Πάντως παρά τους πανηγυρισμούς του Τραμπ η Γροιλανδία δεν πουλήθηκε και αγόρασε ξανά αυτό που ήδη είχε η Αμερική
Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ζητούσε επιτακτικά την αμερικανική κυριαρχία επί της Γροιλανδίας, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας, είχα επισημάνει ότι η Ουάσιγκτον δεν χρειαζόταν ούτε απειλές ούτε τελεσίγραφα προς τη Δανία, έναν από τους πλέον σταθερούς και ατλαντιστές συμμάχους της στο ΝΑΤΟ. Είχε ήδη στα χέρια της το βασικό εργαλείο, την Συμφωνία Άμυνας του 1951.
Όπως είναι γνωστό οι ΗΠΑ με το Βασίλειο της Δανίας κατέληξαν σε συμφωνία για την Γροιλανδία που «παραχωρεί» στην Ουάσινγκτον «μόνιμο έλεγχο της ασφάλειας και άλλων αναγκών της Γροιλανδίας». Ο Τραμπ πανηγυρίζει διότι όπως ισχυρίζεται η συμφωνία αντιμετωπίζει οριστικά όλες τις αμερικανικές ανησυχίες. Είναι όμως βάσιμος ο «γύρος του θριάμβου» από το τραμπικό στρατόπεδο;
Θα λέγαμε όχι. Υπάρχει ένα μικρό, αλλά καθοριστικό πρόβλημα. Η Γροιλανδία δεν μεταβιβάζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες όπως επεδίωκε ο Τραμπ και ένας μικρός δισεκατομμυριούχων επιχειρηματιών που αδημονούσαν να εκμεταλλευτούν τον ορυκτό πλούτο του μεγαλυτέρου νησιού του κόσμου!
Η Δανία και η κυβέρνηση της Γροιλανδίας δηλώνουν ρητά ότι η συμφωνία αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας, καθώς και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης του λαού της Γροιλανδίας. Κοντολογίς … δεν άλλαξε η κυριαρχία. Δεν έγινε αγορά. Δεν έγινε προσάρτηση. Δεν έγινε μεταβίβαση εδάφους.
Αυτό που αλλάζει, εφόσον το τελικό κείμενο επιβεβαιώσει όσα έχουν γίνει γνωστά είναι κυρίως το εύρος και η μονιμότητα της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας και ο αποκλεισμός στρατηγικών ανταγωνιστών από το νησί.
Η «καινούργια» ιδέα είναι 75 ετών
Η Συμφωνία Άμυνας ΗΠΑ – Δανίας του 1951 ήδη έδινε στις Ηνωμένες Πολιτείες εξαιρετικά ευρεία δικαιώματα ασφαλείας επάνω στη Γροιλανδία. Η συμφωνία προέβλεπε τη δυνατότητα δημιουργίας και λειτουργίας αμερικανικών αμυντικών περιοχών, εγκατάστασης προσωπικού και υποδομών, αποθήκευσης υλικού, λειτουργίας αεροπορικών και ναυτικών εγκαταστάσεων και ελεύθερης πρόσβασης αμερικανικών πλοίων, αεροσκαφών και στρατιωτικών δυνάμεων στις σχετικές περιοχές. Και όλα αυτά χωρίς να θίγεται η δανική κυριαρχία.
Το 2004, μάλιστα, η συμφωνία τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τη συμμετοχή και της τότε κυβέρνησης αυτονομίας της Γροιλανδίας. Η συμφωνία αναγνώριζε πλέον το νέο καθεστώς της Γροιλανδίας και όριζε το Thule, την σημερινή «Pituffik Space Base», ως τη μοναδική αμυντική περιοχή, ενώ προέβλεπε διαδικασίες για τη δημιουργία νέων αμυντικών περιοχών.
Η Ουάσιγκτον λοιπόν δεν πάτησε ξαφνικά στην Γροιλανδία. Την είχε ήδη.
Τι φαίνεται να προσθέτει η νέα συμφωνία;
Εδώ βρίσκεται το ενδιαφέρον. Το ακριβές κείμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, επομένως χρειάζεται προσοχή. Ωστόσο, από τις μέχρι τώρα δηλώσεις προκύπτουν τέσσερις βασικές κατευθύνσεις.
Πρώτον, διευρύνεται η αμερικανική στρατιωτική παρουσία. Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ θα αρχίσουν άμεσα τη διαδικασία ανάπτυξης σημαντικής στρατιωτικής παρουσίας σε κατάλληλες περιοχές της Γροιλανδίας.
Δεύτερον, επιχειρείται να καταστεί η αμερικανική στρατηγική παρουσία μακροχρόνια και ουσιαστικά μόνιμη. Αυτό φαίνεται να συνδέεται και με ένα αμερικανικό πρόβλημα που υπήρχε πίσω από την εμμονή του Τραμπ! Τι θα συμβεί εάν η Γροιλανδία κάποια στιγμή γίνει ανεξάρτητη από τη Δανία; Η Ουάσιγκτον θέλει να εξασφαλίσει ότι η στρατηγική της θέση δεν θα εξαρτάται από μια μελλοντική συνταγματική αλλαγή.
Τρίτον, αποκλείονται οι γεωπολιτικοί ανταγωνιστές. Οι μέχρι τώρα πληροφορίες αναφέρουν ότι η συμφωνία θα απαγορεύει σε μη ΝΑΤΟϊκές δυνάμεις να εγκαθιστούν στρατιωτικές βάσεις ή να αποκτούν στρατιωτική παρουσία, ενώ θα περιορίζει και ορισμένες «ευαίσθητες» επενδύσεις από ανταγωνιστικές χώρες. Η Ρωσία και η Κίνα είναι προφανώς οι βασικοί αποδέκτες αυτής της πρόβλεψης.
Τέταρτον, η συμφωνία φαίνεται να επεκτείνει τη στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας ως τμήματος της άμυνας της Βόρειας Αμερικής. Ο Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η Γροιλανδία θα παραμείνει μόνιμα ενταγμένη στον στρατηγικό αμυντικό χώρο της Βόρειας Αμερικής.
Αυτό ναι μεν είναι σημαντικό αλλά πολύ διαφορετικό πράγμα από την αμερικανική κυριαρχία που επιζητούσε ο Αμερικανός Πρόεδρος.
Το πραγματικό «deal»
Και εδώ ίσως βρίσκεται η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά της υπόθεσης. Ο Τραμπ ζήτησε την ιδιοκτησία του νησιού. Η Δανία του προσφέρει πολύ μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική πρόσβαση και στρατηγικό έλεγχο, χωρίς να παραδώσει την κυριαρχία. Και η Ουάσιγκτον φαίνεται να το αποδέχεται.
Με άλλα λόγια, η Κοπεγχάγη δεν χρειάστηκε να παραδώσει τη Γροιλανδία για να ικανοποιήσει το βασικό αμερικανικό στρατηγικό αίτημα. Χρειάστηκε να συμφωνήσει σε μια διευρυμένη στρατιωτική σχέση που, σε μεγάλο βαθμό, πατάει πάνω σε δικαιώματα τα οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ήδη από το 1951.
Αν μάλιστα επιβεβαιωθεί ότι η νέα συμφωνία ουσιαστικά διασφαλίζει πως η Ρωσία και η Κίνα δεν θα αποκτήσουν στρατιωτικό ή στρατηγικό αποτύπωμα στη Γροιλανδία, τότε η Ουάσιγκτον παίρνει αυτό που πραγματικά την ενδιαφέρει περισσότερο: όχι τη σημαία πάνω από το νησί, αλλά τον αποκλεισμό των αντιπάλων της και την ελευθερία στρατιωτικής δράσης.
Ένα διπλωματικό «déjà vu»
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη. Η Δανία κατάφερε να μετατρέψει μια αμερικανική απαίτηση για κυριαρχία σε μια συμφωνία ασφάλειας που δεν αλλάζει την κυριαρχία της. Και αυτό δεν είναι λεπτομέρεια.
Γιατί το μεγαλύτερο πολιτικό πρόβλημα που δημιούργησε ο Τραμπ δεν ήταν η στρατηγική αξία της Γροιλανδίας. Αυτή ήταν δεδομένη. Ήταν η απειλή ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να επιδιώξουν την απόκτηση εδάφους ενός συμμάχου τους.
Η κρίση αυτή προκάλεσε σοβαρές ανησυχίες στην Ευρώπη και στο ΝΑΤΟ. Τώρα η λύση βρίσκεται, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, μέσα στο ίδιο το πλαίσιο της συμμαχίας. Ακριβώς εκεί όπου θα μπορούσε εξαρχής να είχε αναζητηθεί.
Το πραγματικό ερώτημα
Επομένως, το ερώτημα δεν είναι εάν ο Τραμπ «πήρε τη Γροιλανδία». Δεν την πήρε.
Το ερώτημα είναι πόσο μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική παρουσία θα αποκτήσει η Ουάσιγκτον, ποια ακριβώς δικαιώματα θα της παραχωρηθούν, ποια θα είναι η συμμετοχή της κυβέρνησης της Γροιλανδίας και τι θα συμβεί σε περίπτωση μελλοντικής ανεξαρτησίας του νησιού. Και κυρίως: ποιο είναι το πραγματικό περιεχόμενο του όρου «μόνιμος έλεγχος της ασφάλειας» που χρησιμοποίησε ο Τραμπ;
Αυτό δεν μπορούμε ακόμη να το γνωρίζουμε με βεβαιότητα, διότι το πλήρες κείμενο δεν έχει δημοσιοποιηθεί και η συμφωνία δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τις απαιτούμενες κοινοβουλευτικές διαδικασίες. Μέχρι τότε, λοιπόν, καλό είναι να κρατήσουμε μικρό καλάθι απέναντι στους πανηγυρισμούς περί «αμερικανικής κατάκτησης της Γροιλανδίας».
Συμπεράσματα
Η Γροιλανδία παραμένει στη Δανία. Η κυριαρχία δεν άλλαξε χέρια. Αυτό που ενισχύεται είναι η αμερικανική στρατηγική πρόσβαση. Και η ειρωνεία της ιστορίας είναι ότι για να το πετύχει αυτό η Ουάσιγκτον δεν χρειάστηκε τελικά να αγοράσει τη Γροιλανδία.
Χρειάστηκε απλώς να αξιοποιήσει και να επεκτείνει — αυτό που είχε ήδη εξασφαλίσει από το 1951 κάτι που έμμεσα παραδέχεται το Αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών που επισημαίνει ότι η εξέλιξη αυτήν δεν ξεκινά από μηδενική βάση.
*O Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Λουκόπουλος είναι Γεωστρατηγικός Αναλυτής
https://www.militaire.gr/giati-o-tramp-den-mporei-na-panigyrizei-gia-tin-groilandia/
