πηγή: εφημερίδα “Θεσσαλονίκη”
Του Παντελή Σαββίδη
Οι συζητήσεις των παραγωγικών φορέων, των πανεπιστημίων και των πολιτών φωτίζουν πλευρές του ίδιου προβλήματος: η Θεσσαλονίκη διαθέτει δυνατότητες, αλλά χρειάζεται κοινό σχέδιο για να τις μετατρέψει σε παραγωγή, θέσεις εργασίας και καλύτερη ζωή.
Κάθε Σεπτέμβριο η Θεσσαλονίκη γίνεται το επίκεντρο της πολιτικής ζωής. Στη Διεθνή Έκθεση ανακοινώνονται έργα και επενδύσεις. Όταν οι προβολείς σβήνουν, η πόλη επιστρέφει στα ερωτήματα που την απασχολούν όλο τον χρόνο: τι θα παράγει, πώς θα κρατήσει τους νέους της και πώς θα βελτιώσει την καθημερινή ζωή;
Αυτά τα ερωτήματα τέθηκαν στην ημερίδα της δεξαμενής σκέψης «Σκέψου Βόρεια – Think Voreia», στις 21 Σεπτεμβρίου. Με συντονιστή τον Γιάννη Μαγκριώτη, η εκδήλωση εξέτασε αν οι εξαγγελίες της κυβέρνησης και των κομμάτων στη ΔΕΘ απαντούν στις ανάγκες της Θεσσαλονίκης και της Βόρειας Ελλάδας.
Στην έρευνα της Palmos Analysis που παρουσιάστηκε εκεί, ποσοστά από 57% έως 70% των επιχειρήσεων αξιολόγησαν το παραγωγικό σύστημα της πόλης ως μη βιώσιμο, μη καινοτόμο, μη ανταγωνιστικό ή μη εξωστρεφές. Περίπου τέσσερις στις δέκα, ωστόσο, αναγνώρισαν προοπτικές δυναμικής ανάπτυξης. Υπάρχουν δυνατότητες, αλλά οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να τις αξιοποιήσουν.
Η εικόνα γίνεται πληρέστερη μέσα από άλλες δημόσιες συζητήσεις. Στην ετήσια γενική συνέλευση του Συνδέσμου Βιομηχανιών Ελλάδος, κεντρικό θέμα ήταν η χρηματοδότηση της βιομηχανίας. Ο ΣΒΕ επισήμανε ότι οι καλύτερες συνθήκες χρηματοδότησης πρέπει να οδηγήσουν σε περισσότερες, ταχύτερες και στοχευμένες παραγωγικές επενδύσεις. Το ζητούμενο είναι τα διαθέσιμα κεφάλαια να φτάνουν σε σχέδια που δημιουργούν παραγωγή και εργασία.
Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης ανέδειξε μια άλλη δυσκολία. Η έρευνα «Size Matters», που παρουσιάστηκε στο Money Show, εξέτασε πώς το μέγεθος μιας επιχείρησης επηρεάζει την πρόσβασή της σε πόρους, αγορές και τεχνογνωσία. Στη συζήτηση προτάθηκαν συνεργασίες μεταξύ επιχειρήσεων και κατάρτιση με τη συνδρομή πανεπιστημίων και επιμελητηρίων. Το Βαρόμετρο του ΕΒΕΘ κατέγραψε, παράλληλα, τους χρηματοοικονομικούς περιορισμούς ως τον συχνότερα αναφερόμενο παράγοντα πίεσης για τις επιχειρήσεις.
Το φετινό Thessaloniki Metropolitan Summit του Economist έθεσε στο επίκεντρο τη συνδεσιμότητα και την ανάπτυξη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Πρόκειται για μια χρήσιμη υπενθύμιση: η Θεσσαλονίκη χρειάζεται αξιόπιστες μεταφορές και σταθερές επιχειρηματικές και ερευνητικές σχέσεις με την ευρύτερη περιοχή.
Οι ανάγκες αυτές συνδέονται. Οι επιχειρήσεις ζητούν προσιτή ενέργεια, χρηματοδότηση, σταθερούς κανόνες, ειδικευμένους εργαζομένους και πρόσβαση σε αγορές. Οι νέοι χρειάζονται αξιοπρεπείς αποδοχές, κατοικία και μετακινήσεις που δεν εξαντλούν τον χρόνο τους. Η έρευνα χρειάζεται φορείς πρόθυμους να εφαρμόσουν τις ιδέες της. Όλα αποτελούν μέρη της ίδιας αναπτυξιακής εξίσωσης.
Το λιμάνι προσφέρει χαρακτηριστικό παράδειγμα. Τον Απρίλιο του 2026 ο ΟΛΘ υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με τη Hellenic Train και τους Βουλγαρικούς Σιδηροδρόμους για τις συνδυασμένες μεταφορές. Η συμφωνία θα αποκτήσει αξία για την παραγωγή όταν μετατραπεί σε συχνά δρομολόγια, προβλέψιμους χρόνους και υπηρεσίες που μπορούν να χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδας.
Στην ημερίδα της Think Voreia, ο δήμαρχος Στέλιος Αγγελούδης έθεσε την ανάγκη μητροπολιτικού σχεδιασμού. Κάποιος μπορεί να κατοικεί σε έναν δήμο, να εργάζεται σε δεύτερο και να μετακινείται για υπηρεσίες σε τρίτο. Η ζωή του εκτείνεται σε ολόκληρη την αστική περιοχή, ενώ οι αποφάσεις για μεταφορές, κατοικία και δημόσιο χώρο λαμβάνονται συχνά χωριστά. Και ο ΟΟΣΑ έχει επισημάνει την ανάγκη καλύτερου ολοκληρωμένου σχεδιασμού, σαφέστερων αρμοδιοτήτων και επαρκούς χρηματοδότησης.
Η κατοικία δείχνει τα όρια των μεμονωμένων παρεμβάσεων. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης έχει παρουσιάσει σχέδια για 30 κοινωνικά προσιτά διαμερίσματα και τη μετατροπή πρώην σχολικού κτιρίου σε 20 ακόμη. Είναι χρήσιμα πρώτα βήματα. Δεν αρκούν. Χρειάζεται όμως καταγραφή δημόσιων ακινήτων, κενών κτιρίων και στεγαστικών αναγκών σε όλους τους δήμους της αστικής περιοχής.
Η προσέλκυση επιστημόνων αρχίζει από την εργασία που θα μπορούν να κάνουν εδώ. Το Aristotle Innovation Forum άνοιξε φέτος συζήτηση για το μέλλον της καινοτομίας στην πόλη. Πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, επιχειρήσεις και δήμοι θα μπορούσαν να συνεργαστούν σε πεδία όπου υπάρχει ήδη γνώση και παραγωγική βάση: αγροδιατροφή, υγεία, ενέργεια, μεταποίηση και εφοδιαστική αλυσίδα. Να χρηματοδοτούν δοκιμές για συγκεκριμένα προβλήματα και να δημοσιεύουν τα αποτελέσματά τους.
Ο ερευνητής θα εξετάσει επίσης αν μπορεί να βρει συνεργάτες, χρηματοδότηση και κατοικία σε λογικό κόστος. Ο επενδυτής θα ρωτήσει πόσο διαρκούν οι εγκρίσεις, αν υπάρχει ειδικευμένο προσωπικό και αν λειτουργούν οι υποδομές. Μια κοινή υπηρεσία υποδοχής, με συμμετοχή της αυτοδιοίκησης, των πανεπιστημίων και των επιμελητηρίων, θα μπορούσε να παρακολουθεί κάθε σοβαρή πρόταση από την πρώτη επαφή έως την εγκατάσταση.
Οι διεθνείς εμπειρίες δείχνουν μεθόδους. Στο Μπιλμπάο, η Bilbao Ría 2000 συνδέει την ανάπλαση παλαιών βιομηχανικών περιοχών με τις μεταφορές και το περιβάλλον. Στο Τορίνο, το Torino City Lab επιτρέπει τη δοκιμή νέων λύσεων σε πραγματικές αστικές συνθήκες. Στο Μείζον Μάντσεστερ, τα λεωφορεία οργανώνονται σε μητροπολιτική κλίμακα. Κοινό τους στοιχείο είναι ο συντονισμός με διάρκεια και έλεγχος των αποτελεσμάτων.
Η Θεσσαλονίκη μπορεί επίσης να αναπτύξει συνεργασίες με συγκεκριμένες πόλεις: με τη Σόφια και τη Φιλιππούπολη για τις εμπορευματικές μεταφορές και τις επιχειρήσεις, με το Τορίνο για κοινές εφαρμογές πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, με το Μπιλμπάο για την αξιοποίηση παλαιών βιομηχανικών εκτάσεων. Κάθε συνεργασία χρειάζεται εταίρους, έργο και προθεσμία.
Μια εφαρμόσιμη ατζέντα μπορεί να αρχίσει με τέσσερις δεσμεύσεις: ενιαίο σχέδιο μετακινήσεων, πρόγραμμα προσιτής κατοικίας, συνεργασία έρευνας και παραγωγής, και μετρήσιμους στόχους για τη σύνδεση λιμανιού, σιδηροδρόμου και επιχειρήσεων. Καθεμία χρειάζεται χρηματοδότηση, υπεύθυνο φορέα και δημόσιο απολογισμό.
Η κοινωνία των πολιτών μπορεί να ελέγχει αυτή την πρόοδο και να επιμένει όταν η πολιτική προσοχή στρέφεται αλλού. Η διεκδίκηση περισσότερου δημόσιου χώρου στην περιοχή της ΔΕΘ έδειξε ότι οι πολίτες μπορούν να επηρεάζουν μεγάλες επιλογές. Η Θεσσαλονίκη έχει τα εφόδια για να προχωρήσει. Χρειάζεται πλέον να συμφωνήσει τι θα κάνει μαζί — και να μετρά κάθε χρόνο τι πραγματικά άλλαξε.
