Οι επικεφαλής των χωρών του Οργανισμού Τουρκογενών Κρατών, στην Κιργιζία (6 – 11 – 24)
Παρ’ ότι η εντύπωση που επικρατεί, είναι ότι οι σχέσεις Ρωσίας – Τουρκίας είναι ιδιαίτερα θετικές, το τελευταίο διάστημα αυξάνονται τα μηνύματα δυσαρέσκειας της Μόσχας έναντι της Αγκυρας. Γεγονός που δημιουργεί ερωτηματικά ως προς την πορεία των σχέσεων των δύο χωρών. Τελευταίο «επεισόδιο» είναι οι αιχμές για την Τουρκία με αφορμή τις πρωτοβουλίες της Αγκυρας στην Κεντρική Ασία και τον Καύκασο για την «ενότητα» των τουρκογενών λαών.
Προ ημερών, σε συνέντευξή του στην τουρκική εφημερίδα, «Χουριέτ», ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέϊ Λαβρόφ, άφησε σαφείς αιχμές κατά της Αγκυρας, για τις πωλήσεις τουρκικών οπλικών συστημάτων προς την Ουκρανία. Ταυτόχρονα, στο Συριακό, υποστηρίζοντας τον Ασσαντ, επισήμανε ότι η Δαμασκός ζητάει από την Τουρκία την αποχώρηση των δυνάμεών της από το συριακό έδαφος, στο οποίο έχει εισβάλλει.
Τώρα, δεύτερη φορά μέσα σε μια εβδομάδα, αφορμή νέων αιχμών στάθηκε η Σύνοδος Κορυφής του Οργανισμού Τουρκογενών Κρατών, με επικεφαλής τον Ταγίπ Ερντογάν, στο Μπισκέκ, πρωτεύουσα της Κιργιζίας, στις 6 Νοεμβρίου. Αυτή τη φορά ήταν το επίσημο ρωσικό κρατικό ειδησεογραφικό πρακτορείο, Ria Novosti (5-11-2024), που σε ένα αρκετά εκτενές δημοσίευμά του με τίτλο «ο Ερντογάν δημιουργεί μια ακόμη εστία ανησυχίας για τη Μόσχα», αναφέρεται ότι η Ρωσία δεν μπορεί να μείνει αδιάφορη στις διεργασίες που συντελούνται, με πρωτοβουλία της Τουρκίας, στην Κεντρική Ασία και στον Καύκασο, σε περιοχές της πρώην Σοβιετικής Ενωσης.
Εξάλλου, όπως αναφέρει το Ria Novosti, «η σχέση των δημοκρατιών της Κεντρικής Ασίας και της Ρωσίας είναι πολύ βαθύτερη και σοβαρότερη από ό,τι νομίζουν πολλοί και η διατήρησή της είναι εξίσου σημαντική τόσο για αυτά τα νέα κράτη όσο και για τη Ρωσία».
Πολύ περισσότερο, τονίζει ο συντάκτης του δημοσιεύματος, «οι φιλοδοξίες της Τουρκίας σε σχέση με αυτήν την περιοχή δεν μπορούν να περάσουν απαρατήρητες από τη Ρωσία, ούτε να είναι αδιάφορη, διότι για εμάς είναι θέμα ασφάλειας, οικονομίας και γεωπολιτικής. Μια ανεξάρτητη Τουρκία δεν αποτελεί εχθρό για τη Ρωσία, αν και υπάρχουν ερωτηματικά, όχι μόνο ως προς την προμήθεια της Ουκρανίας τουρκικά όπλα, αλλά και για τις επίμονες προσπάθειες να υποστηρίξει τους Ρώσους Τούρκους (σ.σ. τους τουρκογενείς εντός της Ρωσίας, όπως Τάταροι).
»Στην ιστορία μας, άλλωστε, πολλές φορές είδαμε σχέδια ενοποίησης σε εθνικό, θρησκευτικό ή γλωσσικό επίπεδα που χρησιμοποιήθηκαν εναντίον μας από τους αιώνιους αντιπάλους μας. Ναι, άπαντες οι Αγγλοσάξονες θέλουν, και δεν το κρύβουν μάλιστα ότι επιδιώκουν την διάλυση τόσο του μετασοβιετικού χώρου όσο και της ίδιας της Ρωσίας. Κατά συνέπεια, μας ενδιαφέρει η Κεντρική Ασία να παραμείνει ανεξάρτητη, χωρίς να μετατραπεί σε κομμάτι ενός σχεδίου που κάποια στιγμή στο μέλλον μπορεί να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης από τους μη-φίλους μας».
Γεωπολιτικά συμφέροντα
Κατά το Ria Novosti, «η στροφή της Ρωσίας προς Ανατολάς (που συχνά αποκαλείται Παγκόσμιος Νότος) οφείλεται, όχι μόνο στη σύγκρουση με τη Δύση, αλλά και στα αντικειμενικά γεωπολιτικά συμφέροντά της και στο ίδιο το πνεύμα των καιρών, δηλαδή, την σαφή μετατόπιση του κέντρου βάρους της παγκόσμιας τάξης από τη Δύση προς την Ανατολή. Επομένως, όλες οι διεργασίες που εκτυλίσσονται στην Ανατολή σήμερα είναι ακόμη πιο πολύ σημαντικές για εμάς. Ιδιαίτερα οι γειτονικές περιοχές μας, που ήταν μέρος της Ρωσίας και συνδέονταν μαζί μας με μια κοινή ιστορία».
Ο Ερντογάν, μιλώντας στο «τουρκικό Πανεπιστήμιο» (!) της Κιργιζίας (φώτο τουρκική προεδρία)
Αναφερόμενος στον Οργανισμό Τουρκογενών Κρατών, ο συντάκτης του δημοσιεύματος σημειώνει ότι «επισήμως, η Αγκυρα δηλώνει δημοσίως ότι θέλει να προωθήσει μόνο την προσέγγιση των τουρκικών λαών, να τους βοηθήσει να διατηρήσουν τη γλώσσα και τον πολιτισμό τους, να αναπτύξουν την οικονομία, να δημιουργήσουν δρόμους μεταφορών, κ.ο.κ., γενικότερα να διαμορφώσει έναν “ενιαίο τουρκικό χώρο”». Διερωτάται, όμως: «Αραγε, στο γεγονός ότι στον Οργανισμό εντάσσονται πρώην σοβιετικές δημοκρατίες, δεν υπάρχει τίποτα αντιρωσικό;» Για να προσθέσει στη συνέχεια ότι, ναι μεν η Τουρκία δεν είναι εχθρική προς τη Ρωσία, αλλά και η Αγκυρα κοιτάζει να εξυπηρετήσει τα δικά της γεωπολιτικά συμφέροντα.
Εντατικές διεργασίες υπό την Αγκυρα
Για την Σύνοδο Κορυφής στο Μπισκέκ, τονίζει πως «στην πραγματικότητα αυτή είναι η 2η Σύνοδος φέτος. Η προηγούμενη έγινε μόλις πριν από τέσσερις μήνες στη Σούσα, στο Αζερμπαϊτζάν, αλλά είχε ανεπίσημη μορφή. Κάτι που δείχνει ότι η συνεργασία και ο συντονισμός του τουρκικού κόσμου εντατικοποιούνται. Αμέσως μετά, ο Ερντογάν θα μεταβεί στη Βουδαπέστη και μετά θα πάει στο Φόρουμ του Μπακού (Αζερμπαϊτζάν). Δηλαδή, θα επισκεφθεί τις πρωτεύουσες δύο χωρών που μετέχουν στον Οργανισμό Τουρκογενών Κρατών».
Ο Οργανισμός, συνεχίζει το Ria Novosti, «περιλαμβάνει μόνο πέντε χώρες (και άλλες τρεις, συμπεριλαμβανομένης μιας μη αναγνωρισμένης, έχουν καθεστώς παρατηρητή), αλλά είναι μια από τις πιο ενεργές και αναπτυσσόμενες διακρατικές ενώσεις. Η ενότητα του τουρκικού κόσμου δεν έχει ακόμη τεθεί ως πολιτικός στόχος, αλλά η διαδικασία, όπως λένε, έχει ξεκινήσει. Η Τουρκία είναι ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της Ενωσης, η οποία περιλαμβάνει το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Κιργιστάν και το Αζερμπαϊτζάν, τέσσερις μετασοβιετικές δημοκρατίες, τρεις από τις οποίες στην Κεντρική Ασία. Ένα ακόμη κράτος της Κεντρικής Ασίας, το Τουρκμενιστάν, έχει καθεστώς παρατηρητή, όπως και η Ουγγαρία, καθώς και η Βόρεια Κύπρος (σ.σ. κατεχόμενα), που αναγνωρίζεται μόνο από την Τουρκία. Έτσι, η Τουρκία έχει συγκεντρώσει κάτω από τη σημαία της το ένα τρίτο των μετασοβιετικών δημοκρατιών. Δηλαδή, σχεδόν όσες επιδιώκει να ενσωματώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση (τρεις από τις Βαλτικές είναι ήδη μέλη της – η Μολδαβία, η Γεωργία και η Ουκρανία είναι στη λίστα των υποψηφίων)».
Η Εμινέ Ερντογάν, εν μέσω μαθητών με τουρκικά σημαιάκια, στην Κιργιζία (φώτο, τουρκική προεδρία)
Κατόπιν τούτου, διερωτάται ο συντάκτης του δημοσιεύματος: «Αραγε, η Τουρκία και η ΕΕ Ευρώπη αποσπούν τμήματα του μετασοβιετικού χώρου; Η Ευρώπη που θέλει να προσαρτήσει την Ουκρανία, δεν είναι σε θέση να την απομακρύνει από τη Ρωσία, είτε με στρατιωτικά είτε με ειρηνικά μέσα. Επιπλέον, η κρίση που αντιμετωπίζει το σχέδιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης θα βαθύνει, λόγω τόσο της αυξανόμενης τριβής με τις ΗΠΑ, δηλαδή μιας πιθανής διάσπασης στην ενωμένη Δύση, όσο και εσωτερικών αντιφάσεων, που επιδεινώνονται, μεταξύ άλλων, από την αντιπαράθεση με τη Ρωσία. Αλλά και η διείσδυση της ΕΕ στην Υπερκαυκασία δεν φαίνεται ρεαλιστική. Η Γεωργία, για παράδειγμα, εξαρτάται από τη Ρωσία και την Τουρκία όχι μόνο οικονομικά, αλλά και γεωπολιτικά. Η γεωγραφία, εξάλλου, είναι το πεπρωμένο και στην ιστορία δύσκολα βρίσκει κανείς περιπτώσεις που κάποιος κατάφερε να το αλλάξει».
Τα κατεχόμενα στην Κύπρο
Το ψευδοκράτος των κατεχομένων κυπριακών εδαφών έχει στάτους παρατηρητή στον Οργανισμό Τουρκογενών Κρατών. Παρών στο Μπισκέκ ήταν και ο επικεφαλής των κατεχομένων, Ερσίν Τατάρ, τη συμμετοχή του οποίου χαιρέτισε ο Τ. Ερντογάν, λέγοντας πως «ο τουρκικός κόσμος εμδιαφέρεται ιδιαίτερα για μια δίκαιη και μόνιμη λύση του κυπριακού ζητήματος στη βάση των πραγματικοτήτων στο νησί».
Ο Τατάρ (δεξιά του Ερντογάν) στο επίσημο άνοιγμα του «τουρκικού Πανεπιστημίου» στην Κιργιζία (φώτο τουρκική προεδρία)
Κάλεσε, δε, τους μετέχοντες να δείξουν αλληλεγγύη στα κατεχόμενα και εξέφρασε την άποψη να γίνουν τα κατεχόμενα «το συντομότερο δυνατόν» μέλη του Οργανισμού. Μίλησε για «δίκαιο αγώνα του τουρκοκυπριακού λαού» και ανέφερε ότι «η συμμετοχή της TΔΒΚ (σ.σ. κατεχόμενα) ως επίτιμου προσκεκλημένου και μέλους – παρατηρητή στη Σύνοδο Κορυφής του Οργανισμού μας αποτελεί ένδειξη της βούλησής του τουρκικού κόσμου για αλληλεγγύη προς τον τουρκοκυπριακό λαό».
Ο Υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υποδέχεται, σήμερα, στην Αθήνα τον τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν και όπως δήλωσε ο υπουργός στη Χουριέτ, το όραμά του είναι «μια γειτονιά μακράς ειρήνης και ευημερίας μεταξύ των λαών μας».
Παρεμπιπτόντως, το ίδιο όραμα είχαν από την επομένη του Μικρασιατικού πολέμου και οι δύο μεγάλοι ηγέτες εκατέρωθεν του Αιγαίου Βενιζέλος και Μουσταφά Κεμάλ αλλά, όπως δείχνουν τα πράγματα σήμερα, δεν τα κατάφεραν.
Μετά το 1970, όπως καταγράφεται σε άρθρο των Ανιχνεύσεων, ΕΔΩ η Τουρκία προέβαλε μια σειρά θεμάτων που αμφισβητούν όχι, μόνο, τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας αλλά και την κυριαρχία της.
Η επιθυμία του υπουργού μοιάζει απραγματοποίητη διότι οι θέσεις των δύο πλευρών, φαινομενικά, δεν έχουν κοινό τόπο. Ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί είναι να πεισθεί η Τουρκία ότι οποιαδήποτε προσπάθεια έμπρακτης αμφισβήτησης των δικαιωμάτων της Ελλάδας θα της επιφέρει μεγάλο κόστος.
Η Ελλάδα θεωρεί ότι η μόνη διαφορά, μεταξύ των δύο χωρών, είναι ο καθορισμός της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ αλλά η Τουρκία προσέρχεται στις συνομιλίες με την θέση ότι πρέπει να τεθούν όλα τα θέματα. Η Αθήνα, ειρήσθω εν παρόδω, προσπαθεί να ακολουθήσει και μια πολιτική λεκτικής παραπλάνησης προσθέτοντας στην βασική θέση της διαφοράς και τις θαλάσσιες ζώνες. Θαλάσσιες ζώνες δεν είναι, μόνο, η ΑΟΖ και η Υφαλοκρηπίδα, είναι και τα χωρικά ύδατα. Θα συζητήσει με την Τουρκία ένα μονομερές δικαίωμα; Ναι, λέει το αθηναϊκό κατεστημένο, διότι υπάρχει επικάλυψη σε πολλές περιοχές του Αιγαίου.
Για να μην σας κουράζω με λεπτομέρειες, η Ελλάδα δεν μπορεί να προσέλθει στις συνομιλίες για τα χωρικά ύδατα με θέση διεκδίκησης μικρότερης των 10 ναυτικών μιλίων που είναι και το εύρος του εναερίου χώρου της. Από τα 10, τουλάχιστον, ξεκινά και ρυθμίζει τις επικαλύψεις. Διαφορετικά, μιλάμε για παραχώρηση.
Το πρόβλημα, όμως, είναι συνθετότερο. Κατ αρχάς άπτεται της αξιοπιστίας του υπουργού Εξωτερικών απέναντι στην ελληνική κοινή γνώμη την οποία επιχείρησε επανειλημμένως να παραπλανήσει. Αυτό επιχειρεί και τώρα. Στο τραπέζι με τον κ. Φιντάν θα τεθεί το θέμα της ΑΟΖ και της Υφαλοκρηπίδας αλλά αυτό θα είναι το πρώτο πιάτο στο μενού.
Ο κ. Γεραπετρίτης έχει ακολουθήσει την τακτική του τεμαχισμού των θεμάτων που εγείρει η Τουρκία και το δεύτερο πιάτο των τουρκικών ορέξεων θα εμφανισθεί κάποια στιγμή.
Στο πλαίσιο αυτού του τεμαχισμού η ελληνική κυβέρνηση ακολούθησε και μια άλλη τακτική. Έχει, φαίνεται, αποφασίσει τα όρια ΑΟΖ και Υφαλοκρηπίδας που θα διεκδικήσει και φροντίζει να διαμορφώσει τις προϋποθέσεις να μην δικαιούνται αυτού του είδους τις θαλάσσιες ζώνες νησιά στα οποία θα μπορούσε να αναπτυχθεί ανθρώπινη δραστηριότητα (προϋπόθεση για να δικαιούνται ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας) και την απαγόρευσε.
Είναι το γνωστό νομοσχέδιο περί τουριστικής ανάπτυξης νησίδων, τα οποία απέχουν μέχρι 30 μίλια από τα ελληνοτουρκικά θαλάσσια σύνορα. Δηλαδή, δυτικά στο Αιγαίο:
Ο Υπουργός εξωτερικών έψεξε, δήθεν, για το νομοσχέδιο αυτό την υπουργό τουρισμού αλλά η υπουργός ακόμη και αν γνώριζε την ύπαρξη του νομοσχεδίου δεν θα κατάλαβε το περιεχόμενό του και την σκοπιμότητά του.
Η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να διαμορφώσει μια αξιοπρεπή στάση προς την Τουρκία σε ό,τι αφορά την προστασία των δικαιωμάτων της και της κυριαρχίας της.
Με την εκλογή Τράμπ οι κυρίαρχες ευρωπαϊκές χώρες (Γερμανία, Γαλλία) αρχίζουν και προβληματίζονται για την ανάπτυξη δικού τους γεωπολιτικού αποτυπώματος.
Οι λανθάνουσες καταστάσεις υπό την προστασία του ΝΑΤΟ και των Αμερικανών τελειώνουν.
Η Τουρκία δεν είναι μη αντιμετωπίσημη χώρα. Αρκεί να το πιστέψουν και το αθηναϊκό πολιτικό σύστημα και η ελληνική κοινωνία. Και να προετοιμαστούν. Η Τουρκία δεν τολμά εκεί που αισθάνεται ότι θα χάσει. Χρειάζεται, λοιπόν, μια αποφασιστική, πειστική δύναμη αποτροπής.
Αυτήν την αποφασιστικότητα θα μπορούσε να διαμηνύσει, σήμερα ο Έλληνας ΥΠΕΞ στον Τούρκο ομόλογό του.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 η Τουρκία εγκαινίασε μια συστηματική πολιτική αμφισβητήσεων και διεκδικήσεων σε βάρος της κυριαρχίας, των κυριαρχικών δικαιωμάτων και των διεθνών αρμοδιοτήτων της Ελλάδας στον θαλάσσιο, νησιωτικό και εναέριο χώρο.
Σκοπός της νεοπαγούς αυτής τουρκικής πολιτικής έναντι της Ελλάδας ήταν και είναι η μεταβολή του εδαφικού status quo, που προβλέπεται σε διεθνείς συνθήκες, με κεντρικό άξονα τη Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάννης, καθώς και του νομικού καθεστώτος στον θαλάσσιο και εναέριο χώρο που πηγάζει από το διεθνές δίκαιο και δη το ισχύον δίκαιο της θάλασσας.
η ελληνική αντιπροσωπεία στη Συνθήκη της Λωζάνης
ΠΡΩΤΕΣ ΑΜΒΙΣΒΗΤΗΣΕΙΣ
Η έναρξη της πολιτικής αυτής, η οποία άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο έντασης στις ελληνο-τουρκικές σχέσεις που διαρκεί μέχρι σήμερα, σηματοδοτείται από την εμφάνιση των πρώτων διεκδικήσεων σε βάρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας το 1973 και της πρώτης αμφισβήτησης του εύρους του ελληνικού εθνικού εναερίου χώρου το 1975.
Η νέα αυτή τουρκική πολιτική κατά της Ελλάδας συνέπεσε με την εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο και την κατοχή του βόρειου τμήματός της (Ιούλιος 1974), που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με καθοριστικές επιπτώσεις στις σχέσεις των δύο χωρών και στην επαύξηση της έντασης.
Έκτοτε η Τουρκία άρχισε να πλέκει έναν καμβά συνεχώς αυξανόμενων αμφισβητήσεων και διεκδικήσεων που έφεραν τις δύο χώρες ακόμα και στο χείλος ένοπλης σύγκρουσης (κρίση Μαρτίου 1987 και κρίση Ιμίων Ιανουαρίου 1996).
Τουρκική απόβαση στην Κύπρο
ΕΜΠΡΑΚΤΕΣ ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΕΙΣ
Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο, το 1974, αποτέλεσε, ουσιαστικά, την αφετηρία μιας καλά σχεδιασμένης προσπάθειας της Άγκυρας να μεταβάλει προς όφελός της το καθεστώς στο Αιγαίο, η οποία είχε ξεκινήσει έναν χρόνο νωρίτερα, το 1973 όταν η τουρκική κυβέρνηση παραχώρησε στην Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίων 27 άδειες έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε περιοχές έξω από τα τουρκικά χωρικά ύδατα και δυτικά των ελληνικών νησιών Σαμοθράκης, Λήμνου, Λέσβου, Αγ. Ευστράτιου, Ψαρών και Αντιψαρών.
Τον Μάιο του 1974 βγήκε στο Αιγαίο το πρώτο τουρκικό σεισμογραφικό πλοίο, το «Τσανταρλί», το οποίο έπλευσε στις περιοχές δυτικά των ελληνικών νησιών συνοδευόμενο από 30 τουρκικά πολεμικά σκάφη.
Από το 1974 και έπειτα η Αθήνα υποχρεώθηκε να αντιμετωπίσει αυτή την τουρκική προσπάθεια από τη δυσμενέστατη θέση που βρέθηκε εξαιτίας της στρατιωτικής ήττας στο πεδίο της μάχης στην Κύπρο. Η προσπάθεια των ελληνικών κυβερνήσεων να αντιμετωπίσουν τα νέα δεδομένα που δημιούργησαν η κατοχή της Κύπρου από τη μια και η «επιθετική» πολιτική της Άγκυρας στο Αιγαίο από την άλλη, δεν ήταν πάντα επιτυχής. Το Κυπριακό, μοιραία, μετατράπηκε για τις ελληνικές κυβερνήσεις σε ανάχωμα για την εκτόνωση των τουρκικών προσπαθειών και αλλαγή της κατάστασης στο Αιγαίο. Δόγμα όλων των ελληνικών κυβερνήσεων από το 1974 και έκτοτε, με εξαίρεση ίσως την περίοδο διακυβέρνησης από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, αυτή η βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων από μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στην Κύπρο.
Ανάλογες στιγμές έντασης στο Αιγαίο, με αυτή μετά την έξοδο του «Τσανταρλί», προέκυψαν επίσης το 1976, και το 1978.
Το 1976, με την έξοδο στο Αιγαίο του ερευνητικού πλοίου «Χόρα» και μετέπειτα «Σισμίκ», η Άγκυρα πραγματοποίησε το πρώτο αποφασιστικό βήμα προβολής των «κυριαρχικών της δικαιωμάτων» στο Αιγαίο.
ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΑΜΒΙΣΒΗΤΗΣΕΙΣ
Με άξονα τη διαφορά για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας (1973), και την κρίση που επακολούθησε φέρνοντας τις δύο χώρες σε έντονη αντιπαράθεση, της οποίας επιλήφθηκε τελικώς, κατόπιν ελληνικής πρωτοβουλίας, τόσο το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, όσο και το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, η Τουρκία άρχισε σταδιακά να θέτει σε εφαρμογή την πολιτική των επαυξανόμενων αμφισβητήσεων και διεκδικήσεων που σταδιακά περιέλαβε:
αμφισβήτηση του νομίμου και κυριαρχικού δικαιώματος της Ελλάδας, με απειλή πολέμου (casus belli), να επεκτείνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια, όπως προβλέπει το Δίκαιο της Θάλασσας και όπως έχει πράξει το σύνολο σχεδόν των παράκτιων κρατών της διεθνούς κοινότητας, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων,
αμφισβήτηση του εύρους του ελληνικού εθνικού εναέριου χώρου, μέσω συνεχών παραβιάσεών του από τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη,
αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας επί νησιών (καινοφανής θεωρία γκρίζων ζωνών) και παραβίασή της ακόμα και στην περίπτωση κατοικημένων,
αμφισβήτηση των θαλάσσιων συνόρων
αμφισβήτηση των αρμοδιοτήτων εντός του FIR Αθηνών που ασκεί η Ελλάδα βάσει αποφάσεων του ICAO, και η συνεχής άρνηση συμμόρφωσης της Τουρκίας προς τους κανόνες εναέριας κυκλοφορίας,
αμφισβήτηση των αρμοδιοτήτων της Ελλάδας εντός της περιοχής ευθύνης της για θέματα έρευνας και διάσωσης και
απαίτηση της Τουρκίας για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.
Τα νησιά του Αιγαίου την αποστρατιωτικοποίηση των οποίων ζητά η Τουρκία
Τις προαναφερόμενες αμφισβητήσεις, η Τουρκία προωθεί στην πράξη με μεθόδους και πρακτικές που αντίκεινται στις θεμελιώδεις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών (απειλή πολέμου, βίαιες παραβιάσεις εθνικού εναέριου χώρου που πραγματοποιεί ακόμα και με οπλισμένα μαχητικά αεροσκάφη και μάλιστα υπεράνω κατοικημένων νησιών κλπ.).
Πώς απαντά η Ελλάδα στην τουρκική στάση; Η Ελλάδα είναι αυστηρώς προσηλωμένη στην αρχή της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών επί τη βάσει του διεθνούς δικαίου. Η προσήλωσή της στο διεθνές δίκαιο δεν είναι θεωρητική, αλλά έμπρακτη, αφού η Ελλάδα έχει αποδεχθεί με δήλωσή της τη γενική υποχρεωτική δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης με εξαίρεση τις διαφορές που σχετίζονται με τη λήψη στρατιωτικών μέτρων αμυντικού χαρακτήρα για λόγους ασφαλείας και αμύνης, ενώ έχει κυρώσει τη Σύμβαση των ΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (1982).
Η Ελλάδα επιδιώκει, στο πλαίσιο αυτό, να επιλύσει τη μόνη διαφορά που υφίσταται μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, σύμφωνα με τους κανόνες του διεθνούς δικαίου και, ειδικότερα, το δίκαιο της θάλασσας. Η νομικής φύσεως αυτή διαφορά αφορά στην οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας.
ΕΥΡΩΠΗ
Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στις ελληνο-τουρκικές σχέσεις επιτελεί η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας. Η Ελλάδα αποτελεί συνεπή και ειλικρινή υποστηρικτή της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας, γιατί θεωρεί ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι καταλύτης για την περιφερειακή σταθερότητα και ανάπτυξη και επειδή πιστεύει ότι η ένταξη της Τουρκίας θα είναι επωφελής για την ίδια, την Ευρώπη και την ευρύτερη περιοχή.
Θεμελιώδης, βέβαια, προϋπόθεση για την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ είναι η έγκαιρη πλήρωση των ενταξιακών κριτηρίων, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται και ο σεβασμός της αρχής της καλής γειτονίας. Στο πλαίσιο αυτό, η ειρηνική επίλυση των διαφορών, συμπεριλαμβανομένης της προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, εφόσον χρειασθεί, έχει αναχθεί σε βασικό κριτήριο, προαπαιτούμενο και προτεραιότητα στο πλαίσιο της ενταξιακής διαδικασίας της Τουρκίας και αποτυπώνεται στα θεμελιώδη ενταξιακά κείμενα (Διαπραγματευτικό Πλαίσιο, Εταιρική Σχέση), αλλά και στη Στρατηγική για τη Διεύρυνση, στις ετήσιες Εκθέσεις Προόδου, σε Συμπεράσματα του Συμβουλίου και σε άλλα επίσημα κείμενα της ΕΕ.
ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑ
Πέραν τούτου, η Τουρκία, στο πλαίσιο της ενταξιακής της πορείας, οφείλει να εκπληρώσει βασικές διεθνείς και ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της όσον αφορά τον σεβασμό των μειονοτικών δικαιωμάτων και της θρησκευτικής ελευθερίας. Η Ελλάδα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον σεβασμό από την Τουρκία των διεθνώς αναγνωρισμένων δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας και της θρησκευτικής ελευθερίας του Οικουμενικού Πατριαρχείου.
Παρά τα βήματα προς την σωστή κατεύθυνση, που πραγματοποίησε πρόσφατα η Τουρκία σε σχέση με την εκεί Ελληνική μειονότητα και το Οικουμενικό Πατριαρχείο, η Άγκυρα παραμένει ακόμη εγκλωβισμένη σε μια λογική παρωχημένης αμοιβαιότητας. Συγκεκριμένα, εξακολουθεί να συνδέει δικές της υποχρεώσεις όσον αφορά τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θρησκευτικών ελευθεριών (όπως η επαναλειτουργία της Ιεράς Θεολογικής Σχολής της Χάλκης) με τη Μουσουλμανική μειονότητα στην Θράκη ή ακόμη και με την ανέγερση τεμένους στην Αθήνα.
Μέλη της μουσουλμανικής μειονότητας Θράκης σε συνάντηση με τον Ερντογάν
Η Ελληνική Πολιτεία, από πλευράς της, πέραν του αυτονόητου πλήρους και έμπρακτου σεβασμού των ειδικότερων προβλέψεων της συνθήκης της Λωζάννης και του διεθνούς δικαίου γενικότερα, αλλά και των θρησκευτικών πεποιθήσεων και πολιτιστικών καταβολών και των τριών συνιστωσών της Μουσουλμανικής μειονότητας, αντιμετωπίζει τα μέλη της μειονότητας ως Έλληνες πολίτες που απολαμβάνουν πλήρους ισονομίας και ισοπολιτείας. Αφουγκραζόμενη τις επιθυμίες και τις ανησυχίες τους, διαβουλευόμενη μαζί τους, σχεδιάζει και εφαρμόζει μία συνεπή και συνεκτική πολιτική για την καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση των αναγκών τους σε όλους τους τομείς.
Οι απόπειρες για «γκετοποίηση» της μειονότητας και ισοπέδωση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της κάθε συνιστώσας, από όπου και αν προέρχονται, αντιστρατεύονται το διεθνές δίκαιο και καταλήγουν ουσιαστικά σε παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των μελών της μειονότητας. Την καλύτερη και ηχηρότερη απάντηση στις απόπειρες αυτές δίνει η ίδια η μειονότητα, με την ενεργή και γόνιμη συνεισφορά της στο πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι της χώρας.
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΉ
Η εξομάλυνση και βελτίωση των ελληνο-τουρκικών σχέσεων, πέραν της σημασίας της στο διμερές επίπεδο, αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα για τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής της Νοτιο-Ανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου.
Η Ελλάδα αποδίδει μεγάλη σημασία στην αρχή του σεβασμού της καλής γειτονίας, που αποτελεί εξάλλου πυλώνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την εμπέδωση και θεμελίωσή της.
Αποτελεί σταθερή επιδίωξη της Ελλάδας η μετατροπή της ελληνο-τουρκικής σχέσης από αντιπαραθετική σε συνεργατική. Γι’ αυτό και τείνει χείρα φιλίας στην Τουρκία, καλώντας την να συνεργαστεί, με πνεύμα συναινετικό και εποικοδομητικό, όπως αρμόζει σε γείτονες, για τη βελτίωση των ελληνο-τουρκικών σχέσεων και την εξομάλυνση των σημείων τριβής.
Ενόσω προσπαθούσε να προετοιμάσει την κατάσταση για τη συμμετοχή της Ελλάδας στην ΕΟΚ, ο Καραμανλής διαπραγματευόταν επίσης με τις περισσότερες συμμαχικές κυβερνήσεις τους όρους για την επιστροφή της χώρας στο ΝΑΤΟ. Στο θέμα αυτό όλα σχεδόν τα προβλήματα πήγαζαν από τις σχέσεις της Ελλάδας με δύο συμμάχους που δεν ήταν μέλη της ΕΟΚ, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Τουρκία. Οι περιστάσεις είχαν δώσει στους Τούρκους τη δυνατότητα άσκησης βέτο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ελλάδας και ΝΑΤΟ.
Στο Αιγαίο υπήρχαν, κατά σειρά, με κριτήριο τη δυσκολία τους, τρία προβλήματα: ο έλεγχος του εναέριου χώρου, η έκταση των χωρικών υδάτων και τα δικαιώματα επί της υφαλοκρηπίδας. Το τελευταίο από τα τρία ήταν η αιτία των σοβαρότερων επεισοδίων, εξαιτίας της έρευνας για κοιτάσματα πετρελαίου (τα οποία ανακαλύφθηκαν σε εμπορεύσιμες ποσότητες κοντά στο αναμφίβολα ελληνικό νησί της Θάσου).
Ο Εθνικός Εναέριος Χώρος της Ελλάδας και το FIR
Ο έλεγχος του εναέριου χώρου διευθετήθηκε τελικά υπέρ της Ελλάδας, όπως είχε γίνει και πριν από το 1974· και το ζήτημα των χωρικών υδάτων αφέθηκε σιωπηρά ανενεργό από τη στιγμή που η ελληνική κυβέρνηση έδειξε ότι δεν είχε πρόθεση να επεκτείνει τα όρια μονομερώς.
Παρέμενε όμως η τουρκική αιτίαση ότι το Αιγαίο καταντούσε ουσιαστικά «ελληνική λίμνη» σύμφωνα με το ισχύον δίκαιο της θάλασσας. Ο Καραμανλής έδειξε κατανόηση για την τουρκική αντίληψη περί «ίσων αποστάσεων», αλλά η προσπάθειά του να φέρει το θέμα στο Διεθνές Δικαστήριο απέτυχε, διότι οι Τούρκοι δεν αναγνωρίζουν το Δικαστήριο της Χάγης και απορρίπτουν διαχρονικά τη δικαιοδοσία του επί της διαφοράς.
ΒΕΡΝΗ (11 Νοεμβρίου 1976)
Το Πρακτικό της Βέρνης (μετά την κρίση με το τουρκικό ερευνητικό πλοίο «Χόρα»), το Νοέμβρη 1976 μεταξύ Κ. Καραμανλή και Σ. Ντεμιρέλ, με το οποίο δεσμεύονταν οι δύο χώρες να μην προβούν σε ενέργειες που θα παρενοχλούσαν τις διαπραγματεύσεις. Ουσιαστικά πάγωσαν έκτοτε οι ενέργειες για έρευνα και εκμετάλλευση τυχόν κοιτασμάτων πετρελαίου πέρα από τα χωρικά ύδατα των 6 μιλίων από τις ηπειρωτικές ακτές. Ωστόσο, η δέσμευση αυτή έγινε καθεστώς διαρκείας αφού οι διαπραγματεύσεις είναι σε διαρκή εξέλιξη. Αυτή είναι η μια άποψη. Η άλλη λέει ότι το Πρακτικό είχε ισχύ όσο διαρκούσαν οι συνομιλίες εκείνην την εποχή. Ναυάγησαν, άρα δεν ισχύει το Πρακτικό.
Καραμανλής-Ντεμιρέλ στη Βέρνη
Το Πρακτικό της Βέρνης είχε τον τίτλο: «Πρακτικό για τον τρόπο διεξαγωγής διαπραγματεύσεων και αποφυγή προκλήσεων»
Στο σημείο 6 προβλέπει τα εξής:
6.- Τα δύο μέρη αναλαμβάνουν την υποχρέωση όπως απόσχουν πάσης πρωτοβουλίας ή πράξεως σχετικής προς την υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου η οποία θα ηδύνατο να παρενοχλήσει την διαπραγμάτευση».
Η σύντομη αυτή παράγραφος περιέχει δύο περιορισμούς. Έναν γεωγραφικό και έναν χρονικό. Δεσμεύει κατ αρχήν και τα δύο μέρη να μην αναλάβουν οποιαδήποτε πρωτοβουλία, π.χ. εκχώρηση αδειών κλπ και πολύ περισσότερο να μην προβούν σε πράξεις όπως είναι οι γεωτρήσεις ή οι έρευνες στην υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου. Και όπως είναι γνωστόν, η υφαλοκρηπίδα αρχίζει από εκεί που τελειώνουν τα χωρικά ύδατα- άρα έρευνες και γεωτρήσεις επετρέποντο μόνο στα χωρικά ύδατα.
Ο χρονικός περιορισμός που προβλέπει το Πρακτικό της Βέρνης προσδιρίζεται από τη φράση …»η οποία (πράξη) θα ηδύνατο να παρενοχλήσει την διαπραγμάτευση. Δηλαδή, ο περιορισμός ίσχυε μόνον εφόσον συνεχίζετο υπο την μία ή άλλη μορφή διαπραγμάτευση για την υφαλοκρηπίδα.
Εν τούτοις, όλες οι κυβερνήσεις μέχρι το 1981 συμμορφώθηκαν προς τη δέσμευση αυτή αν και οι διαπραγματεύσεις είχαν ναυαγήσει. Έτσι, το Πρακτικό της Βέρνης προσέλαβε αυξημένη χρονικά δεσμευτικότητα σε βάρος της Ελλάδας.
Το Σεπτέμβριο του 1981 η τότε κυβέρνηση αίρει οποιαδήποτε απαγόρευση.
Το ΠΑΣΟΚ θεώρησε πως η άρση γίνεται για να υπάρξει κρίση με την Τουρκία ενόψει της ανάληψης της κυβέρνησης από αυτό.
Το ΠΑΣΟΚ ως κυβέρνηση δήλωσε προς την Τουρκία, με εντολή πρωθυπουργού ότι το Πρωτόκολλο δεν δεσμεύει την Ελλάδα. Πολιτικά η απόφαση είχε ισχύ. Όχι, όμως, και νομικά. Το Πρωτόκολλο είχε κατατεθεί στα Ηνωμένα Έθνη και μια απλή δήλωση ότι δεν δεσμευόμεθα δεν είχε νομική ισχύ.
Οι διαπραγματεύσεις, όμως, διεκόπησαν, άρα το Πρακτικό της Βέρνης δεν ισχύει.
ΝΤΑΒΟΣ (Φεβρουάριος 1988)
Η συμφωνία του Νταβός (μετά την κρίση του 1987 με το τουρκικό ερευνητικό πλοίο «Σισμίκ»), το Φλεβάρη του 1988 μεταξύ Α. Παπανδρέου και Τ. Οζάλ, με την οποία οι δύο χώρες συμφωνούν να περιορίσουν την ερευνητική τους δραστηριότητα για ανεύρεση κοιτασμάτων πετρελαίου στην αιγιαλίτιδα ζώνη τους. Δηλαδή, επαναβεβαίωση του πρακτικού της Βέρνης.
Νταβός 1988: Παπανδρέου και Οζάλ συμφωνούν σε «μη πόλεμο
Στο σημείο 2 του ανακοινωθέντος του Νταβός, αναφέρεται ότι οι Πρωθυπουργοί παρετήρησαν ότι τα συσσωρευμένα προβλήματα που οφείλονται σε διαφορετικές προσεγγίσεις (διαγράφονται μεμιάς όσα επι χρόνια αποκαλούσαμε «επεκτατικές διεκδικήσεις της Τουρκίας» της Τουρκίας. Είναι, απλώς, θέμα διαφορετικών προσεγγίσεων, δηλαδή και οι δύο πλευρές έχουν το δίκαιό τους)… έχουν γίνει (τα προβλήματα) αντικείμενο εκμετάλλευσης από διάφορους κύκλους (ένα συλλογικό συγχωροχάρτι… άλλοι φταίνε).
4.-…Σε διάφορα τμήματα των κοινωνιών τους έχουν δημιουργηθεί άκαμπτα πλαίσια αντιλήψεων…
7.- Οι πρωθυπουργοί συμφώνησαν να ιδρύσουν δύο επιτροπές: μια για την εξέταση τομέων συνεργασίας… και άλλη για τον καθορισμό των τομέων που υπάρχουν προβλήματα για την εξέταση των δυνατοτήτων γεφύρωσης του χάσματος και για την κίνηση προς μόνιμες λύσεις.
Είναι η πιο επικίνδυνη παράγραφος του ανακοινωθέντος.
ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΒΟΥΛΙΑΓΜΕΝΗΣ (27 Μαίου 1988)
Το Μνημόνιο της Βουλιαγμένης του 1988, μεταξύ των τότε υπουργών Εξωτερικών της Ελλάδας Κ. Παπούλια και της Τουρκίας Μ. Γιλμάζ. Σύμφωνα με το κοινό ανακοινωθέν, προβλεπόταν από τις ανακοινωώσεις του Νταβός και των Βρυξελλών.
Σε αυτό προβλεπόταν η μη διεξαγωγή ασκήσεων και άλλων πτήσεων στο Αιγαίο κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, των εθνικών και των θρησκευτικών εορτών των δύο χωρών. Η συμφωνία αυτή ποτέ δεν εφαρμόστηκε πλήρως και διαρκώς παραβιάζεται από την τουρκική πλευρά, αποτέλεσε όμως τη βάση των ΝΑΤΟικής έμπνευσης Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης (ΜΟΕ) που προωθούν την ελληνοτουρκική συνδιαχείριση του Αιγαίου.
ΙΜΙΑ (2 Φεβρουαρίου 1996)
Η Ελλάδα και η Τουρκία δεσμεύθηκαν να απομακρύνουν στρατιώτες, πλοία και σημαίες από τα Ιμια και πέριξ αυτών, αλλά και να μην επιστρέψουν στην περιοχή, σε μια συμφωνία που αποτυπώθηκε γραπτώς σε επίσημη επιστολή του Αμερικανού υπ. Εξωτερικών, Γουόρεν Κρίστοφερ, προς τους ομολόγους του της Ελλάδας και της Τουρκίας, με ημερομηνία 2 Φεβρουαρίου 1996. Με τον τρόπο αυτό, οι ΗΠΑ ανέλαβαν, πέραν του ρόλου μεσολαβητή, και αυτόν του εγγυητή των συμφωνηθέντων, καθώς ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, που διαχειρίσθηκε την κρίση, ανησυχούσε για τον κίνδυνο νέου επεισοδίου και πιθανής σύρραξης εάν η μία ή η άλλη πλευρά δεν τηρούσε τις προφορικές δεσμεύσεις της.
Επιπροσθέτως, η σχετική δέσμευση της ελληνικής κυβέρνησης, που για πολλούς καθιστά την περιοχή των Ιμίων «γκρίζα ζώνη», επιβεβαιώθηκε την επομένη, όταν στην προσπάθεια αποτροπής νέας πρόκλησης της Τουρκίας, που επιχειρούσε να αμφισβητήσει την ελληνικότητα της Καλολίμνου, η Αθήνα διεμήνυσε στην Ουάσιγκτον ότι η συμφωνία που εξασφάλισε ο Χόλμπρουκ αφορούσε μόνον τα Ιμια.
Τούρκοι αφαιρούν την ελληνική σημαία απο τα Ίμια και ετοιμάζονται να τοποθετήσουν την τουρκική. Στην αποστολή συμμετέχει και “δημοσιογράφος” της εθνικιστικής εφημερίδας Χουριέτ
ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΜΑΔΡΙΤΗΣ (Ιούλιος 1997)
Η συμφωνία της Μαδρίτης τον Ιούλη του 1997 (μετά την κρίση των Ιμίων στις 30-31 Γενάρη του 1996), μεταξύ Κ. Σημίτη και Σ. Ντεμιρέλ, με την οποία η Ελλάδα αναγνωρίζει πέρα από τα νόμιμα και «τα ζωτικά συμφέροντα και ενδιαφέροντα» της Τουρκίας στο Αιγαίο και δεσμεύεται να μην προχωρήσει σε μονομερείς ενέργειες, όπως θα μπορούσε να θεωρηθεί η άσκηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων (έρευνες στην υφαλοκρηπίδα, επέκταση χωρικών υδάτων κλπ.).
ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝ ΕΛΣΙΝΚΙ (Δεκέμβριος 1999)
Σε αυτά έρχεται να προστεθεί και το Ελσίνκι, οι αποφάσεις της συνόδου κορυφής της Ευρωπαϊκής Ενωσης το Δεκέμβρη του 1999, όπου στα πλαίσια της ενεργοποίησης της ενταξιακής διαδικασίας της Τουρκίας η Ελλάδα αποδέχθηκε την ύπαρξη προς διευθέτηση «συνοριακών διαφορών».
ΑΛΛΕΣ ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ
1. Στις 13 Σεπτέμβρη 2002 η τότε κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ έδωσε, μέσω της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας, τη συγκατάθεσή της στο ευρωπαϊκό σχέδιο κατάργησης – ενοποίησης των FIR των ευρωπαϊκών χωρών, με στόχο την κεντρική διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας στην Ευρώπη από το Πρίντεζι της Ιταλίας. Είναι η άλλη όψη – η πολιτική – της καθιέρωσης ενιαίου επιχειρησιακού χώρου του ΝΑΤΟ.
Τον Ιούλη του 2003 το τουρκικό «ερευνητικό» πλοίο «Πίρι-Ρέις» πραγματοποίησε έρευνες εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, ανατολικά του 25ου Μεσημβρινού, δηλαδή της γραμμής διχοτόμησης από βορρά προς νότο, που αυθαίρετα έχει ορίσει η τουρκική πλευρά.
Το Νοέμβρη του 2003, επί κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, στο πλαίσιο του ICAO και με πρόσχημα την εξυπηρέτηση της αυξημένης κίνησης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 2004, υπήρξε συμφωνία για τους αεροδιαδρόμους, οι οποίοι διέρχονται από τα FIR Αθηνών και Κωνσταντινούπολης, όπου η Ελλάδα δέχθηκε την κατάργηση του ελληνικού αεροδιαδρόμου J60, που διερχόταν από χαμηλό ύψος από τη Λήμνο και αποτελούσε «εμπόδιο» για την παράνομη είσοδο των τουρκικών μαχητικών στο Αιγαίο.
Τον Σεπτέμβρη του 2004 η κυβέρνηση της ΝΔ αποδέχτηκε την τροποποίηση σχετικού κειμένου του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας, ICAO, που αφορούσε την αρμοδιότητα έρευνας και διάσωσης. Αποδέχτηκε τη διαγραφή του όρου «όρια» (boundaries) από το σχετικό κείμενο που αναφέρεται στα όρια έρευνας και διάσωσης, με αποτέλεσμα να πάψει να ισχύει η ταύτιση των ορίων έρευνας και διάσωσης στο διεθνή χώρο του Αιγαίου με τα όρια του FIR.
Στις 13 Απρίλη 2005 η κυβέρνηση της ΝΔ είχε ανακοινώσει γραπτώς, μέσω του υπουργείου Εθνικής Αμυνας ότι τα τουρκικά αεροσκάφη που θα μπαίνουν παράνομα στο Αιγαίο στο ελληνικό FIR, απλά και μόνο θα αναγνωρίζονται από ελληνικά μαχητικά, αλλά δε θα αναχαιτίζονται, παρά μόνο εάν περάσουν στη ζώνη των 10 μιλίων από τις ελληνικές ακτές. Στη συνέχεια ανασκεύασε, αλλά το μήνυμα είχε σταλεί.
Μια απο τις βασικές προκλήσεις της Τουρκίας είναι ο έλεγχος απο την Άγκυρα του Αιγαίου ανατολικά του 25ου μεσημβρινού
Στις 17 Φλεβάρη 2009, επί κυβέρνησης ΝΔ, η γραμμή διχοτόμησης του Αιγαίου στον 25ο Μεσημβρινό είχε και τη «συμμαχική» υποστήριξη, όταν 2 τουρκικά μαχητικά «F-4» («Φάντομ») πέταξαν υπό την κάλυψη ΝΑΤΟικού ιπτάμενου ραντάρ τύπου «ΑΒΑΚΣ» στην περιοχή της ελληνικής νησίδας Καλόγηροι, στα όρια της οποίας διέρχεται ο 25ος Μεσημβρινός, στο κεντρικό Αιγαίο μεταξύ Νότιας Εύβοιας και Χίου. Ανάλογες δραστηριότητες ακολούθησαν και το επόμενο διάστημα μέχρι σήμερα.
Στις 29 Μάρτη 2010ο Αμερικανός διοικητής του ΝΑΤΟικού Αεροπορικού Στρατηγείου της Σμύρνης (CCAIR), με έγγραφό του προς το διοικητή του ελληνικού ΑΤΑ (Αρχηγείο Τακτικής Αεροπορίας) στη Λάρισα, όπως και στους διοικητές των CAOC και τους αρχηγούς των ΓΕΑ των ΝΑΤΟικών χωρών της περιοχής, κήρυξε ολόκληρο το Αιγαίο σε «γκρίζα ζώνη» εξαιρώντας το από τις περιοχές που καλύπτει το στρατηγείο. Η επιστολή μπορεί στη συνέχεια να ανακλήθηκε, αλλά η ουσία της παραμένει.
Ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Ε. Βενιζέλος, στη διάρκεια συζήτησης στη Βουλή στις 16 Μάρτη 2010 παραδέχθηκε ως προς τα ΝΑΤΟικά στρατηγεία, ότι «προτείνουμε μια ευέλικτη λύση διατήρησης της παλαιάς δομής ή εφαρμογή της νέας δομής». Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι για το ΝΑΤΟ το Αιγαίο είναι μια «γκρίζα περιοχή» και μάλιστα προτείνοντας έναν τρόπο διοίκησης που «θα ήταν για μας και για την περιοχή μια λύση αποσυμφόρησης», αποδέχεται την αποστρατιωτικοποίηση.
9. Στις 20 Ιούλη 2010 βγήκαν ταυτόχρονα για πρώτη φορά από το 1974 δύο τουρκικά ερευνητικά πλοία και έκαναν, παράνομα, έρευνες στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, το «Τσεσμέ», στο Βόρειο Αιγαίο, στα 8 ναυτικά μίλια από το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και το «Πίρι Ρέις», 40 ναυτικά μίλια ανατολικά της Ρόδου και νότια του Καστελόριζου. Την επόμενη μέρα ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Θ. Πάγκαλος δηλώνει ότι τα τουρκικά πλοία κάνουν έρευνες στα… διεθνή ύδατα, αγνοώντας ο ίδιος την ελληνική υφαλοκρηπίδα που την περιόρισε μέχρι τα 200 μέτρα βάθος βυθού.
H Ελληνική Κυβέρνηση, αμέσως μετά την απόπειρα στρατιωτικού πραξικοπήματος στην Τουρκία στις 15 Ιουλίου 2016, εξέφρασε την υποστήριξή της προς τη δημοκρατικά εκλεγμένη τουρκική κυβέρνηση.
Το 2020, οι ελληνο-τουρκικές σχέσεις εισήλθαν σε περίοδο έντασης, αρχικά τον Φεβρουάριο, με την απόπειρα της τουρκικής πλευράς να προωθήσει μέσω των χερσαίων συνόρων στον Έβρο, δεκάδες χιλιάδες μετανάστες στην ελληνική επικράτεια, και εκ νέου κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2020, με την έξοδο του τουρκικού σεισμογραφικού σκάφους Oruç Reis για έρευνες σε περιοχές της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, πλησίον του Καστελλορίζου, της Ρόδου και της Καρπάθου.Οι προκλητικές κινήσεις της Αγκυρας, η απειλή ότι το «Ορούτς Ρέις» θα μπει και θα κάνει έρευνες στην υφαλοκρηπίδα στο Καστελόριζο αλλά και η έξοδος από τους ναύσταθμους, περί των 20 τουρκικών πολεμικών πλοίων, οδήγησαν σε κλιμάκωση της έντασης.Η απάντηση της Αθήνας στις τουρκικές προκλήσεις ήταν πως δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να δεχθεί παραβίαση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Και ήταν απάντηση άμεση και στο διπλωματικό αλλά και στο στρατιωτικό πεδίο.
Το Ορούτς Ρέις
Ουσιαστικά, αν το «Ορουτς Ρέις» τολμούσε να μπει στα ελληνικά χωρικά ύδατα και να ρίξει καλώδια ξεκινώντας έρευνες, το Πολεμικό Ναυτικό και η Αεροπορία είχαν πάρει εντολή να το πλήξουν.
Αν π.χ. το ερευνητικό πλοίο προσπαθούσε να μπει στην ελληνική ΑΟΖ χωρίς συνοδευτικά πολεμικά, θα γίνονταν κινήσεις αποτροπής της εισόδου του. Αν όμως υπήρχαν και πολεμικά πλοία, τα ίδια στελέχη δεν απέκλεισαν σύγκρουση με όπλα.
Παρά τις ενδείξεις αποκλιμάκωσης από την αρχή του 2021, η Τουρκία επανήλθε εκ νέου σε ενέργειες ευεπίφορες για την πρόκληση έντασης, όπως, κατά τον μήνα Σεπτέμβριο 2021, οι επανειλημμένες παρενοχλήσεις από τουρκικές φρεγάτες του ερευνητικού πλοίου Nautical Geo, το οποίο διενεργούσε έρευνες ανατολικά της Κρήτης, εντός οριοθετημένης ελληνικής ΑΟΖ (συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδος-Αιγύπτου 6.8.2020), στο πλαίσιο του προγράμματος υλοποίησης του αγωγού φυσικού αερίου EastMed.
Ακολούθησε μια περίοδος μέχρι τον Ιανουάριο 2023 η οποία χαρακτηρίστηκε από ποσοτική και ποιοτική κλιμάκωση της τουρκικής αεροναυτικής παραβατικότητας, επίσημη προβολή νομικά αβάσιμων και επικίνδυνων για τη σταθερότητα στην περιοχή αμφισβητήσεων της ελληνικής κυριαρχίας, και πρωτοφανή όξυνση της ρητορικής εκ μέρους της Άγκυρας.Από το Φεβρουάριο 2023, μετά τους καταστροφικούς σεισμούς που έπληξαν την Τουρκία και την άμεση επίδειξη αλληλεγγύης από ελληνικής πλευράς, κατεγράφη μια αποκλιμάκωση της κατά τα ανωτέρω τουρκικής παραβατικότητας και ρητορικής.
Συνέντευξη Υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, στην ε/φ Hürriyet και τη δημοσιογράφο Hande Firat (07.11.2024)
Πέμπτη, 07 Νοεμβρίου 2024
«Το όραμά μου είναι μια γειτονιά μακράς ειρήνης και ευημερίας μεταξύ των λαών μας»
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η θετική δυναμική των διμερών σχέσεων, η Διακήρυξη των Αθηνών, η θετική ατζέντα, η προοπτική επίλυσης προβλημάτων και το μέλλον των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Βρισκόμαστε περίπου 15 μήνες μετά την απόφαση που ελήφθη από τους ηγέτες των δύο κρατών να εκκινήσει, με τρόπο δομημένο, ο ελληνοτουρκικός διάλογος. Μέσα σε αυτό το διάστημα διαπιστώνεται και από τις δύο πλευρές αξιοσημείωτη βούληση ώστε να οδηγηθούν οι διμερείς μας σχέσεις σε ένα διαφορετικό μονοπάτι. Η Διακήρυξη των Αθηνών του Δεκεμβρίου 2023 αποτελεί ορόσημο της αμοιβαίας αυτής βούλησης.
Αύριο θα υποδεχθώ στην Αθήνα τον Υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας Hakan Fidan, με τον οποίο έχουμε επιτύχει, βήμα-βήμα, ένα επίπεδο εμπιστοσύνης ώστε να συζητούμε με ειλικρίνεια και να προλαμβάνουμε κρίσεις. Θα μιλήσουμε για διμερή και διεθνή θέματα και θα προετοιμάσουμε το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδος-Τουρκίας στις αρχές του επόμενου έτους.
Χωρίς να αγνοούμε τα ιστορικά βιώματα του παρελθόντος, οφείλουμε να χτίσουμε στέρεες γέφυρες φιλίας για το μέλλον. Όραμά μου είναι μια γειτονιά μακράς ειρήνης και ευημερίας μεταξύ των λαών μας.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Το εξοπλιστικό πρόγραμμα της Ελλάδας. Εναντίον τίνος σκοπεύει η Ελλάδα να χρησιμοποιήσει τα όπλα που έχει αγοράσει.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Είμαστε βαθιά φιλειρηνικός λαός. Πιστεύουμε στον διάλογο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών, βάσει του Διεθνούς Δικαίου και του σεβασμού της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας όλων των κρατών. Την ίδια στιγμή δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τις σύγχρονες απειλές ασφαλείας. Ζούμε σε μία περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας και ρευστότητας που ανάλογη δεν έχει γνωρίσει ο μεταπολεμικός κόσμος. Η ευρύτερη περιοχή μας βρίσκεται εν μέσω δύο πολεμικών συγκρούσεων, στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή. Σε αυτές τις συνθήκες, αποτελεί υποχρέωσή μας να μεριμνούμε για την αμυντική θωράκιση και την ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας μου. Στόχος μας είναι να μη χρειαστεί ποτέ να χρησιμοποιήσουμε τον αμυντικό μας εξοπλισμό, διότι τότε θα έχει αποτύχει η διπλωματία μας.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Οι σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας και η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς το κλίμα εξομάλυνσης των σχέσεων Ελλάδας-Τουρκίας.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η περιοχή και ο κόσμος μας δεν αντέχει άλλες εστίες εντάσεων. Ελλάδα και Τουρκία οφείλουν να ζουν ειρηνικά. Αυτό πιστεύω ακράδαντα είναι το αμοιβαίο συμφέρον μας. Δεν μένουμε στις στερεότυπες αντιλήψεις, προσπαθούμε να γεφυρώσουμε τις διαφωνίες μας και, αν αυτές δεν γεφυρώνονται, προσπαθούμε τουλάχιστον αυτές να μην προκαλούν κρίσεις. Η εναλλακτική της μόνιμης υπερέντασης, της εχθροπαθούς ρητορικής και του διαρκούς κινδύνου θερμού επεισοδίου δεν ωφελεί κανέναν. Πρωτίστως δεν ωφελεί τους δύο λαούς.
Ελλάδα και Τουρκία συνεργαζόμαστε στο πλαίσιο, διεθνών οργανισμών. Επιπλέον, η Ελλάδα υποστηρίζει διαχρονικά την ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πιστεύω ότι η επικράτηση του καλού κλίματος, θα ωφελήσει επίσης, τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας. Αν και αντιλαμβάνομαι την εύλογη επιθυμία της διεθνούς κοινότητας να διατηρηθεί η ηρεμία στην περιοχή μας, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δεν καθορίζονται έξωθεν, ούτε ετεροπροσδιορίζονται. Μόνοι μας οφείλουμε να βρούμε τον δρόμο της ειρήνης και της ευημερίας.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Στην κρίση της Μέσης Ανατολής, η Ελλάδα τήρησε από την πρώτη στιγμή στάση αρχής. Παράλληλα επιμείναμε στην ανάγκη επίτευξης διαρκούς και βιώσιμης εκεχειρίας, στη διασφάλιση απρόσκοπτης ροής ανθρωπιστικής βοήθειας στις πληττόμενες περιοχές, στην άνευ όρων απελευθέρωση των ομήρων και στην εκπόνηση ενός συνολικού σχεδίου για την ανοικοδόμηση της Γάζας. Και, βεβαίως, αναδείξαμε την ανάγκη να δοθεί απτό όραμα για την εγκαθίδρυση παλαιστινιακού κράτους στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Η ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα είναι σήμερα οδυνηρή. Η διάχυση των εχθροπραξιών στον Λίβανο και την ευρύτερη Μέση Ανατολή προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία. Η διεθνής έννομη τάξη, παρά τις πολύπλευρες προσπάθειες, δεν έχει, δυστυχώς, καταφέρει έως σήμερα να οδηγήσει στον τερματισμό των εχθροπραξιών και να δώσει λύση σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είναι υποχρέωση όλων ανεξαιρέτως των κρατών να σέβονται τις αρχές του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και τα θεμελιώδη δικαιώματα όλων των ανθρώπων. Σε αυτό εκπτώσεις δεν χωρούν.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ είναι η μία και μόνη διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, η οποία μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας. Αυτή δεν είναι μόνο η δική μας θέση αλλά και η θέση του διεθνούς δικαίου της θάλασσας που επιβάλλει ότι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές πραγματοποιείται κατόπιν συμφωνίας με βάση το διεθνές δίκαιο και, αν η συμφωνία δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσα σε εύλογο χρονικό πλαίσιο, τα ενδιαφερόμενα κράτη μπορεί να προσφύγουν στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης βάσει συνυποσχετικού. Η εθνική κυριαρχία των κρατών δεν μπορεί να είναι αντικείμενο συζήτησης ή διεθνούς δικαιοδοσίας. Στο ζήτημα, όμως, της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ μπορούμε θεωρώ να προχωρήσουμε συντεταγμένα σε μία ουσιαστική συζήτηση με αμοιβαία εποικοδομητικό πνεύμα. Και με τη βαθιά πεποίθηση ότι η οριστική επίλυση του ζητήματος αυτού θα ήταν καθοριστική για την αναβάθμιση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών σε όλα τα επίπεδα και για την αποφυγή δυνητικών εντάσεων. Έχω πλήρη συναίσθηση της δυσκολίας του εγχειρήματος, αλλά είναι χρέος να προσπαθήσουμε. Και, πάντως, οφείλουμε να διατηρήσουμε την καλή συνεργασία και τους ωφέλιμους διαύλους επικοινωνίας.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Τα θαλάσσια πάρκα και ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός στο Αιγαίο. Η τουρκική κοινή γνώμη πιστεύει ότι οι πρωτοβουλίες για την προστασία του περιβάλλοντος χρησιμοποιούνται για τη μεταβολή του status quo στο Αιγαίο.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα μου επιτρέψετε να επισημάνω ότι, κατά τη γνώμη μου, η αντίδραση που έχει προκληθεί στη σχετική συζήτηση είναι δυσανάλογη. Η ελληνική πλευρά είναι, όπως πάντοτε, σαφής και ειλικρινής και δεν έχει καμία απολύτως επιδίωξη παραπλάνησης. Τα δύο θαλάσσια πάρκα σε Αιγαίο και Ιόνιο Πέλαγος, τα όρια των οποίων καθορίζονται με αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια, δεν θίγουν δικαιώματα άλλων. Αυτές οι πρωτοβουλίες θα πρέπει να ενώνουν τους λαούς μας, πόσω μάλλον όταν και οι δύο αντιμετωπίζουμε τις ίδιες προκλήσεις. Για δε τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό στο Αιγαίο, αυτό συνιστά υποχρέωση που απορρέει από το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο εξάλλου οφείλει και η Τουρκία να λαμβάνει υπ’ όψιν στην ευρωπαϊκή της διαδρομή.
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Οι εξελίξεις στο Κυπριακό Ζήτημα.
Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων ήδη δημιουργεί καλύτερες συνθήκες για το Κυπριακό. Με τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών θεωρώ συμπίπτουμε στην άποψη ότι κανένα πρόβλημα δεν μπορεί να επιλυθεί χωρίς διαβουλευτική στάση και παραγωγική σκέψη. Η άτυπη συνάντηση μεταξύ του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και του τουρκοκύπριου ηγέτη, υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, συνιστά ένα πρώτο βήμα μιας αναγκαίας επανεκκίνησης των συζητήσεων. Εμείς παραμένουμε στη διάθεση του Γενικού Γραμματέα για να συμβάλλουμε στον διάλογο για μια δίκαιη, βιώσιμη και λειτουργική λύση του Κυπριακού, στο πλαίσιο των σχετικών αποφάσεων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Σε έναν κόσμο γεμάτο διχασμούς, μια ενωμένη ευρωπαϊκή Κύπρος, πέρα από τις συνθήκες ευημερίας που θα δημιουργούσε για τους πολίτες της, θα αποτελούσε ένα εξαιρετικά ισχυρό οικουμενικό σύμβολο.
Ιστορική καμπή για τις ΗΠΑ και τον υπόλοιπο κόσμο αποτελεί η σαρωτική νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις αμερικανικές εκλογές. Ως ένα «φάντασμα» από το παρελθόν, όπως κάποιοι τον θεωρούσαν, έκανε το μεγάλο comeback, κέρδισε με διαφορά την Προεδρία, κέρδισε την πλειοψηφία στη Γερουσία και διατήρησε τον έλεγχο της Βουλής. «Είναι πολύ σκληρός για να πεθάνει»!
Στην Ευρώπη που, αφελώς, ήλπιζαν στην τζαμαϊκανο-ινδή Κάμαλα για τη συνέχιση της «κανονικότητας» της παγκοσμιοποίησης επικρατεί μεγάλη αγωνία και φόβος ότι άνοιξε ένας δρόμος χωρίς επιστροφή. Ο Τραμπ έχει λαϊκή εντολή, αν το θελήσει, να μεταρρυθμίσει κατά απίστευτα ριζικό τρόπο τις ΗΠΑ και κατά συνέπεια να ανακαθορίσει αποφασιστικά το διεθνές σύστημα.
Στις Βρυξέλλες, η θεία Ούρσουλα στέλνει αγωνιώδη τηλεγραφήματα προς όλες τις κατευθύνσεις: «Χάσαμε την Κάμαλα…stop». Στο Παρίσι ο Εμμανουέλ και στο Βερολίνο ο Όλαφ κρέμασαν μαύρες πλερέζες και εξετάζουν πώς μπορεί, αν μπορεί, να αντιδράσει η ΕΕ. Αλλά, η Γαλλία έχει κυβέρνηση μειοψηφίας και στη Γερμανία η τρικομματική κυβέρνηση κατέρρευσε. Μόνο στη Βουδαπέστη ο Βίκτωρ άνοιξε σαμπάνιες. Τώρα δικαιώνεται. Στη Μόσχα, ο Βλαδίμηρος υπομειδιά ελπίζοντας ότι θα καταφέρει να βγει από το τέλμα της Ουκρανίας. Στο Κίεβο ο Βολοντίμιρ βρίσκεται σε νευρική κρίση. Στην Αθήνα ο Κυριάκος αναρωτιέται με αγωνία μήπως διάλεξε τη λάθος πλευρά της Ιστορίας. Στην Ιερουσαλήμ, ο Μπίμπι ρίχνει μπαλοθιές στον αέρα και στο Πεκίνο ο Σι βλέπει «δασμολογικούς εφιάλτες».
Οι εταιρείες δημοσκοπήσεων επιχείρησαν, για μια ακόμη φορά, να καθοδηγήσουν και όχι να καταγράψουν τη βούληση της κοινωνίας. Στην αρχή η Κάμαλα Χάρις προηγείτο, στη συνέχεια η μάχη έγινε αμφίρροπη. Τα περισσότερα από τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης, έντυπα και ηλεκτρονικά, οι σταρ του Χόλυγουντ, οι αστέρες της μουσικής και οι φίρμες του αθλητισμού υποστήριξαν την Κάμαλα. Αλλά, την ημέρα των εκλογών ο οδοστρωτήρας Τραμπ έλαβε 5.000.000 ψήφους περισσότερους από την αντίπαλό του.
Από το «βαθύ κράτος» χρησιμοποιήθηκαν πάλι τα παλαιά κόλπα. Την παραμονή των εκλογών, το FBI, το Γραφείο του Διευθυντή Εθνικών Πληροφοριών (ODNI) και η Υπηρεσία Κυβερνοασφάλειας και Ασφάλειας Υποδομών (CISA) κατήγγειλαν ότι η Μόσχα εμπλέκεται σε επιχειρήσεις παραπληροφόρησης στις επτά κρίσιμες Πολιτείες. Φαίνεται ότι, όπως το 2016, οι κακοί Ρώσοι έβγαλαν τον Τραμπ!
Στις αμερικανικές εκλογές η σύγκρουση δεν ήταν μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και της Κάμαλα Χάρις, ούτε μεταξύ των Ρεπουμπλικάνων και των Δημοκρατικών, ούτε μεταξύ Δεξιάς και Αριστεράς, ούτε μεταξύ συντηρητικών και προοδευτικών. Η σύγκρουση ήταν μεταξύ των globalists(των οπαδών της παγκοσμιοποίησης) και της ευρύτερης κοινωνίας (του λαού). Αυτή η σύγκρουση έχει δημιουργήσει το ιδεολογικοπολιτικό κίνημα του «Τραμπισμού». Το ίδιο κίνημα αναπτύσσεται στην Ευρώπη με διάφορες μορφές και ονομασίες ανάλογα την πολιτική ιστορία κάθε χώρας.
Ο Τραμπ δεν είναι φασίστας και ρατσιστής όπως τον κατηγορούσε η Κάμαλα. Ο Τραμπ είναι ένας πολιτικός που αντιλαμβάνεται ότι η παγκοσμιοποίηση στις διάφορες εκφάνσεις της, με την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων, των αγαθών-υπηρεσιών και των ανθρώπων προκαλεί ζημιά ακόμη και στην Αμερική, από την οποία ξεκίνησε. Ζητάει τα εργοστάσια να επιστρέψουν από τις διάφορες χώρες χαμηλού κόστους και να σταματήσει η ανεξέλεγκτη μετανάστευση. Ζητάει να σταματήσει η υστερία με τη δήθεν ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Ακόμη ζητάει την ανατροπή της Woke ατζέντας, δηλαδή, της τυραννίας των μειονοτήτων (ΛΟΑΤΚΙ+ κλπ) επί της πλειοψηφίας των πολιτών.
Στην Ευρώπη, τυφλωμένοι από την «πολιτική ορθότητα» της παγκοσμιοποίησης αδυνατούν να αντιληφθούν τί συμβαίνει στην αμερικανική κοινωνία. Χαρακτηριστικά η άλλοτε προοδευτική Le Mode έγραψε: «Το φάντασμα του Τραμπ επιστρέφει οδηγημένο από το πολιτικό ένστικτό του και τη δίψα για εκδίκηση». Η μεγάλη ισπανική εφημερίδα El Pais έγραψε: «Αυτό που νίκησε είναι το κτήνος που έχουμε μέσα μας». Οι οπαδοί της παγκοσμιοποίησης έχασαν τη ψυχραιμία τους και αποδεικνύονται πολιτικά ηλίθιοι.
Η σαρωτική νίκη του Τραμπ, εφ’ όσον εφαρμόσει τις πολιτικές που έχει εξαγγείλει, θα δημιουργήσει ρωγμές στο σύστημα της παγκοσμιοποίησης και θα την αποδυναμώσει. Παράλληλα ο νέος συσχετισμός ενισχύει τις πατριωτικές δυνάμεις, κυρίως στην Ευρώπη, να ακολουθήσουν μια ανάλογη εθνοκεντρική πολιτική υπό πολύ ευνοϊκότερες συνθήκες.
Υ.Γ. Υπάρχει άλλη χώρα στον κόσμο όπου ο νεοεκλεγείς πρόεδρος ή πρωθυπουργός αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση της χώρας του δυόμιση μήνες μετά από την ημέρα της εκλογής του και στο μεσοδιάστημα τη διακυβέρνηση ασκούν οι ηττηθέντες; Αυτό συμβαίνει στις ΗΠΑ. Ο Τραμπ θα ορκιστεί πρόεδρος στις 20 Ιανουαρίου 2025.Σ’ αυτό το διάστημα πολλά μπορεί να συμβούν. Μπορεί οι ηττημένοι να λάβουν σημαντικές αποφάσεις για να δεσμεύσουν το νέο Πρόεδρο.
Δύο αδέλφια από τη Θεσσαλονίκη η Αντωνία και ο Κίμων – Αριστοτέλης Φογκτ βρίσκονται στη λίστα Forbes 30 Under 30.
«Aυτός που θα καταφέρει να κρατήσει το όραμα και το όνειρο ζωντανό μέσα του, είναι σίγουρο και ότι θα το κατακτήσει», αυτό το άσβεστο όνειρο και η προσήλωση στους στόχους της, όπως περιέγραψε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, οδήγησαν την 27χρονη κορυφαία επιστήμονα στον τομέα έρευνας βλαστοκυττάρων και κατά του καρκίνου Αντωνία Φογκτ, στην πρώτη θέση της λίστας Forbes 30 Under 30 για την έρευνα.
H Αντωνία Φογκτ είναι κορυφαία επιστήμονας και ταυτόχρονα μητέρα
Η νεαρή γυναίκα μάλιστα, κατάφερα να αποκτήσει μια αξιοζήλευτη ακαδημαϊκή πορεία με διακρίσεις, ενώ σε ηλικία 17 ετών απέκτησε την κόρη της, την οποία μεγαλώνει μόνη της. Αξιοσημείωτο είναι, πως η οικογένεια της Αντωνίας Φογκτ, αισθάνεται μεγάλη αλλά και διπλή περηφάνια, διότι στην ίδια λίστα, περικλείεται και ο αδελφός της, Κίμων – Αριστοτέλης που σπόυδασε στο Harvard, όπου και δίδαξε ως Head Teaching Fellow στη Σχολή Μηχανικών του Harvard John A. Paulson School of Engineering and Applied Sciences και δραστηριοποιείται με δική του εταιρεία που αναπτύσσει AI λύσεις (τεχνητής νοημοσύνης) που αντιμετωπίζουν καίριες προκλήσεις στον τομέα της υγείας.
Μου δίνεται η ευκαιρία να εμπνεύσω κι άλλους νέους
«Ένιωσα πολύ χαρούμενη και ιδιαίτερα ευγνώμων», σημείωσε στο ΑΠΕ – ΜΠΕ η Αντωνία Φογκτ εξηγώντας πως, με την ανάδειξη της στην πρώτη θέση της λίστας Forbes 30 Under 30, «μου δίνεται η ευκαιρία να εμπνεύσω κι άλλους νέους και να τους παρακινήσω να μην πτοούνται από τα εμπόδια που εμφανίζονται στον δρόμο τους, γιατί αυτός που θα καταφέρει να κρατήσει το όραμα και το όνειρο ζωντανό μέσα του είναι σίγουρο και ότι θα το κατακτήσει».
H Αντωνία Φογκτ στην πρώτη θέση της λίστας Forbes 30 Under 30
Η Αντωνία Φογκτ είναι 27 ετών αποφοίτησε από το λύκειο στη Θεσσαλονίκη και το 2020 ολοκλήρωσε τις σπουδές της στον κλάδο των Ιατρικών και Θετικών Επιστημών, με τον υψηλότερο βαθμό στο Ηνωμένο Βασίλειο. Από το Πανεπιστήμιο του Στερλίνκ στην Σκωτία απέκτησε πτυχίο Κυτταρικής και Μοριακής Βιολογίας, ενώ ταυτόχρονα επιλέχθηκε ως βοηθός καθηγητή για διδασκαλία και έρευνα κατά του καρκίνου. Το 2018 εργάστηκε στο Institute Curie στη Γαλλία, συμμετέχοντας σε έρευνα κατά του καρκίνου, και το 2019 επιλέχθηκε για να σπουδάσει και να εκπροσωπήσει το πανεπιστήμιό της στο Πανεπιστήμιο του Illinois Champaign Urbana στην Αμερική με πλήρη υποτροφία, όπου συνέχισε την έρευνα για το Glioblastoma. Το 2020, ξεκίνησε το διδακτορικό της στη χειρουργική στο Πανεπιστήμιο του Cambridge, όπου φοιτά μέχρι σήμερα με πλήρη υποτροφία και ως υπότροφος του Ιδρύματος Ωνάση, ταυτόχρονα επιλέχθηκε ως βοηθός καθηγητή για διδασκαλία.
Μεγαλώνει μόνη από 17 ετών την κόρη της
Η Αντωνία έχει αναλάβει ηγετικούς ρόλους σε διάφορες ιατρικές εταιρείες υψηλού κύρους και ίδρυσε την Εταιρεία Ρομποτικής Χειρουργικής του Cambridge University το 2021, της οποίας είναι και πρόεδρος. Παράλληλα, είναι πρόεδρος στη Νευρολογική Εταιρεία του Cambridge, ενώ, από το 2020 είναι αντιπρόεδρος της επιτροπής MCR του Κολλεγίου της στο Πανεπιστήμιο του Cambridge και Ambassador του Κολλεγίου, εστιάζοντας στην υποστήριξη φοιτητών, μέσω της συγκέντρωσης χρημάτων για υποτροφίες. Ως επιστήμονας στον τομέα της υγείας και των θετικών επιστημών και ούσα ταυτόχρονα φοιτήτρια και μόνη μητέρα από την ηλικία των 17 ετών, η κορούλα της Ιόλη είναι εννέα ετών, αγωνίζεται να προσφέρει ευκαιρίες σε ταλαντούχους φοιτητές. Μέσα από το έργο της, έχει ξεκινήσει μια υποτροφία στο κολέγιο της για φοιτητές που είναι γονείς.
Απευθυνόμενη στους νέους η 27χρονη επιστήμονας είπε: «Δείτε κάθε δυσκολία με ευγνωμοσύνη ως ευκαιρία να μάθετε κάτι που θα σας φέρει πιο κοντά στον στόχο σας. Τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο, όσο δύσκολο κι αν φαίνεται, για όσους έχουν όραμα και πίστη. Μείνετε ταπεινοί, βοηθήστε τους γύρω σας, και χρησιμοποιήστε τη γνώση σας για το κοινό καλό».
Κίμων Αριστοτέλης Φογκτ: Από τη μαθηματική ολυμπιάδα στη λίστα Forbes 30 Under 30
Σημαντική όμως είναι και η πορεία που χάραξε ο Κίμων-Αριστοτέλης Φογκτ, η οποία ξεκινά από τη διάκρισή του με μετάλλια στις Εθνικές Μαθηματικές Ολυμπιάδες στην Ελλάδα. Με υποτροφίες, σπούδασε ηλεκτρολόγος μηχανικός στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου στη συνέχεια εργάστηκε στο Carnegie Mellon University ως Research Associate, αναπτύσσοντας αλγορίθμους AI για την ανίχνευση δυσλειτουργιών μέσω EEG και εξασφαλίζοντας διεθνείς πατέντες. Μαζί με αποφοίτους κορυφαίων πανεπιστημίων όπως το MIT και τη Ιατρική Σχολή του Yale, ίδρυσε τη δική του εταιρεία, Sporo Health που αναπτύσσει AI λύσεις που αντιμετωπίζουν καίριες προκλήσεις στον τομέα της υγείας.
Ο Κίμων Αριστοτέλης Φογκτ στη λίστα του Forbes 30 Under 30
«Η συμπερίληψή μου στη λίστα του Forbes 30 Under 30 αποτελεί μεγάλη αναγνώριση για όλα τα χρόνια σκληρής δουλειάς και είναι μια εξαιρετική πηγή κινήτρου για να συνεχίσω να εργάζομαι σκληρότερα, προκειμένου να κάνω τη μητέρα μου και την Ελλάδα περήφανες», υπογράμμισε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Κίμων-Αριστοτέλης Φογκτ και σημείωσε πως, «αυτή η διάκριση δεν αφορά μόνο εμένα, αλλά και την ομάδα μου και το σύστημα που έχουμε αναπτύξει. Η σκληρή δουλειά και η επιμονή της ομάδας αξίζουν αυτήν την αναγνώριση, και είμαι πραγματικά χαρούμενος που το έργο μας βρίσκεται σε αυτή τη λίστα».
Σκεφτείτε ιδέες και ακολουθήστε την καινοτομία
Είναι σημαντικό όπως τονίζει, να γνωρίζουν οι νέοι ότι, «η ζωή είναι σκληρή, αλλά πρέπει να βρουν αυτό που αγαπούν και να συνεχίσουν να προσπαθούν. Αν καταφέρουν να κάνουν ένα βήμα τη φορά και να εργάζονται σκληρά μέρα με τη μέρα, οι καλύτερες μέρες θα έρθουν. Η επιχειρηματικότητα είναι κάτι που χρειάζεται περισσότερο στην Ελλάδα, και εγώ προσωπικά δεν γνώριζα πολλά γι’ αυτήν έως ότου πήγα στο Harvard. Σας ενθαρρύνω να σκεφτείτε ιδέες και να ακολουθήσετε την καινοτομία».
Ο ίδιος σημείωσε πως, «η διάκριση αυτή είναι μόνο η αρχή, και ανυπομονώ να δω πού θα μας οδηγήσει η επόμενη φάση της πορείας μας» και σχολιάζοντας την κατάκτηση της πρώτης θέσης στη λίστα Forbes 30 Under 30 από την αδελφή του, εκμυστηρεύτηκε πως, «έχει εργαστεί εξίσου σκληρά και η αναγνώριση της στη λίστα του Forbes 30 Under 30 είναι ένα σημαντικό βήμα στην καριέρα της, καθώς είναι και πρώτη στη λίστα. Είναι μια απόδειξη ότι η σκληρή δουλειά και η αποφασιστικότητα αποδίδουν καρπούς και είμαι πολύ χαρούμενος που μοιράζομαι αυτή την επιτυχία. Αν και έχω μερικά χρόνια ακόμη για να φτάσω στο επίπεδό της, η επιτυχία της με εμπνέει να συνεχίσω να εργάζομαι σκληρά και να επιδιώκω τους στόχους μου».
Ο νεαρός επιστήμονας ίδρυσε τη δική του εταιρεία, Sporo Health, που αναπτύσσει AI λύσεις που αντιμετωπίζουν καίριες προκλήσεις στον τομέα της υγείας
Ο Κίμων-Αριστοτέλης Φογκτ έχει ένα όραμα για την τοποθέτηση της Ελλάδας στην πρωτοπορία της Τεχνητής Νοημοσύνης στον τομέα της υγείας. Πιστεύει ακράδαντα ότι μέσα από τις δυσκολίες προκύπτουν τα καλύτερα αποτελέσματα, καθώς όχι μόνο γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι όταν ξεπερνάμε εμπόδια, αλλά αποκτούμε και μεγαλύτερη αντοχή και ικανότητα να διαχειριζόμαστε τη ζωή. Αγαπά βαθιά την πατρίδα του, την Ελλάδα, και ο στόχος του είναι να την βάλει στην αιχμή της τεχνολογίας. Παρότι έχουν δεχθεί προσφορές να εγκαταστήσουν τη λύση τους και σε άλλες χώρες εκτός Ηνωμένων Πολιτειών, η επιθυμία του είναι να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν τους αλγορίθμους τους πρώτα στην Ελλάδα, για τα ελληνικά νοσοκομεία, κλινικές και ιδιώτες ιατρούς.
Η Ευρωπαϊκή Πολιτική Κοινότητα συνεδριάζει στη Βουδαπέστη. Στο επίκεντρο της ατζέντας είναι μονάχα ένα ερώτημα: πώς θα διαχειριστεί η Ευρώπη τη νίκη του Τραμπ στις αμερικανικές εκλογές;
Στη Βουδαπέστη οι Ευρωπαίοι ηγέτεςΕικόνα: Makoto Honda/PantherMedia/IMAGO
Η Ευρώπη πρέπει να γίνει πιο ανεξάρτητη και ισχυρή – ανεξαρτήτως του ποιος βρίσκεται στον Λευκό Οίκο. Αυτό είχε δηλώσει στην DW τον περασμένο Ιούλιο ο Σαρλ Μισέλ, πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Την Πέμπτη διεξάγεται στη Βουδαπέστη η σύνοδος κορυφής των 47 μελών της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας (ΕΠΚ), ενώ την Παρασκευή οι 27 επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ θα συναντηθούν στα πλαίσια μίας δικής τους, άτυπης συνόδου. Και μετά το αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών ένα είναι το ερώτημα που τίθεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος: πώς θα διαχειριστεί η Ευρώπη την εκλογική νίκη του Τραμπ; Τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για την υποστήριξη της Ουκρανίας, τις εγγυήσεις ασφαλείας του ΝΑΤΟ και την άμυνα ενάντια στη ρωσική απειλή;
Πριν από λίγους μήνες ο Όρμπαν είχε επισκεφθεί τον Τραμπ στο Μαρ-α-ΛάγκοΕικόνα: Viktor Orban via X via REUTERS
Το καλοκαίρι ο Όρμπαν είχε ενοχλήσει (ή και εξοργίσει) πολλούς από τους συναδέλφους του, όταν πήγε για «ειρηνευτική αποστολή» στο Κίεβο, τη Μόσχα, το Πεκίνο και το Μαρ-α-Λάγκο (στο σπίτι του Τραμπ στη Φλόριντα). Τότε ο Ούγγρος πρωθυπουργός είχε ισχυριστεί πως ο Τραμπ θα μπορούσε να θέσει τέλος στον πόλεμο Ρωσίας και Ουκρανίας μέσα σε λίγες ημέρες – προσθέτοντας πως ο ίδιος είναι ο μοναδικός επικεφαλής κυβέρνησης στην Ευρώπη, που θέλει να επιτευχθεί ειρήνη.
Ο Τραμπ στη Βουδαπέστη μέσω… βιντεοκλήσης;
Ο Βίκτορ Όρμπαν σχεδίαζε να φέρει τον Ντόναλντ Τραμπ στη Βουδαπέστη μέσω… βιντεοκλήσης, ώστε να λάβει έτσι μέρος στη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών. Οι διπλωμάτες της ΕΕ ωστόσο απέρριψαν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αυτό, με τον Όρμπαν να απειλεί πως θα ακυρώσει την προγραμματισμένη διαδικτυακή σύνδεση με τον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι.
Ο τελευταίος θέλει να πείσει τα μέλη της ΕΠΚ και της ΕΕ να βοηθήσουν περισσότερο την Ουκρανία, ιδίως σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αποφασίσουν τον Ιανουάριο, όπως έχει προαναγγείλει ο Τραμπ, να διακόψουν την οικονομική και υλική αρωγή που παρέχουν στην Ουκρανία για τον αμυντικό της πόλεμο ενάντια στους Ρώσους. «Τα πράγματα θα είναι τελείως διαφορετικά από εδώ και πέρα», δήλωσε σχετικά ο καγκελάριος Σολτς. Η γερμανική κυβέρνηση θα αξιοποιήσει κάθε μέσο, προκειμένου να δημιουργηθεί μία καλή σχέση συνεργασίας με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση.
Η ΕΕ έτοιμη σε περίπτωση που οι ΗΠΑ αυξήσουν τους δασμούς
Ο Όλαφ Σολτς και πολλοί άλλοι Ευρωπαίοι επικεφαλής κυβερνήσεων συνεχάρησαν τον Ντόναλντ Τραμπ για την εκλογική του νίκη, αναφέροντας ακόμη πως προσβλέπουν στη συνέχιση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ.
Ο Τραμπ έχει προαναγγείλει εδώ και καιρό σημαντική αύξηση των δασμών για τα εισαγόμενα προϊόντα από την ΕΕΕικόνα: Ohde/Bildagentur-online/picture alliance
Πέραν των τυπικών αυτών διπλωματικών τοποθετήσεων πάντως η ΕΕ έχει ήδη εργαστεί πάνω στο πώς θα απαντήσει στη δεύτερη θητεία Τραμπ σε επίπεδο οικονομικής πολιτικής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη έχουν προετοιμάσει ορισμένα αντίμετρα, σε περίπτωση που ο Τραμπ αυξήσει όντως πολύ τους δασμούς στα προϊόντα που θα εισάγονται από την Ευρώπη. Το Ινστιτούτο IFO του Μονάχου εκφράζει την ανησυχία πως η γερμανική οικονομία θα μπορούσε να υποστεί ζημίες ύψους 33 δισεκατομμυρίων ευρώ εξαιτίας των δασμών του Τραμπ.
Η ΕΕ θέλει να ανακάμψει οικονομικά
Η άτυπη σύνοδος των 27 επικεφαλής κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ θα έχει ένα και μοναδικό θέμα στην ατζέντα: το πώς μπορεί η ευρωπαϊκή οικονομία να γίνει πιο ανταγωνιστική απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.
Ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, έχει παρουσιάσει μία σχετική έκθεση στρατηγικής , όπου προβλέπονται επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ για την τόνωση της οικονομίας – χωρίς ωστόσο να καθίσταται σαφές από πού θα βρεθούν τα χρήματα αυτά.
Η αδυναμία της Γερμανίας να ξεπεράσει την ύφεση προκαλεί ανησυχίαΕικόνα: Lobeca/RH/IMAGO
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι επί του παρόντος η περίπτωση της Γερμανίας, η οποία μάχεται εδώ και μήνες με την ύφεση και θα μπορούσε να σύρει και την υπόλοιπη Ευρώπη σε μία οικονομική κρίση. Ο ασταθής κυβερνητικός συνασπισμός του Βερολίνου και ο αποδυναμωμένος στην εγχώρια πολιτική σκηνή Γάλλος πρόεδρος Μακρόν παρεμποδίζουν τον γαλλογερμανικό άξονα και τις αναμενόμενες πρωτοβουλίες σε επίπεδο ΕΕ – με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα κενό που μπορούν να πληρώσουν οι δεξιές εθνικιστικές δυνάμεις γύρω από τον Βίκτορ Όρμπαν ή την αντιστοίχως ακροδεξιά Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι.
Τι είναι η ΕΠΚ;
Η ΕΠΚ ιδρύθηκε πριν από δύο χρόνια, μετά την επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία, και σε αυτήν ανήκουν σχεδόν όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, η Τουρκία και τα κράτη του Βορείου Καυκάσου – χωρίς να συμμετέχουν βέβαια η Ρωσία και η Λευκορωσία.
Ωστόσο το γεγονός ότι η ΕΠΚ, ουσιαστικά μία συμμαχία κατά του Πούτιν, συνεδριάζει στην Ουγγαρία, ενδέχεται να κάνει την ατμόσφαιρα λίγο πιο… τεταμένη. Διότι ο Βίκτορ Όρμπαν ακολουθεί διπλωματικές μεθόδους και υιοθετεί πολιτικές απόψεις αρκετά εκτός του ευρωπαϊκού πλαισίου. Και η ΕΕ κατηγορεί την κυβέρνηση του Όρμπαν πως υπονομεύει το κράτος δικαίου.
Επιπλέον, το πόσο παραγωγική θα είναι η σύνοδος θα εξαρτηθεί και από τις διαρκείς τριβές που υπάρχουν αφ’ ενός μεν ανάμεσα σε Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν, αφ’ ετέρου δε μεταξύ Σερβίας και Κοσσυφοπεδίου. Ακόμη, οι εξελίξεις τρέχουν και στη Γεωργία, με την ΕΕ να μην έχει ξεκαθαρίσει ακόμη εάν σκοπεύει να αναγνωρίσει τη νίκη του Ιρακλί Κομπαχίτζε ή εάν κλίνει περισσότερο προς την φιλοευρωπαία πρόεδρο Σαλομέ Ζουραμπισβίλι, η οποία φαίνεται να ηττάται και κάνει λόγο για νοθεία.
Την ώρα που ο καγκελάριος Σολτς επιμένει για ψήφο εμπιστοσύνης στις 15 Ιανουαρίου, ο επικεφαλής των Χριστιανοδημοκρατών και υποψήφιος καγκελάριος Φρίντριχ Μέρτς ζητά επίσπευσή της την επόμενη εβδομάδα.
Ο επικεφαλής των Χριστιανοδημοκρατών Φρίντριχ Μερτς μετά τη συνάντηση με τον Όλαφ Σολτς Εικόνα: Markus Schreiber/AP/picture alliance
Ανταπόκριση από το Βερολίνο
Απόλυτο αδιέξοδο επικρατεί τις τελευταίες ώρες στο Βερολίνο και μια πρωτοφανής πολιτική κρίση στη μεταπολεμική Γερμανία. Μέσα στο μεσημέρι έλαβαν χώρα δύο κρίσιμες συναντήσεις για τα επόμενα βήματα για έξοδο από την κυβερνητική κρίση: στην καγκελαρία μεταξύ Όλαφ Σολτς και του επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης Φρίντριχ Μερτς και στην Προεδρία της Δημοκρατίας μεταξύ Φρίντριχ Μερτς και του Γερμανού Προέδρου Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ. Και οι δύο φαίνεται ότι απέβησαν άκαρπες.
Από τη μια πλευρά ο Όλαφ Σολτς επιμένει να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης στις 15 Ιανουρίου και να οδηγηθεί η χώρα σε πρόωρες κάλπες τον Μάρτιο. Μετά την εικοσάλεπτη συνάντηση στην καγκελαρία ο επικεφαλής των Χριστιανοδημοκρατών Φρίντριχ Μερτς συνεχίζει να είναι επίσης ανένδοτος και ζητά από τον Σολτς να εμφανιστεί στη βουλή για ψήφο εμπιστοσύνης στις αρχές της επόμενης εβδομάδας.
Μάλιστα αυτός είναι και ο όρος που θέτει για να συνεργαστεί με την κυβέρνηση Σοσιαλδημοκρατών και Πρασίνων σε σειρά κρίσιμων νομοσχεδίων, που πρέπει να ψηφιστούν πριν από τις γιορτές, από το πεδίο της οικονομίας μέχρι το μεταναστευτικό.
Χάος την ίδια ώρα επικρατεί και στη γερμανική βουλή, όπου ακυρώνεται η συζήτηση σειράς νομοσχεδίων, τα οποία ήταν προγραμματισμένα για την Πέμπτη και την Παρασκευή, με την ακροδεξιά AfD να προσπαθεί να εκμεταλλευθεί την κατάσταση προκαλώντας αύριο μάλιστα στη βουλή ειδική συνεδρίαση για την κυβερνητική κρίση.
Κυβέρνηση μειοψηφίας Σοσιαλδημοκρατών-Πρασίνων
Πίσω στο 2021 και στη συμφωνία SPD, Πρασίνων και FDP να συγκυβερνήσουν. Tότε με χαμόγελαΕικόνα: Markus Schreiber/AP Photo/picture alliance
Εκ των πραγμάτων δηλαδή πρόκειται για την ώρα για μια αδύναμη κυβέρνηση μειοψηφίας που δεν θα μπορεί καν να επιτελέσει τα βασικά μέχρι τον Μάρτιο. Ήδη χθες ζήτησε και την στήριξη των Χριστιανοδημοκρατών στο σχήμα μιας κυβέρνησης ανοχής, απλώς και μόνο για να περάσει ο προϋπολογισμός του 2025, κάτι που οι Χριστιανοδημοκράτες όμως απορρίπτουν.
Οι Χριστιανοδημοκράτες πιέζουν για εκλογές
H K.O. των Χριστιανοδημοκρατών/Χριστιανοκοινωνιστών στη ΜπούντεσταγκΕικόνα: Markus Schreiber/AP/picture alliance
Ο επικεφαλής των Χριστιανοδημοκρατών Φρίντριχ Μερτς μιλώντας από το Βερολίνο πιέζει τον καγκελάριο Όλαφ Σολτς να ζητήσει άμεσα ψήφο εμπιστοσύνης από τη βουλή και όχι στα μέσα Ιανουρίου. «Το αργότερο στις αρχές της επόμενης εβδομάδας» διεμήνυσε με δηλώσεις του, θέλοντας να επισπεύσει την προσφυγή στις πρόωρες κάλπες, δεδομένου ότι το κόμμα του είναι σταθερά πρώτο σε όλες τις δημοσκοπήσεις και ο ίδιος έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα είναι υποψήφιος καγκελάριος.
«Δεν υπάρχει κανένας λόγος να αναβάλουμε τώρα τις πρόωρες εκλογές» τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι η Γερμανία δεν μπορεί τους επόμενους μήνες να πορευθεί με μια κυβέρνηση που δεν διαθέτει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Μέσα στην Πέμπτη, ο Φρίντριχ Μέρτς θα συναντηθεί με τον καγκελάριο Όλαφ Σολτς για να συζητήσουν όλα τα πιθανά σενάρια.
Κρίσιμος ο ρόλος του Προέδρου Σταϊνμάιερ
Ο Γερμανός Πρόεδρος Σταϊνμάιερ καλεί όλους να επιδείξουν υπευθυνότηταΕικόνα: JOHN MACDOUGALL/AFP
Από χθες βρίσκονται επίσης διαρκώς σε εξέλιξη διαδοχικές συναντήσεις και στο Προεδρικό Μέγαρο Bellevue, με τον ρόλο του Γερμανού Προέδρου Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερτους επόμενους μήνες να κρίνεται καθοριστικός για τη διασφάλιση της κρατικής συνέχειας και ενότητας.
Μιλώντας εκτάκτως από την Προεδρία το πρωί της Πέμπτης τόνισε ότι στη γερμανική μεταπολεμική ιστορία είναι σπάνιο φαινόμενο η προκήρυξη πρόωρων εκλογών. Όμως, όπως τόνισε, το Γερμανικό Σύνταγμα έχει σχετικές πρόνοιες και δίνει θεσμικές λύσεις. «Δεν είναι το τέλος του κόσμου», όπως είπε καλώντας σε ψυχραιμία για τα επόμενα βήματα και παραπέμποντας στο Σύνταγμα. Δεν είναι ώρα «για τακτικισμούς» αλλά είναι η ώρα για «λογική και υπευθυνότητα». Ζήτησε μάλιστα από όλες τις πλευρές «να επιδείξουν υπευθυνότητα» δεδομένου ότι οι καιροί το απαιτούν.
Ο Φιλελεύθερος υπ. Μεταφορών στηρίζει Σολτς
Φόλκερ Βίσινγκ και Κρίστιαν ΛίντνερΕικόνα: Jörg Carstensen/dpa/picture alliance
Μόνη εξαίρεση αποτελεί ο Φιλελεύθερος υπ. Μεταφορών Φόλκερ Βίσινγκ, ο οποίος αντίθετα με τη «γραμμή» Λίντνερ, αποφάσισε να παραμείνει στην κυβέρνηση, μετά από συνεννόηση με τον καγκελάριο Όλαφ Σολτς, ο οποίος του ζήτησε στήριξη. Tαυτόχρονα ο ίδιος ανακοίνωσε και την αποχώρησή του από το κόμμα των Φιλελεύθερων. Πλέον αναλαμβάνει το χαρτοφυλάκιο του υπ. Δικαιοσύνης, μετά την αποχώρηση από τη συγκεκριμένη θέση του Μάρκο Μπούσμαν, επίσης από τους Φιλελευθέρους.
Στο μεταξύ έχει γίνει γνωστό ήδη και το όνομα του διαδόχου του Κρίστιαν Λίντνερ στο υπ. Οικονομικών. Πρόκειται για τον οικονομολόγο Γιεργκ Κούκις, έμπιστο σύμβουλο του Όλαφ Σολτς στην καγκελαρία για θέματα δημοσιονομικής και οικονομικής πολιτικής. Ο Κούκις αναμένεται να διοριστεί σήμερα, αμέσως μετά την επισημοποίηση της αποπομπής Λίντνερ.
Η εκλογή Τραμπ χαροποίησε την Τουρκία και έδωσε ελπίδες στην κυβέρνηση ότι θα μπορούσε να έχει μια πιο άμεση επικοινωνία με τον νέο πρόεδρο αντίθετα από την δύσκολη σχέση με την ηγεσία Μπάιντεν.
Ταγίπ Ερντογάν και Ντόναλντ Τραμπ Εικόνα: Alex Wong/Getty Images
Ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη
Η τουρκική λίρα ανατιμήθηκε- φαινόμενο σπάνιο- και το χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης έσπασε ρεκόρ. Οι αναλύσεις που παρουσιάζονται σήμερα στα τουρκικά ΜΜΕ ξεκινούν από τη πρώτη θητεία του Τραμπ , όταν η Τουρκία και οι ΗΠΑ είχαν σχέσεις που χαρακτηρίστηκαν από ζητήματα όπως η αγορά των ρωσικών S-400 και ο αποκλεισμός της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35, η φυλάκιση του αμερικανού πάστορα Branson που έκανε τον Τραμπ να στείλει την ίσως πλέον προσβλητική επιστολή στο πρόεδρο Ερντογάν,αποκαλώντας τον «ανόητο».
Τούρκοι αναλυτές θεωρούν ότι στη νέα θητεία του Τράμπ οι δυο πλευρές μπορεί να ασχοληθούν με το θέμα της επίλυσης των κυρώσεων του νόμου CAATSA, την οριστικοποίηση της αγορας των F-16 από την Τουρκία και με το πρόβλημα που θέτει η Τουρκία για τη συνεργασία των ΗΠΑ με τις δυνάμεις των Κούρδων της Συρίας PKK/YPG. Ωστόσο ο απρόβλεπτος χαρακτήρας του αμερικανού προέδρου εμποδίζει οποιαδήποτε βεβαιότητα. Κατά τον γνωστό τούρκο αναλυτή Μουράτ Γετκίν, το καλό για την Τουρκία είναι ότι δεν βρίσκεται ψηλά στη λίστα προτεραιοτήτων του Τραμπ, ο οποίος μάλλον θα θελήσει να ασχοληθεί με το Ουκρανικό πείθοντας την Ουκρανία να παραιτηθεί από εδάφη που κατέχονται από τη Ρωσία με αντάλλαγμα στενότερους δεσμούς με το δυτικό μπλοκ και περισσότερες αμερικανικές επενδύσεις.
Ο ίδιος αναλυτής προσθέτει ότι η χαλάρωση της έντασης στη Μαύρη Θάλασσα θα ήταν επωφελής για την Τουρκία και η γεωπολιτική σημασία που απέκτησε κατά το Ουκρανικό μπορεί να οδηγήσει σε ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, κατά τον αναλυτή, ο Τραμπ δεν θα εγκαταλείψει προς το παρόν τη στρατιωτική συνεργασία των Αμερικανών με τις Κουρδικές ομάδες που συνδέονται με το PKK στη Συρία, προς μεγάλη δυσαρέσκεια της τουρκικής πλευράς. Αυτή η συνεργασία με τους Κούρδους χρησιμεύει ως φραγμός για την ασφάλεια του Ισραήλ και κατά του Ιράν.
Ο Σεντάτ Εργκίν αρθρογράφος της Χουριέτ προβλέπει πιθανή τη στροφή του Τραμπ προς πολιτικές που διαφέρουν από την παραδοσιακή αμερικανική στάση απέναντι στο ΝΑΤΟ και αυτό ισχυρίζεται θα έχει άμεσες συνέπειες για την Τουρκία, ως χώρα εντός του δυτικού συστήματος ασφαλείας. Ομοίως, λαμβάνοντας υπόψη την ιδιαίτερη σχέση του με τον Ρώσο ηγέτη Βλαντιμίρ Πούτιν, ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα είναι τι είδους πολιτική θα ακολουθήσει ο Τραμπ στο Ουκρανικό.
Όλες αυτές οι εξελίξεις απασχολούν πρωτίστως την Τουρκία. Μπορούμε λέει ο Εργκίν, να κάνουμε παρόμοιες παρατηρήσεις στο πλαίσιο των πολιτικών του Τραμπ απέναντι στη Μέση Ανατολή. Είναι αδύνατον οι αλλαγές πολιτικής έναντι του Ισραήλ και του Ιράν να μην επηρεάσουν την Τουρκία ως περιφερειακή χώρα. Για παράδειγμα, η «λευκή επιταγή» του Τραμπ στον Ισραηλινό πρωθυπουργό Βενιαμίν Νετανιάχου θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση της επιθετικότητας του Ισραήλ σε επίπεδο που δεν μπορούμε να προβλέψουμε σήμερα συμπληρώνει ο Ερνγκίν και όπως όλοι στην Τουρκία, περιμένει τις πρώτες κινήσεις του Τραμπ για να καταλήξει σε κάποια συμπεράσματα.
Μετά την νίκη Τραμπ, Βερολίνο και Παρίσι φιλοδοξούν να σφυρηλατήσουν με συνοπτικές διαδικασίες μια στενότερη και αποδοτικότερη ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία.
Tο αεροσκάφος στο πλαίσιο του Future Combat Air System (FCAS) θα διαδεχθεί το EurofighterΕικόνα: Peter Byrne/empics/picture alliance
Οι υπουργοί Άμυνας Μπόρις Πιστόριους και Σεμπαστιέν Λεκορνού στο ΠαρίσιΕικόνα: Geoffroy Van Der Hasselt/AFP/dpa/picture alliance
Από την πλευρά του ο γάλλος υπουργός Άμυνας Σεμπαστιέν Λεκορνού τόνισε την ανάγκη να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία και να θωρακιστεί περαιτέρω η Ευρώπη. Για το σκοπό αυτό, η γαλλική και η γερμανική αμυντική βιομηχανία πρέπει να επιδιώξουν στενότερη συνεργασία. «Πρέπει να αναπτύξουμε από κοινού τα όπλα του μέλλοντος», είπε χαρακτηριστικά ο γάλλος υπουργός Άμυνας για να προσθέσει: «Με το δεδομένο ότι είμαστε μια κοινή αγορά, όσον αφορά τους κανονισμούς, τη φορολογία και τα πρότυπα θα πρέπει να προχωρήσουμε πολύ περισσότερο. Γερμανία και Γαλλία είναι δύο μεγάλες χώρες με εξαιρετικές αμυντικές βιομηχανίες που άλλοτε αλληλοσυμπληρώνονται, άλλοτε ανταγωνίζονται. Η μοίρα τους είναι όμως να αλληλοσυμπληρώνονται όλο και περισσότερο επειδή το διεθνές πλαίσιο είναι πλέον πιο επιθετικό, με αποτέλεσμα να διακυβεύεται και το μέλλον των θέσεων εργασίας στον τομέα της άμυνας τόσο στη Γερμανία όσο και στη Γαλλία, τα επόμενα 10, 20 ή και 30 χρόνια».
Υπό την πίεση των πολιτικών εξελίξεων στις ΗΠΑ, τα τελευταία εικοσιτετράωρα Πιστόριους και Λεκορνού προτίθενται να διοργανώσουν πενταμερή συνάντηση στο Βερολίνο μέσα στις επόμενες δεκατέσσερεις ημέρες με τη συμμετοχή Βρετανίας, Πολωνίας και Ιταλίας. Στο επίκεντρο θα βρεθούν το μέλλον της ευρωπαϊκής άμυνας και η αντιμετώπιση παγκοσμίων κρίσεων όπως οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή.
Η απόφαση του αμερικανικού δικαστηρίου για την τουρκική κρατική τράπεζα Halkbank δημιουργεί προβλήματα στον Ερντογάν
Abdullah Bozkurt/Stockholm
Σε μια παρατεταμένη δικαστική διαμάχη στην οποία εμπλέκεται η τουρκική κρατική τράπεζα Halkbank, το Δικαστήριο Εφέσεων των Ηνωμένων Πολιτειών για τη Δεύτερη Περιφέρεια αποφάσισε ότι η τράπεζα δεν δικαιούται κυριαρχική ασυλία και ενδέχεται να αντιμετωπίσει ποινικές κατηγορίες για ξέπλυμα χρήματος, εκτός από τραπεζική απάτη και συνωμοσία για αποφυγή των κυρώσεων των ΗΠΑ κατά του Ιράν.
Η απόφαση που εκδόθηκε στις 22 Οκτωβρίου σηματοδοτεί μια σημαντική οπισθοδρόμηση για τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τους συνεργάτες του, οι οποίοι συλλογικά βοήθησαν και υποστήριξαν τη χρήση της Halkbank, επίσημα Türkiye Halk Bankası A.Ş., για την παράκαμψη κυρώσεων, κατηγορούμενοι για ξέπλυμα περί τα 20 δισεκατομμύρια δολάρια σε περιορισμένα κεφάλαια σε αντάλλαγμα για δωροδοκίες.
Η απόφαση του εφετείου ακολούθησε απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που διευκρίνιζε ότι η ασυλία ξένων κυρίαρχων, όπως ορίζεται από τον Νόμο περί ασυλιών ξένων κυρίαρχων (FSIA), δεν προστατεύει οντότητες όπως η Halkbank από ποινική δίωξη στα δικαστήρια των ΗΠΑ.
Ωστόσο, το Ανώτατο Δικαστήριο παρέπεμψε την υπόθεση σε κατώτερο δικαστήριο για να εξετάσει εάν η Halkbank μπορεί να πληροί τις προϋποθέσεις για ασυλία βάσει μιας διάταξης περί ασυλίας κοινού δικαίου, ένα δευτερεύον επιχείρημα που παρουσιάστηκε από τους δικηγόρους της Halkbank για να αποφευχθεί η δίωξη. Το δικαστήριο τόνισε ότι το εφετείο θα έπρεπε να είχε προβεί σε πιο ενδελεχή εξέταση αυτού του επιχειρήματος περί ασυλίας του κοινού δικαίου.
Σε συμμόρφωση με την οδηγία του Ανώτατου Δικαστηρίου, το Εφετείο των ΗΠΑ διενήργησε διεξοδική εξέταση του δεύτερου αιτήματος ασυλίας της Halkbank βάσει του κοινού δικαίου και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η τράπεζα δεν δικαιούται αυτήν την ασυλία, επιτρέποντας έτσι να προχωρήσει η ποινική υπόθεση στο περιφερειακό δικαστήριο.
Η απόφαση του Εφετείου των Ηνωμένων Πολιτειών για το δεύτερο κύκλωμα σχετικά με την τουρκική κρατική δανείστρια Halkbank εκδόθηκε στις 22 Οκτωβρίου 2024:
Οι πρώην υπουργοί Egemen Bağış (L) και Zafer Çağlayan κατηγορούνται για δωροδοκία στον φάκελο έρευνας της 17ης Δεκεμβρίου 2023 στην Τουρκία.
Το τουρκικό κατηγορητήριο κατηγόρησε 53 άτομα, συμπεριλαμβανομένων τριών πρώην υπουργών — του υπουργού Εσωτερικών Muammer Aksoy, του υπουργού της Ευρωπαϊκής Ένωσης Egemen Bağış και του υπουργού Οικονομίας Zafer Çağlayan — για δωροδοκία και κατάχρηση εξουσίας για τη διευκόλυνση του ξεπλύματος χρήματος για λογαριασμό του Ιρανού υπηκόου Reza Zarrab.
Ως απάντηση στις έρευνες για δωροδοκία, τις οποίες ο Ερντογάν χαρακτήρισε απόπειρα πραξικοπήματος, απέλυσε αστυνομικούς, εισαγγελείς και δικαστές που εμπλέκονταν στην αποκάλυψη εκτεταμένης κυβερνητικής διαφθοράς και εξασφάλισε την απόρριψη όλων των κατηγοριών. Μετά την απελευθέρωσή του, ο Zarrab επανέλαβε τις δραστηριότητές του για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, και πάλι προφανώς με την υποστήριξη και την έγκριση του Ερντογάν.
Ωστόσο, οι αμερικανοί εισαγγελείς, βασιζόμενοι εν μέρει σε στοιχεία που συγκέντρωσαν οι τουρκικές αρχές, κατήγγειλαν τον Zarrab, τον τότε Τούρκο υπουργό Çağlayan και άλλους τον Σεπτέμβριο του 2017 για «συνωμοσία για να χρησιμοποιήσουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα των ΗΠΑ για να διευκολύνουν συναλλαγές αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων για λογαριασμό της κυβέρνησης του Ιράν και άλλων ιρανικών οντοτήτων”.
Ο Zarrab συνελήφθη από το FBI στο Μαϊάμι το 2016 ενώ βρισκόταν σε διακοπές στις ΗΠΑ και αργότερα κατηγορήθηκε και καταδικάστηκε για πολλαπλές κατηγορίες παραβίασης της αμερικανικής νομοθεσίας. Στη συνέχεια έγινε μάρτυρας της κυβέρνησης, καταθέτοντας εναντίον του Τσαγλαγιάν και μελών της τουρκικής κυβέρνησης και αποκάλυψε ότι είχε πολλούς υπουργούς στη μισθοδοσία του.
Στο τέλος της δίκης το 2018, ο Mehmet Hakan Atilla, αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Halkbank, καταδικάστηκε και εξέτισε την ποινή του σε φυλακή των ΗΠΑ πριν επιστρέψει στην Τουρκία τον Ιούλιο του 2019. Ωστόσο, οι συνωμότες που κατηγορούνται από ομοσπονδιακούς εισαγγελείς των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του πρώην υπουργού Οικονομίας του υπουργικού συμβουλίου του Ερντογάν, παραμένουν αθώοι.
Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Zarrab, ο Ερντογάν έδωσε εντολή στις τουρκικές κρατικές τράπεζες να συμμετάσχουν σε ένα σχέδιο πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων με αντάλλαγμα μίζες. Τα αποδεικτικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια της δίκης του Ατίλλα στο ομοσπονδιακό δικαστήριο των ΗΠΑ στο Μανχάταν αναφέρονταν σε μια φιγούρα γνωστή ως «Abi» (πρεσβύτερος αδερφός), ο οποίος πιστεύεται ότι είναι ο ίδιος ο Ερντογάν, ο οποίος επωφελήθηκε από την επιχείρηση αποφυγής κυρώσεων, λαμβάνοντας μερίδιο από τις δωροδοκίες. Αυτή η αποκάλυψη ανέδειξε τη σοβαρότητα των καταγγελιών που εμπλέκουν τα υψηλότερα επίπεδα εξουσίας στην Τουρκία.
Ο Πρόεδρος Ερντογάν έχει κάνει επανειλημμένες προσπάθειες να απορριφθεί η υπόθεση στα αμερικανικά δικαστήρια ασκώντας πίεση στις κυβερνήσεις υπό τους Μπαράκ Ομπάμα, Ντόναλντ Τραμπ και Τζο Μπάιντεν, χωρίς επιτυχία. Οργάνωσε ακόμη και τη φυλάκιση Αμερικανών υπηκόων και τοπικών υπαλλήλων των προξενείων των ΗΠΑ στην Κωνσταντινούπολη και τα Άδανα, σε μια προσπάθεια να πιέσει την αμερικανική κυβέρνηση σε διαπραγματεύσεις για την απόσυρση της υπόθεσης στο ομοσπονδιακό δικαστικό σύστημα, αλλά αυτές οι τακτικές δεν έχουν αποφέρει αποτελέσματα.
Στην πραγματικότητα, οι ΗΠΑ ανέλαβαν περαιτέρω δράση κατηγορώντας τη Halkbank ως ίδρυμα το 2019, κατηγορώντας τη συνωμοσία για εξαπάτηση των ΗΠΑ, τραπεζική απάτη, ξέπλυμα βρώμικου χρήματος και παραβιάσεις του καθεστώτος κυρώσεων κατά του Ιράν, όπως έχει θεσπιστεί βάσει του Νόμου Διεθνούς Έκτακτης Οικονομικής Εξουσίας.
Η Halkbank προσπάθησε να επικαλεστεί την ασυλία αλλοδαπών στην έφεσή της, αλλά αυτό απορρίφθηκε από τον δικαστή Richard M. Berman του Περιφερειακού Δικαστηρίου των ΗΠΑ για τη Νότια Περιφέρεια της Νέας Υόρκης τον Οκτώβριο του 2020.
Η Δεύτερη Περιφέρεια επικύρωσε την απόφαση του δικαστή Berman, ωθώντας την τράπεζα να κλιμακώσει την έφεσή της στο Ανώτατο Δικαστήριο, το οποίο απέρριψε το επιχείρημα ασυλίας της Halkbank σύμφωνα με το FSIA και έδωσε εντολή στο περιφερειακό δικαστήριο να επανεξετάσει το επιχείρημα ασυλίας με βάση το κοινό δίκαιο.
Ωστόσο, Η Δεύτερη Περιφέρεια κύρωσε την απόφαση του κατώτερου δικαστηρίου, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η ασυλία ξένων κυρίαρχων του κοινού δικαίου δεν προστατεύει την τράπεζα από τη δίωξη για φερόμενη εγκληματική συμπεριφορά που σχετίζεται με τις εμπορικές της δραστηριότητες.
Η απόφαση υπογραμμίζει ότι η απόφαση του Υπουργείου Δικαιοσύνης των ΗΠΑ να αρνηθεί την ασυλία στη Halkbank είναι δικαιολογημένη, καθώς οι χρεώσεις προέρχονται από τις εμπορικές δραστηριότητες της τράπεζας και όχι από τις κυβερνητικές λειτουργίες. Οι τουρκικές αρχές δεν έχουν ακόμη καθορίσει τα επόμενα βήματά τους. ενώ μπορεί να εξετάσουν μια άλλη έκκληση, η πιθανότητα επιτυχίας φαίνεται μικρή. Ωστόσο, η επιδίωξη προσφυγής θα μπορούσε ενδεχομένως να κερδίσει χρόνο για την κυβέρνηση Ερντογάν.
Αυτή η υπόθεση θα μπορούσε να αποτελέσει μια κομβική στιγμή στις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας, καθώς η Halkbank συνδέεται στενά με τον Πρόεδρο Ερντογάν, ο οποίος κατέχει σχεδόν απόλυτη εξουσία στην Τουρκία, έναν σύμμαχο του ΝΑΤΟ που βρίσκεται σε μια ταραχώδη περιοχή που εκτείνεται από τη Μέση Ανατολή μέχρι την Ουκρανία και τη Ρωσία.
Οι συνέπειες αυτής της δικαστικής μάχης εκτείνονται πέρα από την Τουρκία, καθώς το αποτέλεσμα θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τις διεθνείς τραπεζικές πρακτικές και την επιβολή της πολιτικής κυρώσεων των ΗΠΑ.
Αυτή η υπόθεση έχει ήδη δημιουργήσει προηγούμενο στο δικαστικό σύστημα των ΗΠΑ, καθώς πολλές υποθέσεις που αφορούν ξένους υπηκόους, ιδρύματα και κυβερνήσεις επικαλούνται τώρα την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου σχετικά με τη Halkbank ως νομολογία, καθοδηγώντας ενδεχομένως τον τρόπο με τον οποίο ασκούνται ποινικές και αστικές υποθέσεις που αφορούν αλλοδαπά άτομα και οντότητες στα δικαστήρια των ΗΠΑ.
Τέσσερις πρώην υπουργοί — ο υπουργός Οικονομίας Zafer Çağlayan, ο υπουργός Εσωτερικών Mua-mmer Güler, ο υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Egemen Bağış και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Πολεοδομίας Ερντογάν Μπαϊρακτάρ — εγκατέλειψαν τις θέσεις τους μετά την εμπλοκή τους σε μεγάλη έρευνα για διαφθορά και δωροδοκία που έγινε δημόσια. τον Δεκέμβριο του 2013.
