ομιλία του. Ο Μακάριος είχε πέσει στη θάλασσα και αναζητούσε σανίδα σωτηρίας. Έβλεπε την Τουρκία σαν δύναμη σωτηρίας. Έπρεπε λοιπόν να εκμεταλλευτούμε την αδυναμία του, πράγμα που έγινε. Ο Μακάριος ξεγελάστηκε. Χάρηκε πολύ για την πρωτοβουλία και διαβίβασε στην τουρκική κυβέρνηση τα αισθήματα ευγνωμοσύνης και υποχρέωσής του…» (Απομνημονεύματα Faruk Ahmet Barutcu, υπευθύνου για το Κυπριακό στο τουρκικό ΥΠΕΞ, «Σημερινή», 1993).

Η Βρετανία μπορούσε να σταματήσει την εισβολή αλλά…

Δύο χρόνια αργότερα, ο Βρετανός Υπ. Εξωτερικών και Κοινοπολιτείας James Callaghan ομολόγησε στη Μεικτή Κοινοβουλευτική Επιτροπή του βρετανικού Κοινοβουλίου, που εξέταζε τη στάση της Βρετανίας το 1974, τη συμπαιγνία και ότι συμφώνησαν στην τουρκική εισβολή για αλλαγή του στάτους κβο, αφού συμφωνούσαν με την τουρκική θέση ότι η συνταγματική τάξη είχε καταρρεύσει το 1964 και έπρεπε να αντικατασταθεί με νέα. Η Επιτροπή όμως στο πόρισμά της το 1976 κάλυψε τον Callaghan, τονίζοντας μόνο ότι «η βρετανική κυβέρνηση είχε και τις δυνάμεις και την υποχρέωση να σταματήσει την εισβολή αλλά δεν το έπραξε, για λόγους που αρνείται να εξηγήσει».

Οι τουρκικές απαιτήσεις προς Αμερικανούς

Αντίθετα με όσα συμφώνησε με τους Βρετανούς στις 17 Ιουλίου ο Ετζεβίτ, στον Αμερικανό πρέσβη στην Άγκυρα είχαν πει πως είχαν τρεις στόχους: Αποκατάσταση του Μακαρίου, ή διαδόχου του (βάσει των συμφωνιών του 1960), αποχώρηση των Ελλήνων αξιωματικών από την Εθνική Φρουρά, και δημιουργία ασφαλούς διαδρόμου προς τη θάλασσα για την τουρκική κοινότητα. Το τρίτο βέβαια σήμαινε εισβολή! Τις πραγματικές προθέσεις όμως σε λεπτομέρεια ο Ετζεβίτ εξήγησε στον Αμερικανό Joseph Sisco στις 18.7.1974, όταν ο τελευταίος έφθασε στο Λονδίνο. Αφού είχε ήδη συμφωνήσει τα πάντα με τους Βρετανούς. Ο Sisco βρήκε τις απαιτήσεις Ετζεβίτ για δύο αυτόνομες κυβερνήσεις, ακραίες…

Διαφωνία Κίσινγκερ – Βρετανών για εισβολή των Τούρκων

18 Ιουλίου 1974 – Ο Δρ Χένρι Κίσινγκερ διαφώνησε με τη βρετανική πολιτική να άφηναν τον Ετζεβίτ να εισβάλει και θεωρούσε τον Μακάριο «ανδρείκελο των Τούρκων», προφανώς γιατί είχε δώσει τη συγκατάθεσή του για τη συνεργασία Τουρκίας/Βρετανίας. Η διαφωνία θα δημοσιοποιείτο στους Financial Times, αλλά επενέβησαν δυνάμεις από αμφότερες πλευρές του Ατλαντικού και αποφεύχθηκε.

Ο Κίσινγκερ ζήτησε από τους Βρετανούς να βρουν μια λύση βάσει των Συμφωνιών του 1960 και θα την δεχόταν, ήταν εναντίον της αποχώρησης των Ελλήνων αξιωματικών εκείνη την περίοδο, γιατί θα δημιουργούσε επικίνδυνη αλλαγή στο ισοζύγιο δυνάμεων στην Κύπρο εις βάρος των Ελλήνων.

«Ρώτησα τι είδος συνταγματικής λύσης είχε υπόψη του. Ο Kissinger είπε ήταν της άποψης ότι εμείς μπορούσαμε να τροποποιήσουμε τα πράγματα με μιαν αποδεκτή εναλλακτική λύση που να αποκλείει τον Μακάριο και τον Σαμψών. Π.χ. με τον Κληρίδη. Αυτό θα σήμαινε ουσιαστικά οι Έλληνες να εγκαταλείψουν τον Σαμψών και εμείς (Βρετανοί) και οι Τούρκοι να εγκαταλείψουμε τον Μακάριο…Ο Kissinger αμφέβαλλε κατά πόσον οι Κύπριοι πραγματικά θα δεχόντουσαν πίσω τον Μακάριο υπό τις παρούσες συνθήκες, ως ένα ανδρείκελο των Τούρκων (guise of a Turkish stooge)…Ο Kissinger εμφανώς ανησυχούσε, ότι ίσως να δεσμευόμαστε πέραν το δέον, χωρίς να μπορούμε να υπολογίζουμε τις πιο μακροπρόθεσμες συνέπειες. Μου ζήτησε να σας μεταφέρω αμέσως αυτές τις απόψεις , τονίζοντας τη βαθιά του ανησυχία…», έγραψε ο James Callaghan ενημερώνοντας τον Πρωθυπουργό Harold Wilson που βρισκόταν στο Παρίσι.

Αμφιβολίες Κissinger για την οπτική Μακαρίου σε ενδεχόμενη τουρκική εισβολή

Ο Kissinger ενδιαφερόταν για την αντικατάσταση του Μακαρίου λόγω των προ-σοβιετικών σχέσεών του για να μην έβαζε πόδι η Μόσχα στην Κύπρο. Αλλά δεν ήταν υπέρ μιας τουρκικής εισβολής όπως μαρτυρούν τα αποδεσμευμένα βρετανικά έγγραφα. Ο Kissinger σκιαγραφούσε τον Μακάριο ως να μην τον ενοχλούσε η τουρκική ενέργεια όταν είπε ότι «αμφέβαλλε αν οι Κύπριοι θα τον δεχόντουσαν πίσω κάτω από τις υφιστάμενες καταστάσεις, ως ένα ανδρείκελο των Τούρκων…». Στην ομιλία του στις 19 Ιουλίου 1974, από το Συμβούλιο Ασφαλείας, ο Μακάριος έκανε ό,τι υποσχέθηκε στον Βρετανό Πρωθυπουργό, κατηγόρησε την Ελλάδα 7 φορές ως να έκανε εισβολή, ότι θεωρούσε «τον κίνδυνο από την Τουρκία λιγότερο από εκείνο από την Ελλάδα» (όπως είχε ήδη πει στο James Callaghan και άλλους Βρετανούς αξιωματούχους στις 17.7.1974) και ότι κινδύνευαν και οι Τουρκοκύπριοι, όχι μόνο οι Ελληνοκύπριοι, δίδοντας ελαφρυντικά και σπρώξιμο της Τουρκίας να επέμβει. Ενώ τόσο ο Βρετανός ΄Υπ. Αρμοστής στη Λευκωσία και ο Τουρκοκύπριος Ο. Ορέκ (Υπουργός Άμυνας) όσο και ο Αμερικανός Joseph Sisco διέψευσαν τέτοιους ισχυρισμούς.

Εξ ου και το ψήφισμα 353 της 20ής Ιουλίου 1974 δεν αναφέρεται καν σε τουρκική εισβολή, ή σε τουρκικά στρατεύματα, γράφτηκε με τη γνωστή βρετανική εποικοδομητική ασάφεια, βάση των κατηγοριών Μακαρίου εναντίον της Ελλάδας…

19 Ιουλίου 1974 – Διαφωνία με Δρα Kissinger

Την επομένη, 19 Ιουλίου, ο σύμβουλος του Βρετανού Πρωθυπουργού, λόρδος Bridges, έγραψε «…Υπήρξαν ορισμένες μικρές διαφωνίες μεταξύ μας και των Αμερικανών… Εκείνο που ο Δρ Kissinger δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεται σήμερα είναι ότι το πραξικόπημα στην Κύπρο αφαίρεσε την όποια σταθερότητα είχε παραμείνει από τις Συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου. Εκείνη η σταθερότητα υπήρξε αρκετά εύθραυστη τα τελευταία δέκα χρόνια. Το βασικό ερώτημα τώρα είναι: Μπορούμε να μπαλώσουμε τις παλαιές συνθήκες; ΄Η πρέπει τώρα να προχωρήσουμε σε νέες διευθετήσεις; Αν ναι, ποιοι θα είναι οι συμμετέχοντες και οι εγγυητές των επόμενων συνθηκών;

»Μου φαίνεται ότι, απ’ ό,τι άκουσα για τις απόψεις του τις τελευταίες μέρες, ο Δρ Kissinger ίσως να βλέπει επιφανειακά την κατάσταση. Αν θέλει να μπαλώσει (να περάσει επιδέσμους είναι η μετάφραση στην κυριολεξία) τις σημερινές συνθήκες, θα πρέπει να ενεργήσει πολύ πιο δυναμικά προς τους Έλληνες απ’ ό,τι έκανε μέχρι τώρα. Το γεγονός είναι ότι τώρα υπάρχει μια νέα κύρια πηγή αστάθειας, και η προσφορά πρώτων βοηθειών σύντομα θα καταστεί αδύνατη…»

Να κατορθώσουν τον στόχο εντός 48 ωρών – Προετοιμασίες για υποδοχή προσφύγων

Έκθεση του Φόρεϊν Όφις 19 Ιουλίου έγραφε: «… Μια τουρκική εισβολή μπορεί να κατορθώσει σημαντικά τους στόχους της εντός 48 ωρών…Το Αρχηγείο Βρετανικών Δυνάμεων Μέσης Ανατολής ετοιμάζει τα σχέδια για την υποδοχή προσφύγων…».

Εξάλλου η απόφασή τους να μην επέμβουν σε περίπτωση τουρκικής εισβολής είχε παρθεί από το 1963 και 1972, ενώ εφαρμόστηκε το 1974. Όπως και τα σχέδια υποδοχής προσφύγων στις Βάσεις ετοιμάστηκαν από το 1964…

Οι πρώτοι δηλώσαντες για το 1/3 του νησιού

Συμπληρωματικά, έγγραφο από το Εθνικό Αρχείο Αυστραλίας φανερώνει και ποιοι υποστήριζαν να έπαιρνε η Τουρκία το 1/3 του νησιού. Αναφορά από την Υπάτη Αρμοστεία της Αυστραλίας στο Λονδίνο, 21.7.74, προς τον Αυστραλιανό Υπ. Εξωτερικών: «Υψηλόβαθμος αξιωματούχος του FCO (Φόρεϊν Όφις) είπε ότι η Βρετανία μυστικά δεν θα είχε αντίρρηση αν τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις κατελάμβαναν περίπου το 1/3 του νησιού πριν συμφωνήσουν σε κατάπαυση του πυρός (παρακαλώ προστατεύστε). Η θέση αυτή θα έπρεπε να επιτευχθεί μέχρι της 21/07. για να μην τεθούν περαιτέρω εν κινδύνω οι πιθανότητες ειρήνευσης».

Οι πρώτοι λοιπόν που δεν είχαν ένσταση να καταλάβουν οι Τούρκοι το 1/3 του νησιού (όπως είχαν συμφωνήσει με τον Ετζεβίτ το βράδυ της 17ης Ιουλίου στην πρωθυπουργική κατοικία στο Λονδίνο), δεν ήταν ο Δρ Κίσινγκερ (συνομιλώντας στις 13 Αυγούστου 1974 με τον Αμερικανό Πρόεδρο Φορντ) αλλά το Φόρεϊν Όφις…

Τουρκική εισβολή με βόμβες «Ναπάλμ» (NAPALM) από τις 20 Ιουλίου 1974

Οι Τούρκοι εισέβαλαν την αυγή του Σαββάτου, 20 Ιουλίου 1974. Επικέντρωσαν την επίθεσή τους στο βόρειο μέρος της Κύπρου, τουρκικές αμφίβιες δυνάμεις αποβιβάστηκαν στο Πέντε Μίλι της Κερύνειας και αλεξιπτωτιστές στη Λευκωσία. Βομβαρδισμοί της τουρκικής αεροπορίας έσπερναν τον θάνατο και παρόλο που είχε συμφωνηθεί εκεχειρία για τις 22 Ιουλίου, οι μάχες και οι βομβαρδισμοί συνεχίστηκαν με πέραν των 110 αεροπορικών επιθέσεων των τουρκικών αεροπλάνων μεταφέροντας και περισσότερα πολεμοφόδια, χρησιμοποιώντας τις απαγορευμένες βόμβες «Ναπάλμ» από την πρώτη μέρα της πρώτης εισβολής… (Από βρετανικές εκθέσεις που κατέγραφαν τα πάντα.).

Από εκθέσεις του ΟΗΕ

«The National Guard garrison at Bellapais was attacked by aircraft and napalm was reported to have been used. … In the Famagusta, district., there were reports of sporadic small-arms fire throughout the distract and of National Guard artillery fire on the old city and of Turkish aircraft bombing Famagusta, with the use of napalm reported.’ (Source: Report of the UN Secretary-General, S/11353, 21 July 1974).

«Αεροπλάνα με βόμβες ‘ναπάλμ’ επιτέθηκαν στην Εθνική Φρουρά στο Μπέλλα Παΐς… Στην περιοχή Αμμοχώστου… υπήρχαν αναφορές σποραδικών πυροβολισμών και εκείνων του πυροβολικού της Εθνικής Φρουράς στην παλαιά πόλη και αεροπορικών βομβαρδισμών της τουρκικής αεροπορίας με τη χρήση βομβών ‘ναπάλμ’» (Πηγή: Έκθεση του ΓΓ του ΟΗΕ S/11353, 21 July 1974 – Αρχείο Ηνωμένων Εθνών).

Αφού τα έκανε θάλασσα με τους Βρετανούς, ο Μακάριος από τις 22 Ιουλίου 1974 έτρεχε να βρει υποστήριξη και σωσίβιο από τον Δρα Χένρι Κίσινγκερ…

Τέλος Α΄ μέρους

simerini.sigmalive.com

Πλάμεν Τόντσεφ: Η «μάχη των αφηγημάτων» ΕΕ-Κίνας στην Κεντρική Ασία

0

 

Με τον ευρασιατικό χώρο να έχει αναδειχθεί σε πεδίο στρατηγικού ανταγωνισμού εν μέσω των ευρύτερων γεωπολιτικών αναταράξεων που έχει πυροδοτήσει ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο Πλάμεν Τόντσεφ, επικεφαλής Ασιατικών Σπουδών στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ), σκιαγραφεί τις ισορροπίες που διαμορφώνονται στην Κεντρική Ασία μιλώντας για τη «μάχη των αφηγημάτων» μεταξύ Κίνας και Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα γίνεται όλο και πιο ορατή τα επόμενα έτη.

Ανάλυση του Πλάμεν Τόντσεφ που δημοσιεύεται στη διεθνή ηλεκτρονική επιθεώρηση με ειδίκευση σε ζητήματα Ινδο-Ειρηνικού The Diplomat έχει ως αιχμή τον σινο-ευρωπαϊκό ανταγωνισμό στην Κεντρική Ασία και έρχεται να απαντήσει στο ερώτημα εάν και κατά πόσο η περιοχή θα μπορούσε να αποτελέσει πεδίο διαμάχης. Αποτυπώνει το ειδικό βάρος της ΕΕ στην Κεντρική Ασία, τα περιθώρια περαιτέρω γεωστρατηγικής επιρροής της, καθώς και τον πιθανό αντίκτυπο για τις σινο-ευρωπαϊκές σχέσεις, οι οποίες και επισημαίνει πως μπορούν να ιδωθούν και να «ζυγιστούν» μόνο υπό το πρίσμα του πολυσύνθετου περιβάλλοντος της περιοχής.

Ως προς τη Ρωσία, η εικόνα της έχει μεν πληγεί σημαντικά εν μέσω του πολέμου στην Ουκρανία, όμως κατά τον καθηγητή Τόντσεφ θα ήταν λάθος να θεωρήσουμε ότι η επιρροή της έχει εξαφανιστεί. Παραμένει σημαντικός παράγοντας στα πεδία ασφάλειας και οικονομίας, και μάλιστα το εμπόριο της Μόσχας με την Κεντρική Ασία αυξήθηκε κατά 20% το 2022, ενώ η αγορά εργασίας της Ρωσίας «φιλοξενεί» εκατομμύρια εργαζομένους της Κεντρικής Ασίας, με τα εμβάσματα από τη Ρωσία να αντιστοιχούν ενδεικτικά σε ποσοστό άνω του 30% του ΑΕΠ του Τατζικιστάν και του Κιργιστάν. Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός πως οι δύο χώρες, καθώς και το Καζακστάν, φιλοξενούν ρωσικές στρατιωτικές βάσεις και εξαρτώνται (έστω και απρόθυμα) από την ομπρέλα ασφαλείας της Μόσχας, στο πλαίσιο της διακυβερνητικής στρατιωτικής συμμαχίας του Οργανισμού Συλλογικής Συνθήκης Ασφάλειας.

Ο εν εξελίξει πόλεμος στην Ουκρανία επιτρέπει, πάντως, στην Κίνα να διεισδύσει περαιτέρω στην Κεντρική Ασία, αν και κινείται προσεκτικά για να μην είναι ορατό ότι μπαίνει στα «χωράφια» της Μόσχας, καθώς οι δύο χώρες αποτελούν από κοινού τους βασικούς πυλώνες του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO), σημειώνει ο κ. Τόντσεφ.

Η «Πρωτοβουλία ‘Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» (Belt and Road Initiative, BRI) είναι το βασικό «όχημα» με το οποίο κινείται στην Κεντρική Ασία η Κίνα, η οποία και χρηματοδοτεί σειρά έργων υποδομών. Η Σύνοδος Κορυφής στα τέλη Μαΐου την οποία φιλοξένησε ο Σι Τζινιπίνγκ στην πόλη Σιάν κατέδειξε επαρκώς την αυξανόμενη επιρροή της στην Κεντρική Ασία -με το διμερές εμπόριο να έχει ανέλθει στα 70 δισ. δολάρια το 2022.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός που παραθέτει στην ανάλυσή του ο Πλάμεν Τόντσεφ και θέλει την Κίνα ενόσω «βαδίζει» προσεκτικά στην περιοχή, να έχει εντείνει τη συνεργασία της με τις Ένοπλες Δυνάμεις και τις υπηρεσίες πληροφοριών χωρών της Κεντρικής Ασίας. Έχει αναπτύξει ιδιωτικές εταιρείες ασφαλείας για τη φύλαξη κινεζικών επενδυτικών έργων στο Κιργιστάν, ενώ κινεζικές παραστρατιωτικές αστυνομικές μονάδες περιπολούν στα σύνορα του Τατζικιστάν με το Αφγανιστάν.

Η Τουρκία είναι επίσης ένας σημαντικός παράγοντας, επισημαίνει ο επικεφαλής του Τμήματος Ασιατικών Σπουδών στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων (ΙΔΟΣ). Όχι μόνο διατηρεί πολιτιστικούς δεσμούς με τέσσερα από τα πέντε κράτη της Κεντρικής Ασίας, αλλά και μεγάλος αριθμός τουρκικών εταιρειών δραστηριοποιείται στην περιοχή, γράφει στο The Diplomat. Εν μέσω του πολέμου στην Ουκρανία και της μείωσης της κυκλοφορίας στη σιδηροδρομική γραμμή μέσω του Καζακστάν και της Ρωσίας, γίνεται συχνά επίκληση στη σημασία του αποκαλούμενου Μεσαίου Διαδρόμου, που εκτείνεται από την Κεντρική Ασία προς την Κασπία Θάλασσα και την Τουρκία. Ο Οργανισμός Τουρκογενών Κρατών θα μπορούσε επίσης κάλλιστα να εξελιχθεί σε έναν ακόμη φορέα της εξωτερικής πολιτικής των χωρών της Κεντρικής Ασίας, σημειώνει ο ίδιος.

Το αποτύπωμα της Ευρώπης στην Κεντρική Ασία

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διεκδικεί ιδιαίτερη θέση στην περιοχή χάρη στην οικονομική της έλξη ως σημαντικός εμπορικός εταίρος -το 2022 ο όγκος του εμπορίου μεταξύ της ΕΕ και της Κεντρικής Ασίας ανερχόταν σε περίπου 52 δισ. δολάρια. Η ΕΕ και μεμονωμένα κράτη μέλη αποτελούν συλλογικά τη μεγαλύτερη πηγή επενδυτικών κεφαλαίων για την περιοχή: Το 2022, η ΕΕ αντιπροσώπευε περισσότερο από το 42% του συνολικού αποθέματος άμεσων ξένων επενδύσεων στην Κεντρική Ασία, έναντι 14,2% για τις ΗΠΑ, 6% για τη Ρωσία και ένα πενιχρό 3,7%για την Κίνα. Εν τω μεταξύ, η ΕΕ έχει αρχίσει να προωθεί έργα συνδεσιμότητας μεταξύ Κεντρικής Ασίας και Ευρώπης.

«Συμπιεσμένα» μεταξύ Ρωσίας και Κίνας, όλα τα κράτη της Κεντρικής Ασίας επιθυμούν να διαφοροποιήσουν τις διεθνείς συνεργασίες τους σε αναζήτηση ενισχυμένης διαπραγματευτικής ισχύος. Η ΕΕ είναι μια προφανής επιλογή προς εξέταση, σημειώνει ο κ. Τόντσεφ. Η μεταβαλλόμενη γεωπολιτική κατάσταση λόγω του πολέμου στην Ουκρανία ανοίγει στην ΕΕ ένα «παράθυρο» για να διαδραματίσει ενεργότερο ρόλο στην περιοχή -εξ ου και η πληθώρα επισκέψεων υψηλόβαθμων αξιωματούχων της ΕΕ πέρυσι.

Η ήπια ισχύς της ΕΕ είναι σίγουρα ένα πλεονέκτημα όσον αφορά τις ευκαιρίες εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης, το βιοτικό επίπεδο και τον τρόπο ζωής. Παρά τις πολυάριθμες κινεζικές υποτροφίες που χορηγούνται σε φοιτητές της Κεντρικής Ασίας, μία συζήτηση μόλις μισής ώρας με τους νέους στην περιοχή θα καταδείξει ότι η Ευρώπη, και η Δύση γενικότερα, είναι η πρωταρχική τους επιλογή, γράφει ο καθηγητής Τόντσεφ. Παρόλα αυτά, η βοήθεια της ΕΕ στην περιοχή δεν είναι επαρκώς ορατή και, επομένως, δεν εκτιμάται πλήρως. Η φράση «στρατηγική επικοινωνία» ακούγεται όλο και περισσότερο στις Βρυξέλλες, αλλά μένει να διαφανεί ο βαθμός επιτυχίας αυτής της προσπάθειας στην Κεντρική Ασία, επισημαίνει ο ίδιος.

Προοπτικές των σινο-ευρωπαϊκών σχέσεων

Στην ανάλυση που υπογράφει στην εδρεύουσα στην Ουάσινγκτον διεθνή ηλεκτρονική επιθεώρηση o Πλάμεν Τόντσεφ διακρίνει ότι πιθανώς θα διαμορφωθούν οι ακόλουθες τάσεις: Πρώτον, όπως η Κίνα, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα παραμείνει πρωτίστως σημαντικός οικονομικός εταίρος της περιοχής. Η ΕΕ ασφαλώς δεν μπορεί να διαμεσολαβήσει σε ζητήματα ασφαλείας, πολλώ δε μάλλον να παρέχει η ίδια εγγυήσεις ασφαλείας, στην Κεντρική Ασία. Στην καλύτερη περίπτωση, η ΕΕ μπορεί να συμβάλει στη συνολική οικονομική ασφάλεια της περιοχής, αν και αυτό δεν είναι αμελητέο.

Δεύτερον, οι Ευρωπαίοι είναι αρκετά απίθανο να έλθουν σε «μετωπική» με την Κίνα στην Κεντρική Ασία. Η ΕΕ βρίσκεται σε διαμάχη με τη Ρωσία για την Ουκρανία, αλλά όχι με την Κίνα. Η Κεντρική Ασία δεν θα γίνει πεδίο γεωπολιτικής διαμάχης μεταξύ της ΕΕ και της Κίνας, καθώς έχουν άλλα μέτωπα σοβαρών διαφωνιών. Για παράδειγμα, οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από την Κίνα στην επαρχία Σιντζιάνγκ έχει αποτελέσει ακανθώδες ζήτημα. Μεταξύ άλλων η συμφωνία ΕΕ-Κίνας για τις επενδύσεις έχει «παγώσει», ενώ εντείνεται η ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αναφορικά με το ζήτημα της Ταϊβάν, ωστόσο προς το παρόν αυτά τα ζητήματα θεωρείται απίθανο να επηρεάσουν τις σινοευρωπαϊκές σχέσεις στην Κεντρική Ασία.

Ωστόσο, κατά τον κ. Τόντσεφ θα πρέπει να αναμένεται σκληρός σινοευρωπαϊκός οικονομικός ανταγωνισμός σε ορισμένους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των φυσικών πόρων και της μεταφοράς τεχνολογίας. Ενώ οι ευρωπαϊκές χώρες είναι πρόθυμες να μεταφέρουν βιομηχανική τεχνολογία στην Κεντρική Ασία, η Κίνα είναι ήδη πολύ ενεργή σε αυτόν τον τομέα. Υπάρχουν περίπου 60 σχετικά κινεζικά προγράμματα για το Καζακστάν, καθώς και στο Ουζμπεκιστάν, το Κιργιστάν και το Τατζικιστάν.

«Οι Ευρωπαίοι δικαίως υποστηρίζουν ότι είναι οι μεγαλύτεροι δωρητές και επενδυτές στην περιοχή, μεγαλύτεροι από την Κίνα. Η ΕΕ χαίρει μεγάλης εκτίμησης ως πηγή πολιτιστικής και κοινωνικής έλξης, αλλά πρέπει να δεσμευτεί περισσότερο για την αντιμετώπιση βασικών προκλήσεων στην περιοχή. Και οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να πουν την ιστορία τους σωστά, μέσω πολύ πιο αποτελεσματικής ‘στρατηγικής επικοινωνίας’, ως απάντηση στα κινεζικά αφηγήματα που προωθούνται στην Κεντρική Ασία. Πίσω στο 2020, στο απόγειο της πανδημίας COVID-19 στην Ευρώπη, ο Ζοζέπ Μπορέλ επινόησε τον όρο ‘μάχη των αφηγημάτων’. Μια αληθινή ‘μάχη των αφηγημάτων’ μεταξύ ΕΕ και Κίνας είναι πιθανό να γίνει πιο εμφανής στην Κεντρική Ασία τα επόμενα χρόνια», καταλήγει ο Πλάμεν Τόντσεφ.

liberal.gr