του Παντελή Σαββίδη
Στις 9 μ.μ. κατεβάζω τα μολύβια. Ανοίγω την τηλεόραση και βλέπω είτε κάποια ταινία —καθώς περνούν τα χρόνια προτιμώ όλο και περισσότερο τις ρομαντικές κομεντί— είτε κάποιον αγώνα, αλλά καλό.
Συνήθισα στο αγγλικό πρωτάθλημα, αν και ούτε εκεί βλέπω όλες τις ομάδες. Τώρα, όσο προλαβαίνω, παρακολουθώ και το Παγκόσμιο Κύπελλο. Και άκουσα τον Μπατίστα, σε μια συνέντευξή του, να αναφέρεται σε μια σχολή ποδοσφαίρου που έχει και να λέει περίπου το εξής: «Διδάσκω στα παιδιά και λίγη τρίπλα. Μου αρέσει η τρίπλα. Μου αρέσει το ποδόσφαιρο που έχει αυτενέργεια και φαντασία, όχι μόνο πάσα, πάσα, όπως οι Ισπανοί».
Ήταν σαν να ανακάλυψα τον τροχό. Αυτό είχα κι εγώ μέσα μου ως ποδόσφαιρο. Μόνο που, βλέποντας τη μαθηματικοποίηση του παιχνιδιού, δεν τολμούσα να το πω. Ε, δεν είμαι και ο πλέον κατάλληλος για τεχνικές κρίσεις.
Αφού ξεθάρρεψα, λοιπόν, διαπιστώνοντας ότι και μεγάλοι ποδοσφαιριστές σκέφτονται με παρόμοιο τρόπο, ας κάνω μια σύντομη κριτική στους αγώνες που είδα ως σήμερα.
Οι αγώνες —και γενικότερα η διοργάνωση— έχουν μεγάλο ενδιαφέρον ως προς το τελετουργικό τους μέρος. Εθνικά χρώματα, κόσμος που πληρώνει πανάκριβα εισιτήρια για να ταξιδέψει μακριά και να υποστηρίξει την εθνική ομάδα της χώρας του, συγκίνηση όταν ακούγεται ο εθνικός ύμνος, συγκίνηση όταν μεγάλοι ποδοσφαιριστές αντέχουν μέχρι τα σαράντα τους, σκοράρουν και βλέπουν το πέρασμά τους να αναγνωρίζεται από τον κόσμο που τους παρακολουθεί.
Υπάρχει, επίσης, ένα διάχυτο αντιρατσιστικό κλίμα, μια αποδοχή των κανόνων, μια τελετουργική πειθαρχία που έχει τη σημασία της. Ο διαιτητής δεν τρώει ξύλο, όπως συνέβαινε πολλές φορές όταν εμείς ήμασταν παιδιά. Και αυτό, από μόνο του, κάτι δείχνει.
Όλα αυτά φανερώνουν ότι ο κόσμος εξακολουθεί να έχει ανάγκη από ταυτότητα, από σύμβολα, από την αίσθηση του ανήκειν. Αυτή η ανάγκη δεν ξεριζώνεται. Γι’ αυτό και οι προσπάθειες που αναπτύχθηκαν κατά καιρούς —ακόμη και ως θεωρίες— για την υπέρβασή της απέτυχαν. Ο άνθρωπος δεν ζει μόνο με αριθμούς, αγορές και ουδέτερες διαδικασίες. Ζει και με μνήμη, με χρώματα, με ύμνους, με φανέλες, με κοινές συγκινήσεις.
Ακόμη και ο Φουκουγιάμα έγραψε ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο για την ταυτότητα, το οποίο τις επόμενες ημέρες θα σας παρουσιάσω. Έχει κυκλοφορήσει και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ροπή, σε μετάφραση του Αρεοπαγίτη Σταύρου Γαβαλά.
Στο αγωνιστικό μέρος τώρα, και έχοντας ως μέτρο σύγκρισης τους αγώνες του Champions League, δεν είδα μέχρι στιγμής κάποιον αγώνα που να με ικανοποιεί απολύτως. Ορισμένοι είναι ανεκτοί, αλλά δεν έχουν ούτε την τέχνη ούτε την ένταση των καλών αγώνων του ευρωπαϊκού ποδοσφαίρου — τουλάχιστον αυτών που βλέπω εγώ. Τους άλλους δεν τους βλέπω.
Ίσως αργότερα, όταν αναμετρηθούν μεταξύ τους οι πραγματικά καλές ομάδες, να δούμε και καλύτερους αγώνες. Σε αυτήν τη φάση, όμως, το Παγκόσμιο Κύπελλο έχει ένα άλλο ενδιαφέρον: γνωρίζεις χώρες, λαούς, τρόπους παιχνιδιού, τρόπους αντίδρασης, διαφορετικές νοοτροπίες. Βλέπεις πώς κάθε ομάδα κουβαλά, άλλοτε συνειδητά και άλλοτε ασυνείδητα, κάτι από την κοινωνία από την οποία προέρχεται.
Από όλες αυτές τις απόψεις, το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι ένα τεράστιο λαϊκό πολιτιστικό γεγονός. Και οι αναλύσεις περί «ιδεολογικού μηχανισμού του κράτους», τις οποίες κι εγώ υποστήριζα κάποτε, μου φαίνονται πλέον ανεπαρκείς. Ναι, μπορεί να λειτουργεί και ως ιδεολογικός μηχανισμός. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Και, κυρίως, δεν είναι απολύτως ελεγχόμενο.
Μια πληθώρα ανθρώπων, προερχόμενων από διαφορετικές ηπείρους και από πολύ διαφορετικούς πολιτισμούς, συμμετέχει σε ένα γεγονός που δεν χρειάζεται να το τραβάμε από τα μαλλιά για να βγάλουμε οπωσδήποτε το αρνητικό πολιτικό μας σχόλιο. Υπάρχει εμπόριο, υπάρχει θέαμα, υπάρχουν συμφέροντα, υπάρχουν μηχανισμοί. Αλλά υπάρχει και αυθεντική συγκίνηση. Υπάρχει και λαϊκότητα. Υπάρχει και εκείνη η σπάνια στιγμή όπου άνθρωποι που δεν γνωρίζονται μεταξύ τους αισθάνονται ότι ανήκουν κάπου.
Προσωπική λεπτομέρεια: από επαγγελματική διαστροφή, προφανώς, δεν μπορώ να δω αγώνα αν δεν ταυτιστώ με κάποια ομάδα. Τώρα, το ότι ταυτίζομαι με πολιτικά ή ιστορικά κριτήρια δεν ξέρω αν είναι αρνητικό ή θετικό, λαμβανομένων υπόψη όλων των παραπάνω. Διότι, τελικά, αυτό που βλέπουμε είναι μια συνάντηση χωρών, λαών και πολιτισμών· διαφορετικών πολιτικά, ιστορικά, εθνικά και όπως αλλιώς θέλετε.
Γι’ αυτό μην πυροβολείτε τους ποιητές των γηπέδων.
Στη φωτογραφία Ένας φίλαθλος πανηγυρίζει πριν από τη συνέντευξη Τύπου για την ανακοίνωση της 26μελούς αποστολής της Βραζιλίας για το Παγκόσμιο Κύπελλο FIFA 2026, στο Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας, στις 18 Μαΐου 2026.
*(Daniel Ramalho / Xinhua / Getty)*
Ας γράψω -σε πρώτο πρόσωπο- και εγώ σκέψεις και συναισθήματα για τα Παγκόσμια-Μουντιάλ πρωταθλήματα.
Ακυρώνουν την λεγόμενη παγκοσμιοποίηση από την έναρξη ακόμη κάθε αγώνος , όταν ακούς τους εθνικούς ύμνους των χωρών από τις οποίες προέρχονται οι ομάδες και βλέπεις τους ποδοσφαιριστές -και τους φιλάθλους των κρατών -να τους ψάλλουν ”με το χέρι στο μέρος της καρδιάς” τους.
Παθιάζουν ”με πολεμικές διαθέσεις ”ποδοσφαιριστές και φιλάθλους για την νίκη , ή την αποφυγή της εθνικής ήττας -κυρίως της ιταμής,(εντυπωσιάζουν μέχρι τώρα οι ομάδες των κρατών της Ασίας και της Αφρικής).
Κοινωνικοποιούν τους πολύγλωσσους φιλάθλους και τους συνηθίζουν και στην αποδοχή της ήττας και χωρίς αμφιβολία για την διαιτησία , που τώρα πια ελέγχεται και από drone -τρόπος του λέγειν-.
Ας σταματήσουμε τα μοιρολόγια για την παγκόσμια φτώχεια όταν καθημερινώς γεμίζουν τα άνω των 60.000 θέσεων γήπεδα.
Πάντα υπήρχαν και θα υπάρχουν φτωχοί αλλά οι περισσότεροι από αυτούς καταγράφονται σε μεγάλες ηλικίες -που όμως στα νιάτα έζησαν σπάταλα και πολλές χαρές- και στους ανήμπορους .
( με ένα καφέ -3 ευρώ-την ημέρα μπορείς να ”μαζέψεις” 4.380 ευρώ για να ταξιδέψεις και να παρακολουθήσεις ένα αγώνα Μουντιάλ) .
Πόσα ευρώ πληρώνουν τα καλοκαίρια τα ελληνικά νιάτα (τώρα είναι η ζωή γιαυτά, λέμε), για να παρακολουθήσουν τα καλοκαίρια συναυλίες αμφιβόλου ψυχικής ανατάσεως ή διασκεδάσεως;;;.
Υ.Γ Ευχή μας ο ποδοσφαιρικός ”πολιτισμός” παικτών και φιλάθλων του Μουντιάλ να επικρατήσει και στα δικά μας γήπεδα και στάδια και ας ”δέρνονται” και βρίζονται” κάθε μέρα οι φανατικοί και οι ανεγκέφαλοι πολιτικοί και οπαδοί τους ενόψει των εκλογών του επομένου έτους.
Σταύρος Αθαν.Ναλμπάντης