Για την κυβέρνηση το δίλημμα είναι ξεκάθαρο. Οι επιλογές που έχει στην διάθεσή της, είναι ανάμεσα σε μια «θητεία – αγγαρεία», την οποία δεκαετίες ολόκληρες συντήρησε το πελατειακό κράτος με τις καταστροφικές του πολιτικές και σε μια «θητεία – ευκαιρία», με την οποία επιδιώκει αυτό το κράτος, να πουλήσει φτηνή εκδούλευση στην νέα γενιά, σε μια προσπάθεια να επικαιροποιήσει τον πελατειακό του χαρακτήρα…
Και επειδή στην μπακάλικη λογική των μεταμνημονιακών λογιστάδων, οι νεολογισμοί και κυρίως οι δημοσιονομικοί συμψηφισμοί έχουν την τιμητική τους, είναι φανερό πως η σπουδαία «καινοτομία» την οποία πλασάρουν οι «Σαΐνηδες» της πολιτικής των συμβιβασμών, θα συνδυαστεί με μια «γενναία» αποψίλωση των «μη παραγωγικών» μονάδων της περιφέρειας, που θα θυσιαστούν σαν το παλιάμπελο, στον βωμό των νέων «συμφώνων φιλίας» με τα γειτονόπουλα που μας λατρεύουν, γεγονός που θα καταστήσει την χώρα περισσότερο γυμνή αμυντικά, αλλά και ακόμη πιο ευάλωτη στις βουλιμικές ορέξεις τους…
Στην φαιδρή διαδρομή που επέλεξαν όλοι αυτοί, προκειμένου να φτάσουν από την «θητεία αγγαρεία» στην «θητεία ευκαιρία», δεν σκόνταψαν πουθενά στην «προσαρμοσμένη θητεία πολλαπλών διαβαθμίσεων και ρόλων». Σε μια θητεία δηλαδή, που να μπορεί να αγαπηθεί (ως μη αγγαρεία) από τους πάντες, που να μπορεί να εμπνεύσει (ως ουσιαστική ευκαιρία) τους πάντες, που να μπορεί να εξασφαλίσει μιμητές (ως πρότυπη «σχολή» σκέψης, οργάνωσης, προγράμματος και σχεδιασμού) που αναπτύσσεται σε μια χώρα συνειδητά και καθολικά αποφασισμένη να υπερασπιστεί το γεωπολιτικό της κεφάλαιο, τον περιφερειακό της ρόλο και την στρατηγική της επιβίωση έναντι μιας πλειάδας ενεργών απειλών που την περιβάλλουν.
Και φυσικά, ούτε κατά διάνοια πέρασε από το πολυάσχολο μυαλό τους, η ιδέα της ουσιαστικής παραγωγικής αξιοποίησης των εγκαταλελειμμένων (εξ αιτίας των λειτουργικών «αναδιαρθρώσεων») στρατοπέδων, αλλά και της υποχρεωτικής ενασχόλησης για μια τουλάχιστον πενταετία των αξιωματικών που αποστρατεύονται (φυσικά με διπλασιασμό των συντάξιμων αμοιβών τους) στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου, σύγχρονου και κυρίως πρότυπου προγράμματος οργανωμένης παλλαϊκής άμυνας, με την περιοδική συμμετοχή όλων των πολιτών, ανδρών και γυναικών, που θα εκπαιδεύονται εξ ολοκλήρου ή θα επικαιροποιούν τις γνώσεις και την εκπαίδευσή τους, στον χειρισμό νέων όπλων και σε νέες μορφές συγκρούσεων σε αστικά και μη περιβάλλοντα και όλα αυτά, ενταγμένα στον σχεδιασμό ενός νέου Εθνικού Αμυντικού Δόγματος, που θα τοποθετείται με επάρκεια απέναντι στο σύνολο των σύγχρονων κινδύνων και απειλών με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπη η χώρα.
Δυστυχώς ή ευτυχώς, είμαστε μια χώρα στην οποία πλεονάζει πλούσιο και ευρύτατου ενδιαφέροντος πρωτογενές υλικό για την διαμόρφωση μιας πρότυπης Ελληνικής σχολής, υποδειγματικής και αξιοπρόσεκτης, αλλά παρ’ όλα τα πολιτικά μας στελέχη αναζητούν επικοινωνιακή διέξοδο στα Φινλανδικά μοντέλα, προκειμένου να ταράξουν για λίγο τα λιμνάζοντα νερά μέχρι να ξανακαθήσουμε σούμπητοι και πάλι στην λάσπη.
Ομ. Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων – Στρατηγικών Σπουδών, Παν/μιο Πειραιώς, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών
JAPATINO VIA GETTY IMAGES
Το κείμενο που ακολουθεί είναι αυτούσιο απόσπασμα από το κεφάλαιο 12 του βιβλίου ΤΟ ΕΘΝΟΚΡΑΤΟΚΕΝΤΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΟΝ 21ο ΑΙΩΝΑ παθογένειες, αδιέξοδα, αίτια, πολιτικός στοχασμός, μεταμοντέρνος εθνομηδενισμός versus έθνος και πολιτισμός, το οποίο κυκλοφόρησε πρόσφατα. Τόσο το βιβλίο όσο και το απόσπασμα που ακολουθεί επιχειρείται μια αξιολογικά ουδέτερη περιγραφή των παθογενειών και αδιεξόδων του διεθνούς συστήματος και των κρατών καθώς βρισκόμαστε στην τρίτη Μεταχροπολεμική δεκαετία.
Τόσο τα ιδεολογήματα που κληρονομήθηκαν από την Μεταμεσαιωνική εποχή όσο και η ελλειμματική θέσπιση της εκμηχάνισης, της μαζικής παραγωγής, της μαζικής κατανάλωσης και της κυριαρχίας διεθνικών δρώντων επηρεάζουν βαθύτατα το κρατικό κοινωνικοπολιτικό γίγνεσθαι και τις διακρατικές σχέσεις. Μια ακόμη συνέπεια είναι οι αθέατες και συχνά μη συνειδητοποιημένες από όλους προεκτάσεις για την πολιτισμική υπόσταση των κοινωνιών όταν η εκπαίδευση αλλά και πολιτικές αποφάσεις πλήττουν την πολιτική υπόσταση των πολιτών για να προσαρμοστούν στις λειτουργικές ανάγκες της εκμηχάνισης και των νέων τεχνολογικά προηγμένων δομών.
Ο άνθρωπος υπηρετεί την τεχνολογία ή η τεχνολογία υπηρετεί τον άνθρωπο; Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ζήτημα του μέλλοντος, αφορά ευθέως την φύση και το φυσιολογικό, θέτει διλήμματα ως προς τους κανόνες και τις εξαιρέσεις και η απάντησή του θα καθίσταται ολοένα και πιο επιτακτική. Το βιβλίο επεκτείνεται ως προς αυτό και πολλά άλλα ζητήματα του σύγχρονου κόσμου και το απόσπασμα που ακολουθεί χρήζει να εξεταστεί υπό αυτό το πρίσμα. Ως προς αυτά τα ζητήματα ο Παναγιώτης Κονδύλης είναι πολύτιμη πηγή δευτερογενών πηγών και εύστοχων σχολίων του ιδίου.
Πολύ σημαντικός εχθρός-στόχος των ποικιλόμορφων και διαφόρων βαθμίδων μεταμοντέρνων μηδενιστικών ιδεολογημάτων είναι το πρόσωπο ως αισθητό και ταυτόχρονα πνευματικό ανθρώπινο ον. Ενώ κάθε συνεπής υλιστική-μηδενιστική ιδεολογία επιδιώκει την πνευματική εκμηδένιση της δημόσιας σφαίρας, εξίσου σημαντική είναι και η μεθόδευση της ευθυγράμμισης του ατόμου με υλιστικά πρότυπα σε συνδυασμό με έκλυτες ηδονιστικές επιθυμίες. Δηλαδή, το άτομο πλήττεται τόσο μέσα στη δημόσια όσο και μέσα στην ιδιωτική σφαίρα.
Εν γένει, πλήττονται η ανθρώπινη υπόσταση και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της πνευματικής και αισθητής ζωής των πολιτών. Συμπεριλαμβάνονται η τέχνη, η ποίηση, η λογοτεχνία, η αρχιτεκτονική, η πολεοδομία, ο χωροταξιακός σχεδιασμός, η οικιστική πολιτική και οι παραδοσιακοί τρόποι ζωής.
Γενικότερα, το άτομο προσανατολίζεται, ευθυγραμμίζεται και προσαρμόζεται σ’ έναν υλιστικά κατασκευασμένο κόσμο δομημένο με τρόπο που περίπου μηχανικά και αδιαμαρτύρητα υπηρετεί τις λειτουργίες των παραγωγικών, καταναλωτικών και αστικών δομών που έφερε η εκμηχάνιση.
Χαρακτηριστικά και ενδεικτικά, η προσαρμογή του ατόμου εντός ενός υλιστικά κυριαρχημένου και ανθρωπολογικά ροκανισμένου κράτους, του οποίου τα εθνομηδενιστικά ιδεολογήματα επιδιώκουν να συρρικνώσουν την πνευματική και πολιτική υπόσταση των πολιτών.Αναμενόμενα δεν αφήνουν ανέπαφο τον ηθικό τομέα και την ερωτική φύση. Κύριος στόχος είναι οι παραδοσιακές ηθικές διαμορφώσεις, ο βαθύτερος ανθρωπολογικός πυρήνας του ανθρώπου, η φύση του και η ερωτική του υπόσταση με την ευρύτερη και βαθύτερη έννοια του όρου.
Αμφισβητούνται βιολογικές διαφορές, η ύπαρξη διαφορετικών φύλων και οι εν γένει ιδιαιτερότητες της ιδιοσυστασίας των ανθρώπων που σχετίζονται με αισθητικά κριτήρια, με τον έρωτα, με την αναπαραγωγή του ανθρώπινου είδους, με τη φυσική-φυσιολογική ζωή και με τα εν γένει ποιοτικά χαρακτηριστικά του ανθρώπινου είδους τα οποία εξωθούνται να προσαρμοστούν με μηδενιστικές λογικές. Όπως και με όλα τα άλλα σκοπός δεν είναι η ισότητα για την οποία κάθε πολιτισμένος άνθρωπος επιθυμεί και προάγει αλλά η ισοπέδωση, η αφύσικη εξομοίωση και η ισοπεδωτική εξίσωση. Εάν σταθούμε στους αισθητικούς και ερωτικούς παράγοντες, οι μηδενιστικές παραδοχές εξ αντικειμένου τους αποδομούν και αποσκοπούν στην προσαρμογή στις προϋποθέσεις λειτουργικότητας εντός των σύγχρονων εκμηχανισμένων μεταμοντέρνων δομών.
Πιο συγκεκριμένα, η μαζική παραγωγή, η μαζική κατανάλωση και οι λειτουργικές δομές που την εξυπηρετούν «πιέζουν» προς βραχυπρόθεσμες στάσεις ζωής, προς κινητικότητα για εξυπηρέτηση εργασιακών σκοπιμοτήτων, προς εφήμερες ερωτικές σχέσεις που παραμερίζουν τα διαχρονικά πάγια βιολογικά χαρακτηριστικά της ερωτικής φύσης των ανθρώπων, προς αποδυνάμωση ή και εξαφάνιση του θεσμού της οικογένειας ως σημαντικού άξονα του κοινωνικού γίγνεσθαι και προς περαστικές αισθητικά στερημένες ερωτικές «συναντήσεις» αποδομημένων και ηδονιστικά προσανατολισμένων ατόμων. Τέτοιες παραδοχές όπως εξελίσσονται φτάνουν και σε ακραία παράλογες αμφισβητήσεις των βιολογικών χαρακτηριστικών των ανθρώπινων όντων όπως η ρητή αμφισβήτηση ύπαρξης φύλων.
Αυτά τα λεπτά αλλά και σημαντικά ζητήματα αφορούν πάγια βιολογικά χαρακτηριστικά των ανθρώπων που σχετίζονται με την ανθρώπινη φύση. Οι θέσεις στις οποίες γίνεται αναφορά σχετίζονται με παραδοχές που εξωθούν προς συρρικνωμένα και βιολογικά αλλοιωμένα άτομα «λειτουργιστικά χρήσιμα», εναλλάξιμα και γι’ αυτό εύκολα μετακινήσιμα και με τρόπο που τα προσαρμόζει στις κοινωνικοπολιτικά αθέσπιστες εκμηχανισμένες δομές. Ο μεταμοντέρνος ιδεολογικός περίγυρος και ιδιαίτερα όταν κάποιος είναι επηρεασμένος από μηδενιστικές παραδοχές, αναμενόμενα, ευνοεί την ανθρωπολογική εξομοίωση που εξουδετερώνει το γεγονός ότι κάθε ανθρώπινο ον διαθέτει τη δική του μοναδική και ανεπανάληπτη ιδιοσυστασία. Μια συνήθης μέθοδος, για παράδειγμα, είναι η ολοένα εντονότερη αμφισβήτηση του γεγονότος ότι όσο είναι ιστορικά γνωστό το ανθρώπινο είδος διέθετε δύο φύλα, θήλυ και άρρεν.
Όσον αφορά την κατάστασή τους, επίσης, όπως και για όλες τις άλλες ανθρώπινες υποθέσεις, πάντα είχαμε εξαιρέσεις και κανόνες. Σε πολιτισμένες κοινωνίες και για όλους τους πολιτισμένους ανθρώπους είναι κατανοητά και λογικά αποδεκτά τα εξής:
Α) Δεν ενοχοποιούνται ή «καταγγέλλονται» εξαιρέσεις που οφείλονται σε εκ γενετής βιολογικούς παράγοντες. Βιολογική εξαίρεση είναι εκ γενετής ιδιομορφίες, για παράδειγμα, που οφείλονται σε (εκ γενετής) ορμονικά αίτια. Όσον αφορά αυτές τις περιπτώσεις η ενοχοποίηση του ατόμου ή οι διακρίσεις εις βάρος του είναι αναμφίβολα απολίτιστες εάν όχι και βάρβαρες.
Β) «Ατυχήματα της ζωής» δημιουργούν επίσης εξαιρέσεις απόρροια κτηνωδών πράξεων, όπως παιδεραστίες. Και πάλι είναι απολίτιστο και βάρβαρο να ενοχοποιούνται τα θύματα.
Γ) Όσοι επιχειρούν να εξομοιώσουν και να εξισώσουν βιολογικά τα δύο φύλα αυτό που ουσιαστικά μαχητικά-ακτιβιστικά παλεύουν να επιτύχουν είναι να γενικευτούν ή και να επιβληθούν οι εξαιρέσεις που πάντα υπήρχαν στη ζωή των ανθρώπων ως κανόνας. Κάτι τέτοιο είναι ασέβεια σε αμφότερες ή και άλλες παρόμοιες εξαιρέσεις αλλά και για όλους τους άλλους ανθρώπους. Πολιτικά πολιτισμένες συμπεριφορές σημαίνει σεβασμό για την ανθρώπινη κατάσταση, τη φύση, το φυσικό, το φυσιολογικό και όπως είπαμε τις εξαιρέσεις (και πάντα υπήρχαν εξαιρέσεις).
Δ) Για τα δύο φύλα και οι προαναφερθείσες ή άλλου είδους εξαιρέσεις της ζωής τα υιοθετούνται κοινωνικοπολιτικές αποφάσεις που εκπληρώνουν αυτόν τον σκοπό. Ακτιβισμός που συνειδητά ή ανεπίγνωστα επιδιώκει αλλοίωση της φύσης και του φυσιολογικού στο όνομα της ισότητας, για παράδειγμα, με την αμφισβήτηση ύπαρξης φύλων, είναι ανορθολογισμός, εάν όχι και παράκρουση.
Κοντολογίς, οι πολιτισμένοι άνθρωποι αγωνίζονται για ισότητα και δεν χρειάζονται κάποιο εθνομηδενιστή να τους κάνει μαθήματα μεταφυσικής ηθικής ή βιολογίας των ανθρώπινων όντων. Ο εξομοιωτικός μηδενιστικός ακτιβισμός όπως και με όλα τα άλλα ζητήματα αποσκοπώντας στο να υποβαθμίσει αυτό καθαυτό το ανθρώπινο είδος σε χαμηλά επίπεδα μηδενιστικών προδιαγραφών εκμεταλλεύεται ατομικές ιδιομορφίες και εξαιρέσεις για να εξομοιώσει εκατέρωθεν πάγια κριτήρια και ουσίες της ιδιοσυστασίας των ανθρώπων. Όπως και με όλα τα άλλα ζητήματα συνειδητά ή ανεπίγνωστα επιζητείται μηδενισμός της ανθρώπινης υπόστασης και αφύσικη εξομοίωση-εξίσωση όλων με όλα.
Όμως είναι ένα πράγμα η συρρίκνωση και εκμηδένιση της ανθρώπινης υπόστασης και άλλο η ισότητα των ανθρώπινων όντων κάτι που για κάθε πολιτισμένο άνθρωπο είναι καθολικά και ανεπιφύλακτα παραδεκτό και αποδεκτό. Οι εξομοιώσεις, εξισώσεις, συρρικνώσεις και οι ανθρωπολογικοί εκμηδενισμοί υπηρετούν όχι τα ανθρώπινα όντα αλλά την απάνθρωπη προσαρμογή τους στις ελλειμματικά θεσπισμένες δομές της εκμηχάνισης (που συχνά εδώ υποστηρίζουμε ότι απαιτείται να θεσπίζονται, να ορίζονται και να διαμορφώνονται στο πλαίσιο κοινωνικοπολιτικών αποφάσεων για τις ανά πάσα στιγμή ισχύουσες κανονιστικές δομές ή αλλαγές που απαιτείται να γίνουν).
Πολιτισμός λοιπόν σημαίνει ότι δεν προτάσσεις την εξαίρεση ως πειθαναγκαστικό «επιχείρημα» για να καταστεί κανόνας που δικαιολογεί μεθοδεύσεις καθολικής αλλοίωσης της βιολογίας των ανθρώπινων όντων με σκοπό την προσαρμογή τους μέσα σε μεταμοντέρνες υποβαθμισμένες δομές της μαζικής παραγωγής, της μαζικής κατανάλωσης και της αστικοποίησης. Με κάθε αντικειμενικό κριτήριο αυτά υποδηλώνουν συνειδητή-ιδεολογική ή ανεπίγνωστη ασέβεια τόσο στο σύνολο των ανθρώπων ανεξαρτήτως φύλου όσο και στις προαναφερθείσες εξαιρέσεις ή άλλες παρόμοιες.
Τίποτα δεν επιτυγχάνεται και τίποτα δεν υπηρετεί τα ανθρώπινα όντα και τον πολιτισμό τους εάν μεθοδεύεται να ρίχνονται όλοι και όλα μέσα σε ένα εξομοιωτικό-εξισωτικό-εκμηδενιστικό καζάνι που κοχλάζει για να εξυπηρετηθεί, κατά βάση, η αθέσπιστη εκμηχάνιση της ζωής και το συχνά απάνθρωπο μάντρωμα μέσα σε αστικά γκέτο. Κανείς, εάν θέλει να αντιληφθεί και να κατανοήσει πλήρως τις απολήξεις τέτοιων μηδενιστικών ακροτήτωνδεν έχει παρά να διαβάσει προσεκτικά κείμενα συνεπών μηδενιστών όπως ο La Mettrie και ο Μαρκήσιος de Sade, οι οποίοι επειδή θεωρούνται οι πιο αντιπροσωπευτικοί της μηδενιστικής απόληξης, μνημονεύονται ένθεν και ένθεν.
Η ερωτική ποιότητα των ανθρώπων που αφορά τη βαθύτερη φύση, την αισθητική και την εν γένει ιδιοσυστασία κάθε ανθρώπινου όντος, γίνεται στόχος των μηδενιστικών ιδεολογημάτων. Παραβλέπεται, έτσι, ότι η διαφορετική φύση των δύο φύλων των ανθρώπινων όντων με κανένα τρόπο δεν υποδηλώνει διακρίσεις ή κάτι το υποδεέστερο ή αντίστροφα το ανώτερο. Πέραν του ότι αυτά τα ζητήματα είναι πολιτικά με την έννοια ότι σε μια λογική κοινωνικοπολιτικών αποφάσεων που διασφαλίζουν την ισονομία και την ισότητα, αφορούν βαθύτατης σημασίας αλληλένδετες λογικές όπως φιλία, αισθητική, ερωτική έλξη, αναπαραγωγή και διαιώνιση του ανθρώπινου είδους. Υπό κανονικές συνθήκες ο κανόνας είναι τα δύο φύλα να θεωρούνται ίσα.
Στην ιστορία βέβαια και ενδεχομένως και σήμερα υπάρχουν διακρίσεις απόρροια τοπικών ή θρησκευτικών παραδόσεων ή ανάγκες της καθημερινής ζωής που απαιτούν καταμερισμό ρόλων και εργασίας. Επαναλαμβάνεται, όμως, ότι το ζήτημα που τίθεται είναι αμιγώς πολιτικό και αφορά τόσο ενδοκρατικές κοινωνικοπολιτικές αποφάσεις που κάλλιστα όπως και με άλλα ζητήματα σε διακρατικό επίπεδο μπορούν να εντάσσονται σε διεθνείς συμβάσεις στις οποίες προσχωρούν πολλά ή και όλα τα κράτη.
Είναι λοιπόν ένα πράγμα η ισονομία και η ισότητα στο πλαίσιο κοινωνικοπολιτικά προσδιορισμένων δικαιωμάτων και άλλο η εξ αντικειμένου αφύσικη εξομοίωση και εξίσωση των δύο φύλων, ταυτόχρονα και η ακύρωση της εκατέρωθεν ανθρώπινης ιδιοσυστασίας.
Εν τέλει, είναι ένα πράγμα η διασφάλιση ισονομίας και ισότητας και άλλο η αμφισβήτηση της φύσης της γυναίκας ή της φύσης του άνδρα με πρόσχημα θολές γνώμες, υποκειμενισμούς του καθενός και ανυπόστατα μηδενιστικά ιδεολογήματα, τα οποία, παρόμοια με πολλά άλλα ζητήματα που αφορούν τη σύγχρονη ζωή είναι ανυπόστατα και αδιέξοδα. Καθότι στις μέρες μας, τουλάχιστον, τέτοιες θέσεις απορρέουν από ιδεολογήματα περί σχέσεων σύμβασης αντί κλασικών αλληλένδετων και δυναμικά συμπλεκόμενων κριτηρίων που εκκολάπτει η ανθρώπινη φύση όπως φιλία, έρωτας και αισθητική.
Αμφισβήτηση επίσης του διαχρονικά κύριου άξονα της ζωής των ανθρώπων που είναι ο οικογενειακός θεσμός. Ιδεολογήματα που θέλουν αμφότερα τα φύλα να επιπεδοποιηθούν, να ισοπεδωθούν και να ενσωματωθούν σε ένα πνευματικά και πολιτισμικά στερημένο αμιγώς υλιστικό και ανθρωπολογικά μηδενισμένο κόσμο, να εξυπηρετούν τη μαζικοποιημένη παραγωγή και κατανάλωση, την κινητικότητατην εναλλαξιμότητα και την ανταλλαξιμότητα. Κυρίως, εξυπηρετούν την κύρια προϋπόθεση που πρέπει να κυριαρχεί μέσα σε ένα μαζικοποιημένο κόσμο: Τα θηριώδη ηδονιστικά ένστικτά που πλήττουν τη φιλία, την αισθητική και τη φυσιολογική ερωτική συμπεριφορά.
Συμπληρωματικά, όπως εξηγείται και σε άλλα σημεία του βιβλίου, τα μεταμοντέρνα μηδενιστικά ιδεολογήματα θέτουν το ζήτημα του φύλου στον πυρήνα των προσπαθειών τους για αποδόμηση των ανθρώπων και αυτό δεν έχει σχέση με το αν κάποιος είναι άνδρας ή γυναίκα. Αμφότεροι είναι στόχος για την εκπλήρωση των ίδιων υλιστικών-μηδενιστικών σκοπών. Αυτό γιατί κεντρικός σκοπός είναι η εξίσωση και η εξομοίωση ως θεμελιώδης αντίληψη ενός υλιστικού και ανθρωπολογικά μηδενισμένου κόσμου που για να εκπληρώνει αυτές τις προϋποθέσεις απαιτεί εναλλαξιμότητα και αντικαταστασιμότητα, επιπεδοποίηση και αναίρεση ακόμη και σταθερών βιολογικών ιδιοτήτων σύμφυτων με την ανθρώπινη φύση
Ευνοείται ότι εκμαυλίζει και ενθαρρύνει τη μεθοδευμένη μετάλλαξη πάγιων φυσικών ιδιοτήτων του ανθρώπινου όντος, ακόμη και των βιολογικών ιδιοτήτων όπως είναι γνωστές από καταβολής κόσμου, με σκοπό να αποστειρωθούν οι αντιστάσεις του για φυσική και φυσιολογική ζωή σε όλα τα ζητήματα του ανθρώπινου βίου. Δεν έχουν την παραμικρή σχέση αυτά, τονίζεται και υπογραμμίζεται ξανά, με την ισονομία και ισότητα των φύλων, η οποία για ευνόητους λόγους για κάθε πολιτισμένο άνθρωπο λογικά και ορθολογιστικά θεωρείται δεδομένη.
Κοντολογίς, ως εκ της φύσεως του λεπτού αυτού ζητήματος, επειδή ακριβώς αφορά τη φιλία, την αισθητική, τον έρωτα και τα ένστικτα αυτοσυντήρησης και αναπαραγωγής του ανθρώπινου είδους, τα μεταμοντέρνα ιδεολογήματα συμβατά και με τις υπόλοιπες παραδοχές τους, δεν θα μπορούσαν παρά να θίξουν και το ερωτικό σκέλος της ανθρώπινης φύσης. Να επιδιώκουν δηλαδή να πλήξουν τις εκατέρωθεν θαυμαστές ανθρωπολογικές ιδιότητες που προίκισε η φύση αμφότερα τα φύλα.
Γενικότερα, η υλιστικά και μηδενιστικά νοούμενη παραγωγική και καταναλωτική κινητικότητα απαιτεί ναρκισσισμό και αναπτυγμένα ωμά και επίπεδα ηδονιστικά ένστικτα. Κάτι τέτοιο επιτάσσει ηθικιστική προσαρμογή σε πνευματικά και πολιτισμικά υλιστικές-μηδενιστικές αντιλήψεις ατομιστικής αυτοπραγμάτωσης, καλλιέργεια της αντίληψης περί της ανάγκης παροδικών και επιπόλαιων σχέσεων, στιγμιαίων ηδονών, αφύσικων μέχρι και ακραία αντιαισθητικών και ναρκισσιστικών πράξεων και συμπεριφορών ασύμβατων με πολιτισμένους και αξιοπρεπείς ανθρώπους.
Στο ίδιο πλαίσιο, ευνοείται η κυριαρχία της αναλγησίας, της φιλαυτίας, του ατομικισμού της υποκρισίας και του καιροσκοπισμού1. Για το ζήτημα των φύλων και την ερωτική φύση των ανθρώπων, ο Παναγιώτης Κονδύλης προσφέρει εξαιρετικές περιγραφές και ερμηνείες για το πώς εμπλέκονται οι μεταμοντέρνες δομές και οι συνδεδεμένες με αυτές μηδενιστικές τάσεις. Χωρίς την παραμικρή αναστολή τα υλιστικά-μηδενιστικά ιδεολογήματα επιδιώκουν να καταργήσουν διαφορές που επί χιλιετίες θεωρούνταν δεδομένες από τη φύση.
Η ερωτική ποιότητα αντικαθίσταται από τη μεταμοντέρνα «σεξουαλική ορθότητα» η οποία πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στον μαζικοποιημένο ανθρωπότυπο. Υπογραμμίζοντας γλαφυρά, παραστατικά αλλά και ουσιαστικά αυτές τις τάσεις, ο Κονδύλης είναι μοναδικά διεισδυτικός και με πολιτισμένο απολαυστικό χιούμορ, αλλά και μοναδικά ουσιαστικός και περιεκτικός για ένα ζήτημα που ενίοτε αντιμετωπίζεται με όρους συμβατικής σοφίας και υπό το πρίσμα ισοπεδώσεων και γραμμικών αφορισμών. Ο Κονδύλης το θέτει ως εξής:
Η ανατροπή παραδοσιακών ιεραρχιών και βιολογικών ιδιοτήτων στο επίπεδο των φύλων και η τάση προς ηδονιστικές αντιλήψεις δεν σημαίνει βέβαια ότι η μαζικοδημοκρατική καθημερινή πρακτική σ’ αυτό το ζήτημα βρίσκεται πάντοτε στο ύψος της ισότητας και της συντροφικότητας ή ότι από τη μία στιγμή στην άλλη παραμερίσθηκαν οι βιολογικοί παράγοντες και τα κατάλοιπα της παραδοσιακής συμπεριφοράς. Κάθε άλλο … [αναπτύσσονται επίσης μυστικιστικές αντιλήψεις για τον ανδρογυνισμό]. … Στον βαθμό που εκλείπουν οι διαφορές μεταξύ των δύο φύλων δεν χρειάζεται να αναζητούνται πια χαρακτηριστικά από γυναικείες ή χαρακτηριστικά από ανδρικές ερωτικές ιδιότητες, το ερωτικό στοιχείο γίνεται έτσι πιο διάχυτο και πιο ρηχό2.
Εξάλλου, το ροκάνισμα του κοινωνικού παραδοσιακά νοούμενου, συνεχίζει ο Κονδύλης, προϋποθέτει ότι η γενετήσια ικανοποίηση πρέπει να γίνεται πλέον αντιληπτή «ως σύντομη και ευκολοαπόκτητη μορφή ηδονής, την οποία μπορεί να απολαύσει κανείς ανεξάρτητα από άλλους, μακροπρόθεσμους παράγοντες», ότι το ερωτικό στοιχείο γίνεται πιο διάχυτο και ρευστό και ότι καλλιεργείται μια αναβίωση του ανδρογυνισμού και μια νέα αποτίμηση της ομοφυλοφιλίας ως κριτήριο εξίσωσης και ανταλλαξιμότητας3.
Η υποκείμενη ανθρωπολογική δομή κτίζεται, έτσι, ούτως ώστε να εξυπηρετεί τις προϋποθέσεις ενός ρευστού, υλιστικού, λειτουργιστικού και αποτελεσματικού συστήματος υλιστικής διακυβέρνησης και μαζικής παραγωγής και κατανάλωσης πλανητικών προεκτάσεων. Για να συνοψίσουμε επιγραμματικά, η αντιμαχία με μεταμοντέρνες εθνομηδενιστικές θεωρήσεις που αμφισβητούν πάγια χαρακτηριστικά της φύσης των ανθρώπινων όντων, δεν μπορεί να συζητηθεί ορθολογιστικά με όρους μηδενιστικών παρωπίδων.
Επιπλέον, στη διελκυστίνδα κανόνας/εξαιρέσεις, ζητήματα που αποτελούσαν πάντα εξαιρέσεις είναι ανορθολογικό να συνδέονται με κάποιου είδους καθολική μετάλλαξη της φύσης και, επαναλαμβάνεται, των διαχρονικά γνωστών βιολογικών χαρακτηριστικών των ανθρώπινων όντων με σκοπό, βασικά, να υπηρετούνται οι λειτουργίες εντός εν πολλοίς αθέσπιστων δομών που έφερε η εκμηχάνιση, η μαζική παραγωγή, η μαζική κατανάλωση και η αστικοποίηση.
Τα ζητήματα που τίθενται, ακριβώς, είναι κοινωνικοπολιτικά και αφορούν την ανθρωποκεντρική θεμελίωση του κοινωνικοπολιτικού γίγνεσθαι, τον σεβασμό στο ανθρώπινο ον ανεξαρτήτως φύλου, τη διαφύλαξη της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και όλα τα συμπαρομαρτούντα.
Δεν ενδείκνυνται παρωπίδες που έχουν θέαση μόνο γενικευμένη και αφύσικη ισοπέδωση των πάντων, που ευνοούν την ακύρωση πάγιων εγγενών χαρακτηριστικών του ανθρώπου και ακύρωση του φυσικού, του φυσιολογικού και του ωραίου. Η φιλία, τα συναισθήματα, τα ψυχόρμητα, ο έρωτας, τα εκατέρωθεν ένστικτα και όλα τα συμπαρομαρτούντα που αφορούν το φυσικό και το φυσιολογικό απαιτούν σοβαρή συζήτηση στερημένη όπως υποστηρίχθηκε μόλις εκμηδενιστικών παρωπίδων.
Επανερχόμενοι στις προεκτάσεις των σύγχρονων μεταμοντέρνων δομών, πρωταρχικής σημασίας παράγοντας είναι η αστικοποίηση. Επιτυγχάνεται μέσα από την αντικατάσταση της οικογενειακής αγροτικής παραγωγής με βιομηχανοποιημένη παραγωγή και από τη μετακίνηση όσων χάσουν την απασχόλησή τους για να γίνουν βιομηχανικοί εργάτες που θα πρέπει να αστικοποιηθούν και να διαβιώσουν σε χώρους προσαρμοσμένους στις ανάγκες ενός υλικά-λειτουργιστικά προσανατολισμένου κόσμου. Απλουστεύοντας, αυτό σημαίνει θέα σε τέσσερεις τοίχους αντί θέα βουνό και θάλασσα ή αμφότερα. Παρόμοια με τη διασκέδαση, τις καθημερινές συνήθειες, τις καταναλωτικές προτιμήσεις και την εν γένει δημιουργία υλιστικών προτύπων ως προς τι είναι ατομική ευδαιμονία και ατομική ευτυχία. ….
Σε λίγες εβδομάδες ο πόλεμος στην Ουκρανία που άρχισε με την στρατιωτική εισβολή της Ρωσίας συμπληρώνει τρία χρόνια. Εύλογος ο προβληματισμός για το που βρίσκεται αυτή η μεγαλύτερη μεταπολεμική σύγκρουση στην Ευρώπη και που πρόκειται αυτή να καταλήξει.
Η κατάσταση της Ουκρανίας είναι κρίσιμη όσο και αν κάποιοι κύκλοι και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού επιμένουν να αρνούνται να δουν την σκληρή πραγματικότητα.
Μπορεί η Μόσχα να μην πέτυχε όλους τους στρατηγικούς στόχους που είχε θέσει με την στρατιωτική εισβολή.
Έχει όμως καταστήσει την Ουκρανία ένα δυσλειτουργικό κράτος και έχει σταθεροποιήσει την κατοχή του 20% των εδαφών της ουκρανικής επικράτειας δημιουργώντας έναν ευρύ χερσαίο διάδρομο που ενώνει πλέον την Κριμαία μέσω Μελιτούπολης, Μαριούπολης και του μεγαλύτερου μέρους του Ντόνμπας με την Ρωσία απαγορεύοντας ταυτόχρονα κάθε ουκρανική πρόσβαση στην Θάλασσα του Αζόφ.
Έστω και αν δεν αρέσει, η πικρή και άβολη αλήθεια είναι ότι οι Ρώσοι βρίσκονται πλέον μετά τις υψηλών προσδοκιών αποτυχημένες επιθετικές επιχειρήσεις των Ουκρανικών Δυνάμεων σε πλεονεκτική θέση. Και αυτό ενώ έχουν φτιάξει έναν νέον Στρατό διεξήγαγαν έναν άκρως επιτυχημένο αμυντικό αγώνα, απορροφώντας όλη την επιθετική ισχύ των Ουκρανών (κάτι που έκαναν οι Ουκρανοί στην αρχή του πολέμου σε αυτούς) οι οποίοι μετά την αποτυχία τους να ανακαταλάβουν τα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη δεν είναι σε θέση πλέον να διεξάγουν σοβαρές χερσαίες επιθετικές επιχειρήσεις.
Η κατάσταση στην Ουκρανία στις 10 Ιανουαρίου 2024
Το 2023 ήταν μία χρονιά που ξεκίνησε με μεγάλες ελπίδες λόγω των επιτυχιών της προηγουμένης χρονιάς αλλά κατέληξε σε μείζονα απογοήτευση στο πεδίο της μάχης. Δεν είναι ότι έχουν καταστραφεί πολλά κύρια μέσα του Ουκρανικού Στρατού αλλά το Κίεβο αδυνατεί να αναπληρώσει τις σοβαρότατες απώλειες σε προσωπικό με τις διαρκείς στρατολογήσεις-επιστρατεύσεις που πραγματοποιεί.
Η Ουκρανία ακολουθεί την Ρωσία στον πόλεμο φθοράς και αποδεικνύεται ικανή να πλήττει πολύ πίσω από τις εχθρικές γραμμές με τακτικές ανταρτοπόλεμου αλλά η Ρωσία κατά περιόδους προσβάλει στόχους σε όλη την Ουκρανία ακόμα και στην Λβίβ όπως έκανε την περίοδο των εορτών.
Αλλά και η γενικότερη κατάσταση είναι άκρως δυσμενής για το Κίεβο. Η υποστήριξη της Δύσης φθίνει διαρκώς, το Αμερικανικό Κογκρέσο καθυστερεί να αποδεσμεύσει άλλα 61 δισεκατομμύρια δολάρια ενώ και αντίστοιχο πακέτο βοήθειας της ΕΕ ύψους 50 δισεκατομμυρίων ευρώ καθυστερεί. Το κύρος του Προέδρου Ζελένσκι έχει μειωθεί σημαντικά μέσα και έξω από την Ουκρανία ενώ υπάρχουν σημαντικές τριβές μεταξύ αυτού και του Αρχιστρατήγου των Ουκρανικών Δυνάμεων Στρατηγού Βαλερί Ζαλούζνι αλλά και με άλλους πολιτικούς όπως ο δημοφιλής Δήμαρχος του Κιέβου Κλίτσκο! Υπάρχει μεγάλη αγωνία για το μέλλον της δυτικής βοήθειας για την πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας.
Τα λόγια των Αμερικανών και των άλλων Συμμάχων για υποστήριξη της Ουκρανίας για « όσο χρειαστεί » ήταν κενά.
Από την άλλη πλευρά η Ρωσία δείχνει εξαιρετικά μεγάλη αντοχή με τις δυτικές κυρώσεις να «δαγκώνουν» αλλά να μην πλήττουν σοβαρά την ρωσική οικονομία. Ο Πούτιν επιδεικνύει «στρατηγική υπομονή» και εκτιμάει ότι η λεγόμενη Δύση… ξεμένει τόσο από βούληση όσο και από πόρους για να στηρίξει την Ουκρανία. Τον ευνοεί και η κατάσταση στην Μέση Ανατολή όπου η Ουάσιγκτον έχει εστιάσει το πρωταρχικό ενδιαφέρον της Στο τέλος, πιστεύει, η Ουκρανία θα αναγκαστεί να συνθηκολογήσει.
Το ζήτημα δεν είναι το δημιουργηθέν αδιέξοδο όπως δημόσια το χαρακτήρισε πριν από ένα δίμηνο ο Αρχηγός των Ουκρανικών Δυνάμεων Ζαλούζνι αλλά οι κίνδυνοι που αρχίζουν να διαφαίνονται. Διότι μπορεί ο πρώην ΓΓ/ΝΑΤΟ Άντερς Ράσμουσεν να θεωρεί ότι ο μόνος δρόμος για την ειρήνη είναι η νίκη της Ουκρανίας αλλά αυτή η νίκη, με τα υφιστάμενα δεδομένα δεν μπορεί να επιτευχθεί. Στην κατάσταση μάλιστα που βρίσκονται οι Ουκρανικές Δυνάμεις πέρα από τους λεονταρισμούς του Ζελένσκι θα ήταν εξαιρετικά δυσχερές να συγκρατήσουν μία νέα επιθετική επιχείρηση των Ρώσων αν θα το τολμούσαν.
Για αυτό κάποιοι αναλυτές εκτιμούν ότι η κατάσταση είναι χειρότερη από ένα απλό αδιέξοδο. Η Ουκρανία εξαντλημένη από ανθρώπινο δυναμικό, χωρίς κατάλληλα όπλα και επάρκεια πυρομαχικών και την Δύση να μην μπορεί να προσφέρει όλα αυτά που χρειάζεται η Ουκρανία βρίσκεται μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις έστω και αν ο Πρόεδρος Ζελένσκι μιλάει ακόμα για την απόλυτη νίκη που θα απωθήσει τους Ρώσους πέρα από τα σύνορα του 1991.
Ο Αρχιστράτηγoς των Ουκρανικών δυνάμεων Βαλερύ Ζαλούζνυ σε εξώφυλλο των Times
O γνωστός Καθηγητής του Πανεπιστημίου Τζορτζτάουν Τσάρλς Κάπαν σε άρθρο του στο Foreign Affairs τον Απρίλιο 2023 αρκετά έγκαιρα είχε επισημάνει την αναγκαιότητα αναπροσαρμογής της Στρατηγική της Ουκρανίας και των ΗΠΑ στο πόλεμο με την Ρωσία και τον επαναπροσδιορισμό της «νίκης».
Θα πρέπει να δοθούν νέα ποιοτικά χαρακτηριστικά σε αυτό που λέγαμε … «να μην χάσει η Ουκρανία και να μην κερδίσει η Ρωσία»! Εφόσον είναι ανέφικτη η ανάκτηση όλων των ουκρανικών εδαφών με στρατιωτικά μέσα μάλλον θα πρέπει να δοθεί έμφαση στο πως θα διασφαλιστεί στο μέλλον η Ουκρανία ως μέρος της Δύσης με οικονομική ευημερία και παρέχοντας απτές εγγυήσεις ασφαλείας δείχνοντας στο Κρεμλίνο ότι δεν θα μπορεί αυτό καθορίσει ποτέ το μέλλον της Ουκρανίας.
Η αναζήτηση Στρατηγικής εξόδου σε πρώτη φάση θα περιλαμβάνει αποκλιμάκωση, με κατάπαυση των εχθροπραξιών και σε δεύτερο χρόνο ανακωχή τύπου Κορέας 1953χωρίς να αναγνωριστούν τα τετελεσμένα που έχουν πετύχει οι Ρώσοι. Από εκεί και πέρα μία μακρά διπλωματική διαδικασία που οι πιθανότητες επιτυχίας δεν είναι περισσότερες από αυτές της αποτυχίας και την παγίωση μίας επικίνδυνης «παγωμένης σύγκρουσης» με ότι αυτό σημαίνει. Σε κάθε περίπτωση όμως δεν είναι δυνατόν να συνεχίζεται η αιματοχυσία και η καταστροφή της Ουκρανίας μιας και ο Πούτιν αποδείχθηκε ότι «έκανε το κουμάντο» του και μπορεί να τραβήξει τον πόλεμο ακόμα μακρύτερα.
*Ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Λουκόπουλος είναι Γεωστρατηγικός Αναλυτής και Εκτελεστικός Διευθυντής στο «Παρατηρητήριο Ευρωμεσογειακής Ασφάλειας και Συνεργασίας»
Υπάρχει μια δημοσιογραφική κίνηση που αξίζει να προσεχθεί.
Δύο εφημερίδες, η «Καθημερινή» και η «Μιλιέτ» αποφάσισαν να συνεργαστούν ώστε η επικοινωνία μεταξύ τους να φανεί χρήσιμη σε περίπτωση μιας νέας κρίσης.
Το πως θα γίνει αυτό παραμένει να μας διευκρινισθεί. Επειδή οι δύο εφημερίδες ανέλαβαν μια πρωτοβουλία με πολιτικά χαρακτηριστικά-παράλληλα, ίσως, με τα ενημερωτικά- η κίνησή τους επιδέχεται κριτικής.
Ως πρώτο βήμα, οι διευθυντές των δύο εφημερίδων, ο Αλέξης Παπαχελάς της «Καθημερινής» και ο Οζάι Σεντίρ της «Milliyet», έγραψαν από ένα άρθρο. και τα δύο μαζί δημοσιεύονται σήμερα στις δύο εφημερίδες.
Με αφορμή και τη συνεργασία των δύο εφημερίδων και το περιεχόμενο των άρθρων τους θα εστιάσουμε σε ορισμένα θέματα.
1.-Οτιδήποτε χαλαρώνει την ένταση μεταξύ των δύο χωρών, χωρίς να βλάπτει τα εθνικά συμφέροντα, είναι άξιο προσοχής και επιδοκιμασίας. Η συνεργασία των δύο εφημερίδων δεν πρόκειται να έχει αρνητικά αποτελέσματα. Ή θα έχει θετικά ή, στη χειρότερη περίπτωση, ουδέτερα. Είναι επαφή σε κοινωνικό-και όχι κρατικό- επίπεδο και οι επαφές μεταξύ των λαών και των κοινωνικών θεσμών τους διευκολύνουν τις σχέσεις τους. Η κίνηση επιδοκιμάζεται. Εκτός και αν έχει υποκινηθεί απο τις δύο κυβερνήσεις. Τότε δεν θα μιλάγαμε για δημοσιογραφία.
2.-Ανάλογες κινήσεις έχουν γίνει στο παρελθόν. Στις αρχές του 1990 η Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας Θράκης είχε δημιουργήσει μια Βαλκανική Συνομοσπονδία Δημοσιογράφων με την βοήθεια και της Διεθνούς Ένωσης Δημοσιογράφων και με οικονομική υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είχε περιορισμένα αποτελέσματα. Υπήρξαν κάποια αλλά περιορισμένα. Θα μου πείτε τι θέλετε, να λύσουν τα εθνικά προβλήματα οι εφημερίδες και οι δημοσιογράφοι; Όχι αλλά προσπαθώ να δω την εμβέλεια της ενέργειας των δύο εφημερίδων.
3.-Ανάλογη προσπάθεια έγινε και με το Σχέδιο Ανάν. Με την βοήθεια των ΗΠΑ έγιναν αρκετές συναντήσεις Ελληνοκυπρίων, Τουρκοκυπρίων, Ελλήνων και Τούρκων δημοσιογράφων. Και εδώ τα αποτελέσματα περιορισμένα. Το διακύβευμα εδώ ήταν να πεισθούν οι δημοσιογράφοι να στηρίξουν το σχέδιο Ανάν και για ορισμένους ευτυχώς που η προσπάθεια απέτυχε.
4.-Τι μπορεί να προσδοκούν οι διευθυντές των δύο εφημερίδων;
Ο Παπαχελάς είναι πιο σαφής από τον ομόλογό του στο άρθρο του. Γράφει: “Συμφωνήσαμε µε τον Οζάι Σεντίρ να γράψουµε αυτά τα άρθρα και να αποκαταστήσουμε έναν μόνιμο δίαυλο επικοινωνίας, ο οποίος θα μπορούσε να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμος σε μια μελλοντική ελληνοτουρκική κρίση”.
Πως ο δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ δύο εφημερίδων θα αποδειχθεί χρήσιμος σε περίπτωση κρίσης; Τι δυνατότητες έχουν οι δημοσιογράφοι και τα ΜΜΕ που εργάζονται να καθορίσουν την εξέλιξη των κρίσεων; Αρκεί η συνεργασία δύο εφημερίδων για να δράσει αποτρεπτικά σε μια εκτροπή η κοινή γνώμη των δύο χωρών;
Στόχος, γράφει στην αρχή του δημοσιεύματος η «Καθημερινή» είναι να διαλυθεί η αμοιβαία καχυποψία.
Η καχυποψία από τουρκικής πλευράς είναι ένα συναίσθημα που προκαλείται από το τουρκικό κράτος. Όταν το τουρκικό κράτος θελήσει ενεργοποιεί τα αρνητικά αντανακλαστικά της τουρκικής κοινής γνώμης. Όταν δεν θέλει τα υποστέλλει. Μπορεί μια συνεργασία εφημερίδων να επηρεάσει το τουρκικό- ή ακόμη και το ελληνικό- κράτος;
5.-Ο τούρκος δημοσιογράφος Οζντάι Σεντίρ ξεκινά το άρθρο του με μια εμπειρική περιγραφή. Του άρεσε το σαγανάκι κατά τις επισκέψεις του στην Ελλάδα και το παρήγγελνε όπου και να πήγαινε. Μέχρι που προσφάτως, στην Αθήνα (Το Ντουμπάι των Βαλκανίων) το ζήτησε σε ένα εστιατόριο στην Αθήνα το 2023 κατά τη διάρκεια ενός φόρουμ και οι ξιπασμένοι Αθηναίοι του πρότειναν μοτσαρέλα. Ζήτησε στο τέλος και ελληνικό καφέ- όπως γράφει- και του πρότειναν εσπρέσο.
Κατάλαβε την αθηναϊκή ξιπασιά και σημειώνει:
Σε έναν κόσμο όπου η Βαρκελώνη και η Ρώμη διατηρούν τον πολιτισμό τους, χρειάζεται να αλλάξει τόσο πολύ η Αθήνα;
Ας σημειώσουμε πως η Τουρκία σε επίπεδο υποδομών και άλλων πολλών δημοσίων χαρακτηριστικών (δεν μιλώ για το πολιτικό σύστημα) έχει αφήσει παρασάγγας πίσω την Ελλάδα.
6.-Γράφει ο τούρκος δημοσιογράφος: «Αν μπορούμε να μάθουμε να μοιραζόμαστε αντί να χωρίζουμε, θα επωφεληθούμε και οι δύο από αυτό… Τα ψάρια που περιφέρονται στο Αιγαίο δεν γνωρίζουν από θαλάσσια δικαιοδοσία».
Να μοιρασθούμε ναι, Τι όμως, Όσα ανήκουν στην Ελλάδα; Αφού η τουρκική πλευρά είναι τόσο διατεθειμένη στη μοιρασιά γιατί η ακτοφυλακή διώχνει τους Έλληνες ψαράδες από περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας; Α, η δικαιοδοσία, την οποία προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο πρέπει να εξαιρεθεί. Να τα βρούμε με το μάτι.
«Οσο εμείς θα κερδίζουμε, συνεχίζει ο Οζντάι Σεντίρ θα χάνουν οι χώρες που εμπορεύονται όπλα, οι ευκαιριακές πρωτεύουσες που προσπαθούν να εδραιωθούν στη γεωγραφία μας και όσοι χτίζουν την προσωπική τους καριέρα στην πολιτική με την εχθρότητα».
Σωστό. Θα κερδίζουμε τι; Και πως; Ο τούρκος πρόεδρος στην ουσία ζητά ελληνική παράδοση.
Προσέξτε αυτό το όσο εμείς θα συνεργαζόμαστε…κλπ» του Σεντίρ το οποίο ο Παπαχελάς το διατυπώνει με την ελληνική εκδοχή: «να επικοινωνούµε περισσότερο απευθείας µεταξύ µας και να καταλαβαίνουμε καλύτερα ο ένας τον άλλον».
Είναι η θέση του Ερντογάν για να αποκλείσει τις ΗΠΑ και την Ευρώπη από τη διαμεσολάβηση μεταξύ των δύο χωρών. Δεν είναι κατ ανάγκην κακή πρόταση. Αλλά, είναι αυτό το πρόβλημα; Το πρόβλημα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι ότι δεν επικοινωνούμε; Όταν η άλλη πλευρά θέτει θέμα κυριαρχίας νησιών εκείνο που της λείπει είναι η επικοινωνία;
Συμφωνήσαμε µε τον Οζάι Σεντίρ- γράφει ο Παπαχελάς- να γράψουµε αυτά τα άρθρα και να αποκαταστήσουμε έναν μόνιμο δίαυλο επικοινωνίας, ο οποίος θα μπορούσε να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμος σε μια μελλοντική ελληνοτουρκική κρίση.
Μακάρι. Αλλά δεν καταλάβαμε το πως.
Η συνεργασία είναι θετική αν στην προσπάθεια «αλληλογνωριμίας» ΔΕΝ αποκρύπτονται δυσάρεστες ειδήσεις και ΔΕΝ παραποιούνται οι ερμηνείες τους.
Θα μου πείτε είναι θέμα των εφημερίδων και θα υποστούν τις συνέπειες. Νομίζω πως όχι μόνο. Ο Παπαχελάς επικαλείται πως πρέπει να αποφύγουν τα fake news που δημιουργούν παρεξηγήσεις. Σωστά. Αλλά να μην τα αντικαταστήσουν με εκείνες τις περίεργες λειάνσεις που, πάλι, fake news καταντούν.
Ας ευχηθούμε τα πράγματα να εξελιχθούν όπως τα φαντάστηκαν οι δύο δημοσιογράφοι. Αν και στην Τουρκία τίποτε δεν ξεφεύγει από το άγρυπνο μάτι του ερντογανικού καθεστώτος.
Αλλά και στην Αθήνα δείχνουν μια ιδιαίτερη ευαισθησία στις κυβερνητικές επιθυμίες.
Δίαυλο επικοινωνίας ανοίγουν η «Καθημερινή» και η «Μιλιέτ». Ο διευθυντής της τουρκικής εφημερίδας γράφει απευθυνόμενος στους αναγνώστες της «Κ» για τις προοπτικές της ελληνοτουρκικής προσέγγισης. Αντίστοιχο άρθρο του διευθυντή της «Κ» δημοσιεύει σήμερα και η «Μιλιέτ».
Διασώστες της ΕΜΑΚ και του ΕΚΑΒ έφθασαν στην επαρχία Χατάι αμέσως μετά τον μεγάλο σεισμό. «Ακούσαμε το τραγούδι “Ben seni sevdugumu tüm dünyaya bildirdim” (μτφρ.: Σε όλο τον κόσμο είπα ότι σ’ αγαπώ) που μετέδωσε η ΕΡΤ το πρωί της 8ης Φεβρουαρίου και το παρακολουθήσαμε πολλές φορές δακρυσμένοι», γράφει ο διευθυντής της Μilliyet, Οζάι Σεντίρ. [ΕΥ. ΛΕΚΚΑΣ]
14.01.2024 • 13:25
Στη χρονιά που ανέτειλε πριν από λίγες ημέρες θα κριθεί κατά πόσον μπορεί να διαρκέσει και να καρποφορήσει η ελληνοτουρκική προσέγγιση. Οι διευθυντές δύο μεγάλων εφημερίδων στις δύο όχθες του Αιγαίου, της «Κ» και της Milliyet, αποφάσισαν ο ένας να απευθυνθεί στους αναγνώστες του άλλου, μια χειρονομία που συμβολίζει την ανάγκη να διαλυθεί η αμοιβαία καχυποψία.
«Είναι σηµαντικό, αν θέλουµε να διαφυλάξουµε το σηµερινό καλό κλίµα, να επικοινωνούµε περισσότερο απευθείας µεταξύ µας και να καταλαβαίνουμε καλύτερα ο ένας τον άλλον (…), όπως το πώς εισπράττει η ελληνική κοινή γνώμη δηλώσεις ή ενέργειες που υποδηλώνουν αναθεωρητισμό και αμφισβήτηση κυριαρχίας», γράφει, μεταξύ άλλων, ο διευθυντής της «Κ», Αλέξης Παπαχελάς.
«Αν μπορούμε να μάθουμε να μοιραζόμαστε αντί να χωρίζουμε, θα επωφεληθούμε και οι δύο από αυτό», αναφέρει, από πλευράς του, ο διευθυντής της Milliyet, Οζάι Σεντίρ.
Σήμερα, αμφότερα τα φύλλα δημοσιεύουν τα άρθρα που ακολουθούν.
Ενας Τούρκος, δύο Αθήνες
Ο διευθυντής της Μilliyet γράφει στους αναγνώστες της «Κ»
Ο Οζάι Σεντίρ χρησιμοποιεί ως παράδειγμα τους Θεοδωράκη και Χατζιδάκι, οι οποίοι, όπως λέει, «είχαν αντίθετες απόψεις για τη ζωή, αλλά και οι δύο ανέβασαν την ελληνική μουσική στην κορυφή».
To σαγανάκι για πρώτη φορά στη ζωή μου το δοκίμασα την παραμονή της Πρωτοχρονιάς του 1990.
Ισως λόγω της ανωριμότητας της νιότης, τότε δεν μπορούσα να σκεφτώ να κρατήσω το όνομά του στο μυαλό μου.
Χρόνια αργότερα, στη Θεσσαλονίκη, στο δείπνο με τον δήμαρχο Γιάννη Μπουτάρη, ξαναδοκίμασα αυτή τη γεύση, αυτή τη φορά απομνημόνευσα αμέσως το όνομά της.
Εκτοτε, όπου κι αν πήγαινα, στην Πάτμο, στην Τορώνη, στα Δίκελλα, στην Ασπροβάλτα, το σαγανάκι δεν έλειπε ποτέ από το τραπέζι μου.
Δυστυχώς, αυτός ο κανόνας παραβιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2023.
Μετά το δεύτερο Ακαδημαϊκό και Δημοσιογραφικό Φόρουμ Ελλάδας – Τουρκίας, στο εστιατόριο το οποίο πήγαμε, ζήτησα σαγανάκι. Ο φίλος που εξυπηρετούσε το τραπέζι μού πρότεινε μοτσαρέλα. Στο τέλος της βραδιάς ζήτησα ελληνικό καφέ, αλλά μου είπαν ότι υπήρχε μόνο εσπρέσο. Εμεινα λίγο έκπληκτος, αλλά περισσότερο λυπημένος.
Δεν είναι περίεργο που πόλεις με ιστορία μερικών μόνο αιώνων αλλάζουν πολιτισμό και επηρεάζονται από τον άνεμο της παγκοσμιοποίησης, αλλά εδώ μιλάμε για την Αθήνα.
Σε έναν κόσμο όπου η Βαρκελώνη και η Ρώμη διατηρούν τον πολιτισμό τους, χρειάζεται να αλλάξει τόσο πολύ η Αθήνα;
Η αλλαγή είναι μια σημαντική έννοια, ο χρόνος όλους μάς αλλάζει λίγο…
Το 1989 έγραφα ρομαντικές προτάσεις, όπως ότι τα αποδημητικά πουλιά δεν γνωρίζουν την υφαλοκρηπίδα και οι άνθρωποι δεν πρέπει να είναι σκλάβοι των συνόρων που δημιουργούν.
Εκείνος ο νεανικός ρομαντισμός έμεινε πίσω, σήμερα είμαι 54 χρόνων, σε μια πιο λογική μου φάση μπορώ να πω ότι τα ψάρια που περιφέρονται στο Αιγαίο δεν γνωρίζουν από θαλάσσια δικαιοδοσία. Σήμερα ένα νέο παράθυρο ευκαιρίας άνοιξε μπροστά μας.
Αν μπορούμε να μάθουμε να μοιραζόμαστε αντί να χωρίζουμε, θα επωφεληθούμε και οι δύο από αυτό.
Οσο εμείς θα κερδίζουμε, θα χάνουν οι χώρες που εμπορεύονται όπλα, οι ευκαιριακές πρωτεύουσες που προσπαθούν να εδραιωθούν στη γεωγραφία μας και όσοι χτίζουν την προσωπική τους καριέρα στην πολιτική με την εχθρότητα.
Φυσικά δεν θα είναι εύκολο, δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε ακόμη για τον αριθμό των θεμάτων στα οποία διαφωνούμε, αλλά καταφέραμε να αλλάξουμε τη στάση των χεριών μας από τη λειτουργία γροθιών σε λειτουργία χειραψίας και αρχίσαμε να νοιαζόμαστε, να ακούμε και όχι μόνο να μιλάμε. Τα πιο δύσκολα βήματα που κάνει ένας άνθρωπος σε όλη του τη ζωή είναι τα παιδικά βήματα, έπειτα από τα οποία κάθε βήμα γίνεται πιο εύκολο…
Ενα νέο παράθυρο ευκαιρίας άνοιξε μπροστά μας. Αν μπορούμε να μάθουμε να μοιραζόμαστε αντί να χωρίζουμε, θα επωφεληθούμε και οι δύο από αυτό.
Το να σκέφτεσαι διαφορετικά και να έχεις διαφορετικές πεποιθήσεις δεν αποτελεί εμπόδιο στην εξυπηρέτηση του ίδιου σκοπού.
Δύο από τους αγαπημένους μου καλλιτέχνες, ο Χατζιδάκις και ο Θεοδωράκης, είχαν αντίθετες απόψεις για τη ζωή, αλλά και οι δύο ανέβασαν την ελληνική μουσική στην κορυφή.
Ηταν άνθρωποι που σέβονταν πολύ ο ένας τον άλλον και μιλούσαν προσεκτικά ο ένας για τον άλλον. Και οι χώρες μας μπορούν να κάνουν το ίδιο.
Τα τραγούδια του Θεοδωράκη, του οποίου η μητέρα ήταν από το Τσεσμέ και ο πατέρας του από τη Χίο, τραγουδιούνται με την ίδια ειλικρίνεια και στις δύο πλευρές του Αιγαίου, αυτός είναι ο κοινός μας πλούτος.
Τα σημεία που διασταυρώνονται οι ζωές μας δεν είναι απλώς τραγούδια, τζατζίκι ή μπακλαβάς.
Ο τουρκικός και ο ελληνικός λαός υπέφεραν πολύ από στρατιωτικά πραξικοπήματα και τις κυβερνήσεις που υποστηρίχθηκαν από τον στρατό, και πλήρωσαν βαρύ τίμημα για αυτόν τον σκοπό.
Το χέρι ήταν πάντα το ίδιο πίσω και από τα δικά μας και από τα δικά σας πραξικοπήματα. Αυτό πρέπει να μας λέει πολλά.
Επειδή δίνω σημασία στη σχέση φιλίας που έχουμε δημιουργήσει με τον Αλέξη Παπαχελά και την «Καθημερινή», ως φιλοξενούμενος αρθρογράφος δεν θα μακρηγορήσω:
Από τις δικές μας ακτές ακούσαμε το τραγούδι «Ben seni sevdugumu tüm dünyaya bildirdim» (μτφρ.: Σε όλο τον κόσμο είπα ότι σ’ αγαπώ) που μετέδωσε η ΕΡΤ το πρωί της 8ης Φεβρουαρίου και το παρακολουθήσαμε πολλές φορές δακρυσμένοι, μέσα στον πόνο εκείνων των ημερών.
Ενώ ο δικός μας πόνος συνεχιζόταν, στενοχωρηθήκαμε για τους Ελληνες πολίτες που έχασαν τη ζωή τους στο σιδηροδρομικό δυστύχημα της 1ης Μαρτίου και καταλάβαμε ο ένας τον άλλον καλύτερα.
Είμαστε άνθρωποι και στις δύο πλευρές του Αιγαίου που ξέρουν να βλέπουν τη ζωή και με τα συναισθήματά τους, και όπως στον ανταγωνισμό έτσι και στην ειρήνη μπορούμε να φτάσουμε από το 1 στο 100.
Εύχομαι σε όλους καλή χρονιά και να είναι γεμάτη με υγεία και ειρήνη.
Ενας δίαυλος για την αλήθεια
Ο διευθυντής της «Καθημερινής» προς τους αναγνώστες της Milliyet
To 2024 ξεκινάει με την Ελλάδα και την Τουρκία να έχουν περάσει σε μια νέα φάση αναθέρμανσης των σχέσεών τους. Απόδειξη το γεγονός πως η Milliyet δημοσιεύει αυτό το άρθρο και η «Καθημερινή» το αντίστοιχο του ομολόγου μου.
Ελπίζω πως αυτή η περίοδος ηρεµίας θα διαρκέσει πολύ. Εχουµε άλλωστε αποδείξει τα τελευταία 100 χρόνια ότι µπορούµε να είµαστε «καλοί αντίπαλοι» αλλά και καλοί φίλοι. Οι τύχες μας είναι αναπόφευκτα συνδεδεμένες, μια και είμαστε όμηροι της γεωγραφίας και –ενίοτε– της Ιστορίας. Αν ανατρέξετε στα πρωτοσέλιδα των δύο ιστορικών μας εφημερίδων, θα βρείτε κορυφαίες στιγμές σύγκρουσης αλλά και συνεργασίας.
Οι τύχες μας είναι αναπόφευκτα συνδεδεμένες, μια και είμαστε όμηροι της γεωγραφίας και –ενίοτε– της Ιστορίας.
Είναι όµως σηµαντικό, αν θέλουµε να διαφυλάξουµε το σηµερινό καλό κλίµα, να επικοινωνούµε περισσότερο απευθείας µεταξύ µας και να καταλαβαίνουμε καλύτερα ο ένας τον άλλον. Ηταν για μένα προσωπικά πολύ χρήσιμα τα δύο μικρά συνέδρια που έγιναν πρώτα στην Κωνσταντινούπολη και μετά στην Αθήνα με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών, αναλυτών από δεξαμενές σκέψεις και δημοσιογράφων.
Συζητώντας με τους γείτονές μας κατάλαβα, για παράδειγμα, πόσο σημαντικό θέμα είναι για την τουρκική κοινή γνώμη η δημιουργία αμερικανικών βάσεων σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας, οι οποίες μεταφράζονται ως κομμάτι ενός σχεδίου στραγγαλισμού της Τουρκίας.
Μπορεί να μη συμφωνώ καθόλου με αυτή την εκτίμηση, ήταν όμως πολύ χρήσιμο να το ακούσω και να το καταλάβω. Ελπίζω και για τους συνομιλητές μου οι συζητήσεις μας να ήταν χρήσιμες και να αντιλήφθηκαν το πώς εισπράττει η ελληνική κοινή γνώμη δηλώσεις ή ενέργειες που υποδηλώνουν αναθεωρητισμό και αμφισβήτηση κυριαρχίας.
Συμφωνήσαμε µε τον Οζάι Σεντίρ να γράψουµε αυτά τα άρθρα και να αποκαταστήσουμε έναν μόνιμο δίαυλο επικοινωνίας, ο οποίος θα μπορούσε να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμος σε μια μελλοντική ελληνοτουρκική κρίση. Είναι πολλές οι φορές που παρεξηγήσεις ή λανθασμένες ερμηνείες μιας δήλωσης ή κίνησης μας έφτασαν κοντά στην αναμέτρηση. Και τίποτα δεν βοηθάει περισσότερο σε αυτές τις περιπτώσεις από την άμεση επικοινωνία δημοσιογράφων που μπορούν να «διαβάσουν» σωστά τι είναι αλήθεια και τι ψέμα, ειδικά στην εποχή μας, την εποχή των fake news.
Καθώς υποδεχόµαστε το 2024 καταλαβαίνουµε όλοι ότι έχουµε µπει σε µια παρατεταµένη φάση παγκόσµιας αστάθειας. Ο κόσµος γύρω μας γίνεται ολοένα πιο απρόβλεπτος και επικίνδυνος. Εμείς οι δημοσιογράφοι έχουμε την υποχρέωση να ερμηνεύουμε όσα συμβαίνουν, να εξηγούμε με ακρίβεια και χωρίς ψευδαισθήσεις τις εξελίξεις. Μπορούμε όμως με την επικοινωνία μεταξύ μας να βοηθήσουμε στην αλληλοκατανόηση και τη σταθερότητα σε μια περιοχή που γειτονεύει με κάθε μεγάλη κρίση που βιώνουμε. Εύχομαι στους αναγνώστες της Milliyet καλή και ειρηνική χρονιά!
Αναφερόμενος στο νομοσχέδιο για τον γάμο και την υιοθεσία στα ομόφυλα ζευγάρια, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην πρόσφατη συνέντευξή του στην ΕΡΤ και τον δημοσιογράφο Γιώργο Κουβαρά, θεώρησε ότι το θέμα αφορά λίγους. Όμως τα δημοσιεύματα και τα σχόλια στον Τύπο, στα ενημερωτικά sites και στα κοινωνικά δίκτυα, έδειξαν το αντίθετο: το θέμα αφορά ποικιλοτρόπως πολλούς. Και δικαίως αφού επιχειρεί να αλλάξει πολλά στην ελληνική κοινωνία και στον θεσμό που την συγκροτεί: τον γάμο. Και επειδή ο πρωθυπουργός ζήτησε πριν την κατάθεση του νομοσχεδίου, στη Βουλή, διάλογο, o στοχαστής και συγγραφέας Στέλιος Ράμφος διατυπώνει τις απόψεις του για τα θέματα που αναδεύονται μέσα από το νομοσχέδιο αυτό και τις αλλαγές που θα επέλθουν, κατά την άποψή του, αν γίνει νόμος της ελληνικής πολιτείας.
Στην εισαγωγική συζήτηση μαζί του, εύκολα προέκυψε το πρώτο και βασικό ερώτημα:
Κύριε Ράμφε, τι είναι για εσάς ο γάμος και η οικογένεια;
Αυτό είναι πράγματι το βασικό και κρίσιμο ερώτημα θα έλεγα, και το αφετηριακό σημείο αν θέλουμε να μιλήσουμε με πιο απαιτητικούς όρους. Εάν δεχτούμε ότι ο γάμος είναι το επιστέγασμα της αγάπης όπως είπε ο πρωθυπουργός μεταξύ δυο ανθρώπων και ταυτόχρονα ένα νομικό συμβόλαιο για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μελών του, θα πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί επί τόσες χιλιετίες, και ξεκινώντας από την πατριαρχική μορφή της κοινωνίας και την αρχέγονη πατριά, άνθρωποι άγνωστοι μεταξύ τους και παντού στη γη αισθάνθηκαν και αισθάνονται την ανάγκη να ενωθούν και να σχηματίσουν αυτό το παράξενο μόρφωμα που είναι η βάση της κοινωνίας και λέγεται οικογένεια.
Και δεν είναι ο γάμος το επιστέγασμα μιας αγάπης;
Η αγάπη που καλώς υπάρχει, δεν ίσχυε επι χιλιετίες, αυτό είναι ένα ζήτημα που προέκυψε για να το πω χαριτολογώντας, μετά τον σαιξπηρικό Ρωμαίο και Ιουλιέτα, είναι ένα ζήτημα των τριών τελευταίων αιώνων και στην πραγματικότητα, η αγάπη στο γάμο ως μόνη προϋπόθεση, είναι μια υπόθεση μερικών μόνο δεκαετιών. Αν δεχτούμε την σύγχρονη και μάλλον απλή αυτή ερμηνεία ότι ο γάμος είναι το επιστέγασμα της αγάπης, τότε εγώ, αν μπορούσα να νομοθετήσω, θα κατέθετα ένα νομοσχέδιο κατά του γάμου, επειδή αν έφτανε η αγάπη δεν θα χρειαζόταν γάμος.
Αρα για εσάς ο γάμος είναι κάτι πολύ περισσότερο.
Βεβαίως. Και είναι το θεσμικό επιστέγασμα που διαμορφώνει την οικογένεια. Επειδή οι άνθρωποι μετά την αρχέγονη πατριά, αναγνώρισαν την ανάγκη να διαχειριστούν την ζωή τους, μ έναν τρόπο που θα μπορούσε να εγγυηθεί στην ανθρωπότητα, έναν διαφορετικό τρόπο ζωής από αυτήν που ζούνε τα ζώα. Αυτό που εμείς είπαμε οικογένεια και που με τον τρόπο που την ξέρουμε εμείς υπάρχει μόνο στον άνθρωπο. Αν δεχτούμε ως προϋπόθεση μόνο την αγάπη τότε, τιποτε δεν μας εμποδίζει να μιλήσουμε αύριο για την αγάπη ανάμεσα σ έναν άνθρωπο και ένα ζώο, ή ανάμεσα σ έναν άνθρωπο και ένα ρομπότκαι ποιος ξέρει τι άλλο θα μπορούσε να φανταστεί κανείς.
Και αυτό το περισσότερο, τι είναι;
Στον γάμο λοιπόν υπήρχε πάντα ένα βαθύτερο αίτημα το οποίο δεν ήταν επιπόλαιο. Μέσω του γάμου, δημιουργείται οικογένεια και ο ρόλος της είναι πάρα πολύ σημαντικός διοτι μέσω αυτής αναπροσανατολίζεται με τρόπο ποιοτικό και με τρόπο αξιακό, η επιθυμία του ανθρώπου. Αντί δηλαδή για ζωώδεις ορμικές πιέσεις, αναπτύσσουμε επιθυμίες αξιακές που μπορούν να μας εξανθρωπίσουν. Με τον θεσμό του γάμου και μέσα από την οικογένεια, επιτυγχάνουμε την διαφοροποίηση της επιθυμίας η οποία παύει να είναι μια ενστικτώδης επιθυμία χωρίς όρια και χωρίς προσανατολισμό όπως είναι στα ζώα που αδιαφορούν για τα πάντα. Αυτός ο αναπροσανατολισμός της επιθυμίας ανεξαρτήτως του τι γίνεται στη ζωή, ανεξαρτήτως του αν έχουμε άθλιες και κακές οικογένειες, αποτελεί τον ιδεότυπο της οικογένειας. Αυτό το περιέγραψε ο Φρόιντ με το Οιδιπόδιο σύμπλεγμα και με την απαγόρευση της αιμομιξίας, στο πλαίσιο τού γάμου και της οικογένειας. Αυτός λοιπόν είναι ο σκοπός της οικογένειας, ο εξανθρωπισμός του ανθρώπου,μιλώντας ανθρωπολογικά, ψυχαναλυτικά και κοινωνιολογικά. Και όχι με βάση του τι ακούμε για άθλιους γονείς που κακοποιούν τα παιδιά τους ή οτιδήποτε ανάλογο και που όντως υπάρχουν.
Αυτό είναι ένα επιχείρημα πάντως κατά της “φυσιολογικής” οικογένειας, που ακούγεται συχνά…
Είναι όμως σαν να λέμε ότι διαθέτοντας τον ιδεότυπο του αριθμού για να κάνουμε πράξεις, και κάνοντας εμείς λάθη στην πρόσθεση ή την αφαίρεση, να φταίει ο αριθμός.
Το θέμα λοιπόν δεν είναι μια συγκεκριμένη οικογένεια, αν είναι καλή ή κακή, αλλά ο ιδεότυπος εκείνος, αυτό το “δέον”, η καταστατική προϋπόθεση αν θέλετε, που θα διαμορφώσει μια κοινωνία χωρίς άγρια ένστικτα, αλλά αναπτύσσοντάς την με αισθήματα αγάπης, συντροφικότητας, αλληλοβοήθειας και τα συναφή.
Γι αυτό και λέμε ότι ο πυρήνας της κοινωνίας είναι η οικογένεια. Επαναλαμβάνω ως ιδεότυπος και όχι ως καλή ή κακή πρακτική. Και έχει πολύ μεγάλη σημασία να καταλάβουμε ότι όλη η κουβέντα γίνεται για αυτόν τον ιδεότυπο.
Και που περιλαμβάνει και το παιδί, ως φυσικό επακόλουθο;
Ακριβώς. Είναι το μεταγενέστερο βήμα, μέσα σ αυτήν την οικογένεια και σ αυτόν τον ιδεότυπο. Το σημαντικό είναι η εικόνα εαυτού που αποκτά το παιδί ως υποδοχέας αξιών και συναισθημάτων, και είναι η οικογένεια που το εξανθρωπίζει μέσα από τα μικρά και μεγάλα “μη” και “όχι”, και τις άλλες απαγορεύσεις.
Είναι η οικογένεια που εξανθρωπίζει τις επιθυμίεςπαύοντας έτσι ο άνθρωπος να έχει μια ατελείωτη ορμική επιθυμία.
Επειδή αν έχουμε μια ατελείωτη ορμική επιθυμία, τελειώνει και η κοινωνία, επειδή και η βία θα είναι χωρίς όρια όπως τείνει να γίνει σήμερα.
Υπό αυτή την έννοια, το παιδί έχει ανάγκη μητέρας και πατέρα, και όχι ομοφύλων συζύγων για να έχει μια σωστή και ξεκάθαρη εικόνα εαυτού, και όχι μια θολή εικόνα εαυτού επειδή τότε δεν θα μπορεί να εκτιμήσει τι πρέπει να κάνει και τι όχι. Για να αναπτύξει ένα παιδί συναισθήματα κοινωνικότητας θα πρέπει να έχει μια καθαρή εικόνα εαυτού.
Αυτό που ζούμε τώρα με την έξαρση της μαθητικής βίας έχει σχέση μ’ αυτό που λέτε;
Ναι δεν είναι τυχαίο ότι τώρα οργιάζει η βία των παιδιών αν και δεν θέλω να μπω σ αυτό το θέμα, αλλά ναι, έχει σχέση με αυτά που λέμε. Επειδή την θέση των γονιών τους την έχουν πάρει οι μηχανές, η τεχνολογία, τα τάμπλετ, τα κινητά, οι υπολογιστές. Και το κύρος των γονέων έχει περάσει σ αυτά τα μηχανήματα, όμως αυτά, δεν συμμετέχουν στην οργάνωση της κοινωνίας όπως συμμετέχουν τα παιδιά στην πραγματική οικογένεια. Με αυτή την θολή εικόνα εαυτού, τα παιδιά ως ενήλικες θα δημιουργήσουν κοινωνίες,σκληρά ανταγωνιστικές, όπου το μεγάλο ψάρι θα τρώει το μικρό. Θα επιστρέψουμε σε μια ζωώδη κοινωνία, στην ζωώδη, πραγματικά και κυριολεκτικά κατάσταση του ανθρώπου.
Όμως οι κοινωνίες δεν εξελίσσονται, δεν προχωράνε μπροστά όπως είναι η κοινή αντίληψη για τον πρόοδο;
Η εξέλιξη των κοινωνιών με τον τρόπο που την ζούμε σήμερα, είναι μια κατακόρυφη επαύξηση της βίας. Είναι μια επιστροφή φυσικών ορμών και επιθυμιώνπου δεν έχουν αναπροσανατολιστεί αξιακά. Και μιας χρονικότητας που ζητάει εδώ και τώρα την ικανοποίησή της, όπως τα ζώα.
Γυρνάμε κατ ευθείαν στη ζούγκλα και επειδή αναφερόμαστε σε ανθρώπους θα είναι πιο άγριο. Κατανοούμε αυτά τα προβλήματα εις βάθος και όχι με όρους πολιτικούς και δεχόμαστε ότι οι κυβερνόντες έχουν καλές προθέσεις, διαπιστώνουμε όμως ότι τα δικαιώματα που επιχειρούν να προωθήσουν δημιουργούν προϋποθέσεις αδιέξοδων καταστάσεων . Μια ακροάτριά μου στα μαθήματα που κάνω στο Ίδρυμα Θεοχαράκη, μου ανέφερε ότι αναζητώντας να νοικιάσει ένα σπίτι στο Ρόττερνταμ, έπρεπε να απαντήσει σε μια σειρά ερωτημάτων που σκοπό είχαν να σχηματιστεί η ταυτότητα της, αυτό το ζητάει το κράτος. Μια από τις ερωτήσεις, ήταν αν είχε ερωτική σχέση με το κατοικίδιο που είχε μαζί της. Και αυτό όχι για να την απορρίψουν αλλά για να έχουν μια διαυγή εικόνα της ταυτότητά της.Στην Ολλανδία επίσης υπάρχουν σωματεία παιδόφιλωνπου κάνουν οργανωμένες εκδρομές σε χώρες με χαλαρά ήθη. Το ότι χώρες προηγμένες οικονομικά έχουν θεσπίσει τέτοια μέτρα όπως η Ολλανδία, δεν σημαίνει ότι δεν κάνουν λάθη. Και το μεγαλύτερο λάθος των προηγμένων χωρών είναι ότι προκάλεσαν την κλιματική αλλαγή, την πιο επικίνδυνη κρίση, στο όνομα της ανάπτυξης. Οπότε δε μπορούμε να παίρνουμε τοις μετρητοίς ό,τι εκείνες αποφασίζουν. Κάνουν κι εκείνες μεγάλα λάθη.
Καταλήγοντας λοιπόν η γνώμη σας είναι ότι…
Ο πατέρας και η μητέρα, ο μπαμπάς και η μαμά, είναι η καταστατική προϋπόθεση της κοινωνίας. Όχι ο μπαμπάς -μπαμπάς, ή η μαμά -μαμά ή ο γονέας 1- γονέας 2. Επειδή σ αυτά τα σχήματα, διαμορφώνει το παιδί μια τόσο θολή εικόνα εαυτού που μετά δεν θα μπορεί να ανταπεξέλθει στις ορμικές του επιθυμίες και στην ίδια την κοινωνικότητά του. Αυτό είναι το πρόβλημα. Είμαι βέβαιος ότι με την καλύτερη των προθέσεων η πολιτεία σκέφτηκε αυτό το μέτρο, κυρίως πιεζόμενη από την επικαιρότητα του διεθνούς συρμού.
Καλύτερα θα ήταν να ακούσουμε τις ενοχές μας για τον άθλιο τρόπο που φέρθηκε η ανθρωπότητα ανά τους αιώνες στους ομοφυλόφιλους και να κρατήσουμε στην θετική λύση όπως είναι το σύμφωνο ελευθέρας συμβιώσεως, ένα από τα καλύτερα πράγματα που έχει κάνει ο Σύριζα και είχαν ψηφίσει τότε και ορθώς και αρκετοί βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας. Και το οποίο καλύπτει όλα τα προβλήματα που σήμερα θέλει να ξαναλύσει το νομοσχέδιο που πρόκειται να φέρει στη Βουλή η κυβέρνηση. Τα καλύπτει όλα απολύτως. Όπως την περίπτωση που έρχεται από το εξωτερικό ένα ομόφυλο ζευγάρι. Ερχόμενοι από το εξωτερικό οι ομόφυλοι σύζυγοι, υπογράφουν το σύμφωνο ελευθέρας συμβιώσεως, υπογράφουν και την αναδοχή του τέκνου του ενός από τους δυο συζύγους και προχωρούν κανονικά. Σε περίπτωση θανάτου το παιδί μένει με τον ανάδοχο σύζυγο κανονικά και δεν χρειάζεται να απευθυνθεί κανείς σε ίδρυμα για να το περιθάλψει.
Οπότε δεν υπάρχει θέμα ιδρύματος όπως φοβάται ο πρωθυπουργός, το παιδί είναι απολύτως καλυμμένο και για άλλα κληρονομικά ή άλλης φύσεως θέματα. Άρα δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα που χρειάζεται τον καινούργιο νόμο για να λυθεί από την στιγμή που υπάρχει το πραγματικά φιλελεύθερο μέτρο της ευέλικτης και εναλλακτικής λύσης του συμφώνου ελευθέρας συμβιώσεως. Και αν υπάρχει κάποιο κενό ή κάποια παράληψή ας διορθωθεί επί τούτο. Επομένως το νομοσχέδιο περί γάμου των ομοφύλων ζευγαριών περισσότερο δημιουργεί παρά λύνει προβλήματα.
Ο Αντιναύαρχος Δ. Κατάρας ΠΝ αναλαμβάνει τον κρίσιμο ρόλο του Αρχηγού ΓΕΝ μετά τη θητεία του ως Αρχηγού Στόλου όπου με τα διατιθέμενα σκάφη επέφερε θεμελιώδεις αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο η υπηρεσία προετοιμάζεται για πιθανή σύγκρουση με την Τουρκία, υποστηρίζοντας τον γρήγορο εκσυγχρονισμό και τις προσπάθειες αναδιάρθρωσης.
Η θητεία του ως Αρχηγού του ΓΕΝ θα χαρακτηριστεί από κρίσιμες αποφάσεις για την εξέλιξη του ΠΝ. Θα κληθεί να διαχειριστεί την ισορροπία μεταξύ της πρόσκτησης νέων μονάδων κρούσης και εκσυγχρονισμού των παλαιών με σκοπό την ταχεία μετάβαση στο σύγχρονο πόλεμο.
Σημαντικό ρόλο αναμένεται η ανθρωποκεντρική διαχείριση της διοίκησης και ελέγχου για να επαναφέρει μια υψηλότερη και αξιοκρατική προσέγγιση στον ρόλο των στελεχών. Γνωστός για την ενδοσκοπική του φύση, αναμένεται να δώσει προτεραιότητα στην ανάταση του ηθικού των στελεχών και τη βαθιά γνώση του ναυτικού πολέμου, μια ιδιότητα που αναγνωρίζεται καλά από τους συναδέλφους του.
Με βαθιά ριζωμένο στρατιωτικό υπόβαθρο, έχει βαθιά εκτίμηση για τον ρόλο των ενόπλων δυνάμεων, τονίζοντας συχνά την ανάγκη για ειλικρινείς συζητήσεις στην επίτευξη της διακλαδικότητας. Πρόκειται να δώσει προτεραιότητα στον θεμελιώδη ρόλο του ναυτικού σε μια φιλελεύθερη δημοκρατία και να αγωνιστεί για μια πιο ενοποιημένη και εστιασμένη προσέγγιση απέναντι σε πολύπλοκες προκλήσεις.
Σε αυτήν την εποχή των αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων, η θητεία του Αντιναυάρχου Δ. Κατάρα ΠΝ έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία. Επιδιώκει να οικοδομήσει πάνω σε μια κληρονομιά που ορίζεται από την ελληνική ναυτοσύνη και το σύνθημα του ΠΝ ότι «ουδέποτε υπέστειλε τις σημαίες», με στόχο να διατηρήσει έναν πειθαρχημένο και υπερήφανο Πολεμικό Ναυτικό σε μια περίοδο μεγάλης αβεβαιότητας.
Καθώς αναλαμβάνει αυτόν τον νέο ρόλο, τα μάτια του έθνους θα είναι στραμμένα πάνω του, παρακολουθώντας πώς ακολουθεί το μονοπάτι για να διασφαλίσει την ελευθερία των θαλασσών, ενώ υποστηρίζει τις αξίες που καθορίζουν τις ένοπλες δυνάμεις. Σιδεροκέφαλος.
The presidential and parliamentary elections held in Taiwan on 13 January 2024 were closely watched globally, as their potential implications could reverberate far beyond the island’s shores. Two oft-quoted arguments relate to the fact that Taiwan is home to a huge chunk of the world’s cutting-edge semiconductors, and the volume of maritime traffic through the 110-mile-wide strip of water between the Chinese mainland and the self-governed island. Add to that the political significance of Taiwan’s subjugation to Beijing’s “national rejuvenation” vision, as well as the geostrategic importance of the first-island chain to the entire Indo-Pacific region.
The elections took place at the end of the second term of office of outgoing president Tsai Ing-wen, after eight years of heightened tension between Taipei and Beijing. Further complicating the broader geopolitical riddle are the ongoing major armed conflicts in Ukraine and the Middle East, with all parties wishing away a clash in the Taiwan Strait.
What conditioned the election outcome
The heated election campaign was marked by mass rallies, loud music, emotional speeches and the rhythmic chanting of slogans by large crowds. The turn-out rate, at 71.5%, was slightly lower than the one in 2020 (74.9%), but still remarkably high, as yet another illustration of Taiwan’s democratic credentials.
During Taiwan’s famously efficient and transparent counting process, the winner in the presidential race emerged within less than four hours after the end of polling. It took a bit longer to sort out the make-up of the new parliament (Legislative Yuan), due to the three different types of ballot papers cast – 73 MPs stand in single-member constituencies, six claim seats set aside for indigenous people and 34 are elected on party lists.
The main contenders for the president’s office were Lai Ching-te of the ruling DPP, Hou Yu-ih of the opposition Kuomintang (KMT) party, and Ko Wen-je, chair and founder of the Taiwan People’s Party (TPP). The DPP champions Taiwan’s de facto sovereignty under the so-called Tsai doctrine and separate identity from China. While Lai has tempered his rhetoric somewhat, Beijing persistently calls him a “separatist”. His running mate Hsiao Bi-khim used to be Taiwan’s outspoken envoy to the United States under President Tsai.
The KMT traditionally favours closer cross-strait ties. Hou, the former head of Taiwan’s National Police Agency and mayor of New Taipei City, was seen as a weak candidate, overshadowed in his party by former Taiwan’s president Ma Ying-jeou (2008-2016). The new kid on the block, the TPP, was founded in 2019 to challenge the island’s political duopoly of the KMT and the DPP. The 64-year-old Ko, former mayor of Taipei, criticises his opponents for being caught up in an ideological deadlock, and it is clear that the traditional political cleavages between the green (DPP) and blue (KMT) camps have faded.
Lai cruised to an unprecedented third consecutive DPP presidential mandate, with 40.1% of the vote. The ruling party made a strong comeback, despite its defeat in the November 2022 local elections. However, Lai’s team will have to thank the KMT and the TPP for missing an opportunity to forge a united anti-DPP front in the lead-up to the presidential ballot.
Lai and Ko fared better than expected, clearly at the expense of the KMT’s Hou. While the DPP banks on the “Taiwanese” identity stated by 63% of respondents, the TPP presented an agenda with bread-and-butter issues that are closer to the hearts and minds of many Taiwanese voters. Despite the persistent threats from Beijing, a number of people stated that China was not their biggest concern in this election and that they did not expect the status quo to change in the short term anyway. Consequently, this time around the China factor was seemingly less significant.
In general, the KMT’s political weight has been diminishing – long gone are the days when Chiang Kai-shek’s regime ruled the island with an iron fist for nearly half a century. At the same time, the KMT can boast an enhanced presence in the Legislative Yuan, thanks to its still-functional networks across the island. The DPP lost its narrow 2020 parliamentary majority, which will probably make the TPP a kingmaker in the house.
The day after
Lai’s victory amounts to a slap in Beijing’s face, but for the PRC this could also be a self-inflicted embarrassment, as the massive pressure exerted by mainland authorities on Taiwanese voters appears to have backfired. After framing the election as “a choice between peace and war” and throwing its weight behind the KMT, Beijing cannot afford to sit idly and put up with another DPP president. If anything, PRC authorities cannot back off from what president Xi has repeatedly called “a historical inevitability” of Taiwan’s unification with the mainland.
Yet, Beijing’s initial response to the election outcome in Taiwan has been noticeably mild. While it is pointed out that China’s determination to pursue national reunification remains “as firm as rock”, the PRC’s Taiwan Affairs Office states that the mainland stands ready to work with political parties and groups of people from various sectors on the island to boost exchanges, cooperation, peaceful development and Chinese culture.
Cross-strait relations nosedived after Beijing cut off most communications with Taipei in response to Tsai’s 2016 win, and further stepped up pressure around her landslide re-election four years later. Back then, Beijing banned individual tourists from visiting Taiwan in 2019, fined some Taiwanese companies operating in China in 2021, and imposed import bans on a raft of Taiwanese products. Over the past eight years, Beijing has deployed a wide array of economic, diplomatic and military levers of coercion in order to bring Taipei to heel, even if to little avail.
Now, with Lai in the presidential office, there may be another salvo of People’s Liberation Army (PLA) military drills in the Taiwan Strait and perhaps even a repeat of the blockade around the self-ruled island, like the one that followed Nancy Pelosi’s visit in August 2022. Economic pressure, too, will continue to play a part in the tense relations between Beijing and Taipei, e.g., through the selective suspension of elements of the bilateral Economic Cooperation Framework Agreement (ECFA) that gives preferential tariffs to Taiwanese products. Cyber attacks, disinformation campaigns and psychological operations are also part of Beijing’s repertoire. However, while a thaw between the two parties seems unlikely, Beijing may consider a predominantly performative display aimed at warning Taipei against unilateral departures from the status quo.
Lai’s term of office will be full of domestic challenges, after his inauguration on 20 May. Apart from dealing with a hostile Beijing, at home he will have to face a fragmented parliament, with a majority of KMT and TPP legislators. This could hobble policymaking, and most probably will lead to constant bickering between the executive and the assembly. It is not unlikely that Lai will have to relive the experience of former DPP president Chen Shui-bian (2000-2008), who spent his tenure in an uneasy co-habitation with a Legislative Yuan controlled by opposition lawmakers.
International implications of Taiwan’s elections
Squeezed between the U.S. and China, Taiwan under its new administration will pose a test to the latest efforts by Washington and Beijing to stabilise their rocky ties. While the White House reiterated that the U.S. does not support Taiwan’s independence, Biden’s administration is planning to send a delegation to Taipei shortly after the elections, even if an “informal” one made up of former senior officials. US military aid to Taiwan will also remain a major irritant for the PRC.
Yet, unless things go awry amidst heightened military activities around Taiwan or due to an accident, the US posture is likely to remain what retired four-star general David Petraeus describes in a recent interview as “firm, but not needlessly provocative”. Notably, right before the elections in Taiwan, there was a meeting between US state secretary Antony Blinken and Liu Jianchao, minister of the CCP’s International Liaison Department. The two officials stressed the importance of continuing to maintain “open channels of communication” between the U.S. and the PRC, in the spirit of the Biden-Xi summit last November. It’ll be up to both Washington and Beijing to establish a floor below the most consequential bilateral relationship in the world and one that can easily veer towards conflict, if not managed well.
The rest of the world will also keep a watchful eye on the Taiwan Strait, which commandeers major trade routes, high-tech and defence lines of global importance. Conjectures about where post-election Taiwan may be heading are already flying around. While it is not all doom and gloom, the outcome of the presidential ballot shows that a peaceful reunification is not around the corner, and the risk of escalation – whether accidental or intentional – will continue to pose a serious challenge. Much as it sounds like a cliché, Taiwan is likely to remain the most dangerous flashpoint in the world in the years to come.
* Head of Asia Unit
Institute of International Economic Relations (IIER), Athens
Ο νέος πρόεδρος της Ταϊβάν -Φωτογραφία: AP
14/01/2024 07:45
Η Ταϊβάν κάλεσε σήμερα την ηγεσία της Κίνας «να σεβαστεί τα αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών» που κέρδισε χθες Σάββατο ο Λάι Τσινγκ-τε, ο οποίος υποσχέθηκε να προστατεύσει τη νήσο από «τις απειλές και τους εκφοβισμούς» του Πεκίνου.
«Το υπουργείο Εξωτερικών καλεί τις αρχές του Πεκίνου να σεβαστούν τα αποτελέσματα των εκλογών, να αποδεχθούν την πραγματικότητα και να σταματήσουν να καταπιέζουν την Ταϊβάν», αναφέρει η ανακοίνωση του ταϊβανέζικου υπουργείου.Ο Λάι Τσινγκ-τε, ο οποίος κέρδισε προεδρικές εκλογές στην Ταϊβάν, χαιρέτισε μπροστά σε υποστηρικτές του «ένα νέο κεφάλαιο στη δημοκρατία» του νησιού, παρά τις απειλές του Πεκίνου που διεκδικεί την κυριαρχία του.
«Θέλω να ευχαριστήσω το λαό της Ταϊβάν επειδή έγραψε ένα νέο κεφάλαιο στη δημοκρατία μας», δήλωσε σε ομιλία του μετά τη νίκη, καθώς «λέμε στη διεθνή κοινότητα πως ανάμεσα στη δημοκρατία και τον αυταρχισμό, θα είμαστε με την πλευρά της δημοκρατίας».
Ο Λάι τόνισε πως ο πληθυσμός «αντιστάθηκε με επιτυχία στις προσπάθειες εξωτερικών δυνάμεων να επηρεάσουν αυτές τις εκλογές», σε μια συγκαλυμμένη αναφορά στην Κίνα, η οποία τον είχε αποδοκιμάσει και χαρακτηρίσει «σοβαρό κίνδυνο» εξαιτίας των θέσεών του υπέρ της ανεξαρτησίας της Ταϊβάν.
«Χάρη στη δράση μας, ο λαός της Ταϊβάν αντιστάθηκε με επιτυχία στις προσπάθειες εξωτερικών δυνάμεων να επηρεάσουν αυτές τις εκλογές», δήλωσε απευθυνόμενος στους οπαδούς του, υπογραμμίζοντας πως «είμαστε πεπεισμένοι ότι μόνο ο ταϊβανικός λαός έχει το δικαίωμα να επιλέξει τον πρόεδρό του».
Ο Λάι υποσχέθηκε ακόμα να «προστατεύσει την Ταϊβάν από τις απειλές και τους εκφοβισμούς της Κίνας».
«Είμαστε αποφασισμένοι να προστατεύσουμε την Ταϊβάν από τις συνεχείς απειλές και τους συνεχείς εκφοβισμούς της Κίνας», δήλωσε ενώ υποσχέθηκε εντούτοις ότι θα «συνεχισθούν οι ανταλλαγές και η συνεργασία με την Κίνα», επαναλαμβάνοντας την επιθυμία του για συνομιλίες «βασισμένες στην αξιοπρέπεια και την ισότητα».
Σημειώνεται ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν υποστηρίζουν την ανεξαρτησία της Ταϊβάν μετά την εκλογή του Λάι Τσινγκ-τε, στις προεδρικές εκλογές στην Ταϊβάν.
Ο Λάι Τσινγκ-τε προέρχεται από ένα κόμμα που τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας από την Κίνα.
«Δεν υποστηρίζουμε την ανεξαρτησία», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο.
Οι ΗΠΑ δεν αναγνωρίζουν την Ταϊβάν ως κράτος και θεωρούν τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας ως τη μόνη νόμιμη κυβέρνηση. Ωστόσο, οι ΗΠΑ χορηγούν στην Ταϊβάν σημαντική στρατιωτική βοήθεια.
▪ Πολλοί πιστεύουν ότι το άτμισμα είναι πιο υγιεινό από το κάπνισμα, αλλά οι χημικές αναλύσεις έχουν δείξει ότι τα υγρά του ηλεκτρονικού τσιγάρου, τα αερολύματα, τα φυσίγγια και τα θερμαντικά πηνία μέσα στη δεξαμενή του ηλεκτρονικού τσιγάρου μπορεί να περιέχουν πολλά τοξικά και καρκινογόνα συστατικά.
▪ Οι καρκινογόνες ενώσεις που βρίσκονται στα ηλεκτρονικά τσιγάρα περιλαμβάνουν τη διαιθυλενογλυκόλη, τις πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs), τις νιτροζαμίνες, τους πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες και το ραδιενεργό πολώνιο-210
▪ Το πολώνιο-210 βρίσκεται συχνά σε παραδοσιακά προϊόντα καπνού, επειδή τα φυτά καπνού το απορροφούν από το έδαφος και τα λιπάσματα με υψηλή περιεκτικότητα σε φωσφορικά άλατα. Ενώ ο καπνός του τσιγάρου περιέχει μια μεγάλη ποικιλία τοξινών, η παρουσία πολωνίου φαίνεται να είναι ένας από τους κύριους λόγους για τους οποίους το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα. Δεδομένου ότι το πολώνιο βρίσκεται επίσης στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, μπορεί επίσης να προκαλέσουν καρκίνο του πνεύμονα σε μακροχρόνιους χρήστες
▪ Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα περιέχουν επίσης τοξικά μέταλλα και μεταλλοειδή, όπως μόλυβδο, χρώμιο, νικέλιο, μαγγάνιο, αλουμίνιο, αντιμόνιο, αρσενικό, κάδμιο, κοβάλτιο, χαλκό, σίδηρο, σελήνιο, κασσίτερο και ψευδάργυρο
▪ Όταν θερμαίνονται, οι χημικές ουσίες στα ηλεκτρονικά υγρά παράγουν επίσης μια ποικιλία από τοξικά προϊόντα αποικοδόμησης, συμπεριλαμβανομένων αλδεΰδων όπως η ακρολεΐνη, η φορμαλδεΰδη και η ακεταλδεΰδη
▪▪▪▪▪▪▪▪▪▪
Πολλοί πιστεύουν ότι το άτμισμα είναι πολύ πιο υγιεινό από το κάπνισμα, αλλά τίποτα δεν μπορεί να απέχει περισσότερο από την αλήθεια. Όπως σημειώθηκε σε μια επιστημονική ανασκόπηση,1 ηλεκτρονικό τσιγάρο μπορεί να είναι μια ασφαλέστερη επιλογή από τα συμβατικά τσιγάρα, αλλά “δεν είναι και τόσο ασφαλές”.
Οι χημικές αναλύσεις έχουν δείξει ότι τα υγρά, τα αερολύματα, τα φυσίγγια και τα θερμαντικά πηνία μέσα στη δεξαμενή του ηλεκτρονικού τσιγάρου μπορεί να περιέχουν πολλά τοξικά συστατικά, όπως:2 , 3 , 4
Αντιψυκτικές χημικές ουσίες όπως η προπυλενογλυκόλη και η διαιθυλενογλυκόλη, (η τελευταία από τις οποίες έχει συνδεθεί με καρκίνο). 5
Πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs): που σχετίζονται με ερεθισμό του λαιμού, πονοκεφάλους, βλάβη του ήπατος, των νεφρών και του κεντρικού νευρικού συστήματος και, ενδεχομένως, με καρκίνο. 6
2-χλωροφαινόλη: η οποία ταξινομείται ως «επιβλαβής σε περίπτωση εισπνοής» 7
Νιτροζαμίνες: οι οποίες έχουν συνδεθεί με τον καρκίνο, το λέμφωμα Non-Hodgkin, τη νόσο του Alzheimer και τη νόσο του Πάρκινσον, τη λιπώδη νόσο του ήπατος και τη βλάβη του DNA 8
Πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες: οι οποίοι έχουν συνδεθεί με καρκίνο, καταρράκτη και βλάβες του ήπατος και των νεφρών 9
Ραδιενεργό πολώνιο-210: ένα αναγνωρισμένο καρκινογόνο
Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα περιέχουν επίσης τοξικά μέταλλα και μεταλλοειδή, όπως μόλυβδο, χρώμιο, νικέλιο, μαγγάνιο, αλουμίνιο, αντιμόνιο, αρσενικό, κάδμιο, κοβάλτιο, χαλκό, σίδηρο, σελήνιο, κασσίτερο και ψευδάργυρο. 10 , 11
Σε μια δοκιμή, σχεδόν τα μισά δείγματα ατμών βρέθηκαν να έχουν συγκεντρώσεις μολύβδου πάνω από τα όρια που έχει θέσει η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των ΗΠΑ. 12 Όπως σημειώθηκε από τους ερευνητές, τα πηνία θέρμανσης είναι κατασκευασμένα από νικέλιο, χρώμιο και πολλά άλλα μέταλλα, καθιστώντας αυτό την πιο προφανή πηγή μόλυνσης. Ωστόσο, η πηγή του μολύβδου παραμένει μυστήριο.
Επίσης, ανιχνεύθηκεΑρσενικό σε 10 από τις 56 συσκευές που δοκιμάστηκαν.
Προϊόντα Τοξικής Αποδόμησης
Όταν θερμαίνονται, οι χημικές ουσίες στα ηλεκτρονικά υγρά παράγουν επίσης μια ποικιλία από τοξικά προϊόντα αποδόμησης, συμπεριλαμβανομένων αλδεΰδων όπως: 13
▪ Ακρολεΐνη, που χρησιμοποιήθηκε ως χημικό όπλο κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και αργότερα ως ζιζανιοκτόνο
▪ Φορμαλδεΰδη (ρευστό ταρίχευσης)
▪ Ακεταλδεΰδη, καρκινογόνο. Θεωρείται ότι συμβάλλει στον καρκίνο καταστρέφοντας το DNA σας και αποτρέποντας την επιδιόρθωση του DNA. 14
Μια μελέτη που ανατέθηκε από το Υπουργείο Υγείας της Ιαπωνίας διαπίστωσε την ύπαρξη ακεταλδεΰδης και φορμαλδεΰδης στον ατμό που παράγεται από διάφορους τύπους συσκευών ηλεκτρονικών τσιγάρων,15 και τουλάχιστον μία μάρκα είχαν πάνω από 10 φορές το επίπεδο καρκινογόνων ουσιών που βρίσκονται σε ένα παραδοσιακό τσιγάρο.
Ο νόμος για τον καθαρό αέρα του 1990 ορίζει τη φορμαλδεΰδη και την ακρολεΐνη ως επικίνδυνους ατμοσφαιρικούς ρύπους που υπόκεινται σε ρύθμιση από την Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος. Όπως σημειώνεται από την EPA:
«Σε συγκεντρώσεις που υπερβαίνουν τα συνηθισμένα επίπεδα σε εξωτερικούς χώρους, η εισπνοή αλδεΰδης μπορεί να αλλάξει τα πρότυπα αναπνοής περιορίζοντας τα ανοίγματα των αεραγωγών (σύσπαση των αεραγωγών)». 16
Τα αερολύματα ηλεκτρονικού τσιγάρου περιέχουν επίσης οργανικά υποπροϊόντα όπως καρβονύλια, μονοξείδιο του άνθρακα και ελεύθερες ρίζες, αν και σε χαμηλότερες συγκεντρώσεις από τον καπνό του τσιγάρου. 17
Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ έχει σημειώσει ότι το παθητικό κάπνισμα ή ο ατμός από τα ηλεκτρονικά τσιγάρα μπορεί να περιέχουν τουλάχιστον 10 χημικές ουσίες που περιλαμβάνονται στην πρόταση 65 της λίστας της Καλιφόρνιας με αναπαραγωγικές τοξίνες και καρκινογόνες ουσίες. 18 Έτσι, το άτμισμα δεν σημαίνει ότι δεν εκθέτετε τους άλλους σε τοξικό παθητικό κάπνισμα.
Το πολώνιο είναι ο κύριος λόγος που το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο
Το πολώνιο-210 βρίσκεται συχνά στα παραδοσιακά προϊόντα καπνού 19 επειδή τα φυτά καπνού το απορροφούν (καθώς και άλλα ραδιενεργά υλικά) από το έδαφος. Το λίπασμα υψηλής περιεκτικότητας σε φωσφορικά άλατα που χρησιμοποιείται στις καλλιέργειες καπνού το περιέχει επίσης και αυξάνει την πρόσληψη από τα φυτά.
Ενώ ο καπνός του τσιγάρου περιέχει μια μεγάλη ποικιλία τοξινών, η παρουσία πολωνίου φαίνεται να είναι ένας από τους κύριους λόγους για τους οποίους το κάπνισμα προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα. Το γεγονός ότι το πολώνιο-210 βρίσκεται επίσης στα ηλεκτρονικά τσιγάρα αυξάνει την πολύ βέβαιη πιθανότητα, λοιπόν, ότι και αυτά μπορεί να προκαλέσουν καρκίνο του πνεύμονα.
Όπως εξηγείται σε μια ανάλυση του 2022 της περιεκτικότητας σε πολώνιο-210 του συμβατικού καπνού τσιγάρου και του τσιγάρου IQOSHeets (μια ηλεκτρονική συσκευή καπνίσματος που χρησιμοποιεί πραγματικό καπνό αντί για ηλεκτρονικό υγρό): 20
«Το πολώνιο-210 (210 Po) και ο μόλυβδος-210 (210 Pb) είναι φυσικά ραδιονουκλίδια της σειράς διάσπασης του ουρανίου (238 U), τα οποία υπάρχουν μέσα και στην επιφάνεια των φύλλων καπνού.
Ένα μεγάλο μέρος της δραστικότητας 210 Po και 210 Pb στον καπνό προέρχεται από τη δέσμευση αερολυμάτων απογόνων ραδονίου-222 (222 Rn) από τα τοιχώματα των φύλλων, ενώ ένα μικρότερο μέρος προέρχεται από τη μεταφορά ριζών.
Λόγω της σημαντικής πτητικότητας του Po και του Pb στα σωματίδια αερολύματος, και τα δύο ραδιονουκλίδια υπάρχουν στον καπνό του τσιγάρου, το 210 Po, ως ενεργητικός εκπομπός σωματιδίων α, έχει αναγνωριστεί εύκολα ως πιθανό καρκινογόνο συστατικό του καπνού του τσιγάρου.
Ήδη από το 1964, οι Radford και Hunt υπέθεσαν ότι η παρουσία του 210 Po στον καπνό του τσιγάρου και ο προτιμώμενος εντοπισμός του στο βρογχικό επιθήλιο, θα ήταν αιτία καρκίνου του πνεύμονα … παρουσία που θα μπορούσε να είναι κοντά στο ετήσιο όριο δόσης του 1 mSv για βαρείς καπνιστές».
Τα χημικά γεύσης είναι σε μεγάλο βαθμό ένα μυστήριο
Όπως σημειώθηκε σε ένα άρθρο του Conversation στις 10 Αυγούστου 2023, 21 , είναι εξαιρετικά δύσκολο να εκτιμηθούν οι κίνδυνοι για την υγεία από το άτμισμα λόγω του γεγονότος ότι υπάρχουν τόσες πολλές διαφορετικές συσκευές και ηλεκτρονικά υγρά στην αγορά. Οι χημικές ουσίες μπορούν επίσης να συμπεριφέρονται διαφορετικά όταν θερμαίνονται και μπορούν να έχουν συνεργικά αποτελέσματα με άλλες χημικές ουσίες.
Τα ζητήματα μόλυνσης περιπλέκουν επίσης τα πράγματα. Για παράδειγμα, μια μελέτη του 2019 22 , 23 βρήκε ότι το 27% των 75 φυσιγγίων ατμίσματος μιας χρήσης και επαναπλήρωσης που δοκιμάστηκαν περιείχαν μικροβιακούς παράγοντες και το 81% περιείχαν γλυκάνη, μια ουσία που βρίσκεται στα κυτταρικά τοιχώματα των περισσότερων μυκήτων.
Η έκθεση σε αυτές τις ακαθαρσίες έχει συσχετιστεί με άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, μειωμένη πνευμονική λειτουργία και φλεγμονή των πνευμόνων. Βρήκαν επίσης ενδοτοξίνη και οι συγκεντρώσεις ήταν υψηλότερες σε προϊόντα με γεύση φρούτων, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή μπορεί να είναι η πηγή μόλυνσης.
Οι γεύσεις μπορεί να περιέχουν περισσότερες από 35 διαφορετικές χημικές ουσίες, 24 από τις οποίες καμία δεν αναγράφεται στην ετικέτα και μπορεί επίσης να έχουν τοξικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους. Πολλοί από τους κινδύνους για την υγεία που σχετίζονται με το άτμισμα φαίνεται να σχετίζονται με τις χημικές ουσίες γεύσης, και οι «διασκεδαστικές» γεύσεις είναι αυτό που ελκύει πολλά παιδιά και εφήβους να υιοθετήσουν τη συνήθεια. Η Conversation αναφέρει: 25
«Ένα παράδειγμα είναι η βενζαλδεΰδη (ένα άρωμα αμυγδάλου). Όταν εισπνέεται, βλάπτει την ανοσοποιητική λειτουργία των πνευμονικών κυττάρων. Αυτό θα μπορούσε ενδεχομένως να μειώσει την ικανότητα του ατμιστή να αντιμετωπίζει άλλες εισπνεόμενες τοξίνες ή λοιμώξεις του αναπνευστικού.
Η βενζαλδεΰδη είναι ένα από τα μόλις οκτώ απαγορευμένα ηλεκτρονικά υγρά συστατικά στην Αυστραλία. Ο κατάλογος είναι τόσο σύντομος επειδή δεν έχουμε αρκετές πληροφορίες για τις επιπτώσεις στην υγεία εάν εισπνεύσουμε άλλες χημικές ουσίες γεύσης και τις αλληλεπιδράσεις τους με άλλα συστατικά e-υγρού».
Τα παράνομα προϊόντα ατμίσματος κατακλύζουν την αγορά
Τον Ιανουάριο του 2020, η FDA ολοκλήρωσε την πολιτική επιβολής της σχετικά με τα μη εγκεκριμένα ηλεκτρονικά τσιγάρα με αρωματικά φυσίγγια που απευθύνονται στα παιδιά. Σε μια ανακοίνωση τύπου, η FDA προειδοποίησε ότι οι εταιρείες πρέπει να σταματήσουν αμέσως την κατασκευή, τη διανομή και την πώληση όλων των αρωματισμένων ηλεκτρονικών τσιγάρων με βάση τα φυσίγγια, με εξαίρεση το άρωμα καπνού και τη μενθόλη. 26
Από τις 8 Αυγούστου 2016, όλα τα προϊόντα ηλεκτρονικών τσιγάρων που βασίζονται σε φυσίγγια πρέπει να υποβάλλουν αίτηση και να λαμβάνουν έγκριση πριν από την κυκλοφορία στην αγορά από την αρχή καπνού της FDA.27 Έκτοτε, η FDA έχει λάβει περίπου 26 εκατομμύρια αιτήσεις, έναν τόμο που ο οργανισμός απλά δεν μπόρεσε να χειριστεί.28
Ως αποτέλεσμα, παράνομα προϊόντα έχουν κατακλύσει την αγορά. Πολλοί κατασκευαστές δεν μπαίνουν καν στον κόπο να υποβάλουν αίτηση για άδεια. Απλώς εξαργυρώνουν για όσο χρόνο μπορούν. Επιπλέον, δεδομένου ότι η πολιτική της FDA ισχύει μόνο για προϊόντα ατμίσματος που βασίζονται σε φυσίγγια, οι πωλήσεις προϊόντων μιας χρήσης, τα οποία ανόητα εξαιρέθηκαν από την απαγόρευση γεύσης, έχουν εκτοξευθεί κατά 1.500% μόνο από τις αρχές του 2020. 29
Σύμφωνα με την FDA, έχει απορρίψει όλες εκτός από 23 αιτήσεις επανεξέτασης που έχουν ληφθεί μέχρι στιγμής και όλα τα εγκεκριμένα προϊόντα ήταν για παραδοσιακές γεύσεις καπνού που προορίζονται για ενήλικες καπνιστές. 3
Για να χαλιναγωγήσει την άνοδο των παράνομων προϊόντων ατμίσματος, η FDA ενέτεινε πρόσφατα τις προσπάθειές της για επιβολή, εκδίδοντας προειδοποιητικές επιστολές σε 1.500 κατασκευαστές και 120.000 λιανοπωλητές για πώληση παράνομων προϊόντων ή πώληση σε άτομα κάτω των 21 ετών.31 Επίσης, επέβαλε πρόστιμο σε 12 κατασκευαστές ηλεκτρονικών τσιγάρων περίπου 19.000 δολάρια το καθένα, 32 και διέταξε την απαγόρευση της εισαγωγής τριών εμπορικών σημάτων μιας χρήσης (Elf Bar, Esco Bar και Breeze). 33
Τον Οκτώβριο του 2022, το Υπουργείο Δικαιοσύνης ξεκίνησε επίσης αγωγές κατά μισής ντουζίνας κατασκευαστές ηλεκτρονικών τσιγάρων για λογαριασμό της FDA. 34 Ωστόσο, οι 3 μάρκες εισαγωγής που απαγορεύτηκαν και οι 6 κατασκευαστές που διώχθηκαν δεν είναι παρά μια σταγόνα στον κάδο, καθώς υπάρχουν εκατοντάδες μάρκες που πωλούν μη εγκεκριμένα/παράνομα προϊόντα.
Τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με γεύση καπνού και μενθόλης δεν είναι ασφαλή
Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι το γεγονός ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα με γεύση καπνού και μενθόλης εξαιρούνται από την απαγόρευση της FDA, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι «ασφαλή». Η απαγόρευση των ηλεκτρονικών τσιγάρων με γεύση έχει να κάνει περισσότερο με τον περιορισμό του ατμίσματος μεταξύ των παιδιών και των εφήβων παρά με την ασφάλεια.
Σύμφωνα με μια μελέτη του 2017 που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Environmental Health, 35 η οποία αξιολόγησε τα περιεχόμενα αερολυμάτων από ηλεκτρονικά τσιγάρα με γεύση καπνού και μενθόλης, αυτές οι γεύσεις περιείχαν αρκετές τοξικές ενώσεις, όπως νικοτίνη, λεπτά σωματίδια, νανοσωματίδια, καρβονύλια και πτητικές οργανικές ενώσεις όπως ως βενζόλιο και τολουόλιο.
Το άτμισμα σχετίζεται με σοβαρούς κινδύνους για την υγεία
Σύμφωνα με μια επιστημονική ανασκόπηση του 2021, οι βλαβερές συνέπειες του ατμίσματος περιλαμβάνουν: 36
Αναπνευστικές επιπλοκές που οφείλονται σε:
◦ Αναπνευστικός ερεθισμός και ανωμαλίες στην αναπνευστική λειτουργία
◦ Πνευμονικό οίδημα
◦ Τραυματισμός του επιθηλίου των αεραγωγών και τραυματισμός του πνεύμονα
◦ Παρατεταμένη υποξία ιστών
Κινδύνους για την καρδιαγγειακή υγεία, που προκύπτουν από:
Κυτταροτοξικότητα
Οξειδωτικό στρες
Αυξημένοι
δείκτες φλεγμονής
Διαταραχή της
ενδοθηλιακής λειτουργίας
Αυξημένη συσσώρευση
αιμοπεταλίων
Αυξημένη
αρτηριακή ακαμψία
Μία από τις μεγαλύτερες μελέτες που διεξήχθησαν σχετικά με τις επιπτώσεις του ατμίσματος στην υγεία, που παρουσιάστηκε στην ετήσια επιστημονική συνεδρία του Αμερικανικού Κολλεγίου Καρδιολογίας 2019, 37 διαπίστωσε ότι οι ενήλικες καπνιστές ηλεκτρονικών τσιγάρων έχουν σημαντικά υψηλότερες πιθανότητες για καρδιακές παθήσεις και προβλήματα ψυχικής υγείας από τους μη καπνιστές, ακόμη και μετά έλεγχος για γνωστούς παράγοντες κινδύνου όπως ο δείκτης μάζας σώματος και η υψηλή αρτηριακή πίεση. Σε σύγκριση με τους μη καπνιστές, οι ατμιστές είχαν:
▪ 34% περισσότερες πιθανότητες να πάθουν έμφραγμα
▪ 25% περισσότερες πιθανότητες να έχουν στεφανιαία νόσο
▪ 55% περισσότερες πιθανότητες να υποφέρουν από κατάθλιψη ή άγχος από τους μη καπνιστές με τους ίδιους παράγοντες κινδύνου
Πώς να κάνετε πιο εύκολη τη διακοπή του καπνίσματος
Εάν καπνίζετε συνήθη τσιγάρα ή ηλεκτρονικά, σκεφτείτε το ενδεχόμενο να τα κόψετε. Πιστεύω ότι το «μυστικό» για να κόψετε το κάπνισμα είναι να δουλέψετε πρώτα σε άλλες πτυχές της υγείας σας, κάτι που θα κάνει το κόψιμο ψυχικά και σωματικά ευκολότερο.
Η άσκηση, για παράδειγμα, είναι ένα σημαντικό μέρος αυτού του σχεδίου. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι που κάνουν τακτικές προπονήσεις ενδυνάμωσης διπλασιάζουν το ποσοστό επιτυχίας τους στη διακοπή του καπνίσματος σε σύγκριση με εκείνους που δεν ασκούνται. 38
Η υγιεινή διατροφή είναι ένας άλλος κρίσιμος παράγοντας για τη βελτίωση της υγείας σας και την ενίσχυση της ικανότητάς σας να σταματήσετε το κάπνισμα. Εν ολίγοις, αν θέλετε να το σταματήσετε, ακολουθούν τρεις βασικές συμβουλές για να ξεκινήσετε:
Αναπτύξτε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα άσκησης —Αυτό είναι ο σύμμαχός σας για την καταπολέμηση των ασθενειών και τη διακοπή του καπνίσματος.Η προπόνηση δύναμης είναι ένα σημαντικό μέρος, αλλά θυμηθείτε επίσης να κάνετε κατά διαλείμματα ασκήσεις υψηλής έντασης, ασκήσεις ενδυνάμωσης του πυρήνα, διατάσεις και τακτικές κινήσεις χωρίς άσκηση, όπως το περπάτημα, μαζί με περικοπή του καθίσματος.
Βρείτε μια υγιή συναισθηματική διέξοδο —Πολλοί χρησιμοποιούν τεχνικές άσκησης, διαλογισμού ή χαλάρωσης για αυτό, και όλα αυτά είναι υπέροχα.Συνιστώ επίσης την ενσωμάτωση Τεχνικών Συναισθηματικής Ελευθερίας (EFT) . Αυτό μπορεί να σας βοηθήσει να ξεκαθαρίσετε τα συναισθηματικά μπλοκαρίσματα από το σύστημά σας (μερικά από τα οποία ίσως δεν έχετε καν συνειδητοποιήσει ότι υπάρχουν), αποκαθιστώντας έτσι την ισορροπία του μυαλού και του σώματός σας και βοηθώντας σας να κόψετε τον εθισμό και να αποφύγετε τις λιγούρες.
Μόλις κάνετε τακτικά αυτά τα τρία πράγματα, τότε μπορείτε να αρχίσετε να σκέφτεστε να κόψετε το κάπνισμα. Σε αυτό το σημείο πολλοί είναι έτοιμοι να προσπαθήσουν να το σταματήσουν. Εάν είστε γονιός, μιλήστε με τα παιδιά σας για τους κινδύνους του καπνίσματος, του παθητικού καπνίσματος και των ηλεκτρονικών τσιγάρων. Ο ευκολότερος τρόπος για να μην καπνίσετε είναι να αποφύγετε να ξεκινήσετε το κάπνισμα.
Ο θάνατος των τριών ισραηλινών ομήρων, που κατόρθωσαν να δραπετεύσουν από τη Χαμάς, από πυρά ισραηλινών στρατιωτών, καίτοι είχαν σηκώσει λευκή σημαία και ήσαν ημίγυμνοι ως ένδειξη ότι δεν ήσαν ζωσμένοι με εκρηκτικά, ήταν αποκαλυπτικός της περιφρόνησης του πολεμικού δικαίου από το Ισραήλ. Όπως και οι βομβαρδισμοί νοσοκομείων, σχολείων, οι εκατόμβες των αμάχων. Γιατί όμως οι Ισραηλινοί αντιμετωπίζουν τους Παλαιστινίους ως “υπανθρώπους” σε σημείο μάλιστα να θέλουν να τους εκτοπίσουν από τον τόπο τους σε αφρικανική χώρα;; Από πού εκπορεύεται αυτή η αντίληψη για την ανωτερότητά τους με φυλετικά μάλιστα κριτήρια; Είναι αποτέλεσμα της νοοτροπίας των αποικιοκρατικών κρατών της Ευρώπης, όπου επί αιώνες διαμόρφωσαν τις αντιλήψεις τους, πριν εποικίσουν την Παλαιστίνη.
Με την Ειρήνη της Βεστφαλίας το 1648, μας λέει ο Ένζο Τραβέρσο, εδραιώθηκε η έννοια της κρατικής κυριαρχίας στην Ευρώπη και θεμελιώθηκε η ευρωπαϊκή τάξη ενώ με το Συνέδριο της Βιέννης (1815) και την “εκατονταετή ειρήνη” που ακολούθησε, εμπεδώθηκε το αίσθημα σε όλες τις χώρες ότι ανήκαν στον ίδιο πολιτισμό και μοιράζονταν τις ίδιες αξίες. Αυτός ο πολιτισμός ορίζονταν ως το αντίθετο του αποικιακού κόσμου όπου η βία μπορούσε να χρησιμοποιηθεί χωρίς όρια και κανόνες. Οι κατακτητικοί πόλεμοι ή ακόμη και οι αποικιακές σφαγές μετατρέπονταν σε “δίκαιους πολέμους” στο όνομα του φυσικού δικαίου (του εμπορίου, της διακίνησης και της ιδιοκτησίας, δηλαδή της ιδιοποίησης εδαφών και αγαθών που υποτίθεται ότι δεν ανήκαν σε κανέναν). Καθώς δεν αντιμετώπιζαν τακτικούς στρατούς αλλά φυλές και πολεμιστές που δεν είχαν καθορισμένη υπόσταση από τη σκοπιά των κατακτητών, οι αποικιακοί πόλεμοι δεν έκαναν καμία διάκριση μεταξύ στρατιωτών και αμάχων. Με αυτήν την έννοια οι σφαγές που στιγμάτισαν την ιστορία της αποικιοκρατίας δημιούργησαν ένα μοντέλο για τους ολοκληρωτικούς πολέμους του 20ου και του 21ου αιώνα.
Ποιό θα είναι το επόμενο βήμα; Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει συνειδητοποιήσει ότι η συνέχιση του πολέμου είναι αυτή που διασφαλίζει την παραμονή του στην εξουσία. Η πρόσφατη δημοσκόπηση του Israel Democracy Institute σύμφωνα με την οποία μόνον το 15% των Ισραηλινών επιθυμεί την παραμονή του στη θέση του πρωθυπουργού, προοιωνίζεται όχι μόνον τη συνέχιση του πολέμου στη Γάζα αλλά και την επέκτασή του στην ευρύτερη περιοχή ώστε να υπάρχει συνέχεια. Τί νόημα είχε η δολοφονία του υπαρχηγού της Χαμάς Σαλέχ αλ Αρούρι και μάλιστα σε ξένο κράτος, στη Βηρυτό, όταν ισοπεδώνεις τη Γάζα, τί νόημα είχε η τελευταία επιδρομή, στο Λίβανο πάλι, με τη δολοφονία διοικητή της Χεζμπολάχ ή η δολοφονία υψηλόβαθμου Ιρανού διοικητή στη Συρία, αν όχι της πρόκλησης της Χεζμπολάχ και του Ιράν; Το βέβαιο είναι ότι οι προθέσεις του Νετανιάχου συνάδουν με τα σχέδια της Ουάσινγκτον, διαφορετικά οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να σταματήσουν μέσω του συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ τη γενοκτονία στη Γάζα. Όμως πότε οι ΗΠΑ και η Δύση έδειξαν ειλικρινές ενδιαφέρον για τα ανθρώπινα δικαιώματα; Πάντα θεωρούσαν την έννοια της «ανθρωπότητας» ως ιδεολογικό όπλο ιμπεριαλιστικής επέκτασης και αξιοποιούσαν την ανθρωπιστική ηθική ως όχημα οικονομικού ιμπεριαλισμού. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι ΗΠΑ με αφορμή την 11η Σεπτεμβρίου είναι αυτές που δημιούργησαν το χάος στην περιοχή με την επέμβαση σε Αφγανιστάν και σε Ιράκ. Έτσι “ευεργέτησαν” το Ιράν, το απάλλαξαν από ένα πρόβλημά τους προς ανατολάς, το Αφγανιστάν, ενώ επέτρεψαν στην Τεχεράνη να επεκτείνει την επιρροή της μέχρι τα παράλια της Ανατολικής Μεσογείου (Ιράκ, Συρία, Λίβανος) χωρίς καμιά προσπάθεια. Σήμερα ο Νετανιάχου αποτελεί το όχημα των ΗΠΑ για επανέλεγχο της περιοχής, που σημαίνει περαιτέρω αποσταθεροποίηση της, εκτός και αν αντιδράσει ο λαός του Ισραήλ στην επέκταση του πολέμου πέραν της Γάζας Επακόλουθο της συνέχισης του πολέμου στη Γάζα είναι η αμερικανοβρετανική επίθεση εναντίον των Χούθι. Ποιά θα είναι η συνέχεια; Γιαυτό, το 1999, ο Σάμιουελ Χάντινγκτον σε άρθρο του στο περιοδικό Foreign Affairs προειδοποιούσε ότι για μεγάλο μέρος του πλανήτη οι ΗΠΑ «μετατρέπονται σε υπερδύναμη – ταραξία […] σε βασική εξωτερική απειλή για τις κοινωνίες τους».
Η προειδοποίηση του Χάντινγκτον αφορά άμεσα και τη χώρα μας. Αυτό το “παιχνίδι” ανάμεσα σε Ελλάδα – Τουρκία με τα F -16 και τα F- 35 με υποβολέα την Ουάσινγκτον, αντί της προσπάθειας για ειρήνευση και όχι της υπόθαλψης της ελληνοτουρκικής κρίσης με την πώληση εξοπλισμών, όπως επιβεβαιώθηκε κατά τη συνάντηση του πρωθυπουργού της χώρας μας με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ στα Χανιά, αποδεικνύει ότι η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ εξυπηρετείται από την ένταση ανάμεσα στις δύο χώρες ώστε να μπορεί να διεισδύει στην περιοχή. Απόδειξη η μετατροπή της πατρίδας μας σε απέραντη αμερικανική βάση στο όνομα της προστασίας μας έναντι της τουρκικής απειλής. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο διευθυντής του γραφείου Τύπου του πρωθυπουργού Δημήτρης Τσιόδρας επαίρονταν στην ΕΡΤ: “Το 2019, είπε, η Τουρκία ήταν στο πρόγραμμα των F – 35 εμείς προσπαθούσαμε να αναβαθμίσουμε τα F- 16 και σήμερα εμείς είμαστε κοντά στο να μπούμε στο πρόγραμμα των F – 35, που δεν είναι η Τουρκία, και η Τουρκία προσπαθεί να αποκτήσει F- 16. Για να δούμε δηλαδή τί έχουμε πετύχει όλα αυτά τα χρόνια” (Καθημερινή 9/1/2024). Το “παιχνίδι” των ΗΠΑ καλά κρατεί. Όμως, ποιοί υφίστανται και θα υποστούν τις συνέπειες;