του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α.Σε μια υπόγεια διάβαση στο Καράκιοϊ της Κωνσταντινούπολης, ένας χάρτης κρέμεται στον τοίχο. Δεν είναι ένα κομμάτι χαρτί, αλλα μια δημόσια δήλωση προθέσεων, μια ανοιχτή πρόκληση που περιλαμβάνει την Κύπρο, τη Δυτική Θράκη, τη Ρόδο, τμήματα της Συρίας (Χαλέπι, Ντέιρ εζ-Ζορ), του Ιράκ (Μοσούλη, Κιρκούκ) και της Γεωργίας (Μπατούμι), βαμμένα όλα στο ίδιο κόκκινο με την Τουρκία. Στο κέντρο του χάρτη δεσπόζει η τουρκική σημαία, ενώ πάνω από αυτόν η επιγραφή «Ahd-i Millî» παραπέμπει στον «Εθνικό Όρκο» του 1920, το ιδρυτικό γεωπολιτικό μανιφέστο του τουρκικού εθνικισμού.
Η ακριβής ημερομηνία τοποθέτησης δεν είναι γνωστή. Δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση που να την προσδιορίζει. Ο χάρτης ήρθε στο φως της δημοσιότητας στις αρχές Οκτωβρίου 2026, αλλά εκτιμάται ότι κρεμάστηκε στο πλαίσιο της πρόσφατης ανακαίνισης του χώρου, πιθανότατα το 2024 ή λίγο αργότερα. Το γεγονός ότι κανείς δεν βγήκε να αναλάβει την ευθύνη, ότι κανείς δεν εξήγησε, δεν διευκρίνισε, δεν απολογήθηκε, είναι ίσως πιο αποκαλυπτικό από την ίδια την τοποθέτηση. Δεν κρύβεται πια πίσω από διπλωματικές κορώνες. Δείχνει ανοιχτά τι θεωρεί δικό της.
Καθώς αυτός ο χάρτης «στεγνώνει» τα εδάφη μας, η Ευρώπη έχει πάρει θέση στο ταμείο… Η Γερμανία, που για χρόνια έπαιζε τον ρόλο του «κακού» και έβαζε βέτο, τελικά υποχώρησε και το Βερολίνο έδωσε το πράσινο φως για την πώληση 20 μαχητικών Eurofighter Typhoon στην Τουρκία. Η συμφωνία, που υπογράφηκε τον Οκτώβριο του 2025, αγγίζει τα 8 δισεκατομμύρια λίρες. «Η γερμανική κυβέρνηση έχει δηλώσει πολύ ξεκάθαρα, δεν θα εμποδίσουμε, αντιθέτως υποστηρίζουμε την ιδέα της παράδοσης Eurofighters στην Τουρκία», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Airbus Defence and Space. Στο πακέτο περιλαμβάνονται και οι πύραυλοι Meteor, ένας από τους πλέον προηγμένους αέρος-αέρος, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ενσωμάτωσης τουρκικών όπλων στα αεροσκάφη. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δεν δίστασε να το χαρακτηρίσει «πραγματικά σημαντικό για το ΝΑΤΟ», μιλώντας για τη «νοτιοανατολική πτέρυγα» της Συμμαχίας.
Το ΝΑΤΟ, από την πλευρά του, όχι μόνο ανέχεται, αλλά βαφτίζει την τουρκική στρατιωτική μηχανή «απαραίτητη». Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δηλώνει ανοιχτά ότι η συμμετοχή της Τουρκίας στον ευρωπαϊκό μηχανισμό άμυνας SAFE, ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ, θα ήταν «μείζονος σημασίας». Η Φινλανδία σπεύδει να στηρίξει την τουρκική συμμετοχή, χαρακτηρίζοντας την Τουρκία «ολοένα και πιο σημαντικό πάροχο ασφάλειας για την Ευρώπη». Η Ευρώπη, που τόσο εύκολα εξοπλίζει την Τουρκία, δεν δείχνει την ίδια βιασύνη να σταματήσει τις αναθεωρητικές της βλέψεις.
Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ήρθε και η προχθεσινή συμφωνία. Στις 3 Οκτωβρίου 2026, η Γαλλία και η Τουρκία υπέγραψαν «Οδικό Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας», σύμφωνα με ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας. Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν απέρριψε το αίτημα της ελληνικής πλευράς για άσκηση βέτο στην πώληση των πυραύλων Meteor στην Τουρκία, με γαλλικές πηγές να δικαιολογούνται ότι «η πώληση των Meteor δεν αποτελεί αποκλειστικά γαλλική απόφαση αφού είμαστε μέλη της κοινοπραξίας κατασκευής». Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο Οδικός Χάρτης αποσκοπεί στην ενίσχυση του στρατηγικού διαλόγου μέσω τακτικών επαφών και στην προώθηση περαιτέρω συνεργασίας βασισμένης σε αμοιβαία οφέλη. Αυτή η εξέλιξη έρχεται μετά τα δέκα δισεκατομμύρια ευρώ σε όπλα (φρεγάτες FDI, μαχητικά Rafale και τα όπλα τους) που έδωσε η Ελλάδα στη Γαλλία. Η «Ελλάς-Γαλλία-Συμμαχία» του παρελθόντος φαίνεται να γίνεται «Ελλάς-Γαλλία-Τουρκία-Συμμαχία», με την Αθήνα να πληρώνει τον λογαριασμό.
Η Αθήνα, μπροστά σε όλο αυτό το πανηγύρι, περιορίζεται σε δηλώσεις που πνίγονται στο κενό. Η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, ερωτηθείσα για την πώληση των Eurofighter, απάντησε ότι «εκφράσαμε διμερώς τον προβληματισμό μας». Ο προβληματισμός. Μια λέξη που δεν σταματά κανένα μαχητικό, δεν αλλάζει καμία απόφαση, δεν ακυρώνει καμία υπογραφή. Η Αθήνα ζητά εγγυήσεις ότι τα αεροσκάφη δεν θα χρησιμοποιηθούν εναντίον συμμάχου στο ΝΑΤΟ, την ώρα που ο χάρτης στο Καράκιοϊ δείχνει ακριβώς το αντίθετο. Η Τουρκία θεωρεί την Ελλάδα, την Κύπρο και τη Ρόδο μέρος του εαυτού της. Οι εγγυήσεις, σε αυτό το πλαίσιο, ακούγονται περισσότερο σαν ευχή παρά σαν όρος.
Ο χάρτης στο Καράκιοϊ δεν είναι απλώς μια ιστορική αναπαράσταση. Είναι μια υπενθύμιση ότι οι λέξεις, τα βέτο και οι «στρατηγικές σχέσεις» μπορούν να γίνουν πολύ εύκολα ένα ακόμη χαρτί που πετάει ο άνεμος, όταν τα συμφέροντα των μεγάλων παίζονται πάνω σε μια ζυγαριά γεμάτη λίρες και ευρώ. Και η Ελλάδα, αντί να αντιδράσει, έχει αποδεχθεί τον ρόλο του θεατή σε μια παράσταση όπου οι μεγάλοι παίζουν με τα σύνορα.
Αυτός ο ρόλος, όμως, δεν είναι καταδίκη αλλά επιλογή. Και οι επιλογές αλλάζουν. Η αναθεώρηση των συμμαχιών δεν σημαίνει αποχώρηση από ΕΕ και ΝΑΤΟ. Σημαίνει επαναδιαπραγμάτευση. Να μην θεωρείται η Ελλάδα δεδομένος πάροχος ασφάλειας στη νοτιοανατολική πτέρυγα, χωρίς αντάλλαγμα. Να μπει στο τραπέζι κάθε συμφωνία για βάσεις, λιμάνια, ενέργεια, μεταναστευτικό, κυρώσεις. Να υπάρχει ρήτρα για τα όπλα που αγοράζει η Τουρκία από ευρωπαίους εταίρους ότι δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναντίον κράτους-μέλους της ΕΕ. Αν αυτό δεν τηρείται, η Ελλάδα μπορεί να ασκήσει βέτο σε κάθε σχετική απόφαση, από την επέκταση της τελωνειακής ένωσης μέχρι την αμυντική χρηματοδότηση.
Η Ελλάδα οφείλει να διαφοροποιήσει τις συμμαχίες της. Δεν αρκούν πλέον το Παρίσι και το Βερολίνο. Χρειάζεται μεγαλύτερη στροφή προς το Ισραήλ, την Αίγυπτο, τα ΗΑΕ, τη Σαουδική Αραβία, την Ινδία, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και την Αυστραλία. Χώρες που έχουν δικά τους συμφέροντα στην περιοχή και βλέπουν την τουρκική επέκταση με καχυποψία. Παράλληλα, επιβάλλεται η ενίσχυση της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας: drones, πύραυλοι, αεράμυνα, κυβερνοάμυνα, ναυπηγεία. Η εξάρτηση από ξένα όπλα είναι, στην πραγματικότητα, εξάρτηση από ξένες διαθέσεις.
Το ΝΑΤΟ δεν είναι φιλανθρωπικό ίδρυμα. Είναι συμμαχία συμφερόντων. Όταν η Τουρκία αγοράζει S-400 από τη Ρωσία, δεν αποβάλλεται. Όταν απειλεί την Ελλάδα, δεν τιμωρείται. Όταν ζητά Eurofighter, τα παίρνει. Η ΕΕ, από την άλλη, δεν είναι αμυντική συμμαχία. Είναι αγορά. Και στην αγορά, όποιος δεν διαπραγματεύεται σκληρά, πληρώνει τα πάντα και δεν παίρνει τίποτα.
Άρα ναι, αναθεώρηση. Όχι για να γίνουμε απομονωμένοι, αλλά για να γίνουμε απαιτητικοί. Να πάψουμε να είμαστε ο καλός μαθητής που δανείζει το τετράδιο και μετά κλαίγεται που τον αντιγράφουν. Να θέσουμε κόκκινες γραμμές. Να τιμωρούμε και να επιβραβεύουμε. Να έχουμε σχέδιο Β. Η ιστορία το λέει καθαρά ότι οι συμμαχίες διαρκούν όσο τα συμφέροντα. Όταν σε έχουν δεδομένο, σε καταπίνουν. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται λιγότερους συμμάχους. Χρειάζεται συμμάχους που ξέρουν ότι η φιλία της έχει κόστος, και ότι η απουσία της έχει συνέπειες.
Και στο κάτω κάτω, ας το πούμε και έτσι. Αν η Ευρώπη θεωρεί τόσο απαραίτητη την Τουρκία για την ασφάλειά της, σε λίγο θα της δώσει και το Αιγαίο μαζί με τα Eurofighter. Να τελειώνουμε. Να μη χάνουμε άλλο χρόνο με «προβληματισμούς» και «διμερείς εκφράσεις ανησυχίας». Να μην παίζουμε άλλο το θέατρο της συμμαχίας, όταν οι ίδιοι οι συμπρωταγωνιστές μας κρατούν τα σκηνικά του αντιπάλου. Η Ελλάδα δεν χρειάζεται να γίνει ηρωίδα σε ξένο έργο. Χρειάζεται να γράψει το δικό της. Και αν κάποιοι ενοχληθούν, ας ενοχληθούν. Η ενοχή, άλλωστε, είναι το μόνο πράγμα που δεν μας χρεώνουν οι σύμμαχοι. Όλα τα άλλα τα πληρώνουμε ακριβά.
Υποστράτηγος ε.α. Αχιλλεύς Ταούξης
Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων και με 43 χρόνια υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις, υπηρέτησε σε επιχειρησιακές και επιτελικές θέσεις στην Ελλάδα, στο ΝΑΤΟ και σε διεθνείς αποστολές. Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, Διευθυντής Κέντρου Επιχειρήσεων στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων και στέλεχος του ΓΕΣ, του ΓΕΕΘΑ και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την άμυνα, την αμυντική πολιτική, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις διεθνείς σχέσεις.
Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth και έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες και εκδηλώσεις. Αρθρογραφεί για θέματα εθνικής ασφάλειας, άμυνας, στρατηγικής και γεωπολιτικής.
