ΣΗΜΕΙΩΣΗ
Κύριε Σαββίδη
Μετά λύπης μου, πληροφορήθηκα χθες, πως άφησε τον μάταιο τούτο κόσμο ένας λαμπρός Έλληνας της Κύπρου, ο Βάσος Φτωχόπουλος.
Μοναδικός συνδυασμός ανένταχτου σε κόμματα και σκοπιμότητες ανθρώπου, με πίστη σε υψηλά ιδανικά και στον Ελληνισμό, ιδιαίτερος ακόμη και στην επαγγελματική του ενασχόληση: αφ’ ενός ιδιοκτήτης ταβέρνας, αφ’ ετέρου δημοσιογράφος/εκδότης! Μάλιστα το βιβλιοπωλείο του συστεγαζόταν με την ταβέρνα!!!
Είχα την τιμή και την τύχη να τον συναντήσω και να συνομιλήσουμε για ώρα, σε ένα ταξίδι μου στην Κύπρο, υποθέτω πως κι εσείς τον γνωρίζατε, αν όχι προσωπικώς, τουλάχιστον ως μια δυνατή φωνή/πένα της Μεγαλονήσου.
Κρίμα που στην ελλαδική πραγματικότητα δεν βρέθηκε κάποιος να αφιερώσει στον – αείμνηστο πλέον – Βάσο το 1/100 της προσοχής που δόθηκε στον Μαζωνάκη…
Και αυτό κάτι δηλώνει για εμάς, όχι για τους τεθνεώτες…
Θα πρότεινα να αναδημοσιεύσετε δύο χαρακτηριστικά του κείμενα, ως ελάχιστο μνημόσυνο στον ίδιο, αλλά και στο πνεύμα μιας άλλης Ελλάδος, που τελεί υπό εξαφάνιση, αλλά θέλω να πιστεύω πως υπάρχει εντός όλων μας σε λανθάνουσα μορφή, απλώς αναμένοντας κάποιον – όπως ο Βάσος – να το διεγείρει.
(α) Αφήγηση του ιδίου για το παρασκήνιο επισήμου γεύματος υπουργών της ΕΕ, που επρόκειτο να γίνει στην ταβέρνα του, αλλά ακυρώθηκε επειδή δεν δέχθηκε να αποκαθηλώσει τα υπάρχοντα σύμβολα στον χώρο της (ελληνική σημαία και πορτραίτο του Αυξεντίου).
(β) Επετειακή ομιλία του για την ιστορία της ΕΟΚΑ και την σημασία της σήμερα.
Χαιρετισμούς,
Κ.Κ.
OTAN H ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΜΕ ΠΡOΦΑΣΗ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΤΗΣ Ε.Ε. ΚΑΤΕΒΑΖΕΙ ΤΑ ΒΡ… ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ
Ο Υπουργός Άμυνας, αφού φιλοξένησε μία Γαλλίδα επίσημο στην ταβέρνα ΑΙΓΑΙΟΝ και έμεινε ιδιαιτέρως ικανοποιημένος, αποφάσισε ότι το γεύμα προς τιμήν των υπουργών αμύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης τον Σεπτέμβριο, όταν η Κύπρος θα ασκεί τα καθήκοντα της Προεδρίας, να το κάνει πάλι στο ΑΙΓΑΙΟΝ, και οι συνταγματάρχες του, αφού επισκέφτηκαν ξανά την ταβέρνα και συζήτησαν όλα τα σχετικά μαζί μου, έκλεισαν όλο τον χώρο για τις 26 του Σεπτέμβρη. Την Παρασκευή 1η Ιουνίου με πήρε τηλέφωνο ο κύριος Ηλιάδης, για να μου αναφέρει δύο σημεία του πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αφορούν επισκέψεις σε εστιατόρια, ταβέρνες, καφετέριες και άλλους τέτοιους δημόσιους χώρους. Πρώτο σημείο, κατά τον Υπουργό, είναι το πρωτόκολλο περί ΣΗΜΑΙΩΝ. Ο χώρος εστίασης δεν μπορεί να έχει άλλες σημαίες παρά εκείνες των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όταν του ανέφερα ότι μπορώ να συζητήσω το ενδεχόμενο να τοποθετήσουν τις σημαίες τους έξω στον δρόμο, μπήκε απευθείας στο δεύτερο σημείο του πρωτοκόλλου, το οποίο είναι ακόμη πιο ύπουλο, δηλαδή ότι δεν μπορούν οι υπουργοί να περάσουν από χώρους που περιέχουν βιβλία, φωτογραφίες και αφίσες. Πολύ ευγενικά του εξήγησα πως την ελληνική σημαία δεν την κατεβάζουμε για κανέναν επίσημο και πως τα βιβλία, οι φωτογραφίες και οι αφίσες, πέραν του ότι βρίσκονται εκεί και δίνουν το στίγμα του χώρου μας, βρίσκονται εκεί και ως διακόσμηση εδώ και τριάντα χρόνια. Του είπα ευθέως μάλιστα ότι αυτά τα βιβλία και τα κάδρα ΔΕΝ τα κατεβάζω για κανέναν Ευρωπαίο, Κύπριο ή εδεκκίτη που έγινε ακελικός, με ευγένεια φυσικά. Τότε ο Υπουργός, με μια ξεκάθαρη ατάκα, με έβαλε στη θέση μου, λέγοντάς μου πως αν τα πράγματα είναι έτσι, το γεύμα ΔΕΝ μπορεί να γίνει στο ΑΙΓΑΙΟΝ και θα πρέπει να ακυρωθεί. Τον ευχαρίστησα και κλείσαμε το τηλέφωνο.
Τώρα, έξυπνοι άνθρωποι είστε, καταλάβατε τι έχει συμβεί. ΚΑΠΟΙΟΣ του σφύριξε πως δεν γίνεται οι Ευρωπαίοι υπουργοί να περάσουν κάτω απ’ την ΕΛΛΗΝΙΚΗ σημαία για να μπουν μέσα στο ΑΙΓΑΙΟΝ και μετά ν’ αντικρίσουν φωτογραφίες, βιβλία και αφίσες που τα βάζουν με τον Χριστόφια και με το υπόλοιπο κυπριακό συγκρότημα εξουσίας. Νοείται κιόλας πως ειδικά ο Υπουργός των Εγγλέζων ΔΕΝ μπορεί να περάσει κάτω από τη φωτογραφία του Αυξεντίου χωρίς να κάνει εμετό. Ούτε είναι σωστό να υπάρχουν φωτογραφίες της ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΕΝΩΣΙΣ με τον Παπαδόπουλο στο πρωτοσέλιδο να λέει ΟΧΙ στο σχέδιο ΑΝΑΝ, με το οποίο συμφωνούσαν οι σκατοευρωπαίοι.
Λάθος χώρο διαλέξατε να πείτε τα ψέματά σας, κύριε Ηλιάδη. Υπάρχουν άνθρωποι σ’ αυτόν τον τόπο, και είναι πολλοί, που δεν κατεβάζουν τα βρακιά τους δίδοντας ταυτοχρόνως και το προφυλακτικό στους εταίρους μας μήπως και πάθουν και καμιά ζημιά. Πολύ ευγενικός ήσουν, όμως δεν μας έπεισες. Και κάτι άλλο, κύριε Υπουργέ. Οι Υπουργοί θα χάσουν, και όχι εμείς.
Να σου πω και μια ιστορία. Πριν από μερικά χρόνια ήρθε στην ταβέρνα και έφαγε ένα ζεύγος ηλικιωμένων Άγγλων. Τους υπέβαλα διάφορες ερωτήσεις, π.χ. αν είναι η πρώτη φορά που ήρθαν στην Κύπρο, εάν τους άρεσε το φαΐ, αν τους άρεσε η Λευκωσία, και ο άντρας, αφού ευγενικά μου έλυσε τις απορίες μου, είπε τα εξής: «I came to Cyprus to pay tribute to the guy you have his picture hanging on the wall of your entrance, Afxentiou. Υou see, I was one of the soldiers who burned that hero, that holy guy, and since then I haven’t had a good nights sleep. I am sorry for what I have done that’s why I came to Cyprus, i am very sorry». Δεν θα σου μεταφράσω, κύριε Υπουργέ, τα λεγόμενά του, αυτοί που σου σφύριξαν για το ΑΙΓΑΙΟΝ θα σου τα πουν καλύτερα.
Τον Εγγλέζο τον κέρασα, και ΚΑΤΕΒΑΣΑ και του έδωσα την αφίσα του Αυξεντίου, για να θυμάται την Κύπρο. Μόνο έτσι κατεβάζουμε τον Αυξεντίου. Ο Άγγλος έχυσε ένα δάκρυ, φίλησε τον Αυξεντίου και έφυγε. Είμαι σίγουρος πως από τότε ίσως να κοιμάται λίγο καλυτέρα. Εσύ;
ΕΟΚΑ, η πιο λαμπρή όψη της ιστορίας μας
Αφαίρεσε την ΕΟΚΑ από την ιστορία μας και ΔΕΝ ΜΕΝΕΙ τίποτα. Χωρίς την ΕΟΚΑ αυτός ο τόπος θα ήταν προ πολλού τουρκo-κυπριακός ή, στην καλύτερη περίπτωση, Φραγκολεβαντινικός. Ως μικρός λαός αντιστεκόμαστε έως τώρα, διότι η ΕΟΚΑ μάς έκανε περήφανους, η ΕΟΚΑ προβάλλει τον καλό μας εαυτόν, και ανθρωποποιεί τα γαιδουρίσια γνωρίσματα του λαού μας. Η ΕΟΚΑ είναι η αστείρευτη πηγή έμπνευσης, μύθου, περηφάνιας και αντίστασης. Χωρίς την ΕΟΚΑ, πιθανόν σήμερα να σερνόμαστε χαμαί με τα τέσσερα. Είναι θαύμα θεού που ακόμη υπάρχουμε. Σιέπει μας που τ’ άψη ο Θεός μας, ξεπληρώνοντας την ΠΙΣΤΗ που είχαν τα παιδιά της ΕΟΚΑ προς αυτόν. Είμαστε ΕΔΩ, διότι η ΕΟΚΑ πότε κρυφά, πότε μέσα στο φως της ημέρας, κυκλοφορεί στα στενά των πόλεων και στα λημέρια των βουνών μας. Η ΕΟΚΑ υπάρχει ακόμη μέσα στη ψυχή μας, μεσα στο συλλογικό μας ΕΓΩ.
Χωρίς την ΕΟΚΑ το κυπριακό πρόβληµα, εάν υφίστατο έως τις µέρες µας, θα είχε λυθεί οριστικώς. Η CYPRUS, ως µία άλλη Μάλτα, θα άντεχε στις τρικλοποδιές των Τούρκων ελάχιστα χρόνια. Σήµερα η Κύπρος θα ήταν ένα προτεκτοράτο της Τουρκίας ή ακόµη και µία τουρκική επαρχία.
Aς δουμε τι οφείλουµε στην ΕΟΚΑ.
Η κυπριακή κοινωνία εισέρχεται στον µοντερνισµό λόγω της ΕΟΚΑ. Η κυπριακή κοινωνία αρχίζει να λειτουργεί ως δηµοκρατία και κάνει τα πρώτα της βήµατα στην απελευθέρωση των µαζών και την συνειδητοποίηση των δικαιωµάτων τους µαζί µε την ΕΟΚΑ. Η κοινωνική έκρηξη και η κοινωνική αλλαγή, από τη δεκαετία του 50 έως τα πρώτα χρόνια της κολοβής ανεξαρτησίας, οφείλονται στη δυναµική της ΕΟΚΑ, ως κίνηµα όχι µόνο εθνικό, αλλά και ως κίνηµα λαϊκό . Τον ρόλο µιας απούσας ριζοσπαστικής αριστεράς τον παίζει η ΕΟΚΑ. Η µεγάλη κινητοποίηση της νεολαίας και των γυναικών, όπως και των πάµπτωχων στρωµάτων της υπαίθρου και των πόλεων, µαζί µε την απουσία των εµπόρων αστών και γαιοκτηµόνων αφυπνίζει όλο τον λαό και θέτει τα θεµέλια για µια σύγχρονη δηµοκρατική πολιτεία . Η ΕΟΚΑ ήταν μαζικό λαϊκό κίνημα, ανεξαρτήτως προδοτών, ανεξαρτήτως του μικρό αριθμό ανταρτών που διέθετε. Αυτά ας τα ξεκαθαρίσουμε στη συζήτηση.
Η ήττα της ΕΟΚΑ και ο πόλεμος εναντίον των στόχων και των αξιών της, θα μας χώσουν βαθιά στη νέα αποικιοκρατία και στη νέα σκλαβιά που άλλοι αποκαλούσαν ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ σε όλα τα χρόνια της κυπριακής ανεξαρτησίας. Ο ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ οικοδομήθηκε με τη σταδιακή πολεμική εναντίον της ΕΟΚΑ και των αξιών της. Όσοι νομίζουν πως η εισβολή του ’74 έγινε επειδή κάποιοι ηλίθιοι προδότες ή μη, έκαναν το πραξικόπημα πέφτουν οικτρά έξω. Η εισβολή του ’74, όπως και η συνεχιζόμενη κατοχή της νήσου και τα σημερινά αδιέξοδα, όπου εκλιπαρούμε ως επίσημη ηγεσία για μια λύση τουρκοποίησης διαμέσου της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας είναι αποτέλεσμα της ΜΗ ολοκλήρωσης των στόχων της ΕΟΚΑ και του εθνικοαπελευθερωτικού μας αγώνα.
Χωρίς την ΕΟΚΑ η Κύπρος θα ήταν ένας ΔHΣAKEΛIKOΣ βόθρος. Τελεία και παύλα.
Η ΕΟΚΑ είναι το γαίμαν μας, το οξυγόνο μας, η ζωή μας, ο καλύτερός μας εαυτός. Είναι η μπέσα του Έλληνα χωρικού, που ως ορθόδοξος και λαϊκός, ως λάτρης της ελευθερίας, αρνείται τη σκλαβιά και την υποταγή. H EOKA δεν ειναι μόνο οι επώνυμοι ηρωες που έπεσαν κατα τον αγώνα, αλλά ο λαός ολόκληρος, ο οποίος παρασύρθηκε σε μεγαλεία. Γυναίκες, μαθητές, αγρότες και εργάτες, όλος ο κόσμος της Κύπρου, σύσσωμος θα έλεγα, με βαθιά πίστη στην Παναγία, τον Χριστό και τους αγίους μας, θέλει να πετάξει στα ουράνια, εκεί που κατοικούν οι αγγέλοι, που κατοικούν οι ελεύθεροι άνθρωποι. Η ΕΟΚΑ ανθρωποποιεί τους Κυπρίους. H Kύπρος πριν τον αγώνα ζούσε στην αθλιότητα. H φτώχεια έσπρωχνε τον κόσμο στην μετανάστευση και στην εξαθλίωση. Όμως η ελληνική παιδεία στα νεοδημιουργηθέντα γυμνάσια των χωριών μας, μαζί με τη βαθιά πίστη που έχει ο λαός μας στη λαϊκή του εκκλησία και την ηγεσία της εκκλησίας και στην ηγεσία της EOKA αρχίζουν να διαφοροποιούν τα δεδομενα σε όλο το νησί.Mέσα σε λίγους μήνες ο αγώνας ο ελληνικός, αγώνας των ελληνικών αρχών και αξιών θα πετάξει ψηλά. Η ΕΟΚΑ πάει στις αγχόνες για την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, για την ΕΛΛΑΔΑ, για την ΠΙΣΤΗ μας κι όχι για οκτάωρα και υψηλότερα βιοτικά επίπεδα.H EOKA σηκώνει τον ήλιο πάνω απο την Eλλάδα. Η ΕΟΚΑ είναι ο ελληνικός Μάης ή μάλλον Απρίλης, πολύ πριν τον υπερτιμημένο Μάη του ’68 στην Ευρώπη.
Με τη δημιουργία των ΓΥΜΝΑΣΙΩΝ στα χωριά μας, η ελληνική παιδεία είναι πια μαζικό φαινόμενο. Η δίψα για τη μόρφωση, για μια άλλου είδους παιδεία –στο επίκεντρο βρίσκεται η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ και όχι η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ- μεταλλάσσει τα χωριά μας σε ζωντανά κύτταρα της κοινωνίας μας. Ο ελληνικός κινηματογράφος και η επαφή με το ελληνικό τραγούδι και θέατρο, αλλά και με τα ελληνικά γράμματα, θα συμβάλουν στο μέγιστο στην πολιτιστική επανάσταση των Κυπρίων. Η ελληνική ΕΟΚΑ έχει ως κέντρο τις ενορίες των εκκλησιών μας, τα σχολεία μας και τους κινηματογράφους.
H EOKA είναι ο σταθμός μιας πορείας, που άρχισε πριν από αιώνες στην Κύπρο και σήμερα, που βάλλεται από παντού, οφείλουμε να σταθούμε στο ύψος μας και να δώσουμε, αν χρειαστεί, ακόμη και το αίμα μας για να την υπερασπιστούμε. Η ΕΟΚΑ δεν ήταν απλώς μια οργάνωση, ένα σύνολο ένοπλων αγωνιστών, η ΕΟΚΑ ήταν ο συλλογικός πόθος και το συλλογικό όραμα ενός λαού, που δεν ήθελε να αλλαξοπιστήσει, που δεν ήθελε να παραμείνει σκλάβος, που προτιμούσε τον θάνατο παρά την ατίμωση ή την καλοπέραση. Με την ΕΟΚΑ ο λαός μας απέκτησε ΠΡΟΣΩΠΟ, απέκτησε ιστορία, παρόν και μέλλον. Λίγοι λαοί έχουν τέτοιους ήρωες-αγίους-ποιητές, δηλαδή αγράμματους και απλούς πολίτες, που ανέβασαν την ποίηση στα ύψη και μαζί με τους αγγέλους έγιναν μυθικές φιγούρες, που δεν μας αφήνουν να εξαφανιστούμε. Δείτε πως μας εχει καταντήσει η πολιτική και πνευματική ηγεσία μας αυτά τα τελευταία 50 χρόνια. Είναι η ΕΟΚΑ που βάζει φρένα στην εθνική κατρακύλα, είναι η ΕΟΚΑ που δεν αφήνει τους ενδοτικούς να κοιμούνται ήσυχα τα βράδια και κάνει τον λαό μας να αντιστέκεται έστω και με αυτούς τους σημερινούς υπόγειους τρόπους. Είναι η ΕΟΚΑ που κρατάει τη φλόγα αναμμένη στα στήθια της νεολαίας μας, στις καρδιές των ζωντανών ανθρώπων αυτού του νησιού. Είναι η ΕΟΚΑ που καθορίζει το μέλλον μας, είναι η ΕΟΚΑ το ροκ του μέλλοντός μας, και όποιος δεν καταλαβαίνει δεν ξέρει που πατά και που πηγαίνει.
Η ΕΟΚΑ είναι εκφραστής του προαιώνιου πόθου μας για την ΕΝΩΣΗ με τη μητέρα Ελλάδα, μια Ελλάδα που σήμερα, διά στόματος Ζωής Κωνσταντοπούλου και μάλιστα στα Φυλακισμένα Μνήματα –δεν ντράπηκε- επισημοποίησε τη φιλοτουρκική της θέση, ζητώντας όχι μόνο τη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία, αλλά και την πολιτική ισότητα των Τουρκοκυπρίων. Μα δεν έφτανε αυτό, στους τάφους των ανθρώπων που έπεσαν για την Ελλάδα -για την Eλλάδα ρε γαμώτο, όχι για το ΠAKIΣTAN- τα πιο ωραία ελληνόπουλα του έθνους, διάλεξε η αθλία να μας πει πως δεν ανήκουμε πια στο ελληνικό έθνος, ότι είμαστε ΔΥΟ λαοί που ο ένας στέκεται αλληλέγγυος στον άλλο, ωσάν και η Κύπρος να είναι κάπου στη Λατινική Αμερική και κατοικείται από τους Ίνκας.
ΕΔΩ πρέπει να τονίσω πως η ΕΟΚΑ δεν ήταν ένα ΕΘΝΙΚΙΣΤΙΚΟ κίνημα, ούτε εκφραστής του λεγόμενου ελληνικού εθνικισμού, ούτε αγωνίστηκε για μια ΕΛΛΑΔΕΞ, η ΕΟΚΑ δεν έχει σχέση με τέτοια. Ούτε τους Εγγλέζους μισούσε η ΕΟΚΑ. Αντιθέτως, πολλοί αγωνιστές ήλπιζαν πως η Αγγλία θα μας χάριζε την ελευθερία μας. Διαψεύστηκαν πολύ νωρίς, αλλά αυτό δεν δημιούργησε Έλληνες Τζιχαντιστές. Προτιμούσαν τη θυσία παρά την εκδίκηση. Τέτοια ήταν η ΕΟΚΑ.
Επειδή είμαι ΕΝΩΤΙΚΟΣ και θα παραμείνω τέτοιος, δηλαδή αγκάθι στα πλευρά των λογής λογής υποταγμένων της Αθήνας και της Λευκωσίας επιτρέψτε μου να ΕΝΩΣΙΟΛΟΓΗΣΩ για λίγο, τελειώνοντας την ομιλία μου.
Η ΕΝΩΣΗ δεν είναι ζήτημα στρατηγικής ή τακτικής, ούτε καν ζήτημα πολιτικού αιτήματος. Είναι ζήτημα ΖΩΗΣ ή ΘΑΝΑΤΟΥ, ζήτημα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ή ΥΠΟΤΑΓΗΣ. Χωρίς την ΕΝΩΣΗ να δεσπόζει στις καρδιές και στον νου μας, δεν μπορεί να διεξαχθεί κανένας αγώνας για την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ. Η ΕΝΩΣΗ είναι η ιστορία μας, είναι η ψυχή μας, είναι ο καλός μας εαυτός, είναι το σύμβολο της ενιαίας ιστορικής μας πορείας από την αρχαιότητα, στο Βυζάντιο και στους σύγχρονους καιρούς. Η ΕΝΩΣΙΣ είναι ΓΑΙΜΑΝ, είναι το αίμα που έδωσαν οι Κύπριοι για να παραμείνουν αυτά τα χώματα ελληνικά και Ορθόδοξα, είναι το αίμα που, αναμεμειγμένο με το χώμα, δίνει τροφή στις ελιές τζιαι τες τερατσιές μας να κρατηθούν στον ρότσον τους. Χωρίς την ΕΝΩΣΗ δεν υπάρχει ΜΥΘΟΣ στην Κύπρο, δεν υπάρχει ΥΠΕΡΗΦΑΝΕΙΑ, δεν υπάρχει τίποτα, παρά νεοκυπριακά ιδεολογήματα και επαναστατικές σαχλαμάρες. Η ΕΝΩΣΗ είναι η συνεχιζόμενη ελληνική επανάσταση της Κύπρου, η πολιτική, η πολιτιστική και η προσωπική επανάσταση των τελευταίων δύο αιώνων. Δεν είναι αίτημα που προβάλλουν κάποιοι πολιτευτές, είναι οι ψυχές των αγγέλων μας, που, ματωμένες ακόμη, φτερουγίζουν πάνω από κρησφύγετα, λαγκάδια και βουνά, είναι το πείσμα ενός ξεροκέφαλου λαού να πάει να βρει τη μάνα που τον εγέννησεν, τη μάνα που τον εβύζασεν, τη μάνα που τον ανάθρεψε. Δεν είμαστε εμείς που ζητούμε την ΕΝΩΣΗ, είναι το γαίμαν των αγωνιστών, των Κυπρίων της ελληνικής επανάστασης του 1821, είναι το γαίμαν των Κυπρίων αγωνιστών σε όλους τους αγώνες του έθνους, είναι το γαίμαν του Στυλιανίδη, του Γιάλλουρου, του Μάτση, του Ζάχου, του Καραολή, του Πέτρου, του Αντρέα, της Αντιγόνης, του Γιώργου, του Περικλή, του Αντώνη, του Ευαγόρα, του Καλλή, του Κυριάκου, του Γιάννη, του Κώστα, της Ελένης, του Σταύρου, του Αλέκου, του Σωκράτη και όποιος δεν καταλαβαίνει, δεν ξέρει πού πατά και πού πηγαίνει… Δεν είμαστε εμείς που προβάλλουμε την ΕΝΩΣΗ, είναι το γαίμαν των ηρώων μας, των αγίων μας και των ποιητών μας, αυτών που σε κάθε δύσκολη στιγμή μας είναι παρόντες, δίνοντας ξανά και ξανά το γαίμαν τους, ώσπου να γινεί αυλάτζιιν, για να σωθούμε από την ξηρασία που μαστίζει τον τόπον μας. Δεν είμαστε εμείς που ζητούμε την ΕΝΩΣΗ, είναι το γαίμαν του Αυξεντίου, που φωνάζει από βαθιά, μέσα στη γη, πως δεν υπάρχει ελευθερία χωρίς θυσίες και ανθρωπιά.
Θυμηθείτε ποιοι πρωτοστάτησαν υπέρ του Σχεδίου Ανάν. Είναι οι ίδιοι που με κάθε ευκαιρία βάλλουν κατά της ΕΟΚΑ. Δεν πέρασε το Σχέδιο Ανάν, διότι μίλησε το γαίμαν του περήφανου εαυτού μας, μίλησαν οι αγωνιστές της ΕΟΚΑ, μίλησε και ο Παπαδόπουλος, όχι ως ένας Κυπραίος αντικατοχικός κοσμοπολίτης, αλλά ως το δεξί χέρι του Γρίβα, ως ο εικοσιπεντάχρονος που προειδοποιούσε τον Γρίβα για τη συνωμοσία της Ζυρίχης-Λονδίνου. Μίλησαν τότε, οι ενωτικές ομάδες των νέων μας και το σύσσωμο ενωτικό κίνημα, παλιό και νέο.
Aυτό που ενοχλέι ιδιαιτέρως όλες τες δυνάμεις των αριστερών και δεξιών τραπεζιτών, λαϊφσταλιστών, παγκοσμιοποιημένων απατεώνων και όλων των μοντέρνων τοκογλύφων και τις οργανώσεις τους και τις κυβερνήσεις τους είναι που αυτή η φλόγα της ΕΟΚΑ δεν σβήνει με τίποτα κι ας έχουμε περάσει στη σχεδόν τέλεια αποχαύνωση. Παρ’ όλες τις τραγικές συνθήκες που περνά το Έθνος των Ελλήνων, οι ελιές τζιαι οι τερατσιές καλά κρατούν. Κάτι καινούργιο γεννιέται και προφανώς δεν εννοώ την παγίδα του ΣΥΡΙΖΑ και του ΑΚΕΛ. Κάπου στον αέρα οσφραίνομαι το αθάνατο κρασί του εικοσιένα, το αθάνατο μαραθεύτικο του πενήντα πέντε.
Για να υπάρξει αντικατοχικο κίνημα για την απελευθέρωση των κατεχόμενων πατρίδων μας χρειάζεται και κοινό κίνημα σε Κύπρο και Ελλάδα. Χωρίς το αίτημα της ΕΝΩΣΗΣ είναι σαν να πηγαίνουμε στη μάχη χωρίς το βαρύ μας πυροβολικό, χωρίς τα αντάρτικα σώματά μας, χωρίς τη σημαία μας, χωρίς τις ευχές της Παναγίας, χωρίς το ΓΑΙΜΑΝ που μας κρατά στη ζωή. Η ζωή, είπε ο Σάββας Παύλου, στην Κύπρο είναι ελληνική. Και συμφωνώ απολύτως μαζί του,
Η ζωή είναι ελληνική και οι Κύπριοι Έλληνες. Δοκίμασαν να είναι διάφορα άλλα, όπως Ετεοκύπριοι, Νεοκύπριοι, Φραγκολεβαντίνοι, Εγγλέζοι, Ευρωπαίοι, ακόμη και Τουρκο-κύπριοι. Τίποτα δεν κατάφεραν. Μόνον ως Έλληνες μεγαλούργησαν, μόνον ως Έλληνες έγραψαν λαμπρές σελίδες ιστορίας. Ας μας γίνει μάθημα λοιπόν, ειδικά τώρα που όλο το έθνος, σε Ελλάδα και Κύπρο, τελεί υπό πολλαπλές κατοχές. Μόνον ως Έλληνες Ορθόδοξοι, με μπροστάρηδες τους ήρωες, τους αγίους και τους ποιητές μας, σε ένα κοινό εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα, θα αγωνιστούμε και θα κερδίσουμε την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ μας.
Τις νύχτες στα όνειρά μου βλέπω τους νέους μας, μαζί με τον Σικελιανό, μόνο με το φως των αστεριών και των κεριών να μοιράζουν φυλλάδια έξω απ’ τα κρυφά σχολειά.
Ὀμπρὸς βοηθᾶτε νὰ σηκώσουμε τὸν ἥλιο πάνω ἀπ᾿ τὴν Ἑλλάδα,
ὀμπρός, βοηθᾶτε νὰ σηκώσουμε τὸν ἥλιο πάνω ἀπὸ τὸν κόσμο.
Έφυγε από τη ζωή ο σπουδαίος συγγραφέας και εκδότης Βάσος Φτωχόπουλος
SigmaLive
Σύνοψη Αi
- Έφυγε από τη ζωή ο Βάσος Φτωχόπουλος σε ηλικία 76 ετών, γνωστός συγγραφέας, σκηνοθέτης και εκδότης στην Κύπρο.
- Γεννήθηκε το 1950 στην κατεχόμενη Αιγιαλούσα και είχε σημαντική παρουσία στη δημόσια ζωή και τον πολιτισμό της Κύπρου.
- Αφήνει πίσω του μία πλούσια κληρονομιά μέσω των εκδόσεων «Αιγαίον» και των δημόσιων παρεμβάσεών του σχετικά με το Κυπριακό και την ελληνική ταυτότητα.
Έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 76 ετών ο Βάσος Φτωχόπουλος, συγγραφέας, σκηνοθέτης και εκδότης, μια ιδιαίτερη και έντονα πολιτικοποιημένη προσωπικότητα που για δεκαετίες είχε παρουσία στην πνευματική και δημόσια ζωή της Κύπρου.
Ο Βάσος Φτωχόπουλος γεννήθηκε το 1950 στην κατεχόμενη σήμερα Αιγιαλούσα της Καρπασίας. Τα πρώτα χρόνια της ζωής του τα πέρασε στην Κύπρο, ενώ αργότερα η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο. Η πορεία του τον έφερε στη συνέχεια στη Θεσσαλονίκη, όπου ανέπτυξε πολιτική και κοινωνική δράση, με το Κυπριακό να αποτελεί διαχρονικά ένα από τα ζητήματα που σημάδεψαν τη σκέψη και τη δημόσια παρουσία του.
Διαβάστε επίσης: Το αντίο της Αιγιαλούσας στον Βάσο: Λάτρης της Ελλάδας – Καλό συναπάντημα…
Υπήρξε άνθρωπος των γραμμάτων και των εκδόσεων, έχοντας συνδέσει το όνομά του με τις εκδόσεις «Αιγαίον». Παράλληλα ασχολήθηκε με τη σκηνοθεσία και τη συγγραφή, ενώ για πολλά χρόνια υπήρξε ιδιοκτήτης της ομώνυμης ταβέρνας στη Λευκωσία, ενός χώρου που συνδέθηκε με ανθρώπους του πολιτισμού και της πνευματικής ζωής του τόπου.
Μέσα από κείμενα, εκδόσεις και δημόσιες παρεμβάσεις εξέφραζε χωρίς περιστροφές τις απόψεις του για το Κυπριακό, την ιστορία και την ελληνική ταυτότητα της Κύπρου.
Ο Βάσος Φτωχόπουλος αφήνει πίσω του μια πολυσχιδή διαδρομή, με παρουσία στις εκδόσεις, στον πολιτισμό και στον δημόσιο διάλογο της Κύπρου.
Βάσος Φτωχόπουλος: Ανυπότακτος εκδότης που «απενοχοποίησε τη λέξη Ένωση» (vid)
SigmaLive
Στη διαδρομή, την προσωπικότητα και την πνευματική παρακαταθήκη του Βάσου Φτωχόπουλου αναφέρθηκαν οι Πρόδρομος Προδρόμου και η Ελένη Θεοχάρους στην εκπομπή Μεσημέρι και Κάτι, σκιαγραφώντας έναν ανυπότακτο εκδότη, με έντονο σαρκασμό και βαθιά σχέση με το ελληνικό τραγούδι, ο οποίος δεν δίσταζε να συγκρουστεί, αλλά ταυτόχρονα άνοιγε την πόρτα του σε ανθρώπους του περιθωρίου, μειονότητες και κατατρεγμένους.
Μία από τις προσωπικές μαρτυρίες της Ελένης Θεοχάρους για τον Βάσο Φτωχόπουλο παρέπεμψε στις σχεδόν καθημερινές συναντήσεις τους στη Θεσσαλονίκη το 1981, στο «Υποβρύχιο», έναν χώρο όπου σύχναζαν και τραγουδούσαν παλιοί ρεμπέτες.
«Αγαπούσε το περιθώριο», ήταν η χαρακτηριστική αναφορά, με την ίδια μαρτυρία να περιγράφει μια σχέση γεμάτη έντονες συζητήσεις και διαφωνίες: «Πάντα μαλώναμε, πάντα σκοτωνόμασταν. Δεν θυμάμαι να είχαμε κάποια συνάντηση που να μην διαφωνήσουμε».
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη σχέση του με την ιδέα της Ένωσης. Όπως ειπώθηκε, ο Φτωχόπουλος «αποενοχοποίησε τη λέξη Ένωση», σε μια εποχή κατά την οποία όποιος τολμούσε να την επικαλεστεί μπορούσε να βρεθεί «καταραμένος», «διωκόμενος» ή «στιγματισμένος».
Στο πλαίσιο αυτό έγινε αναφορά και στο ποίημα «Ας μου επιτραπεί η υπερβολή, ψυχαναλυτική συνεδρία για μια ελληνική λέξη», το οποίο είχε αφιερωθεί στον ίδιο.
Η εικόνα του παιδιού που έφυγε από τη Γιαλούσα
Ανάμεσα στις πιο δυνατές εικόνες που ανασύρθηκαν ήταν εκείνη του Βάσου Φτωχόπουλου σε ηλικία περίπου δέκα ετών, όταν έφευγε από τη Γιαλούσα για την ξενιτιά.
Η εικόνα ενός μικρού παιδιού στο πίσω κάθισμα ενός παλιού αυτοκινήτου, να απομακρύνεται και να κοιτάζει πίσω τον σκύλο του, τον Σπούκι, περιγράφηκε ως μία από τις πλέον χαρακτηριστικές της ζωής του.
Η συγκεκριμένη ανάμνηση δεν προερχόταν από προσωπική παρουσία στο περιστατικό, αλλά από όσα είχε καταγράψει ο ίδιος στα βιβλία του. Όπως ειπώθηκε, η αφήγηση ήταν τόσο έντονη ώστε έμενε η εικόνα ενός παιδιού «που έφευγε για την ξενιτιά και δεν ξαναγύρισε ποτέ στη Γιαλούσα».
Μία άλλη πλευρά του χαρακτήρα του που αναδείχθηκε ήταν η μοναξιά του. Φίλοι του θυμήθηκαν τον ίδιο να κάθεται στον υπολογιστή και να ακούει λαϊκά τραγούδια, πολλά από τα οποία τους έμαθε και τους έκανε να εκτιμήσουν.
Ιδιαίτερο κεφάλαιο αποτελούσαν και τα θεατρικά του έργα. «Μας κορόιδευε όλους, χλεύαζε όλους, τους πολιτικούς, οποιουσδήποτε», ειπώθηκε χαρακτηριστικά, με την επισήμανση ότι «δεν ξέφυγε κανένας από τη γραφίδα και από τις εικόνες του».
Ακόμη και οι στενοί φίλοι του βρίσκονταν στο στόχαστρο της κριτικής και του σαρκασμού του, με την Ελένη Θεοχάρους να σχολιάζει χαρακτηριστικά: «Εγώ να δείτε πώς έχω ακούσει».
Το ελληνικό τραγούδι ως «οικοσκευή»
Στη συζήτηση έγινε αναφορά και στα βιβλία του, μεταξύ των οποίων το «Like a Rolling Stone», καθώς και το «Στη Μάνα Μου θα πάω», το οποίο παρουσιάστηκε ως έργο που κατά κάποιον τρόπο «προεξοφλούσε το μοιραίο». Αναφορά έγινε επίσης στο «Τραγούδια που σημάδεψα εγώ».
Η μουσική αποτελούσε κεντρικό κομμάτι της ζωής του. Όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε από τον Πρόδρομο Προδρόμου, «είχε μαζί του μια οικοσκευή που ήταν βασικά το ελληνικό τραγούδι», όχι αποκλειστικά, αλλά κυρίως αυτό.
Παράλληλα, του αποδόθηκε ένα «αριστοφανικό φωτοστέφανο», το οποίο αποτυπωνόταν στα θεατρικά του, στις εκδόσεις και στην εφημερίδα του.
Είχε, όπως ανέφερε, «εκείνο το σπάνιο ύφος, το σκωπτικό ύφος της κοινοτικής ζωής του χωριού», αλλά και μια αθυροστομία που, σύμφωνα με τη μαρτυρία, δεν έκρυβε «ούτε κακά αισθήματα, ούτε κακεντρέχεια, ούτε εχθρότητα».
Αυτή τη στάση, ωστόσο, την πλήρωσε κάποιες φορές, καθώς, όπως αναφέρθηκε, είχε φτάσει ακόμη και στα δικαστήρια εξαιτίας των εκδόσεών του και της εφημερίδας «Ένωσις».
«Ένας μεγάλος Έλληνας εκδότης»
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στην εκδοτική δραστηριότητά του. Χαρακτηρίστηκε «πρώτα απ’ όλα ένας μεγάλος Έλληνας εκδότης», με εκατοντάδες βιβλία και περιοδικά στο ενεργητικό του.
Στη διαδρομή του περιλαμβάνονταν το «Αιγαίο», ο «Ορυμαγδός», η «Αυτοδιάθεση», το «TV69», η εφημερίδα «Ένωσις», εκατοντάδες βιβλία, αλλά και τηλεοπτική εκπομπή.
Το σύνολο αυτής της δραστηριότητας χαρακτηρίστηκε «μια κάματη πνευματική αντίσταση απέναντι στην ισοπέδωση».
Η ανυπότακτη φύση του Φτωχόπουλου φάνηκε και από τη συνεργασία του με εφημερίδες. Όπως σχολιάστηκε στη συζήτηση, όσες εφημερίδες τολμούσαν να τον φιλοξενήσουν «το μετάνιωναν», επειδή «αυτός δεν μαζευόταν με τίποτα, ήταν ανυπότακτος».
Αναφέρθηκε ότι είχε γράψει κατά καιρούς στην «Αλήθεια», ενώ είχε «συνεργαστεί και με τον «Πολίτη» για μέρα, από τα πρώτα φύλλα της εφημερίδας, σημείωσε η Ελένη Θεοχάρους.
Το «Αιγαίο» από μια μικρή τρύπα σε πνευματικό κέντρο
Ξεχωριστό κεφάλαιο στη ζωή του αποτέλεσε το «Αιγαίο». Τα πρώτα του βήματα έγιναν σε ένα ημιυπόγειο σε πάροδο της λεωφόρου Στασίνου, στον χώρο όπου προηγουμένως λειτουργούσε το Blackstone, ανέφερε ο Πρόδρομος Προδρόμου.
Ακολούθως μεταφέρθηκε στην παλιά Λευκωσία, στον Ταχτακαλά, σε έναν μικρό χώρο που περιγράφηκε ως «ένα κρησφύγετο φωτός και οξυγόνου».
Στην είσοδο υπήρχε ελληνική σημαία, την οποία, σύμφωνα με τη μαρτυρία, είχε φέρει ο Λάζαρος Μαύρος. Από τις πρώτες νύχτες του χώρου έμεινε στη μνήμη η παρέα γύρω από ένα μαγκάλι, μαζί με τον Σάββα Παύλου και τον Ζανέτο, αλλά και η ιστορία με αστυνομικούς που, έχοντας τελειώσει τη βάρδιά τους, βρήκαν το «Αιγαίο» ανοιχτό αργά τη νύχτα, το πέρασαν για ξενυχτάδικο και ζήτησαν σούπα.
Από αυτό το αυτοσχέδιο ξεκίνημα, το «Αιγαίο» εξελίχθηκε σε χώρο από τον οποίο πέρασε μεγάλο μέρος του ελληνικού καλλιτεχνικού και πνευματικού κόσμου.
«Εκεί ξενύχτισε το ελληνικό τραγούδι», ειπώθηκε χαρακτηριστικά, με αναφορές, μεταξύ άλλων, στον Διονύση Σαββόπουλο και την Ελευθερία Αρβανιτάκη, αλλά και σε λογοτέχνες, ηθοποιούς, σκηνοθέτες, πανεπιστημιακούς και αργότερα πολιτικούς και επισήμους.
Ακόμη και η βασίλισσα Σοφία, όπως αναφέρθηκε, είχε κατέβει τα σκαλιά του «Αιγαίου».
«Δεν μπορούσες να έρθεις στη Λευκωσία και να μην πας στο Αιγαίο», ήταν η χαρακτηριστική περιγραφή. «Δεν ήταν η ελληνική ταβέρνα της Λευκωσίας, ήταν κάτι σαν πνευματικό και καλλιτεχνικό κέντρο. Άτακτο κέντρο, αλλά κέντρο και πάλι».
Σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του χώρου σε οργανωμένο εστιατόριο είχε ο αδελφός του, Γιώργος, ο οποίος επέστρεψε από την Αγγλία, εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Κύπρο και ανέλαβε την οργάνωση της κουζίνας. Στην προσπάθεια συνέδραμε και η αδελφή τους, Κλέρη.
Άνοιγε την πόρτα στο περιθώριο
Μία από τις πτυχές της προσωπικότητάς του που αναδείχθηκαν ιδιαίτερα ήταν η σχέση του με ανθρώπους που βρίσκονταν στο κοινωνικό περιθώριο.
Όπως αναφέρθηκε , ο Βάσος Φτωχόπουλος «όχι μόνο υποστήριξε, αλλά και φιλοξένησε το περιθώριο», προσφέροντας χώρο σε ομοφυλόφιλους που τότε δυσκολεύονταν να βρουν τόπο έκφρασης, σε μειονότητες, ξένους, ανθρώπους που βρίσκονταν αντιμέτωποι με την Αστυνομία, αλλά και σε ενωτικούς.
Ο κ. Προδρόμου ανέφερε ότι, «ο Βάσος Φτωχόπουλος άνοιξε την πόρτα και τους αγκάλιασε», ειπώθηκε χαρακτηριστικά, με την επισήμανση ότι αυτό συνέβαινε σε μια εποχή κατά την οποία μια τέτοια στάση «δεν ήταν της μόδας».
Στο «Αιγαίο» είχε λειτουργήσει επίσης ένα από τα πρώτα μπαρ της εποχής, το οποίο ο Τοχόπουλος ονόμαζε «Daisy Blue» και όπου συγκεντρωνόταν αυτός ο κόσμος.
Η συγκεκριμένη πτυχή της ζωής του προβλήθηκε και ως απάντηση σε χαρακτηρισμούς που του είχαν κατά καιρούς αποδοθεί. «Αυτό που λέτε είναι και η απάντηση στο θέμα αν ο Βάσος Τοχόπουλος ήταν ακροδεξιός», αναφέρθηκε στη συζήτηση.
«Ο Βάσος ήταν κάθε άλλο, οτιδήποτε άλλο, εκτός από ακροδεξιός», προστέθηκε από την Ελένη Θεοχάρους.
Τα βιβλία και η ιστορία με τον Πετράκη Γιάλλουρο
Στη συζήτηση κατατέθηκαν και προσωπικές μαρτυρίες από την Ελένη Θεοχάρους για την εκδοτική γενναιοδωρία του Φτωχόπουλου. Όπως αναφέρθηκε, είχε εκδώσει πολλά βιβλία φίλων του, ενώ ένα από αυτά τον είχε συγκινήσει τόσο πολύ ώστε αποφάσισε να το εκδώσει και να το διανείμει δωρεάν σε μαθητές Λυκείου, σε χιλιάδες αντίτυπα.
Επρόκειτο, σύμφωνα με τη μαρτυρία, για τον επιμνημόσυνο λόγο για τον Πετράκη Γιάλλουρο, που είχε εκφωνηθεί στις 10 Φεβρουαρίου 2010.
Αναφορά έγινε ακόμη σε περιστατικό με ευρωβουλευτές και την εισηγήτρια για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας. Σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν, έπειτα από παρεμβάσεις είχε καταστεί δυνατό να αφαιρεθεί ο όρος «διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία» από ψήφισμα. Ωστόσο, όπως εξηγήθηκε, στη συνέχεια υποβλήθηκε προφορική τροπολογία από Κύπριο συνάδελφο και ο όρος επανήλθε. «Και έτσι χάσαμε», ήταν η χαρακτηριστική αναφορά.
Η σχέση με το «Έρμα»
Στη συζήτηση έγινε αναφορά και στο «Έρμα», το καφέ-αναγνωστήριο και βιβλιοπωλείο που συνεχίζει ως χώρος ζύμωσης και ιδεών.
Όπως αναφέρθηκε, ο Βάσος Φτωχόπουλος, παρότι ο χώρος δεν ήταν δικός του, ήταν «πολύ ενθουσιασμένος και περήφανος» γι’ αυτόν και ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για την πορεία του.
«Μία από τις ρίζες αυτού του δέντρου ήταν ο Βάσος Φτωχόπουλος», ειπώθηκε χαρακτηριστικά.
Το τελευταίο αντίο
Η κηδεία του πρόκειται να τελεστεί την Παρακσκευή στις 11/9 στις 10 το πρωί στον Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας στο Καϊμακλί, με την οικογένεια να δέχεται συλλυπητήρια από τις 9:30 έως τις 10:00.
