του Δημήτρη Καμπισιούλη*
Με αφορμή το περιστατικό με τη Διευθύντρια του νηπιαγωγείου στα Λιόσια, μεγάλη συζήτηση άρχισε πάλι στο διαδίκτυο για την κατάσταση στην παιδεία και πολλοί δημοσιογράφοι, εκπαιδευτικοί, γονείς και άλλοι άνθρωποι που έχουν αξιόπιστη άποψη ή και όχι, κατακλύζουν το διαδίκτυο με τις δικές τους αναλύσεις.
Ωστόσο, από σχεδόν το σύνολο των παραπάνω λείπει το κυρίαρχο στοιχείο που έχει ειπωθεί και έχουν προβλεφθεί από τον γράφοντα εδώ και καιρό. Είναι το δημογραφικό που καταστρέφει την παιδεία. Οι βόμβες του δημογραφικού αρχίζουν και σκάνε αδιάκοπα, τίποτα δεν μπορεί να μείνει αλώβητο και δυστυχώς δεν μπορούμε να τις σταματήσουμε. Έχουμε επιλέξει τον λάθος δρόμο για αυτό.
Όπως όμως και στους άλλους λειτουργικούς τομείς του κράτους με κυριότερους την οικονομία, το ασφαλιστικό, τον πρωτογενή τομέα και την υγεία, έτσι και στην παιδεία ισχύει και το αντίστροφο. Η κακή παιδεία επιδεινώνει το δημογραφικό.
Το δημογραφικό πρόβλημα και η κρίση της παιδείας δεν είναι δύο ξεχωριστές εθνικές προκλήσεις. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για τις δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος. Λειτουργούν ως μια θανάσιμη παγίδα: το ένα πρόβλημα τροφοδοτεί το άλλο, δημιουργώντας έναν εγκλωβισμό που απειλεί το μέλλον της χώρας.
Ας τα εξετάσουμε και τα δύο.
Πώς το δημογραφικό πρόβλημα διαλύει την παιδεία.
- Τα παιδιά μειώνονται με αποτέλεσμα δεκάδες σχολεία να κλείνουν και εκατοντάδες να παραμένουν σε αναστολή κάθε χρόνο. Εκπαιδευτικοί και μαθητές μετακινούνται συνεχώς. Στην παιδεία πλέον κυριαρχεί ο μαρασμός και η ερήμωση. Δεν μπορεί να λειτουργήσει έτσι σε ένα τέτοιο περιβάλλον έλλειψης προοπτικής.
- Λόγω των λίγων μαθητών και των ολοένα και λιγότερων σχολείων, δεν διορίζονται νέοι εκπαιδευτικοί σε επαρκή αριθμό με συνέπεια στα παιδιά μας να κάνουν μάθημα 50ρηδες και 60ρηδες εκπαιδευτικοί, οι οποίοι σαφώς διαθέτουν εμπειρία, αλλά τα σχολεία χρειάζονται νέους εκπαιδευτικούς.
- Κατά κανόνα τα παιδιά που μεγαλώνουν μόνα τους ή το πολύ με έναν/μία αδερφό/ή είναι πιο προστατευμένα και πιο καλομαθημένα. Αυτήν την ανατροφή κουβαλάνε στο σχολείο. Δεν είναι τυχαίο πως το διαδίκτυο βοά με παράπονα των εκπαιδευτικών από τη συμπεριφορά των παιδιών σήμερα.
- Λόγω των λίγων εργαζομένων και των χαμηλών εισφορών το κράτος δίνει 16 δισ. ευρώ κάθε χρόνο για τις συντάξεις. Τα χρήματα αυτά λείπουν και από την παιδεία που υποχρηματοδοτείται. Παιδεία χωρίς ικανά κονδύλια δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά.
- Ακόμα και παραβατικές συμπεριφορές κοινωνικών ομάδων στα σχολεία εν μέρει στο δημογραφικό οφείλονται. Σε μία κοινωνία γερόντων αυτοί κάνουν πολλά παιδιά, νιώθουν δυνατοί και εκτός νόμου, έχουν δημιουργήσει άβατα γκέτο, ενώ έχουν το ακαταδίωκτο από τους πολιτικούς διότι διαθέτουν πολλούς ψήφους.
Πώς η κακή παιδεία επιδεινώνει το δημογραφικό
Η ποιότητα και ο προσανατολισμός του εκπαιδευτικού συστήματος διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό τις αξίες, τις προτεραιότητες και τη νοοτροπία της κοινωνίας. Όταν η παιδεία αδυνατεί να προσφέρει ουσιαστική μόρφωση (βλέπετε αποτελέσματα PISA) και αποκόπτεται από τις εθνικές της ρίζες και την ελληνορθόδοξη παιδεία και παράδοση, επηρεάζει αρνητικά τη δημογραφική εξέλιξη διότι:
- Προκαλεί την αλλαγή προτεραιοτήτων τοποθετώντας τον απόλυτο ατομικισμό πάνω από τη συλλογικότητα και την προσφορά στην πατρίδα και στη συνέχεια του Έθνους.
- Στερεί από τους νέους τα εθνικά ιδεώδη και την αίσθηση ότι αποτελούν μέρος μιας ιστορικής και εθνικής συνέχειας και τους εκπαιδεύει να θέτουν ως απόλυτη προτεραιότητα την καλοπέραση και την καριέρα, βλέποντας την οικογένεια όχι ως ολοκλήρωση ή προσφορά στο Έθνος, αλλά ως βάρος ή περιορισμό και φρένο στην επαγγελματική ανέλιξη.
- Μαθαίνει στα παιδιά την ύπαρξη διάφορων μορφών οικογένειας και την απόλυτη ελευθερία μέσα σε αυτές και όχι την υπομονή, τη δέσμευση και την υπευθυνότητα που απαιτεί ο έγγαμος βίος μίας παραδοσιακής ελληνικής οικογένειας.
- Καλλιεργεί τον ανταγωνισμό και τον υπερκαταναλωτισμό όπου η προσωπική επιτυχία μετριέται αποκλειστικά με βάση τις επαγγελματικές επιτυχίες και όχι τη δημιουργία οικογένειας.
- Δεν εφοδιάζει τους νέους με τις απαραίτητες δεξιότητες και γνώσεις που απαιτεί η σύγχρονη οικονομία, με αποτέλεσμα η έλλειψη ουσιαστικής μόρφωσης και κατάρτισης να οδηγεί σε χαμηλά αμειβόμενες ή ευκαιριακές εργασίες με φυσικό επακόλουθο την αναβολή ή ματαίωση της δημιουργίας οικογένειας
Πρέπει να κατανοήσουμε ότι η σωτηρία της παιδείας περνά μέσα από την επίλυση του δημογραφικού και το αντίστροφο. Διαφορετικά, ο φαύλος αυτός κύκλος θα συνεχίσει να καταστρέφει το μέλλον των παιδιών μας και την ίδια τη χώρα.
Η χώρα χρειάζεται «παιδιά και παιδεία». Είναι ζήτημα εθνικής επιβίωσης.
Δημήτριος Καμπισιούλης
Σύμβουλος δημογραφικού προέδρου ΝΙΚΗΣ
