«Η Γερμανία είναι η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή χώρα εντός του ΝΑΤΟ.Το γεγονός αυτό μας δίνει μια ιδιαίτερη ευθύνη. Και μπορώ να σας διαβεβαιώσω από εδώ ξεκάθαρα: Θα ανταποκριθούμε, κι εγώ προσωπικά, σε αυτή την ευθύνη». Με αυτά τα λόγια ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς διαβεβαίωσε τους νατοϊκούς συμμάχους για τη στάση που θα συνεχίσει να τηρεί τα επόμενα χρόνια το Βερολίνο απέναντι στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, 75 χρόνια μετά τη σύστασή της. Την ίδια ώρα αυξάνονται οι φόβοι για μια επάνοδο του Ντόναλντ Τραμπ στην ηγεσία των ΗΠΑ, σφοδρού επικριτή του ΝΑΤΟ, δεδομένης της αδυναμίας του Τζο Μπάιντεν να πείσει και τους Συμμάχους ότι χαίρει άκρας υγείας προκειμένου να ηγηθεί των ΗΠΑ και κατ’ επέκταση της συμμαχικής στήριξης στην Ουκρανία τα επόμενα χρόνια.

Ανώτατες πηγές στο Βερολίνο αφήνουν πάντως τελευταία να καταστεί σαφής η έντονη ανησυχία του Βερολίνου για το ενδεχόμενο επανεκλογής Τραμπ, το οποίο, καθώς περνάει ο καιρός, αρχίζει να μοιάζει ρεαλιστικό. Ένα σενάριο με απρόβλεπες συνέπειες, γεγονός που καθιστά ακόμη δυσκολότερη την προετοιμασία της γερμανικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής τα επόμενα χρόνια, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία ΕΕ και ΝΑΤΟ βρίσκονται σε μια ρευστή κατάσταση αναζήτησης κοινής κατεύθυνσης. 

Αν όχι οι ΗΠΑ, ποια άλλη χώρα; 

Σύμφωνα με γερμανικές διπλωματικές πηγές, όπως αυτές καταγράφονται στα γερμανικά μέσα, η σκιά του Ντόναλντ Τραμπ πάνω από την Ουάσινγκτον γεννά ένα ερώτημα: Αν όχι ο Τραμπ, ποιος; Και αν όχι οι ΗΠΑ,ποια χώρα θα μπορούσε να πάρει τη σκυτάλη ως προς τον συντονισμό των συμμάχων για τη συνέχιση της στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο «για όσο ακόμη χρειαστεί», όπως όλοι ομνύουν;  

Ακόμη κι αν δεν υπάρχει σήμερα μια χώρα που θα μπορούσε εν μία νυκτί να καλύψει το κενό που θα άφηναν οι ΗΠΑ, σίγουρα καταγράφεται κινητικότητα αλλά και παρασκηνιακές πιέσες προς την πλευρά του Βερολίνου, προκειμένου να αναλάβει αυτό έναν πιο ενεργό ρόλο, τουλάχιστον συντονιστικό αναφορικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, που εξελίσσεται σε έναν πολυετή πόλεμο φθοράς για όλους.

Η Γερμανία είναι άλλωστε η χώρα εκείνη επί ευρωπαϊκού εδάφος που έχει προσφέρει ως τώρα τη μερίδα του λέοντος σε στρατιωτική και οικονομική βοήθεια προς την Ουκρανία, με τελευταία πρόσθετα συστήματα αεράμυνας Patriot. «Danke, Olaf!» είπε για άλλη μια φορά στον Γερμανό καγκελάριο ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, ευχαριστώντας τον για τη συνεχιζόμενη στήριξη της ουκρανικής αεράμυνας.

Νατοϊκή βάση στο Βισμπάντεν και αμερικανικά Tomahawk 

Το απόγευμα της Πέμπτης η μεγάλη είδηση από την Ουάσιγκτον που επισκίασε τις συζητήσεις ήταν πάντως η ανακοίνωση για αποστολή μαχητικών αεροσκαφών F-16 στο Κίεβο. Την ίδια ώρα οι ΗΠΑ ανακοίνωναν επίσης ότι από το 2026 θα μεταφέρουν στη Γερμανία πυραυλικά συστήματος μεγάλου βεληνεκούς τύπου Tomahawk, τα οποία σύμφωνα με τη γερμανική ραδιοφωνία DLF, είναι ικανά να διεισδύσουν σε βάθος 2.500 χιλιομέτρων επί εχθρικού εδάφους και τα οποία, σε αντίθεση με τους γερμανικούς πυραύλους Taurus, μπορούν επίσης να μεταφερθούν από πλοία και υποβρύχια.

Το δεύτερο σημαντικό θέμα που συζητήθηκε και αφορά άμεσα τον μελλοντικό ρόλο της Γερμανίας, όπως είχε ήδη ανακοινώσει στις 14 Ιουνίου ο απερχόμενος ΓΓ του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, είναι η δημιουργία ενός νέου νατοϊκού αρχηγείου στο Βισμπάντεν της δυτικής Γερμανίας, μιάμιση ώρα από την αμερικανική βάση του Ραμστάιν, με στόχο την εκπαίδευση Ουκρανών στρατιωτών αλλά και τον γενικό συντονισμό της αποστολής διεθνούς στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία. Όπως εξηγεί ο στρατιωτικός αναλυτής Γκούσταβ Γκρέσελ από την δεξαμενή σκέψης European Council of Foreign Affairs του Βερολίνου μιλώντας στην Bild, στο Βίσμπαντεν  μια αμερικανική διοικητική ομάδα συντονίζει ήδη από το 2022 τις παραδόσεις όπλων στην Ουκρανία.

«Μέχρι σήμερα λειτουργούσε σε εθελοντική βάση η ενημέρωση της αμερικανικής διοίκησης στο Βισμπάντεν από τους νατοϊκούς εταίρους ή τη βιομηχανία για τις προμήθειες, τους χρόνους παράδοσης όπλων κλπ. Πλέον αυτή η διαδικασία θα γίνει υποχρεωτική και θεσμοθετημένη υπό το ΝΑΤΟ» αναφέρει ο αναλυτής.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις ειδικών η δημιουργία του νέου αυτού συντονιστικού αρχηγείου για την Ουκρανία θα μπορούσε να λειτουργήσει μελλοντικά και ως δικλίδα ασφαλείας για την στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία στην υποθετική περίπτωση επανεκλογής Τραμπ και ανακατεύθυνσης της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας.

Η Γερμανία και το κομβικό 2029

Η Γερμανία από την πλευρά της προετοιμάζεται για πόλεμο ως το 2029 κατά τα λεγόμενα του υπ. Άμυνας Μπόρις Πιστόριους. «Μέχρι τότε πρέπει να καταστούμε ετοιμοπόλεμοι» ανέφερε πρόσφατα. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της DW που υπογράφει ο Φρανκ Χόφμαν, αναλυτές εκτιμούν ότι μέχρι το 2029 η Ρωσία θα μπορούσε να επιτεθεί και σε νατοϊκή χώρα. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται τα σχέδια Πιστόριους για επαναφορά της υποχρεωτικής στράτευσης στη Γερμανία, έστω και με ένα υβριδικό μοντέλο στο πρότυπο των σκανδιναβικών χωρών.  

Πάντως τα χτυπήματα στον Γερμανό υπ. Άμυνας ήρθαν σε πρώτη φάση εκ των έσω και μάλιστα από τον κυβερνητικό συνασπισμό. Στο προσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2025 το υπ. Άμυνας θα λάβει ένα και όχι έξι επιπλέον δις ευρώ, όπως είχε ζητήσει αρχικά ο Μπόρις Πιστόριους. Και ενώ ο ίδιος βρισκόταν ήδη χθες στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού και συγκεκριμένα στην Αλάσκα για τη νατοϊκή άσκηση Arctic Defender, οι Φιλελεύθεροι και ειδικότερα ο υπ. Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ και ο υπ. Δικαιοσύνης Μάρκο Μπούσμαν με επιστολή τους τού κοινοποιούσαν την αντίθεσή τους προς τη θέσπιση υποχρεωτικής στράτευσης στη Γερμανία.

Μόλις τέσσερις μήνες απέχουν πλέον οι αμερικανικές προεδρικές εκλογές. Και κατά πάσα πιθανότητα το δίλημμα των ψηφοφόρων θα είναι το ίδιο με την τελευταία φορά: Τζο Μπάιντεν ή Ντόναλντ Τραμπ;

Σε περίπτωση που ο δεύτερος καταφέρει να επιστρέψει στον Λευκό Οίκο θα έχει ήδη στη διάθεσή του ένα κυβερνητικό σχέδιο 900 σελίδων – ένα «έργο ολόκληρου του συντηρητικού κινήματος» των ΗΠΑ. Το Project 2025 ωστόσο έχει προκαλέσει πολλές αντιδράσεις και ανησυχία στις τάξεις των Δημοκρατικών και των υποστηρικτών τους.

Ποιος βρίσκεται πίσω από το Project 2025;

Το Project 2025 αποτελεί έναν δεξιό-συντηρητικό «οδηγό» για τον επόμενο Ρεπουμπλικάνο πρόεδρο. Πρόκειται για ένα ανεπίσημο πολιτικό σχέδιο για τη δεύτερη διακυβέρνηση Τραμπ, συντάχθηκε από το Heritage Foundation και υποστηρίχθηκε και από πολλές άλλες συντηρητικές οργανώσεις και δεξαμενές σκέψεις.

Το Heritage Foundation συντάσσει τέτοιες πολιτικές λίστες επιθυμιών εδώ και δεκαετίες για διάφορους πιθανούς προέδρους από το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Η πρακτική αυτή είναι συνήθης στις ΗΠΑ, όπως λέει ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Χανς Νοέλ από το Georgetown University της Ουάσινγκτον: «Ειδικοί, αναλυτές και άλλοι διαμορφώνουν μία ιδεολογική κατεύθυνση, προτού αυτή υιοθετηθεί από τα κόμματα και τους πολιτικούς».

Στη σύνταξη του Project 2025 συμμετείχαν πολλές προσωπικότητες από τον κύκλο του Τραμπ, όπως πρώην υπάλληλοι και σύμμαχοί του.

Ποιες είναι οι σημαντικές προτάσεις;

Στις προτάσεις του Project 2025 πρόκειται ειδικότερα για «τέσσερα μέτωπα που θα καθορίσουν το μέλλον της Αμερικής»: η αποκατάσταση του θεσμού της οικογένειας, η κατάργηση του διοικητικού κράτους, η άμυνα υπέρ της εθνικής κυριαρχίας και η διασφάλιση «των ατομικών δικαιωμάτων ελευθερίας που μας έδωσε ο Θεός».

Μερικές από τις πιο θεμελιώδεις προτάσεις είναι οι εξής:

• Ο πρόεδρος θα πρέπει να έχει σαφώς μεγαλύτερη εξουσία. Η αντικατάσταση των δημοσιονομικών υπαλλήλων από υπαλλήλους έμπιστους στον Τραμπ θα διευκολυνθεί και αρκετές ομοσπονδιακές υπηρεσίες – όπως για παράδειγμα το υπουργείο Δικαιοσύνης – θα αναδιαρθρωθούν εντελώς ή θα καταργηθούν απολύτως.
• Στους κλάδους της ενεργειακής πολιτικής και της οικονομίας θα συντελεστεί μία νέα καμπή – στόχος πλέον όχι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά η μεγαλύτερη χρήση πετρελαίου και φυσικού αερίου. Έτσι, οι ΗΠΑ δεν θα εστιάζουν πλέον στη μείωση των εκπομπών αερίων και τις «πράσινες» επιδοτήσεις. Ακόμη, θα μειωθεί η φορολογία επιχειρήσεων και εισοδήματος.
• Όροι όπως σεξουαλικός προσανατολισμός ή ταυτότητα φύλου δεν θα έχουν καμία θέση σε προεδρικά διατάγματα και νόμους. Τα «επιβλαβή διδάγματα της ‘κριτικής φυλετικής θεωρίας’ και της ‘έμφυλης ιδεολογίας’ θα πρέπει να διαγραφούν από το εκπαιδευτικό πρόγραμμα όλων των δημοσίων σχολείων της χώρας. Αναφορικά με τις αμβλώσεις η επόμενη συντηρητική κυβέρνηση θα επιδιώξει «να προστατεύσει τα αγέννητα παιδιά ενώπιον παντός δικαστηρίου της Αμερικής» καθώς και να απαγορεύσει μεταξύ άλλων το αντισυλληπτικό χάπι της επόμενης ημέρας.
• «Τα κραυγαλέα κενά στο μεταναστευτικό μας σύστημα» θα πρέπει να καλυφθούν – μεταξύ άλλων με τη διοχέτευση περισσότερων κονδυλίων και την αποστολή τεχνολογικού εξοπλισμού και προσωπικού στα σύνορα με το Μεξικό αλλά και με την αυστηροποίηση των διαδικασιών χορήγησης ασύλου.

• Οι υπερεθνικές υποχρεώσεις της χώρας δεν θα υπερισχύουν των εθνικών συμφερόντων. Το ΝΑΤΟ θα πρέπει να αναδιαρθρωθεί έτσι ώστε οι υπόλοιποι σύμμαχοι να αναλαμβάνουν περισσότερες ευθύνες. Ταυτοχρόνως ο αμερικανικός στρατός στην Ευρώπη θα μειωθεί, παρ’ ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα διαθέσει περισσότερα χρήματα στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις.
• Σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία παρουσιάζονται δύο αντικρουόμενες θέσεις: ορισμένοι συντηρητικοί θεωρούν πως η συνέχιση της εμπλοκής των ΗΠΑ υπό τη μορφή στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας είναι απαραίτητη, ενώ άλλοι αντιτείνουν ότι η υποστήριξη της Ουκρανίας «δεν έγκειται καθόλου στο εθνικό συμφέρον ασφαλείας της Αμερικής. Η Ουκρανία δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ και αποτελεί μία από τις πιο διεφθαρμένες χώρες της περιοχής».

Ποια η σημασία του Project 2025;

Ο Κέβιν Ρόμπερτς, πρόεδρος του Heritage Foundation, δηλώνει πεπεισμένος πως το στρατηγικό αυτό πλάνο αποτελεί έκφραση μίας «Δεύτερης Αμερικανικής Επανάστασης», η οποία «θα είναι αναίμακτη, εφ’ όσον το επιτρέψει η Αριστερά». Ως αντίδραση ο Τζο Μπάιντεν δήλωσε πως ο Τραμπ και οι σύμμαχοί του ονειρεύονται «μία βίαιη επανάσταση, προκειμένου να καταστρέψουν την ιδέα της Αμερικής». Aς σημειωθεί ότι οι δηλώσεις αυτές έγιναν πριν από την απόπειρα δολοφονίας κατά του πρώην προέδρου. Σήμερα πιθανότατα να διατυπώνονταν διαφορετικά.

Ο πολιτικός επιστήμονας Νοέλ εκτιμά πως το ιδιαίτερο στοιχείο στο Project 2025 είναι το πόσο εκτεταμένες είναι οι προτεινόμενες στρατηγικές ρυθμίσεις. Έτσι καθορίζεται κατά κάποιον τρόπο «η ατζέντα του νυν συντηρητικού κινήματος». Επιπλέον, οι Ρεπουμπλικάνοι παίρνουν ένα προγραμματικό σχέδιο στα χέρια τους, το οποίο τους καθιστά απευθείας ικανούς να κυβερνήσουν – και σε αυτό ακριβώς η κυβέρνηση Τραμπ δεν τα είχε πάει καλά το 2016.

Γιατί έχει αποστασιοποιηθεί ο Τραμπ;

Το ενδιαφέρον στην όλη υπόθεση είναι πως ο Τραμπ επιδιώκει να αποστασιοποιηθεί από το Project 2025 κατά τις δημόσιες τοποθετήσεις του. Στη δικιά του πλατφόρμα social media, το Truth Social, έγραψε: «Δεν ξέρω τίποτα για το ποιος βρίσκεται από πίσω. Δεν συμφωνώ με κάποια απ’ όσα λένε και ορισμένες θέσεις είναι γελοίες. Ό,τι κι αν κάνουν τους εύχομαι καλή τύχη, όμως δεν έχω καμία σχέση μαζί τους».

Όπως εξηγεί ο Χανς Νοέλ, το να παραμένει ασαφής αναφορικά με ορισμένους συντηρητικούς πολιτικούς στόχους, είναι κάτι που είχε αποφέρει καρπούς ως τακτική για τον Τραμπ στο παρελθόν – και κατάφερε έτσι να κερδίσει τις ψήφους και αρκετών αμφιταλαντευόμενων ψηφοφόρων.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

DW

Μετά την απόπειρα δολοφονίας κατά του Ντόναλντ Τραμπ, ακολούθησε η απερίφραστη καταδίκη της και από τον πολιτικό κόσμο στο Βερολίνο. Και μπορεί ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς να μην μίλησε προσωπικά ο ίδιος με τον Ντόναλντ Τραμπ στο τηλέφωνο, μετά την απόπειρα δολοφονίας που σόκαρε τον πλανήτη, όπως ενημέρωσε τους δημοσιογράφους στο κυβερνητικό μπρίφινγκ ο εκπρόσωπός του Στέφεν Χέμπεστραϊτ, είναι όμως σαφές ότι όλα όσα συνέβησαν στην Πενσιλβάνια των ΗΠΑ αφήνουν βαρύ αποτύπωμα και ίσως προετοιμάσουν το έδαφος για πολιτικές εξελίξεις. 

Όπως αποκάλυψε ο Στέφεν Χέμπεστραϊτ, στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Ουάσινγκτοντην περασμένη εβδομάδα, ο Όλαφ Σολτς συναντήθηκε με βουλευτές τόσο των Δημοκρατών όσο και των Ρεπουμπλικάνων. Στο μεταξύ γερμανική παρουσία θα υπάρχει, ως είθισται,τόσο στο Συνέδριο των Ρεπουμπλικάνων όσο και των Δημοκρατικών, όπως σημείωσε ο Σεμπάστιαν Φίσερ, εκπρόσωπος του γερμανικού υπ. Εξωτερικών στην κυβερνητική ενημέρωση της Δευτέρας.

Η Γερμανία και ο επόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ… 

Σύμφωνα πάντως με αναλυτές στο Βερολίνο αλλά και ανώτατους αξιωματούχους όσο περνάει ο καιρός το ενδεχόμενο μια δεύτερης θητείας Τραμπ γίνεται ολοένα πιο ορατό. Οι δημοκρατίες ζουν από τη δημοκρατική εναλλαγή στην εξουσία προσώπων, σχολίασε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων σχετικά με το κατά πόσο η γερμανική κυβέρνηση είναι προετοιμασμένη για το σενάριο επανεκλογής του Ντόναλντ Τραμπ, μετά τη χθεσινή δολοφονική απόπειρα και λαμβάνοντας υπόψιν την πρόδηλα εύθραυστη υγεία του νυν προέδρου Τζο Μπάιντεν.

«Πάντα στις δημοκρατίες υπάρχει το ενδεχόμενο αλλαγής κυβέρνησης. Κάτι που καθιστά το πολίτευμα αυτό ελκυστικό στους πολίτες» ανέφερε ο Στέφεν Χέμπεστραϊτ. «Όμως μην υποτιμάτε τις προεκλογικές ικανότητες του Τζο Μπάιντεν» πρόσθεσε. «Και υπό αυτή την άποψη θα ήταν πολύ νωρίς να πιστέψει κανείς ότι οι αμερικανικές εκλογές έχουν κριθεί» ανέφερε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, την ώρα που και Γερμανοί πολιτικοί, όπως ο Βαυαρός Χριστιανοκοινωνιστής πρωθυπουργός Μάρκους Ζέντερ, θεωρούν ότι πλέον ο Μπάιντεν έχει ελάχιστες πιθανότητες να κερδίσει απέναντι στον Τραμπ, προτρέποντάς τον να αποσύρει την υποψηφιότητά του.

Ενδιαφέρον όμως προκαλούν και οι δηλώσεις του Μίχαελ Λινκ, συντονιστή Διατλαντικών Σχέσεων στη γερμανική βουλή από το κόμμα των Φιλελευθέρων, σύμφωνα με τον οποίο η γερμανική κυβέρνηση προετοιμάζεται ήδη «εντατικά» για το σενάριο μιας νέας προεδρίας Τραμπ. Κάνει μάλιστα λόγο, σύμφωνα με το ραδιοφωνικό δίκτυο DLF, για μυστικές διεργασίες παρασκηνιακά και εκφράζει ανησυχία για την «πολιτική σταθερότητα στις ΗΠΑ» εξαιτίας της «δραματικής πόλωσης μεταξύ των δύο πολιτικών στρατοπέδων».

Απόφαση των ΗΠΑ η στάθμευση Τomahawk 

Ανεξάρτητα όμως από το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών στις ΗΠΑ, η Γερμανία θα συνεχίσει να τηρεί τον στόχο του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες στο 2% του ΑΕΠ. Αυτό φάνηκε και από τις σημερινές κυβερνητικές τοποθετήσεις στο Βερολίνο.  

Ως προς το τι μέλλει γενέσθαι με την αμερικανική ανακοίνωση περί αποστολής και στάθμευσης στη Γερμανία από το 2026 υπερηχητικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς Tomahawk, ικανών να πλήξουν στόχους ακόμη και σε απόσταση άνω των 2.500 χλμ, η καγκελαρία διά του εκπροσώπου της ανέφερε ότι πρόκειται ξεκάθαρα για απόφαση της «αμερικανικής κυβέρνησης».

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο, η γερμανική κυβέρνηση εκτιμά ότι οι ΗΠΑ θα τηρούσαν τη δέσμευση αυτή, ακόμη και αν κέρδιζε τις εκλογές ο Ντόναλντ Τραμπ.

Ερωτηθείς μέχρι πότε αναμένεται να σταθμεύσουν τα αμερικανικά συστήματα μεγάλου βεληνεκούς στη Γερμανία, ανέφερε ότι πιθανώς τα κενά που έχουν οι Ευρωπαίοι στο πεδίο των όπλων ακριβείας να κλείσουν εντός της επόμενης δεκαετίας.