Η Ουκρανία εξαπέλυσε στη διάρκεια της νύκτας μεγάλη επίθεση εναντίον της Ρωσίας με τουλάχιστον 361 drones, κάποια από τα οποία προκάλεσαν πυρκαγιά στο τεράστιο διυλιστήριο Κιρίσι στη βορειοδυτική Ρωσία, όπως ανακοίνωσαν τοπικοί αξιωματούχοι.
Το υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας ανακοίνωσε ότι τουλάχιστον 361 ουκρανικά drones καταρρίφθηκαν από τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, ανάμεσά τους τέσσερις κατευθυνόμενες εναέριες βόμβες και ένας αμερικανικής κατασκευής πύραυλος HIMARS.
Το διυλιστήριο Κιρίσι της εταιρείας Surgutneftgaz, ένα από τα δύο μεγαλύτερα της Ρωσίας, ήταν μεταξύ των στόχων των ουκρανικών drones, διευκρίνισαν Ρώσοι αξιωματούχοι.
Ο κυβερνήτης της περιφέρειας του Λένινγκραντ, ο Αλεξάντερ Ντροζντένκο, δήλωσε ότι τρία drones καταστράφηκαν στην περιοχή του Κιρίσι, ενώ πρόσθεσε ότι η πυρκαγιά που ξέσπασε στο διυλιστήριο από την πτώση των συντριμμιών έχει κατασβεστεί. Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν υπάρχουν θύματα.
Στο μεταξύ ο ουκρανικός στρατός επιβεβαίωσε ότι επιτέθηκε εναντίον του διυλιστηρίου, τονίζοντας ότι εξαπέλυσε «ένα επιτυχημένο πλήγμα».
Στο Κιρίσι διυλίζονται περίπου 17,7 μετρικοί τόνοι αργού ρωσικού πετρελαίου ετησίως (περίπου 355.000 βαρέλια την ημέρα), το 6,4% του συνόλου της χώρας.
Τις τελευταίες εβδομάδες οι ΗΠΑ έχουν εντείνει την πίεση στις χώρες μέλη του ΝΑΤΟ να αυστηροποιήσουν τις κυρώσεις που έχουν επιβάλει στον ενεργειακό τομέα της Ρωσίας, προκειμένου να περιορίσουν τα έσοδα της Μόσχας και να συμβάλλουν στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Χθες Σάββατο ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε έτοιμος να επιβάλει νέες κυρώσεις στη Ρωσία με την προϋπόθεση ότι οι χώρες μέλη του ΝΑΤΟ θα πάψουν να αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο και θα υιοθετήσουν αντίστοιχα μέτρα.
Χωρίς αντιδράσεις και σχόλια από τα πολιτικά κόμματα της χώρας. Για «φεστιβάλ της ελευθερίας του λόγου» κάνει λόγο ο διοργανωτής της διαδήλωσης και ακροδεξιός, Τόμι Ρόμπινσον.
Διαδηλωτές κατά της μετανάστευσης στο Λονδίνο, 13/09/2025Εικόνα: Chris J Ratcliffe/REUTERS
Ανταπόκριση από το Λονδίνο
Κάθε Σάββατο, για πολλούς μήνες, η βρετανική πρωτεύουσα είχε συνηθίσει να γεμίζει από πλακάτ και ανθρώπους που διαδήλωναν υπέρ της Παλαιστίνης. Χθες, το Λονδίνο είδε κάτι τελείως διαφορετικό: Βρετανικές σημαίες, άνθρωποι ντυμένοι στα χρώματα της Union Jack, αρκετοί με ξύλινους σταυρούς στα χέρια.
Μεταξύ 110.000 έως 150.000 ήταν οι συγκεντρωμένοι, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Μητροπολιτικής Αστυνομίας. Το όνομα της διαδήλωσης: «Unite the Kingdom» – «Ενώστε το Βασίλειο» όμως η διαδήλωση ήταν κυρίως μια ένωση κατά της μετανάστευσης.
Ανύπαρκτες αντιδράσεις – «μουδιασμένος» ο βρετανικός Τύπος
“Αντισταθείτε στον ρατσισμό” λένε οι διαδηλωτές στην αντισυγκέντρωσηΕικόνα: Chris J Ratcliffe/REUTERS
Μια ημέρα μετά το ερώτημα παραμένει: πατριωτική ή ακροδεξιά συγκέντρωση; Οι μεγάλες εφημερίδες της χώρας μοιάζει να αποστασιοποιούνται από τα χθεσινά γεγονότα. Καμία ανάλυση, καμία επόμενη ημέρα, κανένας λόγος, πέραν του απολογισμού των αριθμών και των γεγονότων.
Ίδια αντίδραση, όμως, έχουν και τα πολιτικά κόμματα, η απουσία των οποίων είναι ακόμα πιο βαρύγδουπη στα μάτια του κόσμου. Καμία πολιτική παράταξη δεν έχει πάρει θέση, μέχρι στιγμής, ενώ ο Βρετανός πρωθυπουργός σερ Κιρ Στάρμερ, την ώρα της διαδήλωσης, είχε πάει να παρακολουθήσει αγώνα της αγαπημένης του Άρσεναλ.
Δύσκολο κάποιος να ερμηνεύσει τις κινήσεις μιας πολιτικής παράταξης ή της ίδιας της κυβέρνησης. Είναι όμως γεγονός, ότι η χθεσινή συγκέντρωση δεν ήταν η μόνη που πραγματοποιήθηκε τους τελευταίους μήνες στη χώρα. Έχει προηγηθεί ένα έντονο καλοκαίρι διαδηλώσεων κατά των αιτούντων άσυλο σε ξενοδοχεία και βέβαια μια σταθερή – και με μεγάλη διαφορά – πρωτιά, του λαϊκιστικού κόμματος Reform UK.
Τι υποστηρίζει ο κόσμος;
Εντάσεις σημειώθηκαν μεταξύ αστυνομίας και διαδηλωτώνΕικόνα: Rasid Necati Aslim/Anadolu Agency/IMAGO
Τα παραπάνω δείχνουν αδιαμφισβήτητα την τάση του κόσμου. Το μεταναστευτικό πρόβλημα έχει γίνει μείζων θέμα για την χώρα, με τις κυβερνήσεις των τελευταίων χρόνων, είτε συντηρητικές είτε πιο προοδευτικές να προσπαθούν να λύσουν το μεγάλο αυτό ζήτημα.
Ο κόσμος από την άλλη, προσπαθεί να υποστηρίξει τη δική του πλευρά. Χθες, από τις διάφορες δηλώσεις διαδηλωτών που κυκλοφορούν στα μέσα ενημέρωσης, πολλοί υποστήριξαν ότι η συμμετοχή τους ήταν με σκοπό να ενωθεί η χώρα τους περισσότερο.
Άλλοι ανέφεραν ότι είναι μόνο κατά των παράνομων μεταναστών ενώ οι περισσότεροι δεν έβαλαν καν τη διαχωριστική αυτή γραμμή. Δεν μπορεί κάποιος να μην συμπεριλάβει, το γεγονός ότι η διαδήλωση οργανώθηκε από τον Στέφεν Γουάξλι-Λένον γνωστό και ως Τόμι Ρόμπινσον ο οποίος είναι ακροδεξιός ακτιβιστής.
Αν και ο ίδιος αναφέρθηκε στη συγκέντρωση ως «φεστιβάλ ελευθερίας του λόγου» εδώ και πολλά χρόνια έχει κάνει γνωστά τα αντι-ισλαμικά του αισθήματα. Κείμενο του Sky News, με τίτλο «Γιατί αυτή η διαδήλωση του Τόμι Ρόμπινσον ήταν διαφορετική από όλες τις άλλες», επισημαίνει το θρησκευτικό υπόβαθρο της συγκέντρωσης.
Μάλιστα, ο δημοσιογράφος κάνει λόγο για έναν «φανερό χριστιανικό εθνικισμό», εξού και οι μεγάλοι ξύλινοι σταυροί στα χέρια των διαδηλωτών αλλά και εκκλησιαστικά τραγούδια κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης, με δηλώσεις που αναφέρουν και την θρησκεία ως μέρος της ταυτότητας του έθνους.
Μένει να δούμε αν παρόμοιες διαδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν, καθώς αυτή έγινε με αφορμή τη δολοφονία του Αμερικανού Τσάρλι Κερκ και αν η κυβέρνηση θα υιοθετήσει διαφορετική στάση για να κατευνάσει τα πνεύματα.
Ο Ρώσος πρόεδρος έχει συνδέσει την πολιτική του επιβίωση με μια συνεχή αντιπαράθεση με την Αμερική και τους συμμάχους της.
Όταν ο Βλαντίμιρ Πούτιν έστειλε τουλάχιστον 19 μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην Πολωνία την περασμένη εβδομάδα, ο Ρώσος πρόεδρος έστειλε ένα μήνυμα: δεν σχεδιάζει να τελειώσει τον πόλεμο κατά της Δύσης σύντομα.
Η ρωσική εισβολή στον εναέριο χώρο του NATO ακολουθεί εβδομάδες αεροπορικών επιθέσεων στην Ουκρανία που σκότωσαν δεκάδες αθώους, προκάλεσαν ζημιές σε κτίρια που στεγάζουν αντιπροσωπείες της ΕΕ και της Βρετανίας, και χτύπησαν για πρώτη φορά ένα κυβερνητικό κτίριο στο κέντρο του Κιέβου.
Μακριά από το να είναι έτοιμος να συνάψει ειρηνική συμφωνία με την Ουκρανία υπό πίεση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο Πούτιν έχει συνδέσει την πολιτική του επιβίωση με μία υφέρπουσα σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.
«Ο Πούτιν είναι ο πρόεδρος του πολέμου,» είπε ο Νικολάι Πετρόφ, ανώτερος αναλυτής στο Βρετανικό Κέντρο των New Eurasian Strategies. «Δεν έχει κανένα συμφέρον να τον τερματίσει.»
Έχοντας διαμορφώσει τον εαυτό του σαν ηγέτη εν καιρώ πολέμου, το να επιστρέψει σε πρόεδρος εν καιρώ ειρήνης θα ισοδυναμούσε με υποβάθμιση. «Όποιες κι αν είναι οι συνθήκες, δεν μπορεί να εγκαταλείψει αυτόν τον ρόλο,» είπε ο Πετρόφ.
Καθώς η επίθεσή του σε μεγάλη κλίμακα στην Ουκρανία πλησιάζει το τέταρτο έτος της, ο Ρώσος πρόεδρος προφανώς έχει τους περισσότερους λόγους να αισθάνεται αισιοδοξία από τις πρώτες ημέρες του πολέμου, όταν το Κρεμλίνο ήλπιζε να καταλάβει τη χώρα σε λίγες μέρες.
Με τις ουκρανικές δυνάμεις να περιορίζονται από έλλειψη όπλων και προσωπικού, η Ρωσία έχει προχωρήσει βαθύτερα στη χώρα.
Αλλά η πρόοδος της Μόσχας ήταν αργή — και κοστοβόρα. Οι ένοπλες δυνάμεις του Κρεμλίνου έχουν υποστεί περίπου ένα εκατομμύριο απώλειες και η σύγκρουση έχει επιβαρύνει την ρωσική οικονομία, η οποία απειλείται να καταλήξει σε ύφεση.
Κι όμως, πολιτικά, το να λήξει η σύγκρουση συνεπάγεται κινδύνους.
Ο στενός έλεγχος του Κρεμλίνου στα μέσα ενημέρωσης και στο διαδίκτυο πιθανότατα θα του επέτρεπε να παρουσιάσει μια ειρηνευτική συμφωνία στους περισσότερους Ρώσους ως νίκη. Όμως, δεν είναι γι’ αυτούς που θα ανησυχεί ο Ρώσος πρόεδρος.
Με την φιλελεύθερη αντιπολίτευση της Ρωσίας εξοντωμένη, μια μικρή αλλά φωνακλάδικη ομάδα εθνικιστών αποτελεί τώρα τη μεγαλύτερη απειλή για την εξουσία του, δήλωσε ο Πετρόφ. Και σε αυτούς έχει υποσχεθεί μια μεγαλοπρεπή νίκη, όχι μόνο επί της Ουκρανίας αλλά επί αυτού που το Κρεμλίνο αποκαλεί «συλλογική Δύση».
«Υπάρχει μια επιθυμία από το τμήμα των γερακιών του στρατιωτικοπολιτικού κατεστημένου να καταστρέψει το NATO,» δήλωσε ο Αλεξάντερ Μπάουνοφ, πρώην Ρώσος διπλωμάτης και νυν ανώτερος συνεργάτης του Carnegie Russia Eurasia Center, στη ρωσική υπηρεσία του DW. «Να δείξει ότι το NATO δεν αξίζει τίποτα.»
Από τότε που ο Πούτιν συναντήθηκε με τον Τραμπ στην Αλάσκα τον περασμένο μήνα, σε αυτό που ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε διαφημίσει ως σύνοδο κορυφής με σκοπό την επίτευξη εκεχειρίας, η Μόσχα έχει εντείνει την εκστρατεία υβριδικού πολέμου κατά της Ευρώπης, σύμφωνα με στρατιωτικούς αναλυτές.
Πριν την εισβολή της Τετάρτης, ρωσικά drones είχαν επανειλημμένα εισέλθει στον πολωνικό εναέριο χώρο από τη γειτονική Λευκορωσία, κυκλώνοντας πόλεις πριν επιστρέψουν πίσω. Τον Αύγουστο, ένα ρωσικό drone συνετρίβη περίπου 100 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Βαρσοβίας.
Σύμφωνα με την WELT, αδελφό μέσο του POLITICO στον όμιλο Axel Springer, πέντε από τα drones που εισήλθαν στην Πολωνία είχαν άμεση πορεία προς βάση του NATO πριν αναχαιτιστούν από ολλανδικά μαχητικά αεροσκάφη Lockheed Martin F-35.
Σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε δύο ημέρες πριν τα drones περάσουν στην Πολωνία, ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, αναπληρωτής πρόεδρος του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσίας, κατηγόρησε το Ελσίνκι ότι σχεδιάζει επίθεση, απειλώντας ότι οποιαδήποτε επίθεση «θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατάρρευση της φινλανδικής κρατικής υπόστασης — μια για πάντα.»
Αναλυτές παρατήρησαν ότι η ρητορική του άρθρου θύμιζε τα επιχειρήματα του Κρεμλίνου λίγο πριν από την εισβολή σε πλήρη κλίμακα στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Η Μόσχα έχει επίσης αρχίσει να μεταφέρει ζωτικής σημασίας βιομηχανίες, συμπεριλαμβανομένης της ναυπηγικής, στην ανατολική πλευρά της χώρας, μακριά από τα σύνορά της με το NATO, επεσήμανε ο Πετρόφ. Την Παρασκευή, η Ρωσία ξεκίνησε ευρείας κλίμακας στρατιωτικές ασκήσεις με τη Λευκορωσία, περιλαμβανομένων και περιοχών ακριβώς δίπλα στα πολωνικά σύνορα. Οι ασκήσεις αναμένεται να ολοκληρωθούν την Τρίτη.
«Ό,τι κι αν πετύχει ο Πούτιν στην Ουκρανία, η αντιπαράθεση με τη Δύση δεν θα τελειώσει εκεί· θα συνεχιστεί με διάφορες μορφές,» είπε ο Πετρόφ. «Συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής.»
Με ενέργειες όπως η εισβολή στην Πολωνία, ο Πούτιν στέλνει μια προειδοποίηση προς τον Τραμπ και τους Ευρωπαίους ηγέτες που συζητούν την παροχή εγγυήσεων ασφαλείας στο Κίεβο μετά από μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία, δήλωσε ο Κιρίλ Ρόγκοφ, ιδρυτής του think tank Re\:Russia.
«Ο Πούτιν έδειξε ότι μπορεί να επιτεθεί σε χώρες του NATO σήμερα και ότι αυτές δεν διαθέτουν συστήματα άμυνας», είπε.
Η αμφιθυμία του Τραμπ ως προς τη δέσμευσή του στο NATO και η απροθυμία του να τηρήσει τις ίδιες του τις προθεσμίες σχετικά με την επιβολή κυρώσεων στη Μόσχα δίνουν στον Πούτιν την αυτοπεποίθηση ότι μπορεί να τη γλιτώσει.
Για τον Ρώσο πρόεδρο, «είναι τώρα ή ποτέ», πρόσθεσε ο Μπάουνοφ.
Οι εισβολές όπως αυτή στην Πολωνία αποσκοπούν στο να ροκανίσουν τη δέσμευση της δυτικής στρατιωτικής συμμαχίας στην συλλογική άμυνα, με μικρές επιθέσεις που δοκιμάζουν τη διάθεση του NATO να απαντήσει.
Η ελπίδα, σύμφωνα με τον Μπάουνοφ, είναι να αποκαλυφθεί η στρατιωτική συμμαχία ως μια τίγρη χωρίς δόντια.
Μέχρι στιγμής, η αντίδραση από την Ουάσιγκτον ενισχύει αυτούς τους φόβους.
Την Πέμπτη, ο Τραμπ επανέλαβε τα επιχειρήματα της Μόσχας, λέγοντας σε δημοσιογράφους ότι «μπορεί να ήταν λάθος».
Το Κρεμλίνο έχει απορρίψει τις κατηγορίες ότι τα drones αποτέλεσαν εσκεμμένη πρόκληση. Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας δήλωσε ότι «δεν υπήρχαν σχέδια να πληγούν εγκαταστάσεις» στην Πολωνία.
Η Λευκορωσία, η οποία σύμφωνα με Πολωνούς αξιωματούχους χρησιμοποιήθηκε ως βάση εκτόξευσης για ορισμένα από τα drones, δήλωσε ότι η εισβολή θα μπορούσε να ήταν αποτέλεσμα «ηλεκτρονικών παρεμβολών».
«Αυτό είναι τυπικό τρολάρισμα και δοκιμές α λα Πούτιν», είπε ο Ρόγκοφ. «Του αρέσει τα πράγματα να είναι αμφίσημα, ώστε να μπορούν να ερμηνευθούν είτε ως εσκεμμένα είτε ως τυχαία.»
«Γιατί η Τουρκία βλέπει τώρα το Ισραήλ ως απειλή;»
Η απόφαση της Τουρκίας να διακόψει όλους τους δεσμούς αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο η Άγκυρα βλέπει πλέον το Ισραήλ όχι μόνο ως περιφερειακό αντίπαλο, αλλά και ως άμεση απειλή για την ασφάλεια και τα στρατηγικά της συμφέροντα.
Σε μια δραματική αλλαγή στις τουρκο-ισραηλινές σχέσεις, η Άγκυρα ανακοίνωσε στα τέλη Αυγούστου την πλήρη αναστολή του εμπορίου με το Ισραήλ, το κλείσιμο των λιμανιών της σε ισραηλινά πλοία και περιορισμούς στον εναέριο χώρο της σε ισραηλινές πτήσεις.
Ενώ η κίνηση είχε επίσημα σχεδιαστεί ως διαμαρτυρία κατά της γενοκτονίας του Ισραήλ στη Γάζα , οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι υπερβαίνει κατά πολύ μια ηθική απάντηση.
Ωστόσο, η κίνηση αυτή αντανακλά τις αυξανόμενες εσωτερικές πιέσεις στην ηγεσία της Τουρκίας, τους περίπλοκους πολιτικούς υπολογισμούς και τις ανησυχίες για την ασφάλεια που σχετίζονται με τη Συρία και τον ρόλο του Ισραήλ εκεί .
Η απόφαση ελήφθη μετά από έκτακτη συνεδρίαση του τουρκικού κοινοβουλίου που συγκλήθηκε για να συζητηθεί η ισραηλινή επίθεση στη Γάζα, όπου οι άμαχοι υποφέρουν από εκτεταμένες καταστροφές και συστηματική λιμοκτονία.
Η ανακοίνωση έγινε ταυτόχρονα με τη δήλωση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι αναγνώρισε τη γενοκτονία των Αρμενίων του 1915 – μια κίνηση που έγινε αντιληπτή στην Άγκυρα ως μια προμελετημένη πρόκληση που στόχευε στην αμηχανία της Τουρκίας.
Ενώ πολλές χώρες αναγνωρίζουν τα γεγονότα ως γενοκτονία, η Τουρκία απορρίπτει τον όρο, αναγνωρίζοντας τις φρικαλεότητες αλλά αρνούμενη τη συστηματική εξόντωση και ισχυριζόμενη ότι υπήρξε χάος κατά τη διάρκεια του πολέμου και βαριές τουρκικές απώλειες.
«Η απόφαση της Άγκυρας αντικατοπτρίζει μια «προσεκτική ισορροπία μεταξύ ανθρωπιστικών ζητημάτων και πολιτικών συμφερόντων», δήλωσε στο New Arab ο Furkan Hayyuglou, ειδικός σε θέματα διεθνούς ασφάλειας στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής.
«Ιστορικά, η Τουρκία έχει λάβει ισχυρές θέσεις υπέρ ανθρωπιστικών σκοπών, είτε στην Παλαιστίνη είτε σε λιγότερο γεωγραφικά συνδεδεμένα μέρη, όπως η δεινή θέση των Ουιγούρων Μουσουλμάνων στην Κίνα».
Αλλά υποστηρίζει ότι η απόφαση της Άγκυρας δεν μπορεί να διαχωριστεί από τις ευρύτερες γεωπολιτικές της φιλοδοξίες.
Η Τουρκία βλέπει την αυξανόμενη περιφερειακή επιρροή του Ισραήλ ως άμεση απειλή για τη σταθερότητα της Μέσης Ανατολής και τα στρατηγικά της συμφέροντα στη Συρία και την Ανατολική Μεσόγειο.
Επεσήμανε τις στρατιωτικές ενέργειες του Ισραήλ στη Συρία από την πτώση του Μπασάρ αλ-Άσαντ, τον βομβαρδισμό του Λιβάνου και την προσπάθειά του να προσαρτήσει την Ιουδαία και τη Σαμάρεια.
Στην έκτακτη συνεδρίαση, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι η αναστολή του εμπορίου και το κλείσιμο των λιμανιών αποτελούν διαμαρτυρία κατά αυτού που χαρακτήρισε ως «γενοκτονία» και «πολιτική λιμού» του Ισραήλ στη Γάζα.
«Η γενοκτονία του Ισραήλ αντιπροσωπεύει ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια στην ανθρώπινη ιστορία», δήλωσε, προσθέτοντας ότι τα εγκλήματα διαπράττονται «μπροστά στα μάτια του κόσμου, σε κατάφωρη περιφρόνηση των ανθρώπινων αξιών και του διεθνούς δικαίου».
Η οικονομική ζημιά
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εμπορίου της Τουρκίας, το διμερές εμπόριο με το Ισραήλ μειώθηκε κατά 32% μεταξύ 7 Οκτωβρίου 2023 και 2 Μαΐου 2024 σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι. Οι τουρκικές εξαγωγές μειώθηκαν κατά 30%, ενώ οι εισαγωγές από το Ισραήλ μειώθηκαν κατά 43,4%.
Τον Δεκέμβριο του 2023, ο Υπουργός Εμπορίου Ομάρ Μπολτ αποκάλυψε ότι ο όγκος του εμπορίου είχε ήδη μειωθεί κατά περισσότερο από το μισό, γεγονός που υποδηλώνει ότι η μείωση ήταν σταδιακή και όχι ξαφνική.
Ο πρώην σύμβουλος του υπουργικού συμβουλίου, Καχίτ Τοζ, δήλωσε ότι το Ισραήλ κινδυνεύει να χάσει τα περισσότερα από τη ρήξη.
«Το ετήσιο εμπόριο ύψους 6-7 δισεκατομμυρίων δολαρίων έχει ωφελήσει το Ισραήλ πολύ περισσότερο από την Τουρκία. Οι εισαγωγές από το Ισραήλ έχουν επικεντρωθεί σε στρατιωτικό και τεχνολογικό εξοπλισμό – τομείς που η Τουρκία παράγει πλέον τοπικά σε υψηλότερη ποιότητα, μειώνοντας την εξάρτησή της από τα ισραηλινά προϊόντα».
Ο Τοζ πρόσθεσε ότι το Ισραήλ εξαρτάται περισσότερο από τα τουρκικά προϊόντα, γεγονός που εγείρει ανησυχίες για αυξήσεις τιμών, ιδίως στα τρόφιμα.
«Ο πλήρης αντίκτυπος δεν έχει ακόμη φανεί, αλλά οι αρχικοί δείκτες υποδηλώνουν ότι η Τουρκία ποντάρει στην παραγωγική της ικανότητα και στις εναλλακτικές αγορές, ενώ το Ισραήλ αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις στις εγχώριες αλυσίδες εφοδιασμού. Αυτό καθιστά τη ρήξη μια στρατηγική απόφαση με οικονομικές επιπτώσεις που υπερβαίνουν κατά πολύ την εμπορική συμπεριφορά».
Τα αραβόφωνα μέσα ενημέρωσης σημειώνουν ότι οι στρατιωτικο- πολιτικοί αναλυτές πιστεύουν ότι η πρόσφατη συμφιλίωση μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου, η οποία χαρακτηρίζεται από ουσιαστικές συμφωνίες, υπογραμμίζουν τις δυνατότητες συνεργασίας και τις υποκείμενες εντάσεις που θα μπορούσαν να αναδιαμορφώσουν το γεωπολιτικό τοπίο στην περιοχή. Ωστόσο, αυτό δεν αποκλείει μια πιθανή μελλοντική αντιπαράθεση.
Τον τελευταίο χρόνο έχουν σημειωθεί δύο σημαντικές εξελίξεις στην αλληλεπίδραση μεταξύ των δύο χωρών. Η πρώτη ήταν η υπογραφή κοινής διακήρυξης τον Φεβρουάριο, στην οποία η Τουρκία και η Αίγυπτος συμφώνησαν να συνεργαστούν σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της άμυνας και της ασφάλειας. Μάλιστα η αιγυπτιακή κυβέρνηση εκδήλωσε το ενδιαφέρον της για συνεργασία στον αμυντικό τομέα (όπως το αεροσκαφος Kaan).
Η δεύτερη έλαβε χώρα στο Κάιρο τον Αύγουστο, όταν ο Σομαλός πρόεδρος Χασάν Σεΐχ Μοχάμουντ υπέγραψε αμυντική συμφωνία με την Αίγυπτο.
Μετα-ισλαμιστική εποχή
Η βελτίωση των τουρκοαιγυπτιακών σχέσεων υποδηλώνει μια σταδιακή στρατηγική ευθυγράμμιση που προκύπτει από πρακτικές αξιολογήσεις των πολιτικών ηγεσιών και των δύο χωρών.
Τρεις κύριοι παράγοντες έχουν επηρεάσει τη σταδιακή διαδικασία ομαλοποίησης μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας.
Δύο από αυτούς τους παράγοντες προέρχονται από πρακτικές αξιολογήσεις εντός των δύο χωρών, ενώ ο τρίτος επηρεάζεται από τη διεθνή δυναμική.
Μετά τις τοπικές εκλογές του 2019, η τουρκική εξωτερική πολιτική έγινε πιο ρεαλιστική. Ο εθνικισμός σταδιακά αντικατέστησε τον προηγούμενο ισλαμιστικό του χαρακτήρα. Επιπλέον, η Άγκυρα αναθεώρησε τη θέση της σχετικά με την ισότητα μεταξύ Δύσης και Ρωσίας.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η τουρκική διπλωματική γραμμή έχει μέχρι στιγμής υπερισχύσει της αιγυπτιακής αδιαλλαξίας.
Μέχρι το 2021, η εξισορρόπηση των σχέσεων με τη «Δύση και τους υπόλοιπους» μέσω μεγαλύτερης στρατηγικής αυτονομίας είχε τόσο θετικές όσο και αρνητικές συνέπειες.
Αφενός, η Άγκυρα αύξησε την παρουσία της σε διάφορες περιφερειακές και διεθνείς κρίσεις, τοποθετώντας τον εαυτό της ως πιθανό μεσολαβητή.
Αφετέρου, η ψυχρότητα των σχέσεων με τους παραδοσιακούς δυτικούς εταίρους είχε οικονομικό αντίκτυπο.
Ως εκ τούτου, ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν φάνηκε να έχει θέσει ως στόχο τη σημαντική βελτίωση των σχέσεων με τη Δύση, διατηρώντας παράλληλα τη στρατηγική ανεξαρτησία της Τουρκίας σε διάφορα σενάρια.
Μετά την ομαλοποίηση των σχέσεων με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία (2020–2022), η Τουρκία έχει επανασυνδεθεί με γείτονες όπως η Συρία, η Ελλάδα και η Αίγυπτος τα τελευταία δύο χρόνια.
Η Άγκυρα βλέπει το Κάιρο ως δίοδο στα κράτη της Αφρικής
Η Άγκυρα θεωρεί τη βελτίωση των περιφερειακών σχέσεων ως κρίσιμη για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και της εσωτερικής σταθερότητας, και την Αίγυπτο ως σημαντική αγορά για τα τουρκικά προϊόντα και μια χώρα με την οποία μπορεί να συζητήσει διάφορα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου του Κέρατος της Αφρικής.
Ως εκ τούτου, η Τουρκία αποφάσισε να θυσιάσει εν μέρει τις σχέσεις της με τα ισλαμιστικά κινήματα που συνδέονται με την Μουσουλμανική Αδελφότητα, προκειμένου να αναζωογονήσει τις διμερείς σχέσεις με το Κάιρο.
Μετά την άνοδο στην εξουσία του Αιγύπτιου προέδρου Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι το 2014, η Τουρκία φιλοξένησε αρκετά μέλη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, τα οποία ίδρυσαν δίκτυα μέσων ενημέρωσης που ασκούσαν κριτική στην αιγυπτιακή κυβέρνηση.
Το Κάιρο εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του, αναφέροντας τους δεσμούς της Τουρκίας με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα ως εμπόδιο στη βελτίωση των διμερών σχέσεων.
Για τον λόγο αυτό, η ψυχρότητα των σχέσεων της Τουρκίας με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα θεωρήθηκε ως μήνυμα προς τον αλ-Σίσι.
Η Τουρκία αποφάσισε να θυσιάσει εν μέρει τις σχέσεις της με τα ισλαμιστικά κινήματα που συνδέονται με την Μουσουλμανική Αδελφότητα, προκειμένου να αναζωογονήσει τις διμερείς σχέσεις με το Κάιρο.
Από την οπτική γωνία της Αιγύπτου, η αποκατάσταση των σχέσεων με την Άγκυρα θεωρείται ως κινητήρια δύναμη για τη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών της χώρας.
Η πολιτική ηγεσία της Αιγύπτου θεωρεί την Τουρκία ως σημαντικό περιφερειακό εμπορικό εταίρο, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους τομείς της άμυνας και της γεωργίας.
Η Αίγυπτος έχει επιδιώξει ενεργά να επεκτείνει τη συνεργασία της στον τομέα της ασφάλειας. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, το Κάιρο έχει εντείνει την αμυντική του συνεργασία με τη Ρωσία.
Ωστόσο, τα τουρκικά αμυντικά προϊόντα θεωρούνται ολοένα και περισσότερο ως βιώσιμη εναλλακτική λύση.
Από το 2023, οι Αιγύπτιοι αντιπρόσωποι έχουν συναντηθεί αρκετές φορές με τον Χαλούκ Γκιοργκιούν , επικεφαλής της Προεδρίας της Τουρκικής Αμυντικής Βιομηχανίας, για να οριστικοποιήσουν τις συμφωνίες προμήθειας.
Εκτός από τα τουρκικής κατασκευής drones, το Κάιρο έχει εκφράσει έντονο ενδιαφέρον για διάφορα προηγμένα αμυντικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων μικρών έξυπνων πυρομαχικών και ενός αντιαρματικού πυραυλικού συστήματος.
Η συμφωνία με την Άγκυρα θεωρείται λιγότερο πολιτικά προβληματική από τις συμφωνίες με τη Ρωσία ή την Κίνα, καθώς εγείρει λιγότερες ανησυχίες μεταξύ των δυτικών συμμάχων της Αιγύπτου, ιδίως των Ηνωμένων Πολιτειών.
Επιπλέον, η Τουρκία έχει επενδύσει σε τομείς όπως τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, τα δομικά υλικά και η αγροτική βιομηχανία. Η Αίγυπτος αντιμετωπίζει ευνοϊκά κάθε τουρκική επένδυση σε αυτούς τους τομείς. Η σύγκρουση στην Ουκρανία και άλλες περιφερειακές κρίσεις έχουν ασκήσει πρόσθετη πίεση στα δημόσια οικονομικά της Αιγύπτου.
Οι Αιγύπτιοι ηγέτες αναζητούν βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες λύσεις για να αποφύγουν τις ανεξέλεγκτες αυξήσεις τιμών και τον πληθωρισμό που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αστάθεια. Οι Τούρκοι επιχειρηματίες, πολλοί από τους οποίους έχουν μακρά ιστορία λειτουργίας στην Αίγυπτο, θεωρούνται πολύτιμος πόρος για την αύξηση των βιομηχανικών επενδύσεων στη χώρα.
Περιφερειακοί μετασχηματισμοί
Η πολιτική ηγεσία της Αιγύπτου θεωρεί την Τουρκία ως σημαντικό περιφερειακό εμπορικό εταίρο, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους τομείς της άμυνας και της γεωργίας.
Σε μια ανάλυση που δημοσιεύτηκε από το Ατλαντικό Συμβούλιο, ο Φεντερίκο Ντονέλι, μη μόνιμος ερευνητής στο Orion Policy Institute, υποστηρίζει ότι εκτός από τους εγχώριους παράγοντες, δύο περιφερειακές εξελίξεις βοήθησαν στην προσέγγιση της Τουρκίας και της Αιγύπτου.
Η πρώτη ήταν η στρατιωτική δράση του Ισραήλ κατά της Χαμάς σε απάντηση στην επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023, κατά την οποία τόσο η Τουρκία όσο και η Αίγυπτος έπρεπε να προσανατολιστούν προσεκτικά στις θέσεις τους.
Ενώ το τουρκικό και το αιγυπτιακό κοινό τρέφουν βαθιά συμπάθεια προς την παλαιστινιακή υπόθεση, οι μακροχρόνιες θεσμικές σχέσεις μεταξύ Άγκυρας, Καΐρου και Ισραήλ, ιδίως στους τομείς των πληροφοριών και της ασφάλειας, έχουν δημιουργήσει κάποια ασάφεια.
Η δεύτερη περιφερειακή εξέλιξη που οδήγησε σε σύγκλιση συμφερόντων μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου είναι το μνημόνιο συμφωνίας που υπέγραψαν η Αιθιοπία και η Σομαλιλάνδη. Η συμφωνία μεταξύ Αντίς Αμπέμπα και Χαργκέισα έχει εντείνει την αντιπαλότητα μεταξύ Αιθιοπίας και Αιγύπτου.
Εάν εφαρμοστεί, η συμφωνία θα διευκολύνει το εμπόριο μεταξύ της Αιθιοπίας και του λιμανιού της Μπερμπέρα. Υπάρχουν επίσης σχέδια για την Αιθιοπία να εγκαταστήσει το ναυτικό της αρχηγείο στις ακτές της Σομαλιλάνδης σε αντάλλαγμα για την αναγνώριση της ανεξαρτησίας της χώρας και την παροχή μετοχών σε κρατικές εταιρείες.
Η Αίγυπτος και η Τουρκία θεωρούν το Μνημόνιο Συνεργασίας ως αρνητική εξέλιξη για την περιοχή, αλλά για διαφορετικούς λόγους.
Η Άγκυρα θεωρεί τη βελτίωση των περιφερειακών σχέσεων ως κρίσιμη για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και της εγχώριας σταθερότητας, και ότι η Αίγυπτος αποτελεί σημαντική αγορά για τα τουρκικά προϊόντα.
Η Τουρκία, η οποία έχει ισχυρούς δεσμούς με την Αιθιοπία, θεωρεί τη συμφωνία ανησυχητική λόγω της πιθανής αναγνώρισης της Σομαλιλάνδης. Η Άγκυρα συμμετέχει ενεργά στις προσπάθειες οικοδόμησης κράτους στη Σομαλία εδώ και πολλά χρόνια.
Από την οπτική γωνία της Τουρκίας, η διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας της Σομαλίας είναι απαραίτητη για τη μελλοντική σταθερότητα της χώρας.
Η αδιαλλαξία της Τουρκίας καθοδηγείται κυρίως από εσωτερικές πολιτικές παραμέτρους.
Πράγματι, το κουρδικό ζήτημα αναγκάζει την Άγκυρα να αντιταχθεί σε οποιεσδήποτε αξιώσεις για ανεξαρτησία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της Σομαλιλάνδης.
Αντίθετα, η κύρια ανησυχία της Αιγύπτου είναι η πρόσβαση της Αιθιοπίας στην Ερυθρά Θάλασσα. Ο ανταγωνισμός μεταξύ Αιθιοπίας και Αιγύπτου, που προηγουμένως περιοριζόταν στη λεκάνη του Νείλου, έχει πρόσφατα διευρυνθεί.
Με την ολοκλήρωση του Μεγάλου Φράγματος της Αιθιοπικής Αναγέννησης, η Αιθιοπία απέκτησε επιρροή επί της Αιγύπτου και την ικανότητα να παρέχει φθηνή ενέργεια σε άλλες ενεργοβόρες χώρες της περιοχής, αυξάνοντας έτσι τη δική της επιρροή.
Ως αποτέλεσμα, το Κάιρο αναγκάστηκε να προσαρμόσει την προσέγγισή του και να επεκτείνει το εύρος της σύγκρουσης.
Ο Σίσι ενίσχυσε τις σχέσεις του με πολλά περιφερειακά κράτη για να δημιουργήσει ένα ενιαίο μέτωπο κατά της Αιθιοπίας.
Το Κάιρο ακολούθησε διπλωματικές διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένων επισκέψεων υψηλού επιπέδου σε ηγέτες στην περιοχή του Κέρατος της Αφρικής.
Αυτές οι προσπάθειες περιελάμβαναν τη συμμετοχή του Αιγύπτιου πρωθυπουργού Μουσταφά Μαντμπούλι στην ορκωμοσία του Χασάν Σεΐχ Μαχμούντ ως προέδρου της Σομαλίας. Το Κάιρο ασκεί επίσης αντιαιθιοπική πίεση σε περιφερειακούς και ηπειρωτικούς οργανισμούς.
Ως εκ τούτου, η αιγυπτιακή εξωτερική πολιτική στην περιοχή έχει σταδιακά επικεντρωθεί στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η Αίγυπτος εδώ και καιρό θεωρεί τη θάλασσα μεταξύ Σουέζ και Άντεν ως αιγυπτιακή λίμνη και έτσι επιδιώκει να επεκτείνει την παρουσία της σε μια περιοχή που θεωρεί μέρος της σφαίρας επιρροής της.
Αν και η αδυναμία της Αιγύπτου να αντιμετωπίσει την απειλή των Χούθι έχει αποκαλύψει την αδυναμία του αιγυπτιακού ναυτικού, αυτό παραμένει το πιο προηγμένο και καλά εξοπλισμένο στην περιοχή.
Προκλήσεις της σύγκλισης
Σε ορισμένα περιφερειακά ζητήματα, όπως η Λιβύη και η Ανατολική Μεσόγειος, οι δύο χώρες παραμένουν σε απόσταση μεταξύ τους και υιοθετούν αντιφατικές θέσεις.
Οι τουρκοαιγυπτιακές σχέσεις τείνουν προς ταχεία ομαλοποίηση τους τελευταίους μήνες. Ωστόσο, η προσέγγιση δεν σημαίνει υπέρβαση των διαφορών σε όλα τα κρίσιμα ζητήματα. Σε ορισμένα περιφερειακά ζητήματα, όπως η Λιβύη και η Ανατολική Μεσόγειος, οι δύο χώρες παραμένουν σε απόσταση μεταξύ τους και διατηρούν αντίθετες θέσεις.
Υπό το πρίσμα των παραπάνω, οι πολιτικοί ελιγμοί της Τουρκίας και της Αιγύπτου στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας ενδέχεται να αποτελέσουν μια νέα πρόκληση για την πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων.
Αρχικά, οι δύο χώρες παρουσίασαν ένα ενιαίο μέτωπο στην υποστήριξή τους προς τη Σομαλία, αν και με διαφορετικές υποκείμενες ατζέντες.
Η Αίγυπτος άδραξε την ευκαιρία να ανοίξει ένα νέο μέτωπο στην αντιπαλότητά της με την Αιθιοπία, ενώ η Τουρκία έπρεπε να διατηρήσει τη δέσμευσή της στη διαδικασία οικοδόμησης του σομαλικού έθνους.
Ωστόσο, προέκυψε μια απόκλιση όταν η Αίγυπτος αποφάσισε να αυξήσει τη στρατιωτική της παρουσία στη Σομαλία. Επομένως, δεν είναι τυχαίο ότι η ανοιχτότητα της Σομαλίας και της Αιθιοπίας στην αποκλιμάκωση, όπως ορίζεται στη Διακήρυξη της Άγκυρας, συμπίπτει με τις δυσκολίες της Αιγύπτου να διατηρήσει τη δέσμευσή της στο Μογκαντίσου.
Αν και οι διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα της Τουρκίας δεν επιλύουν τα σομαλικο-αιθιοπικά ζητήματα, χρησιμεύουν ως μέσο για να σταματήσουν και οι δύο πλευρές και ίσως να επανεξετάσουν τις στρατηγικές τους.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η τουρκική διπλωματική γραμμή έχει μέχρι στιγμής υπερισχύσει της αιγυπτιακής αδιαλλαξίας.
Πολλές μελλοντικές εξελίξεις θα εξαρτηθούν από διάφορους παράγοντες, όπως η θέση της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ, οι πολιτικές επιλογές της νέας κυβέρνησης στη Σομαλιλάνδη και οι αυξανόμενες εσωτερικές εντάσεις στη Σομαλία μεταξύ του Μογκαντίσου και των ομοσπονδιακών κρατιδίων (π.χ., της Τζουμπαλάντ), οι οποίοι θα δημιουργήσουν μια ευαίσθητη φάση στην περιοχή.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η περιοχή του Κέρατος της Αφρικής είναι πιθανό να βιώσει μια ρήξη μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας, αλλά και μια επιστροφή στην περιφερειακή ανταγωνιστική δυναμική.
Η μεταβαλλόμενη δυναμική μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου υπογραμμίζει την περίπλοκη φύση της περιφερειακής πολιτικής στο Κέρας της Αφρικής.
Καθώς και οι δύο χώρες επιδιώκουν τα δικά τους συμφέροντα ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν εξωτερικές πιέσεις, οι αλληλεπιδράσεις τους θα επηρεάσουν όχι μόνο τις διμερείς τους σχέσεις αλλά και την ευρύτερη γεωπολιτική σταθερότητα της περιοχής.
Η 14η Σεπτεμβρίου για την Ορθόδοξη Εκκλησία αποτελεί ιδιαίτερα σημαντική ημέρα, καθώς τιμάται η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού, συμβόλου της πίστεως μας. Για τον Ελληνισμό όμως, η ημερομηνία αυτή έχει ακόμη μια ιδιαίτερη σημασία.
Στις 24 Σεπτεμβρίου του 1998, το ελληνικό κοινοβούλιο με ομόφωνη απόφαση του (Ν. 2645/1998), καθιέρωσε την 14η Σεπτεμβρίου ως Ημέρα Εθνικής Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από τους Οθωμανούς και στη συνέχεια από τους Νεότουρκους. Είχαν προηγηθεί οι αναγνωρίσεις της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου το 1994 και της Γενοκτονίας των Αρμενίων το 1996.
Αποτελεί ελάχιστο φόρο τιμής στους νεκρούς και στους πρόσφυγες Μικρασιάτες Έλληνες. Αυτούς που, όπως και οι πρόσφυγες από τον Πόντο, μέσα σε άθλιες συνθήκες έφτασαν τότε στην μητέρα Ελλάδα. Και μέσα από απίστευτες κακουχίες κατόρθωσαν όχι μόνο να ορθοποδήσουν, αλλά και να γίνουν παράδειγμα εργατικότητας, ήθους, προόδου και δημιουργικότητας.
Η Γενοκτονία των Ελλήνων της Μικράς Ασίας κορυφώθηκε με την καταστροφή της Σμύρνης και τον αφανισμό εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων και Αρμενίων κατοίκων το 1922. Με τη Μικρασιατική καταστροφή έλαβε τέλος η παρουσία του Ελληνισμού στο Μικρασιατικό χώρο. Μπήκε τέρμα στην τρισχιλιετή παρουσία του Ελληνισμού, στην πέραν του Αιγαίου Ελλάδα, μια περιοχή όπου αναπτύχθηκε η ωριμότερη φάση του Ελληνικού πολιτισμού.
Με άσβεστη την ιστορική μας μνήμη υπερασπιζόμαστε την ειρήνη και τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας μας, διεθνοποιώντας τα δίκαιά μας, και αναδεικνύοντας διαρκώς την ιστορική αλήθεια και την υποχρέωση της Διεθνούς Κοινότητας για αναγνώριση της Γενοκτονίας όπως και την παραδοχή της εκ μέρους της γείτονας χώρας.
Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος τιμά την Ημέρα Μνήμης για την Γενοκτονία των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Στέκεται αλληλέγγυη και συνοδοιπόρος στον κοινό αγώνα για την ιστορική δικαίωση των γενοκτονηθέντων προγόνων μας. Μαζί τους και μαζί με τους Αρμένιους και τους Ασσύριους αγωνιζόμαστε μέχρι τέλους για την Διεθνή Αναγνώριση της Γενοκτονίας των χριστιανικών κοινοτήτων της καθ’ ημάς Ανατολής από το οθωμανικό και το κεμαλικό καθεστώς.
Η πρόσφατη κατάρριψη ρωσικών drones από την Πολωνία που παραβίασαν τον εναέριο χώρο της αποτελεί την τελευταία υπενθύμιση ότι ο σύγχρονος πόλεμος έχει εισέλθει στην εποχή των drones. Για την Αθήνα, αυτό θα πρέπει να ακούγεται σαν κώδωνας κινδύνου. Οι απειλές πάνω από τους ουρανούς μας δεν είναι πλέον θεωρητικές και δεν μπορούν να ανατεθούν στην Άγκυρα.
Ωστόσο, τα επιθετικά drones που φάνηκαν να είναι η αποφασιστική τεχνολογία του σύγχρονου πολέμου, ισχύει και σήμερα;
Το Bayraktar TB2, το δοκιμασμένο σε μάχη drone της Τουρκίας, φάνηκε να καθιστά τα τεθωρακισμένα οχήματα παρωχημένα, από τη Λιβύη μέχρι το Ναγκόρνο-Καραμπάχ και την Ουκρανία. Τα διάφορα βίντεο με άρματα μάχης που καταστράφηκαν από drones έγιναν εμβληματικά σύμβολα της αντίστασης της Ουκρανίας το 2022. Οι αναλυτές διακήρυξαν λαχανιασμένα μια νέα επανάσταση, τα drones ήταν φθηνά, άφθονα, θανατηφόρα και ασταμάτητα.
Αλλά όπως τόσα πολλά «θαυματουργά όπλα» στην ιστορία, από τη Μακεδονική Σάριζα μέχρι το τόξο, το υγρό πυρ και το πυροβόλο, τα drones δεν παραμένουν ποτέ ανίκητα. Όπως έδειξε το πρόσφατα αποκαλυφθέν πρόγραμμα Iron Lite του Ισραήλ, τα λέιζερ υψηλής ισχύος μπορούν να καταρρίψουν drones με ένα κλάσμα του κόστους ενός πυραύλου. Οι υπερασπιστές της Ουκρανίας προσαρμόστηκαν με καμουφλάζ, ηλεκτρονικό πόλεμο και θωράκιση για να αμβλύνουν την απειλή των drones. Οι δυνάμεις της αγοράς, επίσης, έχουν κατακλύσει τον κόσμο με συστήματα καταπολέμησης των drones – ραντάρ, παρεμβολείς, όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας. Το σύντομο παράθυρο της υπεροχής των drones έχει ήδη αρχίζει να κλείνει.
Και όμως, αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο η Ελλάδα δεν μπορεί να εφησυχάζει.
Αν η Αθήνα παρερμηνεύσει το μάθημα, νομίζοντας ότι τα drones έχουν χάσει τη σημασία τους στο πεδίο της μάχης, κινδυνεύουμε να αφήσουμε τους ουρανούς μας επικίνδυνα εκτεθειμένους. Η υπεροχή μπορεί να έχει τελειώσει, αλλά η σημασία της παραμένει. Τα drones παραμένουν φθηνά, επεκτάσιμα και ανατρεπτικά. Ακόμα κι αν δεν είναι πλέον ασταμάτητα, εξακολουθούν να γέρνουν την πλάστιγγα εναντίον των απροετοίμαστων υπερασπιστών.
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την Ελλάδα. Η γεωγραφία μας, νησιά διάσπαρτα στο Αιγαίο, ενεργειακοί κόμβοι ευάλωτοι σε επιτήρηση ή επιθέσεις, και πυκνοκατοικημένες πόλεις εκτεθειμένες σε υβριδικές απειλές, μας καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτους σε επιχειρήσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Και η γειτονική μας Τουρκία δεν είναι απλώς μια περιφερειακή δύναμη με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Είναι εξαγωγέας μη επανδρωμένων αεροσκαφών, αξιοποιώντας τους Μπαϊρακτάρ και τα συστήματα επόμενης γενιάς της για να κερδίσει επιρροή στο εξωτερικό και να αναδιαμορφώσει τις στρατιωτικές ισορροπίες στο εσωτερικό. Το να βασιζόμαστε στην Άγκυρα για «τα μάτια στους ουρανούς μας» θα ήταν σαν να προσκαλούσαμε στρατηγική τύφλωση.
Τι πρέπει να κάνει η Αθήνα;
Πρώτον, να οικοδομήσουμε κυρίαρχη ικανότητα. Η Ελλάδα δεν μπορεί να βασίζεται σε drones ή εξαρτήματα που προέρχονται από την Τουρκία. Η εγχώρια παραγωγή, υποστηριζόμενη από συνεργασίες με αξιόπιστες ευρωπαϊκές και ισραηλινές εταιρείες, είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της επιχειρησιακής ανεξαρτησίας.
Δεύτερον, να επενδύσουμε σε συστήματα άμυνας κατά των drones. Από παρεμβολείς μέχρι λέιζερ και αναχαιτιστικά drones με τεχνητή νοημοσύνη, η Ελλάδα χρειάζεται πολυεπίπεδα συστήματα για την προστασία στρατιωτικών βάσεων, λιμανιών, ακόμη και αστικών δρόμων. Η εμπειρία του Ισραήλ δείχνει ότι αυτό μπορεί να γίνει αποτελεσματικά σε μεγάλη κλίμακα, αλλά μόνο εάν επιδιωχθεί επειγόντως.
Τρίτον, να ενσωματώσουμε τα drones και τα αντιdrones στο δόγμα. Η τεχνολογία από μόνη της δεν επαρκεί. Η εκπαίδευση, οι κοινές ασκήσεις και η ευαισθητοποίηση του κοινού πρέπει να προετοιμάσουν την Ελλάδα για την πραγματικότητα ότι τα drones θα αποτελούν μέρος κάθε μελλοντικής κρίσης, είτε ως εργαλεία επιτήρησης, είτε ως πλατφόρμες κρούσης, είτε ως όπλα εκφοβισμού.
Το μάθημα από την Πολωνία είναι η κυριαρχία. Το μάθημα από το Ισραήλ είναι η προσαρμογή. Το μάθημα από την Ουκρανία είναι η ανθεκτικότητα. Μαζί, υποδεικνύουν μια απλή αλήθεια: τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη μπορεί να αρχίζουν να χάνουν την κυριαρχία, αλλά παραμένουν απαραίτητα, και όσοι δεν προετοιμαστούν θα χάσουν.
Η εποχή της υπεροχής των μη επανδρωμένων αεροσκαφών τελειώνει. Αλλά για την Ελλάδα, η εποχή της ευπάθειας των μη επανδρωμένων αεροσκαφών μόλις ξεκίνησε. Δεν μπορούμε να αφήσουμε τις βάσεις μας, τις υποδομές μας ή τους ουρανούς μας να εξαρτώνται από την Άγκυρα. Η Αθήνα πρέπει να δράσει τώρα, πριν η επόμενη κρίση αποκαλύψει πόσο απροετοίμαστοι είμαστε.
*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. ΣήμεραείναισυνεργάτηςκαιερευνητήςτουInstitute for National and International Security(INIS), καιτουStrategy International (SI)καιτουResearch Institute for European and American Studies (RIEAS).
Ο νέος ηγούμενος συγκέντρωσε 19 ψήφους σε σύνολο 20 ψηφισάντων, με τη δική του ψήφο να είναι λευκή κατά το αρχαίο έθος.
Γύρω από την υποψηφιότητα του Αρχιμανδρίτη Συμεών Παπαδόπουλου συντάχθηκαν, τελικά, και οι δύο πλευρές της Αδελφότητας, χωρίς καμιά αμφισβήτηση της διαδικασίας.
Ο ισλαμιστής πρόεδρός της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δέχθηκε τον Πατριάρχη Θεόφιλο Γ΄ της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας των Ιεροσολύμων στην Κωνσταντινούπολη.
Οι υπηρεσίες του Ερντογάν δημοσιοποίησαν ευρύτατα τη συνάντηση, καθώς ο Τούρκος πρόεδρος εκμεταλλεύθηκε στο έπακρο την παρουσία του κ. Θεόφιλου στο σαράι του για να κατηγορήσει τον Πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Όπως είναι γνωστό, ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων πρόσκειται προς τη Ρωσική Εκκλησία η οποία ελέγχεται πλήρως από τον Βλαντιμίρ Πούτιν.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, συζητήθηκαν η επιθετικότητα του Ισραήλ στη Γάζα και η επιδεινούμενη ανθρωπιστική κατάσταση.
Ο Πρόεδρός μας δήλωσε κατά τη διάρκεια της συνάντησης ότι οι ενέργειες του Ισραήλ στην Ιερουσαλήμ στοχεύουν στην υπονόμευση του ιστορικού καθεστώτος και της ιερότητας της Ιερουσαλήμ και ότι αυτή η απαράδεκτη κατάσταση απειλεί ανοιχτά την παράδοση συνύπαρξης μεταξύ μουσουλμανικών, χριστιανικών και εβραϊκών κοινοτήτων.
Ο Πρόεδρός μας σημείωσε ότι ο Νετανιάχου, η γενοκτονική αυτή προσωπικότητα, έχει πρόσφατα επιδείξει την έλλειψη δέσμευσής του για ειρήνη επιτιθέμενος στο Κατάρ.
Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan, Kudüs Rum Ortodoks Kilisesi Patriği 3’üncü Teofilos’u İstanbul’da kabul etti.
Kabulde İsrail’in Gazze’deki saldırganlığı ve ağırlaşan insani durum ele alındı.
Τόνισε ότι το Ισραήλ συνεχίζει τις επιθέσεις του χωρίς να κάνει διάκριση μεταξύ τζαμιών και εκκλησιών και σημείωσε ότι ελπίζει να παραμείνει σε στενή επαφή με τον κ. Θεόφιλο για την προστασία της χριστιανικής και μουσουλμανικής κληρονομιάς στα εδάφη που βρίσκονται υπό ισραηλινή κατοχή.
Στη συνάντηση παραβρέθηκαν ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο Διευθυντής Επικοινωνίας της Προεδρίας Μπουρχανετίν Ντουράν και ο κύριος σύμβουλος του Τούρκου Προέδρου για την Εξωτερική Πολιτική και την Ασφάλεια Ακίφ Τσαγάταϊ Κιλίτς.
Στιγμιότυπο από τη συνάντηση του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Θεοφίλου με τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν. Φωτογραφία Χ, T.C. İletişim Başkanlığı, @iletisim, Τουρκική Προεδρία
Το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων ανάρτησε στον ιστότοπο του το ακόλουθο ανακοινωθέν:
«Ο Μακαριώτατος Πατριάρχης Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλος Γ΄ εφιλοξενήθη σήμερον εις την Κωνσταντινούπολιν υπό του Εξοχωτάτου Προέδρου της Τουρκικής Δημοκρατίας κ. Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, εις συνάντησιν εν πνεύματι αδελφοσύνης και αλληλεγγύης, η οποία ανέδειξεν τους ιστορικούς και πνευματικούς δεσμούς μεταξύ της Αγίας Γης και της Τουρκίας.
Κατά την συνάντησιν, ο Μακαριώτατος υπενθύμισεν την διαρκή παρακαταθήκην του Συμφώνου του Ομάρ, το οποίον συνεφώνησεν τον 7ον αιώνα ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων Άγιος Σωφρόνιος μετά του Χαλίφου Ομάρ – Ιμπν αλ-Χαττάμπ, και διά του οποίου έθεσε τα θεμέλια της προστασίας των Χριστιανικών Αγίων Τόπων και Ιδρυμάτων της περιοχής.
Το Σύμφωνον τούτο, το οποίον ενεπλουτίσθη υπό των Οθωμανικών θεσμίων, εξελίχθη εις το ισχύον Status Quo, το οποίον μέχρι σήμερον διαφυλάσσει τον πολυθρησκευτικόν χαρακτήρα της Ιερουσαλήμ και την συνύπαρξιν των ποικίλων Κοινοτήτων αυτής.
Ο Πατριάρχης ετόνισεν ότι η εκκλησιαστική και πολιτιστική κληρονομία οφείλει να διαφυλάσσεται ως ζώσα μαρτυρία πίστεως και ιστορίας· και εξέφρασεν ειλικρινή ευγνωμοσύνην διά την αναγνώρισιν υπό του Προέδρου Ερντογάν της σημασίας ταύτης και εντός της Τουρκίας.
Υπεγράμμισεν δε ότι οι Μουσουλμάνοι ηγεμόνες, ως διάδοχοι του Συμφώνου του Ομάρ, μετέχουν εις την ευθύνην διαφυλάξεως των Χριστιανικών κοινοτήτων και Αγίων Τόπων· διακονίαν την οποίαν σήμερον επιτελούσιν υποδειγματικώς οι Χασημίται, ως Κηδεμόνες των Αγίων Προσκυνημάτων της Αγίας Γης.
Επικαλούμενος τον Απόστολον Παύλον λέγοντα· «ει δυνατόν, το εξ υμών, μετά πάντων ανθρώπων ειρηνεύοντες» (Ρωμ. 12,18), ο Μακαριώτατος ετόνισεν ότι το πνεύμα της ειρήνης οφείλει να κατευθύνη την προάσπισιν του ιστορικού Status Quo, το οποίον διαφυλάσσει την ιεράν κληρονομίαν της Ιερουσαλήμ και το μοναδικόν μωσαικόν των πίστεων.
Κατέληξε δε ότι η ανανεωμένη συνεργασία είναι αναγκαία, ούτως ώστε οι Άγιοι Τόποι να παραμείνωσι πηγή ενότητος και ελπίδος διά πάντα τα έθνη της περιοχής».
«Έχει καθαρό αέρα για την θάλασσα;» ρώτησε τρισόλβιος κάποιος αθλητής το ανώνυμο κοινό αμέτρητων εκατομμυρίων ανθρώπων, πανηγυρίζοντας εν εξάλλω την αθλητική νίκη της εθνικής ομάδας του. Πλην όμως λησμονώντας πως στο γήπεδο δεν αγωνιζόταν ο Μουσταφά Κεμάλ, και πως ο πρόσφατος ελληνοτουρκικός αθλητικός αγώνας καλαθοσφαίρισης δεν διεξήχθη για να εκδικηθούν Έλληνες και Τούρκοι το ιστορικό παρελθόν τους.
Μπορεί εν τέλει οι υπόρρητες πλην ξεκάθαρες αναφορές στην Μικρασιατική Καταστροφή, «στο ρίξιμο των Ελλήνων στην θάλασσα» όπως επαίρονται οι Τούρκοι εθνικιστές και στην ανθρωποσφαγή του 1922, να περνά απλώς απαρατήρητη και να γίνεται εμμέσως δεκτή από την Διεθνή Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (FIBA); Χωρίς να διανοούνται ποτέ οι ιθύνοντες και οι αρμόδιοι να υπενθυμίσουν το νόημα του αθλητισμού σε όσους το παρέβησαν, επιβάλλοντας φυσικά τις ανάλογες κυρώσεις; Ποιο είναι τελικά το αληθινό μήνυμα του αθλητισμού; Η εθνικιστική αντιπαράθεση ή η υπέρβαση των εθνικισμών; Είναι νοητό οι ίδιοι οι αθλητές να μην σέβονται τους συναθλητές τους της αντίπαλης ομάδας; Επιτρέπεται να σηκώνουν το κύπελλο του νικητή σε αθλητικές διοργανώσεις εθνικών ομάδων, όσοι δεν τιμούν τους λαούς των αντιπάλων τους;
Όλοι γνωρίζουν πώς ο ύψιστος, ο ιερότερος νόμος του αθλητισμού είναι η πανάρχαια αρχή του «ευ αγωνίζεσθαι». Μια πανανθρώπινη αξία που συνέλαβε ο αρχαίος ελληνικός νους, και που ειπώθηκε στην σύγχρονη παγκόσμια διάλεκτο ως «ο ωραίος αγώνας»(fair play). Πρόκειται για το αθλητικό ήθος, που μεταξύ άλλων απαγορεύει τις εκφράσεις μίσους, τόσο πριν όσο κατά την διάρκεια αλλά και μετά τον αθλητικό αγώνα. Που δεν συνάδει με τους μειωτικούς πανηγυρισμούς εχθρότητας κατά των αντιπάλων σου, που απαγορεύει την νοερή συμπλοκή της πολυαίμακτης ιστορίας, των φονικών πολέμων, των διεθνών ανταγωνισμών και των φθονερών συγκρούσεων με τον αθλητικό αγώνα. Διότι απλούστατα ο αθλητισμός υπηρετεί αποκλειστικώς την ειρήνη, την υγεία και την ζωή, ειδάλλως δεν νοείται και δεν ωφελεί το Ανθρώπινο Γένος, παρά μόνον το βλάπτει και το καταστρέφει. Στον αθλητισμό δεν έχει σημασία ποιος νίκησε τώρα και ποιος έχασε χθες αλλά η άθληση αυτή καθ’ εαυτήν, η μέθεξη των ανθρώπων και η αδιάκριτη συμμετοχή όλων.
Φαίνεται όμως δυστυχώς πως στους επικίνδυνους καιρούς μας, μια δύστηνη εποχή καταρράκωσης των μεγάλων αξιών, σε χρόνια γενικευμένης κάμψης του ηθικού αισθητηρίου, οι ίδιοι οι αθλητές, οι θεωρούμενοι ως φύσει φορείς αυτών των αρχαίων υψηλών αξιών, ενώ θα έπρεπε ως φωτεινά παραδείγματα να δίδουν το ενάρετο αθλητικό υπόδειγμα και να ενσαρκώνουν το πανανθρώπινο νόημα του αθλητισμού, αντιθέτως ξεπέφτουν και δηλητηριάζουν κοινωνίες ολάκερες. Πως τείνουν να εισάγουν στον αθλητικό αγώνα, τον επιθετικό εθνικισμό που φέρνει την γενική απαξίωση του λαού των Άλλων Ανθρώπων. Εν αντιθέσει προς τον καλώς νοούμενο πατριωτισμό, τουτέστιν το φιλότιμο για την πατρίδα σου, άνευ μίσους για την πατρίδα μιας άλλης κοινωνίας. Άλλωστε στον αθλητισμό τα πανηγύρια είναι μεν θεμιτά για την νίκη των ημετέρων, αλλά γίνονται κατάπτυστα και απαράδεκτα, όταν με ιστορικές αναφορές, μειώνεται ο αθλητικός αντίπαλος, πολλώ δε μάλλον σαν περιπαίζεται και απαξιώνεται ο λαός του.
Ως γνωστόν, οι αθλητές συναγωνίζονται μόνον για να δικαιώσουν το μέλλον του Ανθρωπίνου Γένους. Και το μέλλον του Ανθρώπου είναι ασφαλώς δυσοίωνο όταν ο αθλητισμός αντί να ενώνει τους λαούς, τους χωρίζει και τους διχάζει, τους βάζει να φαντάζονται πως στ’ αλήθεια πολεμούν όπως διέπραξαν πλειστάκις στην Ιστορία τους. Ο αγώνας Ελλάδας και Τουρκίας στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα ήταν μια μεγάλη ευκαιρία, οι δύο λαοί, αδέσμευτοι από τους πολιτικούς τους ηγήτορες, να υπερβούν την πολιτική και την Ιστορία τους, όμως τελικά κατέληξε με την φοβερή ευθύνη μάλιστα Τούρκων αθλητών, σε μια ελεύθερη εθνικιστική αναπαραγωγή τους.
Δεν θα έπρεπε να στιγματιστεί αυτή η πράγματι αντιαθλητική συμπεριφορά, έστω μόνον από την ελληνική πλευρά, η οποία φέρει και το διαχρονικό βάρος της παγκόσμιας υπεράσπισης των αθλητικών αξιών λόγω του αρχαίου ολυμπιακού πνεύματος, του οποίου θεωρείται ύστατος θεματοφύλακας και διεθνώς η κληρονόμος;
Η χώρα διαλύεται και το καθεστώς κάνει πως δεν βλέπει. Για τρεις δεκαετίες ένα πολιτικό–οικονομικό ρεύμα, που ξεκίνησε με τον εκσυγχρονισμό ως πρόσχημα και κατέληξε σε ωμό υπερσυγκεντρωτισμό, έχει ερημώσει την περιφέρεια, ακόμη, και τη Θεσσαλονίκη.
Η δεύτερη πόλη της χώρας υποβαθμίστηκε μεθοδικά: θεσμικά, οικονομικά, συμβολικά. Κι όταν, αντί για σχέδιο ανασυγκρότησης, προτείνονται «ευφυείς» ιδέες από την «Καθημερινή» (για να γνωρίζουμε ποιοι υπονομεύουν την πόλη) του τύπου «να καταργηθεί η ΔΕΘ από τη Θεσσαλονίκη και να περιφέρεται ως θίασος ανά την επικράτεια», τότε δεν μιλάμε για αφέλεια. Μιλάμε για ταφή.
Πρώτα απαξίωση, ύστερα εκποίηση και, στο τέλος, ακύρωση της ιστορικής αποστολής μιας πόλης που υπήρξε ραχοκοκαλιά της εθνικής οικονομίας, πύλη των Βαλκανίων, κόμβος ιδεών και εμπορίου. Στο παρελθόν. Μέχρι που το μικρονοϊκό μικροελλαδικό κράτος αποφάσισε να την εξαφανίσει. Το γιατί αποτελεί ερώτημα.
Αλλά δεν φταίει, μόνο, η αθηναϊκή ελίτ (ας αποδώσουμε-τρομάρα τους- τον τίτλο αυτό στους κοτζαμπάσηδες και τους διεφθαρμένους πολιτικούς).
Βαρύτατες ευθύνες φέρουν οι τοπικοί παράγοντες, πολιτικοί, οικονομικοί, δημοσιογραφικοί και πνευματικοί. Όλοι κατώτεροι των περιστάσεων. Φτωχοί συνδαιτημόνες του ξεκοκαλίσματος της χώρας.
Η Αθήνα σήμερα υπάρχει επειδή εκεί βρίσκεται συγκεντρωμένη όλη η εξουσία. Όχι επειδή αποτελεί γεωπολιτικό σημείο αναφοράς· αντιθέτως, είναι εκτός κάθε διεθνούς βαρύτητας. Η ελίτ που κυβερνά και τα μέσα που τη στηρίζουν επέλεξαν να κρατούν τη χώρα όμηρο σε μια μονοκεντρική αρχιτεκτονική, όπου κάθε ευρωπαϊκή ευκαιρία, κάθε έργο, κάθε χρηματοδότηση «προσγειώνεται» στην πρωτεύουσα. Ζητήθηκαν προτάσεις από διεθνείς οργανισμούς; Πάλι Αθήνα. Ζητήθηκαν εθνικές προτεραιότητες; Πάλι Αθήνα. Αυτό δεν είναι απλώς λάθος στρατηγική. Είναι πολιτική επιλογή που οδηγεί τη Βόρεια Ελλάδα στην απονεύρωση: αποβιομηχάνιση, φυγή ανθρώπινου κεφαλαίου, δημογραφική κατάρρευση.
Και επιπλέον; Αυτή η πόλη που φέρει τον τίτλο και της πρωτεύουσας, σε λίγα χρόνια δεν θα είναι καν ελληνική από άποψη πληθυσμού. Αλλοιώνεται συστηματικά.
Η ΔΕΘ είναι σύμπτωμα και σύμβολο μαζί. Από έκθεση προϊόντων, τεχνολογίας και ιδεών, εκφυλίστηκε σε σκηνικό δηλώσεων του εκάστοτε πρωθυπουργού, σε πασαρέλα «περσόνων» και δημοσίων σχέσεων. Κι αντί να παραδεχτούν ότι την υποβάθμισαν σκόπιμα –με ανυπαρξία στρατηγικής εξωστρέφειας, χωρίς διεθνείς συμπράξεις, χωρίς βιομηχανικά clusters και ερευνητικά οικοσυστήματα– τώρα εμφανίζονται «σωτήρες» με πρόταση της πολιτικής έκφρασής τους, της «Καθημερινής» για κατάργηση της φυσικής έδρας της ΔΕΘ.
Αν κάτι χρειάζεται η πόλη, είναι ριζική ανασχεδίαση της ΔΕΘ ως μόνιμου μηχανισμού καινοτομίας, εμπορίου και περιφερειακής διπλωματίας, όχι περιπλανώμενο θίασο, όπως πρότεινε ο ευφάνταστος δημοσιογράφος της εφημερίδας του «Οίκαδε». Το «Οίκαδε» σήμερα σημαίνει για την εφημερίδα «όλα στο σπίτι μας, την Αθήνα». Το 22 υπονόμευσε την εκστρατεία.
Το πρόβλημα είναι βαθύτερο: το αθηνοκεντρικό σύστημα έχει αποκτήσει ολοκληρωτικά χαρακτηριστικά. Όταν οι νέες τεχνολογίες –που παντού αλλού υπηρετούν την αποκέντρωση– εδώ χρησιμοποιούνται για την υπερσυγκέντρωση ελέγχου, όταν προωθείται ένας προσωπικός αριθμός ως καθολικό κλειδί παρακολούθησης της κοινωνικής και οικονομικής ζωής χωρίς στιβαρές εγγυήσεις θεσμικής προστασίας, όταν η Εκκλησία και πολίτες εκφράζουν ενστάσεις για την «αποπροσωποποίηση» του ανθρώπου και την αποθήκευση-συσχέτιση κάθε πτυχής του βίου του, η συζήτηση παύει να είναι τεχνική. Γίνεται πολιτική και ηθική: ποιος ελέγχει, με ποια λογοδοσία, για ποιο σκοπό, με ποια όρια.
Οι εκλογές ανά τετραετία δεν συνιστούν μόνες τους δημοκρατία· όταν τα ΜΜΕ είναι καθολικά ελεγχόμενα, με χρηματοδότηση, η ψήφος μετατρέπεται σε χειραγώγηση, όχι σε έκφραση βούλησης.
Σ’ αυτό το περιβάλλον η ελληνική κοινωνία εκπαιδεύτηκε στην απάθεια. Το αποδεικνύει η υπόθεση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου. Ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια του ελληνισμού, βούλιαξε σε καθυστερήσεις, αλληλοκατηγορίες, «θολά» οικονομικά, ενώ καταγγελίες για διαπλοκή και διασπάθιση κοινοτικών κονδυλίων έχουν φτάσει σε ευρωπαϊκούς θεσμούς. (Τα στοιχεία και οι καταγγελίες υπάρχουν και διερευνώνται – δεν τα αναγορεύουμε εδώ σε τελεσίδικες αλήθειες· όμως ο πολιτικός καπνός είναι ήδη πνιγηρός.)
Η περίπτωση του αγωγού δείχνει την οικονομική πρακτική στην Ελλάδα. Κοινωνικοποίηση του κόστους και ιδιωτικοποίηση του οφέλους. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη το εφαρμόζει ήδη. Η Κύπρος αντιδρά. Η Κύπρος σέβεται τους πολίτες της. Η ελληνική κυβέρνηση τους θεωρεί οπαδούς της.
Ας τελειώνουμε με τα προσχήματα: αυτό το ρεύμα –από τον «εκσυγχρονιστικό σημιτισμό» χθες μέχρι τον σημερινό **μητσοτακισμό**– υπήρξε συνεπές σε τρία πράγματα. Πρώτον, αποτελείωσε την περιφέρεια: υποδομές που ποτέ δεν ήρθαν, βιομηχανία που έφυγε, πανεπιστήμια εγκλωβισμένα στη διαρκή υποβάθμιση, νέοι που μεταναστεύουν. Δεύτερον, στη διαμόρφωση μιας δουλικής νοοτροπίας απέναντι στην Τουρκία. Τρίτον, στην αποδόμηση της κοινωνικής συνοχής: μια Ελλάδα που κουράστηκε να πιστεύει ότι μπορεί, και γι’ αυτό πείστηκε ότι καλύτερα να μην προσπαθεί.
Στο διεθνές πεδίο, η Δύση που ξέραμε ξεθωριάζει. Η πολυπολικότητα δεν είναι θεωρία, είναι πραγματικότητα: Κίνα–Ρωσία–Ινδία συνθέτουν ένα μπλοκ ισχύος που επαναχαράσσει τους κανόνες. Όταν η Ευρώπη αρνείται να δει την παρακμή της και η Ελλάδα αυτοεξορίζεται από τα κρίσιμα projects της Ανατολικής Μεσογείου, δεν έχουμε απλώς λάθος πολιτική. Έχουμε στρατηγική αυτοκτονία. Κι όσο η Αθήνα εμμένει στο αφήγημα των «ήρεμων νερών» ενώ δίπλα μας φυσάει γεωπολιτικός λίβας, τόσο η αποτροπή μας καταρρέει και το κόστος μεταφέρεται στους πολίτες – οικονομικά, εθνικά, ψυχικά.
Η κοινωνία της πόλης οφείλει να βγει από την αδράνεια. Η Θεσσαλονίκη οφείλει να σηκωθεί. Να μιλήσει, να απαιτήσει, να τιμωρήσει πολιτικά όσους τη θεωρούν επαρχιακό ντεκόρ. Να ξαναγίνει πόλη-πρόταγμα.
Ο κ. Ανδρουλάκης και τα άλλα πολιτικά κόμματα οφείλουν να πάρουν θέση στο θέμα αυτό.
*Το άρθρο δημοσιεύθηκε πρώτα στην εφημερίδα “Θεσσαλονίκη” στις 13 Σεπτεμβρίου 2025
H απόφαση του αμερικανικού πετρελαϊκού κολοσσού CHEVRON για έναρξη ερευνών με σκοπό την εύρεση και εξόρυξη υδρογονανθράκων σε θαλάσσια οικόπεδα στα νότια της Κρήτης, αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να ακυρωθεί στην πράξη το παράνομο τουρκολυβικό μνημόνιο και να εξελιχθεί η Ελλάδα σε διεθνές ενεργειακό κόμβο.
Θα ανοίξουν νέοι ενεργειακοί δρόμοι προς όφελος της χώρας μας και θα επωφεληθούν οι εμπλεκόμενοι διεθνείς και ελληνικοί φορείς. Επιπλέον, θα δημιουργηθούν θέσεις απασχόλησης και θα διαμορφωθεί ένα θεσμικό πλαίσιο υποδοχής και άλλων πετρελαϊκών εταιρειών που μπορεί να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους να επενδύσουν ενεργειακά στην Ελλάδα.
Ίσως απεξαρτηθεί ενεργειακά, ως ένα βαθμό, η χώρα μας στο μέλλον και καταφέρει να τροφοδοτεί την Ευρώπη με πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Βέβαια ο παράγοντας Τουρκία διαρκώς καιροφυλακτεί και εάν κρίνει ότι πρέπει να αντιδράσει θα το πράξει. Δεν έχω καμία αμφιβολία ως προς αυτό. Η έλευση τουρκικών πολεμικών πλοίων σε διεκδικούμενες από την γειτονική χώρα περιοχές θεωρώ ότι είναι σίγουρη, δεδομένου του δόγματος της Γαλάζιας Πατρίδας, το οποίο ουδέποτε θα εγκαταλείψει. Δεν έχω καμία αμφιβολία και ως προς αυτό. Αντιθέτως, θα το επαναφέρει όποτε κρίνει ότι την συμφέρει. Ας είμαστε προετοιμασμένοι.
Ο Δρ. Γεώργιος Κωνσταντινίδης είναι οικονομολόγος και συγγραφέας
Konstantinidis
Γιώργος Κωνσταντινίδης, οικονομολόγος, διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου, συγγραφέας του βιβλίου «ΨΗΦΙΔΕΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ. Ελλάδα, Τουρκία και Παγκόσμια Κοινότητα στην Σύγχρονη Εποχή της Διεθνούς Οικονομικής, Ενεργειακής, Κλιματικής και Υγειονομικής Κρίσης», εκδόσεις Λειμών, 2023.
του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.
*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), και του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).
Ο νέος ηγούμενος συγκέντρωσε 19 ψήφους σε σύνολο 20 ψηφισάντων, με τη δική του ψήφο να είναι λευκή κατά το αρχαίο έθος.
Ο Δρ. Γεώργιος Κωνσταντινίδης είναι οικονομολόγος και συγγραφέας