Ηλίας Λεοντάρης: η ελληνική γλώσσα στα ΜΜΕ: Από την κακοποίηση στην ανάγκη πιστοποίησης (*)

του Ηλία Λεοντάρη, Αντιστρατήγου ε.α.*
Καθημερινά, μέσα από τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές, ειδησεογραφικές ιστοσελίδες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γινόμαστε μάρτυρες μιας ολοένα συχνότερης κακοποίησης της ελληνικής γλώσσας. Λάθη στη γραμματική και στο συντακτικό, λανθασμένη χρήση των χρόνων και των λέξεων, περιορισμένο λεξιλόγιο, αδόκιμες εκφράσεις και, κυρίως, συνεχείς επαναλήψεις των ίδιων λέξεων και φράσεων χαρακτηρίζουν τον λόγο αρκετών δημοσιογράφων και ρεπόρτερ.
Το ζήτημα, ασφαλώς, δεν είναι η απαίτηση για έναν λόγο εξεζητημένο ή «λόγιο». Η γλώσσα της ενημέρωσης οφείλει να είναι απλή, άμεση και κατανοητή. Αλλά απλότητα δεν σημαίνει γλωσσική ένδεια και ταχύτητα δεν δικαιολογεί τη συστηματική παραβίαση βασικών κανόνων της γλώσσας.
Ο δημοσιογράφος, ο παρουσιαστής, ο ρεπόρτερ, ο εκφωνητής και γενικότερα κάθε επαγγελματίας για τον οποίο ο προφορικός ή γραπτός λόγος αποτελεί βασικό επαγγελματικό εργαλείο, δεν μεταδίδει απλώς πληροφορίες. Μεταδίδει και γλωσσικά πρότυπα. Εκατομμύρια άνθρωποι, ιδιαίτερα νέοι, ακούν καθημερινά τον λόγο αυτό και, συνειδητά ή ασυνείδητα, τον αναπαράγουν. Όταν, λοιπόν, το γλωσσικό πρότυπο που προβάλλεται είναι φτωχό, επαναλαμβανόμενο ή λανθασμένο, το πρόβλημα ξεπερνά το επίπεδο μιας απλής «αβλεψίας».
Η φτώχεια του λεξιλογίου, μάλιστα, δεν είναι μόνο αισθητικό πρόβλημα. Μπορεί να περιορίσει την ακρίβεια της έκφρασης, να αλλοιώσει το νόημα μιας είδησης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να δυσκολέψει ακόμη και την κατανόηση του γεγονότος που περιγράφεται. Η σωστή λέξη δεν είναι πολυτέλεια· είναι προϋπόθεση για τη σωστή επικοινωνία.
Ίσως, επομένως, έχει έρθει η στιγμή να εξεταστεί σοβαρά η δημιουργία ενός ανεξάρτητου φορέα αξιολόγησης και πιστοποίησης γλωσσικής επάρκειας για τα επαγγέλματα στα οποία η ελληνική γλώσσα αποτελεί βασικό εργαλείο εργασίας.
Ο φορέας αυτός θα μπορούσε να οργανώνει εξετάσεις ή άλλες διαδικασίες αξιολόγησης σε γραμματική, σύνταξη, ορθογραφία, λεξιλόγιο, κατανόηση και παραγωγή προφορικού και γραπτού λόγου, χωρίς να υποκαθιστά τις αρμοδιότητες των επαγγελματικών ενώσεων ή των εργοδοτών.
Η πιστοποίηση δεν θα λειτουργεί ως μηχανισμός αποκλεισμού, αλλά ως εγγύηση ενός ελάχιστου επιπέδου γλωσσικής επάρκειας για όσους επιλέγουν επαγγέλματα στα οποία ο λόγος είναι το βασικό τους εργαλείο. Παράλληλα, θα μπορούσε να συνοδεύεται από προγράμματα επιμόρφωσης, ώστε όποιος παρουσιάζει αδυναμίες να έχει τη δυνατότητα να τις βελτιώσει.
Η ελληνική γλώσσα δεν κινδυνεύει από το ότι αλλάζει. Κάθε ζωντανή γλώσσα εξελίσσεται. Κινδυνεύει, όμως, όταν η γλωσσική προχειρότητα θεωρείται φυσιολογική, όταν η άγνοια βασικών κανόνων παρουσιάζεται ως ασήμαντη λεπτομέρεια και όταν η φτωχή έκφραση μετατρέπεται σε καθημερινό πρότυπο.
Η προστασία της γλώσσας σημαίνει σεβασμό στην ακρίβεια, στον πλούτο και στη δυνατότητα της ελληνικής να εκφράζει με σαφήνεια και πληρότητα τη σύγχρονη πραγματικότητα.
Και όσοι έχουν ως επαγγελματικό τους εργαλείο τον λόγο έχουν, ίσως περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, την ευθύνη να τον χρησιμοποιούν σωστά.
*Αφορμή για την ανάρτηση έδωσε το 19ο Δημοσιογραφικό Συνεέδριο και το άρθρο του ΒΑΣΙΛΗ ΛΩΛΙΔΗ.
spot_img

8 ΣΧΟΛΙΑ

  1. Χρηστικό άρθρο με σημαντικές επισημάνσεις , μόνον που έπρεπε να είχε γραφεί και να είχε υλοποιηθεί η πρότασή του μετά την κυβέρνηση της Αλλαγής από το 1982 , που μας ”πλάκωσαν” παντού -και στις Ένοπλες Δυνάμεις και δυστυχώς και στα Δικαστήρια- οι ”μουτζαχεντίν” της πλέριας δημοτικής με το ατονικό , που αλλοίωσαν και των λέξεων την εκφορά-τώρα είναι αργά –
    ΑΝ ΚΑΙ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΡΓΑ.
    Πιστεύει κανείς ότι δεν θα αντιδράσουν οι εκφωνητές ειδήσεων και οι παρουσιαστές πρωϊνάδικων και όλων των …άδικων, αν τολμήσει -ειδικά η σημερινή κυβέρνηση -να νομοθετήσει την ”φιλολογική” πρόταση του αρθρογράφου στρατηγού;;;.
    Δεν είμαστε ακόμη για τέτοια . Ίσως μετά την επόμενη 10ετία αν έχουμε σώφρονες κυβερνήσεις και αντιπολιτεύσεις .
    Υ.Γ Να αυξηθούν τέτοιες προτάσεις για να ”εκσυγχρονισθούμε” γυρνώντας προς το πίσω , ένα πίσω που εγκαταλείψαμε τρέχοντας και αμαχητί , επειδή βόλευε πολιτικά ένα κόμμα και τις άλλες ”δημοκρατικές” δυνάμεις ,που και τώρα όλοι τους δίνουν αγώνα χαρακωμάτων .
    Σταύρος Αθαν. Ναλμπάντης

  2. Πολὺ καίρια ἡ πρόταση ὅπως καί ἡ θεματική ἑνότητα «Ελληνική γλώσσα και δημοσιογραφία» μέ τούς σχετικούς προβληματισμούς τοῦ 19ου Δημοσιογραφικοῦ Συνεδρίου. Εἶναι τὸ ἐλάχιστο ποὺ μποροῦμε νὰ συστήσουμε ὡς μέτρο γιὰ τὴν προστασία τῆς γλώσσας μας στὸν δημόσιο λόγο. Σὲ κάθε ἐργασία ἀπαιτεῖται ἐπάρκεια σὲ κάποια ξένη γλώσσα, σωστὴ ἡ πρόταση περὶ ἐπάρκειας στὴν Ἑλληνικὴ γλώσσα. Ἂς βάλουμε ἕνα ὅριο ἀπαιτήσεων ποὺ τιμᾶ καὶ τὴν γλώσσα ἀλλὰ καὶ ποὺ δὲν θὰ ἐκθέτει ὅσους ἐκφέρουν δημόσιο λόγο. Ἡ ἐπάρκεια δὲν ἀφορᾶ τὴν διάκριση δημοτικῆς ἢ καθαρεύουσας. Ὁ Νίκος Γκάτσος στὴν δημοτικὴ ἔγραφε.

  3. Μόνο που ο αείμνηστος Νίκος Γκάτσος -και εμείς και άλλοι που δεν μιλούσαμε και γράφαμε στην καθαρεύουσα-δεν θα έγραφε την δημοτική με το μονοτονικό της Αλλαγής , που την εκπροσωπούσαν πρόσωπα ,εφημερίδες και περιοδικά , που άλλαξαν και το λεξιλόγιο των νεοελλήνων.
    Τι τα ”θέμε” η ελληνική γλώσσα δεινοπάθησε στην 10ετία του 1980.
    Ας το δεχθούμε δεν θα δικασθούμε.

    • Τὸ ἄρθρο, κ. Σ., μιλάει γιὰ τὴν κακοποίηση τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας ποὺ παρατηρεῖται στὰ ΜΜΕ, ποὺ σημαίνει κακὴ ἐκμάθηση τῆς γλώσσας καὶ ἀδιαφορία τῶν κρατικῶν φορέων γι αὐτήν. Δὲν συνίσταται ἡ ὀρθὴ ἐκμάθηση καὶ ἐκφορὰ τοῦ λόγου στὴν χρήση πολυτονικοῦ ἢ μονοτονικοῦ, τὰ κείμενα τοῦ Καζαντζάκη ἢ ἡ ποίηση τοῦ Ἐλύτη δὲν ἔγιναν διαφορετικὰ ἐπειδὴ τυπώνονται πλέον στὸ μονοτονικό. Ἀλλοῦ εἶναι ἡ κακοποίηση ποὺ παρατηρεῖται καὶ βέβαια μποροῦν καὶ πρέπει νὰ βρεθοῦν ἁπλὲς λύσεις, ὅπως τοῦ ἀρθρογράφου.
      Ἡ διαμάχη ποὺ γινόταν ἄλλοτε μεταξὺ ὑποστηρικτῶν τῆς καθαρεύουσας καὶ ὑποστηρικτῶν τῆς δημοτικῆς ἔδειχναν ζωντανὸ ἐνδιαφέρον γιὰ τὴν γλώσσα, ὁ Κωστῆς Παλαμᾶς ὑποστήριζε τὴν ζωντανὴ γλώσσα τοῦ λαοῦ ἔναντι τῆς τυπικῆς καθαρεύουσας,

      «Με τη μητέρα Γλώσσα μας, την καταφρονεμένη
      από τον άδειο ανάξιο νου, την άξια δουλεμένη,
      στο πείσμα των ανήξερων, από τον ποιητή,
      χτίστε τα χτίσματα, λογής· ανθεί και σβει στα χείλη
      τ’ άυλο λουλούδι· δέσε το με νέα ζωή, κοντύλι,
      στην πέτρα τη θαματουργή του λόγου· στο χαρτί.»

      δὲν ὑποστήριζε τὴν κακοπάθειά της ἀπὸ κακὴ ἐκμάθηση καὶ ἀδιαφορία γι αὐτήν. Λίγα σεμινάρια εἶναι ἡ λύση. Ἡ ἄρνηση λύσεων τί δείχνει;

      • Τι να κάνουμε δεν ζουν ούτε ο Παλαμάς ούτε ο Γκάτσος για να γνωρίζαμε τις απόψεις τους για το έγκλημα των βουλευτών (ένδεκα τον αριθμόν)που ψήφισαν δι’ ανατάσεως της χειρός το μονοτονικό και για την κυβέρνηση της Αλλαγής το επέβαλε με τους κομματικοποιημένους εκπαιδευτικούς παντού και από τότε έχουμε την λεξιπενία.
        Θα θυμάστε την αντίθεση του δημοτικιστή Παπανούτσου.
        Ξέρω δεν πείθεσθε, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα.

        • Ὑπῆρχε κακὴ ἢ ἐλλειπὴς ἐκμάθηση καὶ χρήση τῆς Ἑλληνικῆς γλώσσας καὶ ἐπὶ πολυτονικοῦ, ὅταν ἕνα μεγάλο μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἦταν ἀγράμματοι λόγω φτώχειας καὶ γιατί δὲν ὑπῆρχαν οὔτε ἀρκετὰ σχολεῖα ἀκόμα. Πρὸ ΠΑΣΟΚ αὐτά. Καὶ ὅταν πήγαινα ἐγὼ σχολεῖο, πρὸ ΠΑΣΟΚ, ποὺ ὑπῆρχε πολυτονικό, ἐλάχιστοι ἦταν ὀρθογράφοι, γιατί ἡ γλώσσα μας ἀπαιτεῖ κοπιώδη ἐκμάθηση. Ὑπάρχει ἐπάρκεια στὴν ἐκμάθηση καὶ στὴν δημοτικὴ καὶ στὸ μονοτονικὸ ὅπως στὴν καθαρεύουσα καὶ στὸ πολυτονικό. Τὰ παιδαρέλια ποὺ μιλᾶνε στὰ ΜΜΕ καὶ δὲν γνωρίζουν πολὺ σωστὰ Ἑλληνικά, σωστὸ εἶναι νὰ τοὺς ζητηθεῖ νὰ ἀποκτήσουν ἀληθινὴ ἐπάρκεια μὲ κάποια ἐπιπλέον μαθήματα καὶ νὰ μὴν χρησιμοποιήσουν τὴν δικαιολογία ὅτι δὲν γίνεται γιατί φταίει τὸ μονοτονικὸ γι αὐτό.
          Τὸ σύστημα ἐκπαίδευσης, ἐπειδὴ ἀφαιρέθηκε ὁ φόρτος τῶν τόνων καὶ τῶν πνευμάτων ποὺ κάποιοι θεωροῦσαν ὑπερβολικὸ καὶ ἀχρείαστο, θὰ ἔπρεπε νὰ εἶχε προσπαθήσει νὰ ἀναδείξει τὸν πλοῦτο τῆς γλώσσας μας. Ἀλλὰ λείπουν οἱ ἄνθρωποι τοῦ πνεύματος καὶ οἱ πραγματικὰ καλλιεργημένοι ἄνθρωποι ποὺ θὰ δείξουν στὶς νέες γενιὲς τὴν ἀξία τῆς γλώσσας μας καὶ δὲν θὰ μᾶς δείχνουν τὶς γνώσεις τους στὶς ξένες γλώσσες. Ὑπάρχει ἄγνοια γιά τό τί ἀκριβῶς σημαίνει αὐτή ἐδῶ ἡ πατρίδα. Αὐτὴ εἶναι ἡ πραγματικότητα.

  4. Οι πολιτικοί μας επανηλθον εις τήν Ελλαδα τό 1974 από τόν Κίσσινγκερ καί τήν Νέαν Ταξιν Πραγμα-των μέ ωρισμενους όρους τούς οποίους ετήρησαν,τηρούν καί θα τηρούν μετά θρησκευτικής ευλα-βείας είτε τό θέλει είτε όχι ο Ελληνικός λαός.
    Ιδού τί εδήλου ο Κίσσινγκερ τό 1996 εις τό Ξενοδοχείον ΠΛΑΖΑ τής Ν.Υόρκης εις τόν Σύνδεσμον Αμερικανοτουρκικής φιλίας διά τήν Ελλαδα καί τόν λαόν της:
    “Πρέπει να τού πλήξωμεν τήν Γλώσσαν,τήν Θρησκείαν,τά Ιστορικα καί Πνευμάτικά του αποθέματα
    ώστε να εξουδετερώσωμεν τήν όποιαν πιθανότητα ν’ αναπτυχθή,διακριθή,επικρατήση διά νά μη μάς παρενοχλή εις τά Βαλκανια,Αν.Μεσόγειον καί Μ.Ανατολήν κι’ αυτό έχει μεγάλην στρατηγικην σημασίαν διά τάς ΗΠΑ.” Καί οι επανελθόντες πολιτικοί μας σχεδόν αυθωρεί καί παραχρήμα ήρχισαν να εφαρμώζουν τά υπησχημένα μέ πρωτον τόν Γ.Ράλλην μέ τήν καθιέρωσιν τής Δημοτικής ώς επισή-μου γλωσσης τού Κρατους αδιαφόρως εάν μετέπειτα κατ’ εξομολόγησίν του ότι αυτό ήτο τεραστιον λάθος,έρχεται τό ΠΑΣΟΚ καί μεταπίπτομεν εις τό μονοτονικόν, εν συνεχεία καταργησιν τού (ν) καί (σ) καί όσον ούπω συνελληνες θα μεταπεσωμεν εις ενα (Ι) αντί τού ι,η,ει,οι γράφοντες ι μάνα,ι καρεκλα, εις ένα (Ο) γράφοντες εγό,μιλό,εις ένα (Ε) αντί καί τού (ΑΙ) κ.α.Ο Ελληνικός λαός αφιονισμενος μέ τήν λεξιν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ καί αναγαγών τά ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ εις Θρησκείαν ουδέν τόν ενδιαφέρει,δέν τού καίγεται κν.”καρφακι”
    Αρκεί ν’ ακούη τό μέν ότι έχει ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ αδιαφόρως εάν σήμερον έχωμεν εκλόγιμον Δικτατορίαν καί δέν τό αντιλαμβανεται τό δέ ότι έχομεν έμμεσον Κοινοβουλευτικήν ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΝ καί ΚΟΜΜΑΤΑ τοσούτον ώστε εάν κατηρχοντο υποψήφιοι ο Ιησούς καί ο Μεγ.Αλεξανδρος δέν θά εξελεγοντο διότι δέν θ’ ανηκον εις Κομματα.Καί επειδή τά κόμματα εψήφισαν τάς ώς είρηται μεταλλαγάς τής γλώσσης μας καί θα ψηφίσουν κι’ άλλας τουτέστιν καθιερώσεως ενός (Ι),(Ο),(Ε) καί έν συνεχεία τού Λατινι-κού αλφαβήτου είτε θελετε είτε όχι θ’ ανεχθητε καί τά γλωσσικα αυτά εγκληματα εις τό σώμα τής ωραιοτέρας καί μητέρας ολων τών γλωσσών τού Κόσμου τής ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ τήν οποίαν είναι η μοναδι-κη πού αναγνωρίζουν οι Η/Υ εν ονόματι τού δήθεν εκμοντερνισμού.Πρό ετών όταν ο Ακαδημαϊκός καί παλαιός Πρωταθλητής Ευρώπης,Μεσογείου,Βαλκανίων τής Δισκοβολίας Αντωνης Κουναδης απεπειράθη ν’ αντισταθή εις τάς κατακρεουργήσεις κατ’ Ελύτην τής γλώσσης ερρίφθησαν άπαντες να τόν εξοντώσουν.Οχι αγαπητοί μου τό ΕΘΝΟΣ απόλλυται επειδή δέν υπαρχει ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ πραγμα-τικη ν’ αποφαίνηται ο ίδιος λαός όπως εις τήν Ελβετίαν καί όχι τά εξηγορασμενα καί σεσηπότα Κομματα με κωμικάς πλειοψηφίας τών εκαστοτε εκλογικών Συστηματων,Μπονους εδρών κ.α.

  5. Πρώτον αμφισβητείται από πολλούς εάν αι πότε έγινε η δήλωση του Κίσινγκερ-το περιοδικό ΝΕΜΕΣΙΣ της κυρίας Κανέλλη νομίζω πως την δημοσίευσε πρώτο το 1996-και
    Δεύτερον ο αναρμόδιος ως μη γλωσσολόγος κ. Κουνάδης πολύ αργά ”ξύπνησε” για την ”διαφθορά, παραφθορά και καταστροφή ” της ελληνικής γλώσσας από το 1976 (Ράλλης-Παπανούτσος) , που πάντως δεν προέκριναν και την κατάργηση του πολυτονικού , που έγινε το 1982 από την κυβέρνηση του ΑνδρεοΠΑΣΟΚ, για να μιλάνε τα ελληνόπουλα την μαλλιαρή όπως θα την περιέγραφαν -αν ζούσαν-όλοι οι δημοτικιστές του 20ου αιώνος πλην των αριστερών .
    Μετά από ημερίδα στη Θεσσαλονίκη για την γλώσσα ρωτήθηκε με επιστολή μου ο κ. Κουνάδης γιατί αυτήν την ”εκστρατεία ” του υπέρ της ελληνικής γλώσσας δεν την έκανε στην 10ετία του 1980 ,αλλά αυτός ευγενώς δεν απάντησε.
    Από την στιγμή που η ”Αλλαγή” κατέλαβε αμαχητί και τους στρατώνες ,τα Δικαστήρια και ακόμη και την Ιεραρχία -το άλας είχε μωρανθεί .
    Γιατί κλαίνε τώρα και σε αυτά τα χαλάσματα οι κουκουβάγιες;;;.
    Υ.Γ Η τότε πατριωτική αντιπολίτευση μόνο χαρακίρι δεν έκανε για να συγκρατήσει το ”οικοδόμημα” της Μεγάλης Ελλάδος των 25 αιώνων.

Comments are closed.

Διαβάστε ακόμα

Stay Connected

2,900ΥποστηρικτέςΚάντε Like
2,767ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
51,200ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής

Τελευταία Άρθρα