Ένας αναγκαίος διάλογος για την προστασία των παιδιών

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρακολουθούμε τις παρεμβάσεις του κ. Γιώργου Παπαπροδρόμου, Αντιστράτηγου ε.α. και πρώην Διευθυντή της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, γύρω από τις σύγχρονες προκλήσεις του κυβερνοχώρου.

Αφορμή για τον σημερινό μας προβληματισμό αποτελεί η παρουσία του στην τηλεοπτική εκπομπή του Blue Sky, την οποία ανέδειξαν οι συνάδελφοι του Γυμνασίου Σουφλίου μέσα από σχετική ανάρτηση για την απαγόρευση πρόσβασης ανηλίκων κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η συζήτηση αυτή είναι ιδιαίτερα επίκαιρη, καθώς η Ελλάδα προχωρά στη θέσπιση ενός νέου πλαισίου προστασίας των ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα, με ηλικιακό όριο τα 15 έτη και προβλεπόμενη εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Δεν θεωρούμε ότι η απάντηση σε αυτή την πρωτοβουλία πρέπει να είναι μια αυτόματη, κατηγορηματική αντίδραση.

Σε ένα σύγχρονο κράτος, οι νόμοι υπάρχουν για να προστατεύουν τους πολίτες, να ρυθμίζουν τις κοινωνικές σχέσεις και να δημιουργούν ένα ασφαλέστερο περιβάλλον. Αυτή τουλάχιστον είναι η προσδοκία που δικαιολογημένα έχει κάθε πολίτης.

Οφείλουμε επομένως να εξετάσουμε τη νέα ρύθμιση με σοβαρότητα, να παρακολουθήσουμε την εφαρμογή της και να αξιοποιήσουμε την εμπειρία άλλων χωρών. Να δούμε αν προστατεύει ουσιαστικά τα παιδιά, αν εφαρμόζεται με σεβασμό στην ιδιωτικότητα και αν πετυχαίνει τους στόχους της.

Ωστόσο, υπάρχει και ένα ευρύτερο ερώτημα που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στη συζήτηση για τις ηλικιακές απαγορεύσεις.

Τι κάνουμε εμείς οι ενήλικες, ως κοινωνία, για να μεγαλώνουν τα παιδιά σε ένα περιβάλλον που δεν τα οδηγεί στην ανεξέλεγκτη χρήση του διαδικτύου;

Πρώτα το παράδειγμα των ενηλίκων

Πριν αναζητήσουμε τι πρέπει να απαγορεύσουμε στα παιδιά, αξίζει να αναλογιστούμε τι παράδειγμα τους δίνουμε.

Αν ένα παιδί βλέπει τους ενηλίκους γύρω του να περνούν ατελείωτες ώρες σε διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια, να προσβάλλουν άλλους ανθρώπους στα κοινωνικά δίκτυα ή να αντιμετωπίζουν την ψηφιακή επικοινωνία ως χώρο χωρίς κανόνες, ποιο μήνυμα λαμβάνει;

Δεν σημαίνει ότι θα υιοθετήσει αναγκαστικά τις ίδιες συμπεριφορές. Είναι όμως εύλογο ότι οι καθημερινές μας συνήθειες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά αντιλαμβάνονται τι είναι φυσιολογικό και αποδεκτό.

Δεν διαφέρει πολύ από την οδική συμπεριφορά.

Δεν μπορούμε να απαιτούμε από έναν νέο να σέβεται τους κανόνες κυκλοφορίας όταν μεγαλώνει βλέποντας τους ενηλίκους να οδηγούν επιθετικά, να παραβιάζουν τα όρια και να αδιαφορούν για την ασφάλεια των άλλων.

Το ίδιο ισχύει και στον κυβερνοχώρο.

Δεν μπορούμε να ζητούμε ψηφιακή υπευθυνότητα από τα παιδιά, αν εμείς οι ίδιοι δεν προσπαθούμε να την εφαρμόζουμε.

Και η ευθύνη αυτή δεν περιορίζεται στην οικογένεια. Αφορά το σχολείο, τους δημόσιους φορείς, τις διαδικτυακές κοινότητες και όλους όσοι διαμορφώνουμε καθημερινά το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνουν οι νέοι.

Η Πολιτεία οφείλει να προσφέρει και εναλλακτικές

Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μας, ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα.

Αν θέλουμε τα παιδιά να μη βρίσκουν τη μοναδική τους διέξοδο σε μια οθόνη, πρέπει να τους προσφέρουμε πραγματικές δυνατότητες έξω από αυτήν.

Ασφαλείς γειτονιές. Ελεύθερους χώρους παιχνιδιού. Αθλητικές εγκαταστάσεις. Προσιτές ή δωρεάν οργανωμένες δραστηριότητες. Πολιτισμό, μουσική, βιβλιοθήκες και χώρους συνάντησης.

Και όλα αυτά με τρόπο που να μπορούν να τα αξιοποιήσουν πραγματικά οι οικογένειες, ανεξάρτητα από το εισόδημά τους.

Ένα παιδί που έχει δυνατότητες να παίξει, να αθληθεί, να δημιουργήσει και να συναντήσει τους φίλους του δεν παύει να ενδιαφέρεται για το διαδίκτυο. Αποκτά όμως περισσότερες επιλογές για τον ελεύθερο χρόνο του.

Αντίστοιχα, χρειαζόμαστε μια ισχυρή δημόσια εκπαίδευση που δεν θα περιορίζεται στην απλή χρήση ψηφιακών εργαλείων.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη μάθηση. Δεν πρέπει όμως να μετατραπεί σε έναν μηχανισμό που σκέφτεται και λύνει κάθε πρόβλημα αντί για τον μαθητή.

Το ζητούμενο δεν είναι να απαγορεύσουμε την τεχνολογία, αλλά να μάθουμε στα παιδιά να τη χρησιμοποιούν για να αναπτύσσουν τις δικές τους ικανότητες και όχι για να τις υποκαθιστούν.

Ο σεβασμός δεν διδάσκεται μόνο με κανόνες

Η συμπεριφορά μας στο διαδίκτυο δεν είναι ανεξάρτητη από τη συμπεριφορά μας στην κοινωνία.

Ο σεβασμός στον συνάνθρωπο, η αποδοχή της διαφορετικότητας, η ευγένεια, η υπευθυνότητα και η δυνατότητα να διαφωνούμε χωρίς να προσβάλλουμε αποτελούν αξίες που μεταφέρονται και στον ψηφιακό κόσμο.

Ένα παιδί που μαθαίνει να σέβεται τον συμμαθητή του έχει μια σημαντική βάση για να κατανοήσει γιατί δεν πρέπει να τον εκφοβίζει ούτε μέσα από μια οθόνη.

Η ψηφιακή αγωγή, επομένως, δεν μπορεί να περιορίζεται σε τεχνικές οδηγίες και απαγορεύσεις.

Είναι μέρος της συνολικής παιδείας που προσφέρουμε.

Μπορεί μια απαγόρευση να λύσει από μόνη της το πρόβλημα;

Ας κάνουμε έναν παραλληλισμό.

Κατά καιρούς βλέπουμε τηλεοπτικά ρεπορτάζ που παρουσιάζουν τρόπους με τους οποίους παραβιάζονται νόμοι ή παρακάμπτονται μηχανισμοί ελέγχου.

Η κλοπή, για παράδειγμα, απαγορεύεται. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η ύπαρξη της απαγόρευσης αρκεί για να εξαφανιστεί το φαινόμενο.

Ο νόμος είναι αναγκαίος. Χρειάζονται όμως και πρόληψη, αποτελεσματική εφαρμογή, κοινωνική ευαισθητοποίηση και αντιμετώπιση των συνθηκών που ευνοούν την παραβατικότητα.

Κάτι αντίστοιχο μας προβληματίζει και στην περίπτωση των ηλικιακών περιορισμών στο διαδίκτυο.

Οι τεχνικοί τρόποι παράκαμψης ενός ελέγχου μπορεί να υπάρχουν ή να εμφανιστούν στο μέλλον. Και δεν πρέπει να υποτιμούμε την ευρηματικότητα των νεότερων γενεών.

Αυτό δεν αποτελεί επιχείρημα κατά της νομοθεσίας. Αποτελεί υπενθύμιση ότι η επιτυχία ενός νόμου δεν πρέπει να μετριέται μόνο από το αν επιβάλλει έναν περιορισμό, αλλά από το αν επιτυγχάνει πραγματικά την προστασία για την οποία θεσπίστηκε.

Και εδώ υπάρχει μια ακόμη διάσταση.

Η προβληματική ενασχόληση με τον τζόγο, η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών ή η συμμετοχή σε επιβλαβείς διαδικτυακές δραστηριότητες δεν εξηγούνται από έναν και μόνο κοινωνικό παράγοντα. Συνδέονται με διαφορετικές προσωπικές, κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες.

Δεν αρκεί επομένως να αντιμετωπίζουμε αποκλειστικά την εκδήλωση ενός προβλήματος. Χρειάζεται να εξετάζουμε και τις αιτίες που μπορεί να το ενισχύουν.

Με την ίδια λογική, δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε κάθε παιδί που περνά πολλές ώρες μπροστά σε μια οθόνη ως ένα παιδί που απλώς δεν υπακούει.

Αξίζει να αναρωτηθούμε: τι άλλες δυνατότητες έχει πραγματικά στη διάθεσή του;

Το παιχνίδι, η εξερεύνηση, η δημιουργία και η συναναστροφή είναι βασικές ανάγκες της παιδικής ηλικίας.

Ας φροντίσουμε να έχουν χώρο στη ζωή των παιδιών μας.

Ο Οκτώβριος της κυβερνοασφάλειας και η αξία της συνεργασίας

Ο Οκτώβριος έχει καθιερωθεί ως Ευρωπαϊκός Μήνας Κυβερνοασφάλειας, υπενθυμίζοντας τη σημασία της ενημέρωσης και της καλλιέργειας ασφαλέστερων ψηφιακών συνηθειών.

Με αυτή την αφορμή, θέλουμε να αναδείξουμε για ακόμη μία φορά την αξιόλογη προσπάθεια του Γυμνασίου Σουφλίου, καθώς και τη συμβολή του κ. Γιώργου Παπαπροδρόμου στον δημόσιο διάλογο γύρω από την κυβερνοασφάλεια.

Παράλληλα, παρακολουθούμε με ενδιαφέρον πρωτοβουλίες ενημέρωσης από φορείς της περιφέρειας, όπως εκπαιδευτικές υπηρεσίες της Άρτας και το Επιμελητήριο Πέλλας.

Μέσα από αυτές τις προσπάθειες διακρίνουμε τις δυνατότητες ενός άτυπου δικτύου ανταλλαγής γνώσης και προβληματισμού.

Δεν χρειάζεται πάντοτε ένας μεγάλος οργανισμός ή ένας σημαντικός προϋπολογισμός για να ξεκινήσει κάτι χρήσιμο.

Ένα σχολείο, ένας Δήμος, ένα επιμελητήριο ή μια εκπαιδευτική υπηρεσία μπορούν να μοιραστούν αξιόπιστες πληροφορίες, να αναδείξουν αξιόλογες παρεμβάσεις και να βοηθήσουν τους πολίτες να κατανοήσουν καλύτερα τις προκλήσεις του κυβερνοχώρου.

Και ίσως αυτό να είναι ένα από τα πιο αισιόδοξα μηνύματα του Ευρωπαϊκού Μήνα Κυβερνοασφάλειας: ότι η προστασία και η εκπαίδευση μπορούν να ξεκινήσουν από μικρές πρωτοβουλίες και να αποκτήσουν πολύ μεγαλύτερη αξία όταν οι άνθρωποι συνεργάζονται.

Τελικά, τι θέλουμε για τα παιδιά μας;

Θέλουμε νόμους που να τα προστατεύουν. Θέλουμε ασφαλέστερες πλατφόρμες και αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου.

Αλλά θέλουμε και κάτι περισσότερο.

Θέλουμε παιδιά που μεγαλώνουν με αυτοπεποίθηση, κριτική σκέψη και σεβασμό. Παιδιά που μπορούν να αξιοποιούν την τεχνολογία χωρίς να εξαρτώνται από αυτήν.

Και κυρίως, παιδιά που έχουν την ευκαιρία να ζήσουν την παιδική τους ηλικία.

Να παίξουν σε μια πλατεία. Να αθληθούν. Να δημιουργήσουν. Να γνωρίσουν τον κόσμο και τους ανθρώπους γύρω τους.

Ας μην περιορίσουμε λοιπόν τη συζήτηση στο τι θα απαγορεύσουμε.

Ας συζητήσουμε και τι θα προσφέρουμε.

Γιατί η ουσιαστική προστασία των παιδιών δεν είναι μόνο να τους κλείσουμε την πόρτα σε έναν κίνδυνο. Είναι και να τους ανοίξουμε την πόρτα σε περισσότερες δυνατότητες.

Πηγές και περαιτέρω ενημέρωση

Γυμνάσιο Σουφλίου — Ανάρτηση για την απαγόρευση πρόσβασης ανηλίκων κάτω των 15 ετών στα κοινωνικά δίκτυα και την τηλεοπτική παρέμβαση του Γιώργου Παπαπροδρόμου.
Διαβάστε την ανάρτηση

Blue Sky — Τηλεοπτική παρέμβαση Γιώργου Παπαπροδρόμου.
Παρακολουθήστε το βίντεο

Ελληνική Κυβέρνηση — Θέσπιση ορίου ηλικίας για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Επίσημη παρουσίαση του πλαισίου

Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα — Ευρωπαϊκός Μήνας Κυβερνοασφάλειας 2026.
Διαβάστε την ανακοίνωση

Σχετικοί φορείς: Γυμνάσιο Σουφλίου, εκπαιδευτικές υπηρεσίες Άρτας, Επιμελητήριο Πέλλας και Δήμος Ηρωικής Πόλεως Νάουσας.

Το παρόν άρθρο αποτελεί πρωτότυπο σχολιασμό με αφορμή την ανάρτηση του Γυμνασίου Σουφλίου και την τηλεοπτική παρέμβαση του κ. Γιώργου Παπαπροδρόμου. Οι κοινωνικοί προβληματισμοί και οι προτάσεις που αναπτύσσονται εκφράζουν τις θέσεις της παρούσας ανάρτησης και δεν αποδίδονται αυτούσιες στον ομιλητή. Μέρος του κειμένου παράχθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και το μοντέλο: gpt-6.

naoussa.gr