Η εξόντωση του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, το Σάββατο, αποτέλεσε ιστορική καμπή στη σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με την Τεχεράνη. Ωστόσο, παρά το ισχυρό συμβολικό και στρατηγικό πλήγμα, ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι εκφράζουν σοβαρές αμφιβολίες ότι η στρατιωτική επιχείρηση μπορεί να οδηγήσει σε άμεση αλλαγή καθεστώτος.

Πριν αλλά και μετά την έναρξη των επιθέσεων, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί πως η ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος που κυβερνά το Ιράν από το 1979, αποτελούσε έναν από τους βασικούς στόχους, παράλληλα με την αποδυνάμωση του πυρηνικού και βαλλιστικού προγράμματος της χώρας.

Σε μήνυμά του κάλεσε «τους Ιρανούς πατριώτες που διψούν για ελευθερία» να εκμεταλλευτούν τη συγκυρία και να πάρουν πίσω τη χώρα τους.

Παρά τη ρητορική αυτή, τρεις Αμερικανοί αξιωματούχοι με γνώση των εκτιμήσεων των υπηρεσιών πληροφοριών δηλώνουν ότι επικρατεί έντονος σκεπτικισμός για το κατά πόσο η αποδυναμωμένη ιρανική αντιπολίτευση μπορεί να ρίξει το καθεστώς στο άμεσο μέλλον.

Αν και κανείς δεν αποκλείει πλήρως το ενδεχόμενο κατάρρευσης της κυβέρνησης, η οποία δέχεται αλλεπάλληλα πλήγματα από αεροπορικές επιδρομές και έχει δεχθεί έντονη λαϊκή δυσαρέσκεια μετά τη βίαιη καταστολή διαδηλώσεων τον Ιανουάριο, οι πιθανότητες θεωρούνται περιορισμένες.

Σύμφωνα με προηγούμενες αξιολογήσεις της CIA που είχαν παρουσιαστεί στον Λευκό Οίκο πριν από την επίθεση, ακόμη και σε περίπτωση θανάτου του Χαμενεΐ, είναι πιθανό να τον διαδεχθούν σκληροπυρηνικά στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης ή εξίσου αδιάλλακτοι κληρικοί.

Αξιωματούχος με γνώση των εσωτερικών συζητήσεων σημείωσε ότι τα στελέχη του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης δύσκολα θα εγκαταλείψουν οικειοθελώς την εξουσία, καθώς στηρίζονται σε ένα εκτεταμένο δίκτυο προνομίων και εσωτερικής αφοσίωσης.

Καθοριστικό στοιχείο στις εκτιμήσεις των υπηρεσιών αποτέλεσε το γεγονός ότι, κατά τις μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του Ιανουαρίου, δεν καταγράφηκαν αποσκιρτήσεις από τους Φρουρούς της Επανάστασης, μια εξέλιξη που θεωρείται προϋπόθεση για την επιτυχία οποιασδήποτε επανάστασης.

Παράλληλα, στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης έχει αναπτυχθεί έντονη συζήτηση, χωρίς ωστόσο να υπάρχει συναίνεση, για το κατά πόσο η εξόντωση του Χαμενεΐ θα μπορούσε να μεταβάλει ουσιαστικά τη στάση της Τεχεράνης στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα ή να αποτρέψει την ανασυγκρότηση των στρατιωτικών της δυνατοτήτων.

Την ίδια στιγμή, ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν ανακοίνωσε ότι προσωρινά καθήκοντα Ανώτατου Ηγέτη αναλαμβάνει συμβούλιο αποτελούμενο από τον ίδιο, τον επικεφαλής της Δικαιοσύνης και μέλος του ισχυρού Συμβουλίου των Φρουρών.

Παρότι ο Τραμπ δήλωσε ότι σκοπεύει να επανανοίξει διαύλους επικοινωνίας με το Ιράν —ένδειξη ότι η Ουάσιγκτον δεν θεωρεί άμεση την πτώση της κυβέρνησης— στο παρασκήνιο παραμένει έντονος ο προβληματισμός για την «επόμενη ημέρα».

Όπως επισημαίνει ο πρώην ανώτερος αξιωματούχος πληροφοριών Τζόναθαν Πάνικοφ, σήμερα στέλεχος του Atlantic Council, η έκβαση θα κριθεί από τη στάση των ενόπλων δυνάμεων, αν επιλέξουν να παραμείνουν ουδέτερες ή να ταχθούν με τους διαδηλωτές, το καθεστώς μπορεί να καταρρεύσει. Σε διαφορετική περίπτωση, «τα απομεινάρια του συστήματος, όσοι κρατούν τα όπλα, πιθανότατα θα τα χρησιμοποιήσουν για να διατηρήσουν την εξουσία».