The Atlantic
Robert Kagan
Σάββατο, 21 Ιουνίου 2025
Φωτογραφία: Anna Moneymaker / Getty

Η τρέχουσα συζήτηση για τον βομβαρδισμό του Ιράν είναι σουρεαλιστική. Πρώτα απ’ όλα, ένας βομβαρδισμός είναι απίθανο να οδηγήσει σε ικανοποιητικό αποτέλεσμα. Αν η ιστορία μας έχει διδάξει κάτι, είναι ότι η επίτευξη μιας διαρκούς λύσης μόνο μέσω βομβαρδισμών είναι σχεδόν αδύνατη. Υπήρχε λόγος που οι Ηνωμένες Πολιτείες έστειλαν χερσαίες δυνάμεις στο Ιράκ το 2003 – και δεν ήταν για να φυτέψουν δημοκρατία. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι πίστευαν ότι δεν μπορούσαν να επιλύσουν το πρόβλημα των προγραμμάτων όπλων του Σαντάμ Χουσεΐν μόνο με αεροπορικά χτυπήματα. Το είχαν ήδη δοκιμάσει. Η κυβέρνηση Κλίντον βομβάρδισε το Ιράκ για τέσσερις ημέρες το 1998. Στο τέλος, δεν είχαν ιδέα τι είχαν καταστρέψει και τι όχι. Αυτό που σίγουρα γνώριζαν ήταν ότι δεν είχαν θέσει μόνιμο τέλος στο πρόγραμμα. Αν το 2003 ο Τζορτζ Μπους πίστευε ότι μπορούσε να βάλει οριστικό τέλος στα όπλα του Σαντάμ μόνο με βομβαρδισμούς, θα είχε επιλέξει αυτήν τη λύση.

Σήμερα, το Ιράν θέτει το ίδιο δίλημμα. Τα αμερικανικά όπλα μπορεί να είναι καλύτερα απ’ ό,τι το 2003, οι δυνατότητες πληροφοριών μεγαλύτερες, και το Ιράν ίσως να είναι πιο αδύναμο απ’ ό,τι πριν από έναν χρόνο – αλλά το πρόβλημα παραμένει. Ο βομβαρδισμός και μόνο δεν θα επιφέρει έναν επαληθεύσιμο και διαρκή τερματισμό του πυρηνικού του προγράμματος. Μπορεί να κερδίσει χρόνο – και οι ισραηλινές επιθέσεις αυτό ακριβώς έκαναν. Οι αμερικανικές επιθέσεις θα μπορούσαν να παρατείνουν αυτό το διάστημα, αλλά ένα αποφασισμένο ιρανικό καθεστώς πιθανότατα θα επανέλθει.

Μια μόνιμη λύση θα απαιτούσε ένα πολύ πιο παρεμβατικό διεθνές καθεστώς επιθεώρησης, το οποίο με τη σειρά του θα απαιτούσε και φυσική παρουσία στο έδαφος για την προστασία του.

Ωστόσο, αυτό δεν είναι ο κύριος λόγος που αντιτίθεμαι στον βομβαρδισμό του Ιράν. Ούτε και ο λόγος που θεωρώ τη σχετική συζήτηση τόσο αλλόκοτη. Διαβάζοντας τους συνήθεις, «στοχαστικούς» αναλυτές επιλογών της New York Times, δεν θα καταλάβαινε κανείς ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται ήδη σε πορεία προς μια δικτατορία στο εσωτερικό.

Αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα εκδηλωθεί ένας πόλεμος με το Ιράν. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη καταλάβει απολυταρχικά τον έλεγχο των υπηρεσιών επιβολής του νόμου. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, η αστυνομία, οι πράκτορες της ICE και η Εθνοφρουρά φαίνεται πως απαντούν πλέον σε αυτόν – όχι στον λαό ή το Σύνταγμα. Έχει ευνουχίσει το Κογκρέσο, αποκτώντας ουσιαστικά τον έλεγχο της δημοσιονομικής εξουσίας. Και – όσον αφορά το Ιράν – εργάζεται ανοιχτά και ενεργά για να μετατρέψει τον αμερικανικό στρατό σε προσωπικό του στρατό, τον οποίο θα χρησιμοποιεί όπως επιθυμεί, ακόμη και για καταστολή στο εσωτερικό. Οποιαδήποτε ενέργεια κάνει ή δεν κάνει στο Ιράν, πιθανότατα θα αποσκοπεί στην ενίσχυση αυτών των στόχων. Αν γιορτάσει έναν βομβαρδισμό κατά του Ιράν, θα γιορτάζει τον εαυτό του και την εξουσία του. Ήδη διέταξε στρατιωτική παρέλαση για τα γενέθλιά του. Φανταστείτε τι θα κάνει όταν διακηρύξει «στρατιωτική επιτυχία» στο Ιράν. Ο πρόεδρος εργάζεται για να καλλιεργήσει πίστη των στρατιωτών όχι στο κράτος ή στο σύνταγμα, αλλά σε αυτόν προσωπικά. Φανταστείτε πώς θα εξελιχθεί αυτή η σχέση αν διατάξει αυτό που θα παρουσιάσει ως νικηφόρα αποστολή.

Πραγματικά, δεν μπορώ να φανταστώ κάτι πιο επικίνδυνο για την αμερικανική δημοκρατία αυτή τη στιγμή από το να πάμε σε πόλεμο.

Σκεφτείτε πώς μπορεί ο Τραμπ να χρησιμοποιήσει μια εμπόλεμη κατάσταση για να ενισχύσει τον δικτατορικό του έλεγχο στο εσωτερικό.

Ο Τραμπ κήρυξε κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης εξαιτίας μιας ανύπαρκτης «εισβολής» από βενεζουελανές συμμορίες. Φανταστείτε τι θα κάνει όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται όντως σε πόλεμο με μια πραγματική χώρα – μια χώρα που πολλοί Αμερικανοί φοβούνται. Θα ανεχθεί την διαφωνία σε καιρό πολέμου; Ο Γούντροου Γουίλσον φυλάκισε ειρηνιστές ακτιβιστές, συμπεριλαμβανομένου του Ευγένιου Ντεμπς. Νομίζετε ότι ο Τραμπ δεν θα το κάνει; Έχει φυλακίσει ανθρώπους με ακόμη πιο αβάσιμες αφορμές, και μάλιστα εν καιρώ ειρήνης. Ακόμη και πρόεδροι που δεν είχαν αυταρχικές τάσεις, σε καιρό πολέμου έλαβαν μέτρα που υπό άλλες συνθήκες θα θεωρούνταν αδιανόητα.

Και μετά είναι το θέμα της τρομοκρατίας. Τι θα συμβεί αν το Ιράν καταφέρει να εκτελέσει μια τρομοκρατική επίθεση σε αμερικανικό έδαφος ως αντίποινα για αμερικανικό πλήγμα; Ή ακόμη κι αν απλώς προσπαθήσει και αποτύχει; Τα δικαστήρια θα επιτρέψουν στον πρόεδρο σχεδόν τα πάντα μετά από μια επίθεση: οποιοσδήποτε περιορισμός έχει επιβληθεί στον Τραμπ θα εξαφανιστεί. Η κυβέρνηση μπορεί να ισχυριστεί ότι οι αντιτρομοκρατικοί νόμοι της επιτρέπουν να παραβιάζει τα δικαιώματα Αμερικανών πολιτών, όπως ήδη παραβιάζει τα δικαιώματα των μη πολιτών, που συλλαμβάνονται από μασκοφόρους στους δρόμους. Η υπουργός Δικαιοσύνης έχει ήδη απειλήσει ότι θα χρησιμοποιήσει την αντιτρομοκρατική νομοθεσία για να διώξει ποινικά άτομα που πετούν πέτρες σε αντιπροσωπείες της Tesla. Φανταστείτε τι θα κάνει σε αντιπολεμικούς διαδηλωτές, με τη δικαιολογία μιας πραγματικής τρομοκρατικής απειλής.

Τέλος, υπάρχουν οι παγκόσμιες συνέπειες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες κυβερνώνται πλέον από αντιφιλελεύθερες δυνάμεις, που προσπαθούν να ανατρέψουν τα οικουμενικά φιλελεύθερα ιδανικά των Ιδρυτών και να τα αντικαταστήσουν με μια λευκή, χριστιανική, εθνοθρησκευτική εθνική ταυτότητα. Αμερικανοί αξιωματούχοι στηρίζουν ενεργά παρόμοιες αντιφιλελεύθερες δυνάμεις σε όλο τον κόσμο – συμπεριλαμβανομένης της σημερινής αντιφιλελεύθερης, εθνοθρησκευτικής κυβέρνησης του Ισραήλ. Οποιαδήποτε «επιτυχία» ισχυριστεί ο Τραμπ στο Ιράν, όποιες κι αν είναι οι υπόλοιπες συνέπειες, θα είναι μια νίκη για αυτή τη διεθνή αντιφιλελεύθερη συμμαχία και θα ενισχύσει περαιτέρω τα συμφέροντά της σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτό ισχύει ακόμη κι αν το παρόν ιρανικό καθεστώς είναι επίσης αντιφιλελεύθερο. Αν πέσουν οι μουλάδες, ο Τραμπ και το Ισραήλ πιθανότατα θα υποστηρίξουν έναν στρατιωτικό ισχυρό άνδρα αντί για οποιεσδήποτε δημοκρατικές δυνάμεις που ενδέχεται να αναδυθούν εκεί. Αυτή είναι η πάγια πολιτική του Ισραήλ σε ολόκληρη την περιοχή. Ακόμα και πρόεδροι που δεν συμμερίζονταν την προτίμηση του Τραμπ για δικτάτορες – όπως ο Μπαράκ Ομπάμα – έχουν αποδεχθεί τις επιλογές του Ισραήλ.

Δεν με ενδιαφέρει να χρησιμοποιηθεί η στρατιωτική ισχύς των ΗΠΑ για να γίνει ο κόσμος πιο ασφαλής για τις δικτατορίες.

Ίσως να ένιωθα διαφορετικά αν το Ιράν αποτελούσε άμεση απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν αποτελεί. Η αμερικανική πολιτική περιορισμού του Ιράν ήταν πάντοτε μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής για την υπεράσπιση ενός φιλελεύθερου παγκόσμιου συστήματος, με μια φιλελεύθερη Αμερική στο κέντρο του. Οι Αμερικανοί πρέπει να αρχίσουν να σκέφτονται διαφορετικά την εξωτερική μας πολιτική υπό το φως όσων συμβαίνουν στη χώρα μας. Δεν μπορούμε πλέον να εμπιστευόμαστε ότι οποιαδήποτε απόφαση εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ δεν θα προωθήσει αντιφιλελεύθερους στόχους στο εξωτερικό ή δεν θα χρησιμοποιηθεί για αντιφιλελεύθερους σκοπούς στο εσωτερικό.

Σήμερα, οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες κινδυνεύουν να μετατραπούν σε στρατιωτική δικτατορία. Οι φιλελεύθερο-δημοκρατικοί θεσμοί της έχουν σχεδόν καταρρεύσει. Το πείραμα των Ιδρυτών ίσως πλησιάζει στο τέλος του. Ένας πόλεμος με το Ιράν πιθανότατα θα επιταχύνει αυτή την κατάρρευση.

Όχι ότι έχει σημασία, αλλά μη με υπολογίζετε.

Άρθρο που δημοσιεύτηκε αρχικά στο The Atlantic

Του Matt Spetalnick – Reuters
22 Ιουνίου 2025 | Ουάσινγκτον

Με την άνευ προηγουμένου απόφασή του να βομβαρδίσει τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, συμμετέχοντας άμεσα στην αεροπορική επίθεση του Ισραήλ κατά του περιφερειακού του αντιπάλου, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έκανε ακριβώς αυτό που επί μακρόν διακήρυττε ότι θα αποφύγει: να παρέμβει στρατιωτικά σε έναν μεγάλο ξένο πόλεμο.

Το δραματικό αυτό αμερικανικό πλήγμα, που περιλάμβανε στόχευση της πιο βαριά οχυρωμένης πυρηνικής εγκατάστασης του Ιράν, βαθιά μέσα στο έδαφος, συνιστά το μεγαλύτερο διπλωματικό ρίσκο των δύο προεδρικών θητειών του Τραμπ – ένα στοίχημα γεμάτο κινδύνους και αβεβαιότητες.

Ο Τραμπ, ο οποίος το Σάββατο επέμεινε ότι το Ιράν πρέπει τώρα να αποδεχθεί την ειρήνη ή να αντιμετωπίσει νέα πλήγματα, θα μπορούσε να προκαλέσει την Τεχεράνη να απαντήσει κλείνοντας τα Στενά του Ορμούζ – την πιο σημαντική αρτηρία του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου – να επιτεθεί σε αμερικανικές βάσεις και συμμάχους στη Μέση Ανατολή, να εντείνει την εκτόξευση πυραύλων κατά του Ισραήλ ή να ενεργοποιήσει δίκτυα πληρεξούσιων οργανώσεων εναντίον αμερικανικών και ισραηλινών στόχων παγκοσμίως, σύμφωνα με αναλυτές.

Τέτοιες κινήσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια ευρύτερη και πιο μακροχρόνια σύγκρουση από αυτή που είχε κατά νου ο Τραμπ, θυμίζοντας τα «αιώνια πολέμους» που διεξήγαγε η Αμερική στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν, τους οποίους ο ίδιος είχε χλευάσει ως «ανόητους» και υποσχόταν να μην επαναλάβει.

«Οι Ιρανοί έχουν υποστεί σοβαρή αποδυνάμωση και υποβάθμιση των στρατιωτικών τους δυνατοτήτων», δήλωσε ο Aaron David Miller, πρώην διαπραγματευτής για τη Μέση Ανατολή στις κυβερνήσεις Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικανών. «Όμως διαθέτουν κάθε λογής ασύμμετρους τρόπους για να απαντήσουν… Αυτό δεν πρόκειται να τελειώσει γρήγορα.»

Στο διάστημα που προηγήθηκε του βομβαρδισμού, τον οποίο ανακοίνωσε το βράδυ του Σαββάτου, ο Τραμπ ταλαντεύτηκε ανάμεσα σε απειλές για στρατιωτική δράση και σε εκκλήσεις για ανανέωση των διαπραγματεύσεων με στόχο μια συμφωνία για την αποδόμηση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Σύμφωνα με ανώτατο αξιωματούχο του Λευκού Οίκου, μόλις ο Τραμπ πείστηκε ότι η Τεχεράνη δεν έχει καμία πρόθεση να διαπραγματευτεί, έκρινε ότι οι επιθέσεις ήταν «το σωστό βήμα».

Ο πρόεδρος έδωσε το πράσινο φως όταν έλαβε διαβεβαιώσεις ότι υπήρχε «υψηλή πιθανότητα επιτυχίας», όπως δήλωσε ο αξιωματούχος – μια απόφαση που ελήφθη αφότου πάνω από μία εβδομάδα ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών στις ιρανικές πυρηνικές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις προετοίμασαν το έδαφος για το αμερικανικό πλήγμα-κορύφωμα.

Η Πυρηνική Απειλή Παραμένει

Ο Τραμπ μίλησε για «μεγάλη επιτυχία» των επιθέσεων, οι οποίες περιλάμβαναν τη χρήση τεράστιων «βομβών διάτρησης καταφυγίων» (bunker-busters) στον βασικό στόχο στο Φορντό. Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί προειδοποίησαν ότι, παρότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν μπορεί να υπέστη σημαντική καθυστέρηση, η απειλή απέχει πολύ από το να έχει εξαλειφθεί.

Το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου, επιμένοντας ότι το πρόγραμμά του έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.

«Μακροπρόθεσμα, η στρατιωτική δράση είναι πιθανό να ωθήσει το Ιράν στο να αποφασίσει ότι η απόκτηση πυρηνικών όπλων είναι αναγκαία για λόγους αποτροπής και ότι η Ουάσινγκτον δεν ενδιαφέρεται για τη διπλωματία», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η Ένωση Ελέγχου Εξοπλισμών (Arms Control Association), μια μη κομματική οργάνωση με έδρα τις ΗΠΑ που προωθεί τη νομοθεσία για τον έλεγχο των εξοπλισμών.

«Οι στρατιωτικές επιθέσεις από μόνες τους δεν μπορούν να καταστρέψουν την εκτεταμένη γνώση του Ιράν στον πυρηνικό τομέα. Οι επιθέσεις θα καθυστερήσουν το ιρανικό πρόγραμμα, αλλά με τίμημα την ενίσχυση της αποφασιστικότητας της Τεχεράνης να το επανεκκινήσει», πρόσθεσε η οργάνωση.

Επόμενη μέρα για το Ιράν: εκδίκηση ή διπλωματική οδός;

Ο Eric Lob, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Florida International, εκτιμά ότι η επόμενη κίνηση του Ιράν παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Μεταξύ των πιθανών αντιποίνων, όπως υποστήριξε, θα μπορούσε να είναι και η στοχοποίηση «ευάλωτων στόχων» των ΗΠΑ και του Ισραήλ τόσο εντός όσο και εκτός της περιοχής.

Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο η Τεχεράνη να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων – «αν και αυτή τη φορά από ακόμα πιο αδύναμη θέση» – ή να αναζητήσει μια διπλωματική έξοδο.

Ωστόσο, στις πρώτες ώρες μετά τα αμερικανικά πλήγματα, η ιρανική πλευρά δεν έδειξε καμία διάθεση για υποχωρήσεις. Ο Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας του Ιράν δήλωσε ότι δεν θα επιτρέψει την παύση ανάπτυξης της «εθνικής βιομηχανίας», ενώ σχολιαστής της κρατικής τηλεόρασης ανέφερε ότι πλέον «κάθε Αμερικανός πολίτης ή στρατιώτης στην περιοχή αποτελεί νόμιμο στόχο».

Τα ξημερώματα της Κυριακής, το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε ανακοίνωση, προειδοποιώντας ότι η Τεχεράνη «θεωρεί δικαίωμά της να αντισταθεί με όλες της τις δυνάμεις απέναντι στην αμερικανική στρατιωτική επιθετικότητα».

Ο Karim Sadjadpour, αναλυτής στο Carnegie Endowment for International Peace, έγραψε στην πλατφόρμα X: «Ο Τραμπ δήλωσε ότι τώρα είναι η ώρα για ειρήνη. Είναι αβέβαιο – και μάλλον απίθανο – το Ιράν να το δει έτσι. Το πιθανότερο είναι ότι ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στον 46ετή πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν, αντί να τον κλείνει.»

Σενάρια «Αλλαγής Καθεστώτος»

Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ – ο οποίος μέχρι πρότινος απέρριπτε ρητά κάθε στόχο ανατροπής της ιρανικής ηγεσίας – θα μπορούσε τελικά να οδηγηθεί προς αυτόν τον στόχο, εάν η Τεχεράνη προβεί σε μαζικά αντίποινα ή επιταχύνει την κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Αυτό, όμως, θα άνοιγε και νέο κύκλο κινδύνων.

«Να προσέχουμε την επέκταση της αποστολής – τον πειρασμό για αλλαγή καθεστώτος και καμπάνιες “εκδημοκρατισμού”», προειδοποιεί η Laura Blumenfeld, αναλύτρια Μέσης Ανατολής στη Σχολή Προηγμένων Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Johns Hopkins στην Ουάσινγκτον. «Θα βρείτε τα λείψανα πολλών αποτυχημένων “ηθικών αποστολών” της Αμερικής θαμμένα στις ερήμους της Μέσης Ανατολής.»

Ο Jonathan Panikoff, πρώην αναπληρωτής διευθυντής πληροφοριών των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, δήλωσε ότι αν η ιρανική ηγεσία αισθανθεί ότι απειλείται η ίδια η επιβίωσή της, θα προχωρήσει σε «δυσανάλογες επιθέσεις». Παράλληλα, όμως, θα πρέπει να σταθμίσει και τις συνέπειες.

Μια ενέργεια όπως το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα προκαλούσε πρόβλημα στον Τραμπ – λόγω αύξησης των τιμών του πετρελαίου και πιθανών πληθωριστικών πιέσεων στις ΗΠΑ – αλλά θα έπληττε και την Κίνα, έναν από τους ελάχιστους ισχυρούς συμμάχους του Ιράν.

Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ αντιμετωπίζει ήδη έντονη αντίδραση από τους Δημοκρατικούς στο Κογκρέσο για την επίθεση στο Ιράν, ενώ βρίσκεται αντιμέτωπος και με την απομονωτιστική πτέρυγα της δικής του «MAGA» βάσης στους Ρεπουμπλικανούς.

Αν και στην πρώτη του θητεία δεν είχε κληθεί να διαχειριστεί καμία μεγάλη διεθνή κρίση, τώρα βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σοβαρή ήδη από τον έκτο μήνα της δεύτερης.

Ακόμα κι αν ο Τραμπ ελπίζει η αμερικανική εμπλοκή να παραμείνει περιορισμένη σε χρόνο και μέγεθος, η ιστορία δείχνει ότι τέτοιες συγκρούσεις για τους Αμερικανούς προέδρους συνοδεύονται από αλυσιδωτές συνέπειες.

Το σύνθημα «ειρήνη μέσω ισχύος» που ο Τραμπ χρησιμοποίησε προεκλογικά, τώρα τίθεται στη σκληρότερη δοκιμασία του, καθώς άνοιξε νέο πολεμικό μέτωπο, χωρίς να έχει τηρήσει τις υποσχέσεις του για γρήγορο τερματισμό των πολέμων σε Ουκρανία και Γάζα.

«Ο Τραμπ επιστρέφει στη “βιομηχανία του πολέμου”», σχολίασε ο Richard Gowan, διευθυντής του ΟΗΕ στο International Crisis Group. «Δεν είμαι βέβαιος ότι κάποιος στη Μόσχα, την Τεχεράνη ή το Πεκίνο πίστεψε ποτέ το αφήγημα ότι είναι ειρηνοποιός. Έμοιαζε πάντα περισσότερο με προεκλογικό σλόγκαν παρά με στρατηγική.»

Reuters

του Atlantic Council

«Μια θεαματική στρατιωτική επιτυχία.» Έτσι περιέγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ, σε τηλεοπτικό του διάγγελμα από τον Λευκό Οίκο, την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση τα ξημερώματα της Κυριακής στη Μέση Ανατολή, κατά την οποία βομβαρδίστηκαν τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν — το Φορντόου, η Νατάνζ και η Ισφαχάν. «Οι βασικές πυρηνικές υποδομές εμπλουτισμού του Ιράν έχουν πλήρως και ολοκληρωτικά καταστραφεί», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, προσθέτοντας πως «θα υπάρξει είτε ειρήνη είτε τραγωδία για το Ιράν». Οι αμερικανικές επιθέσεις ήρθαν λίγο περισσότερο από μία εβδομάδα μετά την ευρείας κλίμακας στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ κατά ιρανικών πυρηνικών και στρατιωτικών στόχων.

Παρακάτω, ειδικοί του Atlantic Council αξιολογούν τη σημασία των επιθέσεων και προβλέπουν τις επιπτώσεις στο Ιράν, στην ευρύτερη περιοχή και διεθνώς.

Το άρθρο θα ανανεώνεται με νέες αναλύσεις καθώς προστίθενται νέες συνεισφορές.

William F. Wechsler: Ο Τραμπ πήρε τη σωστή απόφαση. Θα κάνει το ίδιο και ο Χαμενεΐ;

Περίπου μία εβδομάδα πριν, όταν το Ισραήλ ξεκίνησε την εκστρατεία του κατά του Ιράν, υποστήριξα ότι «δεν πρέπει να επιτραπεί στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα ή να συνεχίσει να εκβιάζει τον κόσμο με τη δυνατότητά του να το πράξει». Τόνισα τότε πως «θα ήταν πιο αποτελεσματικό — στρατιωτικά και διπλωματικά — να είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες και όχι το Ισραήλ εκείνες που θα χτυπήσουν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν». Και κατέληξα: «Σε στιγμές όπως αυτή, δεν υπάρχει υποκατάστατο για την αποφασιστική ηγεσία της Ουάσιγκτον. Όχι αναμονή, όχι παθητικότητα.»

Ο Τραμπ, πλέον, έχει πάρει αυτή την απόφαση.

Τακτικά, δεν υπάρχει λόγος να αμφισβητεί κανείς τη δήλωσή του το Σάββατο βράδυ — ότι οι επιθέσεις ήταν «θεαματική επιτυχία». Στρατηγικά, αν και οι κίνδυνοι είναι υψηλοί και οι τελικές εξελίξεις παραμένουν αβέβαιες, θεωρώ πως έκανε τη σωστή κίνηση.

Ωστόσο, το μέλλον εξαρτάται από τις επιλογές που θα γίνουν στην Τεχεράνη. Οι στρατηγικές εναλλακτικές για τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, είναι σαφείς. Μία επιλογή είναι να «πιει από το δηλητηριασμένο ποτήρι», όπως έκανε ο προκάτοχός του στο τέλος του πολέμου Ιράν-Ιράκ, και να διαπραγματευτεί άμεσα και ευθέως με τον Τραμπ για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Αυτό θα απαιτούσε, κατ’ ελάχιστον, ιρανική δέσμευση για οριστική και αμετάκλητη παραίτηση από κάθε μορφή εγχώριου εμπλουτισμού, πολλώ δε μάλλον από την επιδίωξη ανάπτυξης πυρηνικών όπλων.

ΗΠΑ: Τέλος σε μία από τις πιο σοβαρές εξωτερικές απειλές

του Matthew Kroenig

Έχω εργαστεί πάνω στην ιρανική πυρηνική κρίση για περισσότερα από είκοσι χρόνια, και εδώ και καιρό προέβλεπα πως το ζήτημα αυτό θα έπρεπε —και θα κατέληγε— σε πλήγμα των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Αυτό συνέβη απόψε.

Κάθε πρόεδρος από την εποχή του Τζορτζ Μπους είχε δηλώσει, σωστά, ότι η αποδοχή ενός Ιράν με πυρηνικά όπλα είναι αδιανόητη. Κάποιοι είχαν ελπίσει ότι το πρόβλημα θα λυνόταν μέσω διαπραγματεύσεων. Αλλά για πάνω από δύο δεκαετίες, η ιρανική ηγεσία αρνείται να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα. Δεν υπήρχε πλέον χρόνος. Οι ειδικοί εκτιμούσαν ότι ο χρόνος που χρειαζόταν το Ιράν για να κατασκευάσει αρκετό εμπλουτισμένο ουράνιο για μία βόμβα είχε μειωθεί σε μόλις 2 έως 5 ημέρες.

Άλλοι ήλπιζαν ότι το Ισραήλ θα αναλάμβανε δράση, όμως μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες διέθεταν τη δυνατότητα να καταστρέψουν τις βαθιά θαμμένες και ενισχυμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Κάποιοι φοβούνται έναν περιφερειακό ή και παγκόσμιο πόλεμο. Αυτό δεν πρόκειται να συμβεί. Το Ιράν δεν διαθέτει αξιόλογες επιλογές αντιποίνων και φοβάται έναν γενικευμένο πόλεμο με τις ΗΠΑ. Ίσως εξαπολύσει κάποιες συμβολικές πυραυλικές επιθέσεις, αλλά η κρίση αυτή πιθανότατα θα αποκλιμακωθεί σύντομα — όπως συνέβη και με τη δολοφονία του Κασέμ Σουλεϊμανί το 2020.

Κάποιοι φοβούνται ότι το Ιράν θα εξοργιστεί και θα επιδιώξει εκ νέου να αποκτήσει πυρηνικά. Με τι ακριβώς; Οι εγκαταστάσεις του είναι πλέον ερείπια. Μάλλον δεν θα τις ξαναχτίσει. Ξόδεψε δισεκατομμύρια και δεκαετίες μόνο και μόνο για να καταλήξει με κυρώσεις και πόλεμο απέναντι στην ισχυρότερη χώρα του κόσμου. Γιατί να ξαναπαίξει αυτό το σενάριο;

Και αν τις ξαναχτίσει, μπορούμε να τις ξαναχτυπήσουμε.

Το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα υπήρξε μία από τις πλέον σοβαρές προκλήσεις για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ επί δύο δεκαετίες. Δεν υπάρχει πια. Πρόκειται ίσως για τη μεγαλύτερη επιτυχία των ΗΠΑ στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

—Ο Matthew Kroenig είναι αντιπρόεδρος και επικεφαλής του Scowcroft Center for Strategy and Security του Atlantic Council.

Οι δύο πιθανοί δρόμοι της ιρανικής απάντησης

του Jonathan Panikoff

Τώρα είναι η σειρά του Ιράν, και η Τεχεράνη έχει δύο μονοπάτια μπροστά της.

Το πρώτο είναι να προβεί σε αντίποινα, πλήττοντας αμερικανικές βάσεις στην περιοχή, αλλά με τρόπο περιορισμένο. Μια τέτοια ενέργεια θα επέτρεπε στο ιρανικό καθεστώς να ισχυριστεί ότι απάντησε, υπερασπίστηκε την πατρίδα και στάθηκε απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες — ενδεχομένως ανοίγοντας τον δρόμο για την επανέναρξη της διπλωματικής διαδικασίας.

Ωστόσο, η αποψινή ομιλία του Αμερικανού προέδρου είναι πιο πιθανό να εκληφθεί από την Τεχεράνη ως περαιτέρω απειλή παρά ως πρόσκληση για διάλογο. Το Ιράν δύσκολα θα πιστέψει ότι μπορεί απλώς να υποχωρήσει. Οι σκληροπυρηνικοί του καθεστώτος ενδέχεται να θεωρήσουν κάτι τέτοιο απαράδεκτο. Ευχής έργον θα ήταν η Ουάσινγκτον να αξιοποιεί παράλληλα και διαύλους παρασκηνιακής διπλωματίας, ώστε να δώσει στο Ιράν μια διέξοδο με διατήρηση προσώπου. Αν δεν υπάρξει κάτι που να δίνει στο καθεστώς λόγο για ήπια απάντηση, οι σκληροπυρηνικοί ίσως επικρατήσουν — και αυτό θα οδηγούσε σε πολύ πιο επικίνδυνη κλιμάκωση.

Η άλλη πιθανή διαδρομή είναι το Ιράν να κρίνει ότι τα αμερικανικά πλήγματα — και οι διαρκείς απειλές του Τραμπ — επιβάλλουν ισχυρή απάντηση. Αυτό θα μπορούσε να πυροδοτήσει έναν φαύλο κύκλο κλιμάκωσης και αντιποίνων, που ίσως οδηγήσει σε περιφερειακό πόλεμο.

Οι στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν έχουν υποστεί ζημιές, αλλά δεν έχουν εκμηδενιστεί. Αν το καθεστώς θεωρήσει ότι κινδυνεύει — είτε από τις ΗΠΑ είτε από το Ισραήλ — ή αν φοβηθεί πως μια αδύναμη απάντηση θα του στοιχίσει τη στήριξη των συμμάχων του, τότε μπορεί να επιλέξει αυτό το δεύτερο, επικίνδυνο μονοπάτι.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, θα μπορούσε να ενεργοποιήσει τις παραστρατιωτικές του οργανώσεις στη Μέση Ανατολή, αλλά και να προχωρήσει σε ασύμμετρες επιθέσεις — ακόμη και τρομοκρατικές — εναντίον στόχων των ΗΠΑ, του Ισραήλ ή της εβραϊκής διασποράς παγκοσμίως.

Το ερώτημα που παραμένει: Καταστράφηκε όντως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν; Αν ναι, τότε πιθανότατα δεν θα υπάρξουν νέες επιθέσεις. Αν όμως αποδειχθεί ότι το Ιράν μετέφερε τμήμα του προγράμματος ή ότι υπάρχουν μυστικές εγκαταστάσεις, τότε ίσως τα πλήγματα δεν ήταν το τέλος, αλλά η αρχή.

Ο πρόεδρος πήρε μια απόφαση αυτό το Σαββατοκύριακο που μπορεί να διαμορφώσει μια νέα Μέση Ανατολή — ίσως και καλύτερη. Όλα όμως εξαρτώνται από το πώς θα αντιδράσει το Ιράν.

—Ο Jonathan Panikoff είναι διευθυντής του Scowcroft Middle East Security Initiative του Atlantic Council και πρώην αναπληρωτής εθνικός αξιωματούχος Πληροφοριών για τη Μέση Ανατολή.

Οι επιθέσεις των ΗΠΑ προσφέρουν έξοδο από τον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν

του Daniel B. Shapiro

Η απόφαση του Τραμπ να πλήξει τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν πιθανότατα ήταν αναγκαία για να κλείσει οριστικά ο δρόμος της Τεχεράνης προς την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Πέρα από την ανάγκη να αποτιμηθεί το αποτέλεσμα των επιθέσεων, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να στείλουν σαφές μήνυμα στο Ιράν: αν η Τεχεράνη ή οι πληρεξούσιοί της προβούν σε αντίποινα κατά αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή, θα αντιμετωπίσουν συντριπτική απάντηση. Ο Τραμπ άρχισε ήδη να στέλνει αυτό το μήνυμα στην ομιλία του μετά τα χτυπήματα, αλλά θα χρειαστεί να επαναληφθεί σε πολλαπλά επίπεδα και με την υποστήριξη των συμμάχων των ΗΠΑ τις επόμενες ημέρες. Ο στόχος είναι η ταχεία είσοδος σε έναν κύκλο αποκλιμάκωσης.

Οι επιθέσεις αυτές, ωστόσο, παρέχουν επίσης μια πιθανή έξοδο από τον πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, ο οποίος συνεχίζεται εδώ και οκτώ ημέρες. Απαιτείται άμεση και έντονη διπλωματία —με τη στήριξη περιφερειακών εταίρων όπως το Ομάν και το Κατάρ— ώστε και οι δύο πλευρές να αναγνωρίσουν ότι η σύγκρουση αυτή έχει φτάσει στο τέλος της. Όταν σταματήσουν οι εχθροπραξίες, θα πρέπει να ξεκινήσει μια νέα διπλωματική προσπάθεια: προσφέροντας άρση κυρώσεων στο Ιράν με αντάλλαγμα τη δέσμευσή του να μην επανεκκινήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα, να σταματήσει την υποστήριξη τρομοκρατικών οργανώσεων και να θέσει σαφή όρια στο βαλλιστικό του πρόγραμμα. Η ιρανική ηγεσία έχει απογυμνωθεί — ίσως δει αυτές τις υποχωρήσεις ως ένδειξη αδυναμίας, αλλά ενδέχεται να αποτελούν τη μόνη διέξοδο για να σωθεί το καθεστώς από κατάρρευση.

Ο ιρανικός λαός θα πρέπει να αποφασίσει αν το καθεστώς που έφερε μόνο καταστροφή στη χώρα έφτασε στη στιγμή της αλήθειας. Αυτή η διαδικασία πρέπει να παραμείνει εσωτερική — όχι επιβεβλημένη απ’ έξω.

Παράλληλα, υπάρχει ευκαιρία να αξιοποιηθεί αυτή η κομβική στιγμή, κατά την οποία το Ιράν βρίσκεται στη μεγαλύτερη του αδυναμία, για να επιτευχθεί εκεχειρία και συμφωνία για τους ομήρους στη Γάζα: να λήξει ο πόλεμος, να επιστρέψουν όλοι οι όμηροι, να απομακρυνθεί η Χαμάς από την εξουσία και να ξεκινήσει η ανοικοδόμηση με τη στήριξη αραβικών κρατών. Είναι επίσης η κατάλληλη στιγμή για να επανεκκινηθούν οι προσπάθειες ομαλοποίησης των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας – Ισραήλ.

Υπάρχει ρίσκο σε αυτή τη συγκυρία, το οποίο πρέπει να διαχειριστεί. Όμως μέσα από την τραγωδία της 7ης Οκτωβρίου, αναδύονται επίσης ευκαιρίες για μια πιο ειρηνική, πιο ολοκληρωμένη Μέση Ανατολή, λιγότερο απειλούμενη από το Ιράν και τους πληρεξούσιους του.

—Ο Daniel B. Shapiro είναι διακεκριμένος συνεργάτης του Atlantic Council και πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Ισραήλ (2011–2017), καθώς και πρώην υφυπουργός Άμυνας για θέματα Μέσης Ανατολής.

Οι επιθέσεις των ΗΠΑ αποτυπώνουν μια βαθύτερη μεταμόρφωση του παγκόσμιου ενεργειακού τοπίου

του Landon Derentz

Η απόφαση του Τραμπ να πλήξει τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν υπενθυμίζει εμφατικά ότι η ηγεσία των ΗΠΑ εξακολουθεί να έχει βαρύτητα. Αυτή η ισχύς, όταν συνοδεύεται από σταθερότητα στις αγορές, μπορεί να αναδιαμορφώσει τον στρατηγικό χάρτη χωρίς να προκαλέσει παγκόσμιο πανικό. Δεν πρόκειται για ενέργεια απελπισίας. Πρόκειται για μια υπολογισμένη απόφαση, θεμελιωμένη σε γεωπολιτική διορατικότητα, ενεργειακή επάρκεια και στρατηγικό έλεγχο αντί για πρόκληση.

Σε αντίθεση με προηγούμενες συγκρούσεις στην περιοχή, το σημερινό πλήγμα δεν αποσταθεροποίησε τις αγορές ούτε απείλησε την προσφορά. Ο Περσικός Κόλπος παραμένει ανοιχτός, κρίσιμες υποδομές είναι άθικτες και το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα δείχνει ανθεκτικό και επαρκώς εφοδιασμένο. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Οι ΗΠΑ στόχευσαν αποκλειστικά το πυρηνικό οπλοστάσιο του Ιράν — όχι τις συμβατικές ενεργειακές του υποδομές. Έστειλαν έτσι μήνυμα δύναμης και αυτοσυγκράτησης.

Αυτή η προσέγγιση αντανακλά μια βαθύτερη αλλαγή στο παγκόσμιο ενεργειακό τοπίο, με τις ΗΠΑ να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο. Η ισχυρή εσωτερική παραγωγή και η διευρυμένη εξαγωγική ικανότητα ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια. Το ίδιο σημαντικό όμως είναι και το περιφερειακό περιβάλλον: η απουσία εχθρικής στάσης από τους Άραβες του Κόλπου και η ταχεία ανάκαμψη της Σαουδικής Αραβίας μετά την επίθεση στο Abqaiq το 2019 έχουν δημιουργήσει μια νέα βάση ανθεκτικότητας στις αγορές της Μέσης Ανατολής. Οι εξελίξεις αυτές μειώνουν το γεωπολιτικό ασφάλιστρο κινδύνου και προσφέρουν στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής τον χώρο να δρουν αποφασιστικά, χωρίς να ταράσσουν την παγκόσμια οικονομία.

Αυτό το πλήγμα υπερβαίνει τον στόχο της εξάλειψης μιας πυρηνικής απειλής. Υποδηλώνει την έναρξη μιας νέας στρατηγικής εποχής, όπου οι ΗΠΑ, με την υποστήριξη ενός πιο σταθερού και συνεργατικού Κόλπου, δεν είναι πλέον όμηροι των ενεργειακών τρωτών σημείων του παρελθόντος. Από τις Συμφωνίες του Αβραάμ ως τη σημερινή δράση, οι ΗΠΑ δεν αντιδρούν απλώς. Διαμορφώνουν τα αποτελέσματα. Η απόφαση για περαιτέρω κλιμάκωση εναπόκειται πλέον στην Τεχεράνη. Το μήνυμα της Ουάσινγκτον όμως είναι ξεκάθαρο: οι ΗΠΑ ξέρουν να απαντούν — με ακρίβεια, αναλογικά και από θέση ισχύος.

—Ο Landon Derentz είναι αντιπρόεδρος του Atlantic Council για θέματα ενέργειας και υποδομών και επικεφαλής του Global Energy Security Program.

Κανείς δεν πρέπει να αμφιβάλλει ότι οι ΗΠΑ μπορούν να πλήξουν ακόμα και τους πιο απρόσιτους στόχους

της Caroline Zier

Βρισκόμαστε σε αχαρτογράφητα νερά.

Η πολύπλοκη επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών το πρωί της Κυριακής στη Μέση Ανατολή αποτελεί ισχυρή υπενθύμιση των ασύγκριτων δυνατοτήτων του αμερικανικού στρατού. Ό,τι κι αν ακολουθήσει στην περιοχή, οι άνδρες και γυναίκες που την εκτέλεσαν αξίζουν τον ύψιστο έπαινο.

Σε έναν βαθιά διασυνδεδεμένο κόσμο, άλλοι αντίπαλοι παρακολουθούν και αναθεωρούν απόψε τις εκτιμήσεις τους για το πώς μπορεί να επιλέξει ο Τραμπ να χρησιμοποιήσει τις ένοπλες δυνάμεις στο μέλλον. Αν υπάρχει κάτι θετικό μέσα από την αβεβαιότητα και την κρίση στη Μέση Ανατολή, είναι αυτό: κανείς δεν πρέπει να αμφιβάλλει πλέον ότι ο στρατός των ΗΠΑ μπορεί να πλήξει στόχους που σχεδιάστηκαν για να είναι απρόσβλητοι.

Ωστόσο, στη Μόσχα και στο Πεκίνο μπορεί να πανηγυρίζουν σιωπηλά, βλέποντας την αυξημένη πιθανότητα οι ΗΠΑ να μπλεχτούν βαθύτερα στη Μέση Ανατολή — να μεταβούν δηλαδή από τον ρόλο του εγγυητή σταθερότητας και υπερασπιστή του Ισραήλ, σε εκείνον του συμπλεκόμενου πολεμικού μέρους σε μια σύγκρουση χωρίς σαφές τέλος.

Πάνω απ’ όλα, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι τα μέλη των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, οι διπλωμάτες και οι οικογένειές τους που είναι ανεπτυγμένοι στην περιοχή βρίσκονται απόψε σε μεγαλύτερο κίνδυνο από οποιαδήποτε άλλη στιγμή μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023. Με ιρανική εντολή ή και μονομερώς, φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές μπορεί να ξεκινήσουν επιθέσεις εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στο Ιράκ, στη Συρία ή στην Ιορδανία με ελάχιστη προειδοποίηση.

Το Ιράν έχει υποστεί σημαντικό στρατιωτικό πλήγμα — τόσο στις συμβατικές του δυνάμεις όσο και στο πυρηνικό του πρόγραμμα — αλλά διατηρεί ένα ευρύ φάσμα ασύμμετρων εργαλείων. Θα αντεπιτεθεί άμεσα και, μακροπρόθεσμα, θα προσπαθήσει να ξαναχτίσει τις δυνατότητές του.

Ο Τραμπ έστειλε ισχυρό μήνυμα προς Ρωσία και Κίνα

του Alan Pino

Τα —κατά τα φαινόμενα επιτυχή— αμερικανικά πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν (Φορντόου, Νατάνζ και Ισφαχάν) στερούν από την Τεχεράνη κάθε πυρηνικό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα έναντι των ΗΠΑ, τουλάχιστον προς το παρόν. Βάζουν το καθεστώς ενώπιον μιας απόφασης: είτε να επιδιώξει ειρήνη, είτε να διατηρήσει αδιάλλακτη στάση με απειλές αντιποίνων — κάτι που ενέχει υψηλό ρίσκο για το Ιράν.

Ο Τραμπ ξεκαθάρισε στην ομιλία του ότι οι ΗΠΑ θα απαντήσουν με συντριπτική ισχύ σε περίπτωση ιρανικής επίθεσης σε αμερικανικό προσωπικό ή εγκαταστάσεις — πιθανώς πλήττοντας κυβερνητικούς και οικονομικούς στόχους στο Ιράν, αποδυναμώνοντας περαιτέρω το καθεστώς.

Δεν είναι σαφές αν το Ιράν θα επιχειρήσει άμεσα αντίποινα ή θα επιλέξει συμβολικές κινήσεις, υπό τον φόβο γενικευμένης αμερικανικής απάντησης. Το καθεστώς πιθανότατα εξακολουθεί να θεωρεί ότι η καλύτερη τακτική είναι να μην υποκύψει, να κατηγορήσει τις ΗΠΑ για επιθετικότητα και να ποντάρει στην αντοχή του.

Η Τεχεράνη έχει επενδύσει μεγάλο μέρος της πολιτικής της ταυτότητας στην ανάπτυξη του πυρηνικού της προγράμματος. Αν αποδεχθεί τις αμερικανικές απαιτήσεις για «ειρηνικό πυρηνικό πρόγραμμα», ίσως θεωρηθεί ότι χάνει την αξιοπρέπειά της ενώπιον του ίδιου του λαού της. Ελπίζει ότι η πίεση από τα κράτη του Κόλπου, την Ευρώπη και τη διεθνή κοινότητα —που φοβούνται την κλιμάκωση— θα μετατοπιστεί προς τις ΗΠΑ ώστε να σταματήσουν τα χτυπήματα.

Όποια κι αν είναι η πορεία του Ιράν, το μήνυμα του Τραμπ προς τους υποστηρικτές του Ιράν —Ρωσία και Κίνα— είναι ξεκάθαρο: η αποφυγή νέων πολέμων δεν σημαίνει ότι οι ΗΠΑ θα διστάσουν να χρησιμοποιήσουν βία όταν διακυβεύονται ζωτικά τους συμφέροντα.

Χρειάζεται χρόνος και πληροφόρηση για να διαπιστωθεί αν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν εξουδετερώθηκε

της Tressa Guenov

Ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι το πλήγμα «αποκεφάλισε» το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τα πρώτα δημοσιεύματα κάνουν λόγο για εκτεταμένη χρήση πυρομαχικών από τις ΗΠΑ σε βασικές εγκαταστάσεις. Οι στρατιωτικοί και οι υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ αξίζουν συγχαρητήρια για την εντυπωσιακή επιχείρηση. Όμως θα χρειαστούμε περισσότερες πληροφορίες και επιτόπιες αξιολογήσεις για να διαπιστώσουμε εάν και πώς επετεύχθη η πλήρης αναστολή της ιρανικής πυρηνικής ικανότητας.

Η έκταση των ζημιών θα επηρεάσει επίσης το πώς θα αντιδράσει η Τεχεράνη — και αν θα επιλέξει ασύμμετρες κινήσεις, όπως κυβερνοεπιθέσεις, ενεργοποίηση δικτύων ύπνωσης ή επιθέσεις από φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές. Το Ιράν έχει επιτεθεί επανειλημμένα σε αμερικανικούς στόχους όλα αυτά τα χρόνια — να θυμίσουμε την τραγική απώλεια τεσσάρων Αμερικανών στρατιωτών στην Ιορδανία το 2024 από drone ιρανικής πολιτοφυλακής.

Η προστασία των στρατιωτών και των πολιτών των ΗΠΑ στην περιοχή —και παγκοσμίως— πρέπει να αποτελεί άμεση προτεραιότητα.

Η Ρωσία, από την πλευρά της, είχε προειδοποιήσει ενάντια σε μια τέτοια ενέργεια, εκφράζοντας ανησυχία για ανεξέλεγκτη περιφερειακή κλιμάκωση. Ο Τραμπ φέρεται να απέρριψε πρόταση διαμεσολάβησης του Πούτιν. Μετά τα σημερινά πλήγματα, η Μόσχα σίγουρα ανησυχεί για τη σταθερότητα του ιρανικού καθεστώτος — καθώς στηρίζει τη ρωσική πολεμική προσπάθεια στην Ουκρανία με drones τύπου Shahed.

Με την κατάρρευση του Άσαντ στη Συρία και την αποδυνάμωση της Τεχεράνης, η ρωσική επιρροή στη Μέση Ανατολή είναι πιο εύθραυστη από ποτέ. Ο Πούτιν έχει δύσκολο έργο: να ισορροπήσει μεταξύ ΗΠΑ, Ιράν, Ισραήλ και των συμφερόντων του στον Κόλπο. Τελικά, δεν είναι πιθανό να κάνει πολλά για να σώσει το Ιράν, ούτε να το εξοπλίσει στρατιωτικά σε αντάλλαγμα.

Ένα πλήγμα που προοριζόταν για τον τερματισμό της εκστρατείας κατά του Ιράν μπορεί να την επεκτείνει

του Danny Citrinowicz

Η άνευ προηγουμένου επίθεση των Ηνωμένων Πολιτειών στις εγκαταστάσεις του Φορντόου, της Νατάνζ και της Ισφαχάν αποσκοπούσε στην επαναφορά του Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με όρους ευνοϊκούς για τις ΗΠΑ. Όμως, παρά το πλήγμα, είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν η Τεχεράνη θα υποχωρήσει στις αμερικανικές απαιτήσεις, που θέτουν ως βασική προϋπόθεση την πλήρη απαγόρευση του εμπλουτισμού ουρανίου στο έδαφος του Ιράν.

Ο Τραμπ ελπίζει ότι η επίθεση αυτή θα οδηγήσει στον τερματισμό της στρατιωτικής εκστρατείας κατά του Ιράν. Όμως στην πραγματικότητα αυξάνει τις πιθανότητες επέκτασης της σύγκρουσης, αναλόγως με την ιρανική απάντηση. Ο Νετανιάχου ελπίζει ότι το τελευταίο αυτό πλήγμα θα οδηγήσει σε ενεργό εμπλοκή των ΗΠΑ στον στόχο της ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος, και ότι η αμερικανική δράση δεν θα σταματήσει στα Φορντόου, Νατάνζ και Ισφαχάν.

Το πρόβλημα για τον Νετανιάχου είναι ότι, αν ο Τραμπ δεν διευρύνει την επιχείρηση και το Ιράν δεν αποδεχθεί τις απαιτήσεις της Ουάσινγκτον, τότε το Ισραήλ κινδυνεύει να βρεθεί σε έναν πόλεμο φθοράς με το Ιράν, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να παρακολουθούν από απόσταση και να αρνούνται να ακολουθήσουν τις φιλοδοξίες του Ισραήλ για περαιτέρω κλιμάκωση.

Ο Τραμπ είναι πλέον σε ισχυρότερη θέση να ανακόψει τη ρωσική επιθετικότητα στην Ουκρανία

του John E. Herbst

Οι επιπτώσεις από το πλήγμα του Τραμπ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν —στις Φορντόου, Νατάνζ και Ισφαχάν—, μετά και τις τολμηρές ισραηλινές επιθέσεις κατά των ιρανικών πυρηνικών και στρατιωτικών υποδομών, δεν περιορίζονται στη Μέση Ανατολή. Ήδη, οι επιθέσεις έχουν σημαντικές συνέπειες —αρνητικές, θετικές και αβέβαιες— στην πορεία της ρωσικής επιθετικότητας στην Ουκρανία.

Η πιο ορατή συνέπεια είναι η μετατόπιση της προσοχής. Τα μέσα ενημέρωσης και η πολιτική σκηνή στην Ουάσινγκτον στρέφονται μακριά από τον πόλεμο της Ρωσίας και την απόρριψη από πλευράς Πούτιν των ρεαλιστικών ειρηνευτικών προτάσεων του Τραμπ. Σε σύγκριση με την κάλυψη για τους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν που έπληξαν το Ισραήλ, ο νυχτερινός βομβαρδισμός ουκρανικών πόλεων από τη Ρωσία —που στις 17 Ιουνίου κόστισε τη ζωή σε τριάντα πολίτες στο Κίεβο— δεν τυγχάνει ανάλογης προσοχής.

Το συντριπτικό πλήγμα των ΗΠΑ στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αποδεικνύει πως ο Τραμπ κατανοεί την ανάγκη για αποφασιστική δράση όταν διακυβεύονται τα αμερικανικά συμφέροντα. Την κατανόηση αυτή την εφάρμοσε τώρα στη Μέση Ανατολή — και θα μπορούσε (και θα έπρεπε) να την εφαρμόσει και στην Ανατολική Ευρώπη. Αυτό δεν απαιτεί αμερικανική στρατιωτική επέμβαση, αλλά ενίσχυση της οικονομικής πίεσης στη Ρωσία και αποστολή στρατιωτικής βοήθειας στην Ουκρανία. Στο πολιτικό σύμπαν του Τραμπ, οι αντίπαλοι αυτής της πολιτικής είναι πλέον αποδυναμωμένοι.

Ο Τραμπ βρίσκεται τώρα σε πολύ ισχυρότερη θέση έναντι του Πούτιν, σε σχέση με πριν το πλήγμα στο Φορντόου. Η Ρωσία δεν έχει κάνει τίποτε περισσότερο από το να προσφέρει λόγια για να υπερασπιστεί τον σύμμαχό της, το Ιράν. Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες αρχίσουν να ασκούν την πίεση που ο Τραμπ έχει υποσχεθεί στον Πούτιν, λόγω της παρεμπόδισης της ειρηνευτικής διαδικασίας, τότε θα έχει γίνει ένα μεγάλο βήμα προς την ανακοπή της ρωσικής επιθετικότητας στην Ουκρανία.

The Atlantic Council