Αρχική Blog Σελίδα 1341

ΙΕΡΟ ΚΑΙ ΥΒΡΙΣ: ΑΝΘΡΩΠΟΣ-ΦΥΣΗ-ΘΕΟΣ

0

 Γνωστού Ανωνύμου

Φίλος της στήλης ο οποίος διάβασε την ανάρτηση των Ανιχνεύσεων για το Ιερό, την ύβρη και τις τομές της ιστορίας, μας έστειλε και δημοσιεύουμε το ακόλουθο κείμενο:

Το δημοσίευμα στο οποίο απαντά ΕΔΩ.

Γράφει:

Έχεις απόλυτο δίκιο που αναδεικνύεις το ιερό, είσαι στον σωστό δρόμο αλλά θέλει δουλίτσα ακόμη (δηλώνεις μεν μαθηματικός αλλά δεν διαβάζω τη μαθηματική σου σκέψη).

Δεν είναι όμως ακριβώς σωστό ότι ένας ηγέτης ΜΟΝΟΣ επιφέρει δραματικές αλλαγές (ο Περικλής είχε ομάδα βαρέων βαρών, ο Αύγουστος εκτός από τον Αγρίππα είχε Μαικήνα, τότε ήταν Ροθτσιλντ-Μπάφετ-Αρνό μαζί σε οικονομική επιφάνεια κλπές δυνάμεις αφοσιωμένες ειλικρινά στο έργο προς εφαρμογή, Βιργίλιος, Οράτιος, Λίβιος είναι του κύκλου του, όπως ο Σοφοκλής κ.ά. του Περικλή), δηλ. ο ηγέτης ξεχωρίζει γιατί γνωρίζει να επιλέγει προσωπικότητες για συγκεκριμένες θέσεις για να επέλθει η ολική/μερική/ριζική αλλαγή που οραματίζεται και είναι πανέξυπνος συνεχώς να αναπροσαρμόζει, διορθώνει, τροποποιεί το όραμά του για τον ΑΝΣΚ που μας μάθαιναν στον στρατό.

Έχω καταλήξει (δεν μπορώ να το αποδείξω) ότι τελικά το ιερό ή το θείο ή το υπερφυσικό είναι ενσωματωμένο στην ανθρώπινη φύση, το οποίο ο Θουκυδίδης το καταλαβαίνει ως τύχη ή το παράλογο (το πέραν του ορθολογισμού). Εξηγούμαι. Μιας και δεν φαίνεται να ξεκαθαρίζεις τη σύλληψη του κόσμου για τους αρχαίους, αυτή είναι μαθηματικές σχέσεις τριών συνδεδεμένων και αλληλοδιαπλεκόμενων μερών (βρες τους αλγόριθμους και τα κβαντικά κύματα ως πιο ειδικός):

Άνθρωπος, Φύση, Θεοί (ή αυτό που δεν μπορεί να κατηγοριοποιηθεί ως άνθρωπος ή φύση, ο Αριστοτέλης. μιλά γι’ αυτό που είναι τα μετά τη Φυσική, δύο λέξεις που εμείς ενοποιήσαμε ως μεταφυσική, δίνοντας άλλη σημασία).

Τι από τα 3 έχει προτεραιότητα και πως σχετίζεται με τα άλλα δύο είναι όλη η λογοτεχνία της αρχαιότητας (και στη λογοτεχνία περιλαμβάνεται και η φιλοσοφία, φρούτο του 4ου αι. μεν, αλλά εξειδικεύει όσα έφτασαν τον 4ο μέσω των προηγούμενων λογοτεχνικών κειμένων (τραγωδίες, κωμωδίες, λυρική, επική, φιλοσοφική ποίηση, ιστοριογραφία, κατάλογοι κλπ.).

Να σου πω κι ένα μυστικό; όλη η καλή λογοτεχνία γύρω από αυτά τα 3 περιστρέφεται πάντα, από … μέχρι και σε κάθε σημείο της γης όπου σκεπτόμενοι άνθρωποι.

Κάθε ελληνική πόλη όμως δεν προτεραιοποιεί τα ίδια, π.χ. οι Σπαρτιάτες ήταν πιο θρησκόληπτοι (όπως τελευταία οι Ρώσοι), οι Αθηναίοι πιο Γάλλοι (με την  laïcité και τον καθολικισμό σε ισχύ ταυτόχρονα αλλά … προτεραιότητα η κοσμική, η εδώ και επί της γης εξουσία).

Αν παρακολουθήσεις το επιχείρημα των Περσών με την ύβριν τους μέχρι τέλους, τότε δίνει την εντύπωση (και αυτό αναδεικνύει ο Ηρόδοτος ξεκάθαρα) ότι η σύγκρουση είναι και θρησκευτική.

Η αντίληψη των Περσών για τον κόσμο ήταν διαμετρικά αντίθετη από των Ελλήνων οι οποίοι κατά τους Πέρσες στον Ηρόδοτο διαπράττουν ύβριν όταν εγκλωβίζουν το θείον σε ένα ναό ή σε ένα άγαλμα, πράγμα εξωφρενικό και τρελό για τους Ζωροάστρες, μαθηματικούς Πέρσες, και συνεπώς η ύψιστη αυτή προσβολή (χειρότερη δεν υπάρχει) πρέπει να σταματήσει πάσει δυνάμει και με κάθε θυσία, γι αυτό και πυρπολούν και ισοπεδώνουν όλες αυτές τις προσβλητικές προς το θείον ανθρώπινες κατασκευές, με υπέρτατο θεό τους τον Ήλιο και το στερέωμα κλπ).

Με αυθαίρετο τρόπο και αναγνωρίζοντας τις αλλαγές που έχουν μεσολαβήσει εν τω μεταξύ και τις επισφαλείς αναλογίες που μπορούν να εντοπιστούν στα κείμενα (το περίφημο mutatis mutandis) θα μπορούσε κάποιος να υποστηρίξει ότι οι Περσικοί ήταν ένα είδος ιερού πολέμου (όπως οι θρησκευτικοί στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων όλων των πολέμων του Βυζαντίου και του Ισλάμ στους οποίους προσέδιδαν και τέτοια χροιά).

Ωστόσο, καταλαβαίνεις πολύ καλύτερα από μένα γιατί είσαι χρόνια στο κουρμπέτι ότι όταν ο Φίλιππας (ή μετά ο Αύγουστος) χρησιμοποιούν επιχειρήματα περί το θείον είναι αφορμές προσποιητές και προπαγάνδα για ξεσηκωμό.

Για τον απλούστατο λόγο ότι σπάνια ταυτίζεται η στάση απέναντι του θείου όλων συλλήβδην, ακόμα και στις πιο σκληροπυρηνικές, όπως οι Εβραίοι, Μωαμεθανοί, Ινδουϊστές κλπ υπάρχουν κλαδιά διαφορετικής έντασης στην πίστη και την ταύτιση

Το τελευταίο οδήγησε τους Διαφωτιστές (όπως και τον Θουκυδίδη ή τον Νίτσε κλπ)   να εξοβελίσουν πλήρως το θείον (τάχανε κάνει μαντάρα κι οι Πάπες και νόμιζαν ότι “προόδευε” έτσι η ανθρωπότητα) και στη θέση του θείου να θεοποιήσουν τον ορθολογισμό και το κοσμικό κράτος ως νέους θεούς απογυμνωμένα πλήρως από το θείον (πονάει κεφάλι κόβει κεφάλι), αγνοώντας τελείως τον θουκυδίδειο παράλογον που είναι εγγενής στην ανθρώπινη φύση.

Οι Διαμαρτυρόμενοι και οι Καλβινιστές, πιο έξυπνοι, ακολούθησαν την αριστοτελική μεσότητα και κατάφεραν να ενσωματώσουν όψεις του θείου στο πολιτικό και κυβερνητικό τους σύστημα, όχι χωρίς προβλήματα αλλά πάντως σε καλύτερη μοίρα από τους πούρους ορθολογιστές, προτεραιοποιώντας δηλ. ένα κοσμικό κράτος εν μέρει θεοποιημένο

Τι ξεχνούν όλοι αυτοί οι -ισμοί, τον απλούστατο συνδυασμό των Δελφών όπου έδρα της επικοινωνίας και γνώσης πέραν … και όπου στο ένα αέτωμα Απόλλων (πιο ορθολογιστής όλα λουσμένα στο φως πεθαίνεις) και στο άλλο αέτωμα ο Διόνυσος (πιο ανορθολογιστής και σκοτεινός ξαναπεθαίνεις), δύο αετώματα του ίδιου ναού, μία αρχιτεκτονική σύνθεση της αθάνατης φύσης των θεών και της θνητής ανθρώπινης φύσης.

Για τους αρχαίους και τη λογοτεχνία τους ο άνθρωπος παρουσιάζεται να έχει πολύ μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρασάγγας από τους θεούς γιατί πεθαίνει και συνεπώς έχει όρια, ενώ οι θεοί δεν έχουν (γιαυτό κι η συμπεριφορά τους απάδει της ανθρώπινης)

Φαίνεται να πιστεύεις ότι οι τεχνολογικές ανακαλύψεις (τσατ ματ πατ) επειδή θεοποιούνται από τους ημιμαθείς ανθρώπους μπορούν και να … Δύσκολο να συμβεί, αν και ο φόβος του θανάτου μας κάνει εύπιστους και λίγο έως πολύ κωθώνια που δεν μπορούμε να παρακολουθήσαμε τις εξελίξεις, αλλά έτσι γινόταν και γίνεται πάντοτε (χθες με την έκλειψη μείναμε άναυδοι, άλλοι ξόδεψαν για να είναι αυτόπτες μάρτυρες, δεν αρκούσε η τιβι κλπ που διάβασα, τα ίδια και στην αρχαιότητα, άλλοι θυσίαζαν, άλλοι γλένταγαν, άλλοι πάγωναν, άλλοι αυτοκτονούσαν, οι Σπαρτιάτες π.χ. δεν έστειλαν στράτευμα στον Μαραθώνα παρά μόνο όταν είδαν τη Σελήνη αλλά ήταν αργά, κ.ο.κ.)

Αν ξαναδείς τον Θουκυδίδη σε κάποια σημεία περήφανος με την ανακάλυψή τους για το πως λειτουργεί η ανθρώπινη φύση θέτει ένα όρο (τον περνάμε στο ντούκου συνήθως) έως αν η αυτή ή, δηλ. ενδόμυχα πίστευε ΧΩΡΙΣ να μπορεί να το αποδείξει ότι μπορεί να αλλάξει προς το καλύτερο η ανθρώπινη φύση (εννοώντας διαβάζοντας το έργο του βέβαια και αυτοεκπαιδευόμενος)

Πριν κλείσω κι ένα φωνήεν για την Αντιγόνη:

Ξαναδιάβασε το πρώτο χορικό, την ωδή στον άνθρωπο, όπου δεν υπάρχει ούτε υπόνοια θείου (η γη με κεφ Γ δηλώνουν ότι είναι υπέρτατη θεά αλλά αυτά που της κάνει ο άνθρωπος μόνο ως θεά και υπέρτατη δεν τη σκιαγραφούν), αλλά όλα αυτά τα επιτεύγματα (γεωργία, θαλασσινά ταξίδια, κυνήγι, δαμασμός των ζώων, αυτοεκπαίδευση να μιλά, να σκέφτεται, να αστυνομεύει τα ζωικά ένστικτα, άνθρωπος ως ον πολιτικό και απολιτικό), όλα μα όλα από μόνος του ως μια ακούραστη ασταμάτητη ατρόμητη μηχανή ρομπότ, ΕΚΤΟΣ από τον θάνατο, από τον οποίο ΔΕΝ βρήκε κι ούτε πρόκειται κι ούτε μπορεί να βρει διαφυγή, γιατί είναι άνθρωπος.

Και τι εμφανίζεται αμέσως μετά το τραγούδι-ύμνο αυτό; η κολλητή σου ως δαιμόνιον τέρας τόδε, γένους ΟΥΔΕΤΕΡΟΥ παρακαλώ, ούτε άντρας ούτε γυναίκα ούτε ζώο ούτε φυτό ούτε θεός αλλά πλησιάζει προς το θείον, ένα είδος ακατηγοριοποίητου δαίμονα, πάνω από τον άνθρωπο αλλά όχι και θεός.

Ισραηλινός δημοσιογράφος μπήκε στα τούνελ της Χαμάς – Δείτε βίντεο 

0

Οι ισραηλινές δυνάμεις αποσύρονται αφού έχουν θέσει υπό πλήρη έλεγχο τον δαίδαλο των τούνελ της Χαμάς

Ένας Ισραηλινός δημοσιογράφος αποκάλυψε πως το σενάριο της επίθεσης στην Ράφα ολοένα και ενισχύεται όσο δεν επιτυγχάνεται συμφωνία για επιστροφή των ομήρων που κρατούνται στη Γάζα.

Ο ίδιος μπήκε σε τούνελ στην Γάζα και οι εικόνες κόβουν την ανάσα.

Όπως λέει οι ισραηλινές δυνάμεις αποσύρονται αφού έχουν θέσει υπό πλήρη έλεγχο τον δαίδαλο των τούνελ της Χαμάς.

Σε ένα από αυτά, στο νότο της Γάζας αποδείχθηκε ότι οι Παλαιστίνιοι κρατούσαν δώδεκα από τους ομήρους σε συνθήκες που παραπέμπουν σε Μεσαίωνα.

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/enoples-sygkroyseis/israilinos-dimosiografos-mpike-sta-tounel-tis-xamas-deite-vinteo/

Η Σφαγή στο Δήλεσι: Πώς η ομηρία ξένων περιηγητών οδηγήθηκε σε αιματοκύλισμα

0

Μία από τις πιο σοκαριστηκές ληστείες και ομηρίες στη σύγχρονη ελληνική ιστορία

Στις 9 Απριλίου 1870, λήγει με τον πιο τραγικό και αιματηρό τρόπο μία από τις πιο αξιομνημόνευτες ληστείες που έγιναν ποτέ στην Ελλάδα.

Πρόκειται για τη Σφαγή στο Δήλεσι, όπως έμεινε στην ιστορία η απαγωγή και εν τέλει δολοφονία βρετανών και ιταλών περιηγητών στο Πικέρμι, από τη διαβόητη συμμορία των αδελφών Αρβανιτάκη.

Οι εκδρομείς

Όπως αναφέρει ο Γεώργιος Ρούσσος στο «ΒΗΜΑ» της 16ης Απριλίου 1958 «επτά Άγγλοι και δύο Ιταλοί ήσαν οι αιχμαλωτισθέντες από την ληστοσυμμορίαν των Αρβανιτάκηδων. Και όλοι σχεδόν επιφανείς:

»Ο Γραμματεύς της αγγλικής πρεσβείας Έρμπερτ, ο λόρδος Μονκάστερ, η λαίδη Μονκάστερ, ο γυιός της λαίδης Γκρέϋ, Βίννερ, ο εξέχων δικηγόρος του Λονδίνου Λόϋδ, η κυρία Λόϋδ, το κοριτσάκι τους, πέντε ετών, ο Γραμματεύς της Ιταλικής πρεσβείας Βόϋλ, ένας υπηρέτης της Ιταλικής πρεσβείας και τέλος ένας Έλλην ξεναγός και διερμηνεύς Ανεμογιάννης.

»Ο όμιλος αυτός είχε εκδράμει με δύο αμάξια στο ιστορικόν πεδίον όπου έγινε η μάχη του Μαραθώνος. Τέσσερις έφιπποι χωροφύλακες –  συνώδευαν τους επιφανείς ξένους.

(…)

»Το κράτος, κάνοντας τουριστική πολιτική, όπως θα λέγαμε σήμερα, ανελάμβανε επισήμως να φρουρή τους ξένους περιηγητάς που ήθελαν να επισκεφθούν τις αρχαιότητές μας, αντί να τους αφήνη να ταξιδεύουν μάλλον υπ’ ευθύνη των, εφ’ όσον μπορούσαν οι λησταί να κυκλοφορούν τόσο ανεμπόδιστοι, ακόμα και στην Αττική».

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 16.4.1958, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»

H ενέδρα

Όπως αναφέρει «ΤΟ ΒΗΜΑ» της 16ης Απριλίου 1958 στις 27 Μαρτίου 1870, «οι ξένοι έφθασαν στον Μαραθώνα χωρίς να τους πειράξη κανείς. Διότι, όπως ελέχθη τότε, οι εν Αθήναις πληροφοριοδόται των ληστών δεν είχαν προφθάσει να ειδοποιήσουν τους Αρβανιτάκηδες ότι η συνοδεία απετελείτο μόνο από τέσσερις χωροφύλακες.

»Λίγο μετά το μεσημέρι οι περιηγηταί ξεκίνησαν, επιστρέφοντες. Στις 4.30 μ.μ. τα δύο αμάξια τους βρίσκονταν στο Πικέρμι, στο παλαιό κτήμα του Γεωργίου Σκουζέ στο περιβόητο “Γεφύρι των Λόρδων”, όπως απεκλήθη έκτοτε.

»Στο γεφύρι αυτό θα γινόταν η καθιερωμένη “αλλαγή των ίππων των αμαξών”. Αλλά μόλις τα αμάξια μπήκαν στο γεφύρι “αλλεπάλληλοι πυροβολισμοί ερρίφθησαν από τους παρακείμενους θάμνους.

»Οι δύο εκ των τεσσάρων χωροφυλάκων έπεσαν αυθωρεί εκ των ίππων βαρέος πληγωμένοι. Οι έτεροι δύο, απολέσαντες το ηθικόν των, συνελήφθησαν υπό των ληστών οίτινες είχον αστραπιαίως εισορμήσει εκ διαφόρων διευθύνσεων”.

Οι όροι των ληστών

»Ο Τάκος Αρβανιτάκης άφησε ελεύθερες την λαίδη Μονκάστερ, την κυρία Λόυδ και το κοριτσάκι της, όχι βέβαια από ευσπλαχνία, αλλά επειδή εκείνοι που τον ενδιέφεραν κυρίως ήσαν οι δύο Γραμματείς των Πρεσβειών Αγγλίας και Ιταλίας.

»Εχρησιμοποίησε άλλωστε τις δυό κυρίες ως «διαγγελείς» του. Σ’ αυτές ενεπιστεύθη το έγγραφον μήνυμα που έστειλε προς τους πρεσβευτάς Αγγλίας και Ιταλίας (…) και ένα άλλο εξ’ ίσου θρασύ γράμμα προς την κυβέρνησι, “προσωπικώς”.

»Φυσικά, δεν ξέχασαν να τρομοκρατήσουν τις δύο κυρίες, ότι εάν δεν εγίνοντο δεκτοί οι όροι των, οι άνδρες των θα εσφάζοντο.  Έπειτα η συμμορία “ετράπη προς τα γύρω όρη”.

Ήσαν 21 τον αριθμόν (σ.σ. υπάρχουν και αναφορές για 28 ληστές) , εξ’ ων οι πλείστοι άνδρες νέοι και ως αθληταί ρωμαλέοι. Εφόρουν αλβανικήν στολήν και ήσαν ωπλισμένοι διά πολυκρότων και πυροβόλων όπλων”.

»Όπως γράφει η δημοσιευθείσα τότε έκθεσις του πρεσβευτού της Αγγλίας Έρσκιν, (…) “Οι λησταί ήσαν καθ’ υπερβολήν εύθυμοι, χορεύοντες και γελώντες επί τη συλλήψει των λόρδων”».

H συμμορία

Γράφει «ΤΟ ΒΗΜΑ» της 15ης Απριλίου 1958 μεταφέροντας τη μαρτυρία του πρεσβευτή Τάκερμαν:

«Η συμμορία αυτή συνίστατο εξ 28 ληστών, καταγομένων σχεδόν απάντων εκ Τουρκίας (Βλάχων), λαλούντων την ελληνικήν και κατοικούντων εν Θεσσαλία (την υπόδουλον τότε εις τους Τούρκους).

»Οι αρχηγοί ήσαν δύο αδελφοί Τάκος και Χρήστος Αρβανιτάκαι. Εισήλθον ούτοι εν τη επαρχία Φθιώτιδος, εκ των τουρκικών συνόρων, περί τα μέσα του μηνός Ιανουαρίου, εφ’ ω μεγάλως εταράχθησαν οι κάτοικοι των Αθηνών.

»Η συμμορία μετ’ ολίγον ανεκαλύφθη και προσεβλήθη υπό μεταβατικού τινός αποσπάσματος Ελλήνων στρατιωτών, εν Λεβαδεία, πληγωσάντων και αιχμαλωτισάντων έναν των ληστών, των λοιπών διαφυγόντων.

»Μετά τριήμερον εσπευσμένην φυγήν εστάθησαν προς ανάπαυσιν εις θέσιν τινά καλουμένην Παραλίμνη, ένθα παρατηρήσαντες μακρόθεν έτερον στρατιωτικόν απόσπασμα έφυγον και πάλιν.

»Παρά τας Θήβας οι στρατιώται συνεπλάκησαν μετ’ αυτών και κατώρθωσαν να φονεύσωσι τρεις και να συλλάβωσιν ετέρους δύο πληγωμένους. Οι υπόλοιποι, είκοσι και εις, κατά πόδας κατεδιώκοντο από τόπου εις τόπον, πλην μοιραίως εύρον ασφαλές καταφύγιον επί των ορέων της Μεγαρίδος.

»Ουδέν είχε πλέον ακουσθή περί αυτών μέχρι του αρξαμένου Απριλίου, ότε αιφνιδίως ενεφανίσθησαν εις τα περίχωρα του Πικέρμι επί της εις Μαραθώνα αγούσης, διά να διαπράξουν την περί ης ο λόγος ληστείαν.

«ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», 1.1.1976, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»

Τα αιτήματα

Όπως αναφέρει «ΤΟ ΒΗΜΑ» της 16ης Απριλίου 1958, τα νέα της απαγωγής ανάγκασαν τον πρωθυπουργό Θρασύβουλο Ζαΐμη και το βασιλικό ζεύγος Γεωργίου και Όλγας να επιστρέψουν από εκδρομή που πραγματοποιούσαν «ανά τας ελληνικούς νήσους».

Τι ζητούσαν όμως οι ληστές;

«Το τελεσίγραφο που είχε λάβει (σ.σ. το υπουργικό συμβούλιο) από τους ληστάς δεν μιλούσε μόνο για “ξαγορά 25.000 λιρών” αλλά επρόσθετε και ταύτα – γραμμένα με μολύβι σ’ ένα βρώμικο χαρτί: “Απαιτούμε απ’ την ελληνική Κυβέρνησι αμνηστία και να πάψη η εναντίον μας καταδίωξι, όχι μόνον εις Αττικήν, αλλά και εις όλες τις επαρχίες”.

Το δράμα γίνεται και πολιτικό

Ο πρωθυπουργός αρνήθηκε να κάνει δεκτούς τους όρους καθώς όπως σχολιάζει «ΤΟ ΒΗΜΑ», «πώς είναι δυνατόν να δώση αμνηστία αφού πρώτον το απαγορεύει ρητότατα το Σύνταγμα και δεύτερον μια τέτοια υποχώρηση θα αποτελέση τον μεγαλύτερο εξευτελισμό που υπέστη ποτέ το κράτος».

Στην εξίσωση όμως της διαχείρισης της υπόθεσης, λόγω της ιδιότητας των ομήρων, μπήκε και ο πρεσβευτής της Αγγλίας Έρσκιν «ο οποίος επίεζε να δοθή η αμνηστία».

»Ο Έρσκιν επίεζε σκληρά τον ταλαίπωρο πρωθυπουργό, ο Ζαΐμης έτρεμε να υποκύψη, ο λήσταρχος Αρβανιτάκης ζητούσε “να ψηφισθή…νέον σύνταγμα”».

Διαπραγματεύσεις

Όπως αναφέρει «ΤΟ ΒΗΜΑ» της 18ης Απριλίου 1958, «η αποστολή προς τους Αρβανιτάκηδες του αντισυνταγματάρχου Θεαγένους ως επισήμου εκπροσώπου του Κράτους, εξουσιοδοτημένου να διεξαγάγη διαπραγματεύσεις, υπήρξε το τελευταίον στάδιον του πολυημέρου παζαρέματος Ζαΐμη – ληστών – Έρσκιν.

»Η Κυβέρνησις, υπό το κράτος των πιέσεων και των απειλών του Άγγλου πρεσβευτού, είχε φθάσει εις αυτό το θλιβερόν κατάντημα: να διαπραγματεύεται περίπου επισήμως με τους κακούργους “ως ει απετέλουν κράτος εν κράτει”».

Τελικά ύστερα από αρκετές ημέρες και ενώ το θέμα είχε αναχθεί σε μέγα πολιτικό και διπλωματικό ζήτημα με παρασκηνιακές συζητήσεις αλλά και δημόσιες αντεγκλήσεις μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης, η υπόθεση θα οδηγηθεί σε αιματοκύλισμα.

« “Θέλουσα η κυβέρνησις εκείνη να λαμπρυνθή διά της διασώσεως των αιχμαλώτων και της καταστροφής των ληστών, παρέτεινε διά του αντισυνταγματάρχου Θεογένους τας διαπραγματεύσεις, κρυφίως δε επολιόρκει διά στρατιωτικών αποσπασμάτων τους ληστάς” που είχαν τώρα εγκατασταθή έξω από τον Ωρωπό και κυκλοφορούσαν σε όλη την εκεί γύρω περιοχή όχι μοναχά ανενόχλητοι αλλά και “συναδελφωμένοι” με τις τοπικές κοινοτικές αρχές και τους χωροφύλακες και στρατιώτες της περιοχής».

Η ελληνική κυβέρνηση και η βρεταννική διπλωματία είχαν την κοινή ελπίδα ότι όταν οι ληστές θα διαπίστωναν ότι είναι περικυκλωμένοι, θα δέχονταν να απελευθερώσουν τους ομήρους παίρνοντας τα λύτρα, αλλά όχι διαβεβαιώσεις περί αμνηστείας.

Δυστυχώς όμως, τα πράματα δεν εξελίχθηκαν έτσι.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 19.4.1958, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»

Αιματοκύλισμα

Οι ληστές ενημερώθηκαν για τις κινήσεις των αρχών και εξαγριωμένοι έφυγαν από τον Ωροπό, αλλάζοντας συνεχώς θέσεις.

«Έξω φρενών ο Αρβανιτάκης έστειλε τον πρόεδρο του χωριού Συκάμινον να πη στον αντισυνταγματάρχη Θεαγένη ότι αν δεν απομακρυνθούν αμέσως τα αποσπάσματα “θα σφάξη τους λόρδους”.

»Και συγχρόνως πρόσταξε την συμμορία του να ξεκινήση πάλι, αφού προηγουμένως πήρε μαζί του 13 χωρικούς, ως ομήρους, για να εμποδίζουν τους στρατιώτες να πυροβολούν εναντίον των.

»Δεν είχαν κάμει ούτε πεντακόσια μέτρα δρόμο όταν πρόβαλε αντίκρυ τους ένα απόσπασμα εφίππων στρατιωτών υπό τον ανθυπίλαρχον Μανούσον. Τότε ο Τάκος πρόσταξε τους ληστάς του:

–       Μπρος, ορέ! Βαράτε!

»Έτσι ερρίφθησαν εκατέρωθεν οι πρώτοι πυροβολισμοί. Η ολοκληρωτική σύγκρουσις ήταν πλέον αδύνατον να προληφθή διότι εν το μεταξύ κατέφθαναν και άλλα αποσπάσματα και τα πυρά εγίνοντο πυκνότερα.

“Εις μάτην ηκούοντο αι απέλπιδες κραυγαί των αιχμαλώτων οίτινες εξελιπάρουν να σταματήση η καταδίωξις. (…) Ευρίσκοντο ήδη μεταξύ δύο πυρών”.

»Άλλωστε δεν επέζησαν πολλήν ώραν. Ξαφνικά ο Τάκος Αρβανιτάκης έδωσε την μοιραία διαταγή του φόνου των. Τον γραμματέα της Αγγλικής πρεσβείας Έρμπερτ έσφαξε με τα ίδια του τα χέρια ο Χρήστος Αρβανιτάκης.

»Ο γραμματεύς της Ιταλικής πρεσβείας κόμης Μπόϋ εφονεύθη με τρεις σφαίρες εκ των όπισθεν. Τρίτος εφονεύθη ο δικηγόρος Λόυδ και τελευταίος ο γυιός της λαίδης Γκρέυ, Βίνερ.

»Οι αξιωματικοί που παρακαλοθούσαν απ’ αντίκρυ με τις διόπτρες αντελήφθησαν την σφαγήν των αιχμαλώτων και τότε διέταξαν γενικήν έφοδο.

»Επτά από τους ληστάς εφονεύθησαν, στην επακουλουθήσασα μάχη, μεταξύ αυτών δε και ο Χρήστος Αρβανιτάκης.  Οι υπόλοιποι λησταί οδηγούμενοι από τον Τάκο κατώρθωσαν να διαφύγουν τον κλοιό και καταδιωκόμενοι επί δύο μήνες συνεχώς επέτυχαν να φθάσουν εις τα σύνορα και να εισέλθουν εις το “Τουρκικόν έδαφος”.

»Εκεί οι Τούρκοι αντί να τους συλλάβουν τούς άφησαν ανενόχλητους να ζήσουν σ’ ένα παραμεθόριο χωριό. Πέρασαν τρία ολόκληρα χρόνια για να εξοντωθή ο διαβόητος Τάκος.

»Όσο για τον φονευθέντα Χρήστο, το κεφάλι του μαζί με τα κεφάλια των άλλων έξη ληστών που σκοτώθηκαν στην μάχη του Δήλεσι “μετηνέχθησαν εις τας Αθήνας και εξετέθησαν επί πίνακι, εις το Πεδίον του Άρεως”, απ’ όπου περνούσαν επί ήμερες χιλιάδες λαού “δια να πτύη και να καταράται τους ειδεχθείς κακούργους”.

»Αυτό το φρικτό τέλος είχε η διαβόητη εκείνη ληστεία, η οποία όμως έγινε αφορμή όχι μονάχα μιάς πανευρωπαϊκής επιθέσεως κατά της Ελλάδος, αλλά και μιας εσωτερικής εκστρατείας κατά της ληστείας, που ωδήγησε γρήγορα στην πλήρη εξαφάνισί της».

Ληστές της συμμορίας Αρβανιτάκη οδηγούνται συλληφθέντες στην Αθήνα

Η Σφαγή στο Δήλεσι: Πώς η ομηρία ξένων περιηγητών οδηγήθηκε σε αιματοκύλισμα

Το ενδεχόμενο αναγνώρισης του Παλαιστινιακού Κράτους εξετάζει η Αυστραλία: Δηλώνει απογοητευμένη από τη στάση Νετανιάχου και αποκλείει ανάμιξη της Χαμάς

0

Η Αυστραλία ανακοίνωσε ότι θα εξετάσει την πιθανότητα να αναγνωρίσει επίσημα ένα παλαιστινιακό κράτος, σε μια αλλαγή πολιτικής καθώς η διεθνής κοινότητα επιδιώκει μια λύση δύο κρατών προκειμένου να τεθεί τέλος στην ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση.

Η υπουργός Εξωτερικών Πένι Γουόνγκ δήλωσε σήμερα ότι αυτή η αναγνώριση μπορεί να βοηθήσει στην επανεκκίνηση της ειρηνευτικής διαδικασίας που είχε σταματήσει και στην καταπολέμηση των εξτρεμιστικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.

“Η αναγνώριση ενός παλαιστινιακού κράτους – που θα μπορεί να υπάρχει μόνο δίπλα δίπλα σε ένα ισραηλινό κράτος που ζει σε ασφάλεια – δεν θα προσφέρει μόνο στους Παλαιστίνιους μια ευκαιρία για να υλοποιήσουν τις προσδοκίες τους”.

“Αυτό θα μπορεί να ενισχύσει επίσης τις ειρηνευτικές δυνάμεις και να υπονομεύσει τον εξτρεμισμό.

Θα μπορεί να αποδυναμώσει τη Χαμάς, το Ιράν και τους άλλους συμμάχους της στην περιοχή”, πρόσθεσε σε ομιλία της στο Εθνικό Πανεπιστήμιο της Αυστραλίας, στην Καμπέρα.

Η επίσημη αναγνώριση ενός παλαιστινιακού κράτους θεωρείτο επί μακρόν από τις δυτικές χώρες ως το αποτέλεσμα μιας ειρηνευτικής διαδικασίας με το Ισραήλ.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Αυστραλία και οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν δηλώσει ότι θέλουν να δουν μια ημέρα να αναγνωρίζεται ένα παλαιστινιακό κράτος, όχι όμως πριν επιλυθούν ακανθώδη θέματα όπως το καθεστώς της Ιερουσαλήμ και μια οριστική συμφωνία για τα σύνορα.

Ωστόσο μετά τις επιθέσεις του παλαιστινιακού ισλαμιστικού κινήματος Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 του περασμένου Οκτωβρίου, όταν άρχισε η ισραηλινή στρατιωτική επίθεση στη Γάζα, οι διπλωμάτες ορισμένων χωρών επανεξετάζουν την πιθανότητα αυτή.

“Οι αποτυχίες της προσέγγισης αυτής εκ μέρους όλων εδώ και δεκαετίες – όπως η άρνηση ακόμη και εκ μέρους της κυβέρνησης του (Μπενιαμίν) Νετανιάχου να εξετάσει το θέμα ενός παλαιστινιακού κράτους – είναι αιτία μεγάλης απογοήτευσης”, δήλωσε η Γουόνγκ.

“Η διεθνής κοινότητα εξετάζει επομένως τώρα το θέμα ενός παλαιστινιακού κράτους ως έναν τρόπο οικοδόμησης της δυναμικής προς μια λύση δύο κρατών”, πρόσθεσε η επικεφαλής της αυστραλιανής διπλωματίας.

Η Γουόνγκ υποστήριξε δηλώσεις του Βρετανού ομολόγου της Ντέιβιντ Κάμερον, ο οποίος δήλωσε ότι η αναγνώριση ενός παλαιστινιακού κράτους, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών, θα κάνει μη αναστρέψιμη τη λύση των δύο κρατών.

“Μια λύση δύο κρατών είναι η μόνη ελπίδα για να σπάσει αυτός ο ατέρμονος κύκλος της βίας”, τόνισε η Γουόνγκ αποκλείοντας ωστόσο κάποιον ρόλο για τη Χαμάς, η οποία έχει την εξουσία στη Γάζα.

“Δεν υπάρχει ρόλος για τη Χαμάς σε ένα μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος”, υπογράμμισε.

Η Γουόνγκ δήλωσε ότι “αυτοί που ισχυρίζονται ότι η αναγνώριση ανταμείβει έναν εχθρό” κάνουν λάθος γιατί η ίδια η ασφάλεια του Ισραήλ εξαρτάται από τη λύση των δύο κρατών.

“Δεν υπάρχει μακροπρόθεσμα ασφάλεια για το Ισραήλ εκτός αν αναγνωριστεί από τις χώρες της περιοχής του”.

Η Βρετανία, η Ιρλανδία, η Μάλτα, η Σλοβενία και η Ισπανία έχουν ήδη επικαλεστεί την πιθανότητα να αναγνωρίσουν ένα παλαιστινιακό κράτος.

Το 2014, η Σουηδία, η οποία έχει μεγάλη παλαιστινιακή κοινότητα, ήταν η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αναγνώρισε το κράτος της Παλαιστίνης.

Άλλες έξι ευρωπαϊκές χώρες το είχαν κάνει πριν από τη Σουηδία και πριν γίνουν οι ίδιες μέλη της ΕΕ: η Βουλγαρία, η Κύπρος, η Δημοκρατία της Τσεχίας, η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Ρουμανία.

ΠΗΓΗ: ertnews.gr

https://hellasjournal.com/2024/04/to-endechomeno-anagnorisis-tou-palestiniakou-kratous-exetazi-i-afstralia-diloni-apogoitevmeni-apo-ti-stasi-netaniachou-ke-apoklii-anamixi-tis-chamas/

Η Τουρκία θα πληρώσει το τίμημα της στήριξης της Χαμάς: Κυρώσεις προαναγγέλλει το Τελ Αβίβ μετά το μπλόκο εξαγωγών της Άγκυρας προς το Ισραήλ

0

Το Ισραήλ θα απαντήσει στην «μονομερή παραβίαση» των εμπορικών συμφωνιών με την Τουρκία επιβάλλοντας τους δικούς του εμπορικούς περιορισμούς, προειδοποίησε ο ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών μετά την απόφαση της Αγκυρας να περιορίσει τις εξαγωγές σειράς προϊόντων προς το Ισραήλ.

  • Ο Ίσραελ Κατζ δήλωσε ότι ο πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν «θυσιάζει και πάλι τα οικονομικά συμφέροντα του λαού της Τουρκίας για να υποστηρίξει την Χαμάς και εμείς θα απαντήσουμε αναλόγως».

Η Άγκυρα επέβαλε από σήμερα περιορισμούς στην εξαγωγή σειράς προϊόντων αντιδρώντας στον πόλεμο στην Γάζα και ανταποκρινόμενη στην αυξανόμενη οργή του τουρκικού πληθυσμού για την διατήρηση των εμπορικών σχέσεων ανάμεσα στην Τουρκία και το Ισραήλ.

«Η απόφαση αυτή θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι το Ισραήλ να κηρύξει άμεση κατάπαυση του πυρός και να επιτρέψει την διαρκή ροή της ανθρωπιστικής βοήθειας προς την Γάζα», διευκρινίζει σε ανακοίνωσή του το υπουργείο Εμπορίου της Τουρκίας.

  • Οι περιορισμοί αφορούν 54 προϊόντα, ανάμεσά τους κατασκευαστικά υλικά από χάλυβα, σίδηρο και αλουμίνιο, καθώς επίσης και καύσιμα αεροσκαφών.

Το υπουργείο διευκρινίζει επίσης ότι «η πώληση προϊόντων και υπηρεσιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από το Ισραήλ για στρατιωτικούς σκοπούς» δεν επιτρέπεται «εδώ και καιρό».

Η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εμπορίου εκδίδεται αφού η Αγκυρα ανακοίνωσε ότι το Ισραήλ εμπόδισε τουρκικό αίτημα για ρίψη ανθρωπιστικής βοήθειας στην Λωρίδα της Γάζας.

«Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για την παρεμπόδιση από το Ισραήλ της προσπάθειάς μας να ρίξουμε βοήθεια στους πεινασμένους κατοίκους της Γάζας», δήλωσε χθες ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν προαναγγέλλοντας την επιβολή μέτρων κατά του Ισραήλ.

«Θα συνεχίσουμε την υποστήριξή μας (προς τους Παλαιστίνιους) μέχρι να σταματήσει η αιματοχυσία στην Γάζα και μέχρι οι παλαιστίνιοι αδελφοί μας αποκτήσουν ένα ελεύθερο παλαιστινιακό κράτος με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ», δήλωσε σήμερα ο πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν στο μήνυμά του για την γιορτή του Έιντ αλ-Φιτρ με την οποία τερματίζεται το ραμαζάνι.

Η τουρκική κυβέρνηση υπό πίεση

Ο πόλεμος στην Γάζα έδωσε τέλος στην εξομάλυνση των τουρκοϊσραηλινών σχέσεων το 2022 έπειτα από ένταση πολλών ετών.

Ο πρόεδρος Ερντογάν, μία από τις πλέον επικριτικές φωνές του πολέμου που διεξάγει το Ισραήλ κατά της Λωρίδας της Γάζας, έχει χαρακτηρίσει επανειλημμένα το Ισραήλ «τρομοκρατικό κράτος».

Ο Ερντογάν, ο οποίος ανακάλεσε στις αρχές του Νοεμβρίου τον πρεσβευτή της Τουρκίας στο Τελ Αβίβ, είχε ωστόσο δηλώσει ότι «η πλήρης ρήξη» των σχέσεων με το Ισραήλ είναι αδύνατη.

Ομως, κατά τις τελευταίες εβδομάδες, αυξήθηκαν στην Τουρκία οι επικρίσεις για την διατήρηση των εμπορικών σχέσεων με το Ισραήλ.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, η οργή αυτή συνέβαλε στην ιστορική συντριβή του κυβερνώντος Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) στις πρόσφατες δημοτικές εκλογές.

Το τουρκικό ισλαμιστικό κόμμα Yeniden Refah εκμεταλλεύθηκε το θέμα και κατόρθωσε να αποσπάσει από το AKP δύο επαρχίες: την Σανλιούρφα (νοτιοανατολικά) και το Γιόζγκατ (κέντρο).

Διαδηλώσεις κατά της διατήρησης των εμπορικών σχέσεων με το Ισραήλ πραγματοποιήθηκαν τις τελευταίες ημέρες σε πολλές τουρκικές πόλεις, εκ των οποίων μία μεγάλη διαδήλωση το Σάββατο στην Κωνσταντινούπολη.

Η βίαιη διάλυση αυτή της διαδήλωσης προκάλεσε οργή στην κοινή γνώμη. Η σκηνή που μεταδόθηκε από τα μέσα ενημέρωσης κατά την οποία μία αστυνομικός χαστουκίζει διαδηλώτρια επικρίθηκε έντονα από την τουρκική αντιπολίτευση.

Ο υπουργός Εσωτερικών της Τουρκίας Αλί Γερλίκαγιά ανακοίνωσε ότι έχει ξεκινήσει έρευνα, ενώ δύο αστυνομικοί έχουν τεθεί σε διαθεσιμότητα.

Οι εξαγωγές της Τουρκίας προς το Ισραήλ ήταν ύψους 5,43 δισεκατομμυρίων το 2023, έναντι 7,03 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2022 και 6,36 δισ. δολ το 2021, σύμφωνα με την Ενωση Τούρκων Εξαγωγέων και την τουρκική στατιστική υπηρεσία Turkstat.

FILE PHOTO: Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Ισραέλ Κατζ, δήλωσε ότι ο πρόεδρος της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν «θυσιάζει και πάλι τα οικονομικά συμφέροντα του λαού της Τουρκίας για να υποστηρίξει την Χαμάς και εμείς θα απαντήσουμε αναλόγως».EPA/JOHN THYS / POOL

Με πληροφορίες από Reuters-AFP μέσω ΑΠΕ – ΜΠΕ
Ιερουσαλήμ, Israel

https://hellasjournal.com/2024/04/i-tourkia-tha-plirosi-to-timima-tis-stirixis-tis-chamas-kirosis-proanangelli-to-tel-aviv-meta-to-bloko-exagogon-tis-agkiras-pros-to-evraiko-kratos/

Παλιά μου τέχνη …κόσκινο ο νεοσουλτάνος: Ασκεί νέο εκβιασμό στο ΝΑΤΟ και στους Αμερικανούς για να εγκρίνει τον αντικαταστάτη του φιλότουρκου Στόλτενμπεργκ

0

Του ΝΙΚΟΥ ΜΕΛΕΤΗ, Liberal

Απτόητος ο Ταγίπ Ερντογάν από τα αρνητικά αποτελέσματα στις Δημοτικές Εκλογές της περασμένης Κυριακής, επιχειρεί για μια ακόμα φορά να κάνει επίδειξη πυγμής στο ΝΑΤΟ και στους Συμμάχους χρησιμοποιώντας τη διαδικασία για την ανάδειξη του νέου Γενικού Γραμματέα που θα αντικαταστήσει τον Γενς Στόλτενμπεργκ.

Φαβορί για τη θέση του Γ.Γ. του ΝΑΤΟ είναι ο Ολλανδός πρωθυπουργός Μάρκ Ρούτε και ενώ η πλειοψηφία των χωρών μελών έχει εκφράσει την υποστήριξή της στο πρόσωπό του, η Τουρκία σπεύδει να θέσει όρους και να ζητήσει συγκεκριμένες δεσμεύσεις από τον Ρούτε προκειμένου να άρει ουσιαστικά το βέτο της, καθώς η απόφαση λαμβάνεται με συναίνεση όλων των μελών.

Και η Ουγγαρία μέχρι στιγμής δεν έχει δώσει το πράσινο φως για τον Ρούτε προβάλλοντας τις δικές της απαιτήσεις.

Έτσι, πριν κλείσει μήνας από την ολοκλήρωση του άλλου μεγάλου εκβιασμού της Άγκυρας για την ένταξη της Σουηδίας που βραχυκύκλωσε και εξέθεσε το ΝΑΤΟ, η Άγκυρα απειλεί με νέα κρίση το ΝΑΤΟ προκειμένου να αποσπάσει ανταλλάγματα.

  • Και αυτό γίνεται ενώ το ΝΑΤΟ βαδίζει για την επετειακή πανηγυρική Σύνοδο Κορυφής του Ιουλίου (για τα 75 χρόνια από την ίδρυσή του) που θα ανακοινωθεί και ο νέος Γ.Γ. της Συμμαχίας.

Ο Ρούτε συνομίλησε τηλεφωνικά με τον ΤΕρντογάν ενώ συναντήθηκε με τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ο οποίος έθεσε και τους τουρκικούς όρους για να στηριχθεί η υποψηφιότητά του.

Οι δυο βασικές απαιτήσεις της Τουρκίας είναι ο νέος Γενικός Γραμματέας να συμπεριλάβει στις προτεραιότητές του την «καταπολέμηση της τρομοκρατίας» και την «άρση των περιορισμών στις πωλήσεις όπλων εντός της Συμμαχίας».

Η Τουρκία στην περσινή Σύνοδο Κορυφής είχε προωθήσει τον διορισμό «ειδικού αντιπροσώπου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας» αλλά αυτό που επιδιώκει τώρα είναι να υπάρξει δέσμευση του Ρούτε ότι από τη νέα θέση του θα αποδεχθεί τις θέσεις της Τουρκίας για συμπερίληψη και των Κούρδων του YPG στις τρομοκρατικές ομάδες, παρά το γεγονός ότι αποτελούν τους μοναδικούς συμμάχους των ΗΠΑ στη Συρία.

Επίσης, η Άγκυρα θέλει να δεσμευθεί ο κ. Ρούτε και για την αντιμετώπιση αυτών που θεωρεί «τρομοκράτες» στην ίδια την Ολλανδία αλλά και σε άλλες συμμαχικές χώρες.

Ο άλλος όρος της Τουρκίας είναι να δεσμεύσει τον νέο Γ.Γ. ότι θα εξασφαλίσει ότι θα σταματήσουν οι αποκλεισμοί για πώληση αμυντικού υλικού μεταξύ των Συμμάχων.

  • Είναι σαφές ότι η Τουρκία θέλει να ασκήσει και μέσω αυτού του τρόπου πίεση προς το Βερολίνο το οποίο επιμένει στο μπλοκάρισμα της συζήτησης για πώληση των Eurofighter Typhoon στην Τουρκία η οποία έχει πείσει τους άλλους συμπαραγωγούς του μαχητικού Ισπανία, Ιταλία και Βρετανία.

Η όποια δέσμευση του κ. Ρούτε μικρή σημασία έχει πάντως καθώς στο Βερολίνο υπάρχουν εσωτερικοί συσχετισμοί στον κυβερνητικό συνασπισμό που αντιτίθενται στην πώληση των μαχητικών στην Τουρκία.

Η Τουρκία αναμένει επίσης από τον νέο Γενικό Γραμματέα να λάβει υπόψη του τις ευαισθησίες των συμμάχων που δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) θεωρώντας ότι το «βάρος» της Συμμαχίας έχει μετακινηθεί προς την Ε.Ε., καθώς 23 κράτη μέλη από τα 32 είναι μέλη της Ε.Ε.

Κυρίως μετά τον πόλεμο της Ουκρανίας, Ε.Ε. και ΝΑΤΟ έχουν ενισχύσει σημαντικά τη συνεργασία τους, κάτι που προβληματίζει την Τουρκία. Πολύ περισσότερο όταν πολύ συχνά εμφανίζεται να εμποδίζει σημαντικές κοινές δραστηριότητες ΝΑΤΟ-Ε.Ε. λόγω της συμμετοχής στην Ε.Ε. της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Στην Άγκυρα πάντως προκαλεί αντιδράσεις και ο σχεδιασμός των Αμερικανών στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ να ενισχύουν το συμμαχικό αποτύπωμα σε Ελλάδα αλλά και στη Ρουμανία, καθώς εκτιμάται ότι έτσι υποβαθμίζεται ο ρόλος που τόσα χρόνια είχε η Τουρκία ως αιχμή του δόρατος της Συμμαχίας σε Μαύρη Θάλασσα και σε Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Τουρκία εκβιάζει το ΝΑΤΟ ζητώντας ανταλλάγματα προκειμένου να υπάρξει consensus στην ανάδειξη νέου Γ.Γ. της Συμμαχίας.

  • Το 2009 στη Σύνοδο Κορυφής Στρασβούργου-Κελ η Τουρκία είχε παζαρέψει μέχρι τέλους καθυστερώντας μερικές ώρες την ολοκλήρωση της Συνόδου προκειμένου να εγκρίνει την εκλογή του πρωην πρωθυπουργού της Δανίας Α.Φ. Ράσμουνσεν.

Η Τουρκία τότε εξασφάλισε μια θέση αναπληρωτή Γ.Γ. του ΝΑΤΟ και τον διορισμό ενός Τούρκου διοικητή στο Κέντρο Διοίκησης του ΝΑΤΟ. Καθώς μάλιστα είχε ασκήσει έντονη κριτική στον κ .Ράσμουνσεν για τον χειρισμό του στη δημοσίευση σκίτσων του Μωάμεθ από δανική εφημερίδα αλλά και για τη φιλοξενία Κούρδων αντικαθεστωτικών.

Η Τουρκία με τηλεφωνική παρέμβαση του ίδιου του προέδρου Ομπάμα προς τον  Ερντογάν, καθώς η Τουρκία εκπροσωπήθηκε από τον τότε πρόεδρο Αμντουλλάχ Γκιουλ, ήρε το βέτο της εξασφαλίζοντας και το κλείσιμο του φιλοκουρδικού τηλεοπτικού σταθμού Roj tv που εξέπεμπε στη Δανία.

Ο ισλαμιστής πρόεδρος της Τουρκίας, Ταγίπ Ερντογάν προσεύχεται στην Αγιά Σοφιά, την οποία μετέτρεψε σε τζαμί. Φωτογραφία Τουρκική Προεδρία.

https://hellasjournal.com/2024/04/palia-mou-techni-koskino-o-neosoultanos-aski-neo-ekviasmo-sto-nato-ke-stous-amerikanous-gia-na-egkrini-ton-antikatastati-tou-filotourkou-stoltenmpergk/

F-16 Viper: Το χαμένο επτάμηνο της αναβάθμισης – Κίνδυνος εκτροχιασμού του προγράμματος

0

Πηγές με άριστη γνώση υπογραμμίζουν στην «Κ» ότι ουδέποτε συμπληρώθηκε ο αριθμός των 150 τεχνιτών που προβλέπεται στο οργανόγραμμα

Προβληματισμό προκαλούν οι καθυστερήσεις στον ρυθμό υλοποίησης του προγράμματος αναβάθμισης των ελληνικών F-16 στην εκδοχή Viper. Η Πολεμική Αεροπορία ετοιμάζεται να παραλάβει το 19ο μαχητικό, το οποίο θα ενταχθεί στη δύναμη της 340 Μοίρας «Αλεπού», ωστόσο αρμόδιες πηγές επισημαίνουν στην «Κ» ότι «το πρόγραμμα είναι πίσω σε σχέση με το χρονοδιάγραμμα και διολισθαίνει».

Αν και πρόκειται για το σημαντικότερο εν εξελίξει εξοπλιστικό πρόγραμμα καθώς αφορά στη ραχοκοκαλιά της Πολεμικής Αεροπορίας, η αναβάθμιση των Viper κινδυνεύει να εκτροχιαστεί. Σύμφωνα με το αρχικό χρονοδιάγραμμα, τον Μάιο του 2024 η Πολεμική Αεροπορία θα έπρεπε να διαθέτει 25 με 27 Viper και το 39ο να εντάσσεται στα υπόστεγα της ΕΑΒ για να αναβαθμιστεί. Πηγές με τις οποίες επικοινώνησε η «Κ» επισημαίνουν ότι είναι πλέον ορατό το ενδεχόμενο το πρόγραμμα να ολοκληρωθεί πολύ μετά το 2027, με ό,τι αυτό σημαίνει για τη μελλοντική αναβάθμιση των 38 Block 50.

F-16 Viper: Το χαμένο επτάμηνο της αναβάθμισης – Κίνδυνος εκτροχιασμού του προγράμματος-1
Πηγή: kathimerini.gr

Καθυστερήσεις

Η διολίσθηση μπορεί να πάρει τη μορφή «ντόμινο», λένε οι ίδιες πηγές, εξηγώντας ότι οι καθυστερήσεις στην ένταξη και απόδοση των αεροσκαφών αθροίζονται και αν δεν αλλάξει κάτι, οι εβδομάδες θα γίνουν μήνες και οι μήνες χρόνια.

Το χρονοδιάγραμμα στο οποίο συμφώνησαν οι δύο πλευρές στο πλαίσιο της διακρατικής συμφωνίας, προβλέπει ότι τα F-16 των δύο δεξαμενών (Peace Xenia III και Peace Xenia IV) χωρίζονται σε ομάδες των δώδεκα, όσες και οι διαθέσιμες θέσεις στο υπόστεγο της ΕΑΒ όπου πραγματοποιούνται οι εργασίες αναβάθμισης. Η πρώτη δωδεκάδα, η οποία περιλαμβάνει και τα τέσσερα kitproof, δηλαδή ένα μονοθέσιο και ένα διθέσιο από κάθε τύπο (Block 52+ και Block52+ adv) θα έπρεπε να αποδοθεί στην Πολεμική Αεροπορία τον Απρίλιο του 2023. Παρ’ όλα αυτά, το 12ο και 13ο αποδόθηκαν στα τέλη Αυγούστου, με τέσσερις μήνες καθυστέρηση. To 2024 βρήκε την Πολεμική Αεροπορία με 15 Viper και στις 23 Απριλίου θα αυξηθούν σε 19. Ωστόσο, το 19ο ήταν προγραμματισμένο να αποδοθεί τον Σεπτέμβριο του 2023. Αυτό δείχνει πως η διολίσθηση έχει φτάσει πλέον στους επτά μήνες.

 Eνα ακόμη σημείο προβληματισμού αφορά στον χρόνο περάτωσης των εργασιών αναβάθμισης. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, εντός του 2024, η αναβάθμιση ενός F-16 Block 52+ θα έπρεπε να διαρκεί περίπου δέκα μήνες, ενώ για τα νεότερα Block 52+ adv που επρόκειτο να ενταχθούν στην ΕΑΒ στις αρχές του 2026, ο χρόνος δεν πρέπει να ξεπερνά τους οκτώ με εννιά μήνες. Oμως, ακόμη και αυτός ο στόχος φαίνεται σχεδόν αδύνατο να επιτευχθεί, όπως τονίζουν στην «Κ» αρμόδιες πηγές. Τόσο η πολιτική όσο και η στρατιωτική ηγεσία, δεν κρύβουν την ανησυχία τους για την τροπή που παίρνει το πρόγραμμα, ενώ την ίδια στιγμή η Τουρκία δείχνει έτοιμη να τρέξει την αναβάθμιση των δικών της F-16 σε Viper.
F-16 Viper: Το χαμένο επτάμηνο της αναβάθμισης – Κίνδυνος εκτροχιασμού του προγράμματος-2
Πηγή: kathimerini.gr

Η αιτία

Είναι γεγονός ότι από την πρώτη στιγμή η ΕΑΒ έριξε όλες τις διαθέσιμες δυνάμεις της στο πρόγραμμα. Παρ’ όλα αυτά, ούτε οι μετακινήσεις προσωπικού –συχνά με ολέθριες συνέπειες για τα υπόλοιπα προγράμματα της εταιρείας (P-3, C-130)– ούτε οι προσλήψεις συμβασιούχων και εργολαβικών ήταν αρκετές, ώστε το πρόγραμμα να εξελιχθεί ομαλά. Πηγές με άριστη γνώση της κατάστασης υπογραμμίζουν στην «Κ» ότι ουδέποτε συμπληρώθηκε ο αριθμός των 150 τεχνιτών που προβλέπεται στο οργανόγραμμα.

Επιπλέον, μόνο τους τελευταίους μήνες περίπου 60 εξειδικευμένοι τεχνικοί οι οποίοι απασχολούνταν στο πρόγραμμα Viper υπέβαλαν την παραίτησή τους. Η πλήρωση των θέσεων δεν είναι εύκολη υπόθεση καθώς η ΕΑΒ υπάγεται στο ενιαίο μισθολόγιο του Δημοσίου και ήδη από τα μνημονιακά χρόνια οι προσλήψεις αφορούν σε συμβάσεις ορισμένου χρόνου. «Είναι ένας φαύλος κύκλος. Οι συμβασιούχοι εκπαιδεύονται, αποκτούν πανάκριβες πιστοποιήσεις και φεύγουν για να εργαστούν στις αεροπορικές βιομηχανίες του Βελγίου και της Νορβηγίας» αναφέρει πηγή από το περιβάλλον της εταιρείας.

F-16 Viper: Το χαμένο επτάμηνο της αναβάθμισης – Κίνδυνος εκτροχιασμού του προγράμματος-3
Πηγή: Πολεμική Αεροπορία

«Δεν πιάνουμε ούτε την καμπύλη μάθησης» λέει χαρακτηριστικά, αφού κάθε λίγους μήνες η εταιρεία πρέπει να εκπαιδεύει από την αρχή το προσωπικό της πάνω σε ιδιαίτερα εξειδικευμένα και διαβαθμισμένα αντικείμενα. Το πρόβλημα είναι κυρίως οικονομικό, αναφέρει η ίδια πηγή, αφού «ο μισθός ενός συμβασιούχου είναι περίπου 900 ευρώ με 2,5 ευρώ την υπερωρία, χρήματα που δεν ανταποκρίνονται σε μια βαριά βιομηχανία όπως η αεροπορική» τονίζει.

Καθημερινή

 

Τι κρύβεται πίσω από την αποχώρηση των ισραηλινών από τη Γάζα

0

Η αποχώρηση των Ισραηλινών στρατευμάτων από τη Λωρίδα της Γάζας, παρότι χαρακτηρίζεται ως κίνηση ανασύνταξης πριν την τελική επίθεση από τον Νετανιάχου, έχει πυροδοτήσει σειρά σεναρίων σχετικά με την επόμενη φάση του πολέμου.

Ηαποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη Γάζα που ανακοινώθηκε την περασμένη Κυριακή έγινε δεκτή με εκτεταμένη έκπληξη, παρόλο που ο ισραηλινός στρατός και η κυβέρνηση προσπαθούν να τονίσουν ότι δεν έχει μεγάλη σημασία, καθώς σύμφωνα με τα όσα δήλωσαν αποτελεί απλώς μία κίνηση ανασύνταξης των στρατιωτικών δυνάμεων πριν από την τελική επίθεση.

Από την άλλη πλευρά, σύμφωνα με το BBC, το γεγονός ότι τώρα είχε απομείνει μόνο μία ταξιαρχία των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων σε ολόκληρη τη Λωρίδα της Γάζας αποτελεί για μεγάλη μερίδα του κόσμου απόδειξη αλλαγής στη στρατηγική του Ισραήλ.

Σε αυτό συνέτεινε και η χρονική στιγμή της ανακοίνωσης – η ημέρα που συμπληρώθηκαν έξι μήνες από τότε που η επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ προκάλεσε αυτήν την τελευταία και πιο αιματηρή φάση στη σύγκρουση μεταξύ της χώρας και των Παλαιστινίων.

Τα σενάρια για την απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη Γάζα

«Μην το διαβάζετε πολύ», είπε στους δημοσιογράφους την επόμενη μέρα της ανακοίνωσης για την αποχώρηση εκπρόσωπος του γραφείου του πρωθυπουργού του Ισραήλ. Ο Avi Hyman τόνισε πόσο μικρές είναι οι αποστάσεις και ότι οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) θα συνεχίσουν να είναι σε θέση να εκτελούν όποια ενέργεια κρίνουν αναγκαία εντός του θύλακα, με ή χωρίς στρατεύματα σταθμευμένα στη Γάζα.

Η απόδειξη ήρθε λίγες ώρες αργότερα όταν ισραηλινός στρατός δήλωσε ότι «εξάλειψε» ένα ανώτερο στέλεχος της Χαμάς, τον Χατέμ αλ-Γκάμρι, σε αεροπορική επιδρομή.

Τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, ωστόσο, είδαν την είδηση της αποχώρησης πολύ διαφορετικά.

Στη δεξιά και ιδιαίτερα δημοφιλή εφημερίδα, Israel Hayom, ο διπλωματικός ανταποκριτής Ariel Kahana συνέδεσε την απόσυρση των στρατευμάτων με την πίεση στην ισραηλινή κυβέρνηση να συμφωνήσει σε μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός με τη Χαμάς στον τελευταίο γύρο συνομιλιών.

«Οι τυπικοί λόγοι που ανέφεραν οι Ισραηλινοί εκπρόσωποι για τη διακοπή του πολέμου ήταν επιχειρησιακής φύσης, αλλά κάθε έξυπνος άνθρωπος μπορεί να δει ότι η χρονική στιγμή δεν είναι καθόλου τυχαία. Πριν από κρίσιμες συνομιλίες, η ισραηλινή συνθηκολόγηση σχεδιάστηκε για να δώσει σήμα στη Χαμάς ότι το Ισραήλ ήταν ανοιχτό στις διαπραγματεύσεις από τη σκοπιά του».

Από την πλευρά του, ο Ben Caspit στην πιο κεντρώα εφημερίδα Maariv πήγε ένα βήμα παραπέρα στην ερμηνεία της κίνησης της απόσυρσης των στρατευμάτων.

«Αν ρωτούσατε τον Νετανιάχου αυτό έγινε για να προετοιμαστούμε για την υποσχεθείσα επιχείρηση στη Ράφα. Υπάρχει όμως μια δεύτερη εξήγηση, αυτή που έχει αναφερθεί σε όλο τον κόσμο και σε κάθε πιθανή γλώσσα. Η αποχώρηση της 98ης Μεραρχίας από τον Χαν Γιούνις συνδέεται με συνομιλίες για συμφωνία ομήρων».

Η κρίση στη σχέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ

«Σοβαρά μέσα ενημέρωσης σε όλο τον κόσμο ανέφεραν ότι η συνομιλία μεταξύ του προέδρου Μπάιντεν και του πρωθυπουργού Νετανιάχου ήταν δραματική. Ο Μπάιντεν έκανε τον Νετανιάχου να καταλάβει ότι στην πραγματικότητα δεν ήταν ένα βήμα μακριά από τη νίκη, αλλά ένα βήμα μακριά από την οριστική καταστροφή της συμμαχίας μεταξύ Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών» πρόσθεσε ο δημοσιογράφος.

Βέβαια, όπως αναφέρει και το BBC, τουλάχιστον δημόσια, ο κ. Νετανιάχου συνέχισε να εντείνει τη ρητορική του για την επίθεση στη Ράφα, λέγοντας ότι έχει οριστεί ημερομηνία για την επιχείρηση. Ο υπουργός Άμυνας του, Yoav Gallant, ήταν πιο διακριτικός, λέγοντας στους νεοσύλλεκτους του στρατού ότι τώρα είναι η «στιγμή της ευκαιρίας» για να γίνει μια συμφωνία με τη Χαμάς.

Τόνισε όμως ότι η κατάπαυση του πυρός δεν θα είναι το τέλος του πολέμου: «Θα υπάρξουν δύσκολες αποφάσεις και θα είμαστε έτοιμοι να πληρώσουμε το τίμημα για να πάρουμε πίσω τους ομήρους και μετά να επιστρέψουμε στις μάχες».

Οι μάχες είναι πιθανό να συνεχιστούν, όπως λέει ο κ. Gallant, αλλά η μορφή που παίρνει ο πόλεμος μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά. Καθώς η κριτική για τον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου αυξάνεται από τον πιο ισχυρό σύμμαχο του Ισραήλ, τις ΗΠΑ, η απόσυρση των δυνάμεων στη Γάζα φαίνεται πιθανό εν μέρει να έχει ως στόχο να δείξει στην κυβέρνηση Μπάιντεν ότι το Ισραήλ ακούει τις ανησυχίες της  για τις απώλειες αμάχων.

«Οι περαιτέρω επιχειρήσεις»

Όσον αφορά τις «περαιτέρω επιχειρήσεις» στις οποίες αναφέρονται οι επιτελείς του Ισραηλινού στρατού, μπορεί να σχετίζονται επίσης με τη σύγκρουση στο βόρειο μέτωπο του Ισραήλ, με τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Αυτή η αντιπαράθεση άλλωστε κλιμακώνεται σταθερά από τις 7 Οκτωβρίου., ενώ υπάρχουν φόβοι ότι θα μπορούσε να γίνει πολύ πιο έντονη, μετά το ισραηλινό χτύπημα στη Δαμασκό που σκότωσε αρκετούς ανώτερους διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν την περασμένη εβδομάδα.

Υπενθυμίζεται ότι η Χεζμπολάχ είναι στενός σύμμαχος του Ιράν και έχει ταιριάξει με τη ρητορική της Τεχεράνη, η οποία ορκίζεται εκδίκηση. Ο ισραηλινός στρατός ανέφερε πρόσφατα ότι ενίσχυσε ουσιαστικά τη Βόρεια Διοίκηση του. Έτσι, και αυτός ο παράγοντας μπορεί να έπαιξε ρόλο στην αποχώρηση των στρατευμάτων από τη Γάζα.

Όποια και αν ήταν τα αληθινά κίνητρα – και πιθανότατα να εμπλέκονται αρκετοί αλληλένδετοι παράγοντες – είναι απίθανο ότι η στρατιωτική εμπλοκή του Ισραήλ στη Γάζα πλησιάζει στο τέλος της, καθώς οι μαχητές της Χαμάς έχουν ήδη δείξει την ικανότητά τους να ανασυντάσσονται σε περιοχές που έχουν υποστεί βαριά επίθεση από τους IDF.

Το Βήμα

 

Πέθανε ο νομπελίστας φυσικός Πίτερ Χιγκς, ο άνθρωπος που ανακάλυψε το «σωματίδιο του Θεού»

0

O νομπελίστας φυσικός, Πίτερ Χίγκς / Φωτογραφία: AP
ΑΛΕΞΗΣ ΠΑΝΟΥΣΗΣ
09/04/2024  19:49
Πέθανε ο Πίτερ Χιγκς, ο φυσικός που ανακάλυψε το «σωματίδιο του Θεού».

Ο νομπελίστας φυσικός άφησε την τελευταία του πνοή στο σπίτι του, στο Εδιμβούργο.

Ο 94χρονος Χιγκς, ο οποίος τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Φυσικής το 2013 για την εργασία του το 1964 που έδειξε πώς το μποζόνιο-Χιγκς συνέβαλε στη διαμόρφωση του σύμπαντος, δίνοντας στα σωματίδια τη μάζα τους, πέθανε στο σπίτι του τη Δευτέρα.

Μετά από μια σειρά πειραμάτων που ξεκίνησαν σε βάθος το 2008, η θεωρία του αποδείχθηκε από τους φυσικούς που εργάζονταν στον Μεγάλο Επιταχυντή στο Cern της Ελβετίας το 2012.

Το βραβείο Νόμπελ μοιράστηκε με τον François Englert, έναν Βέλγο θεωρητικό φυσικό, του οποίου η εργασία το 1964 συνέβαλε επίσης άμεσα στη μεγάλη ανακάλυψη, αναφέρει η Guardian.

H θεωρητική σύλληψη του Πίτερ Χιγκς που επιβεβαίωσε το CERN
Ο Χιγκς προέβλεψε την ύπαρξη ενός νέου σωματιδίου -του λεγόμενου μποζονίου Χιγκς- το 1964. Θα περνούσαν όμως σχεδόν 50 χρόνια μέχρι να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη του σωματιδίου στο CERN.

Η θεωρία του Χιγκς αφορούσε το πώς τα υποατομικά σωματίδια, που αποτελούν τα δομικά στοιχεία της ύλης, αποκτούν τη μάζα τους. Αυτή η θεωρητική κατανόηση αποτελεί κεντρικό μέρος του λεγόμενου Καθιερωμένου Προτύπου, το οποίο περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζεται ο κόσμος.

Το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου δήλωσε ότι η πρωτοποριακή εργασία του το 1964 έδειξε πώς «τα στοιχειώδη σωματίδια αποκτούν μάζα μέσω της ύπαρξης ενός νέου υποατομικού σωματιδίου», το οποίο έγινε γνωστό ως μποζόνιο Χιγκς.

Μέλος της Βασιλικής Εταιρείας, ο Χιγκς πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της επαγγελματικής του ζωής στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, το οποίο ίδρυσε το κέντρο Higgs για τη θεωρητική φυσική, προς τιμήν του, το 2012.

H ανακοίνωση του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου
Το πανεπιστήμιο που εργάστηκε και έζησε ο πολυσήμαντος φυσικός ανακοίνωσε τον θάνατό του:

«Mετά από επιβεβαίωση, ο καθηγητής Πίτερ Χιγκς πέθανε σε ηλικία 94 ετών. Έφυγε ειρηνικά από τη ζωή στο σπίτι του τη Δευτέρα 8 Απριλίου μετά από σύντομη ασθένεια.

Ο Πίτερ είναι παγκοσμίως γνωστός για την πρόβλεψή του σχετικά με την ύπαρξη ενός νέου σωματιδίου -του λεγόμενου μποζονίου Χιγκς-, το οποίο πρότεινε για πρώτη φορά το 1964.

Θα περνούσαν σχεδόν 50 χρόνια μέχρι να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη του σωματιδίου, με τα πειράματα στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων στο Cern να επιβεβαιώνουν τελικά τη θεωρία του Higgs, το 2012.

Το 2013 του απονεμήθηκε από κοινού το βραβείο Νόμπελ Φυσικής για το έργο του αυτό, μαζί με τον Francois Englert.

Ο Πίτερ ήταν επίσης σπουδαίος δάσκαλος και μέντορας, εμπνέοντας γενιές νέων επιστημόνων».

O Πίτερ Χιγκς λαμβάνοντας το Νόμπελ Φυσικής, το 2013 / Φωτογραφία AP

«Η κληρονομιά του θα συνεχίσει να εμπνέει»
Ο καθηγητής Sir Peter Mathieson, διευθυντής και αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, δήλωσε: «Ένας πραγματικά χαρισματικός επιστήμονας, του οποίου το όραμα και η φαντασία εμπλούτισαν τις γνώσεις μας για τον κόσμο που μας περιβάλλει».

«Το πρωτοποριακό του έργο έχει παρακινήσει χιλιάδες επιστήμονες και η κληρονομιά του θα συνεχίσει να εμπνέει πολλούς άλλους για τις επόμενες γενιές», τόνισε.

Ο Χιγκς γεννήθηκε στο Newcastle, το 1929. Σπούδασε αρχικά στο Kings College του Λονδίνου, αλλά ανέλαβε θέση στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου το 1960, όπου εργάστηκε μέχρι τη συνταξιοδότησή του, το 1996.

iefimerida.gr

Champions League: Συναγερμός απόψε και αύριο σε Λονδίνο, Παρίσι, Μαδρίτη μετά τις απειλές του ISIS για μακελειό

0

Αστυνομικοί στο Λονδίνο μετά την απειλή του ISIS για επίθεση στο Champions League / Φωτογραφία: AP
09/04/2024  18:28
Σε συναγερμό είναι οι Αρχές σε Λονδίνο, Μαδρίτη και Παρίσι, εξαιτίας της απειλής του ISIS για επιθέσεις στο Champions League.

Η αστυνομία στη Μαδρίτη και το Παρίσι έχει ενισχύσει τα μέτρα ασφαλείας πριν από τους προημιτελικούς του Champions League αυτής της εβδομάδας μετά από μια απειλή από το Ισλαμικό Κράτος (ISIS).

Στο Λονδίνο, η Μητροπολιτική Αστυνομία δήλωσε ότι διαθέτει σχέδιο για τον αγώνα που θα πραγματοποιηθεί μεταξύ της Άρσεναλ και της Μπάγερν Μονάχου στο στάδιο Emirates.

«Πιθανή η επίθεση στο Λονδίνο»
Ο αναπληρωτής υποδιοικητής Ade Adelekan, που επιβλέπει την αστυνόμευση του Λονδίνου την Τρίτη, δήλωσε στη MailOnline ότι η δύναμη ήταν «ενήμερη» για την απειλή και διαβεβαίωσε το κοινό ότι υπήρχε ένα «ισχυρό σχέδιο αστυνόμευσης».

«Το επίπεδο τρομοκρατικής απειλής στο Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει “σημαντικό”, που σημαίνει ότι μια επίθεση είναι πιθανή, και συνεργαζόμαστε στενά με τους συναδέλφους μας από την Αντιτρομοκρατική κατά τον σχεδιασμό των εκδηλώσεων εδώ στο Λονδίνο, για να λάβουμε υπόψη κάθε σχετική πληροφορία που θα μπορούσε να μας βοηθήσει να κρατήσουμε τους παρευρισκόμενους ασφαλείς», δήλωσε ο κ. Adelekan.

Αναπτύσσονται 2.000 αστυνομικοί στην Ισπανία μετά την απειλή του ISIS για μακελειό στο Champions League
Αν και το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας τόνισε ότι ο συναγερμός για τρομοκρατία στη χώρα παραμένει στο επίπεδο τέσσερα, από πέντε, δήλωσε ότι 2.000 αστυνομικοί από την εθνική αστυνομία και τις δυνάμεις της πολιτοφυλακής θα αναπτυχθούν για να βοηθήσουν τη δημοτική αστυνομία να περιπολεί στο παιχνίδι Ρεάλ Μαδρίτης – Μάντσεστερ Σίτι σήμερα και Ατλέτικο Μαδρίτης – Μπορούσια Ντόρτμουντ την Τετάρτη.

«Αυτή η ανάπτυξη συντονίζεται και υποστηρίζεται από τα μέτρα σε επίπεδο κράτους που θεσπίζονται στο πλαίσιο του σχεδίου αντιτρομοκρατικής πρόληψης, προστασίας και αντιμετώπισης», ανέφερε το υπουργείο σε ανακοίνωσή του.

«Η κυβέρνηση και οι κρατικές δυνάμεις ασφαλείας έχουν λάβει όλες τις σχετικές πρωτοβουλίες για να εγγυηθούν την ασφάλεια των συμμετεχόντων και των θεατών στις δύο αθλητικές διοργανώσεις – καθώς και την ασφάλεια των Ισπανών πολιτών στο σύνολό τους – ώστε να μπορούν να συνεχίσουν τις καθημερινές τους δραστηριότητες γνωρίζοντας ότι η Ισπανία είναι μία από τις ασφαλέστερες χώρες στον κόσμο».

Σε συναγερμό και το Παρίσι
Ο υπουργός Εσωτερικών της Γαλλίας, Ζεράλ Νταρμανέν, δήλωσε ότι η ασφάλεια γύρω από τον αγώνα της Τετάρτης στο Παρίσι μεταξύ της Παρί Σεν Ζερμέν και της Μπαρτσελόνα «ενισχύεται σημαντικά» μετά από μια «απειλή» από τον ISIS.

«Είδαμε, μεταξύ άλλων, μια ανακοίνωση από το Ισλαμικό Κράτος που στοχεύει ειδικά τα γήπεδα», δήλωσε ο Νταρμανέν, ενώ επισήμανε ότι ο ISIS είχε καλέσει σε «επίθεση σε αθλητικό χώρο» πριν από περίπου 10 ημέρες.

«Όλα τα αθλήματα μπορούν να επηρεαστούν», πρόσθεσε.

Μια πηγή προσκείμενη στο θέμα δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο: «Το Ισλαμικό Κράτος απείλησε τα προημιτελικά του Champions League, όχι συγκεκριμένα στη Γαλλία, μέσω ενός εκ των μέσων επικοινωνίας του».

Η Γαλλία αύξησε την ασφάλειά της στο υψηλότερο επίπεδο, urgence attentat (επείγουσα επίθεση), μετά την τρομοκρατική επίθεση στη Μόσχα τον περασμένο μήνα, κατά την οποία σκοτώθηκαν 144 άνθρωποι. Το Ισλαμικό Κράτος ανέλαβε την ευθύνη για την επίθεση – ισχυρισμός που επιβεβαιώθηκε από τις αμερικανικές και γαλλικές υπηρεσίες πληροφοριών.

Βρετανικές αντιτρομοκρατικές πηγές δυσκολεύονταν να θυμηθούν προηγούμενη φορά που ο ISIS είχε διαφημίσει ότι σκόπευε να πραγματοποιήσει επιθέσεις σε συγκεκριμένο στόχο και στη συνέχεια τις πραγματοποίησε.

Αυτό που έχει παρατηρηθεί στο παρελθόν είναι μια απειλή για μια εκδήλωση υψηλού προφίλ, όπως οι εορτασμοί της παραμονής της Πρωτοχρονιάς, η οποία απέτυχε να υλοποιηθεί, αλλά η οποία, στα μάτια του ISIS, παρείχε μια προπαγανδιστική ώθηση.

Η απειλή του ISIS για το Champions League
Ο ΙSIS με μια φωτογραφία στο διαδίκτυο απειλεί με επιθέσεις στα γήπεδα που θα φιλοξενήσουν τα παιχνίδια των προημιτελικών του Champions League σήμερα και αύριο.

Όπως μετέφερε το ισπανικό «ondacero.es» το Ισλαμικό κράτος δημοσίευσε μια φωτογραφία στην οποία απεικονίζονται τα τέσσερα γήπεδα που θα φιλοξενήσουν τα ματς της πρώτης φάσης των προημιτελικών του Champions League, την Τρίτη (9/4) και την Τετάρτη (10/4), απειλώντας ότι θα επιτεθεί σε αυτά κατά τη διάρκεια των αγώνων!

Η ανάρτηση έγινε από τα Μέσα Al-Azaim και το Sarh al-Khilafah, τα οποία αναπαράγουν τα μηνύματα του ISIS, ενώ στη φωτογραφία αναγράφεται η φράση «Σκοτώστε τους όλους», με φόντο τα τέσσερα γήπεδα που φιλοξενούν αυτό το διήμερο τους αγώνες: το «Emirates» της Άρσεναλ, που φιλοξενεί την Μπάγερν, το «Παρκ Ντε Πρενς» της Παρί Σεν Ζερμέν, η οποία θα υποδεχθεί την Μπαρτσελόνα, το «Γουάντα Μετροπολιτάνο» της Ατλέτικο, που θα τεθεί αντιμέτωπη με την Ντόρτμουντ, και το «Σαντιάγκο Μπερναμπέου» της Ρεάλ Μαδρίτης, η οποία θα φιλοξενήσει τη Μάντσεστερ Σίτι.

Στα γήπεδα, ούτως ή άλλως, τα μέτρα είναι αυξημένα αυτό το διάστημα, ωστόσο οι Αρχές στις τρεις χώρες που φιλοξενούν τα ματς έχουν ειδοποιηθεί για αυτές τις απειλές και λαμβάνουν εκτεταμένα μέτρα.

Το Ισλαμικό Κράτος έχει καταστήσει σαφές σε πολλές περιπτώσεις ότι εστιάζει σε «ήπιους στόχους» για τις επιθέσεις του, όπως μεγάλα αθλητικά γεγονότα.

Modi’s Messenger to the World

0

How the diplomat-turned-politician S. Jaishankar became the chief executor of India’s assertive foreign policy.

By , a reporter at Foreign Policy.

It all began in Beijing. Narendra Modi was the chief minister of Gujarat when he visited in 2011 to pitch his state as a destination for Chinese investment. As India’s ambassador to China at the time, S. Jaishankar was tasked with helping to facilitate meetings with Chinese Communist Party leaders and officials, companies, and even Indian students there.

The Beijing meeting was the starting point of a close and mutually respectful partnership between Modi and Jaishankar—one that is reshaping not only India’s geopolitics but increasingly the world’s. Jaishankar himself has recounted that first meeting on multiple occasions, including in the preface of his new book, Why Bharat Matters.

Of that defining moment with Modi in the Chinese capital, Jaishankar writes, “My cumulative impression was one of strong nationalism, great purposefulness and deep attention to detail.”

The two men’s stars would rise in tandem.

Jaishankar’s Beijing tenure was followed by a move to Washington in late 2013 as India’s ambassador to the United States. Modi was still persona non grata there; his visa had been revoked in 2005 for his perceived role in enabling communal riots in Gujarat three years earlier. (The U.S. State Department termed Modi’s failure to curb the riots as bearing responsibility for “particularly severe violations of religious freedom.”) An investigative team appointed by India’s Supreme Court subsequently cleared Modi of any culpability in 2012, and soon after becoming prime minister in 2014, he was welcomed back to the United States. During his visit that September, he even addressed a packed house of Indian diaspora attendees at New York’s Madison Square Garden, an appearance Jaishankar helped facilitate that has since been replicated in arenas around the world and has become a hallmark of Modi’s foreign policy.

Four months later, days before he was due to retire from the foreign service, Jaishankar was elevated by Modi to foreign secretary—India’s top diplomat, who reports to the external affairs minister—somewhat abruptly and controversially, replacing Sujatha Singh several months before her tenure officially ended. It was only the second time a foreign secretary had been removed from the post.

Jaishankar would be at the center of another prominent “second” in India’s foreign-policy history in 2019. Soon after Modi won reelection in a landslide, he appointed Jaishankar to his cabinet as external affairs minister. It was only the second time a foreign service officer had become external affairs minister, crossing the Rubicon from diplomat to politician. Jaishankar became the first foreign secretary to do so, with a brief private-sector sojourn in between as president of global corporate affairs at the conglomerate Tata Sons.

Prime Minister Narendra Modi (left) and S. Jaishankar are seen at full length as they walk along a red carpet. Behind them are members of the military.Prime Minister Narendra Modi (left) and S. Jaishankar are seen at full length as they walk along a red carpet. Behind them are members of the military.

Indian Prime Minister Narendra Modi walks with External Affairs Minister S. Jaishankar in New Delhi on Sept. 6, 2022.SONU MEHTA/HINDUSTAN TIMES VIA GETTY IMAGES

“To me, personally, it was a surprise. I had not even thought about it,” Jaishankar said during a meeting with members of the Indian community in Seoul in early March, sitting between an Indian flag and a larger-than-life portrait of himself.

Once he did become a politician, however, Jaishankar went all in, spearheading an Indian foreign policy that has been a marked departure from that of previous governments at least in style, if not necessarily always substance.

That style is confident, assertive, proudly Hindu, and unabashedly nationalist, intended to convey that India is taking its rightful place among the major powers. Jaishankar has become known for publicly sparring with Western counterparts, think tankers, and journalists when India’s positions don’t align with theirs. He advocates principles of “multialignment” and “strategic autonomy,” in which India will be driven by its own national interest.

Jaishankar’s style is confident, assertive, proudly Hindu, and unabashedly nationalist, intended to convey that India is taking its rightful place among the major powers.

He has slammed a BBC documentary on Modi’s role in the 2002 Gujarat riots that India banned in early 2023 (“I don’t know if election season has started in India and Delhi or not, but for sure it has started in London and New York”); dismissed global democracy rankings that show India backsliding (“There’s an ideological agenda out there”); and defended India’s neutral stance on the Russia-Ukraine war and its purchases of Russian oil (“Europe has to grow out of the mindset that Europe’s problems are the world’s problems”).

All the while, Jaishankar has served as the tip of the spear for an unapologetic India, led by Modi.

Modi and Jaishankar do come from completely different worlds. Jaishankar grew up in New Delhi and studied at two of the Indian capital’s most elite educational institutions, St. Stephen’s College and Jawaharlal Nehru University (JNU). The latter, where Jaishankar did a Ph.D. in international relations with a focus on nuclear diplomacy, is named after India’s first prime minister, whom Modi has consistently criticized. Modi’s humble beginnings, by contrast, are a key part of his political persona. He has frequently spoken about his small-town upbringing in Vadnagar, Gujarat, where his family ran a tea shop, before joining the Rashtriya Swayamsevak Sangh, a Hindu-nationalist organization and the ideological parent of his Bharatiya Janata Party (BJP). And while Modi predominantly speaks in Hindi both at home and abroad, Jaishankar mostly opts for English.

Jaishankar’s worldliness has served Modi’s priorities well. “If you take a look back, Mr. Modi was planning bold things on foreign policy in the second term, so he wanted someone he trusted who could actually do the big moves. I think you could say that has largely paid off,” said C. Raja Mohan, a senior fellow at the Asia Society Policy Institute in New Delhi and columnist at Foreign Policy.

S. Jaishankar wearing a dark suit with a red pocket square leans back in his chair and looks over his shoulder as he sits in front of an American flag.S. Jaishankar wearing a dark suit with a red pocket square leans back in his chair and looks over his shoulder as he sits in front of an American flag.

Jaishankar waits to speak at the Carnegie Endowment for International Peace in Washington on Jan. 29, 2014, during his time as ambassador to the United States. BRENDAN SMIALOWSKI/AFP VIA GETTY IMAGES

On paper, Jaishankar is a natural choice to spearhead a rising India’s foreign policy. His ambassadorships in Beijing and Washington gave him a keen understanding of the two major powers defining global geopolitics today, and they came as part of a four-decade diplomatic career that began in the Indian Embassy in Moscow in the late 1970s and included stints in Japan, Singapore, and the Czech Republic. As joint secretary for the Americas in India’s Ministry of External Affairs, he was also a key negotiator for the country’s landmark civilian nuclear agreement with the United States in 2005.

“He already had the reputation of being a whiz kid because he of course had a legendary pedigree,” said Ashley J. Tellis, the Tata chair for strategic affairs and a senior fellow at the Carnegie Endowment for International Peace. Tellis, a former U.S. government advisor and expert on India-U.S. relations, not only sat across from Jaishankar during the nuclear deal negotiations and has known him for decades but also knew his father, K. Subrahmanyam, a former bureaucrat and government advisor who played a key role in establishing India’s nuclear doctrine and is considered one of the country’s foremost strategic thinkers.

Yet Jaishankar’s transition to politics stood out because that’s not how it usually happens in India. External affairs ministers are career politicians and usually have very little actual foreign-policy experience when they take on the role. The call-up from Modi caught many off guard, according to multiple former Indian diplomats who asked to remain anonymous to speak candidly, though most described it as an inspired choice.

It is a testament to India’s increased global standing and importance, as well as Jaishankar’s easy rapport with his global counterparts, that his blunt talk hasn’t really cost the Modi government important friends.

It is a testament to India’s increased global standing and importance, as well as Jaishankar’s easy rapport with his global counterparts, that his blunt talk hasn’t really cost the Modi government important friends. German Chancellor Olaf Scholz said at last year’s Munich Security Conference that Jaishankar had a “point” with his comments on Europe. In Munich this year, U.S. Secretary of State Antony Blinken and German Foreign Minister Annalena Baerbock smiled as Jaishankar, next to them on stage, parried another question about India’s purchases of Russian oil and its selective alignment with Western partners. “Why should it be a problem? If I’m smart enough to have multiple options, you should be admiring me—you shouldn’t be criticizing me,” he said before clarifying that India isn’t “purely unsentimentally transactional.”

At a high level, many of the dynamics currently governing India’s foreign policy pre-date the Modi government. The country’s close diplomatic and military partnership with Russia dates back to the Cold War, while the India-U.S. relationship has been on an upward trajectory across multiple governments since President Bill Clinton’s visit to New Delhi in 2000 ended more than two decades of tenuous relations. Meanwhile, India’s decades-long frenmity with China has ebbed since military clashes on their shared border in 2020 unraveled the bonhomie that Modi and Chinese President Xi Jinping had established during the former’s first term in office.

For all Jaishankar’s proclamations, “I actually see more continuity than I do change,” said Shivshankar Menon, who served as India’s foreign secretary and national security advisor under Modi’s predecessor Manmohan Singh. “Whether you call it nonalignment or strategic autonomy or multidirectional policy, on the big things … I don’t see much difference.”

India’s policy toward the Middle East has been one notable departure, with Modi establishing far closer ties with Israel as well as Arab nations in the Gulf—particularly Saudi Arabia and the United Arab Emirates—than any of his predecessors, even amid concerns about rising Islamophobia within India. Modi even inaugurated a Hindu temple in Abu Dhabi to great fanfare in February, embracing the Emirati president as his “brother” during his visit.

The bigger shifts have been on tenor and tone, with the message that India has changed internally, and those internal changes are what need explaining to the world. “There is certainly a difference in the way this government projects foreign policy compared to previous governments—it’s much more activist,” Menon said. “I think there’s a conscious effort to try and show that India counts in the world, that the world now looks up to it.”

In conveying this message, Jaishankar has thrived.

Lisa Curtis, a former U.S. government official who dealt with Jaishankar during the 2005 nuclear deal negotiations as well as in his time at the Indian Embassy in Washington, said he has acquired a “sharper edge” in recent years but has always been effective at communicating India’s position. “Since he’s so steeped in the issues and so articulate on global matters, that helps India to put forward a good face on the international scene,” said Curtis, now a senior fellow at the Washington-based Center for a New American Security. “I think he’s helped India immensely in being accepted as a global power.”

Jaishankar’s pugilistic zeal has also extended to defending Modi’s Hindu-nationalist ideology, including against criticism about its more illiberal elements and the treatment of minorities in India over the past decade, with increased instances of violence against Muslims in particular. “Are there people in any country, including India, who others would regard as extremist? I think it depends on your point of view,” Jaishankar said during the Raisina Dialogue in New Delhi in February when asked by an FP reporter how those concerns might impact India’s global standing. “Some of it may be true. Some of it may be politics.”

Jaishankar laid out the Modi government’s position more clearly when asked a somewhat similar question during a discussion at the Royal Over-Seas League in London last November. “People today are less hypocritical about their beliefs, about their traditions, about their culture,” he said. “I would say we are more Indian. We are more authentic.”

While Modi has established himself as a geopolitical glad-hander in his own right, Jaishankar’s global experience and his ability to articulate Modi’s vision on the world stage have made him the perfect interlocutor and representative.

As someone whose entire diplomatic career, by definition, was spent being apolitical, Jaishankar’s politics before he joined Modi’s government remain opaque. Until Modi made him foreign secretary, Jaishankar mostly served under governments led by the main opposition Indian National Congress party.

“The ruling political philosophy among India’s academics and among India’s bureaucracy is a socialist, left-leaning worldview. Jaishankar didn’t ever subscribe to that,” said Indrani Bagchi, the CEO of the Ananta Aspen Centre in New Delhi who previously spent nearly two decades as the diplomatic editor for the Times of India newspaper.

While Modi has established himself as a geopolitical glad-hander in his own right over the past decade—with his zealous, highly symbolic hugs of world leaders often making headlines—Jaishankar’s global experience and his ability to articulate Modi’s vision on the world stage have made him the perfect interlocutor and representative.

As Bagchi put it: “He’s able to explain Modi to the world.”

Jaishankar stands a a lectern in front of a painting in a Hindu temple.Jaishankar stands a a lectern in front of a painting in a Hindu temple.

Jaishankar addresses devotees and well-wishers during Diwali celebrations at Neasden Temple in London on Nov. 12, 2023.LEON NEAL/GETTY IMAGES

Jaishankar did not respond to multiple interview requests for this story, but the two books he has published since becoming external affairs minister provide a window into his world-view as well as the evolution of India’s foreign policy in the five years he has been in the role.

The works are bookended by two of the world’s largest elections: The first was published in 2020, just over a year after Modi was reelected to a second term and inducted Jaishankar into his cabinet. The second came out early this year, ahead of India’s upcoming national election, in which Modi is expected to cruise to a third term. The titles of Jaishankar’s books themselves are instructive, illustrating a shift in the projection of India to the world: The India Way and Why Bharat Matters. “Bharat” is the traditional Sanskrit name for India, and its use by the Modi government as the country’s official name on some invites to the G-20 summit it hosted last September caused diplomatic ripples, with some critics and political opponents suggesting it was another example of the Modi government’s effort to reshape India in its Hindu-nationalist image. Jaishankar’s riposte was that he would “invite everybody to read” the Indian Constitution, which begins with the words “India, that is Bharat,” and treats both names as official.

Speculation of an “official” name change has not come to pass, though Modi continues to use both interchangeably. India is already referred to as Bharat within the country by its native language speakers, but the two names present another internal contrast that the Modi government has been happy to exploit—in its view, “India” represents a colonial, English-speaking, out-of-touch elite, while “Bharat” represents the real, grassroots, predominantly rural majority of the nation.

Jaishankar, too, leans into that dichotomy in his second book, referring to “India” almost exclusively through most chapters but pointedly ending each chapter with an invocation of “Bharat”—often only in the last sentence. “That is why India can only rise when it is truly Bharat,” the first chapter concludes. In the chapter on India-China relations, he writes: “It is only when our approach to China is steeped in realism that we will strengthen our image before the world as Bharat.”

Stylistic choices aside, the central argument of Why Bharat Matters is that India must authentically embrace its cultural traditions and reclaim its status as a “civilizational” power—in much the way that China has—rather than remain beholden to a Western-led world order. “India matters because it is Bharat,” Jaishankar writes. He uses one of India’s most famous epics, the Ramayana, as a framework for thinking about that civilizational resurgence. The Hindu epic depicts the victory of the god Ram over the demon king Ravana after he abducted Ram’s wife, Sita, a story that in Hinduism symbolizes the triumph of good over evil.

Jaishankar posits that the Ramayana, in which Ram “sets the norms for personal conduct and promotes good governance,” offers lessons for geopolitics, too. Modi and members of his BJP often invoke Ram in heralding the government’s achievements, and many supporters declare their loyalty to the deity in troubling manifestations of the party’s political project, including during attacks on the country’s Muslims and Christians. Modi’s inauguration of a Ram temple in January in the northern Indian city of Ayodhya, considered Ram’s birthplace—on the site of a 16th-century Mughal mosque that was destroyed in 1992 by Hindu nationalists—represented the fulfillment of a key campaign promise.

Jaishankar presents the Ramayana as a lens for Indians to view their global rise and for the world to view India’s rise. Ram’s story is an “account of a rising power that is able to harmonize its particular interests with a commitment to doing global good,” he writes.

In both books, Jaishankar offers a detailed explanation of India’s realpolitik approach, with the most succinct encapsulation coming near the beginning of his first book, The India Way, a compilation of several of his speeches and analyses. India’s priorities in this era of great-power competition and growing multipolarity, he writes, should be to “engage America, manage China, cultivate Europe, reassure Russia, bring Japan into play, draw neighbours in, extend the neighbourhood and expand traditional constituencies of support.”

Jaishankar dedicates a chapter in that first book to another Indian epic, the Mahabharata, which centers on a giant battle between five brothers, the Pandavas, and their cousins, the Kauravas. Jaishankar hails this as “the greatest story ever told” and “the most vivid distillation of Indian thoughts on statecraft.” Today’s India can learn from the Mahabharata’s central lesson of being able to implement difficult policies without being held back by a fear of collateral consequences, Jaishankar writes, albeit doing so responsibly and while retaining the moral high ground.

“Serial violators are given little credit even when they comply, while an occasional disrupter can always justify a deviation,” he writes of the global rules-based order. “Nevertheless, the advantage of being perceived as a rule-abiding and responsible player cannot be underestimated.”

Another lesson from the Mahabharata that Jaishankar draws attention to, which he and Modi have both used to great effect, is the mastery of messaging both at home and abroad. “Where the Pandavas consistently scored over their cousins was the ability to shape and control the narrative,” he writes. “Their ethical positioning was at the heart of a superior branding.”

It is this brand that Jaishankar is attempting to establish for Modi’s new India, or Bharat—a participant on the world stage, rather than just a bystander, that will look out foremost for its own interests but is willing to engage with multiple partners.

“India is better off being liked than just being respected,” he writes.


Jaishankar in a gray striped suit walks down ornate shairs while followed by his Nepali counterpartand members of the media.Jaishankar in a gray striped suit walks down ornate shairs while followed by his Nepali counterpartand members of the media.

Jaishankar departs a meeting in Kathmandu, Nepal, on Jan. 4. PRABIN RANABHAT/AFP VIA GETTY IMAGES

The take-no-prisoners approach adopted by Jaishankar on the global stage has been immensely popular back home, with hyperbolic compilations of instances when he “shut down” or “destroyed” Western reporters frequently doing the rounds on social media. This reception indicates his statements may be playing to two galleries at once.

“The constituencies on the inside are now completely convinced that India’s moment has come, that India can pursue its interests without apology and without diffidence,” said Tellis of Carnegie. “I see that external-facing behavior as being shaped very much by the compulsions of internal politics.”

It’s hard to argue that the Modi government’s nationalist persona isn’t popular among the electorate. The BJP won 282 out of 543 seats in the Indian Parliament during the 2014 election, the most by a single party in three decades, bettering that performance with 303 seats in 2019. Opinion polls for the 2024 contest so far indicate the party will match, if not surpass, that performance.

While Jaishankar is now front and center on the global stage and his trajectory is unique in many ways, he’s also part of a wider pattern of Modi bringing more technocrats into his government. The current minister of railways, technology, and communications is a former bureaucrat, while the petroleum and urban affairs minister spent nearly four decades in the diplomatic corps. Modi’s priority, particularly in his second term, has been on finding executors of his policies rather than mere political apparatchiks.

“Modi was looking for wider talent to run the government, to implement his policies,” Mohan said. “Jaishankar is just one part of it. Because he’s the foreign minister, he’s the one exposed to the world, he’s the one who’s speaking up for India at most international forums, so he gets a lot of that visibility both at home and abroad.”

Jaishankar gestures and smiles as Antony Blinken does the same, both at facing lecterns featuring the seal of the U.S. State department.Jaishankar gestures and smiles as Antony Blinken does the same, both at facing lecterns featuring the seal of the U.S. State department.

Jaishankar speaks alongside U.S. Secretary of State Antony Blinken at the State Department in Washington on Sept. 27, 2022. KEVIN DIETSCH/GETTY IMAGES

It’s also more than just visibility. As the world’s most populous country with the fifth-largest economy, India’s decisions are naturally consequential, and Jaishankar has shepherded the Modi government’s efforts to be at the center of global conversations on issues such as technology, climate change, and collective security. Along with stepping up engagements with the West, the Gulf, and the global south, India has prioritized multilateral forums and partnerships such as the Quadrilateral Security Dialogue (with Australia, Japan, and the United States), I2U2 (with Israel, the UAE, and the United States), and the G-20. And Jaishankar has balanced both sides in each of the two major conflicts roiling the world today—maintaining India’s ties with both Russia and the West amid the war in Ukraine and continuing to call for respect of humanitarian law in Gaza and a two-state solution while condemning terrorism and even reportedly sending Indian-made drones to Israel.

“Bharat also means being a civilizational state rather than just a national polity. … It mandates the influencing of the international agenda and shaping of global narratives.”

Jaishankar outlined his view of India’s rise in a speech at his alma mater JNU in late February. “Bharat also means being a civilizational state rather than just a national polity. It suggests a larger responsibility and contribution, one that is expressed as a first responder, development partner, peacekeeper, bridge builder, global goods contributor, and upholder of rules, norms, and law,” he said. “It mandates the influencing of the international agenda and shaping of global narratives.”

As India gears up for its next landmark national election, scheduled to take place from April to June, questions have begun to swirl around whether Jaishankar will take the final step in his political evolution and run for election to India’s lower house of Parliament, or Lok Sabha. He entered Modi’s cabinet through the Rajya Sabha, or upper house, where lawmakers are elected by state legislators, but the Lok Sabha is where the people of India decide. His plans to run have not yet been confirmed, but his near-universal popularity will likely hold him in good stead. When asked about it, he has repeatedly deflected.

Should he be preparing for a grueling campaign, however, his growing embrace of symbolism steeped in India’s dominant religion is perhaps a natural choice. For a large swath of Indian voters, wearing one’s Hindu identity on one’s sleeve is increasingly welcome. And Modi’s potential political base is enormous, given that 80 percent of India’s population is Hindu.

“Being overtly Hindu is now OK,” Bagchi said. Whether it’s building a Hindu temple in Abu Dhabi or the recent groundbreaking on the Ram temple in Ayodhya, “all of that adds to what they see Modi bringing to the table, and Jaishankar is a part of that universe.”

Robbie Gramer contributed reporting for this story.

Σαράντος Καργάκος: Μεσόγειος, Η υγρή μοίρα της Ελλάδος και της Ευρώπης

1

Το βιβλίο του Σαράντου Καργάκου, Μεσόγειος, Η υγρή μοίρα της Ελλάδος και της Ευρώπης, είναι μία σύντομη αλλά εξαιρετικά πυκνή μελέτη, η οποία εισάγει τον αναγνώστη στον γοητευτικό όσο και ταραγμένο κόσμο της Μεσογείου, από την εξάπλωση των αρχαίων πολιτισμών ως τις συγκρούσεις των αρχών του 21ου αιώνα.  Το έργο γράφτηκε το 2006 και εκδόθηκε το 2007, σε μία εποχή δηλαδή όπου η ευρύτερη περιφέρεια συνταρασσόταν από διαδοχικές εκρήξεις βίας.  Είχε προηγηθεί η επίθεση στους Διδύμους Πύργους της Νέας Υόρκης την 11η Σεπτεμβρίου 2001, οι αμερικανικές εισβολές σε Αφγανιστάν (2001) και Ιράκ (2003), η δεύτερη Παλαιστινιακή Ιντιφάντα (2000-2005) με αποκορύφωμα την ισραηλινή επιχείρηση στην Γάζα (2004), οι πολύνεκρες βομβιστικές επιθέσεις σε Μαδρίτη (2004) και Λονδίνο (2005) και ο πόλεμος του Λιβάνου μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ (2006).

Μέσα σε αυτό το οξυμένο περιβάλλον, το οποίο αναπτυσσόταν αμέσως μετά τους τρομερούς πολέμους της Γιουγκοσλαβίας και τη γενικότερη αναταραχή στο πρώην Ανατολικό μπλοκ, η ανησυχία του συγγραφέα αλλά και η κατακεραύνωση της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων είναι εμφανής.  Το έργο ξεκινά με τους δυσοίωνους βιβλικούς όρους Αρμαγεδδών, Βεελζεβούλ και Λεβιάθαν.  Ο Αρμαγεδδών, το γνωστό τοπωνύμιο της Χαναάν όπου τοποθετείται η τελική σύγκρουση με τις αντίθεες δυνάμεις κατά τις έσχατες ημέρες, αποτελεί σαφή παραπομπή στην απειλή ενός γενικευμένου, παγκοσμίου πολέμου.  Η ανατολική θεότητα Βεελζεβούλ και ο θαλάσσιος δράκων Λεβιάθαν, του οποίου το όνομα έλαβε ο Thomas Hobbes για το γνωστό πολιτικό του σύγγραμμα, γίνονται σύμβολα του απολυταρχικού κράτους, με σαφείς αιχμές στην προϊούσα αμερικανική παγκοσμιοποίηση.  Ο Λεβιάθαν, άλλωστε, ως δαιμονικός άρχων των υδάτων, υπενθυμίζει τον ρόλο της ναυτικής ισχύος.  Η κατανόηση των (κυριολεκτικώς) φλεγόντων εξελίξεων της Μέσης Ανατολής και της Βορείου Αφρικής προϋποθέτει την πολύ καλή γνώση του μείζονος χώρου «της Μεσογείου ως γεωπολιτικής ενότητας».

Οι διεθνείς εξελίξεις ύστερα από την έκδοση του βιβλίου υπήρξαν αντίστοιχα κρίσιμες και δικαιώνουν απολύτως και την ανησυχία και το ερευνητικό ενδιαφέρον.  Τα προηγούμενα έτη είδαν την αιματηρή αναταραχή της Αραβικής «Άνοιξης», συνεχιζόμενους εμφυλίους πολέμους σε Συρία, Λιβύη και Υεμένη, έξαρση της ισλαμιστικής τρομοκρατίας υπό το Ισλαμικό Κράτος, την επέκταση της επιρροής του Ιράν ύστερα από την αποχώρηση των ΗΠΑ από το Ιράκ, την χαώδη εκκένωση του Αφγανιστάν, την παρασκηνιακή διαπάλη για τις θαλάσσιες ζώνες, τους αγωγούς και τους υδρογονάνθρακες στη Μεσόγειο, το μεταναστευτικό πρόβλημα και τον τρέχοντα τραγικό πόλεμο στην Λωρίδα της Γάζας.  Αν συμπεριληφθεί στο περιμεσογειακό σχήμα και ο Εύξεινος Πόντος, τότε προστίθεται και η μεγάλη πυριτιδαποθήκη του πλανήτη, ο κοσμοϊστορικής σημασίας ουκρανικός πόλεμος.

Όνομα και φυσικά χαρακτηριστικά

Η λέξη Μεσόγειος, όσο και εάν μοιάζει παράδοξο, δεν είναι ελληνικής προέλευσης. Εισήλθε στην ελληνική γλώσσα μεταφρασμένη από τα γαλλικά, στο βιβλίο «Γεωγραφία παλαιά και νέα» του επισκόπου Αθηνών Μελετίου (1807).  Ο Ηρόδοτος ο Αλικαρνασσεύς, πατέρας της ιστορίας αλλά και της γεωγραφίας, δεν την ονόμαζε ως σύνολο, παρά μόνο τα τμήματά της.  Για τον γεωγράφο της ρωμαϊκής εποχής, Στράβωνα, ήταν η «ἐντὸς» και η «καθ’ ἡμᾶς θάλασσα».  «Ἐντὸς» (μέσα, δηλαδή, από τις στήλες του Ηρακλέους) την χαρακτήριζε και ο Διόδωρος ο Σικελιώτης.  Τους όρους αυτούς μετέφρασαν οι Ρωμαίοι ως mare nostrum και mare internum.  Τον 3ο αιώνα μ.Χ. o Ρωμαίος γεωγράφος Γάιος Ιούλιος Σολίνος έκανε πρώτος την χρήση του όρου mare mediterraneum, Μεσόγειος θάλασσα.

Ο συγγραφέας δίνει στοιχεία για τη φυσική γεωγραφία της θάλασσας, την έκταση και τις διαστάσεις της.  Μιλώντας για τις (φυσικές) εξόδους της, τις Ηράκλειες στήλες δηλαδή (Γιβραλτάρ) και τα Στενά του Βοσπόρου και του Ελλησπόντου, και με αφορμή τα ταξίδια του Πυθέως του Μασσαλιώτου στον Ατλαντικό ωκεανό ως τις Κασσιτερίδες νήσους και την Θούλη, σημειώνει πως «τα περάσματα αυτά ήσαν και εξακολουθούν να είναι ελεγχόμενα».  Μία επιδερμική έστω επισκόπηση της ιστορίας δείχνει την κολοσσιαία σημασία, από τον Πελοποννησιακό πόλεμο έως σήμερα, της κυριαρχίας επί των Στενών, και την στρατηγική αξία του Βυζαντίου-Κωνσταντινουπόλεως, του Ελλησπόντου και της Καλλιπόλεως, των Αιγαίων νήσων κλπ.  Ο δε βράχος του Γιβραλτάρ υπήρξε μέγιστο τρόπαιο των Βρετανών στους πολέμους κατά των Ισπανών και Γάλλων, το οποίο ως την σήμερον διαφυλάσσουν ζηλότυπα.

Σε ένα έργο με θέμα τη Μεσόγειο δεν θα μπορούσε να λείπουν παραπομπές στον Γάλλο ιστορικό της σχολής των Annales, Fernand Braudel.  Από το θεμελιώδες βιβλίο του «Μεσόγειος», προέρχεται το εξής ενδιαφέρον παράθεμα: «Η Μεσόγειος δεν είναι μία θάλασσα, αλλά πολλές διαδοχικές υγρές πεδιάδες που επικοινωνούν μεταξύ τους μέσα από περισσότερο ή λιγότερο πλατιές διόδους».  Τούτη η διατύπωση, αν και γλωσσικά παράδοξη, είναι επιτυχής, καθώς τονίζει συγχρόνως τη σχετική αυτονομία και ιδιαιτερότητα κάθε πελάγους και θαλάσσιας περιφέρειας της Μεσογείου, η οποία έχει τα δικά της χαρακτηριστικά και επηρεάζει αντίστοιχα τον βίο των παρακτίων λαών, αλλά και τη μόνιμη διασύνδεσή τους σε ένα λειτουργικό όλον.  Το Αιγαίο δικαιότατα ονομάζεται ως «η πιο φιλόξενη θάλασσα της ιστορίας».

Ο Σ. Καργάκος δίνει έναν ευρύ ορισμό στον κόσμο της Μεσογείου και του «περιμεσογειακού χώρου».  Περιλαμβάνει, πέραν των αυστηρά μεσογειακών-παραλίων χωρών, την χερσόνησο του Αίμου, τη Μικρά Ασία, τα κράτη του Ευξείνου Πόντου, τη Μέση Ανατολή μαζί με το Ιράν και την Αραβία, και τη Βόρειο Αφρική.  Τούτη η επέκταση σε περιοχές οι οποίες τεχνικά μιλώντας δεν βρέχονται από τη Μεσόγειο (αν και τυπικά ο Εύξεινος Πόντος είναι τμήμα της), ευλόγως εξηγείται από τη σημασία της διασύνδεσης της Μεσογείου με όμορες θάλασσες, όπως η Ερυθρά και ο Περσικός κόλπος, και η άμεση αλληλεπίδραση των συμβάντων και των συμφερόντων στην όλη περιφέρεια με τον γεωγραφικό πυρήνα της.  Για να αναφερθεί το πλέον πρόσφατο παράδειγμα, η σύγκρουση στην Γάζα κινητοποίησε τους συμμάχους του Ιράν, αντάρτες Χούθι της βόρειας Υεμένης, να απειλήσουν με UAV και πυραύλους τις θαλάσσιες συγκοινωνίες στο στενό του Άντεν, εκτρέποντας την εμπορική κυκλοφορία και προκαλώντας την ατλαντική αντίδραση.  Οι αραβικές μοναρχίες και το Ιράν έχουν μεγάλη επιρροή και εμπλοκή στα θέματα του Ιράκ και της Συρίας, η Τουρκία διατηρεί βάσεις σε Τζιμπουτί και Κατάρ κ.ο.κ.

Το κοινό κλίμα, η γεωγραφία και οι ανταλλαγές μεταξύ των λαών της Μεσογείου έχουν δημιουργήσει έναν κοινό «τροφικό πολιτισμό», την παγκοσμίως επαινετή Μεσογειακή κουζίνα.  «Πάνω σε αυτά», σημειώνει ο Σ. Καργάκος, «η Ελλάδα κακώς δεν έχει αναπτύξει μια οικονομική πολιτική με οικουμενικό βεληνεκές». Η διατύπωση ιδεών και συμβουλών για το ελληνικό μέλλον, όπως και η πικρία για τη διαχρονική ολιγωρία των αρμοδίων, διαπερνά το σύνολο του βιβλίου και αποτελεί από τις πιο ενδιαφέρουσες πλευρές του.  Τέλος, ενδιαφέρον έχει η έκθεση από το συγγραφέα – εν είδει παράθεσης παλαιότερων αντιλήψεων και δίχως να τις ενστερνίζεται – των φυλετικών, ανθρωπολογικών θεωριών πάνω στον Μεσογειακό άνθρωπο (homo mediterraneus), οι οποίες ήταν δημοφιλείς πριν την έλευση της σύγχρονης γενετικής και συναντώνται ακόμη σε εγκυκλοπαίδειες έως τα μέσα του 20ου αιώνα.

Γεωπολιτική θεωρία

Όπως προδίδει ο υπότιτλός του, το βιβλίο αναφέρεται και σε ζητήματα γεωπολιτικής θεωρίας, ακολουθώντας την σκέψη κλασσικών διανοητών του κλάδου.  Η γεωπολιτική είναι όρος ο οποίος, ειδικά στις ημέρες μας, χρησιμοποιείται πληθωριστικά και καταχρηστικά, ως συνώνυμο των διεθνών σχέσεων ή της διπλωματίας.  Ακόμη, η χρήση των πορισμάτων της ως αιωνίων νόμων οι οποίοι υποδεικνύουν υποχρεωτικές πολιτικές, καθώς και η σύνδεση του όρου (geopolitik) με τις κατακτητικές επιδιώξεις της εθνικοσοσιαλιστικής Γερμανίας στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, έχουν περιβάλλει την γεωπολιτική με ένα νέφος παρεξηγήσεων και επιφυλάξεων.  Υπάρχουν βέβαια πολλές σχολές γεωπολιτικής, η αγγλοαμερικανική, η γαλλική και η γερμανική, με διαφορετικές προτεραιότητες, ή η κριτική γεωπολιτική η οποία απορρίπτει την κρατοκεντρική προσέγγιση κ.ο.κ.  Η έκδοση και διάδοση της σχετικής βιβλιογραφίας αναπτύσσεται στην Ελλάδα ιδίως μετά το 2000.

Οι παρατηρήσεις του Σ. Καργάκου σχετικά με την γεωπολιτική (με τη στενή έννοια του όρου, και όχι όσον αφορά τη γενικότερη σημασία των γεωγραφικών δεδομένων στις διεθνείς σχέσεις) είναι σαφώς επηρεασμένες από τις προαναφερθείσες παρεξηγήσεις, όπως αναπαράγονται ακόμη από τη διεθνή βιβλιογραφία.  Γίνεται κατ’ αρχήν λόγος για τον Friedrich Ratzel, θεμελιωτή της πολιτικής γεωγραφίας, τον Σουηδό πολιτικό Rudolf Kjellen, ο οποίος εισήγαγε τον όρο γεωπολιτική, και τον Ολλανδο-Αμερικανό Nicholas John Spykman, ενώ ως σύγχρονος «δάσκαλος» της γεωπολιτικής, σε θεωρία και πράξη, ονομάζεται ο Henry Kissinger.  Περί τον Ratzel, δίνεται κυρίως βάση στο σχήμα του «ζωτικού χώρου» (Lebensraum), και του πως μαζί με τις μεταγενέστερες βιολογικές-φυλετικές θεωρίες οδήγησε στην γερμανική ιδεολογία υπεροχής, η οποία συμπυκνώνεται στο γνωστό σύνθημα Deutschland uber alles. Ο συγγραφέας, με την επιφύλαξη πως «ίσως σφάλλ[ει] σε αυτό», ανάγει την πραγματική εμφάνιση της γεωπολιτικής την εποχή της διεκδίκησης της παγκόσμιας κυριαρχίας από τον εθνικοσοσιαλισμό.  Η κρίση αυτή επαναλαμβάνει τις προαναφερθείσες ερμηνείες οι οποίες γεννήθηκαν στον φιλελεύθερο και τον σοσιαλιστικό κόσμο μετά την οδυνηρή εμπειρία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς και από την συνειδητή προπαγάνδα των Συμμάχων σχετικά με τη διογκωμένη επίδραση του καθηγητή Karl Haushofer και ενός υποτιθέμενου «ινστιτούτου γεωπολιτικής» στο Μόναχο, στα πολεμικά σχέδια του Αδόλφου Χίτλερ.  Ακόμη, νεότερες έρευνες έχουν αποσαφηνίσει πως η σύνδεση της κλασσικής γερμανικής γεωπολιτικής με αντιλήψεις ντετερμινιστικές, δαρβινικές και φυλετιστικές ανάγεται όχι τόσο στις πρωτογενείς διατυπώσεις του Ratzel, αλλά από την πρόσληψη και τροποποίησή τους από τους Kjellen και Haushofer.  Ο Σ. Καργάκος στέκεται, πάντως στην έννοια της «αίσθησης του χώρου» (Raumsin) του Ratzel, κάτι το οποίο παρατηρεί πως «έλειπε πάντοτε από τους Έλληνες πολιτικούς, που μιλούσαν – και μιλούν – ανεμωλίως περί μικρής Ελλάδος, αγνοώντας τελείως την γεωπολιτική σημασία που έχει ο χώρος της».

Στο έργο του Mackinder, Βρετανού γεωγράφου και υπέρμαχου της αυτοκρατορίας, σημειώνεται η μέγιστη σημασία την οποία έχει ο έλεγχος της Μεσογείου και των Βαλκανίων, και ειδικότερα όλων των Ελλάδας, για την κυριαρχία στην Heartland, την γεωπολιτική καρδιά της Γης η οποία χονδρικά περιλαμβάνει το εσωτερικό της βόρειας-κεντρικής Ευρασίας και την ανατολική Ευρώπη.  Στρατηγικές θέσεις όπως το Σουέζ, και τα «ακίνητα αεροπλανοφόρα» της Κύπρου και της Μάλτας ήταν απαραίτητοι σταθμοί της αυτοκρατορικής οδού από τη Βρετανία ως τις Ινδίες.  Κλείνοντας με τη Γερμανία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και τον Haushofer, ο συγγραφέας αναφέρει πως στόχος του Χίτλερ ήταν η διπλή προέλαση μέσω Καυκάσου και Αιγύπτου, τα σκέλη της οποίας θα συνέκλιναν ανατολικά της Τουρκίας. «Συνεπώς, η γερμανική επίθεση κατά της Ελλάδος θα γινόταν έτσι κι αλλιώς. Το “αεροπλανοφόρο” Κρήτη ήταν πολύ ελκυστικό».

Η Μεσόγειος των αρχαίων Ελλήνων

Κάθε ιστορική προσέγγιση του μεσογειακού κόσμου δεν θα μπορούσε παρά να δώσει πρωτεύουσα βάση στους Έλληνες, οι οποίοι συνδέθηκαν όσο λίγοι λαοί με την εξερεύνηση και τον αποικισμό της, ενώ προσέδεσαν άρρηκτα την πολιτική, οικονομική και πολιτιστική τους ζωή με τη θάλασσα.  Οι Έλληνες, λέγει ο Σ. Καργάκος, δεν είχαν την γεωπολιτική ως επώνυμη επιστήμη, αλλά εμφορούνταν από διαυγή και πρακτική «γεωπολιτική αντίληψη όλου του θαλασσίου χώρου».  Σε ένα απόσπασμα από τον πλατωνικό Φαίδωνα, τον περίφημο διάλογο του Σωκράτους με τους μαθητές του αμέσως πριν πιεί το κώνειο, οι Έλληνες, έτσι όπως ακροβολίζονται στις ακτές της Μεσογείου – από τις Ηράκλειες Στήλες ως τον Φάσιδα ποταμό (της Κολχίδος) – παρομοιάζονται με βατράχια ή μυρμήγκια γύρω από ένα τέλμα.  Γνωστότερες στην ιστορία υπήρξαν οι θαλασσοκρατίες των Μινωιτών, των Αθηναίων, αλλά και των μεγάλων ανταγωνιστών των Ελλήνων, Φοινίκων και Καρχηδονίων.  Εξαιρετικά σημαντική ήταν η επίδραση των αποικιστικών πόλεων, όπως της Μιλήτου ή των Μεγάρων, από τα οποία προήλθε το Βυζάντιο, το βάθρο από όπου αργότερα θα υψωνόταν η Νέα Ρώμη.  Τελικά, η κυριαρχία της θάλασσας πέρασε στους Ρωμαίους, οι οποίοι αντίθετα με τους προηγούμενους δεν μπορούν να θεωρηθούν κατ’ εξοχήν θαλασσινός λαός.  Περικυκλωμένη απολύτως από ρωμαϊκές ακτές, δίκαια η Μεσόγειος χαρακτηρίστηκε mare nostrum, η δική μας θάλασσα – όχι μόνον ως μετάφραση του ελληνιστικού «καθ’ ἡμᾶς», όπως προαναφέρθηκε, αλλά και με την έννοια της ιδιοκτησίας και της κυριαρχίας.  Αντίστοιχη θέση είχε επί μακρόν, έπειτα από τη διάσπαση του μεσογειακού κόσμου από τις γερμανικές και αραβικές εισβολές, ο Εύξεινος Πόντος για το Βυζάντιο.

Πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα για τη σχέση των Ελλήνων με τη θάλασσα μπορούν να εξαχθούν από την εξέταση των πρωταρχικών μνημείων της μυθολογίας τους.  Η Ιλιάδα, ως εκστρατεία του Μυκηναϊκού κόσμου εναντίον της Τροίας, έχει ιδωθεί και ως απεικόνιση του αγώνα για τον έλεγχο του Ελλησπόντου και της δι’ αυτού εμπορικής-ναυτικής κίνησης, η δε Οδύσσεια εξιστορεί την τόλμη αλλά και το δέος των πρώτων εξόδων από το οικείο, φιλόξενο Αιγαίο προς τα ανοικτά πελάγη της Μεσογείου.  Με τον ίδιο τρόπο η Αργοναυτική εκστρατεία απηχεί τις πρώτες εξορμήσεις των Ελλήνων στον Εύξεινο Πόντο, ο οποίος σύντομα γέμισε με αποικίες.  Αξιοσημείωτη είναι και η παράδοση για ταξίδι επιστροφής των Αργοναυτών μέσω του Δούναβη, και έπειτα από την Αδριατική και την Τυρρηνική θάλασσα.

Στους ιστορικούς χρόνους, το Μαντείο των Δελφών συντόνιζε τα αποικιστικά εγχειρήματα των Ελλήνων, κατευθύνοντάς τους προς τον έναν ή τον άλλον προορισμό, το δίχως άλλο χάρη στο πλήθος εγκύρων πληροφοριών που συνέλεγε από τους προσκυνητές του.  Τούτο, λέγει ο συγγραφέας, το καθιστούσε ένα «είδος σημερινού think tank» και «το πρώτο ινστιτούτο γεωπολιτικής» – το οποίο, όπως και σημερινά, είχε τις σκοπιμότητές του. Δεν διαμαρτυρόταν τυχαία ο Δημοσθένης πως η Πυθία «φιλιππίζει».  Πρωτοπόροι της γεωπολιτικής σκέψης όμως πρέπει να υπήρξαν και οι Αθηναίοι, όπως φαίνεται από τα μεγαλεπήβολα σχέδια του Αλκιβιάδη για την επαύριο της Σικελικής εκστρατείας, εάν είχε βεβαίως αίσια κατάληξη.  Ο Θουκυδίδης αναφέρεται στην Καρχηδόνα ως επόμενο στόχο του φιλόδοξου πολιτικού, κατά τη διάρκεια της συζήτησης στην Εκκλησία του Δήμου πριν την εκστρατεία. Ο Συρακούσιος ηγέτης Ερμοκράτης είχε επίσης αντιληφθεί την έκταση των αθηναϊκών στοχεύσεων, για αυτό και κάλεσε τους συμπολίτες του να στείλουν προτάσεις συμμαχίας στις άλλες πόλεις της Σικελίας, την Ιταλία και την Καρχηδόνα, για σύμπηξη κοινού μετώπου. Αργότερα, όταν είχε πλέον αυτομολήσει στην Σπάρτη, ο ίδιος ο Αλκιβιάδης εξέθεσε λεπτομερώς το σχέδιό του ενώπιον της Εκκλησίας των Λακεδαιμονίων, για να τους δείξει τον βαθμό της αθηναϊκής επεκτατικότητας και να τους πείσει να βοηθήσουν άμεσα και έμπρακτα τις Συρακούσες.  Την κατάκτηση της Σικελίας θα ακολουθούσε αυτή της Ιταλίας, της Καρχηδόνας και της «ἀρχῆς» αυτής (των αποικιών της δηλαδή στη δυτική Μεσόγειο).  Οι Αθηναίοι θα αξιοποιούσαν τους πόρους της νέας τους αυτοκρατορίας για να σχηματίσουν μία ακαταμάχητη δύναμη: Έλληνες, Ίβηρες και άλλους βαρβάρους μισθοφόρους, ιταλική ξυλεία για τα πλοία, άφθονο σιτάρι.  Θα ακολουθούσε ο αποκλεισμός και εν τέλει η κατάκτηση της ίδιας της Πελοποννήσου, με στόχο η Αθήνα «τοῦ σύμπαντος Ἑλληνικοῦ ἄρξειν».

Οι διεκδικητές της Μεσογειακής ηγεμονίας

Την ρωμαϊκή θαλασσοκρατία κληρονόμησε το Βυζάντιο, το οποίο όμως νωρίς στην ύπαρξή του αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει ναυτικούς ανταγωνιστές, πρώτα τους Βανδάλους της βορειοδυτικής Αφρικής (6ος αι.) και έπειτα του Άραβες.  Ο συγγραφέας θεωρεί πως οι Άραβες ίσως να κατάλαβαν καλύτερα από το Βυζάντιο τη σημασία της Μεσογείου.  Δεν ακολουθεί ενδελεχέστερη αιτιολόγηση της κρίσης αυτής. Θα μπορούσε όμως κανείς να σκεφθεί ότι οι Άραβες, σχεδόν αμέσως μετά την εξόρμησή τους από την έρημο, μετέφεραν τη βάση τους από την Μέκκα στη Δαμασκό και άρχισαν να οργανώνουν στόλο, καθιστάμενοι πολύ γρήγορα κυρίαρχοι πολλών νησιών και ακτών και πολιορκώντας δις την Κωνσταντινούπολη (674-678, 717-718).  Το Βυζάντιο από την άλλη, αν και στήριζε την ευημερία και την ασφάλειά του σε πολύ μεγάλο βαθμό στη ναυτική ισχύ και το ακώλυτο θαλασσινό εμπόριο, δεν έδινε πάντοτε τη δέουσα προσοχή στη συντήρηση ενός αξιομάχου στόλου.  Το μεσουράνημα της Μακεδονικής δυναστείας συνοδεύτηκε από μεγάλες πολεμικές επιτυχίες στη θάλασσα, και η παρακμή από τα μέσα του 11ου αιώνα, από την εγκατάλειψη του στόλου.  Την θέση της βυζαντινής υπεροχής πήραν οι ανερχόμενες ιταλικές δημοκρατίες, ειδικά η Βενετία και η Γένουα.  Αποσπώντας εμπορικά προνόμια και ατέλειες από το Βυζάντιο σε αντάλλαγμα της αμυντικής συνδρομής των στόλων τους, κυριάρχησαν στο εμπόριο και συνέβαλαν στο μαρασμό και την αποικιοποίηση της αυτοκρατορίας.  Όταν το 1204 οι Σταυροφόροι επιτέθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, δεν υπήρχε βυζαντινό ναυτικό να την υπερασπίσει.  Μία σύντομη αναλαμπή γνώρισαν οι βυζαντινές δυνάμεις στην αυτοκρατορία της Νίκαιας, η οποία όμως δε συνεχίστηκε μετά τους πρώτους Παλαιολόγους.

Τελικά ήταν οι Τούρκοι που κυριάρχησαν σε μείζον τμήμα της Μεσογείου, φράζοντας τον δρόμο των δυτικών εμπόρων προς την Ανατολή.  Τούτο το εμπόδιο τροφοδότησε τις προσπάθειες για ανεύρεση εναλλακτικής οδού προς την Ινδία, και δεν είναι τυχαίο πως ένας Γενουάτης, ο Χριστόφορος Κολόμβος, θα άνοιγε δρόμο για το Νέο Κόσμο και την εποχή των εξερευνήσεων.  Παρά την ήττα τους στη Ναύπακτο το 1571, οι Τούρκοι πέτυχαν να «εκθρονίσουν» τους Βενετούς από τη μεσογειακή τους κυριαρχία και να τους αφαιρέσουν όλες σχεδόν τις αποικίες τους.  Ο Σ. Καργάκος κάνει μία αναδρομή στην ανάπτυξη της οθωμανικής θαλάσσιας ισχύος, με διαβόητους ναυμάχους όπως ο Πίρι Ρέις και ο Μπαρμπαρόσα, και προειδοποιεί πως «θα ήταν σοβαρό σφάλμα πάντως ένας σύγχρονος μελετητής να πιστεύει ότι οι Τούρκοι δεν δημιούργησαν παράδοση ναυτική».  Την ισχύ των σουλτάνων στη θάλασσα κλόνισε η Ναύπακτος και εκμηδένισε η συντριβή του τουρκοαιγυπτιακού στόλου στο Ναυαρίνο (1827).

Στους νεότερους χρόνους εμφανίστηκαν κι άλλοι επίδοξοι κυρίαρχοι της Μεσογείου.  Η πολιτική του Λουδοβίκου ΙΔ’ και του Ναπολέοντος προσέκρουσε στην αντίδραση της Αγγλίας, της οποίας το ναυτικό αποτύπωμα αναπτυσσόταν ραγδαία.  Η εκστρατεία του Ναπολέοντος στην Αίγυπτο και την Συρία απειλούσε τις επικοινωνίες του Λονδίνου με την Ινδία, τη σημαντικότερη κτήση της Βρετανικής αυτοκρατορίας.  Ο περίφημος ναύαρχος Νέλσων, με δύο συντριπτικές νίκες στο Αμπουκίρ (1798, στις εκβολές του Νείλου) και στο Τραφάλγκαρ (1805, στα δυτικά του Γιβραλτάρ), ενταφίασε οριστικά τα γαλλικά όνειρα.  Η Μεγάλη Βρετανία παρέμεινε αδιαφιλονίκητος κυρίαρχος της Μεσογείου μέχρι το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Αποκλεισμένη στα βορειοανατολικά της Ευρώπης, η Ρωσία για καιρό έμενε ξένη στα τεκταινόμενα της Μεσογείου.  Η αυξανόμενη φιλοδοξία της όμως να παίξει ρόλο μεγάλης δύναμης περνούσε απαραίτητα από την απόκτηση εξόδου στις «θερμές θάλασσες».  Πολεμώντας τους Οθωμανούς, πρώτα ο Πέτρος ο Μέγας και ύστερα η Αικατερίνη κατόρθωσαν να ελέγξουν τη βόρεια ακτή του Ευξείνου Πόντου, με μόνιμο βλέμμα στον Βόσπορο και την Ανατολική Μεσόγειο.  Ο συγγραφέας τονίζει εδώ πόσο υποτιμημένη ιστορικά είναι η ναυμαχία του Τσεσμέ κατά τα Ορλωφικά (1770), ως ορόσημο της ανόδου της ρωσικής δύναμης, αλλά και υποχώρησης της τουρκικής.  Εκτενής είναι η αναφορά στην μεσογειακή πολιτική της Σοβιετικής Ένωσης, η οποία με ένα εντατικό πρόγραμμα ναυπηγήσεων παρέταξε έναν ισχυρό στόλο πλοίων επιφανείας και υποβρυχίων, ο οποίος ανταγωνιζόταν ανοικτά τις ΗΠΑ.  Ιθύνοντες νόες αυτής της σοβιετικής ναυτικής ανόδου ήταν οι ναύαρχοι Κουζνέτσωφ, επί Ιωσήφ Στάλιν, και Γκορσκώφ, επί Νικήτα Χρουτσώφ.  Ενδιαφέρον θα ήταν να προστεθεί πως οι Σοβιετικοί αντιστάθμιζαν την σχετική έλλειψη ναυτικών βάσεων στη Μεσόγειο με τη δημιουργία τεχνητών αγκυροβολίων, μεταξύ των οποίων και ένα έξω από τα Κύθηρα, καθώς και η πίεση του Ιωσήφ Στάλιν επί της Τουρκίας για να ελέγξει τα Στενά αμέσως μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Μία θάλασσα σε κρίση

«Κι έτσι… φτάσαμε στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τον πρώτο πόλεμο της ιστορίας που είχε μυρωδιά πετρελαίου. Την ίδια μυρωδιά είχε και ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος αλλά πιο έντονα την έχει ο Τρίτος, που άρχισε πριν ακόμα λήξει ο Δεύτερος, συνεχίζεται με μερικά διαλείμματα μέχρι σήμερα, αλλ’ ακόμη δεν έχει φθάσει στο κορύφωμά του».

Όπως ήδη αναφέρθηκε, οι αδιάκοπες συγκρούσεις στην ευρύτερη Μεσόγειο – Εγγύς Ανατολή την περίοδο 2001-2006 τροφοδότησαν σε μεγάλο βαθμό τη συγγραφή του βιβλίου.  Η γεωγραφία και ιστορία αποτελούν το υπόβαθρο για την πολιτική ανάλυση και σχολιασμό, τα οποία αφορούν τόσο τα μεγάλη διεθνή θέματα και τις επίκαιρες συγκρούσεις, όσο και το μέλλον του Ελληνισμού.

Το πετρέλαιο είναι κυριολεκτικά ως διακύβευμα των μεσανατολικών πολέμων και αλλά και σύμβολο της απληστίας των δυνάμεων.  Στο δίπολο (ισλαμικός) φονταμενταλισμός και πετρέλαιο, ο Σ. Καργάκος υποδεικνύει σαν πραγματική αιτία του πολέμου το δεύτερο.  Προειδοποιεί πως η καταστροφή της Μέσης Ανατολής θα οδηγήσει «εκατοντάδες εκατομμύρια Άραβες να έρθουν κολυμπώντας και να μαυρίσουν την λευκή Ευρώπη», προεικονίζοντας τη συνεχιζόμενη μεταναστευτική κρίση, ειδικά δε την έξαρση του 2015 η οποία δοκίμασε την ευρωπαϊκή πολιτική.  Στις ενδιαφέρουσες και ως ένα σημείο εύστοχες προβλέψεις του βιβλίου αυτού συγκαταλέγεται η εκτίμηση πως κερδισμένες στην παγκοσμιοποίηση, την οποία υποτίθεται πως ποδηγετούν οι ΗΠΑ, θα είναι η Κίνα, η Ρωσία, καθώς και η Ινδία και η Βραζιλία. Για την Κύπρο, επισημαίνεται πως η σημασία της για το θέατρο της Μέσης Ανατολής διευκόλυνε την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004, καθώς για τους δικούς τους λόγους ΕΕ, Ρωσία και ΗΠΑ δεν επιθυμούν τον τουρκικό έλεγχο επί ολόκληρου του νησιού. «Οι τουρκικές πιέσεις θα ενταθούν, όταν θα αρχίσει η αξιοποίηση των υποβρυχίων κοιτασμάτων πετρελαίου», όπερ και εγένετο.  Τονίζεται το τεχνητό και εύθραυστο του κράτους του Λιβάνου, το οποίο μαζί με την υπό τουρκικό έλεγχο Αλεξανδρέττα θεωρούνται ουσιαστικά συριακές προεκτάσεις προς την θάλασσα, με δυνατότητα επωφελούς σύνδεσης με την Κύπρο.

Η επαλήθευση της προειδοποίησης πως, αν η αποχώρηση των ΗΠΑ από το Ιράκ γίνει «με όρους ατίμωσης όπως συνέβη στο Βιετνάμ, θα προκ[ληθεί] παγκόσμια ανεμοζάλη», υπήρξε πολύ οδυνηρή για τον μεσογειακό κόσμο τα χρόνια που ακολούθησαν.  Το 2011 οι Αμερικανοί αποσύρθηκαν από το Ιράκ, το οποίο ναι μεν παραμένει τύποις ένα ενιαίο, κυρίαρχο κράτος, στην πραγματικότητά όμως διασπάται πάνω σε φυλετικές και θρησκευτικές διαιρέσεις, ενώ ξένες και εντόπιες παραστρατιωτικές δυνάμεις δρουν ανεξέλεγκτα.  Το πιο φοβερό, βέβαια, ήταν η άνοδος του Ισλαμικού Κράτους μέσα στο χάος του Συριακού εμφυλίου πολέμου, το οποίο έφθασε ως τις πύλες της Βαγδάτης και πυροδότησε ένα παγκόσμιο κύμα ισλαμιστικής τρομοκρατίας.  Το 2021 είχαμε βέβαια και την χαώδη, δίκην ατάκτου φυγής εκκένωση του Αφγανιστάν από τις συμμαχικές δυνάμεις.  Η εικόνα αδυναμίας και ασυνεννοησίας την οποία εξέπεμψαν οι ΗΠΑ εκείνες τις ημέρες, το δίχως άλλο υπονόμευσε το βάσιμο της γενικότερης αποτρεπτικής τους ικανότητας, ενθαρρύνοντας την Ρωσία να εισβάλει στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του επόμενου έτους.

Η κινητοποίηση της Ευρώπης και των θεσμών της είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη οποιουδήποτε εγχειρήματος μεσογειακής συμφιλίωσης και συνεργασίας.  Ο Σ. Καργάκος θεωρεί πως η απομάκρυνση από τον ανέφικτο στόχο της  «ένωσης» (δηλαδή της δημιουργίας ενός συγκεντρωτικού υπερ-κράτους) και η προώθηση της «ενότητας» βασικών σκοπών, με σεβασμό στα έθνη-μέλη, θα διευκολύνει την Ευρώπη να αποκτήσει ουσιαστικό λόγο στα μεσογειακά πράγματα και να αποτρέψει τον Αρμαγεδδώνα.  Η συνεννόηση με τα κράτη της Βορείου Αφρικής και της Μέσης Ανατολής θα μπορούσε να γίνει με όρους συμπληρωματικότητας.  Η Ευρώπη έχει την ένοπλη ισχύ και τα οικονομικά μέσα, ενώ οι αραβικές χώρες την ενέργεια, δηλαδή πετρέλαιο.  Η συνένωση των δύο μπορεί να γίνει βάση μακροπρόθεσμης σύμπλευσης, με στόχο την ειρήνη και την ανεξαρτησία του ευρωμεσογειακού κόσμου.  Και εδώ φαίνεται, εμμέσως πλην σαφώς, η πρόταση για αποδέσμευση από την αμερικανική ηγεμονία, η οποία κρίνεται ως βασικός ένοχος για τους περιφερειακούς πολέμους.  Από την άλλη οι πρόσφατες διεθνείς κρίσεις κατέστησαν φανερή την απόλυτη αμυντική ανεπάρκεια ακόμη και των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών κρατών, τα οποία σπεύδουν υπό την προστατευτική αιγίδα της Ουάσινγκτον.

Η θάλασσα του μίσους

Για την αραβο-ισραηλινή σύγκρουση, σήμερα εντοπισμένη στο Παλαιστινιακό, οι σημειώσεις του συγγραφέα είναι ιδιαίτερα επίκαιρες.  Τα κράτη προγεφυρώματα ή χωροφύλακες, προειδοποιεί, δεν είναι βιώσιμα.  Το Ισραήλ νικά και θα νικήσει ξανά στο μέλλον, όμως η στάση του έναντι των Παλαιστινίων κάνει την διεθνή κοινή γνώμη να στρέφεται ολοένα και περισσότερο εναντίον του, ώσπου μία μέρα οι Άραβες μπορεί να διδαχθούν από τις πολυάριθμες ήττες τους και να ανατρέψουν τις ισορροπίες. Η απομόνωση του Ισραήλ, όσο βαριά οπλισμένου και αμείλικτου, προκαλεί μία μόνιμη κατάσταση εσχάτου κινδύνου: «…το Ισραήλ, που ως αιχμή δόρατος έχει σφηνωθεί στον αραβικό κορμό, θα κινδυνεύσει να πάθει ό,τι και ο περίφημος Ολυμπιονίκης Μίλων Κροτωνιάτης, που έμπηξε τα δάκτυλά του σε μια ρωγμή ενός κορμού για να τον σχίσει, αλλά έπεσαν οι σφήνες, η σχισμή έκλεισε και μάγκωσε τα δάκτυλα του Μίλωνος, τον οποίον κατασπάραξαν τα θηρία του δάσους».

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, ο πόλεμος στην Γάζα μετρά δεκάδες χιλιάδες θύματα μεταξύ των αμάχων.  Οι αδυσώπητοι βομβαρδισμοί του Ισραήλ έχουν προκαλέσει τέτοιαν κατακραυγή που ψυχραίνουν ακόμη και τη στάση των διαχρονικών δυτικών συμμάχων του. Η δυσαρέσκεια των ΗΠΑ έναντι της υπερεθνικιστικής κυβέρνησης Νετανιάχου είναι πολύ μεγάλη, καθώς η τελευταία έχει διαχρονικά πράξει το παν για να ακυρώσει εν τοις πράγμασι την πάγια επιθυμία της Ουάσινγκτον για «λύση δύο κρατών».  Στον μη δυτικό κόσμο, ούτως ή άλλως φιλικά προσκείμενο προς την Παλαιστίνη από τον καιρό του Ψυχρού πολέμου (λόγω του αντι-αποικιακού κινήματος και της σοσιαλιστικής απόκλισης της PLO), η αγανάκτηση είναι ακόμη μεγαλύτερη. Η οικουμενική κατακραυγή για τις ωμότητες της ισλαμιστικής-τρομοκρατικής Χαμάς κατά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, έχει επισκιαστεί από το συλλογικό δράμα των κατοίκων της Γάζας, καθώς και την αποκάλυψη σχεδίων για πιθανό εκτοπισμό τους. Η ίδια η επίθεση αυτή προκάλεσε μεγάλη εντύπωση, καθώς υπήρξε συντριπτική σε ένταση και κλίμακα και αιφνιδίασε την υποτιθέμενη ως άτρωτη ισραηλινή άμυνα και τις υπηρεσίες πληροφοριών.

Η κατάσταση βαίνει από αδιέξοδο σε αδιέξοδο, με τον διαρκή κίνδυνο επέκτασης του πολέμου, όσο γιγαντώνονται τα πάθη, τα μίση και οι αντεκδικήσεις.  Ως Μανιάτης αλλά και παιδί της Κατοχής και του Εμφυλίου, ο Σ. Καργάκος υποδεικνύει μία διαφυγή από τον φαύλο κύκλο της βίας μέσα από την πείρα του τόπου του με το φαινόμενο της βεντέτας: «Για να σταματήσει στη Μάνη ο αλληλοσκοτωμός, ο λεγόμενος “γδικιωμός”, με μεσολάβηση τρίτων, γινόταν μια τελετή, ας την πούμε αδελφοποιήσεως, η “ψυχαδερφοσύνη”, οπότε η οικογένεια του θύματος συγγένευε με την οικογένεια του θύτη. Μια τέτοια συγγένεια έσωσε δύο φορές τη μάνα μου κι εμένα στα χρόνια της αλληλοσφαγής».  Κάτι τέτοιο βέβαια είναι δυσκολότερο να γίνει σε μεγάλη κλίμακα από ότι σε διαπροσωπική, όμως ένα τέτοιο είδος συμφιλίωσης μέσα από το κοινό ανθρώπινο πένθος είναι η μόνη λύση που ίσως, μία μέρα, θα μπορούσε να φέρει μία μονιμότερη καταλλαγή στο ακόρεστο θυσιαστήριο των Αγίων Τόπων.

Αν υπάρξει ποτέ εξάλειψη του μίσους ανάμεσα στις δύο πλευρές της Μεσογείου, η συνεργασία θα πρέπει να γίνει με σεβασμό στον τρόπο ζωής και τον πολιτισμό των άλλων.  Η Ευρώπη στην περίπτωση αυτή μπορεί να προβάλει το καλύτερο πρόσωπο της μεγάλης και πολύτιμης ανθρωπιστικής της παράδοσης.  Τούτο όμως απαιτεί απομάκρυνση από τον σύγχρονο και απολύτως παρακμιακό «νέο-ευρωπαϊκό» οιωνεί πολιτισμό.  Χρειάζεται ακόμη και η αποφυγή της πολιτισμικής υπεροψίας: «ας μη φρονούμε πως εμείς οι Ευρωπαίοι έχουμε το προνόμιο του πολιτισμού. Πολιτισμός – και μάλιστα ενεργός – είναι και ο τρόπος της καθημερινής ομιλίας. Από την άποψη αυτή ένας λεμβούχος του Νείλου, ένας “φελουκατζής”, θα έβαζε τα γυαλιά στα δικά μας «κακομαθημένα» παιδιά που αποφοιτούν από αριστοκρατικά σχολεία».  Για αυτό και επικρίνει αυστηρά την θεωρία του Samuel Huntington περί της σύγκρουσης των πολιτισμών, αντιτείνοντας ότι δε συγκρούονται οι πολιτισμοί αλλά τα συμφέροντα.  Την χαρακτηρίζει ως «φύλλο συκής» για την κάλυψη της «συμφεροντολογικής λύσσας».

Ευκαιρίες για την Ελλάδα και τη μεσογειακή της πολιτική

Η διατήρηση μίας πολυμερούς εξωτερικής πολιτικής, με σχέσεις συνεργασίας προς όλες τις δυνάμεις της περιοχής, αποτελεί βασική σταθερά των προτάσεων του Σ. Καργάκου.  Όπως επανειλημμένα επισημαίνει, «το ανήκομεν εις την Δύσιν έχει από γεωπολιτική άποψη προ πολλού ακυρωθεί». Χρησιμοποιώντας τον αποδιδόμενο στον Charles de Gaulle όρο, «πολιτική πολλών αζιμουθίων», και επιμένοντας την χρεωκοπία της αμέριμνης λογικής του «δεν διεκδικούμε τίποτα», περιγράφει τις ελληνικές δυνατότητες με μία αλληγορία: «Ο πολιτικός, οικονομικός και πολιτιστικός προσανατολισμός της Ελλάδος εικονογραφείται με το θρησκευτικό μας σύμβολο: το Σταυρό. Η Ελλάς ανήκει και στο Βορρά, και στο Νότο και στη Δύση και στην Ανατολή. Και δεν μιλώ θεολογικά. Θυμίζω ότι ο Σταυρός προεκτεινόμενος παίρνει το σχήμα του ξίφους. Βεβαίως θα πάμε “ὅπου δεῖ” με το Σταυρό στο χέρι, ειρηνοφόροι, αλλ’ όχι για να γίνουμε μάρτυρες. Το εορτολόγιο της Εκκλησίας μας έχει κορεσθεί. Δεν χωράει άλλα θύματα Αγίους».

Μακροί ιστορικοί δεσμοί ενώνουν την Ελλάδα με τον Αραβικό κόσμο, εντός του οποίου δρουν επί αιώνες τα ορθόδοξα πατριαρχεία.  Η τρέχουσα στρατιωτική υπεροχή της Δύσης ίσως μία μέρα παύσει να υπάρχει και να βρεθούν οι Άραβες σε θέση ισχύος, οπότε η Ελλάδα πρέπει να φροντίζει να έχει καλές σχέσεις μαζί τους.  Από την άλλη, πέραν των λόγων πολιτικής σύγκλισης, οι Έλληνες μοιράζονται με τους Εβραίους μία «συν-μαρτυρική» πορεία μέσα από μακραίωνους κατατρεγμούς και πάσης φύσεως δοκιμασίες. Αλλού, ο συγγραφέας κρίνει πως και από την ρωσική παρουσία στη Μεσόγειο θα μπορούσε να επωφεληθεί η Ελλάδα, εφ’ όσον πολιτευτεί με την μέγιστη δυνατή προσοχή.  Η θέση αυτή συμβαδίζει με το πνεύμα της εποχής του βιβλίου (2007), όταν οι σχέσεις της Ρωσίας με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ ήταν σχετικά ομαλές, ακολουθώντας το πνεύμα του «ανοίγματος» της δεκαετίας του 1990.  Το πρώτο σοβαρό επεισόδιο ψύχρανσης των σχέσεων, ο πόλεμος Ρωσίας-Γεωργίας, συνέβη αργότερα, το 2008.  Την εποχή εκείνη η Ελλάδα, υπό την κυβέρνηση Κώστα Καραμανλή, διαπραγματευόταν αγορές όπλων από την Ρωσία, ενώ υπογραφόταν η δημιουργία του αγωγού Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη, ο οποίος εν τέλει δεν κατασκευάστηκε ποτέ.

Παρ’ ότι η πολυδιάστατη και το κατά δύναμιν ανεξάρτητη πολιτική παραμένει ζητούμενο, ειδικά για ένα κράτος με πολλαπλές και άκαμπτες εξαρτήσεις όπως η Ελλάδα, το διεθνές περιβάλλον έχει αλλάξει.  Η οικονομική και δημογραφική άνοδος του μη δυτικού κόσμου είναι αδιαμφισβήτητη, όπως και το αμετάκλητο τέλος της «μονοπολικής στιγμής» των ΗΠΑ, όπως διαμορφώθηκε τα πρώτα 10-15 έτη μετά την πτώση της ΕΣΣΔ.  Όμως ακριβώς αυτές οι ανακατατάξεις στην ισορροπία ισχύος οξύνουν τον ανταγωνισμό και την πίεση στις μικρές και μεσαίες δυνάμεις να «λάβουν θέση». Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία οδήγησε τις σχέσεις της Μόσχας με το ευρωατλαντικό σχηματισμό στο ναδίρ, και η διατήρηση ουσιωδών επαφών θα παραμείνει ένα θέμα δύσκολο και περίπλοκο, τουλάχιστον μέχρι την λύση ή έστω ύφεση του ζητήματος του πολέμου.

Επιστρέφοντας στη θάλασσα, ο συγγραφέας με πικρία παρατηρεί ότι: «παρότι διαθέτουμε τη μεγαλύτερη ναυτιλία του κόσμου, δεν έχουμε ναυτική πολιτική. Παρότι διαθέτουμε τα περισσότερα νησιά της Μεσογείου (και τα ωραιότερα) δεν έχουμε χαράξει νησιωτική πολιτική».  Οι επισημάνσεις και οι προτάσεις του επί του θέματος αποτελούν ίσως ένα από τα καλύτερα τμήματα του βιβλίου.  Η ανάγκη διασύνδεσης της Ελλάδας με το εμπόριο Ασίας-Ευρώπης απαιτεί, σημειώνει, τη δημιουργία σύγχρονων λιμανιών στη νότια Πελοπόννησο και τη νότια Κρήτη.  Η Καλαμάτα κρίνεται πως έχει ήδη επαρκείς εγκαταστάσεις, μένουν όμως η Νεάπολη (Βάτικα) και το Γύθειο της Λακωνίας, ενώ εκκρεμεί και η σιδηροδρομική σύνδεση Γυθείου-Τρίπολης. Οι σκληρά ειρωνικές γραμμές που αφιερώνει στους σιδηροδρόμους ηχούν τραγικά, ύστερα από την τραγωδία των Τεμπών: «Εξυπακούεται ότι χρειάζεται όλο το σιδηροδρομικό δίκτυο της Πελοποννήσου ξήλωμα. Διότι το υπάρχον, όταν δεν είναι για τα νεκροταφεία (αναρίθμητα τα θύματα), είναι για τα πανηγύρια. Στέλνεις αυγά από την Καλαμάτα και φθάνουν στην Αθήνα… κοτόπουλα»!

Το θέμα της Τουρκίας, αναπόφευκτο σε κάθε σοβαρή συζήτηση για τη διεθνή θέση της Ελλάδος, τίθεται με βάση των αρχών της ασφάλειας και της ανεξαρτησίας. Η μεν γεωγραφία ανοίγει πολλές ευκαιρίες σύμπραξης – ο συγγραφέας αναφέρεται σε παλαιότερη πρότασή του για σύνδεση Χίου-Μικράς Ασίας με γέφυρα, κάτι που θα ευνοούσε την ανάπτυξη του νησιού ως ναυτιλιακού κέντρου. Η Άγκυρα είναι ευπρόσδεκτη σε ένα σχήμα μεσογειακής συνεργασίας και μπορεί να έχει καλές σχέσεις με την Αθήνα, προϋπόθεση όμως είναι η αμετάκλητη εγκατάλειψη των ηγεμονικών και αυτοκρατορικών φιλοδοξιών της.  Πέρα από τη διαπίστωση αυτή – η οποία παραμένει ως σήμερα στο επίπεδο της ευχής, και μάλλον έτσι θα μείνει επί μακρόν – ο Σ. Καργάκος σημειώνει πως η αξία των Στενών του Βοσπόρου-Ελλησπόντου, το μεγάλο «χαρτί» της Τουρκίας, μειώνεται λόγω της μέλλουσας παράκαμψής τους από τον αγωγό Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη, και τη διαφαινόμενη αναβάθμιση της σημασίας των αγωγών έναντι των δεξαμενοπλοίων στη μεταφορά υδρογονανθράκων. Εάν δε, κάποια στιγμή τον 21ο αιώνα, διαλυθεί η «Κεμαλική αυτοκρατορία», όπως η Οθωμανική τον 20ο, τότε θα προταχθεί η οικονομική αξία του Αιγαίου και αγκυροβολίων περί τον Ελλήσποντο, όπως ο Μούδρος στην Λήμνο και το Σίγρι στην Λέσβο.  Η Ελλάδα μπορεί ακόμη να γίνει κρίκος σύνδεσης μεταξύ της Μεσογείου και της Βόρειας ή της Βαλτικής θάλασσας, ως εναρκτήρια θέση μίας πανηπειρωτικής οδού Αλεξανδρούπολης – Ντάντσιχ.

Αν και η ρητορική περί επικείμενης ή έστω διαφαινόμενης διάλυσης της Τουρκίας, όπως επί δεκαετίες επαναλαμβάνεται στα ελληνικά μέσα, ίσως ακούγεται ως ευσεβής πόθος ανέξοδης απαλλαγής μας από έναν επικίνδυνο και επίμονο ανταγωνιστή, οι παραπάνω κρίσεις είναι πολύ εύστοχες.  Ο ρωσικός αγωγός ακυρώθηκε, μήπως όμως δεν παρακάμπτουν τα Στενά οι νέοι οδικοί και σιδηροδρομικοί άξονες, μεταξύ Αλεξανδρούπολης και βουλγαρικών λιμένων (Sea-to-Sea); Μήπως δεν αποκτά κεντρική σημασία η Αλεξανδρούπολη ως κόμβος μεταφορών, είτε πρόκειται για το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), είτε για τις αμερικανικές ενισχύσεις προς την Ουκρανία; Μήπως δεν εξοργίζεται και διαμαρτύρεται η Τουρκία, που ελληνικά λιμάνια υποκαθιστούν τον παραδοσιακό της ρόλο ως πορθμέα της Μεσογείου και του Ευξείνου Πόντου; Το 2007 η Ρωσία ήθελε να παρακάμψει τη ΝΑΤΟϊκή Τουρκία, τώρα η ανεπαρκώς πιστή στη δυτική συμμαχία Τουρκία παρακάμπτεται από τις ΗΠΑ.  Ο δε λόγος για σύνδεση Αλεξανδρούπολης και βορείου Ευρώπης έχει καταστεί επίκαιρος με την πρόσφατη είσοδο της Ελλάδος στο σχήμα Trimarium (Three Seas Initiative), το οποίο προωθεί τη στενότερη συνεργασία και την ανάπτυξη συγκοινωνιακών αρτηριών μεταξύ των χωρών της ανατολικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων αυτοκινητοδρόμων (Via Carpathia) και σιδηροδρόμων (Rail-2-Sea) με κατάληξη την βόρεια Ελλάδα.

Με οδηγό την ιστορία, στην Ελλάδα υποδεικνύεται μία διττή ναυτική πολιτική.  Η πρώτη παίρνει το όνομά της από τον Θεμιστοκλή, ο οποίος κατέστησε την Αθήνα το κέντρο της Μεσογείου και πόλο έλξης εμπόρων και σοφών από όλο τον ελληνικό κόσμο.  Με τον ίδιο τρόπο η Ελλάδα θα μπορούσε να διασυνδεθεί θαλάσσια με τα λιμάνια της Μεσογείου, καθώς και να προσελκύσει τους όπου γης ικανότερους και δημιουργικότερους ανθρώπους, οι οποίοι θα πλουτίσουν τη νέα τους πατρίδα με τις δυνάμεις τους.  Η δεύτερη πολιτική επικαλείται τον Κίμωνα, τον συνεχιστή του έπους των Περσικών πολέμων, ο οποίος έπεσε πολεμώντας στο Κιτίον της Κύπρου.  Η σύσφιξη του δεσμού Ελλάδος και Κύπρου αποτελεί τον πυρήνα αυτής της πρότασης.  Το ενιαίο αμυντικό δόγμα Ελλάδος-Κύπρου (δυστυχώς αδρανές ήδη από την εποχή έκδοσης του βιβλίου) θα μπορούσε να επεκταθεί προς τη Συρία και όλες τις πέριξ της Τουρκίας χώρες, επιβάλλοντας στη δυνητική απειλή το ενδεχόμενο περικύκλωσης.

Τι μπορεί όμως να προσφέρει η Ελλάδα στη Μεσόγειο, και δη στην επούλωση των τραυμάτων της; Μία οικουμενική πρωτοβουλία συμφιλίωσης με βάση τον αρχαίο και από όλους σεβαστό πολιτισμό της.  Όπως ο Άγγελος Σικελιανός και η Εύα Πάλμερ αγωνίστηκαν για την Δελφική Ιδέα στους δίσεκτους χρόνους του Μεσοπολέμου, η Ελλάδα έχει την ευκαιρία να δώσει μία νέα, Αδελφική Ιδέα, η οποία θα ανοίγει το δρόμο για την παράκαμψη του σημερινού μίσους.  Με λύπη διαπιστώνει πως στην ελληνική τηλεόραση (την τηλοψία, όπως προτιμά να την καλεί) δεν υπάρχει ούτε μία εκπομπή για τον κόσμο της Μεσογείου, και προτείνει η Ελλάδα να αναλάβει πρωτοβουλία για τη σύσταση ενός κοινού Παμμεσογειακού Ραδιοτηλεοπτικού Σταθμού.

Η εισήγηση στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Οι προτάσεις του βιβλίου δεν εξαντλούνται στα θαλάσσια και μεσογειακά θέματα.  Ειδικότερα, στο τέλος παρατίθεται μία εισήγηση του Σ. Καργάκου σε εκδήλωση του Πανεπιστημίου Πειραιώς, στις 12/04/1997, όπου αναπτύσσεται ένα πιο ολοκληρωμένο στρατηγικό όραμα για την ελληνική εξωτερική (κυρίως) πολιτική. Βασική αρχή το οράματος αυτού είναι προσπάθεια ισορροπίας του απαραίτητου ρεαλισμού που επιβάλλουν οι αντικειμενικές συνθήκες και οι διεθνείς προκλήσεις, με ένα πνεύμα ρομαντικό, δηλαδή επίκλησης και εξυπηρέτησης ηθικών αξιών.  Το δίπολο αυτό διατρέχει εμφανώς το σύνολο του βιβλίου.  Ο ομιλητής, ξεκινώντας από την Μεγάλη Ιδέα και την περίφημη δημηγορία του Ιωάννη Κωλέττη στην Βουλή το 1844, ζητεί μία γενική εσωτερική ανάταξη του Ελληνισμού

Μεγάλη σημασία δίνεται στον Ελληνισμό της διασποράς: «Η Ελλάς», λέγει, «πρέπει να παύσει να πολιτεύεται ως Ελλάς. Πρέπει να πολιτεύεται ως Ελληνισμός». Υπενθυμίζει πως από την δεκαετία του 1980 είχε καταθέσει πολυσέλιδη πρόταση για τη δημιουργία ενός Οργανισμού Ηνωμένων Ελλήνων, καθώς και μίας νέα αμφικτιονίας σε «καθημερινή επικοινωνία… χάρη στα νέα συστήματα». Ενδιαφέρουσα, αν και δεν αναλύεται περεταίρω, είναι και η πρόταση συνεργασίας του ελληνικού εμπορικού στόλου με το Πανεπιστήμιο Πειραιώς για την ανάπτυξη ενός παγκοσμίου συστήματος τηλε-ιατρικής.

Καθώς βέβαια, ο Σ. Καργάκος ήταν πρωτίστως εκπαιδευτικός και φιλόλογος, και ο πολιτισμός δεν μπορεί να μην έχει πρωτεύουσα θέση σε ένα σχέδιο εθνικής αναζωογόνησης, κατατίθεται το αίτημα η Ελλάδα να γίνει κέντρο κλασσικών, μεσαιωνικών και ορθοδόξων σπουδών, στο πρότυπο άλλων μικρών και μεγάλων χωρών (Βουλγαρία και θρακικές σπουδές, Ισραήλ και εβραϊκές, Ιαπωνία και ελληνικές). Ο στόχος αυτός θα εξυπηρετηθεί με τη γενική ανάταση των γραμμάτων στη χώρα, κατεύθυνση προς την οποία θα συντείνει και η δημιουργία μίας αλυσίδας κλασσικών γυμνασίων 7ετούς φοίτησης.

Εν κατακλείδι

«Αγαπητέ αναγνώστη, φθάνοντας στην “ακτή του τέλους”, τούτο αισθάνομαι την ανάγκη να σου ομολογήσω: η Μεσόγειος είναι μέγιστο μάθημα ελευθερίας. Για αυτό και η αθηναϊκή δημοκρατία είχε θαλασσινό άρωμα, γι’ αυτό και το βήμα της Πνύκας, πριν από τους Τριάκοντα, έβλεπε προς τη θάλασσα. Γενικώτερα, όμως, το υγρό στοιχείο της Μεσογείου υπήρξε η υγρή μοίρα του ελληνικού στοιχείου. Η Μεσόγειος είναι το “εμείς” μας. Είναι ο συναισθηματικός καθρέφτης, το ιστορικό μας απείκασμα. Μία έμψυχη ηχώ που το κυμάτισμά της ανακλά τον κυματισμό των δικών μας ελπίδων και προσδοκιών. Η Μεσόγειος μας δίνει – συχνά στο πολλαπλάσιο – ό,τι της δίνουμε. Μας παίρνει πάλι ό,τι μας δίνει. Συχνά με το παραπάνω. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, που συχνά στα θαλασσινά μας τραγούδια επονομάζεται “πικροκυματούσα”.  Ασφαλώς, αύριο το κύμα της θα είναι περισσότερο πικρό, αν την κάνουμε Θάλασσα των Στεναγμών, με μία ανεμώλια πολιτική αντιπαραθέσεων».

Το βιβλίο του Σ. Καργάκου αποτελεί ένα βραχύ, αλλά δυσανάλογα βαθύ και πυκνό σε ιδέες, κρίσεις και πληροφορίες βοήθημα για τον αναγνώστη που ενδιαφέρεται τόσο για το ιστορικό παρελθόν, όσο και για τα επίμονα προβλήματα του παρόντος.  Μπορεί να λειτουργήσει ως εισαγωγή σε εκτενέστερα ιστορικά έργα, όπως του Fernand Braudel ή του Jeremy Black, έχει όμως το πλεονέκτημα της ελληνικής οπτικής και την μεγάλη αξία που δίνει η οξυδερκής και αυστηρή ανατομία των διεθνών ζητημάτων. Η καταγγελία της συμπεριφοράς των μεγάλων δυνάμεων ως «πολιτική[ς] που καταργεί το μέλλον» έχει ισχύ διαρκή. Στον αβέβαιο κόσμο του 2024, τόσο μακριά από τις αισιόδοξες υποσχέσεις της μεταψυχροπολεμικής ευφορίας, η προσοχή για να μην οδηγηθεί η Μεσόγειος και η οικουμένη στον Αρμαγεδδώνα, από την τύφλωση και την πώρωση των ποικίλων Βεελζεβούλ, Βεεμώθ και Λεβιάθαν, είναι το λιγότερο που μπορεί να ελπίζει κανείς.

*διεθνολόγος, Μ.Δ. Βυζαντινής Ιστορίας

Σαράντος Ι. Καργάκος, Μεσόγειος, Η υγρή μοίρα της Ελλάδος και της Ευρώπης, Ιστορική και Γεωπολιτική Μελέτη, εκδόσεις Ι. Σιδέρης, Αθήνα 2007, 142 σελ. (κυκλοφόρησε με την εφημερίδα Παραπολιτικά).

Σαράντος Καργάκος: Μεσόγειος, Η υγρή μοίρα της Ελλάδος και της Ευρώπης (βιβλιοπαρουσίαση)