The Guardian
Πεζοπόροι κατευθύνονται προς την κορυφή Στεφάνι, γνωστή και ως «Θρόνος του Δία», την ώρα που ανατέλλει ο ήλιος στον Όλυμπο. Η δημοτικότητα του βουνού έχει αυξηθεί κατακόρυφα την τελευταία δεκαετία, με περίπου 500.000 επισκέπτες να καταγράφονται πέρυσι.
Φωτογραφία: Άγγελος Τζωρτζίνης/AFP/Getty Images
Ελλάδα
Οι αρμόδιοι ασκούν εδώ και χρόνια πιέσεις ώστε η κορυφή, που υψώνεται στα 2.918 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, να λάβει την πολυπόθητη αναγνώριση.
Helena Smith, στο Λιτόχωρο
Σάββατο 25 Ιουλίου 2026, 06:00 CEST
Περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες έχουν περάσει από τότε που ο Ευάγγελος Γερολιόλιος πραγματοποίησε την πρώτη του ανάβαση στην κατοικία των αρχαίων θεών. Στην κορυφή του Ολύμπου, στο βραχώδες ύψωμα του ψηλότερου βουνού της Ελλάδας, ένιωσε απέραντο δέος.
«Δεν ξέχασα ποτέ εκείνη τη μοναδική στιγμή, εκείνο το μοναδικό συναίσθημα εκεί ψηλά, στον Θρόνο του Δία», θυμάται ο Γερολιόλιος, ο οποίος, ως δήμαρχος Δίου-Ολύμπου, αφιερώνει πλέον μεγάλο μέρος του χρόνου του στη διοίκηση της ευρύτερης περιοχής.
Η απόκρημνη κορυφή του, την οποία ο Όμηρος περιέγραψε ως «έδρα των αθανάτων» και όπου, σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Δίας, ο πατέρας των θεών, συγκαλούσε το συμβούλιό τους, υψώνεται στα 2.918 μέτρα πάνω από τη θάλασσα.
«Νιώθεις μια απίστευτη αίσθηση του τόπου, όπου συνυφαίνονται ο μύθος, η ομορφιά και το βάρος της Ιστορίας. Όλα αυτά θέλουμε να τα μοιραστούμε και ελπίζουμε ότι θα αναγνωριστούν διεθνώς», δήλωσε.
Οι Έλληνες αξιωματούχοι επιδιώκουν εδώ και χρόνια την ένταξη του Ολύμπου στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Σύντομα, οι υποστηρικτές της προσπάθειας θα μάθουν εάν ο τόπος θα λάβει τελικά την πολυπόθητη αναγνώριση.
Η Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς έχει προγραμματίσει να αρχίσει την Κυριακή τη συζήτηση της ελληνικής υποψηφιότητας, στο πλαίσιο της 48ης συνόδου της, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη στο Μπουσάν της Νότιας Κορέας. Η ετήσια συνεδρίαση ολοκληρώνεται στις 29 Ιουλίου.
Η Ελλάδα πρότεινε για πρώτη φορά το 2014 την ένταξη του βουνού στον κατάλογο των τόπων που η UNESCO θεωρεί ότι διαθέτουν «εξαιρετική αξία για την ανθρωπότητα», επικαλούμενη τόσο την πολιτιστική όσο και την περιβαλλοντική σημασία του.
Η περιοχή ανακηρύχθηκε το 1938 ο πρώτος εθνικός δρυμός της Ελλάδας, ως αναγνώριση της μοναδικότητας του τοπίου της, το οποίο περιλαμβάνει όχι μόνο καταπράσινα δάση αλλά και αλπικά λιβάδια, φαράγγια, χαράδρες και πηγές, όλα σε μικρή απόσταση από τη θάλασσα.
Το Λιτόχωρο, η πλησιέστερη πόλη στο βουνό, απέχει μόλις πέντε χιλιόμετρα από μαγευτικές παραλίες, οι οποίες βρίσκονται ουσιαστικά στους πρόποδες του Ολύμπου.
Αναγνωρίζοντας τον πλούτο της χλωρίδας και της πανίδας της περιοχής, η UNESCO χαρακτήρισε τον Όλυμπο απόθεμα βιόσφαιρας το 1981. Πρόσθετη περιβαλλοντική προστασία θεσπίστηκε το 2021 με προεδρικό διάταγμα, όταν το βουνό ανακηρύχθηκε εθνικό πάρκο.
«Ωστόσο», επισημαίνει ο Γερολιόλιος, «η ένταξή του στα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς δεν θα ήταν σημαντική μόνο για τους Έλληνες. Θα απευθυνόταν σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ο Όλυμπος βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με τον Παρθενώνα και είναι ζωτικής σημασίας να προστατεύσουμε αυτό το περιβάλλον του μύθου και της Ιστορίας. Για εμάς, η προστασία είναι το άλφα και το ωμέγα».
Μια πεταλούδα στέκεται πάνω σε ένα αγριολούλουδο στον Όλυμπο. Αναγνωρίζοντας τον πλούτο της χλωρίδας και της πανίδας της περιοχής, η UNESCO χαρακτήρισε τον Όλυμπο απόθεμα βιόσφαιρας το 1981.
Φωτογραφία: Πέτρος Γιαννακούρης/AP
Πέρυσι, η Επιτροπή ενέταξε 26 νέα μνημεία στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό σε 1.428 μνημεία σε 170 χώρες. Από τα 21 μνημεία που βρίσκονται στην Ελλάδα, μόνο δύο έχουν ενταχθεί ως τόποι μεικτής πολιτιστικής και φυσικής παγκόσμιας κληρονομιάς.
Βάσει διεθνούς σύμβασης, την εφαρμογή της οποίας εποπτεύει η UNESCO, αυτοί οι θησαυροί —στους οποίους περιλαμβάνονται μνημεία όπως το Σινικό Τείχος, οι Πυραμίδες της Αιγύπτου και το Ταζ Μαχάλ— αποκτούν αυτομάτως καθεστώς προστατευόμενης περιοχής.
Ο χαρακτηρισμός αυτός θεωρείται ολοένα και περισσότερο ανάχωμα απέναντι στις καταστροφικές συνέπειες της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης και του υπερτουρισμού. Όπως συμβαίνει και σε μεγάλο μέρος της Ελλάδας, η δημοτικότητα του βουνού έχει αυξηθεί κατακόρυφα την τελευταία δεκαετία, με περίπου 500.000 επισκέπτες να καταγράφονται πέρυσι.
Ο αριθμός αυτός αναμένεται ευρέως να αυξηθεί, λόγω της αναζωπύρωσης του ενδιαφέροντος για τον αρχαίο κόσμο μετά την κυκλοφορία, στις 17 Ιουλίου, της ταινίας «Η Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν. Η υπερπαραγωγή, η οποία κατέρριψε εισπρακτικά ρεκόρ και είναι εμπνευσμένη από το ομηρικό έπος, γυρίστηκε εν μέρει στην Ελλάδα, η οποία συνέβαλε επίσης στην επιχορήγηση της ταινίας.
«Είμαστε χαρούμενοι που υποδεχόμαστε τουρίστες, όμως η αύξηση του αριθμού τους θα συνεπάγεται και περισσότερους κινδύνους», δήλωσε ο Δημήτρης Παππάς, αναπληρωτής διευθυντής του φορέα διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Ολύμπου.
«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, εάν η περιοχή ανακηρυχθεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, αυτό θα συμβάλει στην προστασία του βουνού. Εάν χάσουμε όσα διαθέτουμε, θα είναι καταστροφή».
Ο Παππάς επισήμανε ότι η μεγαλύτερη, με διαφορά, απειλή για την περιοχή είναι οι δασικές πυρκαγιές, οι οποίες επιδεινώνονται εξαιτίας της κλιματικής κατάρρευσης.
«Θα μπορούσαν να αποτραπούν με πρόσθετη χρηματοδότηση για τη βελτίωση των μέτρων πυροπροστασίας, όπως ο καθαρισμός των μονοπατιών και η κατασκευή καταφυγίων. Θα μπορούσαν επίσης να αναβαθμιστούν οι γέφυρες πάνω από ποτάμια και το οδικό δίκτυο».
Ένα αγριοκάτσικο στον Όλυμπο. Ως μεγαλύτερη απειλή για την περιοχή έχουν αναγνωριστεί οι δασικές πυρκαγιές, οι οποίες επιδεινώνονται εξαιτίας της κλιματικής κατάρρευσης.
Φωτογραφία: NurPhoto/Getty Images
Τα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς λαμβάνουν τεχνική υποστήριξη και οικονομική βοήθεια από την UNESCO, η οποία παρέχει επίσης εξειδικευμένες συμβουλές για τη διατήρησή τους.
Τουρίστες που επισκέφθηκαν την περιοχή αυτή την εβδομάδα δήλωσαν ότι ο χαρακτηρισμός όχι μόνο είναι δικαιολογημένος, αλλά έχει ήδη καθυστερήσει.
«Δεν είναι απλώς μια καλή ιδέα· είναι η καλύτερη ιδέα», δήλωσε με ενθουσιασμό η 62χρονη Λένκα Χοτμάροβα από την Τσεχία. «Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης κατά μήκος των μονοπατιών και ο χαρακτηρισμός θα συνέβαλλε στην ευαισθητοποίηση σχετικά με την ανάγκη προστασίας. Έπρεπε να είχε γίνει νωρίτερα».
Στον φάκελο υποψηφιότητας, η Ελλάδα έχει επίσης υπογραμμίσει τη θρησκευτική σημασία του βουνού, επικαλούμενη την ανακάλυψη ενός υπαίθριου ιερού σε μία από τις χαμηλότερες κορυφές του.
Πιστεύεται ότι το συγκεκριμένο ιερό είχε περιγραφεί τον 2ο αιώνα μ.Χ. από τον φιλόσοφο και ιστορικό Πλούταρχο, σε σχέση με θυσίες ζώων που τελούνταν προς τιμήν του Δία.
Στον Όλυμπο θεωρείται ότι βρίσκεται το εκκλησάκι με το μεγαλύτερο υψόμετρο σε ολόκληρο τον ορθόδοξο χριστιανικό κόσμο, ενώ στις πλαγιές και στις κορυφές του έχουν κτιστεί βυζαντινά μοναστήρια και άλλοι χώροι λατρείας.
Η έκβαση της υποψηφιότητας, ωστόσο, κάθε άλλο παρά βέβαιη είναι. Σύμφωνα με πληροφορίες, τα συμβουλευτικά όργανα του Διεθνούς Συμβουλίου Μνημείων και Τοποθεσιών (ICOMOS) και της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης έχουν ζητήσει την υποβολή πρόσθετων στοιχείων. Παράλληλα, το σχέδιο ημερήσιας διάταξης της συνεδρίασης της UNESCO στο Μπουσάν υποδηλώνει ότι ο φάκελος ενδέχεται να παραπεμφθεί εκ νέου στην Ελλάδα, παρατείνοντας ακόμη περισσότερο την προσπάθεια.
Σε μια περίοδο κατά την οποία ο τουρισμός αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς, αυτή η προοπτική ανησυχεί τον Γερολιόλιο.
«Το ζήτημα είναι η ισορροπία», επισημαίνει. «Η φέρουσα ικανότητα του Ολύμπου έχει φτάσει στα όριά της».
Η ανακήρυξη του Ολύμπου ως Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς «θα μας επιφόρτιζε με μεγαλύτερη ευθύνη για την προστασία του περιβάλλοντος», δήλωσε και πρόσθεσε:
«Ακόμη όμως και αν δεν τα καταφέρουμε, δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο. Πρέπει να ληφθούν πρόσθετα μέτρα προστασίας».
Ο Όλυμπος εντάχθηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO – Ομόφωνη η απόφαση
Ιαχές για τον Όλυμπο, σιωπή για τον Παρθενώνα