Αρχική Blog Σελίδα 1418

Εννιά ερωτήσεις – απαντήσεις για τα όσα συμβαίνουν (και θα συμβούν) στον ΣΥΡΙΖΑ

0

Toυ Βασίλη Σκουρή

 

Άλλοθι για το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών αλλά και πλήρη έλεγχο του κόμματος επιδιώκει ο Κασσελάκης- Ο υπαρκτός κίνδυνος της διάσπασης και η απώλεια της θέσης της αξιωματικής αντιπολίτευσης πριν τις ευρωεκλογές- Ποιον θέλει και γιατί το Μαξίμου- Τι θα πράξουν Παππάς και Πολάκης

ΓΙΑΤΙ Ο ΚΑΣΣΕΛΑΚΗΣ ΖΗΤΑΕΙ ΕΠΑΝΑΒΕΒΑΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ; Γιατί γνωρίζει ότι το αποτέλεσμα στις ευρωεκλογές του Ιουνίου θα είναι αρνητικό για τον ίδιο (ο ΣΥΡΙΖΑ βγαίνει τρίτο κόμμα στις μετρήσεις και σε ορισμένες από αυτές πιθανόν και τέταρτο), όπως γνωρίζει και ότι οι εσωκομματικοί αντίπαλοί του σε μια τέτοια περίπτωση τον περίμεναν στη γωνία για να θέσουν θέμα ηγεσίας και να τον αλλάξουν. Ο ίδιος ζήτησε “τριετές κλειστό συμβόλαιο” στην ηγεσία, να ηγηθεί δηλαδή του ΣΥΡΙΖΑ σε τρία στις εθνικές εκλογές ανεξαρτήτως αποτελέσματος στις ευρωεκλογές, κάτι που φυσικά ήξερε πως δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό. Με την προσφυγή στις εσωκομματικές κάλπες, πάντως επιχειρεί -εφόσον κερδίσει- να χρεώσει το δυσμενές αποτέλεσμα στους εσωκομματικούς του αντιπάλους που -σύμφωνα με τον ίδιο- τον υπονόμευσαν, αλλά και να απαλλαγεί από αυτούς ελέγχοντας πλήρως τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλάζοντάς του όνομα, σύμβολα και δομές και καθιστώντας τον ένα προσωποκεντρικό κόμμα!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΔΙΑΣΠΑΣΗΣ; Θεωρείται η πιθανότερη εξέλιξη, που μπορεί να συμβεί ακόμα και πριν τις ευρωεκλογές. Αν χάσει ο Στέφανος Κασσελάκης, παρά τα όσα λέει και στη συνέντευξή του στα “Νέα του Σαββατοκύριακου”, θεωρείται βέβαιον ότι θα αποχωρήσει από τον ΣΥΡΙΖΑ και, πιθανότατα, θα δημιουργήσει νέο κόμμα. Αν χάσουν οι αντίπαλοί του είναι θέμα χρόνου πότε θα αποχωρήσουν είτε …συντεταγμένα, είτε φυλλορροώντας! Οι ευρωεκλογές θα αποτελέσουν σημείο τομής για το χώρο μεταξύ ΝΔ και ΚΚΕ, ο οποίος και θα ανασυντεθεί χωρίς να γνωρίζει κανείς ακόμα με ποιον επικεφαλής και αν θα δημιουργηθεί ένα νέο πολιτικό υποκείμενο, αν το ΠΑΣΟΚ με τα απαραίτητα ανοίγματα και αλλαγές θα μπορέσει να ηγηθεί ή εάν ο χώρος θα τριχοτομηθεί, παραπέμποντας την όποια ανασύνθεση για αργότερα.

ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙ Ο ΣΥΡΙΖΑ ΝΑ ΧΑΣΕΙ ΑΜΕΣΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ; Πολύ δύσκολο, αλλά και πολύ …πιθανό, να υπάρξει μια τέτοια εξέλιξη μετά τις ευρωεκλογές. Ο ΣΥΡΙΖΑ διαθέτει 36 βουλευτές, το ΠΑΣΟΚ 32 και είτε αποχωρήσει ο Κασσελάκης είτε οι εσωκομματικοί του αντίπαλοι, εφόσον δεν παραδώσουν τις έδρες, αξιωματική αντιπολίτευση θα καταστεί το ΠΑΣΟΚ. Αν συμβεί κάτι τέτοιο θα είναι η πρώτη φορά τουλάχιστον στην μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας, που χωρίς να γίνουν εκλογές ένα κόμμα θα χάσει τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης και θα την κερδίσει ένα άλλο!

ΠΟΙΟΝ ΘΕΛΕΙ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ ΤΟ ΜΑΞΙΜΟΥ; Είναι σαφές πως το Μαξίμου θα ποντάρει στον Στέφανο Κασσελάκη. Φαίνεται από τις παρεμβάσεις τηλεοπτικών σχολιαστών που θέλουν τα πολλά τελευταία χρόνια να συνδιαμορφώνουν τις εξελίξεις, τα πρωτοσέλιδα των …ναυαρχίδων συγκροτημάτων που στηρίζουν την κυβέρνηση κοκ. Και είναι φυσιολογικό, καθώς πολιτικά και ιδεολογικά δεν θεωρούν τον νυν πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ ικανό αντίπαλο να τους απειλήσει- άλλωστε στις προηγούμενες εκλογές ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε προτείνει στον Στέφανο Κασσελάκη να είναι υπουργός στην κυβέρνησή του- εξ ου και αυτός θα πρέπει να είναι πιο προσεκτικός όταν εκφωνεί το σύνθημα “ο λαός δεν ξεχνά τι σημαίνει δεξιά”!

ΘΑ ΠΑΡΕΜΒΕΙ ΥΠΕΡ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ Ο ΑΛΕΞΗΣ ΤΣΙΠΡΑΣ; Δύσκολο, αλλά δεν θα το αποκλείαμε τελείως. Ήδη όλοι ερμηνεύουν την παρέμβασή του ως προτίμηση στην Όλγα Γεροβασίλη και ως αποδοκιμασία στον Στέφανο Κασσελάκη.

ΤΙ ΘΑ ΠΡΑΞΟΥΝ ΠΑΠΠΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΑΚΗΣ; Πρόκειται για δυο πρόσωπα με σημαντικές οργανωτικές δυνάμεις. Ο Νίκος Παππάς παρότι ήταν στη σύσκεψη που επέλεξε την Όλγα Γεροβασίλη ως επικεφαλής του μπλοκ απέναντι στον Στέφανο Κασσελάκη δεν αποκλείεται να αλλάξει στάση. Ο Παύλος Πολάκης προχώρησε σε μια διφορούμενη δήλωση που απορρίπτει ουσιαστικά και τους δυο υποψηφίους, γεγονός που από κάποιους ερμηνεύεται πως αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να είναι υποψήφιος.

ΘΑ ΥΠΑΡΞΟΥΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΕΣ; ΚΑΙ ΠΟΙΕΣ; Δεν αποκλείεται. Πέραν της “υποψίας” για τον Παύλο Πολάκη, που πάντως δύσκολα θα δούμε υποψηφιότητά του, ανοιχτό παρέμεινε ως την ώρα που γραφόταν αυτό το κείμενο, το ενδεχόμενο υποψηφιότητας για την ηγεσία και του πρωτοεκλεγμένου βουλευτή Ανατολικής Αττικής Γιώργου Καραμέρου.

ΠΟΤΕ ΘΑ ΔΙΕΞΑΧΘΟΥΝ ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ; Ο Στ. Κασσεελάκης θέλει πιο γρήγορα, οι αντίπαλοί του πιο αργά. Οι λόγοι ευνόητοι.

ΠΟΙΟΙ ΘΑ ΨΗΦΙΣΟΥΝ; Θα αποφασίσει το Συνέδριο. Είτε όσοι είναι ήδη εγγεγραμμένοι στα Μητρώα Μελών, είτε όποιος θελήσει να γραφεί μέλος έως και την ημέρα της ψηφοφορίας. Πιθανότερο το δεύτερο!

anoixtoparathyro.gr

Η Επιστροφή του Κύρου και το μετέωρο βήμα της Αθήνας στα Νερά της Ευδαίμονος Αραβίας

0

του Μιχάλη Μασαούτη,

MA Μεσανατολικών Σπουδών Leiden University

Φωτογραφία: Άμαχοι Παλαιστίνιοι πρόσφυγες στην Γάζα

Γάζα: Το Ισραηλινό Στρατηγικό Αδιέξοδο

Η 7η Οκτωβρίου, η 50η επέτειος του Πολέμου του Γιόμ Κιπούρ,[1] επαλήθευσε για μια ακόμη φορά την πολιτική αστάθεια και ρευστότητα της Μέσης Ανατολής. Σχεδόν τρεισήμισι μήνες μετά την έναρξη της συγκρούσεως, με νεκρούς περίπου 27.000 Παλαιστίνιους (ανάμεσά τους περισσότερα από 11.500 παιδιά),[2] και περισσότερους από 1.400 Ισραηλινούς (άμαχους και στρατιώτες), καθώς και με την καταστροφή κάθε είδους υποδομής στην Γάζα, ο πόλεμος φαίνεται να έχει περιφερειακές και διεθνείς αποσταθεροποιητικές επιπτώσεις.

Είναι προφανές ότι, παρά τη μαζική και αδιάκριτη χρήση πυρός από τον ισραηλινό στρατό, το Τελ Αβίβ βρίσκεται σε ένα πολιτικό, διπλωματικό και στρατιωτικό αδιέξοδο.

Το Ισραήλ απέτυχε όχι μόνο να εκπληρώσει τους διακηρυχθέντες πολεμικούς του στόχους, όπως η απελευθέρωση των ομήρων και η εξάλειψη της Χαμάς από τη Γάζα, αλλά εξακολουθεί να μην είναι σε θέση να καταστρέψει τις υπόγειες παλαιστινιακές στρατιωτικές υποδομές.[3]

Επιπλέον, εκτός από τους συνεχείς και ανελέητους ισραηλινούς βομβαρδισμούς στη Γάζα, η παλαιστινιακή αντίσταση όχι μόνο επιδεικνύει εκπληκτική ανθεκτικότητα, αλλά κατάφερε να προκαλέσει σοβαρές απώλειες σε άρματα μάχης και στρατιώτες. Μετά από σχεδόν τέσσερις μήνες, η στρατιωτική δραστηριότητα των Παλαιστινίων στη βόρεια Γάζα εξακολουθεί να είναι δυναμική. Η αποτυχία να επιτευχθούν συγκεκριμένα στρατιωτικά αποτελέσματα, σε συνδυασμό με την αποτυχία απελευθέρωσης των ομήρων, αυξάνει τον θυμό, την αβεβαιότητα και τον φόβο των ισραηλινών πολιτών. Επιπλέον, οι ένοπλες δυνάμεις της Χεζμπολάχ στα βόρεια σύνορα, εκτός από τις απώλειες που προκάλεσαν στον ισραηλινό στρατό, προκάλεσαν επίσης την προσωρινή απομάκρυνση, σχεδόν, εκατό χιλιάδων ισραηλινών πολιτών από το βόρειο μέρος της χώρας,[4] και οδήγησαν στην κατάρρευση του ασθήματος ασφαλείας στην ισραηλινή κοινωνία. Επιπλέον, ο παρατεταμένος πόλεμος, καθώς και η βαρβαρότητα και η μη αναλογικότητα στη χρήση της βίας από τον ισραηλινό στρατό, οδήγησαν σε σοβαρές διπλωματικές αρνητικές συνέπειες, όπως η προσφυγή της Νότιας Αφρικής στο Διεθνές Δικαστήριο στη Χάγη κατά του Ισραήλ, με την κατηγορία της διάπραξης γενοκτονίας.[5]

            Επιπλέον, οι δηλώσεις αρκετών ισραηλινών εξτρεμιστών βουλευτών, στρατηγών, υπουργών,[6] του Νετανιάχου συμπεριλαμβανομένου,[7] εναντίον των Παλαιστινίων, καθώς και η ανεξέλεγκτη βία των παράνομων Ισραηλινών εποίκων,[8] στη Δυτική Όχθη εναντίον Παλαιστινίων, έχουν προκαλέσει σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Οι πρόσφατα επιβληθείσες νομικές κυρώσεις εναντίον Ισραηλινών εποίκων από το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ,[9] καθώς και από το Ηνωμένο Βασίλειο,[10] είναι ενδεικτικές του εκνευρισμού των ΗΠΑ με τον Νετανιάχου.[11] Η ρητορική του κυβερνητικού συμβουλίου του Νετανιάχου δεν είναι το μόνο πράγμα που ανησυχεί της ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ, παρά την πολιτική, διπλωματική και στρατιωτική τους υποστήριξη προς το Ισραήλ, εργάζονται ενεργά για μια εκεχειρία στην περιοχή.

Ο πόλεμος της Ουκρανίας προκαλει σοβαρό πολιτικο και οικονομικό κόστος στους Δημοκρατικούς στις ΗΠΑ, και ένα νέο μέτωπο στη Μέση Ανατολή είναι το τελευταίο πράγμα που επιθυμούν. Οι πολιτικές ελίτ της Ουάσιγκτον, θεωρούν ως πρώτη στρατηγική προτεραιότητα για την ασφάλεια των ΗΠΑ την ανάσχεση της Κίνας στον Ειρηνικό.[12] Παρόλα αυτά, η εντατικοποίηση των ισραηλινών αεροπορικών βομβαρδισμών εναντίον ιρανικών και φιλοϊρανικών παραστρατιωτικών ομάδων στη Συρία και το Λίβανο και τα αναμενόμενα αντίποινα εναντίον και των αμερικανικών στρατευμάτων στη Συρία, το Ιράκ και την Ιορδανία,[13] φαίνεται να είναι μια απελπισμένη προσπάθεια του Τελ Αβίβ να εμπλέξει τις ΗΠΑ στη σύγκρουση.

Πιο συγκεκριμένα, το Ισραήλ επιδιώκει να εμπλέξει τις ΗΠΑ σε άμεση στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν.[14]

H συγκέντρωση 3 ισραηλινών μεραρχιών στη Λιβανέζικη μεθόριο, και οι  ισραηλινές δηλώσεις για εισβολή στο Λίβανο,[15] κατά πολλούς αποσκοπούν στην ιρανική και κατ’ επέκτασιν την αμερικανική άμεση στρατιωτική εμπλοκή.

Ο Νετανιάχου προσωπικά θεωρεί ότι η άμεση συστράτευση των ΗΠΑ εναντίον του Ιράν θα έχει τρία οφέλη για το Ισραήλ.

Πρώτον, θα βοηθήσει το Ισραήλ να αποφύγει το τρέχον πολιτικό/στρατιωτικό αδιέξοδο και μια πιθανή στρατηγική ήττα. Σύμφωνα με την ισραηλινή αντίληψη περί ασφάλειας, μια ήττα ή μη νίκη του σε αυτόν τον πόλεμο θα ανατρέψει εις βάρος του, την περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων και ίσως αναγκάσει το Ισραήλ σε παραχωρήσεις, όπως η αποδοχή ενός κυρίαρχου παλαιστινιακού κράτους και την διάλυση των παράνομων ισραηλινών εποικισμών στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.

Δεύτερον, θα βοηθήσει τον Νετανιάχου να ξεφύγει από το πολιτικό αδιέξοδο του, αλλά και από οποιεσδήποτε νομικές επιπτώσεις εναντίον του.

Τρίτον, θα επιλύσει, μια για πάντα το “ιρανικό θέμα” προς όφελος των Ισραηλινών. Η διεύρυνση του πολέμου αντίκειται στα ζωτικά εθνικά συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή, και μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφικά αποτελέσματα, όπως η εμπλοκή και παγίδευση τους σε ένα καταστροφικό και εξαντλητικό πόλεμο στην περιοχή. Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ δεν τόλμησαν να εισβάλλουν στο Ιράν το 2005, όπως είχαν δηλώσει, αν και η ισορροπία των δυνάμεων στρατιωτικά, οικονομικά και γεωπολιτικά ήταν τότε πολύ πιο ευνοϊκή για την Ουάσιγκτον, μιλά από μόνο του για τους κινδύνους μιας άμεσης σύγκρουσης των ΗΠΑ με το Ιράν τώρα.

Η σχέση ΗΠΑ-Ιράν είναι θυελώδης αλλά οι ΗΠΑ δεν θέλουν να επεκταθεί ο πόλεμος στη Γάζα.

Το Ιράν, από την άλλη πλευρά, δεν επιθυμεί να εμπλακεί σε στρατιωτική σύγκρουση, έστω και έμμεση, με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό που επιδιώκει η Τεχεράνη σε αυτή την περίοδο είναι να αποκομίσει τα οφέλη από τις «επενδύσεις της»  στην περιοχή, ιδιαίτερα αυτές που έγιναν κατά τη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης. Να υλοποιήσει δηλαδή, την αυξημένη στρατιωτική της παρουσία και γεωπολιτική επιρροή, και να τη μετασχηματίσει σε αποδοχή του περιφερειακού της στρατηγικού ρόλου και συμφερόντων, τόσο από τους Άραβες ανταγωνιστές του, όσο και από τις ΗΠΑ.

Ακόμα, η Τεχεράνη επιθυμεί να ενσωματωθεί στην περιφερειακή αρχιτεκτονική οικονομίας και ασφάλειας, μειώνοντας παράλληλα το ίχνος των ΗΠΑ ή άλλης ανταγωνιστικής ηγεμονικής δύναμης στην περιοχή. Ενδεικτικές, των κερδών που θα έχει μια εδεχόμενη ενσωμάτωση του Ιράν στο περιφερειακό και παγκόσμιο οικονομικό σύστημα, είναι οι οικονομικές συμφωνίες δεκαδών δις δολαρίων, που υπεγράφησαν με αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες, μετά τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν (JCPOA).

Παρόλα αυτά, η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι όχι μόνο δεν θα διστάσει να απαντήσει σε άμεση στρατιωτική επίθεση στο έδαφός της, αλλά και ότι θα ενεργήσει προληπτικά ώστε να αποτρέψει τους εχθρούς της από το να το εξετάσουν καν ως επιλογή.

Αυτή είναι η κύρια αρχή του ιρανικού στρατιωτικού δόγματος, η “ενεργή αποτροπή” ή “προωθημένη άμυνα”.

Το κύριο εργαλείο για την εφαρμογή αυτής της αρχής είναι ο Άξονας Αντίστασης, ένα δίκτυο μη κρατικών (Χεζμπολάχ, Λίβα Φατεμιγιούν, Αλ-Χασντ αλ-Σαάμπι, Χούθι, Χαμάς) και κρατικών δρώντων (Συρία). Σύμφωνα με τον Alastair Crooke, πρώην Βρετανό διπλωμάτη, πρώην στέλεχος των βρετανικών μυστικών υπηρεσίων (ΜΙ 6) και πρώην διπλωματικό σύμβουλο της ΕΕ για την Μέση Ανατολή, ο οποίος διευθύνει τον οργανισμό Conflicts Forum, ο Άξονας της Αντίστασης, διεξάγει συντονισμένα, ένα μακροχρόνιο αγώνα φθοράς και στρατηγικής εξουθένωσης.[16] Μέσω αυτή της φθοράς, το Ισραήλ θα οδηγηθεί σταδιακά, σε μια υλική και ψυχολογική ήττα ώστε να αναγκαστεί να συμβιβαστεί με μια νέα πραγματικότητα.

Ότι δηλαδή η επιβίωσή του θα είναι αποτέλεσμα μιας ισότιμης συνδυαλλαγής με τους Άραβες, Παλαιστίνιους και μη και όχι μιας συντριπτικής στρατιωτικής τεχνολογικής υπεροπλίας και δυσανάλογης στρατιωτικής χρήσης βίας.

Πιο συγκεκριμένα, λόγω της εντατικοποίησης της ισραηλινής στρατιωτικής χρήσης βίας εναντίον των Παλαιστινίων στη Γάζα, η Τεχεράνη έχει ενεργοποιήσει, μερικώς, την Χεζμπολάχ στα ισραηλο-λιβανέζικα σύνορα και ιρακινές και αφγανικές πολιτοφυλακές στα ισραηλο-συριακά σύνορα (Υψώματα του Γκολάν).

Οι επιθέσεις χαμηλής έντασης με ρουκέτες, drones και πυροβολικό κατά του βόρειου Ισραήλ έχουν γίνει σχεδόν καθημερινές, επιδεινώνοντας περαιτέρω το αίσθημα ανασφάλειας του Ισραήλ. Η ισραηλινή αντίδραση με την επίθεση από αέρος σε Ιρανούς αξιωματούχους και συμμάχους τους στη Συρία οδήγησε στην ενεργοποίηση ενός άλλου κλάδου του Άξονα της Αντίστασης, των Υεμενιτών Χούθι. Οι Χούθι παρεμποδίζουν την είσοδο στην Ερυθρά Θάλασσα ισραηλινών πλοίων ή πλοίων με προορισμό τους ισραηλινούς λιμένες.

Αυτή η κίνηση, που έχει προκαλέσει αναταράξεις στον παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο, έχει διπλό στόχο.

Από τη μια πλευρά, αυξάνει το οικονομικό και πολιτικό κόστος για τους ισραηλινούς,[17] και τους εγκλωβίζει σε έναν πόλεμο φθοράς αυξάνοντας ταυτόχρονα το κόστος της ισραηλινής επιθετικότητας κατά των ιρανικών συμφερόντων.

Ταυτόχρονα, στέλνει  ένα μήνυμα προς το Τελ Αβίβ ότι ο ιρανικός κρατικός μηχανισμός ασφαλείας ελέγχει την κυριαρχία επί της κλιμάκωσης.

Από την άλλη πλευρά, είναι ένα μήνυμα προς τις ΗΠΑ, την ΕΕ και τους περιφερειακούς συμμάχους τους, ότι η ιρανική ασφάλεια είναι αλληλένδετη με την περιφερειακή ασφάλεια, καθώς και με την ανασφάλεια στην περιοχή.

Ποιοί είναι οι Χούθι και ποιά είναι η σχέση τους με το Ιράν

Πρόσφατα, η στρατιωτική δραστηριότητα των Χούθι, ενός Υεμενιτικού πολιτικοστρατιωτικού, μη κρατικού δρώντα, στην Ερυθρά Θάλασσα έχει μονοπωλήσει τα διεθνή μέσα ενημέρωσης. Αλλά ποιοι είναι οι Χούθι, ποιοι είναι οι στόχοι τους, οι ικανότητές τους και ο γεωπολιτικός τους προσανατολισμός;

Οι Χούθι ή Ανσάρ Αλλάχ, είναι ένα επαναστατικό ισλαμικό, κοινωνικοπολιτικό και στρατιωτικό κίνημα, και οι ακόλουθοί του είναι Ζαΐντι (Zaidi) Σιίτες.[18] Το κίνημα των Χούθι ιδρύθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’90, ως απάντηση σε δύο γεγονότα.

Ως πολιτιστική αντίδραση στην αυξανόμενη διείσδυση του Ουαχαμπισμού, της σαουδαραβικής εκδοχής του Ισλάμ δηλαδή, στις περιοχές των Ζαΐντι, καθώς και στην οικονομική περιθωριοποίηση των Ζαΐντι από τον, υποστηριζόμενο από την Σαουδική Αραβία, πρόεδρο της Υεμένη, Αλί Αμπντούλα Σαλέχ.[19]

Η αντίδραση των Ζαΐντι δεν άργησε να έρθει. Υπό την ηγεσία του θρησκευτικού Ζαΐντι ηγέτη, Χουσεΐν Αλ-Χούθι, οι Χούθι προσπάθησαν να αντισταθούν στη σαουδαραβική επιρροή, επικρίνοντας, παράλληλα, τον πρόεδρο Σαλέχ, ότι αποτελεί όργανο της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΠΑ.

Επιπλέον, μετά την αμερικανική εισβολή στο Αφγανιστάν και το Ιράκ, οι Χούθι υιοθέτησαν αντιαμερικανική και αντιισραηλινή ρητορική, ενώ παράλληλα άρχισαν να συνάπτουν πολιτιστικούς δεσμούς με τους Ιρανούς Σιίτες. Αυτό οδήγησε τον πρόεδρο Σαλέχ να λάβει κατασταλτικά μέτρα εναντίον τους, τα οποία οδήγησαν στη δολοφονία του ηγέτη των Χούθι το 2004. Η δολοφονία, όμως του ηγέτη τους, αντί να τους αποθαρρύνει, ενίσχυσε την θέλησή τους να αντισταθούν και πλήθυνε τις τάξεις τους.

Η εξέγερση των Χούθι κατά του προέδρου Σαλέχ ξεκίνησε το 2005, για να διακοπεί μόνο το 2011, με την υεμενιτική επανάσταση κατά του Σαλέχ. Κατά τη διάρκεια αυτής της εξέγερσης, οι Χούθι δεν δίστασαν το 2009 να μεταφέρουν τον πόλεμο στο έδαφος της Σαουδικής Αραβίας, ως ένα απειλητικό μήνυμα προς το Ριάντ για την υποστήριξή του προς τον προέδρο Σαλέχ, ενώ οι Σαουδάραβες πραγματοποίησαν αεροπορικές επιδρομές εναντίον τους ως αντίποινα.[20]

Οι Χούθι συμμετείχαν στην επανάσταση του 2011 εναντίον του Σαλέχ, και στη νέα επαναστατική κυβέρνηση, κατά τη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης, αλλά σύντομα αποσύρθηκαν.

Οι προτεινόμενες από τη νέα κυβέρνηση, διοικητικές μεταρρυθμίσεις για τις νέες επαρχιακές διαιρέσεις, οι οποίες ήταν προϊόν πολιτικής διαμεσολάβησης, από τις χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας των Κρατών του Κόλπου (μεταξύ των οποίων και η Σαουδική Αραβία) απορρίφθηκαν από τους Χούθι. Αυτές οι μεταρρυθμίσεις θεωρήθηκαν μια προσπάθεια να μειωθεί η επιρροή τους και να περιθωριοποιηθούν.

Έτσι, οι Χούθι επανέλαβαν τον ένοπλο αγώνα τους, αυτήν τη φορά κατά της νέας προσωρινής κυβέρνησης, καταλαμβάνοντας την πρωτεύουσα Σάνα τον Σεπτέμβριο του 2014, και το Διεθνές Αεροδρόμιο του Άντεν τον Μάρτιο του 2015.

Αυτές οι εξελίξεις εξόργισαν και ταυτόχρονα τρομοκράτησαν τους Σαουδάραβες, οι οποίοι συγκρότησαν στρατιωτική συμμαχία με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και άλλα αραβικά κράτη, και εισέβαλαν στην Υεμένη στις 26 Μαρτίου 2015, υποστηρίζοντας τους τοπικούς συμμάχους τους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο υποστήριξαν τη σαουδαραβική συμμαχία.

Οι τοπικοί παράγοντες της συμμαχίας υπό την ηγεσία των Σαουδάραβων περιλάμβαναν: α) τους νότιους αυτονομιστές ή ‘Νότια Αντίσταση’, οι οποίοι επιδίωκαν τον αποχωρισμό από το Υεμενίτικο κράτος μέχρι και το 2015.[21] β) Την αλ-Ισλάχ (που είναι το Υεμενίτικο παράρτημα των Αδελφών Μουσουλμάνων).[22] γ) Ομάδες Σαλαφιστών.[23] δ) Την Αλ Κάιντα της Αραβικής Χερσονήσου (AQAP) και το Ισλαμικό Κράτος.[24] ε) την φιλοσαουδαραβική και διεθνώς αναγνωρισμένη, κυβέρνηση του προέδρου Αμπντ Ραμπού Μανσούρ Αλ-Χαντί.[25]

Οι Σαουδάραβες φοβήθηκαν ότι οι Ιρανοί θα εδραιωθούν, μέσω των Χούθι, στην πίσω αυλή τους, ενώ η Τεχεράνη θα εγκαθίδρυε ένα προγεφύρωμα στον στρατηγικό, για το παγκόσμιο εμπόριο, Κόλπο του Άντεν και στα στενά  Bab–el–Mandeb. Η πραγματικότητα ήταν ότι μέχρι το 2014 η ιρανική υποστήριξη προς τους Χούθι και η συμμετοχή της στον εμφύλιο πόλεμο της Υεμένης ήταν περιορισμένη. Για τα περιφερειακά στρατηγικά σχέδια της Τεχεράνης, η Υεμένη δεν αποτελούσε μέχρι τότε προτεραιότητα.

Αλλά όταν οι Σαουδάραβες απείλησαν τα ιρανικά συμφέροντα στη Συρία, στέλνοντας 11.000 ουαχαμπίτες/τζιχαντιστές και υποστηρίζοντας την Αλ Κάιντα και το Ισλαμικό Κράτος,[26] τότε η ιρανική εμπλοκή έγινε σταδιακά πιο ενεργή.

Για τους Ιρανούς, η Συρία είναι υψίστης στρατηγικής σημασίας διακύβευμα που δεν μπορεί να χαθεί. Σύμφωνα με τον Μεχντί Ταέμπ, τον πρώην διοικητή της παραστρατιωτικής μονάδας Basij του Σώματος των Ιρανών Επαναστατικών Φρουρών (IRGC), η απώλεια του ελέγχου της ιρανικής επαρχίας του νότιου Κουζεστάν, της κύριας, δηλαδή ιρανικής πετρελαιοπαραγωγικής περιοχής, θα αποτελούσε μικρότερη απειλή για την ιρανική ασφάλεια, σε σύγκριση με την απώλεια της Συρίας.[27]

Οι Ιρανοί παρείχαν την εκπαίδευση και την τεχνογνωσία (αντίστροφη μηχανoλογία-reverse engineering), για να μετατρέψουν οι Χουθι παλιούς σοβιετικούς αντιεροπορικούς πυραύλους SA 2/3, σε πυραύλους εδάφους-εδάφους, Qahir-1, ικανούς να χτυπούν στο έδαφος της Σαουδικής Αραβίας.[28]

Burkan-2

Επιπλέον, τους εξόπλισαν με τον πυραύλο Burkan-2 (έναν μεσαίου βεληνεκούς, βαλλιστικό πύραυλο) ο οποίος παρήχθη από τους Ιρανούς ως μια εκδοχή του ιρανικού πυραύλου Qiam-1,[29] και χρησιμοποιήθηκε από τους Χούθι κατά του Ριάντ και του Γιάνμπου από το 2017. Επίσης εφοδίασαν- σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη- με τα UAVs Qasef-1, που είναι παρόμοια με τα ιρανικά UAVs Ababil–T.[30] Τέλος, τους προσέφεραν ελαφρά όπλα, πυρομαχικά, χερσαίες και ναυτικές νάρκες, συσκευές νυχτερινής όρασης, συστήματα επικοινωνιών, καθώς επίσης και εκρηκτικά RDX υψηλής εκρηκτικότητας, εκτοξευτές αντιαρματικών πυραύλων, αντιαρματικούς πυραύλους ενσύρματης καθοδήγησης (ATGM), ρουκέτες Katyusha 122 χιλιοστών, και φορητά συστήματα αεράμυνας (MANPADS), Misagh-2.[31]

Η Χεζμπολάχ, και η πρόσφατα ιδρυθείσα, αφγανική, φιλοιρανική παραστρατιωτική οργάνωση Λιβά Φατεμιγιούν (Liwa Fatemiyoun), είχαν αναλάβει την εκπαίδευση των Χούθι, καθώς και τη σχεδίαση και τη διοίκηση στρατιωτικών επιχειρήσεων.[32] Οι Χούθι κατάφεραν να εκδηλώσουν σοβαρές επιθέσεις σε Σαουδαραβικό και Εμιρατιάνο έδαφος, όπως ήταν οι επιθέσεις σε εγκαταστάσεις πετρελαίου της ARAMCO, στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Αμπού Ντάμπι, και οι διασυνοριακές εισβολές κατά της Σαουδικής Αραβίας, με την ακρίβεια και την εμβέλειά των όπλων τους να βελτιώνονται συνεχώς, σύμφωνα με αναφορές του ΟΗΕ.[33]

Η στρατιωτική αποτελεσματικότητα και η ανθεκτικότητα των Χούθι υπερίσχυσε του ασύγκριτου, τεχνολογικού και αεροπορικού πλεονεκτήματος της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ.

Δεν τους έκαμψε ούτε η ανελέητη και αδιακριτη διενέργεια αεροπορικών βομβαρδισμών εναντίον πολιτικών στόχων στο εδαφός τους (νοσοκομεία, σχολεία, δικτύων υδροδότησης, χώρων κοινωνικής συνάντησης), ούτε, ο γενοκτονικός ναυτικός αποκλεισμός, που στέρησε από τους πολίτες βασικά τρόφιμα και ιατρικά εφόδια, οδηγώντας στην έκρηξη επιδημίας χολέρας και  λιμού, με χιλιάδες νεκρά παιδιά.[34]

Η εμπλοκή των Χούθι στον Παλαιστινο-Ισραηλινό Πόλεμο

Από τον Νοέμβριο του 2023, οι Χούθι έχουν εμπλακεί στον πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστίνης, εκτοξεύοντας πυραύλους και drones εναντίον τόσο του ισραηλινού εδάφους, όσο και πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, είτε αυτά είναι ισραηλινών συμφερόντων, είτε απλώς έχουν  προορισμό τους λιμένες του Ισραήλ. Αδιαμφισβήτητα, αυτή η δραστηριότητα αποτελεί μέρος της στρατηγικής ενεργού αποτροπής του Ιράν.

Η Τεχεράνη προσπαθεί να καθηλώσει τους ισραηλινούς σε μια πολυεπίπεδη σύγκρουση φθοράς, αυξάνοντας το οικονομικό και πολιτικό κόστος για τον Νετανιάχου.

Επιπλέον, στέλνει ένα μήνυμα στο Τελ Αβίβ, την Ουάσινγκτον, τις Βρυξέλλες και τις αραβικές πρωτεύουσες για τις δυνατότητες των Ιρανών, καθώς και για τις δυνητικές επιπτώσεις σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο, σε περίπτωση ευθείας επίθεσης κατά του Ιράν.

Μπορούν να αποκλείσουν τόσο την Ερυθρά Θάλασσα (Bab–el–Mendeb) όσο και τον Περσικό Κόλπο (Στενό του Ορμούζ).

Επιπλέον, η Τεχεράνη ασκεί έμμεση πίεση στις δυτικές και αραβικές πρωτεύουσες για να επιταχύνουν τις πρωτοβουλίες τους για εκεχειρία στη Γάζα, προκειμένου να αποτρέψουν περαιτέρω καταστροφή των πολιτικών και στρατιωτικών υποδομών της Γάζας, και να κρατήσουν τη Χεζμπολάχ μακριά από ένα καταστροφικό και γενικευμένο πολέμο με τον Ισραηλινό Στρατό. Από την άλλη πλευρά, οι Χούθι επίσης, επιδιώκουν κέρδη από την εμπλοκή τους στη σύγκρουση.

Οι Χούθι κυβερνούν τα δύο τρίτα του Υεμενίτικου πληθυσμού, που δεν είναι όλοι  Ζαΐντι, ούτε όλοι τους υποστηρίζουν την κυριαρχία των Χούθι.[35]

Ωστόσο, η συντριπτική πλειοψηφία των Υεμενιτών, ανεξαρτήτως θρησκευτικής ή φυλετικής ταυτότητας, υποστηρίζουν πλήρως τον Παλαιστινιακό Αγώνα. Έτσι η συμμετοχη των Χούθι στην σύγκρουση αυξάνει και ενισχύει την πολιτική νομιμοποίηση και αποδοχή του καθεστώτος τους, στο εσωτερικό της χώρας αλλά και στην περιοχή, σύμφωνα με την Helen Lackner, μια έμπειρη ακαδημαϊκή ερευνήτρια στην ιστορια και την πολιτική της Υεμένης.[36]

Διαδήλωση υπέρ της Παλαιστίνης στην Υεμένη      

Επιπλέον, υπάρχουν φωνές στις ΗΠΑ που επισημαίνουν την ματαιότητα και τις συνέπειες της στρατιωτικής εμπλοκής των ΗΠΑ στην Υεμένη. Σύμφωνα με τον επιφανή ακαδημαικό, John Mearsheimer, οι ΗΠΑ δεν θα επιτύχουν να αποτρέψουν τους Χούθι, ενώ

ο κύριος λόγος που η Ουάσινγκτον εμπλέκεται τόσο βαθιά στην περιοχή μετά το Ψυχρό Πόλεμο είναι το Ισραήλ και η επιρροή του στην πολιτική των ΗΠΑ, και όχι τα ζωτικά στρατηγικά τους συμφέροντα.[37]

Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Richard Nixon έχει επιβεβαιώσει αυτό το επιχείρημα του Mearsheimer δηλώνοντας, σε συνέντευξη, το 1992 ότι το Ισραήλ δεν έχει πλέον μεγάλη στρατηγική αξία για τα συμφέροντα των ΗΠΑ.[38] Στο ίδιο πνεύμα, ο Charles Lister, ειδικός σε θέματα αντιτρομοκρατίας στο Middle East Institute (MEI),[39] υποστήριξε ότι οι πρόσφατες αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά και η αποστολή ναυτικών δυνάμεων δεν θα επιτύχουν κανένα σοβαρό στρατηγικό ή ακόμα και τακτικό αποτέλεσμα, το οποίο θα αναγκάσει τους Χούθι να επανεξετάσουν την τρέχουσα πολιτική τους και να σταματήσουν τις επιθέσεις.

Η στρατιωτική ανθεκτικότητα που επέδειξαν οι Χούθι τα τελευταία 20 χρόνια ενισχύει αυτό το συμπέρασμα. Επιπλέον, η συγκρότηση ενός ναυτικού στόλου υπό την ηγεσία των ΗΠΑ δεν φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ελκυστική ιδέα για τους εταίρους των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ και την περιοχή. Οι κίνδυνοι για τα πολεμικά τους πλοία δεν μπορούν να αγνοηθούν εύκολα.

Στις 31 Ιανουαρίου, το αντιτορπιλικό USS Gravely των ΗΠΑ, εφοδιασμένο με αντι-πυραυλική και αντι-UAV άμυνα, κατάφερε να καταρρίψει ένα πύραυλο κρούζ (cruise missile) των Χούθι, μόλις ένα μίλι πριν χτυπήσει το USS Gravely, ενώ οι ως τότε  καταρρίψεις λάμβαναν χώρα στα 8 μίλια.[40] Αυτή η εξέλιξη αυξάνει τους υφιστάμενους κινδύνους και την αναποφασιστικότητα για αρκετά ευρωπαϊκά κράτη.[41]

Ευρωπαϊκή Διστακτικότητα

Η αναποφασιστικότητα αυτή διαφόρων ευρωπαϊκών κρατών μπορεί να συνδέεται και με την αναπτυσσόμενη ιρανική παρουσία στη Δυτική Σαχάρα, μια λωρίδα ερήμου που εκτείνεται κατά μήκος του Ατλαντικού Ωκεανού. Η Τεχεράνη έχει αναπτύξει σχέσεις με το Μέτωπο Πολισάριο (Polisario Front), το οποίο εδώ και 43 χρόνια αγωνίζεται για την ανεξαρτησία της Δυτικής Σαχάρας από το Μαρόκο.

Η ιρανική υποστήριξη του Μετώπου Πολισάριο οδήγησε στη διακοπή των σχέσεων μεταξύ του Μαρόκου και του Ιράν το 2017, αν και προσπάθειες αποκατάστασης των σχέσεων έχουν λάβει χώρα το 2023. Το Μαρόκο κατηγόρησε το Ιράν και την Αλγερία για υπονόμευση της σταθερότητάς του, και ότι η Χεζμπολάχ διακινούσε όπλα προς στους μαχητές του Μετώπου Πολισάριο.

Σύμφωνα με τον Omer Dostri, έναν ειδικό στη στρατηγική και την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ, το Ιράν επιχειρεί να επεκτείνει την επιρροή του Άξονα της Αντίστασης στη Δυτική Σαχάρα, και μέσω του Πολισάριο, να αποκτήσει στρατηγικά ερείσματα στις ακτές του Ατλαντικού Ωκεανού, κοντά στα Στενά του Γιβραλτάρ.[42]

Σύμφωνα με τον Mohammad Salami, έναν αναλυτή ειδικευμένο στην πολιτική της Μέσης Ανατολής, το Ιράν προσπαθεί να χτίσει την  επιρροή του στην Αφρική, παρέχοντας κίνητρα εξαγωγών σε περίπου 30 χώρες, και εμπορία μεγάλης κλίμακας σε υγραέριο πετρελαίου (LPG), σίδηρο, ατσάλι, τσιμέντο και άλλα προϊόντα.[43]

Η προμήθεια UAV από την Τεχεράνη στο Μέτωπο Πολισάριο, μέσω της Αλγερίας, έχει ανησυχήσει έντονα το Μαρόκο,[44] καθώς και την ΕΕ.[45]

Μια ακραία απόφαση των ΗΠΑ και συμμάχων τους για απευθείας στρατιωτική εμπλοκη με το Ιράν, πιθανόν να οδηγούσε την Τεχεράνη, στην απόπειρα να διακόψει ή να παρενοχλήσει την δίοδο από το Γιβραλτάρ.

Η ενδεχόμενη δυνατότητα του Ιράν να μπλοκάρει γενικώς ή μερικώς την θαλασσία ναυσιπλοία σε Χορμούζ, Άντεν και Γιβραλτάρ, εάν ποτέ τεθεί σε εφαρμογή το εφιαλτικό σενάριο νατοϊκής επίθεσης, θα προκαλούσε τεράστιο κόστος στο παγκόσμιο εμπόριο. Αύτό θα δρούσε αποτρεπτικά για τις Νατοικές χώρες, αλλα θα ανάγκαζε και χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία και η Ινδία να παρεμβούν δυναμικά για την αποτροπή μιας τέτοιας κρίσης. Ενά τέτοιο σέναριο θα ήταν μεγάλο πλήγμα για την Ευρώπη, μετά και την αποκοπή της, από την φθηνή ρωσική ενέργεια και πρώτες ύλες.

Η Στάση του Ρωσοκινεζικού Παράγοντα

Η Κίνα τα τελευταία χρόνια έχει κάνει αισθητή την παρουσία της στην περιοχή με μια σειρά απο σημαντικές διπλωματικές και οικονομικές πρωτοβουλίες. Ανάμεσα σε αυτές, η κινεζο-ιρανική οικονομική συμφωνία,[46] καθώς και  η διαμεσολάβηση για την αποκατάσταση των σχέσεων Ιράν και Σαουδικής Αραβίας.[47] Με το ξέσπασμα του πολέμου στη Γάζα, η Κίνα, παρά τις σχέσεις συνεργασίας που διατηρεί με το Ισραήλ, υποστήριξε ξεκάθαρα την παραδοσιακή της στάση υπέρ των Παλαιστινίων και την λύση των δύο κρατών, προκαλώντας εκνευρισμό στο Τελ Αβιβ.[48] Επιπλέον, αν και το Πεκίνο έχει κάνει εκκλήσεις για αναστολή των επιθέσεων των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, ωστόσο δεν αναμένεται να ασκήσει σοβαρές πιέσεις στην Τεχεράνη για αυτό το θέμα.

Το Πεκίνο, αν και έχει σημαντικά ενεργειακά, κυρίως, συμφέροντα στον Κόλπο, παρόλα αυτά προσπαθεί να αποφύγει την ενεργό εμπλοκή στην εν λόγω  περιοχή. Για παράδειγμα, το Πεκίνο δεν έχει ακόμα επενδύσει σημαντικά ποσά στο Ιράν, παρά την 20ετή συμφωνία μεταξύ τους ύψους 400 δις.

Η επιφυλακτικότητα των κινέζων οφείλεται σε ενδεχόμενη αναβίωση της αμερικανο-ιρανικής προσέγγισης για το πυρηνικό πρόγραμμα, όπως το 2015.

Μια τέτοια εξέλιξη θα έστρεφε το Ιράν στις δυτικές επενδύσεις, με τις κινεζικές να περνούν σε δεύτερη μοίρα. Επιπλέον, το Πεκίνο, επιδιώκει να μειώσει την εξάρτησή του από την Μέση Ανατολή. Έτσι, τα τελευταία χρονια, έχει αντικαταστήσει την Σαουδική Αραβία με την Ρωσία ως τον μεγαλύτερο προμηθευτή πετρελαίου.

Επιπλέον, συμφωνα με την Yun Sun, διευθύντρια του προγράμματος για την Κίνα στο Stimson Centre, η Κίνα δεν έχει ως προτεραιότητα να αντικαταστήσει το περιφερειακό σύστημα ασφαλείας των ΗΠΑ με ένα κινεζικό.[49]

Οι λόγοι είναι ότι στρατηγική προτεραιότητα της Κίνας αποτελεί η Ταιβάν και η κυριαρχία στην  κινεζική θάλασα. Το Πεκίνο δεν έχει τη οικονομική δυνατότητα να υποστηρίξει μια τέτοια κίνηση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της στρατιωτικής ανισορροπίας μεταξύ ΗΠΑ-Κίνας  είναι το γεγονός οτι ο κινεζικός αμυντικός προυπολογισμός ανέρχεται περίπου στα 240 δις, ενώ οι ΗΠΑ για την στρατιωτική παρουσία τους στην περιοχή μόνο ξοδεύουν 75 δις.[50] Μακροπρόθεσμα, η διακοπή της ελεύθερης ροής αγαθών μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, μπορεί να έχει επιπτώσεις στην κινεζική οικονομία. Παράλληλα, όμως, μια τέτοια εξέλιξη ενισχύει τις φωνές στο Πεκίνο για ανακατεύθυνση του κινεζικού και όχι μόνο εμπορίου, μεσω των χερσαίων οδών του «Δρόμου του Μεταξίου».  

Η Μόσχα, μέτα το ξέσπασμα του πολέμου τον Οκτώβριο, επιχειρεί να ασκήσει πίεση στα αμερικανικά συμφεροντα στην περιοχή  ως απάντηση στην αμερικανική εμπλοκή στο Ουκρανικό μέτωπο. Αυτό, εκτός από την συνεργασία με το Ιράν, επιχειρείται και μέσω της στενότερης συνεργασίας με δυνάμεις  του φιλο-Ιρανικού Άξονα της Αντίστασης. Η Μόσχα ,ήδη από το 2015, έχει συνεργαστεί σε στρατιωτικό και πληροφοριακό επίπεδο με τον Άξονα της Αντίστασης  εναντίον του Ισλαμικού Κράτους και αλλών τζιχαντιστικών οργανώσεων σε Συρία και Ιράκ.

Επίσης, ήδη από το 2006, η Μόσχα διατηρεί σχέσεις με το πολιτικό σκέλος της Χαμάς. Η συνεργασία αυτή έχει αναβαθμιστεί  μετα την δολοφονία από τις ΗΠΑ του εμβληματικού διοικητή των ιρανικών Quds Forces, Qassem Soleimani, εμπνευστή και δημιουργό του Άξονα της Αντίστασης.

Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε αποκέντρωση του φιλοσιιτικού, παραστρατιωτικού δικτύου και σε σχετική αυτονόμηση των δυνάμεων που βρίσκονται κάτω από τον έλεγχο της Τεχεράνης, δίνοντας έτσι στην Μόσχα την δυνατότητα να αυξήσει την επιρροή της σε αυτές.[51]

Μια επιρροή, κυρίως σε τακτικό επίπεδο, όπως η παροχή τόσο πληροφορίων στις φιλοιρανικές πολιτοφυλακές όσο και αντιπλοϊκών πυραύλων στην Χεζμπολάχ μέσω της Συριακής κυβέρνησης, που θα μπορούσαν να απειλήσουν την χερσαία και ναυτική παρουσία των ΗΠΑ καθώς και την άδεια στο Ιράν να αναβαθμίσει την συριακή αεράμυνα.[52]

Τον Φεβρουάριο, αξιωματούχοι των  ουκρανικών υπηρεσιών πληροφοριών ανέφεραν ότι Ρώσοι εκπαιδεύονται στην χρήση ιρανικών drones από διοικητές της Χεζμπολάχ στη Συρία.[53] Επιπλέον, η Ρωσία ενίσχυσε τις δυνατότητες της στον ηλεκτρονικό πόλεμο στη βάση Khmeimim στη δυτική Συρία, διαταράσσοντας την εμπορική αεροπορική κυκλοφορία του Ισραήλ.[54]

Η Μόσχα αν και δεν επιθυμεί πλήρη πολεμική ανάφλεξη, ούτε την επιδείνωση των ρωσο-ισραηλινών σχέσεων, ωστόσο θεωρεί ότι στις σιιτικές πολιτοφυλακές βρήκε ενα αποτελεσματικό και φθηνό εργαλείο να απαντήσει με το ίδιο νόμισμα στον πόλεμο φθοράς που διεξάγουν οι ΗΠΑ ενατίον της στην Ουκρανία.[55]

Για αυτό άλλωστε, η Μόσχα δεν δίστασε να στηρίξει, έστω και έμμεσα τους Χούθι στον ΟΗΕ, και να δεχθεί αντιπροσωπεία τους στην ρωσική πρωτευουσα τον Ιανουάριο, με τους Χούθι να δεσμεύονται για το ασφαλές πέρασμα ρωσικών και κινεζικών πλοίων στη ερυθρά Θάλασσα.[56]

Μακροπρόθεσμα, και η Μόσχα ενδέχεται να πληγεί οικονομικά από μια μακροχρόνια διακοπή της ελεύθερης ναυσιπλοϊας/εμπορίου στην περιοχή. Όμως οι ρώσοι θεωρούν ότι οι σύμμαχοι των ΗΠΑ θα πληγούν οικονομικά πολύ  πιο άμεσα, γεγονός που  θα αυξήσει την πίεση τους προ τις ΗΠΑ, αλλα και την διαπραγματευτική δύναμη της Μόσχας. Ρωσική προτεραιότητα είναι ο τερματισμός του πολέμου στη Ουκρανία, άρα και της δυτικής στρατιωτικής βοηθειας. Αν, από την άλλη, οι ΗΠΑ εμπλακούν σε έναν συνεχή πόλεμο φθοράς με τις Ιρανικές πολιτοφυλακές, αυτό αναπόφευκτα θα μειώσει τον όγκο της αμερικανικής στήριξης στο Κιεβο. Οι Ρώσοι επιθυμούν φθορά των ΗΠΑ, άλλα όχι εναν άμεσο πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Ιράν ή ΗΠΑ και Ιράν, που εκτός των άλλων θα απειλήσει τα ζωτικά ρωσικά συμφέροντα στην Συρία.

Χασάν Νασράλαχ-Βλαντιμίρ Πούτιν

Τεχεράνη, ένας εξισοροπιστής ισχύος για την Αθήνα, έναντι στην απειλή του Νεο-Οθωμανισμού

Η απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης να συμμετάσχει στην επιχειρησιακή ομάδα, παρόλο που δεν προσκλήθηκε, και μάλιστα με μια ξεπερασμένη τεχνολογικά φρεγάτα, ανίκανη να αποτρέψει σύγχρονες αεροπορικές απειλές, όπως είναι τα σύγχρονα βλήματα κρούζ,οι αντιπλοικοί πύραυλοι και τα UAV, αυξάνει τους κινδύνους για τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Επιπλέον, απειλεί περαιτέρω την ασφάλεια της ελληνικής ποντοπόρου ναυτιλίας.

Ήδη η σχέση μεταξύ Τεχεράνης και Αθηνών έχει χειροτερεύσει λόγω της – ακατανόητης – σύλληψης και κατάσχεσης ενός ιρανικού πετρελαιοφόρου από τις ελληνικές αρχές, με την Τεχεράνη να αντιδρά καταλαμβάνοντας δύο ελληνικά πλοία στον Περσικό Κόλπο.[57] Επιπλέον, θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ελληνική εγχώρια ασφάλεια, δεδομένου του ευρέως φάσματος των ιρανικών ικανοτήτων και των μέσων για υβριδικές, ανορθόδοξες επιχειρήσεις, στις οποιες οι Ιρανοί είναι εξαιρετικά εξειδικευμένοι και αποτελεσματικοί.

Η Ελλάδα ήταν για δεκαετίες μια όαση ασφαλείας, από στρατιωτικές ή τρομοκρατικές δραστηριότητες, οι οποίες σχετίζονταν με τις πολιτικές και γεωπολιτικές εξελίξεις στην Μέση Ανατολή. Αυτό μπορεί να αλλάξει αν η Αθήνα αποφασίσει να εμπλακεί βαθιά σε μια σύγκρουση που φαίνεται να μην κατανοεί τις ρίζες, τις παραμέτρους και τις συνέπειές της.

Κατάληψη ελληνόκτητου πετρελαιοφόρου από τους Ιρανούς Φρουρούς της Επανάστασης

Επιπλέον, η Αθήνα θα πρέπει να επανεξετάσει τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η Τεχεράνη στη αποτροπή της μακροχρόνιας, επεκτατικής πολιτική της Τουρκίας εναντίον της Ελλάδας. Μια μια επεκτατική πολιτική που θέτει την Ελλάδα προ υπαρξιακών διλημμάτων.

Το Ιράν και η Τουρκία είναι παραδοσιακά ανταγωνιστικές δυνάμεις, ως προς την περιφερειακή επιρροή και έλεγχο, ήδη από την ίδρυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ιστορικά, αυτός ο ανταγωνισμός έχει ωφελήσει την Ελλάδα.

Ένας από τους κύριους λόγους που κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 οι Οθωμανοί δεν μπόρεσαν να στείλουν επαρκείς και ικανές δυνάμεις για να καθυποτάξουν τους Έλληνες επαναστάτες κατά τα πρώτα 4 χρόνια της επανάστασης ήταν η έκρηξη του Οθωμανο-Περσικού Πολέμου (1821-1823).

Ακόμα και μετά το τέλος του πολέμου, οι Οθωμανοί δεν μπόρεσαν να αποστείλουν επαρκείς δυνάμεις, λόγω της καταστροφικής ήττας που είχαν υποστεί από τους Πέρσες, οπότε αναζήτησαν στρατιωτική βοήθεια από τον Μοχάμεντ Αλί, κυβερνήτη της Αιγύπτου.

Σχεδόν 200 χρόνια αργότερα, τα στρατηγικά συμφέροντα των δύο περιφερειακών φορέων ανταγωνίζονται ξανά, ανεξαρτήτως της συγκυριακής ενίοτε, συνεργασίας τους στο ζήτημα των Κούρδων.

Για παράδειγμα, η Τουρκία καταδίκασε τις επιθέσεις των Χούθι κατά στόχων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στην Ερυθρά Θάλασσα το 2016. Επίσης, όταν η Τουρκία εξέφρασε την πρόθεσή της να επεμβεί στο Υεμένη το 2021, οι Χούθι την προειδοποίησαν ότι οποιαδήποτε προσπάθεια για στρατιωτική παρέμβαση θα ακολουθούσε την τύχη της πρότερης, σαουδαραβικής επέμβασης.[58]

            Είναι προς το συμφέρον των Αθήνων, και εναντίον αυτού της Άγκυρας, το Ιράν να ομαλοποιήσει πλήρως τις σχέσεις του με τη Δύση, ή τουλάχιστον να έχει μια λειτουργική και συνεργατική σχέση, και ο ρόλος του και τα στρατηγικά συμφέροντα του στην περιοχή να αναγνωριστούν.

Καμία περιφερειακή δύναμη δεν μπορεί, ακόμα κι αν ήθελε, να ελέγξει την τουρκική επιρροή και δύναμη, πέρα από τους Ιρανούς.

Υπάρχει μια ψευδής αντίληψη στους ελληνικούς πολιτικούς και ακαδημαϊκούς κύκλους, ότι μια στενή σχέση με το Ισραήλ θα ενισχύσει σημαντικά τον περιφερειακό μας ρόλο ενάντια στην Τουρκία. Μια αντίληψη που οδηγεί την Αθήνα να υποστηρίζει σχεδόν ανεπιφύλακτα τις περιφερειακές πολιτικές αποφάσεις του Ισραήλ, και δυστυχώς, σχεδόν να υιοθετεί τα προβλήματά του.

Είναι ψευδής η αντίληψη αυτή, διότι η σχέση μεταξύ Άγκυρας και Τελ Αβίβ χρονολογείται από την ίδρυση του ισραηλινού κράτους και είναι ζωτικής σημασίας για την ασφάλειά του, αν όχι για την επιβίωσή του. Επιπλέον, ακόμα και μετά την επιδείνωση των σχέσεων τους μετά το 2009, αυτες οι δύο χώρες συνεχίζουν να συνεργάζονται στρατηγικά στον Καύκασο-Αζερμπαϊτζάν, ενώ ο όγκος των  οικονομικών τους σχέσεων αυξάνεται συνεχώς.

Παρά, την ρητορική όξυτητα του Ερντογάν για τον πόλεμο στη Γάζα, η Τουρκία παρέχει αδιάκοπα υδρογονάνθρακες στην ισραηλινή οικονομία και στην πολεμική της μηχανή.

Επιπλέον, η Ιρανική Επανάσταση το 1979 αναβάθμισε τον στρατηγικό περιφεριακό ρόλο του Ισραήλ και της Τουρκίας. Μια συνέπεια αυτής της εξέλιξης ήταν η κατάργηση του εμπάργκο όπλων που επέβαλαν οι ΗΠΑ κατά της Τουρκίας λόγω της εισβολής της στην Κύπρο. Ένα εμπάργκο που προέκυψε από την κινητοποίηση της ελληνικής διασποράς στις ΗΠΑ. Επιπλέον, για την κατεστραμένη οικονομία της Ελλάδας, το Ιράν μπορεί να αποτελέσει πηγή πλούτου (εξαγωγές, επενδύσεις κλπ.).

Αφότου το 2015 η κυβέρνηση Ομπαμα υιοθέτησε την συμφωνία JCPOA για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες έσπευσαν να συνάψουν οικονομικές συμφωνίες αξίας πολλών δισεκατομμυρίων με την Τεχεράνη.

Πιο συγκεκριμένα, η Airbus, η Boeing, η Total, η BP, η Mediobanca, η Thyssen Group, η Volkswagen και η Daimler έτρεξαν να επενδύσουν σε πιστωτικά συστήματα, υποδομές, αεροπορικές εταιρείες, υδρογονάνθρακες και εξαγωγές μηχανημάτων.[59]

Αν δεν αποσύρονταν ο Τραμπ από την συμφωνία, το ιρανικό πετρέλαιο και τα εμπορεύματα θα έρεαν στις αγορές της ΕΕ και αντιστρόφως.

Συνεπώς,

η Ελλάδα θα πρέπει να συμμαχήσει με τις δυνάμεις στις ΗΠΑ και την ΕΕ που προωθούν την αποκατάσταση των σχέσεων με το Ιράν.

Για αυτόν τον σκοπό, η Αθήνα θα έπρεπε να κινητοποιήσει την ελληνική διασπορά στις ΗΠΑ, όπως θα έπρεπε να έχει κάνει, χρόνια τώρα, με τον τουρκικό επεκτατισμό. Αυτή θα έπρεπε να είναι μια έμμεση, χαμηλού προφίλ, μακροπρόθεσμη και συνεχώς επιδιωκόμενη πολιτική.

Η επαναφορά των παραδοσιακών ελληνικών διαύλων επικοινωνίας με την Μέση Ανατολή/Μουσουλμανικό κόσμο και η περαιτέρω ανάπτυξή τους από την Αθήνα δεν είναι μόνο απαραίτητη αλλά και επιβεβλημένη διάσταση της εξωτερικής μας πολιτικής.

Ακόμη κι αν η Τουρκία δεν υπήρχε, θα έπρεπε να επιδιώκουμε αυτόν τον στόχο. Η Ελλάδα, ως πολιτιστική, διπλωματική, πολιτική και εμπορική γέφυρα μεταξύ της Δύσης και του Ιράν και των Αράβων, θα αυξήσει τον περιφερειακό ρόλο της και θα βελτιώσει τους όρους του διλήμματος ασφάλειάς της, ενώ θα επιδεινώσει αυτό της Τουρκίας . Η μοναδική υπαρξιακή απειλή για τους Έλληνες στην Ελλάδα και την Κύπρο είναι ο τουρκικός επεκτατισμός και μόνο. Το μόνο εθνικό συμφέρον που θα έπρεπε να εξυπηρετούν η Αθήνα και η Λευκωσία είναι αυτό της ασφάλειας και της ευημερίας του λαού τους και μόνο.

Όσον αφορά στις “Χάντινγκτονικές” αφηγήσεις, ότι το Ιράν και οι δορυφόροι του στοχεύουν στη δημιουργία ενός αντιχριστιανικού μπλοκ και επιδιώκουν την ισλαμοποίηση της χριστιανικής Ευρώπης, ας ανακαλέσουμε στην μνήμη μας δύο πράγματα. Κατά τη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης (2011-2020), οι χριστιανοί του Ιράκ, της Συρίας και του Λιβάνου επέζησαν από τους  Σαλαφιστές/Ουχαμπίτες τζιχαντιστές (Άλ Κάιντα, Ισλαμικό Κράτος), μόνο λόγω της βοήθειας του ιρανικού Άξονα της Αντίστασης υπό τον Κασέμ Σουλεϊμανί (με ρωσική στρατιωτική βοήθεια), και των προσκείμενων στο ΡΚΚ, συριακών κουρδικών δυνάμεων.

Και οι δύο, σύμφωνα με τον σημερινό Έλληνα πρωθυπουργό, είναι τρομοκράτες. Αντίθετα, οι ΗΠΑ, η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία, οι Μοναρχίες του Κόλπου και η Τουρκία υποστήριξαν αυτές τις εξτρεμιστικές τζιχαντιστικές δυνάμεις, μέχρι το 2014. Η Τουρκία ακόμα τις υποστηρίζει. Επιπλέον, από ρεαλιστική σκοπιά, η ελληνο-ιρανική εταιρική σχέση θα ήταν παρόμοια με την εταιρική σχέση ΗΠΑ-Κίνας που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1970 από τον Χένρι Κίσινγκερ. Παρά το ιδεολογικό και πολιτισμικό χάσμα, καθώς και τη μεταξύ τους, άμεση στρατιωτική σύγκρουση κατά τον Πόλεμο της Κορέας, ο κοινός αντίπαλος, η ΕΣΣΔ, τους οδήγησε να ιδρύσουν μια στρατηγική εταιρική σχέση, η οποία αποδείχθηκε το θεμέλιο για τη μετεωρική ανάπτυξη της Κίνας στο διεθνές συστήματα από τις αρχές του 21ου αιώνα.

Συμφωνία της Ελούντας. Παπανδρέου, Μιτεράν, Καντάφι

Μόλις λίγες δεκαετίες πριν, το 1984, κατά την διάρκεια ακομή του Ψυχρού Πολέμου, η Ελλάδα είχε τόσο μεγάλη επιρροή στη περιοχη της Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής (ΜΕΝΑ), που μπόρεσε να διαμεσολαβήσει και να συμφιλιώσει, με την Συμφωνία της Ελούντας, δύο βασικούς παίκτες του διεθνούς συστήματος και ανταγωνιστές για την επιρροή στο Τσαντ. Η Γαλλία του Μιτεράν και η Λιβύη του Γκαντάφι. Την ίδια περίοδο, η Τουρκία πάσχιζε να ελέγξει τις νοτιονατολικές τις επαρχίες από το κουρδικό  εθνικοαπελευθερωτικό μέτωπο του ΡΚΚ και η επιρροη της στην Μέση Ανατολή, με εξαίρεση το Ισραήλ, ήταν έλαχιστη. Σήμερα η κατάσταση έχει ανατραπεί δραματικά ύπερ της Τουρκίας.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Γιόμ Κιπουρ (Yom Kippur) σημαίνει στα εβραικά «Μέρα της Εξιλέωσης» και πρόκειται για την ιερότερη ημέρα στην Ιουδαικής θρησκείας η οποία λαμβαίνει χώρα μεταξύ τέλη Σεπτεμβρίου και αρχές Μαίου. Το μεσημέρι της 6ης  Οκτωμβρίου 1973, οι ενωμένοι αραβικοί στρατοί της Αιγύπτου και της Συρίας επιτέθηκαν αιφινιδιαστικά στο Ισραήλ, με στόχο την απελευθέρωση των κατεχόμενων αραβικών εδαφών (Σινά, Υψώματα του Γκολάν, Δυτική Όχθη, Γάζα). Οι Άραβες αιφνιδιάσαν απόλυτα τους Ισραηλινούς προκαλώντας τους σοβαρές και αιματηρές ήττες τις πρώτες ημέρες του πολέμου. Ήττες που σόκαραν την Ισραηλινή ηγεσία και κοινωνία που θεωρούσε εως τότε, ότι οι Άραβες ήταν ανίκανοι να προβάλουν οποιαδήποτε σοβαρή αντίσταση στις Ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις. Τελικά οι Ισραηλινοί πέτυχαν να νικήσουν, εξαιτίας τηε επιμονής τους, μιας γιγαντιαιάς αμερικανικής αερογέφυρας ανεφοδιασμού, την διστακτικότητα των αραβικών στρατών σε κρίσιμες στιγμές και την Ισραηλινή απειλή για χρήση πυρηνικών τα οποία κατείχαν ήδη από το 1969.

[2] Gideon Levy, “11,500 Children have been Killed in Gaza. Horror of This Scale Has No Explanation.” Haaretz, February 4, 2024. https://www.haaretz.com/opinion/2024-02-04/ty-article-opinion/.premium/11-500-children-have-been-killed-in-gaza-horror-of-this-scale-has-no-explanation/0000018d-6fe9-d4f1-a18d-fff9c4010000

[3] Lazar Breman, “US intel says Israel degraded Hamas capabilities, but not close to eliminating group.” Times of Israel. February 9, 2024. https://www.timesofisrael.com/us-intel-says-israel-degraded-hamas-capabilities-but-not-close-to-eliminating-group/

[4] Estelle Shirbon, “Dangerous stasis on Israel’s northern border leaves evacuees in limbo.”Reuters. January 12, 2024. https://www.reuters.com/world/middle-east/dangerous-stasis-israels-northern-border-leaves-evacuees-limbo-2024-01-11/

[5] Yuval Shany, Amichai Cohen, “South Africa vs. Israel at the International Court of Justice. A Battle Over Issue-Framing and the Request to Suspend the War.” Just Security. January 16, 2024. https://www.justsecurity.org/91262/south-africa-vs-israel-at-the-international-court-of-justice-a-battle-over-issue-framing-and-the-request-to-suspend-the-war/

[6] Ruth Margalit, “Itamar Ben-Gvir, Israel’s Minister of Chaos.” The New Yorker. February 20, 2024. https://www.newyorker.com/magazine/2023/02/27/itamar-ben-gvir-israels-minister-of-chaos.

[7] Najib Jobain, Joseph Federman, and Jack Jeffery, “Netanyahu says he told the US that he opposes a Palestinian state in any postwar scenario.” Associated Press. January 19, 2024. https://apnews.com/article/israel-hamas-war-news-01-18-2024-73d552c6e73e0dc3783a0a11b2b5f67d

[8] Isabel Debre, “Israeli settler attacks on West Bank Palestinians have escalated since Oct. 7, UN says.” PBS. February 20, 1979. https://www.pbs.org/newshour/world/israeli-settler-attacks-on-west-bank-palestinians-have-escalated-since-oct-7-un-says

[9] Gareth Evans, Tom Bateman, “US sanctions Israeli settlers over West Bank violence.” BBC News. February 1, 2024. https://www.bbc.com/news/world-us-canada-68173904

[10] “UK announces sanctions on four ‘extremist’ Israeli settlers.” Al Jazeera. February 12, 2024. https://www.aljazeera.com/news/2024/2/12/uk-announces-sanctions-on-four-extremist-israeli-settlers

[11] Yasmeen Abutaleb, John Hudson, and Tyler Pager, “Biden moving closer than ever to a breach with Netanyahu over war in Gaza.” The Washington Post. February 11, 2024. https://www.washingtonpost.com/politics/2024/02/11/biden-netanyahu-closer-to-a-breach/

[12] “Israel-Hamas, Ukraine-Russia and China: John Mearsheimer on why the US is in serious trouble!” Centre of Independent Studies. October 30, 2023. https://www.youtube.com/watch?v=62FCVJycwSA&t=9s

[12] “Iran-backed attacks on US troops in the Middle East since Oct. 7.” Reuters. January 29, 2024.

[13] “Iran-backed attacks on US troops in the Middle East since Oct. 7.” Reuters. January 29, 2024.https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-backed-attacks-us-troops-middle-east-since-oct-7-2024-01-28/

[14] Trita Parsi, “Will Israel Drag the US Into Another Ruinous War?” The Nation. January 3, 2024. https://www.thenation.com/article/world/israel-hamas-hezbollah-iran/

[15] Alastair Crooke, “The Resistance Has a Plans for Israel. But on the Other Side. Fantastical U.S. Stratagems Ensure a Cascading Failure.” Strategic Culture Foundation. February 19, 2024. https://strategic-culture.su/

[16] Alastair Crooke, “The Resistance Has a Plans for Israel. But on the Other Side. Fantastical U.S. Stratagems Ensure a Cascading Failure.” Strategic Culture Foundation. February 19, 2024. https://strategic-culture.su/.

[17] Sharon Wrobel, “War-battered economy plunged almost 20%, marking sharpest contraction since pandemic.” The Times Of Israel. February 19, 2024. https://www.timesofisrael.com/war-battered-economy-plunged-almost-20-marking-sharpest-contraction-since-pandemic/.

[18] Οι Ζαΐντι αποτελούν ένα από τους 3 κύριους  κλάδους του Σιιτικού Ισλάμ και η ύπαρξη τους χρονολογείται απο το 740 μ.χ. Ο Zayd ibn ʿAlī, ακολουθώντας το παράδειγμα, του  Husayn ibn Ali ibn Abi Talib εγγονού του Προφήτη Μωχάμεντ, εξεγερθηκε και αυτός εναντίων της Σουνιτικής δυναστείας των Ουμαγίαδων, στην περιοχή του νότιου Ιράκ.

[19] International Crisis Group, “Yemen: Defusing the Saada Time Bomb,” Middle East Report, no. 86 (May 27, 2009): 8-9. https://www. crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/yemen/yemen-defusing-saada-time-bomb.

[20] Thomas Juneau, “Iran’s policy towards the Houthis in Yemen,” International Affairs 92, no. 3 (2016): 652.

[21] International Crisis Group, “Yemen: IS Peace Possible?” 12.

[22] Ibid, 15.

[23] Ibid, 17.

[24] Ibid, 17.

[25] Ibid, 20.

[26] Carol Choksy and Jamsheed Chosky, “The Saudi Connection: Wahhabism and Global Jihad,” 29-30.

[27] Afshon Ostovar, “The Grand Strategy of Militant Clients: Iran’s Way of War.” Security Studies 28, no. 1 (2019): 176.

[28] “Yemen rebels ‘fire surface to surface missile into Saudi Arabia’.” The New Arab. December 13, 2015.

[29] Khights, “The Houthi War Machine,” 20.

[30] Iranian Technology Transfers to Yemen”, Conflict Armament Research, March 2017, 2, https://www.conflictarm.com/perspectives/iranian-technology-transfers-to-yemen/.

[31] Mohammad Hassan al-Qadhi, “Iranian role in Yemen and its Implication on the Regional security,” Arabian Gulf Centre for Iranian Studies, (2017): 44-46. Also Nader Uskowi, “Temperature Rising: Iran’s Revolutionary Guards and Wars in the Middle East/” (Lanham, MD: Rowman and Littlefield, 2019), 118–119

[32] Elisabeth Kendall. “Iran’s Fingerprints in Yemen: Real or Imagined?” Atlantic Council, Issue Brief (October 2017): 10.

[33] “Beyond Riyadh: Houthi Cross-Border Aerial Warfare (2015-2022).” ACLED. January 17, 2017. https://acleddata.com/2023/01/17/beyond-riyadh-houthi-cross-border-aerial-warfare-2015-2022/

[34] “Torture in slow motion: The economic blockade of Yemen and its grave humanitarian consequences.” OCHA. September 22, 2022. https://reliefweb.int/report/yemen/torture-slow-motion-economic-blockade-yemen-and-its-grave-humanitarian-consequences.

[35] Charles Schmitz, “Yemen’s Ansar Allah: causes and effects of its pursuit of power”, Middle East Institute, 14 Feb. 2015, http://www.mei.edu/content/at/yemens-ansar-allah-causes-and-effects-its-pursuit-power

[36] “Houthis Are Not Iranian Proxies”: Helen Lackner on the History & Politics of Yemen’s Ansar Allah. February 1, 2024. https://www.youtube.com/watch?v=q2IhcGwRMHY&t=2s

[37] John Mearsheimer: “The Israel lobby is as powerful as ever.” THE NEW STATEMEN. February 10, 2024. https://www.newstatesman.com/the-weekend-interview/2024/02/john-mearsheimer-israel-ukraine-middle-east

[38] “Richard Nixon on Nightline with Ted Koppel.” Richard Nixon Foundation. January 7, 1992. https://www.youtube.com/watch?v=iWPwT6DPrDw

[39] “Iranian Proxies in Iraq and Syria.” Middle East Institute. February 8, 2024. https://www.youtube.com/watch?v=0JgblBcw6Uc&t=7s.

[40] Oren Liebermann and Natasha Bertrand, “US Warship had a close call with Houthi missile in Red Sea.” CNN. February 1, 2024.  https://edition.cnn.com/2024/01/31/politics/us-warship-close-call-houthi-missile/index.html

[41] Ella Joyner, “Red Sea crisis: Can EU warships deter Houthi rebels?” DW. January 21, 2024. https://www.dw.com/en/red-sea-crisis-can-eu-warships-deter-yemens-houthi-rebels/a-68024566. Also Mared Gwyn Jones, “Red Sea: Why have some EU nations distanced themselves from the US operation against the Houthis?” Euronews. January 2, 2024. https://www.euronews.com/my-europe/2024/01/02/red-sea-why-have-some-eu-nations-distanced-themselves-from-the-us-operation-against-the-ho

[42] Omer Dostri, “Iran’s Involvement in Western Sahara.” The Jerusalem Institute for Strategy and Security. September 4, 2018. https://jiss.org.il/en/dostri-irans-involvement-western-sahara/

[43] Mohammad Salami, “Examining Iran’s Geopolitical Goals in Western Sahara Conflict.” Gulf International Forum. May 21, 2023. https://gulfif.org/examining-irans-geopolitical-goals-in-the-western-sahara-conflict/

[44] “Iranian drones in North Africa, a cause for concern for Morocco and the whole region.” North Africa Post. March 7, 2023. https://northafricapost.com/65845-iranian-drones-in-north-africa-a-cause-for-concern-for-morocco-and-the-whole-region.html

[45] “Iranian military drones supplied to the Polisario Front.” European Parliament. October 10, 2022. https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-9-2022-003422_EN.html

[46] Ariel Cohen, “China-Iran $400 Billion Accord: A Power Shift Threatens Western Energy.” Forbes. April 5, 2021.

https://www.forbes.com/sites/arielcohen/2021/04/05/china-iran-400-billion-accord-a-power-shift-threatens-western-energy/?sh=3b7aa55b9e00.

[47] Amrita Jash, “Saudi-Iran Deal: A Test Case of China’s Role as an International Mediator.” Georgetown Journal of International Affairs. June 23, 2023.https://gjia.georgetown.edu/2023/06/23/saudi-iran-deal-a-test-case-of-chinas-role-as-an-international-mediator/.

[48] Henriette Chacar, “Israel says ‘deeply disappointed’ over lack of China condemnation of Hamas attack.” Reuters. October 13, 2023. https://www.reuters.com/world/israel-says-deeply-disappointed-over-lack-china-condemnation-hamas-attack-2023-10-13/ https://www.reuters.com/world/israel-says-deeply-disappointed-over-lack-china-condemnation-hamas-attack-2023-10-13/

[49] “China’s Role in the Middle East.” Middle East Institute. February 17, 2024. https://www.youtube.com/watch?v=W2rTb5mWXBU&t=1333s

[50] Ibid.

[51] Hamidreza Azizi and Hanna Nott, “Russia’s Dangerous New Friends: How Moscow Is Partnering With the Axis of Resistance. Foreign Affairs. February 14, 2024.” https://www.foreignaffairs.com/russian-federation/russias-dangerous-new-friends.

[52] Laila Bassam and Tom Perry, “Hezbollah’s anti-ship missiles bolster its threat to US navy. ” Reuters. November 8, 2023. https://www.reuters.com/world/middle-east/hezbollahs-anti-ship-missiles-bolster-its-threat-us-navy-2023-11-08/.

[53] Ben Cohen, “Hezbollah Commander Training Russians in Operation of Iranian Drones, Ukrainian Intelligence Says.” The Algemeiner. February 13, 2024.

https://www.algemeiner.com/2024/02/13/hezbollah-commander-training-russians-in-operation-of-iranian-drones-ukrainian-intelligence-says/ .

[54] William Christou, “Russian Technology in Syria ‘jamming’ Israeli Airports.” The New Arab. September 22, 2023. https://www.newarab.com/news/russian-technology-syria-jamming-israeli-airports.

[55] Hamidreza Azizi and Hanna Nott, “Russia’s Dangerous New Friends: How Moscow Is Partnering With the Axis of Resistance.” Foreign Affairs. February 14, 2024. https://www.foreignaffairs.com/russian-federation/russias-dangerous-new-friends.

[56] “Houthis promise not to attack Russian, Chinese, German ships in Red Sea.” TASS. January 22, 2023. https://tass.com/world/1735549.

[57] John Gambrel and Nicholas Paphitis, “Iran seizes 2 Greek tankers in Persian Gulf as tensions rise.” Associated Press. May 28, 2022. https://apnews.com/article/middle-east-iran-dubai-5bbb7e35405a91ae9ceffbda17b59475

[58] “Houthis warn Turkey against Yemen intervention.” Middle East Monitor. April 8, 2021. https://www.middleeastmonitor.com/20210408-houthis-warn-turkey-against-yemen-intervention/

[59] Michael Birnbaum and Carol Morello, “European Companies beat US to Iran business after nuclear deal reached.” Guardian. August 25, 2015. https://www.theguardian.com/business/2015/aug/25/europe-us-iran-business-nuclear-deal-sanctions. Also seecSofia Lotto Persio, “Italy moving quickly on Iran.” Global Trade Review. August 11, 2015. https://www.gtreview.com/news/mena/italy-oil-sanctions-iran/

 

Η Αλβανία εξελίσσεται σε τουρκικό στρατιωτικό και ισλαμικό προγεφύρωμα στα βόρεια της Ελλάδας

0

Τα όσα ανακοινώθηκαν με το πέρας της επίσκεψης του πρωθυπουργού Εντι Ράμα στην Αγκυρα, ενισχύουν τις ανησυχίες ότι η Αλβανία, αργά αλλά σταθερά, εξελίσσεται σε τουρκικό στρατιωτικό και ισλαμικό προγεφύρωμα στα βόρεια της Ελλάδας. Ο Ερντογάν ήταν αποκαλυπτικός γύρω από την τουρκική «επέλαση», λέγοντας πως η χώρα του διαθέτει 600 εταιρείες στην Αλβανία, που απασχολούν 15.000 εργαζομένους και επενδύσεις 3,5 δισ. δολαρίων, 2.000 μαθητές που εκπαιδεύονται από τουρκικά ιδρύματα, ενώ σύντομα το Πολυτεχνείο της Κωνσταντινούπολης πρόκειται να ανοίξει παράρτημα στα Τίρανα.

Το σημαντικότερο: ανακοίνωσε «εμβάθυνση της συνεργασίας στον στρατιωτικό τομέα», με συμπαραγωγή οπλικών συστημάτων και χρήση από τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις των λιμανιών και των χερσαίων εγκαταστάσεων αν τα χρειαστεί.

Οπερ σημαίνει ότι η Τουρκία εγκαθίσταται στρατιωτικά στα αλβανικά παράλια, απ’ όπου θα μπορεί να επιτηρεί την Αδριατική, τα στενά της Κέρκυρας και σε συνδυασμό με τη στρατιωτική της παρουσία απέναντι στη Λιβύη, τους θαλάσσιους διαδρόμους στην Κεντρική Μεσόγειο. Και φυσικά, θα αποτελεί μια διαρκή απειλή στην «πλάτη» της Ελλάδας με ό,τι μπορεί αυτό να σημαίνει στην απευκταία περίπτωση μιας στρατιωτικής σύγκρουσης στο Αιγαίο.

Μας ενδιαφέρουν όλα αυτά; Επί του παρόντος δεν φαίνεται κάτι τέτοιο, μια και η ελληνική εξωτερική πολιτική και η διπλωματία μας δίνουν, και ορθώς όπως εξελίχθηκαν τα πράγματα, τη «μάχη της Χειμάρρας» με αφορμή τη δικαστική δίωξη του εκλεγμένου δημάρχου της.

Μας αφορούν, όμως, ως προς τη μεγάλη εικόνα, το τι δηλαδή Αλβανία «θέλουμε» να έχουμε στην πίσω αυλή μας: προτεκτοράτο της Τουρκίας ή ένα κράτος που θα διέπεται από ευρωπαϊκούς κανόνες και φιλελεύθερες δημοκρατικές αξίες; Η λογική λέει το δεύτερο, και η Ελλάδα δεν παύει να το διακηρύσσει με κάθε ευκαιρία. Μια ευρωπαϊκή Αλβανία είναι ασφαλώς προτιμότερη από μια ισλαμιστική, δορυφόρο της Τουρκίας.

Επ’ αυτού η πολυδιαφημισμένη ελληνική «ατμομηχανή», που προοριζόταν να οδηγήσει στις Βρυξέλλες το τρένο των Δυτικών Βαλκανίων, δείχνει να έχει «κολλήσει» με αφορμή την υπόθεση Μπελέρη και το (αναγκαστικό) βέτο της Αθήνας στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις.

Τούρκοι, Ιταλοί, Γερμανοί, στο μεταξύ, προωθούν τα δικά τους σχέδια επιρροής και συμφέροντα στο αποκαλούμενο βαλκανικό «μπαλκόνι» στην Αδριατική.

Ο Ράμα τραβάει το σχοινί έχοντας τη σιωπηρή ανοχή Ευρωπαίων και Αμερικανών, οι οποίοι θεωρούν το ζήτημα Μπελέρη διμερές. Τις επόμενες ημέρες θα κριθούν πολλά στις σχέσεις Ελλάδας – Αλβανίας.

Ο εισαγγελέας των Τιράνων προδιέγραψε την τύχη του Μπελέρη εισηγούμενος φυλάκιση δυόμισι χρόνων και μένει να ανακοινωθεί η απόφαση του δικαστηρίου την προσεχή Τετάρτη, ημέρα που συμπτωματικά θα βρίσκεται ο Κυριάκος Μητσοτάκης στα Τίρανα για τη σύνοδο των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων για την Ουκρανία!

Πηγή: https://www.himara.gr/apopseis/29545-i-alvania-ekselissetai-se-tourkiko-stratiotiko-kai-islamiko-progefyroma-sta-voreia-tis-elladas – Η Αλβανία εξελίσσεται σε τουρκικό στρατιωτικό και ισλαμικό προγεφύρωμα στα βόρεια της Ελλάδας

 

Πολεμικό Ναυτικό: Στην Ελευσίνα τα δύο πρώτα ελικόπτερα Romeo ΜH 60

0

Τα δύο ελικόπτερα του Πολεμικού Ναυτικού είναι τα πρώτα από τα επτά συνολικά τα οποία έχει αγοράσει η Ελλάδα, τα οποία διαθέτουν αισθητήρες ηλεκτρονικού πολέμου, πανίσχυρο ραντάρ, τορπίλες κατά πλοίων, πυραύλους επιφανείας αλλά και πανίσχυρα πολυβόλα.

Έφτασαν στο στρατιωτικό αεροδρόμιο της Ελευσίνας τα πρώτα δύο ελικόπτερα τύπου Romeo ΜH 60, από τα επτά, που αγόρασε η Ελλάδα από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σύμφωνα με όσα μετέδωσε η ΕΡΤ, τα ελικόπτερα έφτασαν στο αεροδρόμιο της Ελευσίνας με μεταγωγικό αεροσκάφος αμερικανικό πιθανώς τύπου C-17 από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Τα δύο ελικόπτερα του Πολεμικού Ναυτικού είναι τα πρώτα από τα επτά συνολικά τα οποία έχει αγοράσει η Ελλάδα, τα οποία διαθέτουν αισθητήρες ηλεκτρονικού πολέμου, πανίσχυρο ραντάρ, τορπίλες κατά πλοίων, πυραύλους επιφανείας αλλά και πανίσχυρα πολυβόλα.

Το πρόγραμμα ενίσχυσης του Πολεμικού Ναυτικού και των Ενόπλων Δυνάμεων συνεχίζεται με γρήγορους ρυθμούς.

Πολεμικό Ναυτικό: Στην Ελευσίνα τα δύο πρώτα ελικόπτερα Romeo ΜH 60

Βασίλισσα Λετίθια: Μια κοινή θνητή αναστατώνει (ξανά) το παλάτι

1

Δέσποινα Δημά

Φημολογούμενες απιστίες, ερωτικά σκάνδαλα και μία πολύ δύσκολη σχέση με την πεθερά -βασίλισσα- Σοφία. Η Λετίθια της Ισπανίας βάλλεται πανταχόθεν αλλά αντέχει.

Έχουν περάσει είκοσι χρόνια από τότε που η Λετίθια παντρεύτηκε στον Καθεδρικό Ναό της Παναγίας της Βασιλικής της Αλμουδένα στη Μαδρίτη τον Φελίπε, τότε πρίγκιπα της Αστούριας.

Οι δύο αυτές δεκαετίες δεν έχουν σταθεί ικανό χρονικό διάστημα ώστε να γίνει η Λετίθια αποδεκτό μέλος της οικογένειας. Χουάν Κάρλος και Σοφία δεν έβρισκαν τη μέλλουσα νύφη τους ιδανική επιλογή για τον γιο τους και πρώτο στη σειρά διαδοχής.

Τα δημοσιεύματα της εποχής ανέφεραν ιστορικούς καυγάδες στο παλάτι προκειμένου να σταματήσει η σχέση του Φελίπε και της Λετίθια. Βλέπεις δεν ήταν γαλαζοαίματη και είχε ήδη στο ενεργητικό της ένα διαζύγιο. Πώς μια κοινή θνητή θα γινόταν η επόμενη βασίλισσα της Ισπανίας;

«Ή θα με αφήσετε να την παντρευτώ ή δεν θα ανέβω ποτέ στον θρόνο» φέρεται να είπε ο Φελίπε στους γονείς του σε έναν από εκείνους τους επικούς καυγάδες. Έκαναν πίσω, χωρίς ποτέ να ξεχνούν ότι η Λετίθια δεν ήταν η καταλληλότερη επιλογή.

Από την ημέρα του γάμου της, αλλά πολύ περισσότερο από την ημέρα που έγινε βασίλισσα μετά την παραίτηση του Χουάν Κάρλος στις 19 Ιουνίου 2014, η Λετίθια έχει ουκ ολίγες φορές έχει απασχολήσει με τη ζωή της.

Λετίθια και βασίλισσα Σοφία, μια (μόνιμα) τεταμένη σχέση

Η κακή σχέση με την πεθερά της, βασίλισσα Σοφία, έχει γίνει ξανά και ξανά πρωτοσέλιδο στα ισπανικά Μέσα. Όσο κι αν προσπαθούν να δείξουν πως είναι μια αγαπημένη οικογένεια, οι στιγμές που ο φακός έχει πιάσει νύφη και πεθερά να λογομαχούν (έστω και διακριτικά) δεν είναι λίγες.

Αυτό το «είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα, είμαστε» στη δική τους περίπτωση δεν βρίσκει εφαρμογή παρά τα χαμογελαστά ενσταντανέ. Στην κατηγορία «για τα μάτια του κόσμου» ανήκει και η πρώτη ομιλία της Λετίθια αμέσως μετά τον αρραβώνα της.

«Από τώρα και στο εξής, και όλο και περισσότερο, θα ενσωματωθώ πλήρως σε αυτή τη νέα ζωή με τις ευθύνες που τη συνοδεύουν. Με τη στοργή του βασιλιά και της βασίλισσας και το ανεκτίμητο παράδειγμα της βασίλισσας».

Αποκορύφωμα της τεταμένης σχέσης τους, το περιστατικό που καταγράφηκε από τις κάμερες, το 2018 στη Μαγιόρκα. Όλη η οικογένεια είχε μεταβεί στη Μαγιόρκα για να γιορτάσει το Πάσχα. Χουάν Κάρλος, Σοφία, Φελίπε, Λετίθια και οι κόρες τους πριγκίπισσα Λεονόρ και Ινφάντα Σοφία βγαίνουν από τον καθεδρικό ναό.

Μάλιστα, ο Φελίπε είχε επιμείνει να παραστεί και ο πατέρας του στην εν λόγω λειτουργία, ως μια επίδειξη ενότητας της οικογένειας προς τον ισπανικό λαό.

Η βασίλισσα Σοφία στέκεται στο πλευρό των εγγονών της και ετοιμάζεται να φωτογραφηθεί μαζί τους. Η Λετίθια γυρνά την πλάτη στις κάμερες και κινείται προς το μέρος της για να εμποδίσει τη λήψη, πριν ακόμα βγουν καλά καλά από την εκκλησία. Ο Φελίπε σπεύει να τις χωρίσει όσο πιο διακριτικά μπορεί.

Η Σοφία της διώχνει το χέρι και ο Φελίπε τραβά τη Λετίθια προς το μέρος του. Λεπτά αργότερα η Λετίθια θα σκουπίσει επιδεικτικά το μέτωπο της κόρης της μετά από το φιλί που δέχθηκε από τη γιαγιά Σοφία.

Το εν λόγω περιστατικό θα σταθεί αφορμή για να διαρραγούν και οι σχέσεις της Λετίθια με τη Μαρί Σαντάλ (ο τέως βασιλιάς Κωνσταντίνος και η βασίλισσα Σοφία είναι αδέρφια) η οποία έγραψε στο Twitter «καμία γιαγιά δεν αξίζει αυτή τη συμπεριφορά. Έδειξε τον πραγματικό χαρακτήρα της».

Η φημολογούμενη ερωτική σχέση με τον πρώην κουνιάδο της, Χάιμε ντελ Μπούργκο

Η βασίλισσα Λετίθια ήταν το κεντρικό πρόσωπο ενός νέου βιβλίου με τίτλο «Letizia & I: What Secrets is Queen Letizia hiding?», του δημοσιογράφου Τζέιμι Πεναφιέλ. Βασικός συντελεστής του βιβλίου ο Χάιμε ντελ Μπούργκο, πρώην κουνιάδος και πρώην σύντροφός της (κατά τα λεγόμενά του).

Ο Χάιμε ντελ Μπούργκο ανέβασε μάλιστα στο Twitter μια φωτογραφία της εγκύου Λετίθια, ως «απόδειξη» της σχέσης τους. Στη selfie η Λετίθια φοράει μια μαύρη πασμίνα, η οποία, όπως ισχυρίζεται ο Χάιμε, του ανήκε, ενώ προσθέτει και ένα μήνυμα που υποτίθεται ότι του έστειλε.

«Αγάπη. Φοράω την πασμίνα σου. Είναι σαν να σε νιώθω στο πλευρό μου. Με φροντίζει. Με προστατεύει. Μετράω τις ώρες μέχρι να ξανασυναντηθούμε. Σ’ αγαπώ. Δική σου».

Ο Χάιμε διέγραψε την ανάρτησή του λίγες ώρες αργότερα, εν μέσω σχολίων περί επιστημονικής φαντασίας. Η φωτογραφία με την πασμίνα έφτασε στα μάτια 24 εκατομμυρίων ανθρώπων. Ο Χάιμε επέστρεψε για να δηλώσει πως έκανε λάθος που διέγραψε τη φωτογραφία και μοιράστηκε τα «τέσσερα στάδια της σχέσης» με τη Λετίθια.

«Ήταν λάθος να διαγράψω τις δημοσιεύσεις μου. Γι’ αυτό σήμερα ήθελα να ανακτήσω τα πιο σημαντικά στάδια της αγάπης μας», έγραψε. 1) Σχέση αγάπης, από το 2002 έως το 2004. 2) Φίλοι και σύντροφοι με την ευρύτερη έννοια του όρου, από το 2004 έως το 2010. 3) Μακροχρόνια και συνεχής σχέση αγάπης, 2010 και 2011. 4) Κουνιάδοι, από το 2012 έως το 2016.

Σύμφωνα με το νέο βιβλίο, η Λετίθια έβγαινε τότε με τον Χάιμε ντελ Μπούργκο, με τη σχέση τους να είναι τόσο σοβαρή, που είχε αγοράσει ακόμη και δαχτυλίδι αρραβώνων. Ο συγγραφέας Πεναφιέλ ισχυρίζεται ότι η Λετίθια δεν ήταν σίγουρη στην αρχή για το εάν θα έβγαινε με τον Φελίπε.

Όπως γράφει, φέρεται να είχε πει στην καλύτερή της φίλη στο Μεξικό πως «ο Φελίπε ήταν πολύ όμορφος, αλλά δεν μου αρέσουν οι άνδρες με σγουρά μαλλιά».

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει το βιβλίο, η Λετίθια μίλησε για πρώτη φορά στον Χάιμε ντελ Μπούργκο για τη σχέση της με τον πρίγκιπα κατά τη διάρκεια ενός δείπνου στο ξενοδοχείο Ritz στη Μαδρίτη, τη νύχτα που επρόκειτο να της κάνει πρόταση γάμου. Η Λετίθια φέρεται να του είπε ότι είχε «γνωρίσει κάποιον που θα την υποχρέωνε να εγκαταλείψει το επάγγελμά της».

Ο πρώην σύζυγος της αδελφής της λέει ότι η Λετίθια ζήτησε να τον συναντήσει ιδιαιτέρως το βράδυ πριν από τον γάμο της, το 2004. Το ζευγάρι λέγεται ότι συναντήθηκε στο εστιατόριο El Latigazo, στη Μαδρίτη.

Αναφέρεται ότι είπε: «Oταν συναντηθήκαμε, μου έπιασε το χέρι και με ρώτησε γιατί δεν της είχα ζητήσει ποτέ να με παντρευτεί. Προφανώς δεν της απάντησα. Την ενθάρρυνα όσο καλύτερα μπορούσα. Το τελευταίο πράγμα που μου είπε πριν αποχαιρετιστούμε ήταν μια παράκληση: «μην με αφήσεις ποτέ«».

Μοιράστηκε μάλιστα και λεπτομέρειες ενός σαββατοκύριακου του Ιούλιο του 2010, κατά το οποίο ισχυρίζεται ότι η Λετίθια του είπε ότι τον αγαπούσε ενώ ήταν στο Παλάτι, ξαπλωμένοι στην ίδια αιώρα.

«Εκείνη η στιγμή, στην αιώρα, ήταν μια από αυτές που η ζωή αλλάζει ρότα. Το ίδιο βράδυ η ερωτική μας σχέση συνεχίστηκε, η οποία διακόπηκε χρόνια πριν, γιατί η αγάπη ήταν πάντα εκεί από το πρώτο μας ταξίδι στη Βενετία το 2002». Ενώ σε άλλο σημείο αναφέρει:

«Ταξιδέψαμε στο Πράσινο Ακρωτήριο, στην Ελλάδα με κρουαζιέρα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, στην επαρχία στην Αγγλία, στην Προβηγκία στη Γαλλία, μέχρι το τέλος του 2014. Ήρθε στο Λονδίνο, εγώ ήρθα στη Μαδρίτη.

Επί ενάμιση χρόνο σκεφτόμασταν και κάναμε βήματα μπροστά με στόχο να είμαστε ελεύθεροι, ασχοληθήκαμε με το θέμα του διαζυγίου, τα κορίτσια, ζητήσαμε νομικές συμβουλές, είδαμε μαζί ένα σπίτι στη Φλόριντα. Θεωρήσαμε τη Νέα Υόρκη ως την καλύτερη επιλογή για μόνιμη διαμονή».

Από την πλευρά της δεν υπήρξε ποτέ η παραμικρή απάντηση. Η μόνη αντίδραση, η οποία όμως σχετίζεται κατά κάποιο τρόπο με τη Λετίθια, ήρθε από τον δημοσιογράφο Χοσέ Αντόνιο Ζαρζαλέχος με άρθρο του στην El Confidencial.

Ο Ζαρζαλέχος βρίσκεται εδώ και χρόνια πολύ κοντά στη βασιλική οικογένεια. «Η υπεράσπιση της τιμής της βασίλισσας Λετίθια ισοδυναμεί με την υπεράσπιση του δικαιώματος στην τιμή και την ελευθερία όλων των ισπανών πολιτών».

Οι νέες «κατηγορίες»

Ένα ακόμα βιβλίο επικεντρώνεται στη ζωή της βασίλισσας Λετίθια, η οποία «πουλάει» κι αποφέρει κέρδη. Συγγραφέας του βιβλίου με τίτλο «Letizia, an unauthorized biography» ο Χοακίν Αμπάντ, ο οποίος είδε το «Letizia & I: What Secrets is Queen Letizia hiding?» να μοσχοπουλάει.

Ο συγγραφέας (και επίσης δημοσιογράφος) υποστηρίζει ότι έχει μαρτυρίες από πηγές που είναι κοντά στη βασιλική οικογένεια και σε αυτές συμπεριλαμβάνονται άνθρωποι της ασφάλειάς τους. Το βιβλίο περιέχει δύο σοβαρές κατηγορίες για τη Λετίθια, οι οποίες και πάλι προκύπτουν από μαρτυρίες χωρίς κανένα άλλο αποδεικτικό.

Η πρώτη θέλει τη βασίλισσα να οδηγεί μεθυσμένη θέτοντας τη ζωή της σε κίνδυνο και η δεύτερη ότι προσπάθησε να αποπλανήσει έναν από τους σωματοφύλακές της λειτουργώντας προκλητικά.

Επίσημη απάντηση δεν έχει υπάρξει, ούτε πρόκειται, με το παλάτι να μένει πιστό στη γραμμή του να μην τοποθετείται δημόσια για θέματα που αφορούν στην ιδιωτική ζωή των μελών του.

Βασίλισσα Λετίθια: Μια κοινή θνητή αναστατώνει (ξανά) το παλάτι

Η Σόφια επιδιώκει να αποκαταστήσει τα βουλγαρικά μνημεία στην επικράτεια των Σκοπίων

0

«Για να επενδύσουμε στην αποκατάσταση (βουλγαρικών) μνημείων, χρειαζόμαστε άδεια από τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας και εργαζόμαστε προς αυτή την κατεύθυνση».

 Αυτό δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Τόντορ Ταγκάρεφ κατά τη διάρκεια του σημερινού κοινοβουλευτικού ελέγχου.

 Απάντησε σε ερώτηση του βουλευτή του κόμματος «Υπάρχει τέτοιος λαός» Στάνισλαβ Μπογκντάνσκι σχετικά με την αποκατάσταση και συντήρηση των βουλγαρικών στρατιωτικών νεκροταφείων στο έδαφος της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας, καθώς και ποιοι είναι οι στόχοι του Υπουργείου Άμυνας φέτος σε αυτό το θέμα.

Τα τελευταία χρόνια, ο διάλογος με τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας ήταν πολύ δύσκολος, τόνισε ο Ταγκάρεφ.

«Ταγκάρεφ: Εάν το επιτρέψουν τα Σκόπια, θα επενδύσουμε περισσότερα στην αποκατάσταση μνημείων»

Ο Υπουργός εξήγησε ότι είχε εκδώσει εντολή με την οποία συγκροτήθηκε μόνιμη διυπηρεσιακή ομάδα εργασίας από το Υπουργείο Άμυνας και το Υπουργείο Εξωτερικών για τον συντονισμό της πολιτικής των δύο τμημάτων σχετικά με τη διατήρηση της βουλγαρικής στρατιωτικής ιστορικής κληρονομιάς στο εξωτερικό, με την οποία οι προσπάθειες για την απόκτηση αδειών για τα χαρακτηρισμένα μνημεία και στόχους προτεραιότητας θα συνεχιστούν, γράφει το BTA.

Φέτος θα επενδυθούν κονδύλια ύψους 200.000 λέβα για την προστασία στρατιωτικών μνημείων και νεκροταφείων, αποφάσισαν οι βουλευτές στα τέλη του περασμένου έτους όταν ψήφισαν τον κρατικό προϋπολογισμό.

Έχει δημιουργηθεί ένας οργανισμός για να εφαρμόσει την απόφαση της Εθνοσυνέλευσης ξοδεύοντας το επιπλέον ποσό που μας δόθηκε, είπε ο υπουργός Ταγκάρεφ.

https://echedoros.blog/2024/02/23/%ce%b7-%cf%83%cf%8c%cf%86%ce%b9%ce%b1-%ce%b5%cf%80%ce%b9%ce%b4%ce%b9%cf%8e%ce%ba%ce%b5%ce%b9-%ce%bd%ce%b1-%ce%b1%cf%80%ce%bf%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b1%cf%83%cf%84%ce%ae%cf%83%ce%b5%ce%b9-%cf%84%ce%b1/

Ρ.Τ.Ερντογάν: «Αν θέλετε ειρήνη και ηρεμία, πρέπει να είστε έτοιμοι για πόλεμο»

1

«Το μόνο που θα μας προστατεύσει από τους εχθρούς μας είναι ο δικός μας καρπός»

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, κατά τη διάρκεια προεκλογικής του συγκέντρωσης στον Σαγγάριο, σήμερα Σάββατο (24/2), τόνισε πως «ξέρετε ποια είναι η πιο σημαντική αλήθεια που μας δίδαξε όλη αυτή η διαδικασία; Αν θέλετε ειρήνη και ηρεμία, πρέπει να είστε έτοιμοι για πόλεμο».

«Ναι, ως Τουρκία και τουρκικό έθνος, αν θέλουμε να ζήσουμε με ειρήνη και ασφάλεια σε αυτά τα εδάφη, το έργο που πρέπει να επιτελέσουμε είναι ξεκάθαρο. Θα έχουμε ισχυρό Στρατό και ισχυρή αμυντική βιομηχανία. Και στη θάλασσα, και στον αέρα, και στη στεριά», συνέχισε ο ίδιος.

«Για άλλες χώρες, αυτά μπορεί να αποτελούν επιλογή, αλλά για την Τουρκία είναι υποχρέωση να είναι ισχυρή σε κάθε τομέα. Διαφορετικά, ούτε το Διεθνές Δίκαιο μπορεί να μας προστατεύσει από τους εχθρούς μας, ούτε οι συμμαχίες στις οποίες ανήκουμε, ούτε τα Ηνωμένα Έθνη, των οποίων η ανικανότητα είναι πλέον αποδεκτή από όλους, μπορούν να μας προστατεύσουν.

Το μόνο που θα μας προστατεύσει από τους εχθρούς μας είναι ο δικός μας καρπός. Η δική μας δύναμη. Τα δικά μας μέσα και δυνατότητες. Διαφορετικά δεν θα μας αφήσουν ούτε να αναπνεύσουμε σε αυτή τη γεωγραφία. Αυτό το βλέπουμε με οδυνηρά παραδείγματα στο άμεσο περιβάλλον μας», προσέθεσε ο πρόεδρος της Τουρκίας.

«Δεν μας έδωσαν πυρομαχικά. Μας εμπόδισαν ακόμη και να αγοράσουμε όπλα, των οποίων είμαστε σήμερα ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς και εξαγωγείς στον κόσμο.

Και μετά τι συνέβη; Αρχίσαμε να φτιάχνουμε μόνοι μας τα όπλα και τώρα θέλουν όπλα από εμάς.

Επομένως, είναι θέμα επιβίωσης για εμάς να έχουμε μαχητικά αεροσκάφη KΑΑΝ, το πλοίο Αναντολού, τα drones Ακιντζί, Κόκκινο Μήλο, Anka, τα τανκ Altay, οβιδοβόλα και διάφορα πυραυλικά συστήματα.

Αν δεν είχαμε υλοποιήσει όλα αυτά τα έργα της Αμυντικής Βιομηχανίας, δεν θέλω καν να σκεφτώ σε τι κατάσταση θα βρισκόμασταν σήμερα. Ο Αλλάχ να φυλάει!», κατέληξε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/toyrkia/r-t-erntogan-an-thelete-eirini-kai-iremia-prepei-na-eiste-etoimoi-gia-polemo/

Σε ουρανοξύστη στο Μαϊάμι στεγάζεται η εταιρεία του Σ.Κασσελάκη

0

Από την συγκεκριμένη εταιρεία προήλθε το ποσό των 230.000 ευρώ που έδωσε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ως δάνειο στη Left Media

Η εταιρεία Osios LLC η οποία ανήκει στον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ, Στέφανο Κασσελάκη στεγάζεται σε ουρανοξύστη στο Μαϊάμι.

Από την συγκεκριμένη εταιρεία προήλθε το ποσό των 230.000 ευρώ που έδωσε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ως δάνειο στη Left Media, για να πληρωθούν οι μισθοί των εργαζομένων στα κομματικά ΜΜΕ.

Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Κώστας Χρυσόγονος δήλωσε στον ΣΚΑΪ ότι υπάρχει ασυμβίβαστο του κ. Κασσελάκη με την εταιρεία, που έχει έδρα στην αλλοδαπή, ενώ ταυτόχρονα είναι πολιτικό πρόσωπο.

Η αποκάλυψη της εταιρείας έγινε χθες. Ο Στέφανος Κασσελάκης απάντησε ότι θα ενημερωθεί για τους δικηγόρους του για το εάν υπάρχει ασυμβίβαστο, καθώς ο ίδιος δεν είναι βουλευτής, αν και ο νόμος αφορά στους αρχηγούς των κοινοβουλευτικών κομμάτων.

«Εφ’ όσον ο νόμος αφορά και σ’ εμένα, θα πουλήσω τις εταιρείες που έχω στο εξωτερικό», ξεκαθάρισε.

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, το άρθρο 8 του νόμου 3213 του 2003, όπως τροποποιήθηκε τον Ιούνιο του 2016, ορίζει ότι απαγορεύεται σε βουλευτές – ευρωβουλευτές αλλά και σε αρχηγούς κομμάτων που εκπροσωπούνται στην Βουλή και στην Ευρωβουλή, να διαθέτουν μετοχές ή το σύνολο της ιδιοκτησίας εξωχώριας εταιρίας.

Σε αυτή την περίπτωση προβλέπονται ποινές φυλάκισης 2-5 ετών και πρόστιμο έως 500.000 ευρώ.

https://www.pronews.gr/elliniki-politiki/provocateur/se-ouranoksysti-sto-maiami-stegazetai-i-etaireia-tou-s-kasselaki-foto-vinteo/

Ο Δ.Καιρίδης συναντήθηκε με δημοσιογράφο του Πακιστάν και συζήτησε για τη νομιμοποίηση των παράνομων Πακιστανών

0

Κατά τον Syed Jamil ο Έλληνας υπουργός ήταν «πολύ θετικός»

Με τον Πακιστανό δημοσιογράφο Syed Jamil συναντήθηκε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Δημήτρης Καιρίδης, και μάλιστα συζήτησαν για το αν μπορούν οι παράνομοι Πακιστανοί που διαβιούν σε δομές να ενταχθούν στο πρόγραμμα νομιμοποίησης.

Παράλληλα, συζήτησαν και για τη διμερή συμφωνία Ελλάδας-Πακιστάν.

Μάλιστα, κατά τον δημοσιογράφο, ο Έλληνας υπουργός ήταν «πολύ θετικός».

 

https://www.pronews.gr/elliniki-politiki/provocateur/o-d-kairidis-synantithike-me-dimosiografo-tou-pakistan-kai-syzitise-gia-ti-nomimopoiisi-ton-paranomon-pakistanon/

Με 200.000 νέους μαχητές ενισχύθηκε ο Στρατός των Χούθι – Έφτασαν τους 500.000

0

Οι ΗΠΑ παραδέχτηκαν ότι οι επιθέσεις στην Υεμένη ενίσχυσαν μόνο τους Χούθι

Σε περίπου 500.000, ανέρχεται πλέον ο συνολικός αριθμός του Στρατού των Χούθι, καθώς σύμφωνα με το Al Jazeera, 200.000 νέοι μαχητές στην Υεμένη εντάχθηκαν στο κίνημα Ανσαρουλάχ.

Η υποστήριξη του Άξονα της Αντίστασης στην Παλαιστίνη έχει κάνει την ομάδα πολύ δημοφιλή στον μουσουλμανικό κόσμο.

Οι ΗΠΑ παραδέχτηκαν ότι οι επιθέσεις στην Υεμένη ενίσχυσαν μόνο τους Χούθι.

Οι Χούθι προετοιμάζουν ενεργά και διεξάγουν στρατιωτικές ασκήσεις για την εισβολή στο Ισραήλ και τους ισραηλινούς οικισμούς.

Το Ιράν αναπτύσσει νέα και πιο προηγμένα όπλα κάθε μέρα.

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/enoples-sygkroyseis/me-200-000-neous-maxites-enisxythike-o-stratos-ton-xouthi-eftasan-tous-500-000/

Άρχισε η συνταγογράφηση κάνναβης για ιατρική χρήση στη χώρα μας και η διάθεση της από φαρμακεία: Τι λέει η πρώτη ασθενής για την περιπέτεια της υγείας της

0

Η ‘Αννα μητέρα τριών παιδιών που ζει στην Αθήνα θα περάσει τις επόμενες ημέρες την πόρτα του φαρμακείου για να εκτελέσει μια από τις πρώτες- πιθανότατα την πρώτη συνταγή στη χώρα μας, για την χορήγηση κάνναβης για ιατρική – φαρμακευτική χρήση.

Η ‘Αννα Παγκά είναι 60 ετών και έλαβε στις 15 Φεβρουαρίου -με μεγάλη ανακούφιση, όπως λέει η ίδια στο ΑΠΕ -ΜΠΕ, το μήνυμα από το σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης , το οποίο αφορούσε το σκεύασμα φαρμακευτικής κάνναβης που της έγραψε η γιατρός της με στόχο να συνεχίσει την θεραπεία για την αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου που οφείλεται σε ψωριασική αρθρίτιδα.

Η ίδια επισημαίνει:

«Τι να πω γι αυτή την ημέρα; Ένα μεγάλο ευχαριστώ, ανακούφιση, δικαίωση, ελευθερία να ζω. Ναι, ήμουν από τους πρώτους, μπορεί και η πρώτη, όταν μου ήρθε η συνταγή με άυλη συνταγογράφηση και δεν την περίμενα, δεν το πίστευα. Έβαλα τα κλάματα, κρατούσα το κινητό μου χωρίς να μπορώ να δω τίποτα από την συγκίνηση.

»Τέλος τα ρίσκα και τα χτυποκάρδια, αισθάνομαι δικαιωμένη, έχω γράψει ένα βιβλίο γι αυτό, την ΝΑΑΝ είναι ο καθρέφτης του ΑΝΝΑ και μιλάω ανοιχτά για την ιστορία μου. Όταν έχεις περάσει από τέτοια περιπέτεια δεν έχεις δικαίωμα να το κρατήσεις κρυφό. Έπρεπε να το πω μήπως και βοηθήσω κι άλλους.

»Αυτό ήταν το στοίχημά μου, αν κι ένας άνθρωπος σταματήσει να πονάει και μπορεί και κοιμάται, έχω κερδίσει»

Οι φρικτοί πόνοι και ο άλλος δρόμος

Η ιστορία της ‘Αννας, που στο επάγγελμα είναι ποδολόγος, είναι σχεδόν μυθιστορηματική. Στο τέλος του 2017 διαγιγνώσκεται με ψωριασική αρθρίτιδα και η ασθένεια φέρνει τα πάνω κάτω στη ζωή της. Η ίδια αφηγείται:

«Έλα, μωρέ, αντέχεις εσύ», ακούς κάθε μέρα. Κι αντέχεις.! Αυτό το βουνό από ατσάλι, αυτή η μηχανή που την είχες πάντα για δεδομένη, που κάθε πρωί με το γύρισμα της μίζας έπαιρνε μπρος, κλατάρει. Κάπως έτσι άντεχα κι εγώ… μέχρι που ένα πρωί κατέρρευσα.

  • »Είχα αφόρητους πόνους στα κόκαλα σε σημείο να μην μπορώ να κοιμηθώ. Νόμιζα ότι θα περνούσε, ότι θα μου έδινε μια θεραπεία ο γιατρός μου και θα γινόμουν πάλι όπως πριν. Είχα την οικογένεια μου, τα τρία μου παιδιά να φροντίσω, την δουλειά μου, τις δραστηριότητες μου, μια κανονική όμορφη ζωή. Έπρεπε να αντέξω»

Μετά το αρχικό σοκ, μπαίνει σε θεραπεία. Ανάμεσα στα άλλα φάρμακα, της χορηγείται ο πρώτος βιολογικός παράγοντας, αλλά οι παρενέργειες του στην συγκεκριμένη ασθενή , αναγκάζουν τον γιατρό της να διακόψει την θεραπεία.

Αποφασίζει να της χορηγήσει άλλον βιολογικό παράγοντα, όμως και σε αυτήν την περίπτωση, οι παρενέργειες, ανάμεσα τους και η σοβαρή υποψία για καρκινογένεση στο στήθος, βγάζουν εκτός γραμμής και την δεύτερη θεραπεία.

«Όταν ο γιατρός μου, μου άλλαζε το θεραπευτικό σχήμα, η ερώτηση μου ήταν “πότε θα σταματήσω να πονάω;”, ήμουν οριακά στο να βάλω τέρμα στη ζωή μου γιατί δεν άντεχα άλλο, είχα εξαντληθεί. ‘Αρχισα να ψάχνω, να διαβάζω προσπαθώντας να βρω πως θα μπορούσα να με βοηθήσω αλλιώς.» λέει και συμπληρώνει:

«Τυχαία στο διαδίκτυο βρήκα τον «άγγελο»μου – γιατί όλοι μας έχουμε αγγέλους πρόθυμους να μας βοηθήσουν, αρκεί να το ζητήσουμε. Γνώρισα την Κα Πόιτρας και το ΜΑΜΑΚΑ (μαμάδες για την κάνναβη) , το ίδρυσαν μαμάδες με παιδιά με αυτισμό, εγκεφαλική παράλυση, σπαστικότητα, επιληψία, που κι εκεί τα συμβατικά φάρμακα είχαν αποτύχει Την εμπιστεύτηκα και ξεκίνησα λοιπόν με τα λάδια 13-10-18 τα οποία έπρεπε να τα προμηθευτώ από το εξωτερικό, με ότι αυτό συνεπάγεται»

Δεν είναι πανάκεια

Όμως πλέον η ‘Αννα δεν χρειάζεται να ρισκάρει με μια μη νόμιμη διαδικασία την προμήθεια του φαρμάκου της από το εξωτερικό, καθώς η διάθεση των τελικών φαρμακευτικών προϊόντων κάνναβης για ιατρικούς λόγους είναι πραγματικότητα και στη χώρα μας.

Οι γιατροί που τα συνταγογραφούν χαιρετίζουν το γεγονός, αλλά σπεύδουν να διευκρινίσουν εμφατικά, ότι παρότι πολλοί μπορούν να ωφεληθούν με την σωστή καθοδήγηση από τον γιατρό τους από αυτή την εξέλιξη, η κάνναβη ως φαρμακευτικό προϊόν δεν είναι πανάκεια και απαιτεί υπομονή από ασθενή και γιατρό, όσον αφορά την εύρεση της, σωστή δόση και τα αποτελέσματα της θεραπείας.

H κα Χρυσούλα Καραναστάση, αναισθησιολόγος και πρόεδρος της Ελληνικής Ιατρικής Εταιρείας για τα Κανναβινοειδή. Photo via ΑΠΕ-ΜΠΕ

«Δεν νομίζω ότι υπάρχει περιορισμός. Όλοι δυνητικά μπορούν να ωφεληθούν και όλοι μπορεί να δουν τις προσδοκίες τους να μην επαληθεύονται» λέει χαρακτηριστικά η κα Χρυσούλα Καραναστάση, αναισθησιολόγος και πρόεδρος της Ελληνικής Ιατρικής Εταιρείας για τα Κανναβινοειδή η οποία εξηγεί μιλώντας στο ΑΠΕ -ΜΠΕ και στον Μιχάλη Κεφαλογιάννη:

«Τα κανναβινοειδή είναι μία νέα ομάδα φαρμακολογικά δραστικών ουσιών, που συμπεριφέρονται με διαφορετικό τρόπο από τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα φάρμακα. Δεν θα έλεγα ότι καλύπτουν κάποιο συγκεκριμένο κενό, μάλλον έρχονται να συμπληρώσουν τις θεραπευτικές μας επιλογές».

Η ‘Αννα Παγκά πήρε μεγάλο ρίσκο καθώς συνέχιζε τα τελευταία δυο χρόνια την θεραπεία της με τα σκευάσματα που προμηθευόταν από την Ολλανδία, χωρίς η ίδια να γνωρίζει αν οι δοσολογίες της φαρμακευτικής κάνναβης που χρησιμοποιούσε ήταν απολύτως σωστές . Είχε βασιστεί σε διεθνείς συστάσεις, που ήταν αποτέλεσμα πρόσφατων μελετών.

«Τότε δεν είχα την πολυτέλεια και την ασφάλεια να έχω ένα εξειδικευμένο γιατρό όπως σήμερα, είχα πάρει την υγεία μου στα χέρια μου. Όχι από θάρρος ή μαγκιά αλλά από απελπισία…πέθαινα στην κυριολεξία. Ανήκα στη μικρή μερίδα των ασθενών που έκαναν εξαιρετικά σοβαρές παρενέργειες με τη χρήση των βιολογικών παραγόντων. Τι θα μπορούσε να σκεφτεί κάποιος απελπισμένος που βλέπει να χάνεται η ζωή του; Τί άλλο θα μπορούσε να φοβηθεί;

Όλα αυτά ήδη ανήκουν στο παρελθόν για την ‘Αννα . Σήμερα στη χώρα μας, ο ασθενής αφού αξιολογηθεί από τον ειδικό, θα λάβει τη σχετική συνταγή -ή εφόσον ο θεράπων δεν έχει δικαίωμα συνταγογράφησης θα τον παραπέμψει στον αντίστοιχο ειδικό, επισημαίνει η κα Καραναστάση:

«Η συνταγή εκτελείται σε οποιαδήποτε ιδιωτικό φαρμακείο, όσον αφορά δε τους ανθούς -που μέχρι σήμερα είναι η μόνη διαθέσιμη φαρμακοτεχνική μορφή στη χώρα μας- συνοδεύεται από την αγορά της ειδικής εγκεκριμένης ιατροτεχνολογικής συσκευής».

Το σύνολο του κόστους της θεραπείας επιβαρύνει τον ασθενή, καθότι τα τελικά φαρμακευτικά προϊόντα κάνναβης ανήκουν στα μη αποζημιούμενα φάρμακα.

«Η δοσολόγηση γίνεται σταδιακά – διαδικασία που ακολουθούμε σε αρκετές θεραπείες και καλείται “τιτλοποίηση”. Δεν έχει όμως θέση εδώ η κλασική προσέγγιση της δοσολόγησης σε γραμμάρια, χιλιοστόγραμμα, μονάδες ή κάτι αντίστοιχο. Κάθε ασθενής έχει τη δική του θεραπευτική δόση και η εύρεση της θα γίνει σε συνεργασία με το θεράποντα, γι αυτό η συνεργασία αυτή είναι κομβικής σημασίας . Ούτε υπάρχει μέγιστη επιτρεπόμενη ημερήσια δόση, παρότι στη χώρα μας υπάρχει σχετικός περιορισμός» καταλήγει η κα Καραναστάση.

Τι είναι τα τελικά προϊόντα φαρμακευτικής κάνναβης

Η ‘Αννα διαπιστώνει από τους πρώτους κιόλας μήνες που παίρνει το σκεύασμα φαρμακευτικής κάνναβης από το εξωτερικό, σημαντική μείωση της φλεγμονής που προκαλεί η ψωριασική αρθρίτιδα στον οργανισμό και σημαντική βελτίωση στην κλινική της εικόνα.

«Ανακοίνωσα τότε στον ρευματολόγο που με παρακολουθούσε ότι θα σταματήσω τα συμβατικά φάρμακα, του είπα ότι δεν θα πάω να μου περάσουν οι πόνοι και να φύγω από κάτι άλλο πολύ χειρότερο. Τότε προσπάθησε να με αποτρέψει, και καλά έκανε, λέγοντας μου ” ‘Αννα μου , τώρα που πιάσαμε τα επίπεδα του φαρμάκου… μπορεί να κοιμάσαι και να περάσουν οι πόνοι αλλά είναι μια χρόνια φλεγμονώδης νόσος” .

Η απάντηση μου ήταν “μου είπαν ότι θα πέσει και η φλεγμονή”. Ξεκίνησα τα λάδια 13-10-18 με εξετάσεις αίματος που έδειχναν τον δείκτη φλεγμονής, τον CRP στο 21,5 και χωρίς καθόλου φάρμακα ενάμιση μήνα, μετά είχε κατέβει στο 14,5.

Όμως ας ξεκαθαρίσουμε τι εννοούμε όταν λέμε ιατρική ή φαρμακευτική κάνναβη. Η κα Καραναστάση εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ:

  • «Το φυτό της κάνναβης είναι ένα, η Cannabis sativa L. Όπως όλα τα φυτά, έχει διάφορα είδη, τα οποία έχουν πολλά κοινά χαρακτηριστικά, αλλά και αρκετές διαφορές. Μεταξύ των χαρακτηριστικών που τα διαφοροποιούν είναι και η περιεκτικότητα των ανθών στην ψυχοδραστική ουσία Δ9- τετραϋδροκανναβινόλη, Δ9-THC. Όταν μιλάμε για ιατρική ή φαρμακευτική κάνναβη, εννοούμε τα προϊόντα που προέρχονται από φυτά με περιεκτικτικότητα των ανθών σε Δ9-THC μεγαλύτερη από 0,2%»

Όμως όπως επισημαίνει η ίδια, στην πραγματικότητα αυτό αποτελεί υπεραπλούστευση, καθότι το φυτό περιέχει αφθονία δραστικών ουσιών -πάνω από 140 που χημικά κατατάσσονται στα κανναβινοειδή, αλλά και άφθονα τερπενοειδή, φλαβονοειδή κ.ά.

«Όλες αυτές οι ουσίες είναι φαρμακολογικά ενεργές, και κατά συνέπεια η κάνναβη είναι ένα φυτό με πολλές χρήσεις, μεταξύ των οποίων είναι και οι ιατρικές, και όχι ένα φυτό που μπορεί να είναι ιατρικό ή μη. Εξ ου και η φράση “τελικά φαρμακευτικά προϊόντα κάνναβης” και όχι “τελικά προϊόντα φαρμακευτικής κάνναβης”καταλήγει.

Η ‘Αννα βλέπει την έκπληξη στο πρόσωπο του γιατρού της όταν συζητούν τα αποτελέσματα των εξετάσεων της μετά την συστηματική χρήση της φαρμακευτικής κάνναβης και αρχίζει πλέον να βλέπει τη ζωή με την ίδια αισιοδοξία που την αντιμετώπιζε και πριν έρθει αντιμέτωπη με την ψωριασική αρθρίτιδα:

«Όταν πήγα τις εξετάσεις στον ρευματολόγο με κοίταζε, κοίταζε τις εξετάσεις με ξανά κοίταζε και μου λέει ” σε ξέρω ποια είσαι αλλά δυσκολεύομαι να το πιστέψω”. Αυτή ήταν και η πρώτη μου νίκη, η πρώτη ανάσα, η πρώτη ελπίδα ζωής.

»Στη συνέχεια και μετά από 8 μήνες περίπου η φλεγμονή μου κατέβηκε στα φυσιολογικά επίπεδα 3-6 CRP.Να προσθέσω εδώ ότι τότε στοίχιζα στο Ελληνικό κράτος σε φάρμακα γύρω στις 3.000 ευρώ το μήνα και τώρα δεν στοιχίζω τίποτα».

Πού μπορούν να εφαρμοστούν οι θεραπείες φαρμακευτικής κάνναβης

Είναι σημαντικό να σημειωθεί πως η περίπτωση της ‘Αννας και κάθε ασθενούς είναι μοναδική και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπίζεται από τον εκάστοτε θεράποντα γιατρό. Δεν σημαίνει πως ό,τι λειτουργεί στον έναν λειτουργεί και σε όλους.

«Υπάρχουν ασθενείς που ζητούν η θεραπεία με κανναβινοειδή να είναι η πρώτη τους επιλογή. Ωστόσο, επειδή όσο μελετάμε το φυτό και τα προϊόντα του τόσο περισσότερο καταλαβαίνουμε ότι ακόμα γνωρίζουμε πολύ λίγα για τις δράσεις του, τα κανναβινοειδή δεν ανήκουν στις θεραπείες πρώτης γραμμής» εξηγεί η κα Καραναστάση.

«Οι ειδικοί διαφωνούν αναφορικά με τη χρήση των κανναβινοειδών, κυρίως ως προς τον τρόπο με τον οποίο τροποποιούν το ενδοκανναβινοειδές μας σύστημα. Η θεραπεία με (φυτο)κανναβινοειδή μπορεί να έχει συνεργική ή ανταγωνιστική ή αθροιστική ή ανασταλτική δράση όταν συνδυάζεται με άλλες θεραπείες, βιολογικές ή μη, ανεξάρτητα από τη βαρύτητα της πάθησης. Ούτε χρησιμοποιείται όμως μόνο όταν οι άλλες θεραπείες έχουν αποτύχει. Χρειάζεται πάντα εξατομίκευση – δεν είναι όλες οι ασθένειες ούτε όλοι οι ασθενείς το ίδιο», αναφέρει.

Η ‘Αννα αναγνωρίζει πως στάθηκε τυχερή στην ατυχία της, αλλά πιστεύει πως κινητήριος δύναμη του καθενός μας, είναι να πάψουμε να φοβόμαστε τον φόβο μας.

«Η φαρμακευτική κάνναβη μπορεί να μην είναι πανάκεια, αλλά στην προκειμένη περίπτωση με έσωσε, ήμουν απλά τυχερή!

Να κλείσω με τα λόγια του χειρουργού μου που δεν είναι πια στην ζωή και που του αφιέρωσα το βιβλίο μου. “Είσαι πολύ τυχερή που ανακάλυψες την κάνναβη μόνη σου και που σου ταίριαξε σαν θεραπεία”

Τι εννοείς γιατρέ; του είπα.

“Να στο πω πιο απλά. Φαντάσου τον εαυτό σου σε ένα κρεβάτι παράλυτη να σφαδάζεις από τους πόνους της ψωριασικής αρθρίτιδας και να μην μπορούμε να σου δώσουμε φάρμακα γιατί θα κάνεις καρκίνο.” Εκεί ήμουν !

Ποιός μπορεί να συνταγογραφεί και με ποιες ενδείξεις

Δικαίωμα αρχικής συνταγογράφησης για την φαρμακευτική κάνναβη έχουν σήμερα στη χώρα μας οι αναισθησιολόγοι, οι νευρολόγοι, οι παθολόγοι- ογκολόγοι, οι παθολόγοι λοιμωξιολόγοι οι παθολόγοι- ρευματολόγοι. Η συνταγή μπορεί να επαναληφθεί από γιατρό άλλης ειδικότητας για 6 μήνες, αλλά στη συνέχεια χρειάζεται επαναξιολόγηση της θεραπείας από ειδικό.

Αξίζει να σημειωθεί πως η συνταγογράφηση της φαρμακευτικής κάνναβης δεν είναι μια διαδικασία που πρέπει να γίνεται με ελαφρά τη καρδία, καθώς απαιτεί ο γιατρός να είναι πολύ καλός γνωστής του αντικειμένου και εκπαιδευμένος σε αυτό.

«Να σημειωθεί για μια ακόμη φορά ότι όλα αυτά αφορούν τα προϊόντα που περιέχουν Δ9-τετραϋδροκανναβινόλη σε ποσοστό άνω του 0,2%. Ωστόσο, πρέπει να θυμόμαστε ότι ακόμα και προϊόντα που περιέχουν μικρότερη ποσότητα, και δεν απαιτείται η συνταγογράφησή τους, είναι φαρμακολογικά δραστικά, και συνεπώς δεν θα πρέπει να λαμβάνονται χωρίς επίβλεψη από κάποιον επαγγελματία υγείας με σχετική εκπαίδευση» επισημαίνει η κα Καραναστάση, η οποία εκφράζει την ελπίδα να θεσπιστούν κριτήρια στη συνταγογράφηση που δεν θα επιτρέπουν την αλόγιστη χρήση.

Όσον αφορά τις διεθνώς αναγνωρισμένες ενδείξεις χρήσης που αναγράφονται και στο ελληνικό “φύλλο οδηγιών χρήσης” της Δ9-THC , αυτές περιλαμβάνουν :

  • Τη ναυτία και τον έμετο που οφείλονται σε χημειοθεραπεία για τον καρκίνο ή τη νόσο HIV/AIDS.
  • Τον πόνο και τη σπαστικότητα στη σκλήρυνση κατά πλάκας.
  • Τον ανθεκτικό πόνο που δεν ανταποκρίνεται σε άλλες διαθέσιμες θεραπείες ή όταν οι διαθέσιμες θεραπείες δεν γίνονται καλά ανεκτές από τον ασθενή,
  • Ως διεγερτικό της όρεξης σε ασθενείς που λαμβάνουν φροντίδα για το τέλος της ζωής τους (παρηγορική/ανακουφιστική φροντίδα).

«Οι ασθενείς όμως λαμβάνουν κάνναβη για πολλές άλλες παθήσεις, από τον καρκίνο μέχρι τη διαταραχή μετατραυματικού στρες και τα ρευματικά νοσήματα μέχρι το γλαύκωμα. Και φυσικά δεν λαμβάνουν μόνο αυτό που καλείται ιατρική κάνναβη, δηλαδή Δ9-THC, αλλά και τα υπόλοιπα κανναβινοειδή, όπως η κανναβιδιόλη (CBD), που δεν κατατάσσεται στις ουσίες ελεγχόμενης συνταγογράφησης. Και θα πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι διαφορετικοί συνδυασμοί κανναβινοειδών, αλλά και τερπενοειδών και φλαβονοειδών, μπορεί να έχουν διαφορετική δράση στον οργανισμό», καταλήγει η κα Καραναστάση.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ
Αθήνα, Ελλάδα

https://hellasjournal.com/2024/02/archise-i-sintagografisi-kannavis-gia-iatriki-chrisi-sti-chora-mas-ke-i-diathesi-tis-apo-farmakia-ti-lei-i-proti-asthenis-gia-tin-peripetia-tis-igias-tis/

Ι. Πήτας: Δημόσια και Ιδιωτικά Πανεπιστήμια: η Ελλάδα και ο κόσμος

0

 

Ι. Πήτας, Καθηγητής Τμήματος Πληροφορικής ΑΠΘ, Πρόεδρος της Διεθνούς Ακαδημίας Διδακτορικών Σπουδών στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AIDA), [email protected]

Μέρος 1: ο Κόσμος

Ζούμε σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο πολύπλοκος. Κολυμπάμε σε έναν ωκεανό δεδομένων (και πληροφορίας) που αυξάνονται με εκθετικό ρυθμό. Καλούμαστε όχι απλώς να επιβιώσουμε, αλλά και να προοδεύσουμε στον κόσμο αυτό. Όμως η απαιτούμενη γνώση αυξάνεται μόνον γραμμικά. Και η παραγωγή και η μετάδοση της γνώσης στους άλλους ή στις επόμενες γενιές γίνονται, εν πολλοίς, ‘χειροκίνητα’, μέσω της εκπαίδευσης. Πως μπορεί να ανταπεξέλθει η ανθρωπότητα σε τέτοιες συνθήκες; Η εκθετική αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού θα ήταν μια λύση: δυστυχώς όμως, η αύξηση του πληθυσμού γίνεται κυρίως στον Παγκόσμιο Νότο, όπου η εκπαίδευση όλων των βαθμίδων είναι ακόμα ένα μεγάλο ζητούμενο. Στον μορφωμένο, αλλά υπογεννητικό Βορρά, η μόνη λύση είναι η αύξηση των χρόνων εκπαίδευσης και της ποιότητάς της. Η παγκόσμια αύξηση των χρόνων σπουδών ήδη έχει παρατηρηθεί από τις αρχές του 20ου αιώνα, κυρίως μέσω της υποχρεωτικής βασικής, και σε ορισμένες χώρες, μέσης εκπαίδευσης. Αναμένεται να ενισχυθεί η υποχρεωτικότητα στην μέση εκπαίδευση, σε συνδυασμό με αυξημένη πρόσβαση στα Πανεπιστήμια, και με συνεχιζόμενη εκπαίδευση, όσο οι βιολογικές συνθήκες (ηλικία) το  επιτρέπουν σε κάθε βαθμίδα εκπαίδευσης.

Μπορούν όμως όλοι να σπουδάσουν, ιδιαίτερα στα Πανεπιστήμια, όπου απαιτείται κριτική σκέψη, προϋπάρχουσα βασική παιδεία και επιμονή στην μάθηση; Δυστυχώς όχι, χωρίς να πέσει το επίπεδο των Πανεπιστημιακών σπουδών. Ο αριθμός των υποψηφίων φοιτητών με αξιώσεις επιτυχίας μπορεί να αυξηθεί πολύ μέσω μιας αναβαθμισμένης και ποιοτικής Μέσης εκπαίδευσης. Το πως θα γίνει αυτή η αναβάθμιση είναι αντικείμενο άλλης συζήτησης. Όμως πάντα θα υπάρχουν και άτομα που δεν παίρνουν ή δεν αγαπούν ‘τα γράμματα’, είτε είναι παιδιά ‘καλών και εύπορων οικογενειών’ είτε όχι. Αυτές οι απόψεις μου μπορούν να κατηγορηθούν για ελιτισμό, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι και λάθος.  Δεν πρόκειται για πολίτες β’ κατηγορίας: αν μορφωθούν κατάλληλα και αποκτήσουν χρήσιμες δεξιότητες, αποτελούν πολύτιμο τμήμα της κοινωνίας. Άλλωστε, σε πολλές αναπτυγμένες χώρες, ιδιαίτερα στην Β. Ευρώπη, ένα πανεπιστημιακό πτυχίο δεν σχετίζεται πάντα με ιδιαίτερα αυξημένες αποδοχές, σε σχέση με μη κατόχους τέτοιων πτυχίων [3]. Αυτό παρατηρείται σε αρκετά επαγγέλματα και στην χώρα μας.

Η ανισότητα αυτή στις δυνατότητες μόρφωσης δεν χτυπάει καλά στα αυτιά των πολλών, ενδεχομένως δικαιολογημένα. Η μόρφωση είναι ένας καλός (και σχετικά οικονομικός) τρόπος προσωπικής κοινωνικής ανέλιξης. Το ξέρω από πρώτο χέρι: αν δεν μορφωνόμουν την δεκαετία του 70, αυτή την στιγμή, αντί να γράφω, θα μάτωναν τα δάχτυλά μου βγάζοντας σπανάκια σε ένα παγωμένο χωράφι στην Δ. Μακεδονία.  Η μαζική μόρφωση πολιτών, επιστημόνων και επαγγελματιών είναι δε και άριστος τρόπος οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Τελικά,  η μόρφωση είναι δικαίωμα για όλους, αρκεί να μπορούν και να θέλουν να την επωφεληθούν.  Αλλά η γνώση είναι (και) εμπόρευμα, η μόρφωση είναι (και) υπηρεσίες: χρειάζονται οικονομικούς πόρους για να παραχθούν και να προσφερθούν σε  άτομα που τα ζητούν και πληρώνουν γι’ αυτά. Αυτή η διττή φύση της μόρφωσης και της γνώσης δημιουργεί πολλές παρανοήσεις. Για παράδειγμα, δεν έχει κανένα νόημα να σπαταλούνται πόροι για πτυχία χωρίς αντίκρισμα γνώσεων. Ούτε να σπαταλούνται πόροι σε άτομα που δεν τους αξιοποιούν (βλέπε αιώνιους φοιτητές). Άλλωστε και η ζωή είναι δικαίωμα, αλλά το φαγητό και η εστίαση δεν είναι δημόσια δωρεάν αγαθά (εκτός εξαιρέσεων).

Είναι ουσιαστικό, για να ανταπεξέλθουμε στις ανάγκες παραγωγής και μετάδοσης γνώσης, να εστιάσουμε στην μαζική πρόσβαση στην ποιοτική εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης και φυσικά στην  Πανεπιστημιακή, στοχεύοντας στην μόρφωση πολιτών και επιστημόνων με κριτική σκέψη και θεμελιακές γνώσεις, αντί της ανάπτυξης δεξιοτήτων. ‘Οταν η μόρφωση υπάρχει, οι δεξιότητες (επανα)αποκτούνται πολύ εύκολα, π.χ., μέσω της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης.

Επίσης πρέπει να τονίσουμε ότι το πανεπιστημιακό περιβάλλον δεν προάγει μόνον την μόρφωση. Με βάση τις ακαδημαϊκές παραδόσεις και ελευθερία, είναι χώρος έρευνας, δηλαδή παραγωγής νέας γνώσης. Είναι και ένας πολυδιάστατος κοινωνικός χώρος, όπου οι νέες/νέοι μορφώνονται, επικοινωνούν, διασκεδάζουν, ερωτεύονται, ονειρεύονται και τελικά διαμορφώνουν την προσωπικότητά τους. Όλες αυτές οι παράμετροι είναι ουσιαστικό στοιχείο ενός δημοκρατικού Πανεπιστημίου.

Παραδοσιακά, στις περισσότερες χώρες, η μαζική πρόσβαση στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση έγινε μέσω του Δημοσίου Πανεπιστημίου, χωρίς να σημαίνει ότι κάθε τι Δημόσιο είναι και ποιοτικό. Σε μερικές χώρες, κυρίως τις ΗΠΑ, υπήρξαν από νωρίς και μη-κερδοσκοπικά Πανεπιστήμια (ουσιαστικά ένα υβρίδιο ανάμεσα στον ιδιωτικό και ευρύτερο δημόσιο τομέα) και ιδιωτικά κερδοσκοπικά Πανεπιστήμια. Τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια έχουν συνήθως μικρότερο μέγεθος, π.χ., σε αριθμό φοιτητών, απ’ ότι τα δημόσια. Στις περισσότερες χώρες η ‘αξία’ των πτυχίων καθορίζεται ουσιαστικά από την αγορά εργασίας: οι απόφοιτοι των οκτώ Πανεπιστημίων της Ivy League (ΗΠΑ) είναι και καλά μορφωμένοι και περιζήτητοι, σε αντίθεση με αποφοίτους τριτοκλασάτων κολλεγίων του Αμερικανικού Νότου. Σε όλα τα ποιοτικά Πανεπιστήμια (δημόσια ή ιδιωτικά) η έρευνα είναι στενά συνδεδεμένη με την εκπαίδευση.

Τα τελευταία 30 χρόνια βλέπουμε σημαντικές αλλαγές στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Σχετικά πρόσφατα, πολλά Πανεπιστήμια (κυρίως μεγάλα και μεσαία) ακολούθησαν επεκτατική πολιτική ανάπτυξης σε άλλες χώρες. Επίσης η δημιουργία ιδιωτικών (κερδοσκοπικών) Πανεπιστημίων απογειώθηκε παγκοσμίως, λόγω της νεοφιλελεύθερης ανάπτυξης, με μικτά αποτελέσματα ποιότητας.  Όμως η μεγαλύτερη και εντυπωσιακότερη αλλαγή που παρατηρήθηκε κυρίως τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια ήταν η απορρόφηση της έρευνας αιχμής, π.χ., στην Τεχνητή Νοημοσύνη και Βιοτεχνολογία από λίγες μεγάλες εταιρίες, κυρίως των ΗΠΑ. Μόνον αυτές έχουν τα δεδομένα και τα κεφάλαια να κάνουν πρωτοποριακή έρευνα στις τεχνολογίες αυτές. Και φυσικά, η εργασία ακολούθησε το κεφάλαιο: πολλοί κορυφαίοι επιστήμονες εγκατέλειψαν άριστα Πανεπιστήμια για να πάρουν εξαιρετικά καλοπληρωμένες θέσεις σε τεχνολογικές εταιρίες.

Είναι άγνωστο το που θα οδηγήσει η τάση αυτή. Προς το παρόν, οι μεγάλες εταιρείες δεν ενδιαφέρθηκαν να ασχοληθούν με την Πανεπιστημιακή εκπαίδευση, ίσως διότι εκεί δεν αναμένονται εντυπωσιακές οικονομικές αποδόσεις. Υπάρχει βέβαια δυνατός αντίλογος και αντιπροτάσεις στην κατάσταση αυτή, που μπορούν να αλλάξουν τους κανόνες του παιγνιδιού: κυμαίνονται από δημοκρατικοποίηση των δεδομένων και της γνώσης, μέχρι και την χρήση αντιμονοπωλιακών πολιτικών για σπάσιμο αυτών των τεχνολογικών κολοσσών σε μικρότερες εταιρείες.  Όπως όμως και να έχει το πράγμα, είναι δύσκολο, ακόμη και για τα μεγάλα και πλούσια Πανεπιστήμια, να αποκτήσουν τους πόρους (κυρίως τους οικονομικούς, αλλά όχι μόνον) που απαιτούνται για σύγχρονη έρευνα αιχμής. Αν έτσι παραμείνουν τα πράγματα, ακόμα και κορυφαία Πανεπιστήμια (δημόσια, μη-κερδοσκοπικά ή ιδιωτικά) κινδυνεύουν να γίνουν ‘teaching Universities’. Αυτός ο όρος είναι συνώνυμος των δευτερο-τριτοκλασάτων πανεπιστημίων που δεν ασχολούνται με παραγωγή γνώσης (έρευνα), αλλά μόνον με την διδασκαλία. Τα σχετικά μικρά ιδιωτικά Πανεπιστήμια κινδυνεύουν περισσότερο από μια τέτοια κατρακύλα. Στην χειρότερη περίπτωση, ο ιδιωτικός τομέας ίσως ενδιαφερθεί να καταπιεί και την Πανεπιστημιακού επιπέδου έρευνα και την διδασκαλία, χρησιμοποιώντας και τεράστιους οικονομικούς πόρους και οικονομίες κλίμακας. Το τι επιπτώσεις θα μπορούσε να έχει αυτό στην παγκόσμια πρόσβαση στην γνώση  είναι άγνωστο. Μπορεί όμως να  οδηγήσει σε διάφορες δυστοπικές θεωρήσεις του μέλλοντος. Σε κάθε περίπτωση, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σήμερα όχι μόνον η πρόοδος αλλά και η επιβίωση της ανθρωπότητας εξαρτώνται από την μαζική πρόσβαση στην γνώση.

Μέρος 2: Το δημόσιο Πανεπιστήμιο στην Ελλάδα

Βλέποντας τις διεθνείς τάσεις (καλές ή κακές) στην Πανεπιστημιακή εκπαίδευση, δεν μπορούμε παρά να παρατηρήσουμε ότι ο τωρινός διάλογος για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια στην Ελλάδα φαντάζει λίγο εκτός χρόνου. Σίγουρα δεν θα γίνονταν, αν το Σύνταγμά μας δεν περιείχε το άρθρο 16 περί δημόσιας δωρεάν πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Παρακάμπτοντας, προς το παρόν, την φύση του διαλόγου, μπορούμε να επανέλθουμε στα βασικά. Μια μαζική ποιοτική Πανεπιστημιακή εκπαίδευση στην κάθε χώρα απαιτεί πόρους: τίποτε δεν είναι δωρεάν σε αυτόν τον κόσμο. Η δημόσια εκπαίδευση δεν είναι δωρεάν, σε αντίθεση με τα σλόγκαν περί ‘δωρεάν παιδείας’ που χαϊδεύουν αυτιά γονιών: η δημόσια παιδεία πληρώνεται από το κράτος, δηλαδή τους φορολογούμενους. Και βέβαια, στην χώρα μας, και οι ίδιοι οι γονείς βάζουν βαθιά το χέρι στην τσέπη για να καλύψουν τα κενά της κάθε άλλο παρά ‘δωρεάν παιδείας’  κάθε βαθμίδας.

Το κόστος της Πανεπιστημιακής εκπαίδευσης είναι κομβικής σημασίας στην τρέχουσα συζήτηση και τους σχετικούς προγραμματισμούς.  Δεν μπόρεσα να βρω πλήρως αξιόπιστα στοιχεία για το κόστος της δημόσιας Πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) λέει ότι μέση ετήσια συνολική χρηματοδότηση ανά φοιτητή (δημόσιοι και ιδιωτικοί πόροι) είναι 3530 € (2021) [1] (Σχήμα 1) και έχει αυξηθεί το 2022 στα 4300 € (ανεπίσημη πληροφορία).

 

Σχήμα 1: Μέση ετήσια συνολική χρηματοδότηση ανά φοιτητή ανά ίδρυμα για τo 2021 (€). (Πηγή: ΕΘΑΑΕ).

Όπως φαίνεται στο Σχήμα 2, παρόμοιο είναι και το σχετικό νούμερο (4300 USD) που αναφέρει ο ΟΟΣΑ για το 2020 [2]. Βέβαια η αξιοπιστία των αριθμών αυτών πρέπει να ελεγχθεί, διότι ο ΟΟΣΑ δείχνει, για την Ελλάδα, μεγαλύτερη ετήσια χρηματοδότηση της βασικής εκπαίδευσης ανά μαθητή (7467 USD), απ΄ότι αυτή της πανεπιστημιακής  εκπαίδευσης ανά φοιτητή (4300 USD).  Επίσης τα νούμερα αυτά (ιδιαίτερα της ΕΘΑΑΕ) μάλλον δεν περιλαμβάνουν τις αποσβέσεις (παλαιότερων) παγίων που, για ορισμένες σχολές (π.χ., Ιατρικές), μπορεί να είναι σημαντικές και ίσως να υπερβαίνουν και το 100% των άμεσων δαπανών. Η ευρεία διάθεση τέτοιων πλήρων και αξιόπιστων στοιχείων στον δημόσιο διάλογο είναι κομβικής σημασίας και πρέπει να γίνει άμεσα (εκτός και αν δεν γνωρίζω τα σχετικά στοιχεία).

Σχήμα 2: Μέση ετήσια χρηματοδότηση ανά μαθητή/φοιτητή για Βασική-Μέση-Ανώτατη Εκπαίδευση  ανά χώρα τo 2020 (USD). (Πηγή: ΟΟΣΑ).

Στην Παιδεία δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις: Οι απαιτούμενοι πόροι για την παροχή μαζικής ποιοτικής Πανεπιστημιακής εκπαίδευσης μπορούν να προέλθουν είτε από το κράτος, είτε από ιδιωτικές πρωτοβουλίες (ιδιωτικά Πανεπιστήμια). Στην πρώτη περίπτωση, αν οι άλλες κρατικές δαπάνες είναι ανελαστικές, η αύξηση των εκπαιδευτικών κονδυλίων μπορεί να προκύψει από αύξηση της φορολογίας. Επειδή η επένδυση στην εκπαίδευση μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική οικονομική ανάπτυξη, μεσομακροπρόθεσμα,   η αύξηση των εκπαιδευτικών κονδυλίων μπορεί να καλυφθεί από την αύξηση του ΑΕΠ. Σε κάθε περίπτωση, τα δημόσια  εκπαιδευτικά κονδύλια δεν είναι ανεξάντλητα. Ούτε υπάρχει λόγος να κατασπαταλούνται, π.χ., στην δημιουργία τριτοκλασάτων πανεπιστημίων, ή στην διατήρηση Τμημάτων που δεν μπορούν να παρέχουν ένα στοιχειώδες επίπεδο ποιότητας εκπαίδευσης ή σε αιώνιους φοιτητές.

Η νοικοκυροσύνη στα πανεπιστημικά κονδύλια μπορεί να οδηγήσει στην υποστήριξη περισσότερων φοιτητών και καλύτερο επίπεδο σπουδών, πάντα σε όσους το αξίζουν. Με καλύτερη οικονομική διαχείριση στα δημόσια Πανεπιστήμια (και απαγκίστρωση από το Δημόσιο Λογιστικό), λογικά το συνολικό κόστος της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης θα μπορούσε να είναι και μικρότερο. Εδώ πρέπει να τονιστεί ότι η διαχείριση ερευνητικών πόρων από τους ΕΛΚΕ των δημόσιων Πανεπιστημίων (τουλάχιστον από τον ΕΛΚΕ ΑΠΘ που γνωρίσω από πρώτο χέρι), παρά τα επιμέρους προβλήματα και κακά περιστατικά, είναι αξιοπρεπέστατη και αποτελεσματική και θα μπορούσε να είναι πυξίδα αναδιοργάνωσης της οικονομικής διαχείρισης των δημοσίων Πανεπιστημίων.

Στην χώρα μας, η συνολική χρηματοδότηση για την πανεπιστημιακή εκπαίδευση είναι μικρή:  μόνον 1.375.791.809 € για το 2020-2021 [1]. Η δημόσια χρηματοδότηση (938.708.853 €, 68,2%) είναι ακόμη μικρότερη. Περιλαμβάνει τις πιστώσεις μισθοδοσίας του κρατικού προϋπολογισμού, τη χρηματοδότηση δημοσίων επενδύσεων (σχετικά λίγων τα τελευταία χρόνια) και την ετήσια επιχορήγηση από το ΥΠΑΙΘ. Όπως φαίνεται στο Σχήμα 2, χρηματοδότηση αυτή είναι υποπολλαπλάσια αυτής των οικονομικά ανεπτυγμένων χωρών. Για παράδειγμα, η ετήσια χρηματοδότηση των Ελληνικών Πανεπιστημίων ανά φοιτητή είναι 8,4 φορές μικρότερη από αυτή των Πανεπιστημίων των ΗΠΑ! Φυσικά, η χαμηλή χρηματοδότηση εξηγεί και την χαμηλή ποιότητα σπουδών σε πολλά πανεπιστημιακά Τμήματα, αν και υπάρχουν και πολλοί άλλοι λόγοι που συνεισφέρουν στις κακές επιδόσεις τέτοιων Τμημάτων. Γενικά όμως, το δημόσιο Πανεπιστήμιο, παρ’ όλες τις αδυναμίες του, μπόρεσε να ανταποκριθεί με αξιοπρέπεια στις ανάγκες δημιουργίας επιστημονικού δυναμικού που στελέχωσε την μεταπολεμική οικονομική ανάπτυξη. Ειδικότερα, ο θεσμός των Πανελληνίων εξετάσεων, παρ’ όλες τις στρεβλώσεις ποιότητας που υπέστη, διατήρησε μια αξιοζήλευτη αξιοπιστία, ίσως πρωτεύουσα, σε μια χώρα που διαχρονικά μαστίζεται από πελατειακές σχέσεις και διαφθορά.  Βοήθησε δε να εμπεδωθεί ένα αίσθημα κοινωνικής δικαιοσύνης σχετικά με την συνεισφορά της μόρφωσης στην κοινωνική ανέλιξη.

Δυστυχώς, και εξ αιτίας της κρίσης, η κρατική χρηματοδότηση μειώθηκε την τελευταία 15ετία, αντί να αυξηθεί, και έκτοτε δεν ανέκαμψε. Παρά τις περί αντιθέτου διαβεβαιώσεις, μόνον ένα ποσοστό των θέσεων συνταξιοδοτούμενων μελών ΔΕΠ πληρώθηκε. Ειδικά τα κονδύλια Δημοσίων Επενδύσεων που φτάνουν στα πανεπιστημιακά Τμήματα σχεδόν μηδενίστηκαν, ενώ ο Τακτικός Προϋπολογισμός τους είναι ελάχιστος. Παραδείγματος χάριν, η κρατική χρηματοδότηση του ΕΜΠ μειώθηκε κατά 63.6% το διάστημα 2009-2015. Ένα ποσοστό των λειψών πόρων καλύφθηκε με καλύτερη διαχείριση, αλλά κυρίως μέσω της εξωτερικής χρηματοδότησης.     Η εξωτερική χρηματοδότηση (437.082.956 €, 31,8%) περιλαμβάνει τη χρηματοδότηση ενεργών έργων των ιδρυμάτων, εκτός από αυτά που χρηματοδοτούνται από τους ΕΛΚΕ. Επομένως, παρά τις, κατά περιόδους, κατηγορίες περί του αντιθέτου, το δημόσιο Πανεπιστήμιο τα πήγε σχετικά καλά στην προσέλκυση εξωτερικών πόρων, που συμπληρώνουν τα κενά της δημόσιας χρηματοδότησης. Για παράδειγμα, τα τελευταία 30 χρόνια, η ετήσια κρατική χρηματοδότηση του Εργαστηρίου Τεχνητής Νοημοσύνης και Ανάλυσης Πληροφοριών του Τμήματος Πληροφορικής ΑΠΘ, του οποίου είμαι Διευθυντής, είναι πολύ λιγότερη από το 1%  της χρηματοδότησής του από ανταγωνιστικά ερευνητικά προγράμματα (κυρίως Ευρωπαϊκά)!

Χάρις κυρίως στην εξωτερική χρηματοδότηση των δημόσιων Πανεπιστημίων (αλλά και των δημόσιων Ερευνητικών Κέντρων), αλλά και την θετική επίδραση της παράδοσης διακρίσεων των Ελλήνων επιστημόνων στο εξωτερικό (κυρίως ΗΠΑ και Ευρώπη), η Ελλάδα βρίσκεται στην 24η θέση παγκοσμίως και στην 18η στην Ευρώπη ως προς τον αριθμό των κορυφαίων επιστημόνων στον κόσμο, αν ληφθεί υπόψιν η αναλογία τους στο πληθυσμό της κάθε χώρας [4].  Όλες οι χώρες που βρίσκονται σε υψηλότερη κατάταξη από την Ελλάδα έχουν μεγαλύτερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, και προσελκύουν μεγάλο αριθμό επιστημόνων από το εξωτερικό. Οι 438 κορυφαίοι επιστήμονες στην Ελλάδα προέρχονται κυρίως από επιστημονικούς κλάδους αιχμής, π.χ., όπως η Μηχανική και Τεχνολογία, Επιστήμη Υπολογιστών, Ιατρική, Χημεία και Περιβαλλοντικές επιστήμες. Αν λάβουμε υπόψη την αναλογία επιστημόνων στον πληθυσμό κάθε χώρας, η θέση της Ελλάδας είναι πολύ ψηλότερη παγκοσμίως: 14η, 16η και 18η θέση παγκοσμίως στους κλάδους Μηχανική και Τεχνολογία, Περιβαλλοντικές Επιστήμες, Επιστήμη Υπολογιστών, αντίστοιχα. Άρα υπάρχει καλή μαγιά για την βελτίωση του δημοσίου Πανεπιστημίου στην χώρα μας, ιδιαίτερα σε επιστήμες αιχμής.

Το καλό είναι ότι, αν η Πολιτεία όντως πιστεύει στα δημόσια Πανεπιστήμια, αυξήσει έστω και λίγο την χρηματοδότηση και επιβάλει νοικοκυροσύνη στην διαχείριση των πόρων τους, τα αποτελέσματα στην ποιότητα του Δημόσιου Πανεπιστημίου θα μπορούσαν να είναι θεαματικά, ώστε η ποιότητά τους να πλησιάσει αυτήν των Πανεπιστημίων πιο ανεπτυγμένων οικονομιών.  Μια τέτοια αύξηση της δημόσιας χρηματοδότησης θα μπορούσε να συνεισφέρει στην αύξηση των θέσεων φοιτητών, π.χ., σε σχολές μεγάλης ζήτησης, όπως η Πληροφορική, για όσους υποψήφιους φοιτητές περνούν την βάση των εισαγωγικών. Κάτι τέτοιο θα βελτίωνε πολύ τους δείκτες μαζικοποίησης της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης στην χώρα μας. Τέτοια εκτατική ανάπτυξη του δημόσιου Πανεπιστημίου έγινε και στο παρελθόν, αλλά με πολύ λάθος τρόπο και με λάθος στόχους. Γέμισε η χώρα με τριτοκλασάτα πανεπιστήμια, που απορρόφησαν πόρους, αλλά δεν απέδωσαν ούτε στην προσέλκυση φοιτητών, ούτε στην διατήρηση ενός σοβαρού επιπέδου σπουδών. Η συμβολή τους στην περιφερειακή ανάπτυξη, πού ήταν ένας από τους (ανομολόγητους) στόχους της πολιτικής αυτής, μάλλον περιορίστηκε στην αύξηση των ενοικίων των σπιτιών και της κατανάλωσης στις καφετέριες των ευεργετημένων επαρχιακών πόλεων.

Για λόγους γενικότερης αγκύλωσης της δημόσιας Πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, τα Ελληνικά δημόσια Πανεπιστήμια δεν έδειξαν εξωστρέφεια στην προσφορά εκπαιδευτικών υπηρεσιών. Αυτή περιορίστηκε σε προσφορά εντατικών (καλοκαιρινών) μαθημάτων, Προγραμμάτων Μεταπτυχιακών Σπουδών (αρκετών με δίδακτρα) και πολύ λίγων Προγραμμάτων Προπτυχιακών Σπουδών (π.χ., Ιατρική ΑΠΘ). Τα σχετικά δίδακτρα ήταν πολύτιμος εξωτερικός πόρος χρηματοδότησης των εμπλεκόμενων Τμημάτων κατά την τρέχουσα περίοδο των ισχνών αγελάδων. Όμως, τέτοιες προσπάθειες πρέπει να γίνονται με προσοχή και με υγιή κριτήρια, διότι πολύ εύκολα  μπορούν να εκτραπούν σε πανεπιστημιακά παραμάγαζα που διαχειρίζονται ομάδες μελών ΔΕΠ ή οδηγήσουν σε υποβάθμιση των κυρίως σπουδών των Τμημάτων αυτών. Οι φοιτητές τέτοιων σπουδών με δίδακτρα είναι κυρίως εντόπιοι. Αυτό στέρησε τα ΑΕΙ από πολύτιμους πόρους και διεθνή εμπειρία. Αντίθετα, μέχρι την δεκαετία 1980, στα Ελληνικά ΑΕΙ σπούδαζαν πολλοί αλλοδαποί, κυρίως από την Μ. Ανατολή. Αυτή η εκπαιδευτική αγορά χάθηκε για την χώρα μας, κυρίως προς όφελος του Ηνωμένου Βασιλείου.

Harvard University

Το μοντέλο της δημόσιας Πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, που ήταν σχεδόν κυρίαρχο μέχρι πρόσφατα διεθνώς, έχει τα εξής πλεονεκτήματα για την χώρα μας: η ποιότητα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και η πρόσβαση σ’ αυτήν μπορεί να εξασφαλιστεί μέσω κεντρικής νομοθετικής ρύθμισης από την Βουλή και σχετικών κεντρικών ελέγχων και αξιολόγησης, π.χ. μέσω ΕΘΑΑΕ. Δυστυχώς όμως, οι θεσμοί δεν είναι πάντα αποτελεσματικοί προς επίτευξη αυτού του στόχου. Για παράδειγμα, η πανεπιστημιακή νομοθεσία Ν.4485/2017 της κυβέρνησης  ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, όσον αφορά τους ΕΛΚΕ, ουσιαστικά τιμωρούσε τους ενεργούς ερευνητές, σχεδόν θεωρώντας τους δυνητικά κλέφτες, και, σαν συνέπεια, αύξησε την γραφειοκρατία διαχείρισης των ερευνητικών κονδυλίων. Ο πρόσφατος πανεπιστημιακός νόμος Ν.4957/22 της ΝΔ, παρ’ όλες τις 250+ σελίδες του, και λίγα πρακτικά θετικά αποτελέσματα είχε και δημιούργησε χάος στις πρυτανικές αρχαιρεσίες και ακυβερνησία σε πολλά δημόσια Πανεπιστήμια.   Η αξιολόγηση των μελών ΔΕΠ είναι υπαρκτή, σε αντίθετη με την ανυπαρξία της σε άλλες βαθμίδες εκπαίδευσης, αλλά δεν είναι πάντα ικανοποιητική. Τέλος, η αξιολόγηση των Τμημάτων, παρ’ ότι θετική επί της αρχής, δεν έχει επιπτώσεις στην χρηματοδότηση τους, ώστε να επιβραβεύεται η αριστεία. Βεβαίως, το βασικό μειονέκτημα της επιμονής μόνον στο δημόσιο Πανεπιστήμιο είναι ότι η πολιτική αυτή δεν κινητοποιεί όλους τους διαθέσιμους πόρους, ειδικά τους ιδιωτικούς.

Μέρος 3: Το επιχειρούμενο ιδιωτικό Πανεπιστήμιο στην Ελλάδα

Αν ακολουθήσουμε την δεύτερη πολιτική κατεύθυνση, η Πολιτεία πρέπει να επιτρέψει την λειτουργία ιδιωτικών Πανεπιστημίων (χωρίς ημίμετρα, με τροποποίηση του Συντάγματος). Η επιχειρούμενη παράκαμψη του άρθρου 16 του Συντάγματος, μέσω της δημιουργίας Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης (ΝΠΠΕ), δηλαδή παραρτημάτων ξένων Πανεπιστημίων με βάση διακρατικές συμφωνίες, απομπλέκει την δημιουργία ιδιωτικών Πανεπιστημίων από την αδυναμία πολιτικής συμφωνίας των πολιτικών κομμάτων για αναθεώρηση του Συντάγματος. Όμως η ακολουθούμενη διαδικασία είναι δυνητικά ευάλωτη σε μελλοντικές νομικές προσφυγές και δημιουργεί διάφορες παρενέργειες που αναφέρονται παρακάτω. Αντίθετα, με τροποποίηση του Συντάγματος, κάλλιστα θα μπορούσαν να δημιουργηθούν μη-κερδοσκοπικά Πανεπιστήμια. Η χώρα μας έχει δυνατή παράδοση ευεργετών, ιδιαίτερα στο παρελθόν.

Για καθαρά ιδιωτικά Πανεπιστήμια, φυσικά οι ιδιώτες επενδυτές θα έχουν στόχο το κέρδος. Το κόστος της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και το ποσοστό κέρδους θα ορίσουν και τα δίδακτρα.   Αν όντως το κόστος είναι χαμηλό (ή ακόμα χαμηλότερο με σωστή διαχείριση), όπως υπονοεί η προηγούμενη ανάλυση, εύκολα οι ιδιώτες θα μπορούσαν να έχουν ένα πολύ καλό κέρδος, ακόμα και με σχετικά μικρά δίδακτρα. Έχουν επομένως κίνητρο επένδυσης, παρ’ όλο το επιτεινόμενο δημογραφικό πρόβλημα της χώρας.   Πρακτικά, το ετήσιο κόστος σπουδών ανά φοιτητή σε ανταγωνιστικές χώρες , π.χ., στην Κύπρο (περίπου 20-33 χιλιάδες €, ανάλογα με τα δίδακτρα της κάθε Σχολής), θα καθορίσει και το επίπεδο των διδάκτρων στην Ελλάδα, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της χώρας μας (40 χιλιάδες Έλληνες φοιτητές στο εξωτερικό). Αν τα πράγματα είναι έτσι, τότε η απόσταση ανάμεσα στα δίδακτρα και το κόστος ανά φοιτητή μπορεί να είναι τεράστια και να υπάρχουν πολύ μεγάλα περιθώρια για υπερκέρδη. Αυτό μπορεί να εξηγήσει και την βιασύνη κάποιων επιχειρηματικών κύκλων να δουν όσο πιο γρήγορα την ίδρυση ιδιωτικών Πανεπιστημίων στην χώρα μας. Ένας υπαρκτός κίνδυνος είναι, μέσω των ιδιωτικών Πανεπιστημίων, να οδηγηθούμε σε γενική αύξηση του κόστους της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης (δημόσιας ή ιδιωτικής) για την Ελληνική οικογένεια. Άλλωστε τέτοιες αυξήσεις κόστους είδαμε και σε άλλες ιδιωτικοποιήσεις. Για παράδειγμα, η πρόσφατη ιδιωτικοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας οδήγησε σε υπερκέρδη των εμπλεκόμενων εταιριών ενέργειας, και σε αυξημένα τιμολόγια ακόμα και εκείνων των εταιριών (π.χ., ΔΕΗ) που ήταν υπό κρατικό έλεγχο.

Τυχόν αύξηση του κόστους της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα στην εκπλήρωση της επιθυμίας των νέων για Πανεπιστημιακή εκπαίδευση ακόμα και στην μείωση της επιθυμίας αυτής [3]. Θα μπορούσαμε όμως να πετύχουμε μαζικότητα με άλλους, πολύ καλύτερους τρόπους. Για παράδειγμα, η Πολιτεία θα μπορούσε να δίνει μαζικά υποτροφίες σε φοιτητές δημοσίων ή ιδιωτικών Πανεπιστημίων, με την αυστηρή προϋπόθεση ότι οι επιδόσεις τους είναι πάνω από την βάση (τουλάχιστον). Θα μπορούσαν να μπουν και κοινωνικά κριτήρια, αν και αυτό είναι μια άλλη πονεμένη ιστορία στην χώρα μας.  Οι υποτροφίες αυτές θα κάλυπταν το κόστος ζωής για τους φοιτητές όλων των Πανεπιστημίων συν μέρος των διδάκτρων που αντιστοιχούν στο προαναφερόμενο ετήσιο κόστος σπουδών (περίπου 3500 € το 2021) για τους φοιτητές των ιδιωτικών Πανεπιστημίων.    Προσωπικά είμαι γενικά υπέρμαχος μιας γενναίας πολιτικής υποτροφιών (και όχι των δανείων) προς τους φοιτητές είτε δημοσίων είτε ιδιωτικών Πανεπιστημίων για κάλυψη όλων των αναγκών τους υπό αυστηρούς όρους: είναι από τις καλύτερες επενδύσεις για αύξηση του ΑΕΠ.  Και σίγουρα διαφωνώ με την πολιτική των δανείων που ευδοκιμούν σε αρκετές χώρες (π.χ.,  Ην. Βασίλειο) και καταχρεώνουν τους νέους πτυχιούχους. Στην χώρα αυτή, τα δάνεια αυτά ελέγχονται ακόμα και για εξώθηση φοιτητριών στην διαδικτυακή πορνεία!

University of Essex:

Ταυτόχρονα, σε αρκετές αναπτυγμένες χώρες, οι μισθοί πτυχιούχων δεν είναι αυξημένοι σε σχέση με αυτούς των μη-πτυχιούχων. Για παράδειγμα, στις Σκανδιναβικές χώρες, οι αποδοχές των πτυχιούχων είναι μόνον περίπου 10% μεγαλύτεροι από αυτούς των αποφοίτων Λυκείων   [3].  Τα δάνεια και η μη ανταμοιβή της προσπάθειας και των εξόδων  δημιουργούν σοβαρά αντικίνητρα, έτσι ώστε πολλοί νέοι να αποφεύγουν τις πανεπιστημιακές σπουδές στις χώρες αυτές.  Κάτι τέτοιο είναι αντίθετο με τις τρέχουσες κοινωνικές ανάγκες και θα είναι καταστροφικό για την ανταγωνιστικότητα αυτών των οικονομιών, εκτός και αν οι ανάγκες τους σε επιστήμονες καλυφθούν μέσω brain drain. Ήδη αυτό γίνεται και, π.χ.,  πολλοί Έλληνες γιατροί εργάζονται στην Δ. Ευρώπη και, ειδικότερα, στο Ην. Βασίλειο, που δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του σε υγειονομικό προσωπικό από τους αποφοίτους των Πανεπιστημίων του.

Το μέγα ερώτημα είναι το κατά πόσον τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια θα προσφέρουν ποιοτική εκπαίδευση στην χώρα μας. Αυτό είναι και το βασικό ζητούμενο κάθε τέτοιας προσπάθειας. Δυστυχώς, σε άλλες περιπτώσεις, η ιδιωτικοποίηση δεν ανέβασε ντε και καλά την ποιότητα παροχής υπηρεσιών, βλέπε τηλεόραση. Ποιότητα σπουδών σημαίνει ορθά ορισμένους κανόνες λειτουργίας, που ορισμός τους είναι ευθύνη της Πολιτείας. Ιδανικά θα έπρεπε να δημιουργηθεί ενιαίο θεσμικό πλαίσιο και μηχανισμοί αξιολόγησης και για τα δημόσια και για τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια. Λύσαμε αυτή την δύσκολη άσκηση κατά την δημιουργία της Διεθνούς Ακαδημίας Διδακτορικών Σπουδών στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AIDA). Παρ’ όλα τα διαφορετικά θεσμικά πλαίσια των 60 συμμετεχόντων Ευρωπαϊκών Πανεπιστημίων και τον ανομοιογενή χαρακτήρα τους (δημόσιο ή ιδιωτικό), έγινε δυνατός ο συντονισμός των διδακτορικών σπουδών τους με ένα μνημόνιο συνεργασίας (MoU), που προβλέπει ενιαίους μηχανισμούς λειτουργίας. Η ανυπαρξία τέτοιου ενιαίου πλαισίου, και δημιουργία ειδικού θεσμικού πλαισίου για τα ΝΠΠΕ δεν δημιουργεί καλές συνθήκες εκκίνησης. Επίσης η δημιουργία ιδιωτικών Πανεπιστημίων, καθ’ ενός με δικούς του εσωτερικούς μηχανισμούς (και διάρκεια σπουδών), με βάση αυτούς των μητρικών τους Πανεπιστημίων, θα οδηγήσει σε μια πανσπερμία σπουδών και πτυχίων που δυνητικά θα είναι πηγή μεγάλων προβλημάτων στο μέλλον.

Παρέχει το νομικό πλαίσιο των ΝΠΠΕ εγγυήσεις ποιότητας; Κατ΄αρχήν δεν μπαίνει καμμιά προϋπόθεση ποιότητας στα ξένα Πανεπιστήμια που θα έρθουν να επενδύσουν στην χώρα μας, παρ’ ότι το ΥΠΑΙΘ ξέρει ότι υπάρχουν σχετικές διεθνείς κατατάξεις (αναφέρονται στον νόμο).      Η εισαγωγή κριτηρίων ποιότητας για τα μητρικά Πανεπιστήμια (π.χ., να ανήκουν στα 100 καλύτερα του κόσμου) στον νόμο θα μπορούσε να λύσει ως δια μαγείας διάφορα προβλήματα ποιότητας των εδώ ΝΠΠΕ τους.

Sorbonne University

Η καλή ποιότητα σπουδών απαιτεί, πρώτα απ΄ όλα, καλούς διδάσκοντες, άρα αυξημένο εργατικό κόστος. Απαιτεί έγκυρα προγράμματα σπουδών. Δυστυχώς, δευτερο-τριτοκλασάτα μητρικά Πανεπιστήμια δεν μπορούν να εγγυηθούν ούτε την ποιότητα των διδασκόντων ούτε των προγραμμάτων σπουδών. Όπου όμως τέτοια Πανεπιστήμια συνεργάζονται ήδη με Κολλέγια, μπορούν όμως να ανοίξουν την Κερκόπορτα για την μετεξέλιξη των Κολλεγίων σε ιδιωτικά Πανεπιστήμια.  Η ποιότητα σπουδών απαιτεί καλές υποδομές, άρα αυξημένες αρχικές επενδύσεις, λειτουργικό κόστος και κόστος παγίων (ο νόμος έχει κάποιες σχετικές προβλέψεις). Βασικά όμως η ποιότητα σπουδών απαιτεί καλούς φοιτητές. Η λύση ότι σε Ελληνικά Πανεπιστήμια δημόσια ή ιδιωτικά μπορούν να σπουδάσουν μόνον όσοι παίρνουν την βάση στις Πανελλήνιες εισαγωγικές εξετάσεις είναι αρκετά ικανοποιητική και δίκαιη, εφ’ όσον ήδη εφαρμόζεται για τα δημόσια Πανεπιστήμια. Βέβαια και πάλι υπεισέρχεται ένα στοιχείο κοινωνικής αδικίας: πλούσιοι υποψήφιοι φοιτητές που πιάνουν την βάση, θα μπορούσαν να εγγραφούν σε περιζήτητες σχολές της επιλογής τους (ή της επιλογής του μπαμπά τους) πληρώνοντας δίδακτρα σε ιδιωτικά Πανεπιστήμια ή ακόμα και δεν έχουν την βάση για τις σχολές αυτές σε δημόσια Πανεπιστήμια. Δυστυχώς δεν ζούμε στην τέλεια κοινωνία. Τουλάχιστον όμως και εξασφαλίζουμε ότι δεν θα δίνονται πτυχία-κουρελόχαρτα και δίνουμε την δυνατότητα επαναπατρισμού και σπουδών ποιότητας στην πλειοψηφία των Ελλήνων φοιτητών του εξωτερικού (όχι όμως σε όσους δεν έχουν ελάχιστα προσόντα). Δυστυχώς όμως, κολλέγια με πλήρη επαγγελματικά δικαιώματα και χωρίς βάση εισαγωγής πιθανότατα θα συνεχίσουν να υπάρχουν.

Σε κάθε περίπτωση, όσον αφορά τα επαγγελματικά προσόντα των Πανεπιστημίων οιουδήποτε τύπου, το πρόβλημα ποιότητας των αποφοίτων μπορεί να λυθεί με αδιάβλητες εξετάσεις επαγγελματικής επάρκειας των αποφοίτων τύπου ΑΣΕΠ, τουλάχιστον για κατοχυρωμένα ή/και περιζήτητα επαγγέλματα, π.χ., Ιατρική, Οδοντιατρική, Νομική, Πληροφορική, Μηχανικοί. Σε όλες τις σοβαρές χώρες υπάρχουν ανάλογες εξετάσεις. Υπήρχαν στην Ελλάδα, π.χ., τα περίφημα ‘οκτάωρα’ για τους αποφοίτους των Πολυτεχνικών Σχολών, αλλά ατόνησαν, και μετά καταργήθηκαν, με ευθύνη και του ΤΕΕ. Επειδή έγραψα ‘οκτάωρα’ όταν τελείωσα τις προπτυχιακές σπουδές μου αλλά ήμουν και εξεταστής αργότερα, ήδη από πολύ παλιά (1980+), περνούσαν πιά τις εξετάσεις Ηλεκτρολόγοι ‘Μηχανικοί’ που δεν ήξεραν ούτε καν πόσα Volt έχει το Ελληνικό δίκτυο. Η κατάσταση αυτή παγιώθηκε προς το χειρότερο, όταν η προηγούμενη ηγεσία του ΥΠΑΙΘ έδωσε επαγγελματικά δικαιώματα στους αποφοίτων κολλεγίων, χωρίς καμία εξέταση, και χωρίς να είναι υποχρεωμένη να το κάνει. Με αυτήν την κατρακύλα, η χώρα έχει αρκετούς αμόρφωτους και, εν πολλοίς, επικίνδυνους επαγγελματίες, ελέω μπαμπάδων, κυβερνήσεων και συνδικαλιστικών φορέων.  Αν υπάρχει πολιτική βούληση, η κατάσταση εύκολα βελτιώνεται με την νομοθέτηση αδιάβλητων επαγγελματικών εξετάσεων για τους νέους πτυχιούχους. Αυτές οι εξετάσεις θα περιορίσουν κατά πολύ την ζήτηση για υποβαθμισμένες σπουδές και πτυχία, είτε από ιδιωτικά είτε από δημόσια Πανεπιστήμια στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό.

Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

Υπάρχει και μια άλλη παράμετρος σχετική με την βιωσιμότητα των στην χώρα μας: αν όντως οι Έλληνες προπτυχιακοί φοιτητές εξωτερικού δεν είναι 40, αλλά 4-5, χιλιάδες όπως αναφέρουν ορισμένοι Πανεπιστημιακοί, τότε, κατ’ αρχήν, η πελατεία τους είναι πολύ μικρή και δεν μπορεί να δικαιολογήσει την ύπαρξη περισσότερων από 1-2 ιδιωτικών Πανεπιστημίων. Επομένως ή γίνεται πολύ φασαρία για το τίποτα ή θα επιβιώσουν μόνον καλά ιδιωτικά Πανεπιστήμια.

Τότε, ένα άλλο σενάριο είναι πιθανό, δεδομένης της επιτυχίας της ιδιωτικής βασικής και μέσης εκπαίδευσης στην χώρα μας (σε αντίθεση με το τι γινόταν 30-40 χρόνια πριν), και της επιτυχίας ιδιωτικών Πανεπιστημίων σε μερικές άλλες χώρες: καλοί και πλούσιοι φοιτητές θα προτιμούν τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια.  Σε τέτοιες συνθήκες, η ζητούμενη μαζικότητα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης θα επιτευχθεί με την σύμπραξη του Δημόσιου Πανεπιστημίου, αλλά με το λάθος τρόπο: τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια θα βγάζουν τα αυριανά στελέχη και τα υποβαθμισμένα και τα υποχρηματοδοτούμενα Δημόσια Πανεπιστήμια θα παράγουν πτυχιούχους δεύτερης κατηγορίας. Αρχικά, τέτοια ποιοτικά ιδιωτικά πανεπιστήμια θα μπορούσαν να ήταν (πολύ) κερδοφόρα.  Όμως, δεδομένων και των παγκόσμιων ερευνητικών τάσεων και της ανάγκης για οικονομίες κλίμακας, θα πρέπει να έχουν μεγάλες αρχικές επενδύσεις, μεγάλο μέγεθος και αντίστοιχους πόρους για να επιβιώσουν μεσοπρόθεσμα. Επίσης, λόγω του δημογραφικού προβλήματος της Ελλάδας, θα πρέπει να συνδυάσουν την ποιότητα με εξωστρέφεια, ώστε να προσελκύσουν φοιτητές από το εξωτερικό σε κλάδους αιχμής.

Σε περιζήτητες σχολές που απαιτούν μεγάλες και ακριβές υποδομές (π.χ., Ιατρική) αλλά και αλλού, όπου το Δημόσιο Πανεπιστήμιο έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα (π.χ., Τμήματα με πολύ καλό ερευνητικό/διδακτικό δυναμικό), θα μπορούσαν να γίνουν και συμπράξεις ιδιωτών και των αντίστοιχων Τμημάτων, αρκεί αυτό να μην γίνει σε βάρος των σπουδών στο δημόσιο Πανεπιστήμιο. Εδώ χρειάζεται προσοχή, διότι είναι πολύ εύκολο τέτοιες προσπάθειες να εκτροχιαστούν προς την καθαρή εμπορευματοποίηση των σπουδών.

Κατά την γνώμη μου, το κύριο διακύβευμα δεν είναι αν θα γίνουν ή όχι ιδιωτικά Πανεπιστήμια, αλλά το πως θα έχουμε μία προσβάσιμη, μαζική, δημοκρατική και ποιοτική πανεπιστημιακή εκπαίδευση στην χώρα μας που να την βάλει σε καλή θέση, αν όχι στον παγκόσμιο, τουλάχιστον στον περιφερειακό χάρτη πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Ποιοτικά Πανεπιστήμια (δημόσια ή ιδιωτικά) θα έπρεπε να διέπονται από ενιαίο θεσμικό πλαίσιο, εκτός ίσως ελάχιστων Ιδρυμάτων πειραματικού χαρακτήρα που θα προσάρμοζαν τις καλύτερες διεθνείς Πανεπιστημιακές πρακτικές (π.χ., των 20 καλύτερων πανεπιστημίων παγκοσμίως). Θα έπρεπε να είναι προσανατολισμένα στην έρευνα και να εγγυώνται την ακαδημαϊκή ελευθερία.

Η μόρφωση είναι μεν δικαίωμα για τους πολίτες μια χώρας, αλλά η γνώση είναι εμπόρευμα (εξ ου και τα βιβλία πωλούνται)  και η εκπαίδευση μπορεί να έχει και την μορφή της παροχής πληρωμένων εκπαιδευτικών υπηρεσιών. Τα Ελληνικά Πανεπιστήμια θα μπορούσαν να έχουν ένα εξωστρεφή χαρακτήρα παροχής εκπαίδευσης ποιότητας σε φοιτητές από τρίτες χώρες που θα αυξάνει το ΑΕΠ της χώρας μας.  Έτσι θα έχουμε και εισροή πόρων και μείωση της έντασης των προβλημάτων εκπαίδευσης που προκύπτουν από την υπογεννητικότητα των Ελλήνων. Τέτοια Πανεπιστήμια θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα νέο κλίμα στην χώρα που θα αντιστρέψει, τουλάχιστον εν μέρει, την διαρροή εγκεφάλων (brain drain) στο εξωτερικό.

Ένας υγιής ανταγωνισμός ανάμεσα στα Πανεπιστήμια κάθε τύπου και σε διεθνοποιημένο περιβάλλον, μόνον θετικά αποτελέσματα μπορεί να έχει στην χώρα μας και για την δημόσια και για την ιδιωτική πανεπιστημιακή παιδεία, αρκεί να μην τραβηχτεί το χαλί κάτω από τα πόδια της πρώτης (π.χ., με παραπέρα ψαλίδισμα της χρηματοδότησης) για να ωφεληθεί η δεύτερη. Ήδη έχουμε και άλλα αντίστοιχα παραδείγματα: π.χ., ο ανταγωνισμός μεταξύ των τηλεοπτικών καναλιών βοήθησε την δημόσια τηλεόραση να βελτιώσει την ποιότητά της.  Όντας και απόφοιτος και καθηγητής δημόσιου Πανεπιστημίου (του ΑΠΘ) επί 43 χρόνια, και έχοντας διδάξει σε διάφορα Πανεπιστήμια στο εξωτερικό, ειλικρινά πιστεύω ότι μπορούμε να φτιάξουμε μια πανεπιστημιακή εκπαίδευση στην χώρα μας για την οποία να είμαστε περήφανοι.

Ο στόχος της προσβάσιμης, δημοκρατικής και ποιοτικής πανεπιστημιακής εκπαίδευσης δημιουργεί ένα νέο πεδίο κοινωνικών αγώνων (και προόδου), όπου μπορούν να υπάρξουν έντονες και υγιείς πολιτικές αντιπαραθέσεις στην βάση των τρεχουσών αναγκών της χώρας και του διεθνούς περιβάλλοντός της. Βέβαια, η τωρινή κατάσταση και ανάγκες της χώρας δεν μπορούσαν να προβλεφθούν το μακρινό 1975. Επομένως, τα προβλήματα της πανεπιστημιακής παιδείας, μέσα σε ένα γρήγορα μεταβαλλόμενο διεθνές τοπίο, πρέπει να ξανασυζητηθούν. Ανεξάρτητα από τις πολιτικές αντιθέσεις, θα ήταν ευχής έργον τα περισσότερα πολιτικά κόμματα του δημοκρατικού τόξου να μπορέσουν να βρουν έναν κοινό τόπο για μια ενιαία, ποιοτική και ποικίλη πανεπιστημιακή εκπαίδευση στην Ελλάδα. Μια τέτοια προοπτική δεν είναι αναγκαστικά ουτοπική. Η μικρή Κύπρος έδειξε έναν ενδιαφέροντα πολιτικό και πρακτικό δρόμο προς εξέταση, ώστε να υιοθετήσουμε τα θετικά του στοιχεία.

Ι. Πήτας, 24/2/2024

[email protected]

Βιβλιογραφία

[1] Ετήσια Έκθεση για την Ποιότητα της Ανώτατης Εκπαίδευσης 2021, Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης.

[2] Annual expenditure per student on educational institutions in OECD countries for primary, secondary and tertiary education in 2020, by country (in U.S. dollars), Statista, https://www.statista.com/statistics/238733/expenditure-on-education-by-country/

[3] S. Yanatma, ‘Student loans in Europe: Is university worth the debt?’, Euronews, 11/1/2024,

https://www.euronews.com/business/2024/01/11/student-loans-in-europe-is-university-worth-the-debt

[4] Έρευνα ΕΛΜΕΠΑ: Yψηλές διεθνώς οι ακαδημαϊκές επιδόσεις των κορυφαίων Ελλήνων επιστημόνων, https://agonaskritis.gr/%CE%AD%CF%81%CE%B5%CF%85%CE%BD%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CE%BC%CE%B5%CF%80%CE%B1-y%CF%88%CE%B7%CE%BB%CE%AD%CF%82-%CE%B4%CE%B9%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CF%8E%CF%82-%CE%BF%CE%B9-%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CE%B4%CE%B7%CE%BC/

*Οι φωτογραφίες είναι επιλογή των Ανιχνεύσεων