Δημοσιεύθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 2026, στις 7:00 μ.μ. (ώρα Βρετανίας)
Stewart Prest
Λέκτορας Πολιτικών Επιστημών, Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας
Μπορεί μια χώρα να αλλάξει ήπειρο; Ο Καναδάς φαίνεται αποφασισμένος να το επιχειρήσει.
Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να επιδιώξει μια νέα μορφή σύνδεσης του Καναδά με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ως «συνδεδεμένου μέλους». Δεν πρόκειται απλώς για μια ανεδαφική ιδέα, καθώς η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει ήδη εκφράσει την υποστήριξή της.
Είναι μια πρόταση που μπορεί να μοιάζει ταυτόχρονα παράλογη και απολύτως λογική, ανάλογα με την οπτική από την οποία την εξετάζει κανείς. Γεωγραφικά, ο Καναδάς παραμένει σταθερά προσαρτημένος στη Βόρεια Αμερική και μοιράζεται σύνορα με τον ολοένα πιο απρόβλεπτο νότιο γείτονά του, τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από άλλες σημαντικές απόψεις, ωστόσο, ο Καναδάς φαίνεται τους τελευταίους μήνες να έχει πολύ περισσότερα κοινά με τις ευρωπαϊκές χώρες παρά με τις ασταθείς ΗΠΑ. Αυτό συμβαίνει επειδή, μέσα σε διάστημα μόλις ενός έτους, η Αμερική μετατράπηκε από τον σημαντικότερο φίλο και σύμμαχο του Καναδά στη διεθνή σκηνή στη σαφέστερη απειλή για την καναδική κυριαρχία.
Εμβαθύνοντας τις σχέσεις του Καναδά με τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες, ο Κάρνεϊ ελπίζει προφανώς να εξασφαλίσει στη χώρα του έναν βαθμό προστασίας απέναντι στη συνεχιζόμενη αμερικανική παρέμβαση και στην εχθρική στάση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Και αυτός ο συλλογισμός έχει τη λογική του.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συνομιλεί με τον πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ κατά τη διάρκεια γεύματος εργασίας με ηγέτες της G7 και της Μέσης Ανατολής στο Εβιάν-λε-Μπαν της Γαλλίας, τον Ιούνιο του 2026. (Evelyn Hockstein/Pool Photo μέσω AP)
Οι μεσαίες δυνάμεις ενώνουν τις δυνάμεις τους
Στην πραγματικότητα, η πρόταση αυτή συνάδει από πολλές απόψεις με την πολυμερή προσέγγιση που ακολουθεί ο Καναδάς στη διεθνή πολιτική από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Ο Κάρνεϊ επικαλέστηκε σαφώς αυτή την ιστορική παράδοση όταν, στην καθοριστικής σημασίας ομιλία του στο Νταβός νωρίτερα μέσα στη χρονιά, αναφέρθηκε στην ανάγκη οι μεσαίες δυνάμεις να χαράξουν από κοινού τη δική τους πορεία.
Ο Καναδάς, τότε όπως και τώρα, δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τις μεγαλύτερες δυνάμεις του κόσμου. Συνεργαζόμενος, όμως, με άλλα κράτη που συμμερίζονται τις ίδιες αντιλήψεις, μπορεί να βρει τρόπους να υπερασπιστεί τον εαυτό του και να ενισχύσει την ισχύ του. Η διαφορά, βέβαια, είναι ότι πλέον οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν συγκαταλέγονται σε αυτούς τους συμμάχους αλλά αποτελούν, αντιθέτως, τη μεγαλύτερη απειλή για τον Καναδά.
Ούτε μπορεί να υποτιμηθεί αυτή η απειλή. Μολονότι παρατηρητές όπως εγώ προειδοποιούσαμε για τον κίνδυνο ήδη από τότε που η άτυχη αποστολή κατευνασμού του Τζάστιν Τριντό στο Μαρ-α-Λάγκο προκάλεσε το «αστείο» του Τραμπ περί μετατροπής του Καναδά στην 51η πολιτεία των ΗΠΑ, η έκταση και η σοβαρότητα του προβλήματος είναι πλέον αδύνατον να αγνοηθούν.
Οι τελευταίες εμπορικές διαπραγματεύσεις το κατέστησαν σαφές. Ξεκινώντας από κακόγουστα αστεία και προσβλητικούς χάρτες, η κυβέρνηση Τραμπ προχώρησε στη διατύπωση πιο συγκεκριμένων απαιτήσεων υποταγής.
Ακόμη και πριν αναλάβει την εξουσία, ο Τραμπ επινοούσε προβλήματα διακίνησης ναρκωτικών στα σύνορα, τα οποία απαιτούσε να επιλύσει ο Καναδάς — ένα παράπονο στο οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να επανέρχεται.
Οι πιο πρόσφατες εμπορικές διαπραγματεύσεις περιλάμβαναν απαιτήσεις που ισοδυναμούσαν με παράδοση της καναδικής κυριαρχίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν η παραχώρηση στις ΗΠΑ δικαιώματος βέτο επί των χωρών με τις οποίες θα μπορούσε να εμπορεύεται διεθνώς ο Καναδάς, η παγίωση της εξάρτησής του από τις ΗΠΑ για τις αμυντικές προμήθειες και την παροχή ασφάλειας και —όσο απίστευτο κι αν ακούγεται— ακόμη και μια απόπειρα παρέμβασης στην επίσημη καναδική διγλωσσία.
Αναζητώντας βοήθεια αλλού
Στην πορεία, ο Καναδάς παρακολούθησε πρόσωπα από το περιβάλλον του Τραμπ να προωθούν την ιδέα της απόσχισης της Αλμπέρτα, ενώ ο πρεσβευτής των ΗΠΑ αντιμετώπιζε τους Καναδούς με απόλυτη περιφρόνηση. Το χειρότερο απ’ όλα είναι ότι ο Καναδάς έλαβε ελάχιστη ουσιαστική υποστήριξη ακόμη και από Αμερικανούς που διάκεινται ευνοϊκά απέναντί του.
Το μήνυμα είναι σαφές: οι Αμερικανοί έχουν υποταχθεί σε μια εκφοβιστική κυβέρνηση, η οποία δεν σέβεται ούτε τον Καναδά ούτε τους Καναδούς. Εάν ο Καναδάς θέλει να υπερασπιστεί την κυριαρχία του, πρέπει να αναζητήσει βοήθεια αλλού. Καμία χώρα δεν είναι πιο ευάλωτη από εκείνη που δεν έχει συμμάχους.
Ο πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ φθάνει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Στρασβούργο της Γαλλίας, στις 16 Σεπτεμβρίου 2026. THE CANADIAN PRESS/Justin Tang.
Αυτό μας επαναφέρει στην προοπτική ενός Καναδά στενότερα συνδεδεμένου με την Ευρώπη.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί την κορυφαία ένωση δημοκρατικών κρατών και μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές δυνάμεις στον κόσμο. Όταν τα ευρωπαϊκά κράτη κατορθώνουν να συνεργάζονται πολιτικά —κάτι που δεν είναι πάντοτε δεδομένο— συγκροτούν μια δύναμη ικανή να ανταγωνιστεί τις υπόλοιπες μεγάλες δυνάμεις του πλανήτη.
Ο Καναδάς διατηρεί επίσης μακροχρόνιους δεσμούς με την Ευρώπη. Οι δεσμοί αυτοί δεν περιορίζονται στις πολιτιστικές σχέσεις και στην κοινή καταγωγή πολλών —αν και σε καμία περίπτωση όλων— των Καναδών, αλλά επεκτείνονται στη διπλωματική και αμυντική συνεργασία στο πλαίσιο πολυάριθμων διεθνών οργανισμών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το ΝΑΤΟ, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, η G7, ο Διεθνής Οργανισμός Γαλλοφωνίας και πολλοί άλλοι.
Ως δημοκρατίες που αντιμετωπίζουν κοινές απειλές από ολοένα πιο διεκδικητικά αυταρχικά καθεστώτα, ο Καναδάς και τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν αμοιβαίο συμφέρον να προστατεύουν το ένα το άλλο και να συνεργάζονται για την υπεράσπιση των δημοκρατικών αξιών και θεσμών.
Dear @mark-carney.bsky.social, we want to bring the relationship with Canada to the highest level possible.
I would like to work with you on opening the door for Canada to being the first associate member of the EU.
And create a common prosperity and economic security space.
— Ursula von der Leyen (@vonderleyen.ec.europa.eu) 16 Σεπτεμβρίου 2026 στις 11:27 π.μ.
Πιθανοί κίνδυνοι και μειονεκτήματα
Πολλά ερωτήματα σχετικά με την προοπτική να γίνει ο Καναδάς συνδεδεμένο μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένουν αναπάντητα, ενώ η ιδέα συνοδεύεται και από πραγματικούς κινδύνους. Η συμμετοχή στην ΕΕ δεν στερείται μειονεκτημάτων, όπως κατέδειξε με σαφήνεια το Brexit μόλις πριν από μία δεκαετία.
Το Ηνωμένο Βασίλειο ψήφισε υπέρ της αποχώρησής του από την Ευρωπαϊκή Ένωση και, μολονότι η απόφαση αυτή αποδείχθηκε προβληματική για την οικονομία, δεν στερούνταν λογικών επιχειρημάτων υπέρ της. Η συμμετοχή στην ΕΕ εξακολουθεί να προκαλεί αντιπαραθέσεις, επειδή η κοινή άσκηση της κυριαρχίας απαιτεί θυσίες: τα κράτη παραχωρούν μέρος της δυνατότητάς τους να ενεργούν μονομερώς, με αντάλλαγμα ευρύτερα, κοινά οφέλη.
Το ζήτημα αυτό κάθε άλλο παρά ασήμαντο είναι. Η απώλεια του ελέγχου στη διαδικασία λήψης αποφάσεων αποτελεί, σε σημαντικό βαθμό, ακριβώς εκείνο στο οποίο αντιδρά ο Καναδάς στις εμπορικές διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Μολονότι είναι ακόμη πολύ νωρίς για να γνωρίζουμε τι ακριβώς θα περιλαμβάνει το καθεστώς του συνδεδεμένου μέλους, ο Κάρνεϊ θα πρέπει να κινηθεί προσεκτικά, ώστε να αποτρέψει το ενδεχόμενο οι Καναδοί λαϊκιστές να ανακαλύψουν έναν νέο, μακρινό στόχο στις Βρυξέλλες.
Η εναρμόνιση της καναδικής πολιτικής με εκείνη των Ευρωπαίων συμμάχων πιθανότατα θα δημιουργούσε ένα επιπλέον εμπόδιο στις εμπορικές σχέσεις με τις ΗΠΑ. Είναι σαφές ότι ο Καναδάς δεν μπορεί πλέον να βασίζεται σε μια σχέση εμπιστοσύνης με τον νότιο γείτονά του. Ωστόσο, οι δύο χώρες θα παραμείνουν άρρηκτα συνδεδεμένες και οι Ηνωμένες Πολιτείες πιθανότατα θα εξακολουθήσουν να αποτελούν τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Καναδά — όχι μόνο λόγω γεωγραφίας αλλά και εξαιτίας δεκαετιών επενδύσεων και κοινών πολιτικών επιλογών.
Όσο κι αν ο Καναδάς χρειάζεται φίλους, είναι σημαντικό να προχωρήσει με τρόπο που δεν θα τινάξει στον αέρα τη σχέση του με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Εμπόριο με την Ασία
Τέλος, ο Καναδάς πρέπει να προσέξει ώστε να μην παραβλέψει το γεγονός ότι εκατομμύρια Καναδοί έλκουν την καταγωγή τους από περιοχές πολύ πέρα από την Ευρώπη.
Οι χώρες του Ειρηνικού εξακολουθούν να αποτελούν τη μεγαλύτερη πηγή εμπορικών συναλλαγών του Καναδά μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ οι δημοκρατίες της περιοχής βρίσκονται, από πολλές απόψεις, σε μια κατάσταση περισσότερο ανάλογη με εκείνη του Καναδά παρά με αυτή των κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Αυστραλία και η Ταϊβάν βρίσκονται, όπως και ο Καναδάς, ανάμεσα στην αμερικανική και την κινεζική επιρροή και πρέπει να βρουν τρόπο να ισορροπήσουν ανάμεσα στις δύο. Κατά συνέπεια, καθώς αναζητά φίλους, ο Καναδάς δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια στενή ή αποκλειστικά ιστορική οπτική. Η Ευρώπη αποτελεί το παρελθόν του Καναδά, αλλά η περιοχή του Ειρηνικού διαγράφεται καθοριστική για το μέλλον του.
Ένα πράγμα, ωστόσο, είναι σαφές: ο πρωθυπουργός του Καναδά αντιλαμβάνεται ότι ο κόσμος έχει αλλάξει και ότι η παλιά κανονικότητα δεν πρόκειται να επιστρέψει. Ο Καναδάς δίνει μάχη για την ίδια του την υπόσταση και ενεργεί αναλόγως.
Συντάκτης
Στιούαρτ Πρεστ
Λέκτορας Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας
Δήλωση διαφάνειας
Ο Στιούαρτ Πρεστ δεν εργάζεται, δεν παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες, δεν κατέχει μετοχές και δεν λαμβάνει χρηματοδότηση από καμία εταιρεία ή οργανισμό που θα μπορούσε να ωφεληθεί από το συγκεκριμένο άρθρο. Δεν έχει δηλώσει άλλες σχετικές σχέσεις ή ιδιότητες πέραν της ακαδημαϊκής του θέσης.
