του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.

Η Ευρώπη βρίσκεται στις αρχικές σελίδες ενός νέου κεφαλαίου του οποίου ο τίτλος θα έπρεπε να είναι «Στρατηγική Αυτονομία».

Γενικά

Η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία δεν ξεκίνησε ποτέ παρά τις ενοχλητικές πραγματικότητες. Αυτό συμβαίνει γιατί ο ευρωπαϊκός επανεξοπλισμός αντιμετώπιζε πολιτιστικούς αντίθετους ανέμους. Όπως οι Αμερικανοί, και οι Ευρωπαίοι αυταπατήθηκαν ότι η πτώση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 σήμανε το τέλος του στρατηγικού ανταγωνισμού και του πολέμου. Η ιστορία είχε τελειώσει. Απαιτείτο χρόνος και προσπάθεια για να εξαλειφθούν τέτοιες βαθιές στάσεις πολιτικής, ακόμη και όταν η στρατηγική πραγματικότητα άλλαζε γύρω από την κοινωνία. Αλλά το πρόβλημα ήταν ακόμη πιο βαθύ στην Ευρώπη. Πριν από είκοσι και πλέον χρόνια, υποθέσαμε ότι λόγω του τρόπου με τον οποίο εξελίχθηκε ο Ψυχρός Πόλεμος στην Ευρώπη, οι Αμερικανοί ήταν στην πραγματικότητα από τον Άρη ενώ οι Ευρωπαίοι ζούσαν στην Αφροδίτη. Με άλλα λόγια, οι Αμερικανοί εκτελούσαν το μεγαλύτερο μέρος των πολεμικών λειτουργιών που ήταν απαραίτητες για να αποκρούσουν τον κομμουνισμό. Η μεγαλοπρέπεια του αγώνα των ΗΠΑ επέτρεψε στους Ευρωπαίους να δαπανούν ανεπαρκώς για την άμυνα.

Οι Σύμμαχοι κατοικούσαν σε ριζικά διαφορετικούς κόσμους βασισμένους σε ριζικά διαφορετικές υποθέσεις. Οι Ευρωπαίοι πίστευαν ότι η ασφάλεια ήταν κάτι που οι άλλοι είχαν την υποχρέωση να παρέχουν. Ζούσαμε στην Αφροδίτη, κατασκευάζοντας πλούσια συστήματα κοινωνικής πρόνοιας και λατρεύοντας ειρηνιστικές φαντασιώσεις, αρκεί ο Άρης να στέκεται φρουρός. Αυτό ταιριάζει με τις δικές μου παρατηρήσεις ως αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού που πέρασε αρκετό χρόνο μέσα και γύρω από το ΝΑΤΟ-Ευρώπη, την ψυχροπολεμική περίοδο. Τα πολιτιστικά ευρωπαϊκά εμπόδια βοηθούν επίσης να εξηγηθεί γιατί οι ευρωπαϊκές προσπάθειες για επανεξοπλισμό ήταν τόσο υποτονικές, ενώ το στρατηγικό σκηνικό μεταμορφώνεται και επιδεινώνεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση μετά τη νίκη του Τραμπ

Η εκλογική νίκη του Ντόναλντ Τραμπ έφερε ανάμεικτες αντιδράσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, ιδιαίτερα αυτοί που επένδυσαν σε μια σταθερή διατλαντική σχέση, εξέφρασαν την ανησυχία τους εξ’ αιτίας της προηγούμενης προσέγγισης του Τραμπ στις διεθνείς σχέσεις, η οποία συχνά αμφισβήτησε την μακροχρόνια συμμαχία ΕΕ-ΗΠΑ. Οι ανησυχίες της ΕΕ προήλθαν κυρίως από την αντίληψή της από την πρώτη θητεία του Τραμπ η οποία απέκλινε από τα πρότυπα εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, που χαρακτηρίζονταν από εστίαση στη μονομερή προσέγγιση, αμφισβήτηση συμμαχιών όπως το ΝΑΤΟ και μετατόπιση από τα πολυμερή πλαίσια. Η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε εργαστεί για να αποκαταστήσει οικείες διεθνείς πολιτικές, ενισχύοντας τις συμμαχίες και υποστηρίζοντας μια φιλελεύθερη διεθνή τάξη. Με την επιστροφή του Τραμπ, οι ηγέτες της ΕΕ αντιμετωπίζουν τώρα την ανανεωμένη πιθανότητα απρόβλεπτων αλλαγών πολιτικής, που δυνητικά επηρεάζουν την άμυνα και τη διπλωματική συνεργασία.

Με αυτές τις σκέψεις, η επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ έχει πράγματι εγείρει ερωτήματα στην ΕΕ σχετικά με τη βιωσιμότητα της εξάρτησής της από τις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ. Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ, η ΕΕ είχε την ευκαιρία να αναγνωρίσει την ευπάθεια που είναι εγγενής στη στήριξη μιας αμερικανικής κυβέρνησης που θα μπορούσε να δώσει προτεραιότητα στις πολιτικές «Πρώτα η Αμερική» έναντι της διεθνούς συνεργασίας. Αντίθετα, τα ευρωπαϊκά έθνη επικεντρώθηκαν σε μεγάλο βαθμό σε εσωτερικά ζητήματα, όπως προώθηση φιλόδοξων κλιματικών στόχων, προτεραιότητα της κοινωνικής ευημερίας και διατήρηση μιας σταθερής ένωσης μετά το Brexit. Αν και αυτά είναι σημαντικά, αναμφισβήτητα απέτρεψαν τους πόρους και την προσοχή από άλλους τομείς, ιδιαίτερα την άμυνα και την οικονομική ανθεκτικότητα.

Η ΕΕ σήμερα, αντιμετωπίζει πράγματι μια κρίσιμη δοκιμασία της ικανότητάς της να ενεργεί ανεξάρτητα σε θέματα ασφάλειας, εμπορίου και στρατηγικής αυτονομίας. Κατά την προηγούμενη θητεία του, η στάση του Τραμπ στο ΝΑΤΟ, ο σκεπτικισμός απέναντι στις πολυμερείς εμπορικές συμφωνίες και η διφορούμενη υποστήριξη προς την Ουκρανία υπογράμμισαν πόσο πολύ βασίζεται η ΕΕ στις ΗΠΑ για τη σταθερότητα σε αυτούς τους τομείς. Αυτή η εξάρτηση είναι ιδιαίτερα έντονη στην άμυνα, όπου οι ΗΠΑ έχουν επωμιστεί ιστορικά μεγάλο μέρος του βάρους μέσω του ΝΑΤΟ, και στο εμπόριο, όπου οι διατλαντικοί οικονομικοί δεσμοί αποτελούν θεμέλιο της ευρωπαϊκής ευημερίας.

Ελάχιστοι, θα υποστήριζαν ότι η Ευρώπη είναι έτοιμη να αναλάβει την πρωταρχική ευθύνη για τη δική της άμυνα. Έτσι, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν δίκιο να ανησυχούν για το μέγεθος της διατλαντικής δέσμευσης των ΗΠΑ και τα βάρη που θα επιβάλει μια αποχώρηση από το ευρωπαϊκό σώμα της συμμαχίας. Κατά την τελευταία εικοσαετία, καθώς και πέντε διαφορετικές προεδρικές διοικήσεις που εκπροσωπούν διαφορετικά πολιτικά κόμματα, ορκίστηκαν να στραφούν στην Ασία, εκεί για να περιορίσουν τις προκλήσεις που θέτει η Κίνα. Ο τρόπος του Τραμπ είναι ταραχώδης στις διπλωματικές υποθέσεις, χωρίς αμφιβολία. Αλλά μην μπερδεύετε το στυλ με την ουσία. Το ότι ο Ειρηνικός είναι πλέον ο πρωταρχικός τόπος του αμερικανικού σκοπού είναι μια υπερκομματική ετυμηγορία.

Μια δεύτερη κλήση αφύπνισης

Με ένα σήμα αφύπνισης τώρα πιο δυνατό από πριν, υπάρχει αυξανόμενος επείγων χαρακτήρας γύρω από την ιδέα της «ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας». Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν υπήρξε ο κύριος υποστηρικτής της ανάληψης μεγαλύτερης ευθύνης από την ΕΕ για την ασφάλεια, οικονομική σταθερότητα και στρατηγική αυτονομία, μειώνοντας την εξάρτηση από τις ΗΠΑ για άμυνα και από άλλες δυνάμεις για κρίσιμες τεχνολογίες και ενέργεια. Ωστόσο, αυτή η ιδέα είναι μέχρι στιγμής περισσότερο φιλόδοξη παρά εφαρμόσιμη, παρεμποδιζόμενη από διαφορές μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ σε θέματα όπως οι αμυντικές δαπάνες, η ευθυγράμμιση της εξωτερικής πολιτικής και οι κοινές οικονομικές στρατηγικές.

Δεδομένων των πρόσφατων παγκόσμιων αλλαγών, η ευρωπαϊκή ανεξαρτησία μπορεί να αρχίσει να υλοποιείται καθώς περισσότερες χώρες της ΕΕ αναγνωρίζουν την ανάγκη ενίσχυσης των αμυντικών δαπανών, διασφάλισης των αλυσίδων εφοδιασμού και καθιέρωση μιας ενιαίας εξωτερικής πολιτικής. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει ήδη ωθήσει άνευ προηγουμένου επενδύσεις της ΕΕ στην ασφάλεια, και οι ανανεωμένες συζητήσεις για ζητήματα όπως ο ευρωπαϊκός στρατός ή η ανεξάρτητη τεχνολογική καινοτομία γίνονται όλο και πιο επείγουσες. Ωστόσο, η πραγμάτωση της ευρωπαϊκής αυτονομίας θα απαιτήσει τόσο σημαντικές οικονομικές δεσμεύσεις όσο και πολιτική συναίνεση σε ολόκληρη την ΕΕ. Δηλαδή, μια προκλητική αλλά ίσως ολοένα και πιο αναγκαία φιλοδοξία σε έναν κόσμο όπου οι πολιτικές των ΗΠΑ μπορεί και πάλι να γίνουν λιγότερο προβλέψιμες.

Εάν οι Ευρωπαίοι ηγέτες ελπίζουν ότι η προεκλογική ρητορική του Τραμπ σε θέματα όπως το ΝΑΤΟ και το εμπόριο δεν θα υλοποιηθεί πλήρως στην πολιτική, αυτή η προσέγγιση είναι εγγενώς επικίνδυνη. Εφόσον η ΕΕ παραμείνει σε κατάσταση εξάρτησης, η ασφάλειά της, τα οικονομικά της συμφέροντα και η αυτονομία της εξωτερικής πολιτικής θα μπορούσαν να είναι ευάλωτα σε ξαφνικές αλλαγές στις προτεραιότητες των ΗΠΑ. Για να μετριαστεί αυτό, η ΕΕ πρέπει να μεταφράσει τη δέσμευσή της για «στρατηγική αυτονομία» με εφαρμόσιμες πολιτικές.

Σε επίπεδο ένωσης, αυτό σημαίνει προώθηση συγκεκριμένων βημάτων όπως η δημιουργία κοινής αμυντικής δύναμης (ευρωστρατού), αύξηση των αμυντικών δαπανών και  εμβάθυνση των επενδύσεων στην ευρωπαϊκή τεχνολογική και ενεργειακή ανεξαρτησία. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να ευθυγραμμίσουν τις εθνικές τους πολιτικές με αυτό το όραμα επενδύοντας σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας, διασφαλίζοντας αλυσίδες εφοδιασμού και προωθώντας την τεχνολογική καινοτομία εντός της ΕΕ. Αυτά τα βήματα θα μειώσουν την έκθεση της ΕΕ στις αλλαγές πολιτικής στην Ουάσιγκτον και θα της επιτρέψουν να ενεργεί περισσότερο ανεξάρτητα απέναντι στις παγκόσμιες προκλήσεις.

Ουσιαστικά, η ΕΕ έχει τόσο την ευκαιρία όσο και την ανάγκη να χρησιμοποιήσει αυτήν την περίοδο αβεβαιότητας ως καταλύτη για αποφασιστική δράση, με στόχο να οικοδομήσει τα θεμέλια για μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα και αυτάρκεια. Με τη μετάβαση από τις διακηρύξεις σε εφαρμόσιμες ενέργειες, η ΕΕ θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση της όχι μόνο έναντι των ΗΠΑ αλλά και στον ευρύτερο, πολυπολικό κόσμο που συνεχίζει να αναδύεται. Ωστόσο η υποστήριξη του Βίκτορ Όρμπαν στη νίκη του Τραμπ και η ευρύτερη ενεργοποίηση της αντιδημοκρατικής λαϊκίστικης δεξιάς θέτουν σημαντικές προκλήσεις στις φιλοδοξίες της ΕΕ για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία. Η υπέρβαση αυτών των εμποδίων απαιτεί μια πολύπλευρη προσέγγιση που θα εξισορροπεί την εσωτερική συνοχή, τις στρατηγικές πρωτοβουλίες πολιτικής και την ενίσχυση των δημοκρατικών αξιών. Αντιμετωπίζοντας αυτές τις προκλήσεις κατά μέτωπο, η ΕΕ μπορεί να εργαστεί για να μειώσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ και να καθιερωθεί ως ένας πιο αυτόνομος και ανθεκτικός παγκόσμιος παράγοντας.

Συμπεράσματά

Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Η επανεκλογή του Τραμπ πράγματι φέρνει αντιμέτωπη την Ευρωπαϊκή Ένωση με ένα πιεστικό σήμα αφύπνισης, υπογραμμίζοντας τις ευπάθειες που έχουν ενταθεί τα τελευταία χρόνια. Οι κύριοι μοχλοί της ΕΕ, η Γερμανία και η Γαλλία, παλεύουν με εσωτερικές οικονομικές προκλήσεις και πολιτικό κατακερματισμό που αποδυναμώνουν την ικανότητά τους να κατευθύνουν αποφασιστικά την Ένωση. Η οικονομική στασιμότητα, οι διχαστικές συζητήσεις για τη μετανάστευση και η άνοδος λαϊκίστικων και αντικαθεστωτικών συναισθημάτων στα κράτη μέλη συμβάλλουν στη δημόσια απογοήτευση με τους παραδοσιακούς δημοκρατικούς θεσμούς.

Αυτή η κατάσταση εγείρει δύο κρίσιμα ερωτήματα: Θα κάνει η ΕΕ την απαραίτητη στροφή προς μεγαλύτερη αυτοδυναμία και ενότητα ή θα βιώσει η Ευρώπη το δικό της λαϊκίστικο κύμα, απηχώντας τα ιδεολογικά ρεύματα που ανακατεύονται;

Η επιστροφή του Τραμπ χρησιμεύει ως ισχυρή υπενθύμιση των κινδύνων εξάρτησης από έναν απρόβλεπτο εταίρο, ενώ η αυξανόμενη λαϊκίστικη επιρροή στο εσωτερικό δοκιμάζει την ενότητα και την ανθεκτικότητα της ΕΕ. Για να εκμεταλλευτεί αυτό το κάλεσμα αφύπνισης, η ΕΕ πρέπει να κινηθεί αποφασιστικά προς την στρατηγική αυτονομία, να αντιμετωπίσει τη δημόσια δυσαρέσκεια μέσω αποτελεσματικών πολιτικών και να οικοδομήσει εκ νέου τη δημοκρατική εμπιστοσύνη με την πιο άμεση επαφή με τους πολίτες της. Η επιτυχία σε αυτούς τους τομείς θα σήμαινε μια πραγματική αλλαγή παραδείγματος, τοποθετώντας την ΕΕ ως ισχυρότερο, πιο ενοποιημένο παράγοντα στην παγκόσμια σκηνή. Η αποτυχία, ωστόσο, κινδυνεύει με ένα λαϊκίστικο κύμα που θα μπορούσε να αντικατοπτρίζει τον αντίκτυπο του Τραμπ, διασπώντας την ΕΕ εκ των έσω και αποδυναμώνοντας τον ρόλο της σε έναν όλο και πιο πολυπολικό κόσμο.

*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι μέλος και ερευνητής του Institute for National and International Security, του Strategy International και του Research Institute for European and American Studies.

του Κ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

 Δημοσιεύθηκε 12:11 μμ 

Μετά τον κρίσιμο μάρτυρα που οι Εισαγγελείς δεν κάλεσαν ποτέ για κατάθεση, το inside story αποκαλύπτει σήμερα και νέα πρόσωπα που η δικαιοσύνη παρέλειψε να εξετάσει, παρά τα τρανταχτά στοιχεία που τα συνέδεαν με την εταιρεία των υποκλοπών.

Ο Μερόμ Χαρπάζ και ο Ρότεμ Φάρκας, οι δύο συνεργάτες της Intellexa τους οποίους συνέδραμαν οι εν δυνάμει μάρτυρες, που όμως δεν κλήθηκαν από την Εισαγγελία.

Δευ. 11 Νοεμβρίου 2024

Ελιζα Τριανταφυλλου

Το 2020 όταν η Intellexa, που εμπορεύεται το κατασκοπευτικό λογισμικό Predator, ήρθε στην Ελλάδα να εγκατασταθεί, φαίνεται πως είχε μεταξύ άλλων δύο χείρες βοηθείας: τον έμπορο όπλων Σταύρο Κομνόπουλο, γνωστό στην ελληνική δικαιοσύνη από το σκάνδαλο των εξοπλιστικών, και τον ανιψιό του Παναγιώτη Ταμβακίδη.

Στον 78χρονο σήμερα Σταύρο Κομνόπουλο, ο οποίος σύμφωνα με κάποια δημοσιεύματα είχε υπηρετήσει τη θητεία του στο κύριο σώμα ασφαλείας κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, ΕΑΤ-ΕΣΑ, και βρισκόταν κοντά στον υπουργό Αθλητισμού της χούντας Κώστα Ασλανίδη, ανήκει η εταιρεία ΚΕΣΤΡΕΛ ΑΕΒΕ.

Η ΚΕΣΤΡΕΛ ιδρύθηκε το 1982 και δραστηριοποιείται στη βιομηχανία αμυντικού υλικού, ως αντιπρόσωπος διεθνών οίκων στη Ελλάδα. O Παναγιώτης Ταμβακίδης, που μέχρι το 2023 ήταν αντιπρόεδρος της ΚΕΣΤΡΕΛ, είναι εκ των ιδρυτών της RAFNAR HELLAS ΙΚΕ (πλέον έχει μεταβιβάσει το μερίδιο του 50%), με κύρια δραστηριότητα τη ναυπήγηση φουσκωτών σκαφών για αναψυχή ή αθλητισμό.

Τα ονόματα και των δύο επιχειρηματιών ήταν γνωστά στους Εισαγγελείς που ερεύνησαν το σκάνδαλο των υποκλοπών. Μάλιστα ο Σταύρος Κομνόπουλος κλήθηκε τον Δεκέμβριο του 2022 σε κατάθεση, με αφορμή δημοσίευμα του Βήματος που τον εμφάνιζε χωρίς να τον κατονομάζει ως τον σύνδεσμο μεταξύ του ιδρυτή της Intellexa Ταλ Ντίλιαν και του Αβραάμ Σαχάκ Άβνι (συνεργάτη του Ντίλιαν στην Κύπρο), με τους Έλληνες επιχειρηματίες Φέλιξ Μπίτζιο και Γιάννη Λαβράνο.

Ο Αβραάμ Σαχάκ Άβνι  και Ο Ταλ Ντίλιαν.

Στην κατάθεσή του αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι διαδραμάτισε οποιονδήποτε ρόλο, παραδέχθηκε ότι γνωρίζει πολλά χρόνια τον Φέλιξ Μπίτζιο και πως είχε συναντήσει τον Γιάννη Λαβράνο σε μια κοινωνική εκδήλωση. Ισχυρίστηκε επίσης ότι δεν γνώριζε τους Ταλ Ντίλιαν και Αβραάμ Σαχάκ Άβνι.

Έκτοτε κανείς από τους Εισαγγελείς που ερεύνησαν την υπόθεση –δύο Εισαγγελείς Πρωτοδικών Αθηνών και ένας Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου– δεν ενόχλησε ξανά τον Κομνόπουλο, ούτε κάλεσαν ποτέ τον Ταμβακίδη, παρότι στοιχεία που περιέχονται στη δικογραφία και νέα που αποκαλύπτει σήμερα το inside story, δείχνουν πως και οι δύο συνέδραμαν τον Ταλ Ντίλιαν και πρωτοκλασάτα στελέχη της Intellexa, στα πρώτα τους βήματα στην Ελλάδα.

Θυμίζουμε ότι στο στόχαστρο του κατασκοπευτικού λογισμικού Predator της Intellexa και των νομότυπων επισυνδέσεων της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΕΥΠ) είχαν μπει το 2021 ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ Κωνσταντίνος Φλώρος και ο αντιναύαρχος εν αποστρατεία Αριστείδης Αλεξόπουλος, που τον Απρίλιο εκείνης της χρονιάς τοποθετήθηκε στη θέση του Γενικού Διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων του υπουργείου Άμυνας. Επρόκειτο για δύο πρόσωπα-κλειδιά για τις αμυντικές προμήθειες της χώρας.

Δημοσίευμα ιστοσελίδας που ασχολείται με θέματα Άμυνας έγραφε στις αρχές του 2022 ότι η ΚΕΣΤΡΕΛ κέρδισε πρόγραμμα αντιαρματικών συστημάτων.

Η υπόθεση των Exocet

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του 2013, ο πρώην αναπληρωτής διευθυντής της Διεύθυνσης Εξοπλισμών του υπουργείου Άμυνας Αντώνης Κάντας είχε ισχυριστεί στην απολογία του για την υπόθεση των εξοπλιστικών ότι ο Σταύρος Κομνόπουλος της ΚΕΣΤΡΕΛ τού είχε δώσει 400.000 ευρώ σε μετρητά, από το 2001 μέχρι το 2004, για την αγορά πυραύλων επιφανείας-επιφανείας τύπου Exocet από το Πολεμικό Ναυτικό. Ο Σταύρος Κομνόπουλος στην απολογία του το 2015 αρνήθηκε όλες τις κατηγορίες και αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση και απαγόρευση εξόδου από τη χώρα.

Η χείρα βοηθείας από τις δύο εταιρείες και η ροή του χρήματος

ΚΕΣΤΡΕΛ και RAFNAR βοήθησαν με διάφορους τρόπους στην εγκατάσταση της Intellexa στην Ελλάδα.

• Την 1η Σεπτεμβρίου 2020, η ΚΕΣΤΡΕΛ μισθώνει ένα ακίνητο στην οδό Πρωτέως στο Παλαιό Φάληρο. Το ακίνητο συμπτωματικά ανήκει σε πρώην βουλεύτρια της Νέας Δημοκρατίας, μέλος εφοπλιστικής οικογένειας με μεγάλη ακίνητη περιουσία την οποία διαχειρίζεται εταιρεία real estate.

Στο πολυτελές διαμέρισμα του 8ου ορόφου με την ανεμπόδιστη θέα στη θάλασσα, το ενοίκιο του οποίου πληρώνει η εταιρεία του Σταύρου Κομνόπουλου, διαμένει ο προγραμματιστής Ρότεμ Φάρκας. Γεννημένος τον Ιανουάριο του 1987 στο Ισραήλ και μεγαλωμένος στο Τελ Αβίβ από Ούγγρο πατέρα και Ισραηλινή μητέρα, ο Φάρκας ιδρύει το 2017 στα Σκόπια μαζί με άλλους έξι Ισραηλινούς επιχειρηματίες την Cytrox. H Cytrox είναι η εταιρεία που ανέπτυξε το περιβόητο λογισμικό κατασκοπείας Predator και που το 2018 εξαγοράστηκε από την Intellexa. Σε ανθρώπους που τον γνωρίζουν, καυχιέται ότι ως στέλεχος του ισραηλινού κυβερνοστρατού στο παρελθόν έχει συμβάλει στην αντιμετώπιση των επιθέσεων κατά Ισραηλινών από Παλαιστίνιους βομβιστές αυτοκτονίας.

Ο Ρότεμ Φάρκας.

Πρόκειται για άτομο που ήταν αρκετά κοντά στον ιδρυτή της Intellexa, Ταλ Ντίλιαν, όσο βρισκόταν στην Αθήνα. Σύμφωνα με όσα είχαν πει το καλοκαίρι του 2023 στο inside story άτομα που θέλησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους και συναναστράφηκαν τον Ρότεμ Φάρκας τους μήνες που έμεινε στην Ελλάδα, ήρθε μετά από πρόσκληση της ελληνικής κυβέρνησης κι ενώ είχαν συμφωνήσει για τη χρήση του κατασκοπευτικού λογισμικού της εταιρείας. Ισχυριζόταν επίσης ότι είχε συναντηθεί με διάφορους κυβερνητικούς αξιωματούχους και πως είχε λάβει διαβεβαιώσεις από την ελληνική κυβέρνηση ότι θα περνούσαν νόμο για τη νομιμοποίηση της χρήσης του spyware.

Όπως πλέον γνωρίζουμε, αυτό έγινε με καθυστέρηση το 2022, αφού είχε ξεσπάσει το σκάνδαλο των υποκλοπών. Με τον νόμο 5002/2022 η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη άνοιξε διάπλατα τον δρόμο για την προμήθεια λογισμικών και συσκευών παρακολούθησης από το Δημόσιο. Από δημοσίευμα του in.gr, μάθαμε επίσης ότι πράγματι η κυβέρνηση επεξεργάζεται ένα προσχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την προμήθεια spyware.

• • Αυτό δεν ήταν το μόνο ενοίκιο που πλήρωνε η ΚΕΣΤΡΕΛ για λογαριασμό στελεχών της Intellexa. Το inside story αποκαλύπτει σήμερα ότι την ίδια ημερομηνία (1η Σεπτεμβρίου 2020), η εταιρεία σύναψε και δεύτερο μισθωτήριο για ένα σπίτι στο Ελληνικό. Εκεί διέμενε ο Μερόμ Χαρπάζ, επικεφαλής της Intellexa στην Ελλάδα και στενός συνεργάτης του Ταλ Ντίλιαν. Το όνομα του Μερόμ Χαρπάζ τον Σεπτέμβριο του 2024 συμπεριλήφθηκε στη λίστα των αμερικανικών κυρώσεων για τον ρόλο του ως ανώτατου στελέχους της κοινοπραξίας εταιρειών υπό την ομπρέλα της Intellexa και τον διευθυντικό του ρόλο στην Intellexa AE. Εκεί μάθαμε και την ακριβή διεύθυνση κατοικίας του στην Ελλάδα.
  • 

Ο Μερόμ Χαρπάζ.

Ο Μερόμ Χαρπάζ, στον επιτόπιο έλεγχο που διενήργησε η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων τον Οκτώβριο του 2022 στα γραφεία της Intellexa στο Ελληνικό, συστήθηκε ως εκπρόσωπος των εταιρειών του ομίλου και στέλεχος της κυπριακής εταιρείας FEROVENO LIMITED.

H FEROVENO LIMITED (που έχει και ελληνικό υποκατάστημα) ανήκει στον ίδιο γαλαξία εταιρειών με την Intellexa AE και έχουν την ίδια μητρική εταιρεία, την ιρλανδική THALESTRIS LIMITED (σε αμερικανικές κυρώσεις  από τον Μάρτιο του 2024).

• Σχεδόν ένα μήνα μετά τα μισθωτήρια της ΚΕΣΤΡΕΛ για τα δύο διαμερίσματα, στις 12 Οκτωβρίου του 2020, η RAFNAR, εκπροσωπούμενη από τον Παναγιώτη Ταμβακίδη, μπαίνει ως εγγυητής των ενοικίων για τα γραφεία που μίσθωσε η Intellexa στο Ελληνικό.

Το σχετικό ιδιωτικό συμφωνητικό είναι σε γνώση όλων των εισαγγελικών λειτουργών που ερεύνησαν την υπόθεση των παράνομων παρακολουθήσεων μέσω Predator, όπως είναι και τα δημοσιεύματα του inside story που τον Ιούνιο του 2022 αποκάλυπταν την σχέση RAFNAR-Intellexa, και τον Ιούλιο του 2023  τη σχέση ΚΕΣΤΡΕΛ-Ρότεμ Φάρκας-Intellexa.

Παρόλα αυτά ο Παναγιώτης Ταμβακίδης της RAFNAR δεν κλήθηκε ποτέ να καταθέσει, ούτε ερωτήθηκε σχετικά ο Σταύρος Κομνόπουλος της ΚΕΣΤΡΕΛ, όταν κατέθεσε ως μάρτυρας ενώπιον της Εισαγγελέως Πρωτοδικών Αθηνών Αγγελικής Τριανταφύλλου τον Δεκέμβριο του 2022.

Ούτε ο αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Αχιλλέας Ζήσης τον κάλεσε σε συμπληρωματική κατάθεση. Δεν αναφέρει τίποτα για Σταύρο Κομνόπουλο, Παναγιώτη Ταμβακίδη, ΚΕΣΤΡΕΛ ή RAFNAR στο σχεδόν 300 σελίδων πόρισμά του.

• Η σχέση με την Intellexa δεν σταματά εδώ. Το 2022, όπως προκύπτει από την έρευνα του Τμήματος Φορολογικής Αστυνόμευσης της Ελληνικής Αστυνομίας (το έγγραφο είναι μέρος της δικογραφίας), από λογαριασμό που διατηρεί η κυπριακή FEROVENO LIMITED σε ελληνική τράπεζα υπάρχουν τρία εξερχόμενα εμβάσματα αθροιστικής αξίας 75.000 ευρώ προς την εταιρεία «European Investment Holdings Services and Trading Co SA».

Οι μεταφορές γίνονται στις ημερομηνίες 29/4/2022, 26/7/2022 και 17/10/2022 με αρίθμηση 1/22, 2/22, 3/22. Ο παραλήπτης των χρημάτων είναι η «ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ – ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ – ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΑΕ», συνδεδεμένη εταιρεία με την ΚΕΣΤΡΕΛ. Από το ΔΣ της, εκτός από τον Σταύρο Κομνόπουλο, έχει περάσει και ο Παναγιώτης Ταμβακίδης.

Εμείς απευθύναμε τα σχετικά δημοσιογραφικά ερωτήματα στους Κομνόπουλο και Ταμβακίδη, αλλά μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος δεν είχαμε λάβει απάντηση.

Πόσο «ενδελεχής» ήταν η εισαγγελική έρευνα;

Το ότι η ΚΕΣΤΡΕΛ όπως φαίνεται πλήρωνε και το ενοίκιο του Ρότεμ Φάρκας και του Μερόμ Χαρπάζ, μαζί με το γεγονός ότι υπάρχει ροή χρήματος από την FEROVENO προς συνδεδεμένη με την ΚΕΣΤΡΕΛ εταιρεία, είναι δύο σημαντικά ευρήματα της δημοσιογραφικής έρευνας που έρχονται σήμερα στο φως της δημοσιότητας. Μια ενδελεχής δικαστική έρευνα, όπως αυτή που ισχυρίζεται η Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Γεωργία Αδειλίνη ότι έγινε στη χώρα μας για την υπόθεση των υποκλοπών, θα τα είχε εντοπίσει και θα τα είχε αξιοποιήσει ώστε να βρει την άκρη του νήματος.

Όπως δηλώνει στο inside story o Ζαχαρίας Κεσσές, συνήγορος αρκετών θυμάτων παρακολούθησης με Predator: «Οι συνεχιζόμενες αποκαλύψεις αναδεικνύουν τον επιφανειακό τρόπο με τον οποίον προσέγγισε την υπόθεση ο Αντιεισαγγελέας του Αρείου Πάγου. Εκφράζω για άλλη μια φορά την έντονη ανησυχία μου για την έλλειψη αμερόληπτης και ουσιαστικής έρευνας από την πλευρά του εισαγγελέα. Τέτοιες πρακτικές υπονομεύουν τις αρχές της δικαιοσύνης και της δίκαιης δίκης, που αποτελούν θεμέλια του κράτους δικαίου».

Ελίζα Τριανταφύλλου

Σπούδασε κατά λάθος Οικονομική Επιστήμη στην ΑΣΟΕΕ και το 2004 ξεκίνησε να εργάζεται ως οικονομικός συντάκτης στην Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία. Το 2010 δημιούργησε την πρώτη αντιγραφή του σατιρικού Τhe Onion, στην Ελλάδα. Παραμένει στον χώρο των ηλεκτρονικών ΜΜΕ. Είναι ανορθόγραφη.

insidestory.gr

 Μάριος Ευρυβιάδης

Η καλή πίστη αποτελεί το απαραίτητο στοιχείο για την επίλυση προβλημάτων και διαφορών σε οποιοδήποτε επίπεδο, διακρατικό, εμπορικό, συνδικαλιστικό ή προσωπικό. Χωρίς αυτή δεν δημιουργείται “κοινή γλώσσα” και δεν λειτουργεί “κοινή λογική”. Συνεπώς χωρίς καλή πίστη καμια διαφορά δεν μπορεί να διευθετηθεί. Σε περιπτώσεις διακρατικών διαφορών όπου η καλή πίστη είναι απούσα, κάθε συνάντηση δεν καταλήγει παρά μόνο σε άκαρπες επαναλήψεις βασικών θέσεων, αλληλοκατηγορίες και συναφείς θεατρινισμούς.

Στην περίπτωση της Κύπρου η Άγκυρα δεν επέδειξε ποτέ καλή πίστη για να βρεθεί λύση στην Κύπρο. Ποτέ. Και κορύφωση της κακής πίστης της Τουρκίας- μετά τον επιδρομικό της πόλεμο το καλοκαίρι του 1974- υπήρξε το αποσχιστικό πραξικόπημα της 15ης Νοεμβρίου 1983. Ήταν ένα πραξικόπημα που οργανώθηκε με πάσα μυστικότητα από την τότε χούντα του στρατηγού Κενάν Εβρέν και τον εντολοδόχο της στην Κύπρο Ραούφ Ντεκτάς.

Η απόφαση για το πραξικόπημα του 1983 ήταν ειλημμένη πολύ πριν. Υπήρχε και προηγούμενο. Αυτό ήταν η “μονομερής” ανακήρυξη, τον Φεβρουάριο του 1975, του λεγόμενου “ομόσπονδου” κράτους στις κατακτηθείσες από τους Αττίλες περιοχές της Κύπρου, μόλις λίγους μήνες πριν. Και πολυ πριν η δική μας πλευρά εξασκηθεί στην “αδιαλλαξία” και την πολιτική “απληστία” ώστε να τα θέλει όλα δικά της, όπως της καταλογίζεται.

Αυτό έχει σημασία να μην ξεχνιέται και να υπογραμμίζεται, διότι οι θιασώτες της θεωρίας των “χαμένων ευκαιριών” έχουν σαν λάβαρο τους την “αδιαλλαξια”, τάχατες, της ελληνικής πλευράς. Και “ελληνοποιώντας” τη τουρκική προπαγάνδα δικαιολογούν κάθε τουρκική αυθαιρεσία και απόπειρα καταναγκασμού ως “αναμενόμενη” και “λογική”. Φταίει, λένε η “αδιαλλαξία” της ελληνικής πλευράς που δεν έκανε το α, το β, το γ, αλλά και το ωμέγα, μέχρι τότε- δηλαδή όλα – ώστε για να ικανοποιηθούν τα “δίκαια” τουρκικά αιτήματα αλλά και η λεγόμενη “Διεθνής Κοινότητα” και να προληφθούν έτσι, τα πράγματα.

Τα γεγονότα γύρω από το αποσχιστικό πραξικόπημα έρχονται σε μετωπική σύγκρουση με τις πολυνούσημες αυτές θεωρήσεις. Πέραν των Κενάν και Ντεκτάς, ο μόνος άλλος ενήμερος για το πραξικόπημα ήταν ο τούρκος πρέσβης στην Ουάσιγκτον Σουκρού Ελεκτάγκ, προστατευόμενος της τουρκικής χούντας. Αλλά γιατί; Διότι η απόφαση δεν είχε να κάνει απολύτως τίποτα με τα τεκταινόμενα στην Κύπρο αλλά με τεκταινόμενα στην μακρινή Ουάσιγκτον.

Ο χρονισμός (timing) της πραξικοματικής ενέργειας- όχι η ειλημμένη ήδη απόφαση- ήταν συνάρτηση γεγονότων άσχετων με το κυπριακό. Και εδώ καταρρίπτεται και ένας ακόμη πολιτικός μύθος, ένα ακόμη λάβαρο των θιασωτών της θεωρίας των “χαμένων ευκαιριών”. Στην σύγχρονη ιστορία της Κύπρου κανένα “εσωτερικό” γεγονός δεν υπήρξε γενεσιουργικό αίτιο καθοριστικών εξελίξεων. Όλα υπήρξαν συμπτώματα ευρύτερων διεθνών διεργασιών, στρατηγικών περιφερειακών συγκρούσεων και ισορροπιών στα οποία η Κύπρος και ο λαός της δεν εκλαμβάνονταν παρά μόνο ως αναλώσιμα αντικείμενα.

Ως προς τα γεγονότα. Η απόφαση για το πραξικόπημα ήταν προγραμματισμένη να λάβει χώρα μεταξύ της 6ης Νοεμβρίου και το αργότερο την 21η Δεκεμβρίου. Και αυτό για δυο λόγους παντελώς άσχετους με την Κύπρο. Μετά την 21η Δεκεμβρίου η Χούντα του Εβρέν δεν θα είχε άμεση εποπτεία των πραγμάτων διότι ο υποψήφιος της, πρώην χουντικός στρατηγός, έχασε τις εκλογές της 6ης Νοεμβρίου από τον Τουργκούτ Οζάλ του νεοσυσταθέντος κόμματος της Μητέρας Πατρίδας. Και στις 21 Δεκεμβρίου ο εντολοδόχος πλέον Πρωθυπουργός Οζάλ θα έπαιρνε ψήφο εμπιστοσύνης από τη Εθνοσυνέλευση. Ούτε η Χούντα, ούτε ο Ντεκτάς είχαν εμπιστοσύνη του Οζάλ. Ήθελαν να τον υποσκάψουν και να τον αποσυντονίσουν. Και δεν είχαν άδικο. Στο κυπριακό αλλά και στο κουρδικό ο Οζαλ είχε προχωρημένες θέσεις.

Ο άλλος λόγος ήταν η ετήσια έγκριση του αμερικανικού προϋπολογισμού για εξωτερική βοήθεια, με σχεδόν ένα δις δολλαρια δεσμευμένα για την Τουρκία. Τουρκικές ενέργειες στην Κύπρο, του τύπου υπό σχεδιασμό, θα προκαλούσαν αντιδράσεις στο Κονγκρέσσο και στη καλύτερη περίπτωση καθυστερήσεις σε μεγαλόσχημα αμερικανοτουρκικά σχέδια. Αυτά αφορούσαν στην εγκατάσταση στην Ανατολική Τουρκία της Αμερικανικής Δύναμης Ταχείας Επέμβασης (Rapid Deployment Force) βάση του Δόγματος Wohlstetter για την Τουρκία, ώστε να αποτραπεί, τάχατες, η “κομμουνιστικποίηση” της Μέσης Ανατολής μετά την πτώση του Σάχη και τη Σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν. Η αναβίωση του Ψυχρού Πολέμου επί Ρεάγκαν, είχε αρχίσει. Και η Τουρκία, χωρίς πλέον το Ιραν, πήρε τα πρωτεία.

Στις 14 Νοεμβρίου 1983, λοιπόν, παραμονή της μονομερούς απόπειρας ανακήρυξης κράτους στις κατεχόμενες από τον Τουρκικό-νατοϊκό στρατό περιοχές της Κύπρου, υπήρχε ανοικτή τηλεφωνική γραμμή ανάμεσα στον πρέσβη στην Ουάσιγκτον, Ελεκτάγκ, τον Αρχηγό της Χούντας Εβρέν και τον Ντεκτάς. Όλοι ανέμεναν την έγκριση του σχετικού προϋπολογισμού. Μόλις εγκρίθηκε, ο Ελεκτάγκ ενημέρωσε τον Εβρέν και αυτός έδωσε το πράσινο φως στον Ντεκτάς. Ξημέρωνε η 15η Νοεμβρίου.

Όλα τα παραπάνω τεκμηριώνονται και από τουρκικές πηγές. Κυρίως από το έργο καταξιωμένων δημοσιογράφων και συγγραφέων όπως του αείμνηστου Μεχμέτ Αλί Μπιράντ, του Ερντάλ Γκιουβέν και του Σετάτ Ερκίν.