Πέμπτη, 14 Μαΐου 2026
David A. Graham
Αρθρογράφος
Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου στην υπόθεση Callais θα πλήξει την εκπροσώπηση των Μαύρων στο Κογκρέσο και στα πολιτειακά κοινοβούλια. Όμως η επίδρασή της σε τοπικό επίπεδο μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη.
Περιφέρειες υπό την κρίση του Δικαστηρίου
Η πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου στην υπόθεση Louisiana v. Callais, η οποία ουσιαστικά κατεδαφίζει ένα βασικό μέρος του Νόμου περί Δικαιωμάτων Ψήφου του 1965, είναι ένας «συναγερμός ύψιστου κινδύνου», μου είπε αυτή την εβδομάδα ο πρώην βουλευτής G. K. Butterfield Jr.
Καθώς οι νότιες πολιτείες σπεύδουν να χαράξουν νέα εκλογικά όρια που θα εξαλείφουν περιφέρειες όπου οι μειονότητες αποτελούν πλειοψηφία, έως και το ένα τρίτο της Ομάδας των Μαύρων βουλευτών του Κογκρέσου θα μπορούσε να χάσει τις έδρες του. Ο Butterfield, πρώην πρόεδρος αυτής της ομάδας, γνωρίζει καλά αυτόν τον κίνδυνο. Γνωρίζει όμως και τις λιγότερο ορατές, αλλά εξίσου τεράστιες, συνέπειες που θα μπορούσε να έχει η απόφαση Callais σε τοπικό επίπεδο, φιμώνοντας τις φωνές των Μαύρων ψηφοφόρων.
Το 1928, ο George K. Butterfield Sr., ένας οδοντίατρος γεννημένος στις Βερμούδες, μετακόμισε στην πόλη Wilson της ανατολικής Βόρειας Καρολίνας, μια πόλη που ζούσε από τον καπνό. Παρότι περίπου το 48% των 19.000 κατοίκων του Wilson ήταν Μαύροι, μόνο περίπου 40 Μαύροι ήταν εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους. Παρ’ όλα αυτά, οι τοπικές αρχές, ευχαριστημένες που ο Butterfield είχε εγκατασταθεί στην πόλη, του επέτρεψαν να εγγραφεί.
Προς μικρότερη ευχαρίστησή τους, ο Butterfield ίδρυσε το τοπικό παράρτημα της NAACP, της Εθνικής Ένωσης για την Προώθηση των Έγχρωμων Ανθρώπων. Το 1953 αποφάσισε να θέσει υποψηφιότητα για τη δημοτική επιτροπή. Μέχρι τότε, το Wilson είχε περισσότερους από 500 εγγεγραμμένους Μαύρους ψηφοφόρους, αν και οι περισσότεροι είχαν τοποθετηθεί, μέσω εκλογικής χειραγώγησης, σε μια περιφέρεια μαζί με πολλούς λευκούς ψηφοφόρους, ώστε να αποδυναμωθεί η πολιτική τους δύναμη.
Όταν όμως μετρήθηκαν οι ψήφοι, ο Butterfield και ένας λευκός υποψήφιος ισοψήφησαν: 382–382. Ένα παιδί με δεμένα μάτια τράβηξε ένα όνομα από ένα καπέλο, και έτσι ο Butterfield έγινε ο πρώτος Μαύρος εκλεγμένος αξιωματούχος στην ανατολική Βόρεια Καρολίνα μετά την περίοδο της Ανασυγκρότησης.
Δύο χρόνια αργότερα, επανεκλέχθηκε, αφού έκανε συμφωνία με έναν δήμαρχο: θα υποστήριζε ένα νέο κέντρο αναψυχής με αντάλλαγμα τη στήριξή του. Στη συνέχεια έγινε πρόεδρος της οικονομικής επιτροπής του συμβουλίου. Ορισμένες από τις λεπτομέρειες αυτής της αφήγησης βασίζονται στις αναμνήσεις του νεότερου Butterfield.
Η λευκή δομή εξουσίας της πόλης είχε πλέον δει αρκετά. Όταν η οικογένεια Butterfield πήγε διακοπές, το δημοτικό συμβούλιο συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση και άλλαξε το εκλογικό σύστημα: από εκλογή ανά περιφέρειες, το μετέτρεψε σε εκλογή σε όλη την πόλη.
Με άλλα λόγια, κάθε ψηφοφόρος της πόλης θα ψήφιζε πλέον για κάθε έδρα, όχι μόνο για τις έδρες της δικής του περιφέρειας. Αυτό αποδυνάμωνε τις ψήφους των Μαύρων, επειδή ο Butterfield δεν θα έπρεπε πλέον να αναμετρηθεί με έναν μόνο αντίπαλο, αλλά με ένα ολόκληρο ψηφοδέλτιο.
Οι νέοι κανόνες όριζαν επίσης ότι οι ψηφοφόροι έπρεπε να ψηφίζουν για κάθε έδρα που βρισκόταν στο ψηφοδέλτιο. Αυτό σήμαινε ότι οι Μαύροι ψηφοφόροι δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ενιαίο μπλοκ ψηφίζοντας μόνο έναν ή δύο Μαύρους υποψηφίους και αφήνοντας τις υπόλοιπες θέσεις κενές.
Το σχέδιο πέτυχε: ο Butterfield έχασε την επανεκλογή του το 1957.
Αν το τέχνασμα του Wilson είχε συμβεί ενώ ο Νόμος περί Δικαιωμάτων Ψήφου βρισκόταν σε πλήρη ισχύ, πιθανότατα θα είχε ακυρωθεί τόσο βάσει του Άρθρου 2, το οποίο απαγορεύει τα εκλογικά συστήματα που κάνουν διακρίσεις, όσο και βάσει του Άρθρου 5, το οποίο απαιτούσε από ορισμένες περιοχές να λαμβάνουν εκ των προτέρων έγκριση —τη λεγόμενη προέγκριση— για οποιαδήποτε αλλαγή από το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ. Όμως ο Νόμος περί Δικαιωμάτων Ψήφου απείχε ακόμη αρκετά χρόνια. Όταν ένας σύμμαχος του Butterfield αμφισβήτησε το σύστημα το 1961, το Ανώτατο Δικαστήριο της Βόρειας Καρολίνας αποφάσισε εναντίον του. Τον επόμενο χρόνο, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αρνήθηκε να εξετάσει την υπόθεση.
Αυτά τα γεγονότα επηρέασαν βαθιά τον γιο του Butterfield, ο οποίος είχε και το ίδιο όνομα. «Ήμουν 10 χρονών και κατάλαβα γρήγορα ότι οι κανόνες μπορούν πραγματικά να καθορίσουν το αποτέλεσμα μιας εκλογής», μου είπε. Ο Butterfield Jr. συμμετείχε σε εκστρατείες εγγραφής ψηφοφόρων στο πανεπιστήμιο, σπούδασε νομικά και στη συνέχεια επέστρεψε στην πατρίδα του.
«Γύρισα σπίτι με την πρόθεση να καταθέσω κάποιου είδους αγωγή για τα εκλογικά δικαιώματα εναντίον της πόλης, κάπως σαν να ήθελα να εκδικηθώ για αυτό που είχε συμβεί στον πατέρα μου», είπε. Σε συνεργασία με το Νομικό Ταμείο Υπεράσπισης της NAACP, αμφισβήτησε με επιτυχία τις εκλογικές περιφέρειες ενιαίας ψηφοφορίας στην κομητεία Wilson. Αυτή ήταν η αρχή μιας πολιτικής καριέρας που κορυφώθηκε με περισσότερα από 18 χρόνια στη Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ.
Μεγάλο μέρος της αντίδρασης μέχρι τώρα στην υπόθεση Callais έχει επικεντρωθεί στο πώς μπορεί να επηρεάσει τη Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ και τις περιφέρειες των πολιτειακών κοινοβουλίων. Αυτό είναι κατανοητό, επειδή αυτά τα σώματα έχουν μεγάλη εξουσία και οι άμεσες συνέπειες θα είναι πιο εύκολα μετρήσιμες. Όμως η πιθανότητα τοπικά και κομητειακά όργανα να αποφασίσουν όχι απλώς να χαράξουν νέες γραμμές, αλλά να καταργήσουν εντελώς τις εκλογικές περιφέρειες, θα έχει επίσης εκτεταμένες αρνητικές συνέπειες σε ολόκληρο τον Νότο.
Όταν ψηφίστηκε ο Νόμος περί Δικαιωμάτων Ψήφου, ο Martin Luther King Jr. είπε ότι ήλπιζε πως ο νόμος δεν θα οδηγούσε μόνο σε Μαύρους πολιτειακούς βουλευτές, αλλά και σε Μαύρους «κομητειακούς επιτρόπους, σερίφηδες, δημοτικούς συμβούλους, αρχηγούς αστυνομίας και ακόμη και δημάρχους».
Αυτό το όνειρο έγινε πραγματικότητα. Μια μελέτη υπολόγισε ότι το 1964, έναν χρόνο πριν από την ψήφιση του νόμου, μόνο 56 Μαύροι κατείχαν αιρετό τοπικό αξίωμα στον Νότο. Μέχρι το 1980, ο αριθμός αυτός είχε φτάσει τους 2.265.
Τα αποτελέσματα δεν ήταν μόνο συμβολικά. Αυτά τα αξιώματα ελέγχουν πράγματα όπως τα σχολεία, τα πάρκα, οι δρόμοι και η καθαριότητα — υπηρεσίες που επηρεάζουν άμεσα και καθημερινά τη ζωή των ανθρώπων, ιδιαίτερα των φτωχών. Όπως διαπιστώνει μια νέα επιστημονική εργασία, η αύξηση της εκπροσώπησης οδήγησε σε σημαντικές υλικές βελτιώσεις στη ζωή των Μαύρων πολιτών, και σε πολλές περιπτώσεις και των λευκών.
Ο Butterfield Jr. μου τόνισε ότι ο Νόμος περί Δικαιωμάτων Ψήφου δεν δημιούργησε δικαίωμα εκλογής Μαύρων αξιωματούχων. Δημιούργησε την ευκαιρία για τους Μαύρους ψηφοφόρους να εκλέγουν τον υποψήφιο που προτιμούν, ανεξάρτητα από τη φυλή αυτού του προσώπου.
Αυτά τα άλματα προόδου βασίστηκαν στην κατάργηση των ενιαίων εκλογικών περιφερειών — των λεγόμενων at-large districts — οι οποίες ήταν για πολύ καιρό συνηθισμένες σε όλο τον αμερικανικό Νότο. Ήταν μια αργή διαδικασία, αλλά ο Νόμος περί Δικαιωμάτων Ψήφου και οι μεταγενέστερες δικαστικές αποφάσεις την έκαναν αποτελεσματική.
Τα στοιχεία που συγκέντρωσε ο J. Morgan Kousser, ιστορικός στο Caltech, καταγράφουν περισσότερες από 1.000 επιτυχημένες προσφυγές κατά συστημάτων ενιαίας ψηφοφορίας στον Νότο από το 1965 έως το 2024. Το Brennan Center for Justice αναφέρει ότι οι προσφυγές κατά των συστημάτων ενιαίας ψηφοφορίας εξακολουθούν να αποτελούν την πλειονότητα των υποθέσεων που αφορούν την αποδυνάμωση της ψήφου.
Τώρα αυτή η πρόοδος θα μπορούσε να ανατραπεί. Αν και το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχει δεσμευθεί να καταθέσει αγωγές εναντίον εκλογικών περιφερειών που χαράχθηκαν βάσει του Νόμου περί Δικαιωμάτων Ψήφου πριν από την απόφαση Callais, ο Kousser μου είπε ότι αναμένει οι αρχικές προσπάθειες να επικεντρωθούν στις ομοσπονδιακές και πολιτειακές εκλογές.
«Δεν νομίζω ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης θα φτάσει στις τοπικές αρχές κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Τραμπ», είπε. Παρ’ όλα αυτά, προέβλεψε ότι αυτό είναι απλώς θέμα χρόνου. «Πιστεύω ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης θα στραφεί εναντίον κάθε μειονοτικού Δημοκρατικού αιρετού αξιωματούχου».
Ορισμένοι τοπικοί αξιωματούχοι ίσως να μη θελήσουν να περιμένουν την Ουάσιγκτον. Στις 22 Απριλίου, μία εβδομάδα πριν από την απόφαση Callais, δύο Ρεπουμπλικανοί πολιτειακοί βουλευτές κατέθεσαν νομοσχέδιο για να αλλάξουν οι εκλογές του δημοτικού συμβουλίου στο Jacksonville, μια άλλη πόλη στην ανατολική Βόρεια Καρολίνα. Το σχέδιο προβλέπει τη μετάβαση από ένα μικτό σύστημα —με έδρες ανά περιφέρεια και έδρες ενιαίας ψηφοφορίας— σε πλήρως ενιαίες εκλογές για όλη την πόλη.
Το σύστημα των περιφερειών ισχύει από το 1990, όταν μια αγωγή αμφισβήτησε επιτυχώς το προηγούμενο σύστημα ενιαίας ψηφοφορίας ως σύστημα που έκανε διακρίσεις εις βάρος των Μαύρων ψηφοφόρων. Ο Wyatt Gable, ένας από τους βουλευτές που εισήγαγαν το νομοσχέδιο, το παρουσίασε ως τρόπο να διασφαλιστεί «δικαιοσύνη και ίση φωνή στην τοπική αυτοδιοίκηση» — μια απολύτως οργουελική αιτιολόγηση. Ούτε ο Gable ούτε ο Phil Shepard, ο άλλος εισηγητής, απάντησαν σε αιτήματα για συνέντευξη.
Δεν είναι σαφές αν το νομοσχέδιο θα γίνει νόμος. Όμως στο παρελθόν, μια προσπάθεια επαναφοράς των ενιαίων εκλογικών περιφερειών θα ήταν πολύ ευάλωτη σε νομική προσβολή. Στην υπόθεση Callais, υποστηρίζει ο καθηγητής Νομικής του Harvard Nicholas Stephanopoulos, «το Δικαστήριο άλλαξε το πλαίσιο για τις προσφυγές περί φυλετικής αποδυνάμωσης της ψήφου βάσει του Άρθρου 2, με τρόπους που καθιστούν αυτές τις αγωγές πρακτικά αδύνατο να κερδηθούν».
Τουλάχιστον, θα είναι δυσκολότερο να κερδηθούν, επειδή οι ενάγοντες θα πρέπει πλέον να αποδείξουν σκόπιμη φυλετική διάκριση για να δικαιωθούν. Και αν το Κογκρέσο δεν ψηφίσει νέα νομοθεσία για την προστασία των εκλογικών δικαιωμάτων, προσπάθειες σαν αυτή θα μπορούσαν να πετύχουν σε ολόκληρο τον Νότο.
Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι η αποδυνάμωση —σχεδόν το άδειασμα από μέσα— της πολιτικής εκπροσώπησης και επιρροής των Μαύρων, όχι μόνο στην Ουάσιγκτον και στις πολιτειακές πρωτεύουσες, αλλά και στις πόλεις και τις κομητείες. Θα ήταν ένα βήμα πίσω, προς τις ημέρες όπου ο George K. Butterfield Sr. αποτελούσε μια σπάνια και ευάλωτη εξαίρεση.
