ΤΟ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ

Σύμφωνα με σχετικές ανακοινώσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα τέλη του 2021 δρομολόγησε την αποστολή για τις «100 κλιματικά ουδέτερες και έξυπνες πόλεις έως το 2030». Η δράση αυτή λαμβάνει χρηματοδότηση ύψους 360 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα «Horizon Europe» για την περίοδο 2022-23. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης και άλλες πέντε ελληνικές πόλεις επιλέχθηκαν από την Ε.Ε. για να βρίσκονται μεταξύ των 100 πόλεων στην πρώτη γραμμή της καταπολέμησης της κλιματικής κρίσης. Οι συμμετέχοντες δήμοι ανέλαβαν να συντάξουν «ένα ολιστικό σχέδιο για την κλιματική ουδετερότητα σε όλους τους τομείς», όπως η ενέργεια, τα κτίρια, η διαχείριση αποβλήτων και οι μεταφορές, μαζί με σχετικά επενδυτικά σχέδια.

Έχοντας υπόψη τα παραπάνω, ας προσπαθήσουμε λοιπόν να εκτιμήσουμε πώς διαμορφώθηκε το οικολογικό αποτύπωμα της δημοτικής θητείας 2019-2023, που φτάνει αισίως στο τέλος της:

Σύμφωνα με το thessaloniki2023.gr μέχρι σήμερα έχουν φυτευτεί 2.265 νέα δέντρα (δενδρύλλια). Ανά κοινότητα: 1041 δέντρα (Α΄ ΔΚ), 527 δέντρα (Β΄ ΔΚ), 44 δέντρα (Γ΄ ΔΚ), 58 δέντρα (Δ΄ ΔΚ), 317 δέντρα (Ε΄ ΔΚ) και 278 δέντρα (ΔΕ Τριανδρίας).

Μόνο τον τελευταίο 1,5 χρόνο (από αρχές 2022 μέχρι σήμερα) έχει εγκριθεί η κοπή περίπου 700 δέντρων για πραγματικούς, αισθητικούς ή περίεργους λόγους (όπως η απόκλιση μίας μοίρας από την κατακόρυφο ενός πλατανιού στην Τούμπα, λινκ στα σχόλια). Επιπλέον 300 δέντρα κόπηκαν στο Ζωολογικό Κήπο λόγω του φλοιοφάγου εντόμου. Πρώτες στο βωμό της ανανέωσης έπεσαν οι 27 λεύκες της Αγγελάκη, που παρουσίαζαν «ενδείξεις πιθανής σήψης» όπως όλες οι καταδικασμένες λεύκες.

Φέτος οι μαζικές κοπές των δενδροστοιχιών στην Αρχαία Αγορά, την Τσιμισκή, τη Μεγ. Αλεξάνδρου και την Κρήτης αναστάτωσαν μερικούς αργόσχολους και υπερευαίσθητους, οι οποίοι όπως έγινε γνωστό, έχουν ως χόμπι να αντιπαρατίθενται σε ό,τι πάει να γίνει για το καλό μας.

Πράσινα δώματα υλοποιήθηκαν σε 4 σχολεία (11ο ΔΣ, 13ο ΔΣ, 26ο Γυμνάσιο, 53ο ΔΣ) με χρηματοδότηση ΕΣΠΑ (αποφάσεις ένταξης από το 2018) και το πρόγραμμα σταμάτησε, όπως σταμάτησε και η τοποθέτηση φωτοβολταϊκών.

Η κατασκευή πράσινου δώματος στο Δημαρχείο διαγράφηκε από το Τεχνικό Πρόγραμμα.

Ως προς την αύξηση των επιφανειών πρασίνου, οι προθέσεις ήταν πολλές, αλλά τα αποτελέσματα πενιχρά.

– Το Μητροπολιτικό Πάρκο στο Μουσείο Ολοκαυτώματος παραμένει στα μακροπρόθεσμα πλάνα.

– Το πάρκο με τα οπωροφόρα δέντρα που θα γινόταν στην οδό Ειρήνης, απλά ξεχάστηκε.

– Η μελέτη για δύο χώρους πρασίνου στην οδό Λαγκαδά δεν ανατέθηκε ποτέ.

– Το πάρκο με τα όργανα γυμναστικής στη Βούλγαρη με Παπαναστασίου καίγεται στον ήλιο, χωρίς στέγαστρο, νερό και δέντρα.

– Τα παρτέρια στη Γούναρη έμειναν τα ίδια σε εμβαδόν.

– Πραγματοποιήθηκαν δύο πάρκα τσέπης μέσω δωρεών, αυτό όμως στην οδό Χαλκιδικής θυσιάζοντας τα υφιστάμενα δέντρα.

– Στους υπαίθριους χώρους στάθμευσης για ΙΧ και ποδήλατα στην περιοχή Ποσειδωνίου δεν προβλέφθηκαν δέντρα.

– Στις διαμορφώσεις γύρω από τους σταθμούς μετρό, το ελάχιστο πράσινο λειτουργεί διακοσμητικά.

– Στα θετικά, το υπό κατασκευή Πάρκο για Όλους στη Λαμπράκη, στη θέση του παλιού ορφανοτροφείου, αν και με βαριές κατασκευές και αυτό.

Η συντήρηση των συνοικιακών χώρων πρασίνου είναι μάλλον σε καλύτερη κατάσταση την τελευταία διετία, ωστόσο το πιο προβεβλημένο μας πάρκο, η Νέα Παραλία, άργησε πολύ να δει φροντίδα και προδέρμ, με αποτέλεσμα πολλές απώλειες δέντρων και εκτεταμένες φθορές, αλλά και τη γκρίνια των γνωστών αργόσχολων και υπερευαίσθητων που δεν έχουν τι άλλο να κάνουν.

Το πρόγραμμα ανάπλασης των σχολικών αυλών σταμάτησε.

Κάθετοι κήποι δεν περιλαμβάνονται στο τεχνικό πρόγραμμα. Στο δημοτικό ωδείο Νάτσινα με Κ. Καραμανλή έγινε με δωρεά μια πιλοτική εγκατάσταση σύνθετων συστημάτων αεριζόμενων όψεων με φωτοβολταϊκά στοιχεία.

Ως προς την ενεργειακή αναβάθμιση, εκτελείται ακόμη το ταλαιπωρημένο έργο στο σχολικό συγκρότημα της Κλεάνθους και συνεχίζει το πρόγραμμα αντικατάστασης του οδοφωτισμού με led μετά το Jessica της προηγούμενης θητείας (6.000 φωτιστικά), με νέα Σύμβαση Ενεργειακής Απόδοσης για τα υπόλοιπα 10.000 φωτιστικά. Άλλο έργο ενεργειακής αναβάθμισης δημοτικών κτιρίων, σχολείων ή δημόσιων χώρων δεν εκτελείται. Για Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας δεν προβλέπεται κάτι άλλο.

Το υφιστάμενο δίκτυο ποδηλατόδρομου 12 χιλιομέτρων εποχής Παπαγεωργόπουλου επεκτάθηκε μόνο κατά 200 μέτρα στη διάνοιξη της Αγ. Δημητρίου, ως συνέχεια του υφιστάμενου, αφού η επέκταση στην οδό Παπάφη απεντάχθηκε από το ΕΣΠΑ, ενώ ο πιλοτικός κλάδος στην Καραμανλή ξηλώθηκε, χωρίς ποτέ να υπάρξει κυκλοφοριακή μελέτη για τη διατήρησή του.

Από ανάπλαση ρεμάτων, τίποτε στο πρόγραμμα. Το ίδιο για συστήματα δροσισμού ή νέα συντριβάνια. Ούτε κήποι βροχής (με ανακύκλωση του βρόχινου νερού).

Καμία νέα βιοκλιματική ανάπλαση δημοσίου χώρου, γιατί η βιοκλιματική ανάπλαση στην πλατεία Ελευθερίας δεν έγινε ποτέ, η πλατεία Αριστοτέλους δεν δημοπρατήθηκε ακόμη και η μελέτη για την πλατεία Διοικητηρίου δεν έγινε γνωστή, άλλωστε δεν προβλέπει φυτεύσεις αλλά σκληρές επιφάνειες. Το ίδιο και οι «ολοκληρωμένες αναπλάσεις γειτονιών», όπου χρησιμοποιούνται ψυχρά υλικά επιστρώσεων, αλλά δεν δίνεται βάρος στο πράσινο.

Αλλά και από νέες πεζοδρομήσεις τίποτε, μάλλον σήμερα έχουμε λιγότερες από το 2019, γιατί η επέκταση του πεζόδρομου στην Αγ. Σοφίας ματαιώθηκε, ενώ ο ακριβός πεζόδρομος Απ. Παύλου ξαναμπήκε στην οδική κυκλοφορία (έμειναν οι ταμπέλες και τα βυθιζόμενα εμπόδια του Νιάρχου).

Σύμφωνα με το thessaloniki2023.gr έχουν εγκατασταθεί 40 υπόγειοι κάδοι, είναι υπό εγκατάσταση 39 υπόγειοι κάδοι, ενώ έχει υπογραφεί σύμβαση για τοποθέτηση 59 υπόγειων κάδων και έχουν εξαγγελθεί άλλοι 134. Εν τω μεταξύ είναι σε εξέλιξη διαγωνισμός για 75 υπόγειους κάδους, καθώς και για 121 (Ταμείο Ανάκαμψης), σύνολο 196.

Δεν έχει γίνει δημοπράτηση για το Πράσινο Σημείο και το Κέντρο Δημιουργικής Επαναχρησιμοποίησης Υλικών.

Αγοράστηκαν 50 ηλεκτροκίνητα οχήματα και δίκυκλα, αλλά δεν δημοπρατήθηκαν οι 400 Σταθμοί φόρτισης που εγκρίθηκαν από το δημοτικό συμβούλιο για την προώθηση της ηλεκτροκίνησης.

Δεν παρατηρήθηκε καμία αξιόλογη μεταβολή στο σύστημα αποκομιδής και ανακύκλωσης, οι κάδοι για τα οργανικά ακόμη δεν έχουν τοποθετηθεί, ο κατεστραμμένος σπαστήρας ογκωδών δεν αντικαταστάθηκε και το αμαξοστάσιο παραμένει χωρίς περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Το θρυλικό Αποτεφρωτήριο δεν προχώρησε (θα γινόταν 3, τα εξής 2, τελικά 0 στο τεχνικό πρόγραμμα).

Με τους κυκλικούς κόμβους και την κατάργηση φαναριών, θα είχαμε λιγότερα καυσαέρια. Όμως δεν υπάρχει τέτοιο έργο.

Οι παλιοί Σταθμοί μέτρησης ρύπανσης συνεχίζουν να λειτουργούν, αλλά χωρίς ενημερωτικό δελτίο για το κοινό.

Για την προστασία του Θερμαϊκού, πέρα από κάποιες επιστημονικές μετρήσεις, δεν υπάρχει πρόγραμμα καθαρισμού. Οι δράσεις περιλαμβάνουν την περισυλλογή πατινιών και νεκρών ζώων κατά καιρούς, άλλωστε τυπικά ο καθαρισμός της θάλασσας δεν είναι αρμοδιότητα του δήμου.

Στα θετικά, οι ψηφιακές υπηρεσίες, η τηλεργασία και οι τηλεδιασκέψεις, που καθιερώθηκαν λόγω της πανδημίας, και περιόρισαν την ανάγκη μετακινήσεων στα δημοτικά κτίρια.

Στα αρνητικά, η κατάργηση του πρωτοποριακού για ελληνικό ΟΤΑ «Τμήματος Ενεργειακού και Βιοκλιματικού Σχεδιασμού» από τον Οργανισμό του Δήμου το 2021, αντί να ενισχυθεί και να υποστηριχθεί, ακόμα και για συμβολικούς λόγους.

Ξεχάστηκε στα συρτάρια και το «Σύμφωνο Δημάρχων για το Κλίμα και την Ενέργεια» με το οποίο οι δήμαρχοι της Ευρώπης είχαν την ευγενή πρόθεση να επιτύχουν και να υπερβούν το στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για μείωση των εκπομπών CO2 κατά 20% έως το 2020, χωρίς να μάθουμε ποτέ ποιες ήταν τελικά οι επιδόσεις μας.

Τέλος, καταγράφεται η πιστή υποστήριξη των έντονα αναπτυξιακών (με την έννοια της αύξησης δόμησης) Ειδικών Χωρικών Σχεδίων για ΔΕΘ, Γήπεδο Τούμπας, Ενοποίηση Παραλιακού Θερμαϊκού, χωρίς απαίτηση από πλευράς Δήμου για αντισταθμιστικά μέτρα υπέρ του περιβάλλοντος, όπως περισσότερους ελεύθερους χώρους και ουσιαστική βελτίωση της αναλογίας πρασίνου στην πυκνοδομημένη πόλη.