Τον Σεπτέμβριο του 2026, οι δυνάμεις του Κινήματος Ανσαρουλλάχ κατέλαβαν την Αλ-Μόχα, τα νησιά Χανίς και τη νήσο Μαγιούν σε λιγότερο από μία εβδομάδα, αποκόπτοντας τη Σαουδική Αραβία από το Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Εισαγωγή
Όταν οι σαουδαραβικές δυνάμεις έπληξαν το αεροδρόμιο της Σανάα στις 13 Ιουλίου για να αποτρέψουν την προσγείωση μιας ιρανικής πτήσης στην Υεμένη, λίγοι ανέμεναν ότι μέσα σε δύο μήνες το φιλοϊρανικό Κίνημα Ανσαρουλλάχ (γνωστό και ως Χούθι) θα προέλαυνε σαρωτικά κατά μήκος της δυτικής ακτογραμμής εώς και τα Στενά του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Λίγοι ανέμεναν επίσης ότι ο υποστηριζόμενος από τη Σαουδική Αραβία, διεθνώς αναγνωρισμένος κυβερνητικός συνασπισμός, το Presidential Leadership Council-Προεδρικό Συμβούλιο Ηγεσίας (εφεξής ΠΣΗ), θα κατέρρεε, και ότι οι σαουδαραβικές εξαγωγές πετρελαίου θα σταματούσαν πλήρως λόγω των πληγμάτων της Ανσαρουλλάχ με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Από την κρίση στον γενικευμένο πόλεμο: Χρονολόγιο της κλιμάκωσης
3 Ιουλίου: Μια ιρανική πτήση μεταφέρει αντιπροσωπεία των Ανσαρουλλάχ στην Τεχεράνη για την κηδεία του Αγιατολάχ Χαμενεΐ. Πρόκειται για την πρώτη απευθείας πτήση Σανάα–Τεχεράνης από το 2015. Το Ριάντ έχει δύο επιλογές: είτε να αποδεχθεί το αίτημα των Ανσαρουλλάχ να προσγειωθεί η πτήση επιστροφής της αντιπροσωπείας στη Σανάα και να διατηρήσει την εκεχειρία του 2022 (μια de facto συνθηκολόγηση), είτε να το απορρίψει, με κίνδυνο την αναζωπύρωση της σύγκρουσης. Επιλέγει την αντιπαράθεση.
13 Ιουλίου: Η Σαουδαραβική Πολεμική Αεροπορία βομβαρδίζει τον εναέριο διάδρομο πάνω από το αεροδρόμιο της Σανάα για να εμποδίσει την πτήση επιστροφής της αντιπροσωπείας· το αεροσκάφος προσγειώνεται τελικά στη Αλ-Χοντέιντα (Αl–Hodeidah). Οι δυνάμεις της Ανσαρουλλάχ αντεπιτίθενται την ίδια ημέρα, πλήττοντας το Διεθνές Αεροδρόμιο της Άμπχα (Abha) στη Σαουδική Αραβία.
20 Ιουλίου: Μετά από πλήγματα στο διυλιστήριο της Τζαζάν (Jazan), το Κίνημα Ανσαρουλλάχ κηρύσσει αεροναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, ο οποίος θα ισχύει έως ότου το Ριάντ άρει τον δικό του, δεκαετή αποκλεισμό των εδαφών που ελέγχει η Ανσαρουλλάχ.
30 Ιουλίου: Ο Αμπντελμάλεκ αλ-Χούθι δηλώνει ότι «οι ενδείξεις δείχνουν πως η Σαουδική Αραβία κινείται προς μια γενικευμένη κλιμάκωση», προσθέτοντας: «θα ζητήσουμε τη βοήθεια του Θεού εναντίον τους». Το Κίνημα Ανσαρουλλάχ ξεκινά ευρεία κινητοποίηση και επιθέσεις κατά εχθρικών συγκεντρώσεων, μεταξύ άλλων γύρω από το λιμάνι της Αλ-Μόχα (Al–Mokha).
14 Αυγούστου: Ο εκπρόσωπος της Ρωσίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ απορρίπτει τις εκκλήσεις για «μέγιστη πίεση» στους Χούθι, ζητώντας αντ’ αυτού την άρση του σαουδαραβικού αποκλεισμού και την πολιτική αναγνώριση του Κινήματος Ανσαρουλλάχ ως βασικού μέρους σε κάθε διευθέτηση. Η Ανσαρουλλάχ ερμηνεύει την εξέλιξη αυτή ως διπλωματική νίκη.
3 Σεπτεμβρίου: Η κυρίως επίθεση ξεκινά με μια μεγάλη προώθηση στη Μακμπάνα (Maqbanah), στη δυτική Τάιζ (Taiz), μετά από εβδομάδες κινητοποίησης.
6–7 Σεπτεμβρίου: Οι δυνάμεις της υεμενικής κυβέρνησης αντεπιτίθενται στην Αλ-Τζαούφ-(Al–Jawf), τη Μαρίμπ (Marib), την Τάιζ, την Αλ-Μπάιντα (Αl Bayda), τη Χάτζα (Hajjah), την Αλ-Νταλέα (Αl–Dhalea) και τη Αλ-Χοντέιντα, με στόχο να εξαναγκάσουν το Κίνημα Ανσαρουλλάχ να ανακατανείμει δυνάμεις από την ακτή προς τον βορρά. Οι μονάδες του ΠΣΗ σημειώνουν προσωρινά κέρδη στην Αλ-Τζαούφ, που για λίγο αφήνουν να εννοηθεί μια μεταβολή της ισορροπίας, αλλά αυτή αποδεικνύεται απατηλή.
9–11 Σεπτεμβρίου: Οι δυνάμεις της Ανσαρουλλάχ εξαπολύουν την κύρια επίθεσή τους κατά μήκος της δυτικής ακτής, καταλαμβάνοντας την Αλ-Μόχα, το Τζαμπάλ Ζουκάρ (Jabal Zuqar), τα νησιά Μεγάλη και Μικρή Χανίς (Hanish), την πόλη του Ντουμπάμπ (Dhubab) και τη νήσο Μαγιούν (Mayun), και πατούν πόδι στις ακτές των Στενών του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
12 Σεπτεμβρίου: Σύμμαχες ιρακινές σιιτικές πολιτοφυλακές πλήττουν τον σαουδαραβικό αγωγό Ανατολής–Δύσης («Γιάνμπου- Yanbu»), αναγκάζοντας το Ριάντ να διακόψει τη λειτουργία ενός αγωγού που μεταφέρει το 4–5% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Αναλύοντας τον «κεραυνοβόλο πόλεμο» και τα αποτελέσματά του
Καθώς η σκόνη καταλαγιάζει, τρία ερωτήματα κυριαρχούν: γιατί κατέρρευσαν τόσο γρήγορα οι υποστηριζόμενες από τη Σαουδική Αραβία δυνάμεις του ΠΣΗ; Γιατί κλιμάκωσαν οι Ανσαρουλλάχ τώρα; Και τι ακολουθεί;
Νίκη των Ανσαρουλλάχ: Συντριπτικη δύναμη πυρός ή δομική αποτυχία του φιλοσαουδαραβικού κυβερνητικού στρατοπέδου;
Πριν από τον πόλεμο, αρκετές ενδείξεις προμήνυαν καλύτερη απόδοση των δυνάμεων του ΠΣΗ. Η αποπομπή των εμιρατινών δυνάμεων από την Υεμένη τον Ιανουάριο του 2026 και η επακόλουθη πολιτική εδραίωση του Ριάντ στα εδάφη που δεν ελέγχουν οι Ανσαρουλλάχ φαίνονταν να ενισχύουν την ενότητα των πολιτικών παρατάξεων εντός του κατακερματισμένου κυβερνητικού στρατοπέδου. Τα αυξανόμενα ποσοστά αναχαίτισης φορτίων οπλισμού με προορισμό τους Ανσαρουλλάχ υποδήλωναν βελτιωμένο συντονισμό μεταξύ των συνιστωσών του συνασπισμού του ΠΣΗ. Σαουδαραβικά κεφάλαια και εξοπλισμός, ιδίως μη επανδρωμένα αεροσκάφη, έρρεαν προς τις κυβερνητικές δυνάμεις, σηματοδοτώντας σταθερότερη σαουδαραβική αποφασιστικότητα. Σε διπλωματικό επίπεδο, το νεοσύστατο Σύμφωνο της Μέκκας με το Πακιστάν και την Τουρκία ενίσχυσε την περιφερειακή θέση του Ριάντ και αύξησε τις προοπτικές περαιτέρω στρατιωτικής στήριξης.
Ωστόσο, η πτώση της Αλ-Μόχα και του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ μέσα σε μία μόνο εβδομάδα απέδειξε ότι οι προετοιμασίες αυτές ήταν κάστρα χτισμένα στην άμμο. Γιατί όμως το στρατόπεδο του ΠΣΗ απέδωσε τόσο πενιχρά, παρά την αφθονία υλικών μέσων και την αριθμητική και αεροπορική του υπεροχή;
Η τακτική και επιχειρησιακή απόδοση των Ανσαρουλλάχ
Οι δυνάμεις της Ανσαρουλλάχ διεξήγαγαν προπαρασκευαστικές επιχειρήσεις μεταξύ 9 Αυγούστου και 3 Σεπτεμβρίου, στοχεύοντας τα κυβερνεία της Χαντραμάουτ-Handramawt, της Μαρίμπ, της Τάιζ και της Χοντέιντα. Βομβάρδιζαν συστηματικά το λιμάνι της Αλ-Μόχα, εχθρικές δομές διοίκησης, αποθήκες οπλισμού, βάσεις, διοικητές μονάδων και πολιτικές εγκαταστάσεις με περισσότερους από 100 πυραύλους και 60 μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Τα πλήγματα των Ανσαρουλλαχ χαραχτηρίστηκαν από ιδιαίτερα αυξημένη ακρίβεια, με δημοσιέυματα να τα αποδίδουν σε Ρωσική βοήθεια, μέσω της παροχής δορυφορικής εικόνας και πληροφοριών. Έτσι εξανάγκασαν τον αντίπαλο σε διασπορά δυνάμεων, δυσκολία ελιγμών συγκαλύπτοντας παράλληλα τον πραγματικό τους στόχο: την προέλαση προς την Αλ-Μόχα και τα Στενά του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Κατά τη φάση αυτή, οι δυνάμεις της Ανσαρουλλάχ συγκεντρώθηκαν στα μέτωπα της επικείμενης επίθεσης: περιφερειακά στρατεύματα, επίλεκτες μονάδες, πυροβολικό και δυνάμεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών και πυραύλων, συνολικά περίπου 14 ταξιαρχίες και 10.000–12.000 άνδρες. Σύμφωνα με τον ειδικό σε θέματα Υεμένης Ιμπραήμ Τζαλάλ, η διοίκηση ασκούνταν από κοινού από αξιωματικούς της Ανσαρουλλάχ, του Ιράν και της Χεζμπολάχ. Ειδικότερα, οι διοικητές της Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC–Quds Forces) Αμπντούλ Ρεζά Σαχλάι και Αλί Μοχαμάντ Ρεζαΐ διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο. Σύμφωνα με αναφορές, περισσότερα από 400 στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης είχαν ενσωματωθεί στο εκστρατευτικό σώμα σε τακτικούς και επιχειρησιακούς ρόλους. Η δομή διοίκησης και ελέγχου ήταν αποτελεσματική και οι επιχειρήσεις των μονάδων καλά συντονισμένες.
Στις 3 Σεπτεμβρίου, μονάδες των Ανσαρουλλάχ διείσδυσαν σε μικρές ομάδες κατά μήκος του άξονα αλ-Κάντχα–αλ-Μπαρχ–Μακμπάνα, εκμεταλλευόμενες μικρά κενά στις εχθρικές γραμμές. Με την υποστήριξη πυρών από μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραύλους και πυροβολικό, απέκοψαν την οδό ανεφοδιασμού Τάιζ–Αλ Μόχα, ενώ μονάδες μη επανδρωμένων αεροσκαφών στόχευαν τα εχθρικά πληρώματα πυροβολικού, ώστε να στερήσουν το φιλοκυβερνητικό πεζικό (ΠΣΗ) από την υποστήριξη πυρών. Οι σφοδρές μάχες εκ του σύνεγγυς σε εξαιρετικά δύσβατο έδαφος ήταν από τα βασικά χαρακτηριστικά της σύγκρουσης.
Ένας ακόμη καθοριστικός παράγοντας ήταν η εγγύτητα των υποδομών διοίκησης του ΠΣΗ στο μέτωπο. Το Κοινό Κέντρο Επιχειρήσεων στο Τζαμπάλ αλ-Ναρ, μόλις 18 χιλιόμετρα από τη γραμμή του μετώπου, δεν διέθετε κάποιο εφεδρικό κεντρο διοίκησης επιχειρήσεων ούτε σχέδιο απαγκίστρωσης, κάτι που αποδείχθηκε μοιραίο λάθος. Η κατάληψή του από τις διεισδύουσες δυνάμεις της Ανσαρουλλάχ προκάλεσε κατάρρευση της διοίκησης και του ελέγχου σε όλες τις μαχόμενες ταξιαρχίες. Ακολούθησαν πανικός και μια άτακτη, αν όχι χαοτική, υποχώρηση, που επέτρεψε στα στρατεύματα των Ανσαρουλλάχ να καταλάβουν άθικτα οχήματα, αποθέματα οπλισμού και ποικίλο εξοπλισμό στην Αλ-Μόχα στις 10 Σεπτεμβρίου και στα Στενά του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ την επομένη.
Επιπλέον, καθοριστικός παράγοντας ήταν και η επιτυχής εκστρατεία πληροφοριακού πολέμου των Ανσαρουλλάχ. Χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη, οι δυνάμεις των Ανσαρουλλάχ κατασκεύασαν μια πειστική πλαστή διαταγή υποχώρησης από την Αλ-Μόχα, με ημερομηνία 9 Σεπτεμβρίου, η οποία αποδιδόταν στον Ταρέκ Σάλεχ, διοικητή των Δυνάμεων Εθνικής Αντίστασης-National Resistance Forces (NRF), του κύριου στρατιωτικού σχηματισμού του ΠΣΗ στο μέτωπο της δυτικής ακτογραμμής. Η διαταγή διαδόθηκε μέσω ασυρμάτων, WhatsApp και SMS και σκόρπισε πανικό, διότι οι μονάδες αδυνατούσαν να επικοινωνήσουν με την κεντρική σταρτιωτική διοίκηση. Οι μονάδες των Δυνάμεων Εθνικής Αντίστασης αποσύρθηκαν χωρίς να ενημερώσουν τις γειτονικές μονάδες των Ταξιαρχιών των Γιγάντων-Giant Brigades του Νότου ή τις τοπικές δυνάμεις αντίστασης, οι οποίες έμειναν εκτεθειμένες και αναγκάστηκαν επίσης να υποχωρήσουν. Επρόκειτο για σοβαρή αστοχία στην ασφάλεια επικοινωνιών, με καταστροφικά αποτελέσματα.
Η συνοχή του κυβερνητικού συνασπισμού της Υεμένης ήταν από μόνη της αδύναμη. Ο στρατιωτικός συνασπισμός του ΠΣΗ αποτελούνταν από διαφορετικούς στρατιωτικούς σχηματισμούς, όπως οι Δυνάμεις Εθνικής Αντίστασης, οι Ταξιαρχίες των Γιγάντων, οι Δυνάμεις Εθνικής Ασπίδας, οι σχηματισμοί της Τιχάμα, οι μονάδες του Άξονα της Τάιζ και οι τακτικές περιφερειακές στρατιωτικές διοικήσεις. Οι σχηματισμοί αυτοί δρούσαν χωριστά επί χρόνια και απείχαν πολύ από το να αποτελούν μια ενιαία, λειτουργική στρατιωτική δύναμη. Επιπλέον, είχαν διαφορετικό πολιτικό υπόβαθρο: νότιοι αυτονομιστές, υποστηρικτές του πρώην προέδρου Αλί Αμπντουλάχ Σάλεχ, το Ισλάχ (Μουσουλμανική Αδελφότητα) και σαλαφιστές του νότου (Ταξιαρχίες των Γιγάντων). Οι διαιρέσεις και οι διαφορετικοί, αν όχι αντικρουόμενοι, πολιτικοί στόχοι μεταξύ τους ήταν έντονοι. Για παράδειγμα, οι νότιοι αυτονομιστές έτρεφαν βαθιά πικρία απέναντι στον Ταρέκ Σάλεχ, ανιψιό του πρώην προέδρου και διοικητή των Δυνάμεων Εθνικής Αντίστασης. Οι μνήμες του εμφυλίου πολέμου του 1994 και της περιθωριοποίησης του Νότου από τον Βορρά ήταν ακόμη νωπές.
Επιπλέον, μονάδες όπως οι Δυνάμεων Εθνικής Αντίστασης παρέμεναν υπό εμιρατινές δομές διοίκησης-ελέγχου (C2) και πληροφοριών έως τον Ιανουάριο του 2026. Η μετάβαση σε μια σαουδαραβική δομή διοίκησης ήταν ημιτελής, αφήνοντας επικαλυπτόμενες, ανεπαρκώς καθορισμένες αρμοδιοτητες και καθήκοντα μεταξύ των διοικητών πεδίου, δυσχεραίνοντας περαιτέρω τον μεταξύ τους συντονισμό. Επιλέον υπήρξαν αναφορές ότι ορισμένοι διοικητές βρίσκονταν στο εξωτερικό όταν ξεκίνησε η επίθεση. Η σαουδαραβική αεροπορική υποστήριξη διακόπηκε επίσης κατά το κρίσιμο διάστημα 3–10 Σεπτεμβρίου, μετά τα πλήγματα των Ανσαρουλλάχ σε σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, εξουδετερώνοντας στην πράξη τη σαουδαραβική αεροπορική ισχύ σε μια κρίσιμη χρονική στιγμή των επιχειρήσεων. Η απουσία αεροπορικής υποστήριξης μπορεί επίσης να εξηγηθεί ως σαουδαραβική προσπάθεια να μην επαναληφθεί το λάθος της άμεσης επέμβασης του 2015, η οποία είχε προσφέρει στους Ανσαρουλλάχ το αποτελεσματικό αφήγημα της εθνικής αντίστασης και της υπεράσπισης της εθνικής κυριαρχίας. Επιπλέον, οι τοπικές αντεπιθέσεις του ΠΣΗ σε πολλαπλά μέτωπα στις 6–7 Σεπτεμβρίου αποκρούστηκαν χωρίς να εκτρέψουν εχθρικές δυνάμεις προς τον βορρά. Η αποτυχία αυτή οφειλόταν κυρίως στην έλλειψη συντονισμού μεταξύ των διαφορετικών στρατιωτικών σχηματισμών του ΠΣΗ. Αντανακλούσε επίσης τα διδάγματα που αποκόμισαν οι Χούθι από τις αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές του 2025, μετά τις οποίες οι περιφερειακές στρατιωτικές διοικήσεις της Ανσαρουλλάχ υιοθέτησαν μια πιο αποκεντρωμένη και διάταξη μάχης με αυτόνομη διοικητική μέριμνα.
Γιατί τώρα; Οι τρεις παράγοντες που εξηγούν τη χρονική συγκυρία της σύγκρουσης.
Α) Κοινωνικό-οικονομική δυσπραγία
Η σοβαρότερη απειλή για την πολιτική επιβίωση του Κινήματος Ανσαρουλλάχ δεν ήταν ποτέ στρατιωτική, αλλά οικονομική. Ο αεροναυτικός αποκλεισμός που επιβάλλει η Σαουδική Αραβία από το 2015, σε συνδυασμό με τις καταστροφές του πολέμου, έχει ρημάξει την οικονομία σε όλα τα εδάφη που ελέγχουν οι Ανσαρουλλάχ, όπου ζουν περίπου τα δύο τρίτα του πληθυσμού της Υεμένης. Το αποτέλεσμα είναι μια επισιτιστική κρίση, που τροφοδοτούσε τη διαφθορά και την κοινωνική αναταραχή. Η ηγεσία των Ανσαρουλλάχ το αναγνώριζε αυτό. Στις 20 Σεπτεμβρίου 2023, ο Αμπντελμάλεκ αλ-Χούθι παραδέχθηκε δημόσια τις αποτυχίες του κράτους στην αντιμετώπιση της κοινωνικοοικονομικής δυσπραγίας και της διαφθοράς εντός του κινήματος, δεσμευόμενος για μεταρρυθμίσεις. Μια οικονομία σε κατάρρευση επιβαρύνει επίσης τον προϋπολογισμό που απαιτείται για τη συντήρηση μιας ισχυρής στρατιωτικής δύναμης, ενός μηχανισμού εσωτερικής ασφαλείας και της «κρατικής» γραφειοκρατίας. Πρόκειται για τον ίδιο συνδυασμό κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών παραγόντων που οδήγησε στην πτώση του τριακονταετούς, αυταρχικού καθεστώτος του Αλι Σάλεχ το 2011.
Η ηγεσία των Ανσαρουλλάχ δεν περιορίστηκε στη ρητορική. Από τον Φεβρουάριο του 2026 απαιτεί από τη Σαουδική Αραβία την καταβολή μισθών ύψους 13,08 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο πρωθυπουργός της de facto κυβέρνησης των Ανσαρουλλάχ, Μοχάμεντ Αχμέντ Μουφτάχ, ζήτησε «την εκπλήρωση των δεσμεύσεων της εκεχειρίας, τον τερματισμό της επίθεσης, την άρση του αποκλεισμού και την καταβολή των μισθών ως θεμελιώδες δικαίωμα», προειδοποιώντας ότι οι δυνάμεις της Ανσαρουλλάχ ήταν «πλήρως προετοιμασμένες να αντιμετωπίσουν οποιαδήποτε κλιμάκωση». Τον Μάρτιο του 2026, με την ευκαιρία της 11ης επετείου της σαουδαραβικής επέμβασης, ο Αμπντελμάλεκ αλ-Χούθι απαρίθμησε τις οικονομικές ζημιές του πολέμου και απαίτησε 57 δισεκατομμύρια δολάρια σε πολεμικές αποζημιώσεις, ένα ζήτημα που το Κίνημα Ανσαρουλλάχ αποφάσισε να θέσει πιεστικά μόλις εδραιωνόταν η εκεχειρία στη Γάζα.
Β) Η εδραίωση της σαουδαραβικής ισχύος
Μετά τη στρατιωτική αντιπαράθεση Σαουδικής Αραβίας–ΗΑΕ στην Υεμένη τον Δεκέμβριο του 2025 και την αποπομπή των Εμιρατινών τον Ιανουάριο του 2026, το Ριάντ απέκτησε σταθερότερο πολιτικό έλεγχο, στα μη ελεγχόμενα, από τους Ανσαρουλλάχ εδάφη. Όντας πιο αποφασισμένο από ό,τι υπήρξε το Άμπου Ντάμπι να αποτρέψει τους Ανσαρουλλάχ, κινήθηκε για να ενοποιήσει στρατιωτικά και πολιτικά τον κατακερματισμένο συνασπισμό του ΠΣΗ. Αυτό ανησύχησε την ηγεσία των Ανσαρουλλάχ, η οποία επεδίωξε να αποτρέψει την ουσιαστική εδραίωση ενός ικανότερου, ενιαίου αντιπάλου με την υποστήριξη των άφθονων σαουδαραβικών πόρων. Η απώλεια του μονοπωλίου των Ανσαρουλλάχ στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και η αύξηση των αναχαιτίσεων ιρανικών φορτίων οπλισμού σηματοδοτούσαν μια ισορροπία ισχύος που έγερνε υπέρ του ενοποιημένου, υπό σαουδαραβική ηγεσία, συνασπισμού του ΠΣΗ. Μια μεταβολή που εκτός των άλλων, θα ενίσχυε τη πολιτική νομιμοποίηση της σαουδαραβικής παρουσίας στην Υεμένη. Συνεπώς, το Κίνημα Ανσαρουλλάχ κινήθηκε ώστε να στερήσει από το Ριάντ τον χρόνο που χρειαζόταν για να εδραιωθεί στην Υεμένη. Σύμφωνα με την ειδικό σε θέματα Υεμένης Ελίζαμπεθ Κένταλ, τα εδαφικά κέρδη των Χούθι μεταβάλλουν την ισορροπία δυνάμεων υπέρ τους, αποδυναμώνοντας παράλληλα τη θέση και τη νομιμοποίηση τόσο της Σαουδικής Αραβίας όσο και του συνασπισμού του ΠΣΗ στην Υεμένη.
Γ) Ο ιρανικός παράγοντας
Ο τρίτος, ίσως καταλυτικός, παράγοντας είναι ο εν εξελίξει περιφερειακός πόλεμος Ιράν–ΗΠΑ. Το Κίνημα Ανσαρουλλάχ παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό αμέτοχη κατά τους πρώτους μήνες του, αλλά αυτό άλλαξε μετά την εκεχειρία του Ιουνίου. Στην πρώτη του δημόσια εμφάνιση στην ιρανική τηλεόραση, στις 15 Ιουνίου, ο Γκαανί δήλωσε: «Από τα Στενά του Ορμούζ έως το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και από τον Περσικό Κόλπο έως την Ερυθρά Θάλασσα, θα υπάρξει μια νέα ζώνη ασφαλείας της αντίστασης». Το μήνυμα ήταν σαφές: η Τεχεράνη ήταν έτοιμη να χρησιμοποιήσει ως όπλο δύο από τα πιο κρίσιμα σημεία συμφόρησης (chokepoints) του παγκόσμιου εμπορίου υδρογονανθράκων.
Η ηγεσία των Ανσαρουλλάχ, η οποία θεωρεί τον εαυτό της στρατηγικό εταίρο και όχι πληρεξούσιο εντός του Άξονα της Αντίστασης, ιδίως μετά την αποδυνάμωση της Χεζμπολάχ, έκρινε ότι τα οφέλη της στρατιωτικής εμπλοκής υπερέβαιναν το κόστος. Πέρα από τη χαλάρωση του σαουδαραβικού ελέγχου και την ενίσχυση της διαπραγματευτικής θέσης της Ανσαρουλλάχ, το διακύβευμα ήταν ακόμη υψηλότερο. Ο έλεγχος των λιμανιών της δυτικής ακτής της Ερυθράς Θάλασσας και των Στενών του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ θα έσπαγε ουσιαστικά τον ναυτικό αποκλεισμό, αποκαθιστώντας και ενδεχομένως διευρύνοντας τη γραμμή εφοδιασμού με οπλισμό από την Τεχεράνη. Παράλληλα, θα ενίσχυε θεαματικά το κύρος των Ανσαρουλλάχ και την προβολή ισχύος της στο εσωτερικό, σε περιφερειακό και σε παγκόσμιο επίπεδο.
Τι ακολουθεί για τους Ανσαρουλλάχ;
Έχοντας εξασφαλίσει τη δυτική ακτή, οι δυνάμεις των Ανσαρουλλάχ φαίνεται ότι θα στραφούν προς τη Μαρίμπ και την Τάιζ. Η Μάριμπ, η τελευταία βόρεια περιφέρεια υπό τον έλεγχο του κυβερνητικού συνασπισμού και έδρα των μεγαλύτερων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου της Υεμένης, θα παρείχε στους Ανσαρουλλάχ σημαντικούς οικονομικούς πόρους και ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση σε κάθε μελλοντική πολιτική διευθέτηση. Η απώλειά της θα αποτελούσε ένα καταστροφικό πολιτικό και ψυχολογικό πλήγμα για το στρατόπεδο του ΠΣΗ, επιπλέον της Αλ-Μόχα και του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, ενώ θα ενίσχυε κατακόρυφα τη νομιμοποίηση του Κινήματος Ανσαρουλλάχ ανάμεσα στους Υεμενίτες.
Η Τάιζ έχει σημασία τόσο γεωγραφικά όσο και πολιτικά. Γεφυρώνει τα βόρεια κυβερνεία με τη νότια ακτογραμμή, και η κατάληψή της θα απέκοπτε το στρατηγικό οδικό δίκτυο που συνδέει την Τάιζ και την αλ-Τούρμπα με το Άντεν, την πρωτεύουσα του ΠΣΗ, διακόπτοντας τις οδούς ανεφοδιασμού μεταξύ της ενδοχώρας και της λιμενικής πόλης. Η Τάιζ αποτελεί επίσης από το 2014 συμβολικό κέντρο αντίστασης κατά των Ανσαρουλλάχ· η πτώση της θα επέφερε ένα ακόμη σοβαρό πλήγμα τόσο στο ηθικό όσο και στην πολιτική επιβίωση του υποστηριζόμενου από τη Σαουδική Αραβία συνασπισμού του ΠΣΗ.
Συμπεράσματα
Η πρόσφατη σύγκρουση στην Υεμένη βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και παραμένει ρευστή, με τις διακυμάνσεις της, και η τελική έκβαση παραμένει αβέβαιη. Ωστόσο, μπορούν να εξαχθούν ορισμένα συμπεράσματα. Tο Κίνημα Ανσαρουλλάχ δεν είναι πλέον μια ετερόκλητη πολιτοφυλακή ή ανταρτική δύναμη, όπως ίσως ήταν έως το 2009. Είναι πλέον ένα αξιόμαχο, εμπειροπόλεμο κίνημα με συνεκτική δομή διοίκησης και ελέγχου και αποτελεσματικές ένοπλες δυνάμεις σε τακτικό, επιχειρησιακό και στρατηγικό επίπεδο: ένας υβριδικός στρατός ικανός να διεξάγει με μεγάλη αποτελεσματικότητα τόσο ασύμμετρο πόλεμο όσο και συμβατικές επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας. Επιπλέον, διαθέτει μεγάλη προσαρμοστικότητα και αφομοιώνει ταχύτατα τις νέες τεχνολογικές εξελίξεις, όπως η τεχνητή νοημοσύνη της Anthropic για τον σχεδιασμό οπλικών συστημάτων.
Αντίθετα, ο αντίπαλός της, ο συνασπισμός του ΠΣΗ, παρά την άφθονη σαουδαραβική υποστήριξη, απέχει πολύ από το να αποτελεί μια συνεκτική και αποτελεσματική πολεμική μηχανή. Οι διαφορετικοί πολιτικοί στόχοι και καταβολές, καθώς και οι εσωτερικές αντιπαλότητες, υπονομεύουν τις προσπάθειες οικοδόμησης συνοχής.
Επιπλέον, παρότι η ιρανική υποστήριξη υπήρξε σημαντική για την επιτυχία των Ανσαρουλλάχ, το κίνημα έχει δείξει ότι μπορεί να επιβιώσει πολιτικά και στρατιωτικά και χωρίς αυτήν. Ο φιλοσαουδαραβικός συνασπισμός του ΠΣΗ, αντίθετα, δυσκολεύεται να επιβιώσει ακόμη και με την ισχυρή, πολυεπίπεδη στήριξη του Ριάντ.
Οι κύριοι μοχλοί της τρέχουσας σύγκρουσης ήταν η κοινωνικοοικονομική δυσπραγία στις περιοχές των Ανσαρουλλάχ και η πρόσφατη εδραίωση της σαουδαραβικής ισχύος στην Υεμένη. Η ηγεσία των Ανσαρουλλάχ θεώρησε αυτούς τους δύο παράγοντες ζωτικές απειλές που έπρεπε να αντιμετωπιστούν αποφασιστικά. Επίσης ο πόλεμος ΗΠΑ–Ιράν λειτούργησε ως καταλύτης για την έκρηξη της σύγκρουσης.
Τα πρόσφατα εδαφικά κέρδη του Κινήματος Ανσαρουλλάχ στη δυτική ακτή, εφόσον εδραιωθούν, θα του προσφέρουν προβολή ισχύος σε εγχώριο, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο, νομιμοποίηση (μεταξύ άλλων μέσω ανεπίσημων συνομιλιών με τις ΗΠΑ) και ανακούφιση από τη σαουδαραβική πίεση. Ωστόσο, η σύγκρουση παραμένει ενεργή και ρευστή, και τα δεδομένα στο πεδίο μπορούν πάντα να μεταβληθούν εκ νέου.
Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται σε εξαιρετικά επισφαλή θέση. Καλείται να επιλέξει όχι ανάμεσα στη νίκη και την ήττα, αλλά ανάμεσα σε δύο διαφορετικές στρατηγικές ήττες: την ενδυνάμωση των Χούθι, εάν αποδεχθεί τις απαιτήσεις τους, ή έναν πόλεμο φθοράς χωρίς ορατό τέλος.
Το Κίνημα Ανσαρουλλάχ δεν μπορεί να εξαναγκαστεί μόνο με στρατιωτικά μέσα. Οποιαδήποτε δυτική ή διεθνής στρατιωτική επέμβαση είναι πιθανό να αποτύχει. Δεδομένης της τρέχουσας υποχώρησης της πολιτικής και στρατιωτικής επιρροής των ΗΠΑ στην περιοχή, μια τέτοια επέμβαση θα ενίσχυε μόνο τη νομιμοποίηση και την πολιτική ισχύ των Ανσαρουλλάχ. Ένας συνδυασμός των υφιστάμενων μέτρων εξαναγκασμού (αποκλεισμός, οικονομικές κυρώσεις και απειλή στρατιωτικής δράσης) με κίνητρα, όπως η πολιτική αναγνώριση, ένας καίριος ρόλος σε μια πολιτική διευθέτηση, η σταδιακή άρση των κυρώσεων και η ένταξη στο διεθνές σύστημα, θα μπορούσε να αποδειχθεί αποτελεσματικότερος. Επιπλέον, ο ρόλος του Ιράν είναι κρίσιμος και δεν μπορεί να αγνοηθεί· ως εκ τούτου, η Τεχεράνη πρέπει να συμπεριληφθεί σε κάθε μελλοντική πολιτική διευθέτηση.
Η πηγή της ανάλυσης: https://www.thehignews.eu/p/the-september-blitzkrieg-to-bab-al
