Παρακολούθησα προσφάτως την παρουσίαση του βιβλίου- δοκιμίου του Πρέσβεως ε.τ. Γεωργίου Πουκαμισά με τίτλο: «Το Γεωπολιτισμικό Ανάπτυγμα των Ελλήνων». Πρώτος ομιλητής ήταν ο Γεώργιος Πρεβελάκης, καθηγητής της Γεωπολιτικής σε κορυφαία γαλλικά πανεπιστήμια και μέχρι προσφάτως Πρέσβυς της Ελλάδος στον ΟΟΣΑ. Ο κ. Πρεβελάκης υπενθύμισε ότι μέχρι προ ολίγων ετών οι περισσότεροι διεθνολόγοι και οικονομολόγοι θεωρούσαν νομοτελειακή την πρόοδο της παγκοσμιοποίησης, της οικονομικής αλληλοεξάρτησης των χωρών και τη χαλάρωση των συνόρων. Αντιθέτως οι αξίες του έθνους, της εθνικής ταυτότητας, της θρησκείας, της γλώσσας, της ιστορικής μνήμης εθεωρούντο γραφικές λεπτομέρειες άνευ ιδιαίτερης αξίας. Στα αγγλικά οι παράγοντες αυτοί ονομάζονταν externalities, δηλ. εξωτερικά, μη ουσιώδη στοιχεία.
Σήμερα, τόνισε ο διαπρεπής γεωπολιτικός αναλυτής, οι πρώην εξωτερικές λεπτομέρειες αναδεικνύονται σε κυρίαρχες δυνάμεις της διεθνούς πολιτικής. Η οικονομία παύει να είναι ο κυρίαρχος παράγων, η παγκοσμιοποίηση υποχωρεί, τα έθνη και τα εθνικά κράτη βρίσκονται στο επίκεντρο. Η εθνική, θρησκευτική και πολιτιστική ταυτότητα των λαών διαδραματίζει και θα διαδραματίσει στο μέλλον σημαντικό ρόλο στο εσωτερικό των κοινωνιών, αλλά και στη διαμόρφωση του διεθνούς σκηνικού. Τα πάντα έχουν αντιστραφεί. Η παγκοσμιοποίηση δεν είναι νομοτέλεια.
Τα ίδια, από τη δική του οπτική γωνία, έγραψε το 2018 ο Αμερικανός πολιτικός φιλόσοφος και διεθνολόγος Φράνσις Φουκουγιάμα στο βιβλίο του με τίτλο: Ταυτότητα (Identity). Παραδέχθηκε ότι είχε κάνει λάθος όταν, μετά την πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων, είχε προβλέψει την επικράτηση της παγκοσμιοποίησης και την παγκόσμια διάδοση ενός φιλελευθερισμού βασισμένου στα πρότυπα των ΗΠΑ. Είχε γράψει τότε το γνωστό βιβλίο για το «Τέλος της Ιστορίας». Σήμερα αναγνωρίζει ότι το μέλλον ανήκει στα εθνικά κράτη και όχι στους υπερεθνικούς σχηματισμούς. Βλέπει την ταυτότητα, τη γλώσσα, τη θρησκεία και άλλα πολιτισμικά στοιχεία ως τους κυρίαρχους παράγοντες που θα διαμορφώσουν το παγκόσμιο σκηνικό. Και υπογραμμίζει ότι είναι δικαίωμα κάθε λαού να διατηρήσει την ιδιαίτερη εθνική, θρησκευτική, γλωσσική και ιστορική ταυτότητά του, αρκεί αυτό να γίνεται μέσα σε δημοκρατικό πλαίσιο και χωρίς φανατισμό.
Το βλέπουμε στην πράξη. Χώρες με μεγάλο ιστορικό βάθος διατηρούν την παραδοσιακή θρησκεία τους ως στοιχείο ταυτότητος. Οι Ινδοί τον Ινδουισμό, οι Κινέζοι τον Κομφουκιανισμό, οι Ιταλοί τον Ρωμαιοκαθολικισμό, οι Έλληνες την Ορθόδοξη Χριστιανική κληρονομιά. Στην Ιαπωνία δεν στέφεται ο νέος Αυτοκράτορας αν δεν φυτρώσει το ιερό ρύζι, όπως επιτάσσει μία παράδοση αιώνων.
Το εθνικό κράτος επιβιώνει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει μία διακρατική συνεργασία εθνικών κρατών. Οι οραματισμοί του Φρανσουά Μιττεράν για μία κοινή ομάδα όλων των κρατών-μελών. που θα μετέχει στους Ολυμπιακούς Αγώνες υπό τη σημαία της Ευρ. Ένωσης. θεωρούνται πλέον ουτοπικοί.
Στη χώρα μας έγινε προσπάθεια να θεωρηθεί ξεπερασμένη και οπισθοδρομική κάθε αναφορά στα ταυτοτικά στοιχεία του Ελληνισμού. Σήμερα, όταν όλοι οι σοβαροί αναλυτές παραδέχονται την παγκόσμια δυναμική των ταυτοτήτων, είναι ανάγκη να εκπαιδεύσουμε τα παιδιά μας και την κοινωνία μας ώστε να συνδυασθεί η εθνική, θρησκευτική και ιστορική μας αυτοσυνειδησία με τις δημοκρατικές αξίες και με τον σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η ελληνορθόδοξη παράδοσή μας διδάσκει να αποφεύγουμε τα δύο άκρα: Αφ’ ενός μεν τον ρατσισμό και την εθνική αλαζονεία, αφ΄ετέρου δε τον εθνομηδενισμό και την αποδόμηση της Ιστορίας μας.
Οι ηγέτες των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων θα συναντηθούν τη Δευτέρα 6 Οκτωβρίου σε σύνοδο κορυφής στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Μπρντο-Μπριούνι /Brdo-Brijuni, η οποία θα πραγματοποιηθεί στην αλβανική πόλη Δυρράχιο.
Κύριο θέμα των συνομιλιών θα είναι η ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων, με ιδιαίτερη έμφαση στο Σχέδιο Ανάπτυξης της ΕΕ.
Το Σχέδιο Ανάπτυξης, το οποίο είναι ένα χρηματοδοτικό μέσο της ΕΕ, καλύπτει την περίοδο από το 2024 έως το 2027. Περιέχει συνολικά έξι δισεκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τέσσερα είναι με τη μορφή δανείων, ενώ δύο δισεκατομμύρια είναι μη επιστρεπτέες επιχορηγήσεις. Κάθε χώρα έχει το δικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, η εκπλήρωση του οποίου αποτελεί προϋπόθεση για τη λήψη των χρημάτων.
Στη Σύνοδο Κορυφής στο Δυρράχιο θα συμμετάσχει η Πρόεδρος Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα -Ντάβκοβα από τη Βόρεια Μακεδονία και, όπως αναφέρει το κρατικό πρακτορείο MIA, θα συμμετάσχουν οι πρόεδροι του Μαυροβουνίου – Γιάκοβ Μιλάτοβιτς, της Σερβίας – Αλεξάνταρ Βούτσιτς, του Κοσσυφοπεδίου – Βιόσα Οσμάνι, καθώς και των μελών της Προεδρίας της Βοσνίας -Ερζεγοβίνης Ζέλικα Τσβιγιάνοβιτς. Οι Μπεσίροβιτς και Ζέλικο Κόμσιτς έχουν επίσης επιβεβαιωθεί.
Η Διαδικασία Μπρντο-Μπριούνι είναι μια κοινή σλοβενο-κροατική πρωτοβουλία που ξεκίνησε το 2013 και τα μέλη της είναι οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.
Η σύνοδος κορυφής στο Δυρράχιο διοργανώνεται από τους προέδρους της Σλοβενίας και της Κροατίας, Νατάσα Πιρτς Μούσαρ και Ζόραν Μιλάνοβιτς, και φιλοξενείται από τον Αλβανό πρόεδρο, Μπαϊράμ Μπεγκάι.
«Η ετήσια συνάντηση θα πραγματοποιηθεί με το σύνθημα «Κοινά συμφέροντα, κοινή δέσμευση για ένα κοινό μέλλον: μαζί προς την ΕΕ».
Παράλληλα με το ζήτημα της ευρωπαϊκής προοπτικής των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων, θα επικεντρωθεί και στην ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας», ανακοίνωσαν οι διοργανωτές.
Στόχος της πρωτοβουλίας Μπρντο-Μπριούνι /Brdo-Brijuni είναι η ενθάρρυνση της αμοιβαίας συνεργασίας και η διευκόλυνση των προσπαθειών των χωρών της περιοχής στην πορεία τους προς την ΕΕ.
Από το 2013, οι συναντήσεις στο πλαίσιο αυτής της πρωτοβουλίας πραγματοποιούνται ετησίως.
Το 2024, μια τέτοια σύνοδος κορυφής πραγματοποιήθηκε στο Μαυροβούνιο, όπου οι ηγέτες τόνισαν τη σημασία των σχέσεων καλής γειτονίας και της περιφερειακής συνεργασίας σε κοινή δήλωση.
Δεσμεύτηκαν επίσης για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις, ενίσχυση του στρατηγικού διαλόγου με την ΕΕ και εφαρμογή της Πράσινης Ατζέντας για τα Δυτικά Βαλκάνια.
Εικόνα από την Πόλη της Γάζας, στη Λωρίδα της Γάζας (φωτ.: EPA/ MOHAMMED SABER)
Η κατάσταση στην Παλαιστίνη δεν είναι απλώς περίπλοκη· είναι τραγική. Μετά από έναν πόλεμο που εξόντωσε την ηγεσία της Χαμάς στη Γάζα και κόστισε τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες Παλαιστινίους –γυναίκες, παιδιά και μαχητές– το Ισραήλ ελέγχει de facto τη Λωρίδα και αντιμετωπίζει το ερώτημα «και μετά;».
Όσο και αν εμφανίζεται –και είναι– στρατιωτικά ισχυρό, το Ισραήλ έχει μια μεγάλη αδυναμία: τι θα κάνει με τον παλαιστινιακό πληθυσμό στη Γάζα;
Ο αρχηγός ενόπλων δυνάμεων του Ισραήλ ρωτούσε, εξ αρχής, την ηγεσία ποιος είναι ο αντικειμενικός σκοπός της επέμβασης στην πόλη της Γάζας. Απάντηση δεν πήρε. Σήμερα, μετά τη στρατιωτική νίκη του το Ισραήλ αντιμετωπίζει το ερώτημα της εξόδου. Και εδώ ήρθε αρωγός η πρόταση Τραμπ. Ο Νετανιάχου ίσως υπολόγιζε σ’ αυτήν για να βγει από το αδιέξοδο.
Αλλά και στην άλλη πλευρά, την παλαιστινιακή, οι εξελίξεις είτε θα είναι γραμμικές και μονοδιάστατες, όπως οι σημερινές, που αντιμετωπίζουν αδιέξοδο, είτε θα δρομολογηθούν χωρίς τη Χαμάς. Πλην του Ιράν και της Τουρκίας, η Χαμάς δεν έχει καμιά αποδοχή στη διεθνή κοινότητα. Και στους Παλαιστίνιους επιβλήθηκε αναγκαστικά, λόγω της διαφθοράς της Αλ Φατάχ, της εξόντωσης πολλών μελών της σε έναν παλαιστινιακό εμφύλιο και της απουσίας, άλλης, εναλλακτικής λύσης.
Για τους Παλαιστινίους η ένοπλη αντιπαράθεση έχει καταλήξει σε στρατιωτικό αδιέξοδο. Πολιτικά η ιστορία δεν τελειώνει ποτέ, αλλά στο πεδίο η Χαμάς έχει ηττηθεί. Μέσα σε αυτή τη σκοτεινή συγκυρία εμφανίζεται το «Σχέδιο Τραμπ»: μία πρόταση τερματισμού των εχθροπραξιών και διαχείρισης της επόμενης ημέρας, αναμενόμενα κεκλιμένη προς τις ισραηλινές προτεραιότητες, αλλά με μια αμφίσημη πρόβλεψη στην τελική στροφή: ανοίγει, έστω και δαιδαλωδώς, το ενδεχόμενο παλαιστινιακής κρατικής υπόστασης.
Η καρδιά της πρότασης είναι η δημιουργία ενός διεθνούς, συλλογικού οργάνου που θα επιτηρεί μια ομάδα Παλαιστινίων τεχνοκρατών στη μεταβατική διοίκηση. Κατά τα δημοσιεύματα, επικεφαλής ή κεντρικό πρόσωπο θα μπορούσε να είναι ο Τόνι Μπλερ. Στα αυτιά πολλών αυτό θυμίζει «Ντέιτον»: μόνο που τότε, στη Βοσνία, υπήρξε ρητά Ύπατος Εκπρόσωπος με τις «εξουσίες της Βόννης»—δικαίωμα να θέτει και να παύει αξιωματούχους, να επιβάλλει ρυθμίσεις, να λύνει θεσμικούς κόμπους. Το βαλκανικό μοντέλο όμως δεν απέδωσε όσα υποσχόταν: πάγωσε συγκρούσεις, αλλά πάγωσε και θεσμούς. Η αντιγραφή του χωρίς προσαρμογές στη Γάζα κινδυνεύει να μετατρέψει τη «μετάβαση» σε μόνιμη μεσεγγύηση.
Το περίγραμμα είναι σαφές: κατάπαυση του πυρός, επιστροφή ομήρων (βασικό ισραηλινό αίτημα), απελευθέρωση παλαιστινίων κρατουμένων (βασική παλαιστινιακή απαίτηση), σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα και ένα σύνολο όρων για πιθανή μελλοντική κρατική παλαιστινιακή υπόσταση.
Η αχίλλειος πτέρνα; Η προϋπόθεση «εξάλειψης της Χαμάς». Γιατί να συνδέεται το μέλλον ενός λαού με την τύχη μιας οργάνωσης;
Οι Παλαιστίνιοι δεν είναι συνώνυμο της Χαμάς –κατέληξαν εκεί, σε μεγάλο βαθμό, λόγω της διαφθοράς της Φατάχ και της απουσίας εναλλακτικής ηγεσίας, όπως σημειώσαμε παραπάνω.
Εδώ η αιγυπτιακή θέση είναι η πιο πειστική και, κυρίως, η πιο ρεαλιστική. Η Αίγυπτος διαμηνύει ότι δεν θα επιτρέψει εθνοκάθαρση ή αναγκαστική μετακίνηση πληθυσμού, ενώ υποδεικνύει ότι το σχέδιο έχει «παράθυρα» στη μεταβατική διοίκηση που πρέπει να κλείσουν. Έτσι κι αλλιώς, μια λύση που θα στηριχθεί σε διαρκή ασάφεια, θα καταρρεύσει στο πρώτο σοβαρό τεστ ασφάλειας ή χρηματοδότησης.
Αν πράγματι αναλάβει τον συντονισμό της διεθνούς επιτροπής ο Τόνι Μπλερ, ανεπιθύμητο πρόσωπο στην περιοχή, ο ρόλος του δεν θα είναι «Βόσνιος» Ύπατος Εκπρόσωπος. Θα μοιάζει περισσότερο με πρόεδρο/συντονιστή ενός διεθνούς συμβουλίου: να φροντίσει τη χρηματοδότηση ανοικοδόμησης, να επιβλέψει την ασφάλεια τον αφοπλισμό, και την επανένταξη, να κρατήσει ανοιχτούς τους δίαυλους ΗΠΑ-Ισραήλ-Αράβων δωρητών και να οργανώσει τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων σε μια μεταρρυθμισμένη Παλαιστινιακή Αρχή. Όλα αυτά έχουν αξία μόνο αν συνοδευτούν από σαφές χρονοδιάγραμμα και εγγυήσεις δικαιωμάτων για τους αμάχους. Αλλιώς, η «μετάβαση» θα είναι απλώς άλλη μια λέξη για την κατοχή.
Τα αρχικά συνθήματα περί «εξάλειψης του Ισραήλ» είναι εκτός πραγματικότητας. Το ίδιο εκτός πραγματικότητας είναι και η πολιτική Νετανιάχου για εκτόπιση Παλαιστινίων και άρνηση κρατικού παλαιστινιακού ορίζοντα. Αν το σχέδιο εφαρμοστεί με σοβαρές ασφαλιστικές δικλίδες, υπάρχει πιθανότητα από την τεχνοκρατική παλαιστινιακή διακυβέρνηση να αναδυθεί μια νέα, κοσμική παλαιστινιακή ηγεσία που θα επιδιώξει ένα modus vivendi με το Ισραήλ. Αυτό –όχι η επιβίωση της Χαμάς ούτε οι «αμερικανικές ριβιέρες»– είναι το πραγματικό διακύβευμα: η επιβίωση και αξιοπρέπεια των Παλαιστινίων μαζί με μια βιώσιμη ασφάλεια για τους Ισραηλινούς.
Ο ένοπλος αγώνας των Παλαιστινίων είχε αρχίσει να αμφισβητείται ακόμη και όσο ο άνθρωπος που τον εγκαινίασε, ο Γιασέρ Αραφάτ, ήταν εν ζωή.
Οι Συμφωνίες του Όσλο ήταν ενδεικτικές της στροφής προς πολιτική λύση.
Αξίζει, σήμερα, η παράταση ενός πολέμου που δεν φαίνεται να ευνοεί τους Παλαιστίνιους;
Η Χαμάς μέχρι στιγμής δεν έχει αποφασίσει ποια απάντηση θα δώσει. Στο εσωτερικό της υπάρχουν διαφορετικές απόψεις. Αλλά σίγουρα δεν θα θελήσει να αυτοκτονήσει.
Εάν τα πράγματα βέβαια πάνε κατ’ ευχήν… Εάν και εφ’ όσον επέλθει τελικά η πολυπόθητη ειρήνευση στην περιοχή, τότε οι συνέπειες τις οποίες θα κληθεί να διαχειριστεί ο μεσαίος και κατώτερος μηχανισμός της Χαμάς, θα είναι πραγματικά τρομακτικές…
του Κ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
Οι νεκροί είναι δεκάδες χιλιάδες… Η Γάζα ερείπια… Εκατοντάδες χιλιάδες είναι οι ξεσπιτωμένοι… Και ο Γολγοθάς όσων απέμειναν ζωντανές σκιές να σέρνονται χωρίς προορισμό και με αβέβαιη ακόμη και την προοπτική της επόμενης μέρας, θα είναι πραγματικά δυσβάστακτος…
Και όλα αυτά, τα οποία υπέμενε ο ντόπιος πληθυσμός, παρασυρμένος από τον θρησκευτικό φανατισμό και το συνειδητά καλλιεργημένο αντισημιτικό μίσος δεκαετιών, συνέβησαν γιατί;;;; Για να επιστρέψουν τελικά τα πράγματα, όχι στο σημείο «μηδέν», αλλά πολύ πριν από αυτό. Σε μια εποχή, ΧΩΡΙΣ καταλύματα… ΧΩΡΙΣ αυτονομία… ΧΩΡΙΣ την στοιχειώδη δυνατότητα βιοπορισμού… ΧΩΡΙΣ καν το κίβδηλο όνειρο που συντηρούσε και ανατροφοδοτούσε το προαιώνιο μίσος όλων αυτών των ανθρώπων… Και με τα περιφερόμενα ζωντανά λείψανα, να χρωστούν πλέον στους πάντες, ακόμη και για τον αέρα που θα συνεχίσουν να αναπνέουν…
Στο «γιατί έπρεπε να φτάσουν τα πράγματα εκεί»…. Η Χαμάς δεν έχει να δώσει απαντήσεις. Προφανώς γι’ αυτό το σκέλος του ερωτήματος, δεν αισθάνθηκε ποτέ την ανάγκη να αναζητήσει αυτές τις απαντήσεις. Το Ισραήλ ροκάνισε όλα της τα στηρίγματα. Η Χεζμπολάχ αποδομήθηκε, το Ιράν τσακίστηκε, οι Χούθι διεκδικούν να έρθει η δική τους σειρά για τον αφανισμό. Αυτήν την εξέλιξη η Χαμάς δεν την περίμενε όταν πήρε την απόφαση για την μαζική δολοφονία και την ομηρεία των αμάχων στις 7 του προπερασμένου Οκτωβρίου…
Ωστόσο, πριν βιαστούμε να πανηγυρίσουμε για την συγκεκριμένη εξέλιξη (δηλαδή της βαθμιαίας περιθωριοποίησης της Χαμάς), θα πρέπει να είναι σε όλους μας σαφές, ότι αυτό το περιβάλλον δεν εμπνέει κανέναν απολύτως εφησυχασμό…
Ένα περιβάλλον ασταθές, στο οποίο η Χαμάς δεν θα διαθέτει απαντήσεις στο «γιατί φτάσαμε εδώ», είναι περιβάλλον το οποίο δεν αποδυναμώνει αλλά αντίθετα ενισχύει τον τυχοδιωκτισμό, ευνοεί τις ρεβανσιστικές εμμονές και διευκολύνει την εμφάνιση αρρωστημένων ηγετίσκων, που θα προέλθουν ακόμη και από τα ρετάλια της Χαμάς και θα επιδιώξουν να ανατροφοδοτήσουν τον ριζοσπαστισμό, να επενδύσουν στον θρησκευτικό φανατισμό και να διεκδικήσουν ρόλο στις εξελίξεις τις επόμενης μέρας…
Το κλείσιμο της κάνουλας από τους παραδοσιακούς χρηματοδότες, δημιουργεί βεβαίως αρκετές πρόσθετες δυσκολίες για τις φιλοδοξίες όλων αυτών, αλλά η κλιμάκωση του περιφερειακού ανταγωνισμού και η υπερενίσχυση των αναθεωρητικών επιδιώξεων συγκεκριμένων δρώντων που εμμένουν στον τυχοδιωκτισμό και πυροδοτούν την αποσταθεροποίηση, ενδέχεται να καταστούν απρόβλεπτοι ως παράγοντες με δυνατότητα να επιδράσουν στα τεκταινόμενα της επόμενης μέρας…
Το Ισραήλ υποθέτουμε ότι έχει πλήρη επίγνωση αυτής της δυνητικής πιθανότητας και δεν θα επιτρέψει να οδηγηθούν και πάλι τα πράγματα σε σημείο εκρηκτικό. Η παρουσία βέβαια των «αρπακτικών της ανάπτυξης», δεν θα αφήσει και πολλά περιθώρια να αναβιώσει στην ευρύτερη περιοχή της Γάζας αυτό το καρκίνωμα. Θεωρητικά λοιπόν, η «κόκκινη ζώνη», εντός της οποίας δρουν ήδη οργανωμένοι θύλακοι και της Χαμάς αλλά και του Ισλαμικού Τζιχάντ, είναι πλέον η Δυτική Όχθη…
Είναι λοιπόν φανερό ότι στο νέο μεταπολεμικό περιβάλλον, η προσοχή όλων και ιδιαίτερα του Ισραήλ θα πρέπει να είναι στραμμένη ΚΑΙ στην Δυτική Όχθη… ΚΑΙ στην πλήρως αποσταθεροποιημένη Συρία… ΚΑΙ στο εσωτερικό του Λιβάνου με τις πλείστες όσες διεργασίες να βρίσκονται σε εξέλιξη, αλλά ΚΑΙ στο Ιράν, που μέχρι να επέλθει πολιτική αλλαγή, θα πρέπει να μην επιτραπεί η ανάκτηση της δυνατότητας για οποιαδήποτε σοβαρή παρέμβαση στις περιφερειακές εξελίξεις.
Κατά τη διάρκεια του αγώνα αμερικανικού ποδοσφαίρου την περασμένη Κυριακή σε ώρα υψηλής τηλεθέασης, η OpenAI παρουσίασε τη μεγαλύτερη διαφημιστική της καμπάνια μέχρι σήμερα, προβάλλοντας τρεις πιθανές χρήσεις του ChatGPT: δημιουργία συνταγών για δείπνο, εκπόνηση προγραμμάτων γυμναστικής και σχεδιασμός οδικών ταξιδιών. Όσο ρομαντικά κι αν ακούγεται ένα πιάτο ζυμαρικών à la ChatGPT, η απλότητα αυτών των ερωτημάτων προς το chatbot γεννά ένα ερώτημα: αξίζει πραγματικά η εταιρεία τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια που ισχυρίζονται οι επενδυτές της;
Η αγορά πάντως το πιστεύει. Χθες το πρωί, η OpenAI έγινε η πιο πολύτιμη ιδιωτική εταιρεία στον κόσμο, με αποτίμηση 500 δισεκατομμύρια δολάρια. (Η OpenAI διατηρεί εταιρική συνεργασία με το The Atlantic.) Αυτό οφείλεται σε μια νέα πώληση μετοχών και σε πρόσφατες συμφωνίες με τον κολοσσό κατασκευής μικροτσίπ Nvidia, ο οποίος σκοπεύει να επενδύσει έως και 100 δισεκατομμύρια δολάρια στην OpenAI, και με την εταιρεία υπολογιστικού νέφους Oracle, στην οποία η OpenAI θα πληρώσει 300 δισεκατομμύρια δολάρια για τεράστιο μέρος της υπολογιστικής της ισχύος. Το αποτέλεσμα είναι μια περίεργα κυκλική ροή μετρητών, καθώς η Oracle έχει ήδη δεσμευτεί από τον Μάιο να αγοράσει μικροτσίπ από τη Nvidia. Με άλλα λόγια, η Nvidia θα πληρώσει την OpenAI, η οποία θα πληρώσει την Oracle, η οποία θα πληρώσει τη Nvidia.
Όλα αυτά ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες, η OpenAI πρόκειται να καταγράψει ζημίες άνω του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων φέτος. Όπως οι τεχνολογικοί «μονόκεροι» του παρελθόντος (σκεφτείτε Uber, WeWork και Spotify), η εταιρεία εμφανίζεται αρκετά σίγουρη για την τελική της κυριαρχία ώστε να λειτουργεί ζημιογόνα στο άμεσο μέλλον. Η έλευση του ChatGPT το 2022 υπήρξε επαναστατική, και ήταν εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί η μητρική του εταιρεία εξασφάλισε τόσο αστρονομικές επενδύσεις και στρατηγικές συνεργασίες κατά τη διάρκεια του αρχικού χρηματοδοτικού πυρετού. Ένα chatbot τεχνητής νοημοσύνης που κάνει τις εργασίες του σχολείου, γράφει email, αναπτύσσει κώδικα και προσφέρει δωρεάν ψυχολογική υποστήριξη; Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας, έχει 700 εκατομμύρια ενεργούς χρήστες κάθε εβδομάδα.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, τα πράγματα έγιναν κάπως πιο περίπλοκα. Η τεχνητή νοημοσύνη εξακολουθεί να «παραληρεί» ανεξέλεγκτα στις απαντήσεις της (με άλλα λόγια, έχει την τάση να επινοεί πράγματα), ενώ πλέον υπάρχουν πολυάριθμες αναφορές για τους κινδύνους που εγκυμονεί για την ψυχική υγεία των χρηστών: η Wall Street Journal έγραψε τον Αύγουστο ότι ένα δουλοπρεπές ChatGPT έγινε «έμπιστος σύντροφος» για έναν παρανοϊκό άνδρα που τελικά σκότωσε τη μητέρα του και αυτοκτόνησε (η OpenAI είχε προλάβει το δημοσίευμα με ανάρτηση στο ιστολόγιό της σχετικά με την εστίασή της σε «άτομα που χρησιμοποιούν το ChatGPT εν μέσω οξέων κρίσεων» και δήλωσε στη Journal ότι το chatbot είχε ενθαρρύνει τον άνδρα να ζητήσει επαγγελματική βοήθεια).
Όμως τίποτα από αυτά δεν έχει επιβραδύνει τον ξέφρενο ρυθμό της κούρσας της τεχνητής νοημοσύνης. Στην περίπτωση της OpenAI ειδικά, η στάση είναι ανάπτυξη με κάθε κόστος — μια πορεία προς μακροπρόθεσμη κυριαρχία που, σύμφωνα με όσους στοιχηματίζουν στην OpenAI, θα μπορούσε να αντικατοπτρίζει ό,τι πέτυχε η Amazon στις αρχές της δεκαετίας του 2000. (Η OpenAI εισέρχεται πλέον δειλά και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με μια πανίσχυρη νέα εφαρμογή παραγωγής βίντεο, γεγονός που μαρτυρά ακόμη ένα πεδίο ενδιαφέροντος για την εταιρεία.) Καμία από αυτές τις λειτουργίες από μόνη της δεν αποφέρει επί του παρόντος την απόδοση που θα δικαιολογούσε τη δυσθεώρητη αποτίμηση της OpenAI — τουλάχιστον όχι ακόμα. Όμως, αν η εταιρεία επιβάλει το δικό της μέλλον, η προετοιμασία μιας συνταγής ή ο σχεδιασμός διακοπών χωρίς βοήθεια από το chatbot ίσως αρχίσει να φαντάζει ξένο, όπως ακριβώς ο κόσμος πλέον βασίζεται στην πλοήγηση σε πραγματικό χρόνο από τους Χάρτες Google ή στη φλεγόμενα γρήγορη παράδοση ειδών παντοπωλείου μέσω Instacart. Το αν αρκετοί άνθρωποι θα επιλέξουν να πληρώσουν απευθείας για το ChatGPT ώστε να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες των επενδυτών παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Η γενετική τεχνητή νοημοσύνη παραμένει εν πολλοίς ένα στοίχημα για το μέλλον· οι απτές αποδόσεις ενδέχεται να αργήσουν χρόνια. Αν το στοίχημα δεν αποδώσει, η αγορά της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να καταρρεύσει. Πολλοί έχουν συγκρίνει τον ντόρο γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη με τον πρώιμο ενθουσιασμό για το διαδίκτυο και τη διαβόητη «φούσκα dot-com» στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Ο Άλτμαν και ο Διευθύνων Σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζούκερμπεργκ — ένας ακόμη φανατικός πιστός της τεχνητής νοημοσύνης — έχουν αναγνωρίσει ότι και η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης, θεωρητικά, θα μπορούσε επίσης να σκάσει. Προς το παρόν, η καταναλωτική δαπάνη δεν πλησιάζει καν την θεσμική επενδυτική δυναμική: Έρευνα της εταιρείας επιχειρηματικών κεφαλαίων Menlo Ventures δείχνει ότι μόλις περίπου το 3% των χρηστών τεχνητής νοημοσύνης πληρώνει για οποιαδήποτε υπηρεσία — αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 12 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ η βιομηχανία αναμένεται να δαπανήσει έως και 3 τρισεκατομμύρια δολάρια μέχρι το 2028.
Αλλά, αν ακούσει κανείς έναν επενδυτή επιχειρηματικών κεφαλαίων, η υπόσχεση της τεχνητής νοημοσύνης είναι από μόνη της τόσο ισχυρή, που αρκεί για να δικαιολογήσει αυτού του είδους τη μακροπρόθεσμη αξία που αποκλείει το ενδεχόμενο μιας φούσκας. Οι επενδυτές που ρίχνουν όλα τα χαρτιά τους σε νεοφυείς επιχειρήσεις τεχνητής νοημοσύνης πρώιμου σταδίου εκφράζουν ευρεία εμπιστοσύνη ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εξοικονομήσει χρόνο — και κατά συνέπεια χρήμα — για τις επιχειρήσεις σε όλους τους τομείς. Το πρόβλημα είναι πώς να εφαρμοστεί αυτή η τεχνολογία με τρόπο που να αυξάνει τα κέρδη χωρίς να μπερδεύει ή να παρεμποδίζει τους εργαζομένους. Ερευνητές της McKinsey δημοσίευσαν πρόσφατα μια έκθεση που διαγιγνώσκει ένα «παράδοξο της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης»: την αντίφαση μεταξύ των υψηλών ποσοστών υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης από τις επιχειρήσεις και του πόσο λίγο φαίνεται να βελτιώνει τα οικονομικά τους αποτελέσματα. Τα chatbot τεχνητής νοημοσύνης μπορούν ακόμη να κάνουν μόνο τόσα — οι άνθρωποι χρειάζονται συχνά για να διορθώσουν τη δουλειά τους. Σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε φέτος η S&P Global, το 42% των εταιρειών που δοκίμασαν πιλοτικά έργα τεχνητής νοημοσύνης εγκατέλειψαν την πλειονότητά τους.
Το αποτέλεσμα είναι μια αναντιστοιχία ανάμεσα σε αυτά που επενδύονται και σε αυτά που αποδίδονται. Η OpenAI αξίζει περισσότερο από το ΑΕΠ της Νορβηγίας· οι υπάλληλοί της κερδίζουν πριγκιπικά ποσά, και οι δαπάνες της — από την ανάπτυξη και τις λειτουργίες έως την πρώτη ύλη της υπολογιστικής ισχύος — είναι, με κάθε μέτρο, ακραίες. Όμως, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι τα chatbot τεχνητής νοημοσύνης θα αποδειχθούν οι παραγωγικοί επιταχυντές που θα φουσκώσουν τα έσοδα, όπως ελπίζουν οι μεγαλύτεροι υποστηρικτές τους. Ούτε υπάρχει εγγύηση ότι τα chatbot θα προσφέρουν τη μορφή καθοριστικής υποστήριξης στην καθημερινότητα των χρηστών, όπως ισχυρίζονται αυτές οι εταιρείες. Κι όμως, οι μεγαλύτεροι επενδυτές επιχειρηματικών κεφαλαίων και οι τεχνολογικοί κολοσσοί του κόσμου είναι πρόθυμοι να πάρουν αυτό το ρίσκο. Πιθανοί κανονιστικοί φραγμοί, εμπόδια στην εφαρμογή, προειδοποιήσεις για φούσκα, κοινωνικές αντιδράσεις — τίποτα από αυτά δεν φαίνεται να έχει σημασία, τουλάχιστον προς το παρόν.
Η Ελλάδα δεν πρέπει να συγκρίνεται με τις πλουσιότερες χώρες της ευρωζώνης, διότι δεν ανήκει σε αυτές. Ανήκει στην ομάδα των φτωχότερων χωρών που προσβλέπουν στην σύγκλιση με τις πλουσιότερες, και πρέπει να κρίνεται με βάση τις επιδόσεις της ομάδας των “φτωχών”.
Όταν το 2004 η Ευρωπαϊκή Ένωση απέκτησε 10 νέα μέλη, και έγινε ΕΕ των 25, η Ελλάδα ενώ ήταν στην προτελευταία (14η) θέση με κριτήριο την παραγωγικότητα, στιγμιαία “αναβαθμίσθηκε” και, το 2005, βρέθηκε στον μέσο όρο της διευρυμένης, πλέον, ΕΕ. Αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι σχεδόν όλα τα νεοεισελθόντα μέλη είχαν χαμηλότερη παραγωγικότητα από την Ελλάδα. Δύο δεκαετίες, όμως, μετά η χώρα μας κατέληξε, και πάλι, να βρίσκεται στην προτελευταία θέση, σε μεγάλη απόκλιση από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Ένας σημαντικός αριθμός σχολιαστών, ερχόμενος αντιμέτωπος με αυτά τα δεδομένα έχει την τάση να θεωρεί, και να υποστηρίζει, πώς βασική αιτία για τις κακές αναπτυξιακές επιδόσεις της χώρας μας, σε όλη αυτή την εικοσαετία, είναι η κρίση της δεκαετίας 2010-2020. Αυτή όμως η, ευρέως επικρατούσα, άποψη πάσχει κατά το ότι εάν υποβληθεί, έστω και κατ’ ελάχιστον, στην βάσανο της λογικής, μέσω του συμπληρωματικού ερωτήματος “γιατί η κρίση συνέβη στην Ελλάδα και όχι σε κάποια άλλη χώρα”, οδηγεί σε ερμηνευτικό αδιέξοδο. Διότι, για να απαντήσει κανείς θα πρέπει να επιλέξει, διαζευκτικά, μία από τις, εξής δύο, συμπληρωματικές, ερμηνείες.
Είτε, αυτήν της μεταφυσικής δαιμονολογίας, σύμφωνα με την οποία η κρίση ήταν είδος φυσικού φαινομένου, δίκην αερολίθου, που επέπεσε επί της άτυχης χώρας μας, ίσως και ως προϊόν της γνωστής συνωμοσίας, (από τους, σε όλους, γνωστούς συνωμότες). Είτε, εκείνην που προτείνουν τα διδάγματα της οικονομικής θεωρίας. Μόνο που για την οικονομική θεωρία η κρίση, όταν δεν οφείλεται σε φυσικές καταστροφές ή πολέμους, δεν μπορεί να είναι γενεσιουργός αιτία που διαμορφώνει τα βασικά χαρακτηριστικά μίας εθνικής οικονομίας σε μία πορεία “μακράς διάρκειας”. Ισχύει ακριβώς το αντίθετο: αντί να είναι αιτία μία κρίση είναι, πάντα, αποτέλεσμα οικονομικών πολιτικών σε συνδυασμό με τα δομικά χαρακτηριστικά της οικονομίας. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι που πρέπει να εντοπίσει και να επισημάνει η οικονομική ανάλυση. Τόσο για να ερμηνεύσει την πραγματικότητα, όσο και για να θέσει τα πορίσματά της στην υπηρεσία της χάραξης -ορθότερης- οικονομικής πολιτικής.
Στην συγκεκριμένη περίπτωση της Ελλάδας, εκείνο που ενδιαφέρει προκειμένου να συμπεράνουμε πως διαγράφονται οι προοπτικές της οικονομίας, (και αν αυτή “προοδεύει” ή “οπισθοδρομεί”), είναι αν και στις τρείς περιόδους της “νέας εποχής” που προέκυψε από την είσοδο, το 2002, στην Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση, (δηλαδή, πριν, κατά και μετά από την κρίση), υπάρχουν κοινά χαρακτηριστικά όσον αφορά την αναπτυξιακή ροπή της χώρας. Πράγμα που μπορούμε να διερευνήσουμε εξετάζοντας τις, στενά συσχετιζόμενες, μεταβλητές της παραγωγικότητας και του εισοδήματος. Εκτιμώντας την διαχρονική δυναμική τους με την αξιοποίηση της δυνατότητας, που μας προσφέρει η Eurostat, για συγκρίσεις με αντίστοιχες εξελίξεις στις άλλες χώρες της ευρωζώνης και της ΕΕ.
Η ζοφερή εικόνα από την σύγκριση της εξέλιξης της παραγωγικότητας στις χώρες της ΕΕ
Αναφερόμαστε στα δύο βασικά μέτρα παραγωγικότητας της εργασίας για τις ευρωπαϊκές χώρες, τα οποία είναι αναπροσαρμοσμένα με τον μέσο όρο της ΕΕ27_2020 (=100) για τα έτη 2005, 2019 και 2023. Παραγωγικότητα ανά Απασχολούμενο Άτομο και Παραγωγικότητα ανά Ώρα Εργασίας, με την δεύτερη να θεωρείται ένα πιο ακριβές μέτρο, καθώς λαμβάνει υπ΄όψιν τις διαφορές στην εργασία μερικής απασχόλησης και στον μέσο όρο των ωρών. (Τα δεδομένα αποτιμώνται σε τρέχουσες τιμές και σε πρότυπα αγοραστικής δύναμης (PPS), που σημαίνει ότι προσαρμόζονται για τις διαφορές επιπέδου τιμών μεταξύ των χωρών, επιτρέποντας μια πιο ακριβή σύγκριση της πραγματικής παραγωγής).
Ποια ήταν και ποια είναι η σχετική θέση της Ελλάδας με κριτήριο την παραγωγικότητα ανά απασχολούμενο:
● 2005: 99.3% (σχεδόν στον μ.ο. της ΕΕ)
● 2019: 69.3% (σημαντικά αποκλίνουσα)
● 2023: 70.1% (μικρή βελτίωση αλλά ακόμη πολύ χαμηλά από τον μ.ο. της ΕΕ)
Ποια ήταν και ποιά είναι η σχετική θέση της Ελλάδας με κριτήριο την παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας:
● 2005: 78.4% (χαμηλότερη του μ.ο. ΕΕ αλλά σε μέσο επίπεδο)
● 2019: 55.6% (σημαντικά αποκλίνουσα)
● 2023: 56.2% (ελάχιστη βελτίωση και σημαντική απόκλιση)
Το ζοφερό στοιχείο είναι πως ελληνική κοινωνία και οικονομία επιδεικνύουν σταθερά μια ισχυρή ροπή προς τις προτελευταίες ή τελευταίες θέσεις στην κατάταξη της ΕΕ με κριτήριο την παραγωγικότητα (και, συνεπώς, και το εισόδημα). Η σχετική θέση της Ελλάδας επιδεινώθηκε καθώς σχεδόν όλες οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ, έχουν επιδείξει για δύο δεκαετίες αξιοσημείωτη πρόοδο, μειώνοντας σημαντικά το χάσμα παραγωγικότητας με τον μέσο όρο της ΕΕ από το 2005 και μετά.
Η Ρουμανία: παρουσίασε σημαντική αύξηση από το 36,7% (2005) σε 84,2% (2023) ανά απασχολούμενο. Η Βουλγαρία: Αύξηση από 37,0% σε 56,8% ανά απασχολούμενο.
Η Πολωνία: Αύξηση από 62,0% σε 82,7% ανά απασχολούμενο. Η Λιθουανία, η Λετονία και η Εσθονία έχουν σημειώσει επίσης μεγάλες βελτιώσεις, αυξάνοντας την σχετική τους θέση κατά 20 μονάδες. Ενώ, δηλαδή, τα νέα κράτη-μέλη της ΕΕ παρουσίαζαν σύγκλιση της παραγωγικότητάς τους ως προς τον μέσο όρο της ΕΕ, η Ελλάδα παρουσίασε απόκλιση. Αυτή η σύγκλιση των νέων μελών της ΕΕ προς τον μ.ο. οφείλεται, φυσικά, στον επιτυχή οικονομικό εκσυγχρονισμό τους, στις ξένες επενδύσεις και στην σταδιακή αλλά ταχεία ενσωμάτωσή τους στις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού.
Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό για κάποιες χώρες ήταν ότι στήριξαν την σταδιακή αναβάθμιση της σχετικής παραγωγικότητάς τους στην ανάδειξη ενός ιδιαίτερου, διεθνώς ανταγωνιστικού, ισχυρού κλάδου. (Κάτι που η χώρα μας δεν κατάφερε να επιτύχει). Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Τσεχία της οποίας, στην συγκεκριμένη περίοδο, η ανά ώρα εργασίας παραγωγικότητα ανήλθε από 70,4% του μ.ο. σε 77,4% και η ανά εργαζόμενο παραγωγικότητα από 75,3% σε 85,2%. Αυτό συνέβη καθώς ο ιδιαίτερα δυναμικός κλάδος της, που ήταν η αυτοκινητοβιομηχανία, το 2023 έφθασε να αναλογεί στο 10% του ΑΕΠ της και στο 20% των εξαγωγών της. Για άλλες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης αυτό συνέβη με τον κλάδο των ηλεκτρονικών.
Η διαφορά μεταξύ της παραγωγικότητας ανά εργαζόμενο και της παραγωγικότητας ανά ώρα εργασίας αποκαλύπτει σημαντικές αποχρώσεις σχετικά με τις εθνικές αγορές εργασίας, αλλά και υποδηλώνει, επίσης, από άλλη οπτική, την διαφορά στα επίπεδα παραγωγικότητας. Διαπιστώνεται ισχυρή παρουσία της μερικής απασχόλησης σε κάποιες χώρες (π.χ. Ολλανδία, Γερμανία) ή των περισσοτέρων ωρών εργασίας σε κάποιες άλλες (π.χ. Πολωνία, Ελλάδα). Η Γερμανία έχει το 2023 πολύ υψηλότερη παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας (121,5) από ό,τι ανά άτομο (101,6). Αυτό δείχνει ότι ο μέσος Γερμανός εργαζόμενος είναι πολύ παραγωγικός κατά την εργασία του, αλλά η χώρα έχει υψηλότερο ποσοστό μερικής απασχόλησης ή λιγότερες μέσες ώρες εργασίας, με αποτέλεσμα η ετήσια απόδοση ανά άτομο να μειώνεται, κινούμενη πιο κοντά στον μέσο όρο.
Το αντίστροφο ισχύει για την Ελλάδα και εν μέρει για την Πολωνία. Η παραγωγικότητά τους ανά ώρα εργασίας εξακολουθεί να είναι χαμηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ από την παραγωγικότητά τους ανά άτομο. Αυτό υποδηλώνει μεγαλύτερο αριθμό μέσων ωρών εργασίας ανά εργαζόμενο, πράγμα που σημαίνει ότι χρειάζεται περισσότερος χρόνος εργασίας για να παραχθεί το ίδιο προϊόν-που είναι η έννοια της (χαμηλής) παραγωγικότητας. Υποδηλώνει, όμως, επίσης πως χώρες όπως η Ελλάδα και η Πολωνία έχουν περισσότερο άκαμπτες αγορές εργασίας, που προσφέρουν λιγότερες μορφές απασχόλησης στους δυνητικούς εργαζόμενους. Όμως στην Πολωνία η παραγωγικότητά της ανά εργαζόμενο (82,7%) πλησιάζει γρήγορα τον μέσο όρο της ΕΕ.
Ταυτόχρονα η Ελλάδα υστερεί και αποκλίνει το 2023 και έναντι των λοιπών οικονομιών της Νότιας Ευρώπης. Με παραγωγικότητα εργασίας ανά απασχολούμενο 70,1% (EU27=100) και παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας 56,2% (EU27=100), απέχει αισθητά από την Ιταλία (105,7% ανά απασχολούμενο, 97,7% ανά ώρα εργασίας) και την Ισπανία (97,0% ανά απασχολούμενο, 95,4% ανά ώρα εργασίας), αν και απέχει λιγότερο από την Πορτογαλία (80,5% ανά απασχολούμενο, 71,2% ανά ώρα εργασίας). Δηλαδή η Ελλάδα έχει τα χαμηλότερα επίπεδα παραγωγικότητας τόσο ανά εργαζόμενο όσο και ανά ώρα εργασίας στην Νότια Ευρώπη.
Η συνολική εικόνα είναι ότι ενώ η ομάδα κρατών μελών της Δυτικής και Βόρειας Ευρώπης διατηρεί το πλεονέκτημα της συγκριτικά υψηλότερης παραγωγικότητας, (με την Ιρλανδία να αποτελεί ειδική περίπτωση), και ενώ τα “νέα” κράτη μέλη της Ανατολικής Ευρώπης συγκλίνουν ταχέως προς τον μέσο όρο της ΕΕ, και τα άλλα κράτη – μέλη της Νότιας Ευρώπης διατηρούνται στον μέσο όρο, η Ελλάδα αποκλίνει και υστερεί έναντι όλων. Για όσους δεν σκέπτονται με όρους “συνωμοσίας” ή “πτώσης αερόλιθου” το γεγονός αυτό θα πρέπει να δημιουργεί, τουλάχιστον, προβληματισμό για το εάν η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από κάποια συστημική ανεπάρκεια που την εμποδίζει να ακολουθήσει σε κάποιους “φυσιολογικούς” ρυθμούς ανάπτυξης τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες και ιδιαίτερα αυτές που βρίσκονται σε παρεμφερή επίπεδα όσον αφορά τον κατά κεφαλήν ΑΕΠ τους.
Κλείνουμε το χάσμα αναπτυσσόμενοι σήμερα ταχύτερα από την ευρωζώνη;
Στις μέρες μας μόνιμη επωδός, τόσο κυβερνητική όσο και κεντρικών οικονομικών θεσμών είναι ότι «η οικονομία αναπτύσσεται με ρυθμούς διπλάσιους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης” και, συνεπώς, «είναι σε διαδικασία σύγκλισης με τις πιό προηγμένες οικονομίες». Αυτά μοιάζουν πραγματικά για χαρμόσυνα νέα. Εάν, τω όντι, η Ελλάδα αναπτύσσεται με τέτοιους καταπληκτικούς ρυθμούς, (“δύο φορές ταχύτερα από το μέσο όρο της ευρωζώνης”) και συγκλίνει προς τις προηγμένες χώρες και ως προς την παραγωγικότητα και ως προς το εισόδημα, τότε όχι μόνο το μέλλον της είναι λαμπρό αλλά και μπορεί να συμπεράνει κανείς πώς η ζοφερή εικόνα τα 20 προηγούμενα χρόνια ήταν μία ατυχής συγκυρία, μία σειρά δυσμενώς συμπτώσεων-ίσως. Είναι όμως έτσι;
Κατ΄ αρχήν θα πρέπει να ειπωθεί ότι, μάλλον, κάποιος που εξυμνεί τα αναπτυξιακά επιτεύγματα της χώρας μας θα πρέπει να είναι λίγο πιο συγκρατημένος, στον ενθουσιασμό του, υπό το φως του γεγονότος ότι η Ελλάδα είναι η χώρα η οποία έχει την μεγαλύτερη κατά κεφαλήν είσπραξη των κονδυλίων του Recovery and Resilience Facility (RRF) της ΕΕ, καθώς και υπό το φως του προφανούς γεγονότος ότι, για παράδειγμα, από τα 12 δισεκατομμύρια ευρώ που αυξήθηκε το ονομαστικό ΑΕΠ το 2024, τα 6,5 εξ αυτών αντιστοιχούσαν σε ενισχύσεις από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πέραν τούτου όμως, το πιο σημαντικό από όλα, είναι να διευκρινιστεί τι ακριβώς σημαίνει “διπλάσιος ρυθμός από τον μέσο όρο ανάπτυξης της ευρωζώνης”. Γιατί αυτό, ενδεχομένως, να μην σημαίνει και πολλά πράγματα-και μάλλον δεν σημαίνει. Μπορεί, αίφνης να υπάρχουν, άλλες συγκρίσεις που πρέπει να γίνουν, οι οποίες είναι πιο σημαντικές και ίσως τα πράγματα εκεί να μην είναι και τόσο εντυπωσιακά.
Ο μέσος όρος ανάπτυξης της ευρωζώνης είναι ο μέσος όρος ανάπτυξης όλων των κρατών-μελών της, σταθμισμένος όμως με το ποσοστό κατά το οποίο η κάθε εθνική οικονομία συμμετέχει στην διαμόρφωσή του συνολικού ΑΕΠ της. Αυτό σημαίνει για παράδειγμα, πως η Γερμανία, με ΑΕΠ 4,3 τρισεκατομμυρίων ευρώ, έχει πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα στην στάθμιση του μέσου ρυθμού ανάπτυξης του συνολικού ΑΕΠ της ευρωζώνης από ό,τι η Ελλάδα με ΑΕΠ 238 δισεκατομμύρια ευρώ.
Μπορούμε να θεωρήσουμε πως η ευρωζώνη, ουσιαστικά, αποτελείται από δύο ομάδες χωρών: την ομάδα των “πλούσιων” χωρών και η ομάδα των “φτωχών”, στις οποίες ανήκει και η Ελλάδα. Η ομάδα των πλούσιων χωρών (Λουξεμβούργο, Ιρλανδία, Δανία, Ολλανδία, Αυστρία, Βέλγιο, Γερμανία, Φινλανδία, Ιταλία), δημιουργεί περισσότερο από το 80% του ΑΕΠ της ευρωζώνης και αυτή ορίζει ουσιαστικά και τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ της. Εάν θεωρήσουμε πως η Ιρλανδία δεν είναι ενδεικτική για την εξέλιξη της πορείας του οικονομικού αυτού χώρου, (αφού το εισόδημα της χώρας διογκώνεται λογιστικά διότι οι πολυεθνικές που έχουν εκεί την φορολογική τους έδρα δηλώνουν ως εγχωρίως παραγόμενη την προστιθέμενη αξία που έχουν δημιουργήσει σε άλλες χώρες για να μειώσουν την φορολογική τους επιβάρυνση), μπορούμε να διαπιστώσουμε πως οι υπόλοιπες χώρες, με εξαίρεση την Δανία, βρίσκονται σε φάση στασιμότητας της οικονομίας τους, οδηγώντας έτσι και σε στασιμότητα την συνολική επίδοση της οικονομίας της ευρωζώνης. (Η Δανία αποτελεί μία αναπτυξιακή εξαίρεση ουσιαστικά χάρις σε μία και μόνο βιομηχανία της, που έχει την μεγαλύτερη κεφαλαιοποίηση στην Ευρώπη, την Novo Nordisk, παραγωγό των σκευασμάτων Ozempic και Wegony). Από τις δύο μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης, το 2024, η μεν Γερμανία παρουσίασε μείωση του ΑΕΠ της κατά 0,5% η δε Γαλλία αύξηση κατά 1,2%, με τις υπόλοιπες “πλούσιες” οικονομίες να έχουν κάποια ενδιάμεση, από τις δύο αυτές, απόδοση (με εξαίρεση την Αυστρία που έπεσε ακόμη πιό χαμηλά από την Γερμανία με μείωση 1%).
Το ερώτημα είναι εάν έχει κάποιο νόημα να συγκρίνουμε την αύξηση του ελληνικού ΑΕΠ με την αύξηση του ΑΕΠ των πλουσίων χωρών της Ευρώπης, (διότι περί αυτού πρόκειται εάν μιλάμε για τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ της ευρωζώνης), για να συμπεράνουμε εάν η ελληνική οικονομία συγκλίνει με την ευρωπαϊκή ή όχι. Η απάντησή μας είναι πως δεν υπάρχει νόημα σε μία τέτοια σύγκριση, ιδιαίτερα μάλιστα εάν αυτό γίνεται με την επίκληση του επιχειρήματος πως η ελληνική οικονομία “…αναπτύσσεται με διπλάσιο ρυθμό από την υπόλοιπη Ευρωζώνη”, δοθέντος ότι αυτός ο ισχυρισμός, έστω και τυπικά, ισχύει μόνο για τα έτη 2023 και 2024.
Εάν για παράδειγμα, όπως είναι και το ορθότερο, λάβουμε τον μέσο όρο των 6 τελευταίων ετών για τα οποία υπάρχουν δεδομένα δηλαδή από το 2019, (έτος εξόδου της Ελλάδας από την κρίση), έως το 2024, η διαφορά υπέρ της Ελλάδας είναι αισθητά μικρότερη διότι η μέση ανάπτυξη της ευρωζώνης την περίοδο αυτή ήταν 1,3% και της ελληνικής οικονομίας 2%. Η διαφορά του 0,7%, ακόμη και αν παρέμενε εσαεί, δεν είναι κάτι που θα μπορούσε να φέρει την Ελλάδα στο επίπεδο του μέσου όρου της ευρωζώνης στο ορατό μέλλον. Για να εξισωθεί με αυτήν την διαφορά του ρυθμού ανάπτυξης το ελληνικό κατά κεφαλήν εισόδημα, που σήμερα είναι 22.500 ευρώ, με το μέσο εισόδημα της ευρωζώνης, που σήμερα είναι 40.800 ευρώ, θα απαιτούνταν όχι λιγότερα από 86 χρόνια!
Το ορθό μέτρο σύγκρισης είναι με τις φτωχές και όχι τις πλούσιες χώρες της ΕΕ και της ευρωζώνης
Γενικότερα, όμως, δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να συγκρίνουμε τον ρυθμό ανάπτυξης της Ελλάδας με τον ρυθμό ανάπτυξης των πιο προηγμένων οικονομιών της Ευρώπης γιατί πρόκειται για οικονομίες με διαφορετικά χαρακτηριστικά. Οι πλουσιότερες χώρες της Ευρώπης ανταγωνίζονται στην κορυφή του παγκόσμιου καταμερισμού εργασίας τις άλλες παγκοσμίως ηγέτιδες οικονομίες και προσπαθούν για να δημιουργήσουν το εισόδημά τους, κατά κύριο λόγο, παράγοντας προϊόντα τεχνολογικής αιχμής στο λεγόμενο “τεχνολογικό σύνορο” .
Το γεγονός ότι δεν μπορούν να ακολουθήσουν σε ρυθμούς ανάπτυξης του βασικούς ανταγωνιστές τους, που είναι, κατά κύριο λόγο, οι ΗΠΑ και η Κίνα, αλλά, επίσης, και οι οικονομικοί ηγέτες του “αναπτυσσόμενου” κόσμου, (Ινδία, Νότιος Κορέα, Ταϊβάν, Βιετνάμ κλπ), είναι ενδεχομένως ένδειξη του γεγονότος πως στερούνται του απαιτούμενου αναπτυξιακού δυναμισμού. Εάν η παρατηρούμενη στασιμότητά τους συνεχισθεί, αυτό θα σημαίνει πως οι προηγμένες ευρωπαϊκές οικονομίες σταδιακά θα βρεθούν σε χαμηλότερες θέσεις της παγκόσμιας οικονομικής ιεραρχίας, πράγμα που, κατά πάσα πιθανότητα, θα είναι γενεσιουργός αιτία γενικότερων αναταράξεων.
Η επαπειλούμενη αυτή στασιμότητα της Ευρώπης δεν είναι κάτι για το οποίο η Ελλάδα μπορεί να επιχαίρει, βλέποντας το από την παραθλαστική οπτική γωνία πως της δίνει την ευκαιρία “να αναπτύσσεται με ρυθμό διπλάσιο της ευρωζώνης”. Κάτι παρόμοιο, εάν πράγματι συμβεί, θα έχει πολύ αρνητικές συνέπειες για την χώρα μας. Η ισχνή μεγέθυνση του ΑΕΠ για την οποία επαιρόμαστε είναι, στο μεγαλύτερο ποσοστό της, προϊόν της ευρωπαϊκής πολύμορφης ενίσχυσης της οικονομίας μας, των ταξιδιωτικών δαπανών των Ευρωπαίων πολιτών στην χώρα μας και της πρόσβασης στις αγορές τους για τα προϊόντα μας. Εάν η Ευρώπη βυθισθεί η Ελλάδα δεν θα είναι ευτυχής επειδή θα μπορέσει να “φθάσει” τις οικονομικά ισχυρές χώρες της. Θα είναι δυστυχής καθώς θα υποστεί και η ίδια τις αρνητικές συνέπειες της βύθισης αυτής με πολύ οδυνηρό τρόπο.
Η Ελλάδα, πάντως, δεν πρέπει να συγκρίνεται με τις πλουσιότερες χώρες της ευρωζώνης, διότι δεν ανήκει σε αυτές. Ανήκει στην ομάδα των φτωχότερων χωρών που προσβλέπουν στην σύγκλιση με τις πλουσιότερες, και πρέπει να κρίνεται με βάση τις επιδόσεις της ομάδας των “φτωχών”. Και όπως είδαμε, σε περίοδο εικοσαετίας, από το 2005 έως το 2025, η σύγκριση είναι παντελώς απογοητευτική. Διότι ενώ, όπως φαίνεται από τα στοιχεία, υπάρχει ένα catch-up effect στην ευρωζώνη, με την ομάδα των φτωχών χωρών να συγκλίνει, πράγματι, προς τις πλούσιες, εν τούτοις μόνο η Ελλάδα ήταν σε αποκλίνουσα πορεία, μεταξύ αυτών, και δεν ακολουθούσε.
Για να κρίνουμε εάν, τουλάχιστον, στην τελευταία περίοδο της εικοσαετίας, συγκλίνουμε, λοιπόν, προς την κορυφή της ευρωζώνης, θα πρέπει να συγκρίνουμε την πορεία της ελληνικής οικονομίας με τις πορείες των οικονομιών των άλλων χωρών της ευρωζώνης που είναι “ανταγωνίστριες” της χώρας μας, σε επίπεδο εισοδήματος, αλλά και προσβλέπουν στο catch-up effect (δηλαδή την ευχέρεια που έχουν οι φτωχότερες χώρες να αναπτύσσονται ταχύτερα από τις πλουσιότερες, διότι το επενδυόμενο εκεί κεφάλαιο έχει μεγαλύτερη απόδοση, -ως σχετικά σπανιότερος παραγωγικός συντελεστής-, η εργασία είναι φθηνότερη και η τεχνολογία μπορεί να αποκτηθεί, δευτερογενώς, με λιγότερη δαπάνη από όση χρειάστηκαν οι “πρωτοπόροι της δημιουργίας της. Αυτός είναι και ο τρόπος με τον οποίον υλοποιήθηκαν όλα τα αναπτυξιακά “θαύματα” της σύγχρονης εποχής, από την Ν. Κορέα έως το Βιετνάμ).
Ενώ, λοιπόν, η συνολική εικόνα είναι ότι την τελευταία εικοσαετία, πράγματι όπως προβλέπει η, επιβεβαιωμένη από τα επιτεύγματα των ασιατικών χωρών οικονομική θεωρία, (convergence theory ή catch-up theory), η ομάδα των φτωχών χωρών της ευρωζώνης και της ΕΕ διαχρονικά τείνει να συγκλίνει προς το επίπεδο εισοδήματος των πλουσίων χωρών, έστω και αν ακόμη απέχει αρκετά από αυτές, εντός της συγκεκριμένης ομάδας χωρών, η Ελλάδα δεν παρακολουθεί την κοινή πορεία, “βραδυπορώντας” και αποκλίνοντας προς χαμηλότερα συγκριτικά επίπεδα, χάνοντας την θέση που είχε στην αρχή της περιόδου δηλαδή το 2005, στην μεγάλη διεύρυνση της ΕΕ. Και, όπως δείχνει ο πιό κάτω πίνακας, αυτό δεν αλλάζει ουσιαστικά την τελευταία υποπερίοδο. Όπως φαίνεται, σε μέσο όρο εξαετίας, από το 2019 έως το 2024, η Ελλάδα πάλι υπολείπεται του αναπτυξιακού ρυθμού σχεδόν όλων των χωρων της “φτωχής Ευρώπης”, υπερέχουσα μόνο, εντελώς οριακά, της Τσεχίας και της Πορτογαλίας, (οι οποίες, βεβαίως, την περασμένη δεκαετία την ξεπέρασαν σε κατά κεφαλήν εισόδημα).
Εάν, βεβαίως πρέπει να υπάρχει και κάτι το οποίο να θεωρηθεί αισιόδοξο αυτό είναι ότι στην τελευταία εξαετία, και μετά την έξοδο από την κρίση, ο ρυθμός αυτής της απόκλισης της Ελλάδας από τις υπόλοιπες χώρες της ομάδας, μοιάζει να επιβραδύνεται, εν μέρει. Μόνο που δεν γνωρίζουμε τι θα συμβεί στο εγγύς μέλλον όταν δεν θα υφίστανται πλέον τα κονδύλια του RRF, ενώ και τα τελευταία υπολείμματα των ευεργετικών επιδράσεων από τις μεταρρυθμίσεις που επέβαλαν οι εταίροι μας κατά την περίοδο των Μνημονίων θα έχουν πλήρως εκλείψει.
Υπάρχει, άλλωστε και ένα επιπλέον στοιχείο που δεν πρέπει να παραβλέπεται. Με την πολιτική δημοκοπία που επικρατεί στην χώρα μας, όλες οι συγκρίσεις και όλες οι αναφορές περιστρέφονται γύρω από την ΕΕ και, μάλιστα, τις πλούσιες χώρες της. Πρέπει όμως να έχουμε μια εικόνα για το τι συμβαίνει σε όλη την εκτεταμένη περιοχή της Νότιο-ανατολικής Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου, στο τόξο που ξεκινάει από το Μαυροβούνιο και φτάνει μέχρι την Τουρκία. Όλες οι χώρες της περιοχής αναπτύσσονται με ρυθμούς που κάποιοι είναι οριακά ταχύτεροι από τους δικούς μας, κάποιοι άλλοι όμως είναι ακόμη και υπερδιπλάσιοι. Παρά δε το γεγονός ότι ξεκινούν από χαμηλότερη βάση και έχουν ακόμη αισθητά χαμηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα, η ταχύτητα με την οποία δείχνουν να κλείνουν το χάσμα που μας χωρίζει συνεχώς αυξάνεται.
Η Σερβία, π.χ. δεν είναι ούτε μέλος της ευρωζώνης, ούτε μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η γειτονική μας χώρα στα Δυτικά Βαλκάνια, ομως παρά την μη συμμετοχή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναπτύσσεται με ρυθμούς πολύ ταχύτερους από εκείνους της Ελλάδας. Το ίδιο συμβαίνει και με τις περισσότερες χώρες της περιοχής, συμπεριλαμβανόμενης, φυσικά, και της Τουρκίας. Για τον λόγο αυτό αντί να βαυκαλιζόμαστε με ψευδαισθήσεις για “σύγκλιση με την ΕΕ” θα πρέπει επειγόντως να αναζητήσουμε τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα θα αλλάξει πορεία και θα αποκτήσει την απαιτούμενη αναπτυξιακή ορμή. Διαφορετικά κινδυνεύει μετά από μία ή δύο δεκαετίες να είναι η φτωχότερη χώρα της περιοχής-κάτι που θα φαινόταν αδιανόητο μέχρι πριν από λίγα χρόνια αλλά τώρα προβάλλει σαν ένα πραγματικό, -εφιαλτικό- ενδεχόμενο. Το αν μία οικονομία προοδεύει ή οπισθοδρομεί δεν είναι κάτι που κρίνεται σε απόλυτους αριθμούς, αλλά συγκριτικά, με θέσεις στην ιεραρχία του παγκόσμιου καταμερισμού εργασίας, που αν χαθούν είναι εξαιρετικά δύσκολο να ξαναποκτηθούν.
* Οι κκ Δημήτρης και Χρήστος Α. Ιωάννου είναι οικονομολόγοι
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δημοσίευσε μια δήλωση της Χαμάς που αποδέχεται το σχέδιό του για τη Γάζα στον λογαριασμό του στο Truth Social το βράδυ της Παρασκευής χωρίς σχόλια.
Η Χαμάς υπέβαλε την απάντησή της στην πρόταση Τραμπ σχετικά με τον πόλεμο στη Γάζα σε μεσολαβητές, σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε το κίνημα.
Το κίνημα δήλωσε ότι εκτιμά τις αραβικές, ισλαμικές και διεθνείς προσπάθειες, καθώς και τις προσπάθειες του προέδρου των ΗΠΑ, που ζητούν τον τερματισμό του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας, την ανταλλαγή κρατουμένων, την άμεση εισαγωγή βοήθειας και την απόρριψη της κατοχής της Λωρίδας και του εκτοπισμού των Παλαιστινίων από αυτήν.
Το κίνημα ανακοίνωσε τη συμφωνία του να απελευθερώσει όλους τους Ισραηλινούς κρατούμενους, ζωντανούς και νεκρούς, σύμφωνα με τον τύπο ανταλλαγής που περιγράφεται στην πρόταση του Προέδρου Τραμπ, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις επί τόπου για την ανταλλαγή, στο πλαίσιο εκεχειρίας και πλήρους αποχώρησης από τη Λωρίδα της Γάζας.
Επιβεβαίωσε την ετοιμότητά της να ξεκινήσει αμέσως διαπραγματεύσεις μέσω μεσολαβητών για να συζητήσει τις λεπτομέρειες αυτού του θέματος.
Το κίνημα ανανέωσε τη συμφωνία του να παραδώσει τη διοίκηση της Λωρίδας της Γάζας σε ένα παλαιστινιακό σώμα ανεξάρτητων τεχνοκρατών, με βάση την παλαιστινιακή εθνική συναίνεση και την αραβική και ισλαμική υποστήριξη.
Όσον αφορά άλλα ζητήματα που περιλαμβάνονται στην πρόταση Τραμπ σχετικά με το μέλλον της Λωρίδας της Γάζας και τα εγγενή δικαιώματα του παλαιστινιακού λαού, το κίνημα δήλωσε: «Αυτό συνδέεται με μια ολοκληρωμένη εθνική θέση και βασίζεται σε σχετικούς διεθνείς νόμους και ψηφίσματα. Θα συζητηθεί εντός ενός ολοκληρωμένου παλαιστινιακού εθνικού πλαισίου, εντός του οποίου η Χαμάς θα αποτελεί μέρος και στο οποίο θα συνεισφέρει υπεύθυνα».
Μια εξέχουσα ελληνική οργάνωση άγριας ζωής, η Καλλιστώ, επιβεβαίωσε την πρώτη περίπτωση υβριδίου λύκου-σκύλου στη βόρεια Ελλάδα την Παρασκευή. Η ανακάλυψη έγινε κοντά στη Θεσσαλονίκη, μετά από προσπάθειες της ομάδας να συλλάβει έναν αδίστακτο λύκο στην περιοχή της Χαλκιδικής, σύμφωνα με τα διεθνή μέσα ενημέρωσης.
Σύμφωνα με τη βιολόγο της οργάνωσης Καλλιστώ, Αιμιλία Ιωακειμίδου, οι εξετάσεις DNA αποκάλυψαν ότι το ζώο αποτελείται κατά 45% από λύκο και κατά 55% από κατοικίδιο σκύλο, σηματοδοτώντας την πρώτη επιβεβαιωμένη γενετική περίπτωση υβριδίου λύκου-σκύλου στην Ελλάδα.
Παρόλο που έχουν αναφερθεί υβρίδια λύκου-σκύλου σε άλλες περιοχές όπως η Ευρώπη, η Κεντρική Ασία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, αυτές οι περιπτώσεις συχνά βασίζονταν στην εμφάνιση του ζώου και όχι σε γενετικές εξετάσεις.
Με τη σύγχρονη γενετική ανάλυση, έχει καταστεί σαφές ότι τέτοια υβρίδια είναι πιο σπάνια από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως.
Αυτό το υβρίδιο εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια μιας μελέτης σε 50 δείγματα λύκων που ελήφθησαν από όλη την ηπειρωτική Ελλάδα, υπογραμμίζοντας τη σημασία της γενετικής επαλήθευσης για τον εντοπισμό αυτών των σπάνιων εμφανίσεων.
Ο πληθυσμός των λύκων στην Ελλάδα παρουσιάζει σταθερή αύξηση τα τελευταία χρόνια, η οποία αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην απαγόρευση του κυνηγιού του 1983 βάσει της Σύμβασης της Βέρνης, η οποία έχει συμβάλει στην προστασία αυτών των ζώων.
Μια πρόσφατη εξαετής μελέτη της Callisto αποκάλυψε έναν πληθυσμό 2.075 λύκων, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον τριών αγελών των 31 ατόμων στην οροσειρά της Πάρνηθας κοντά στην Αθήνα.
Αυτή η θετική τάση υπογραμμίζει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες διατήρησης που αποσκοπούν στη διαχείριση των οικοτόπων και των πληθυσμών μεγάλων σαρκοφάγων όπως οι αρκούδες και οι λύκοι, καθώς και άλλων απειλούμενων ειδών.
Εκτός από την παρακολούθηση του πληθυσμού των λύκων, η Καλλιστώ εργάζεται αυτή τη στιγμή σε μια επιχείρηση για τον εντοπισμό ενός νεαρού λύκου που ενεπλάκη σε περιστατικό στις 12 Σεπτεμβρίου, όπου τραυμάτισε ένα πεντάχρονο κορίτσι από τη Σερβία στο παραθαλάσσιο θέρετρο του Νέου Μαρμαρά.
Η προέλευση των εξημερωμένων σκύλων, οι οποίοι κατάγονται από έναν στενό συγγενή του γκρίζου λύκου, έχει συζητηθεί εδώ και καιρό. Μια δημοφιλής θεωρία υποστήριζε ότι οι λύκοι εξημερώθηκαν ψάχνοντας για τροφή γύρω από τους ανθρώπινους οικισμούς.
Ωστόσο, πρόσφατη έρευνα αμφισβήτησε αυτή την άποψη, προτείνοντας ότι οι άνθρωποι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες μπορεί να έπαιρναν κουτάβια λύκων στα σπίτια τους, μεγαλώνοντάς τα και μετατρέποντάς τα σε σκυλιά που γνωρίζουμε σήμερα.
Η Καλλιστώ συνεχίζει να μελετά και να προστατεύει τα μεγάλα σαρκοφάγα και στοχεύει στη διαφύλαξη των φυσικών οικοτόπων που είναι απαραίτητοι για την επιβίωσή τους.
Το Ραδιόφωνο του Ισραηλινού Στρατού και η Αρχή Ραδιοτηλεόρασης Kan ανέφεραν ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έδωσε εντολή στον στρατό να σταματήσει τις επιθετικές επιχειρήσεις στην πόλη της Γάζας και να τις μετατρέψει σε «μόνο αμυντικές επιχειρήσεις», μετά την έκκληση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προς το Τελ Αβίβ να σταματήσει αμέσως τους βομβαρδισμούς της Γάζας.
Το Ραδιόφωνο του Στρατού ανέφερε ότι «η νέα εντολή ορίζει τη μείωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο ελάχιστο, με τις κινήσεις των στρατευμάτων στο έδαφος να περιορίζονται μόνο σε αμυντικούς ελιγμούς».
Η εντολή εκδόθηκε μετά από συνομιλίες μεταξύ Ισραηλινών και Αμερικανών αξιωματούχων, σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης.
Αν ο συνεχιζόμενος πόλεμος εξόντωσης [των παλαιστινίων] του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας και η κλιμακούμενη ισραηλινή επιθετικότητα εναντίον του Λιβάνου, της Συρίας, του Ιράν, της Υεμένης, του Ιράκ, της Τυνησίας και του Κατάρ έχουν αποκαλύψει κάτι, αυτό είναι ότι το Ισραήλ σχεδιάζει να επιβάλει την ηγεμονία του στην περιοχή χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις περιφερειακές δυνάμεις των οποίων τα συμφέροντα συγκρούονται με αυτήν την ηγεμονία.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των χωρών που θα μπορούσαν να απειλήσουν την ισραηλινή ηγεμονία.
Το Τελ Αβίβ το γνώριζε αυτό και σχεδίαζε να το αντιμετωπίσει εδώ και χρόνια. Ωστόσο, οι διαδοχικές εξελίξεις μετά την επίθεση της παλαιστινιακής αντίστασης στους οικισμούς της Λωρίδας της Γάζας στις 7 Οκτωβρίου 2023, έφεραν στο φως πολλά από αυτά τα σχέδια ή επέστησαν την προσοχή στις ενέργειες του Ισραήλ ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου για την υπονόμευση των δυνατοτήτων των περιφερειακών αντιπάλων του.
Το Μέτωπο της Κύπρου
Μεταξύ των προηγμένων μετώπων που έχει ανοίξει το Ισραήλ εν αναμονή μιας αντιπαράθεσης με την Τουρκία είναι το μέτωπο της Κύπρου.
Αυτό που φαινομενικά φαινόταν να είναι μια συμφωνία όπλων για την ενίσχυση των δυνατοτήτων της Λευκωσίας, μετατρέπεται, μέσω ενός δικτύου εκπαίδευσης, πληροφοριών και ανταλλαγής δεδομένων, σε μια αποτελεσματική επέκταση των δυνατοτήτων επιτήρησης και αναφοράς πληροφοριών του Ισραήλ πάνω από θάλασσες και νησιά που μέχρι πρότινος δεν είχαν τέτοια στρατηγική ευαισθησία.
Υπό αυτή την έννοια, η Κύπρος μετατρέπεται από περιορισμένο εταίρο σε στρατηγικό, σε ένα σημείο προώθησης σε ένα ευρύτερο όραμα που στοχεύει στον περιορισμό του τουρκικού ρόλου και στην αναπροσαρμογή της ισχύος υπέρ του Ισραήλ.
Στις αρχές του περασμένου Σεπτεμβρίου, ένα βίντεο που κυκλοφόρησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και επιβεβαιώθηκε από κυπριακά και διεθνή μέσα ενημέρωσης, αποκάλυψε ένα φορτηγό να διέρχεται από το λιμάνι της Λεμεσού στην Κύπρο και να μεταφέρει εξαρτήματα για το ισραηλινής κατασκευής σύστημα αεράμυνας Barak MX.
Ο κυπριακός ειδησεογραφικός ιστότοπος Reporter επιβεβαίωσε ότι το σύστημα είχε παραδοθεί πλήρως στη Λευκωσία και θα τεθεί σε λειτουργία αργότερα φέτος.
Το σύστημα Barak MX έχει την ικανότητα να αναχαιτίζει drones, μαχητικά αεροσκάφη και πυραύλους κρουζ σε μεγάλες αποστάσεις.
None
Ισραήλ – Κύπρος – Μια σχέση που αναπτύσσεται
Αυτή η συμφωνία αντικατοπτρίζει την επιθυμία της Κύπρου να ενισχύσει τις αμυντικές της δυνατότητες, αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι αποκαλύπτει την αναπτυσσόμενη σχέση της με το Ισραήλ, μια σχέση που δεν έχει ακολουθήσει σταθερή πορεία από την έναρξή της, αλλά μάλλον έχει σημαδευτεί από φάσεις που κυμαίνονται από τη χλιαρή στάση έως την επιφυλακτική προσέγγιση και τη στρατηγική συνεργασία.
Στις δεκαετίες του 1960 και του 1970, η Λευκωσία εντάχθηκε στο Κίνημα των Αδεσμεύτων στο πρώτο του συνέδριο στο Βελιγράδι το 1961, εδραίωσε στενές σχέσεις με την Αίγυπτο υπό τον Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ , άνοιξε γραφείο αντιπροσωπείας για την Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης το 1975 και αναγνώρισε το Κράτος της Παλαιστίνης λίγες μέρες μετά την ανακήρυξή του τον Νοέμβριο του 1988.
Ωστόσο, οι περιφερειακές αλλαγές αργότερα ώθησαν την Κύπρο να επανασχεδιάσει την πολιτική της πυξίδα.
Με την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004, την κλιμάκωση των διαφορών της με την Τουρκία και την επακόλουθη ανακάλυψη φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο, η Κύπρος πλησίασε το Τελ Αβίβ υπό την πίεση κοινών συμφερόντων.
Ωστόσο, οι σχέσεις ασφαλείας παρέμειναν περιορισμένες μέχρι το 2010 λόγω της σχέσης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας, του βασικού αντιπάλου της Κύπρου.
Ωστόσο, η επιδείνωση των τουρκο-ισραηλινών σχέσεων μετά το περιστατικό του στολίσκου Mavi Marmara το 2010 αποτέλεσε ένα σημαντικό σημείο καμπής, ωθώντας το Τελ Αβίβ να αναζητήσει εναλλακτικούς εταίρους στην περιοχή της Μεσογείου, μέχρι να βρει νέους συμμάχους στην Κύπρο και την Ελλάδα.
Έκτοτε, οι δύο χώρες έχουν λάβει μια σειρά από κοινά στρατιωτικά μέτρα. Τον Φεβρουάριο του 2014, η Κύπρος φιλοξένησε την πρώτη της αεροπορική άσκηση με την Ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία, με την κωδική ονομασία «Ονήσιλος-Γεδεών», προτού αυτές οι ασκήσεις γίνουν σχεδόν ετήσια παράδοση.
Αν και ο δηλωμένος στόχος ήταν η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της κυπριακής αεράμυνας, η βαθύτερη διάσταση ήταν η ενίσχυση της ετοιμότητας του Ισραήλ, ειδικά επειδή ορισμένες από αυτές τις ασκήσεις περιορίζονταν μόνο σε ισραηλινές μονάδες, ενώ η Κύπρος χρησίμευσε ως οικοδεσπότης, αντανακλώντας την άνιση φύση της σχέσης.
Με την πάροδο του χρόνου, η διμερής συνεργασία έχει ξεπεράσει τους απλούς ελιγμούς. Ο Γάλλος δημοσιογράφος Georges Malbrunot ανέφερε την παρουσία μιας βάσης της Μοσάντ στο νησί, η οποία στεγάζει δεκάδες προσωπικό, και σημείωσε τη χρήση του κυπριακού εναέριου χώρου από ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη ως ασφαλούς χώρου για ελιγμούς, μακριά από συστήματα επιτήρησης.
Στο μέτωπο των εξοπλισμών, η Κύπρος έχει γίνει πελάτης των ισραηλινών στρατιωτικών βιομηχανιών την τελευταία δεκαετία, αποκτώντας τυφέκια εφόδου Tavor και ελαφρά πολυβόλα Negev, καθώς και μη επανδρωμένα αεροσκάφη για την ενίσχυση των ικανοτήτων αναγνώρισης. Έχουν επίσης προκύψει αναφορές για ενδιαφέρον για άρματα μάχης Merkava.
Αυτή η συσσώρευση κορυφώθηκε με την παράδοση του ισραηλινού συστήματος αεράμυνας Barak MX στη Λευκωσία, μια εξέλιξη που θυμίζει την κρίση του 1997. Όταν η Κύπρος επιχείρησε να εισαγάγει ρωσικούς πυραύλους S-300 στο νησί, ξέσπασε κρίση με την Άγκυρα, η οποία σχεδόν κλιμακώθηκε σε στρατιωτική αντιπαράθεση. Το σύστημα τελικά μεταφέρθηκε στην Κρήτη για να αποφευχθεί η κλιμάκωση.
Αλλά τα πράγματα φαίνονται διαφορετικά σήμερα, καθώς το ισραηλινό σύστημα παραδόθηκε στην Κύπρο εν μέσω τουρκικών ανησυχιών και επιφυλακτικών προειδοποιήσεων για «τρομερές συνέπειες» για την ειρήνη στο νησί.
Το πρόβλημα με συστήματα όπως το Barak έγκειται στο ευρύ φάσμα ραντάρ τους, το οποίο τους παρέχει ευρεία γεωγραφική κάλυψη, συμπεριλαμβανομένων τμημάτων της νότιας Τουρκίας.
Εδώ, το ζήτημα υπερβαίνει την άμεση στρατιωτική του διάσταση σε μια βαθύτερη γεωπολιτική διάσταση: την είσοδο του Ισραήλ ως άμεσου παράγοντα στην εξίσωση ισορροπίας μεταξύ Κύπρου και Τουρκίας, με τις στρατηγικές της επιπτώσεις για το μέλλον της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παρευρίσκεται σε στρατιωτική παρέλαση στο ελεγχόμενο από την Τουρκία βόρειο τμήμα της Κύπρου, στη Λευκωσία στις 20 Ιουλίου 2024, για να σηματοδοτήσει την 50ή επέτειο της κατάληψης της Κύπρου από την Τουρκία το 1974 (Reuters)
Κύπρος: Είναι ισραηλινό σημείο παρατήρησης;
Υπό το πρίσμα αυτών των δυνατοτήτων, μπορούμε να πούμε ότι η παράδοση του συστήματος Barak στην Κύπρο δεν αποτελεί απλώς μια νέα επένδυση στις εξαγωγές της ισραηλινής στρατιωτικής βιομηχανίας, αλλά μάλλον αποτελεί μια πραγματική επέκταση του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης και πληροφοριών του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο.
Χάρτης της Κύπρου (νησί)
Το Ισραήλ είναι γνωστό ότι διαθέτει ένα από τα πιο τεχνολογικά προηγμένα δίκτυα C4ISR στην περιοχή, ένα δίκτυο που συνδυάζει δεδομένα επίγειων, εναέριων και διαστημικών ραντάρ για να δημιουργήσει μια ενιαία εικόνα του γύρω εναέριου χώρου.
Με το σύστημα Barak να έχει αναπτυχθεί στην Κύπρο (και υποθέτοντας ότι υπάρχει συντονισμός ή ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ Κύπρου και Τελ Αβίβ, μια υπόθεση που υποστηρίζεται από πολλαπλά στοιχεία), τα ραντάρ του συστήματος γίνονται αισθητήρες με προοπτική για το Ισραήλ και τους συμμάχους του.
Το τρισδιάστατο ραντάρ μεγάλης εμβέλειας του συστήματος είναι ικανό να ανιχνεύει αεροσκάφη και πυραύλους σε αποστάσεις άνω των 200 χιλιομέτρων, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί να ανιχνεύσει κινήσεις της Τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας στο νότο, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών παράκτιων περιοχών όπως η Αλεξανδρέττα και η Μερσίνα, ακόμη και πριν πλησιάσουν τον κυπριακό εναέριο χώρο.
Τέτοια δεδομένα θα αποτελούσαν σημαντικό κέρδος από τις πληροφορίες για το Ισραήλ, ιδίως στην παρακολούθηση δοκιμών τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών ή βαλλιστικών πυραύλων μικρής εμβέλειας.
Επιπλέον, το σύστημα διακρίνεται για τη δικτυωμένη φύση του (όπως εξηγήθηκε), καθώς τα δεδομένα του μπορούν να ενσωματωθούν στο ισραηλινό δίκτυο ραντάρ μέσω ασφαλών συνδέσμων δεδομένων.
Το Ισραήλ έχει αναπτύξει ένα σύστημα γνωστό ως «Opal» για να συνδέσει τις πολλαπλές πλατφόρμες και τα αρχεία καταγραφής δεδομένων του (ραντάρ, αεροσκάφη, επίγειες/θαλάσσιες πλατφόρμες, drones) σε μια ενοποιημένη εικόνα.
Αυτό το σύστημα παρέχει δυνατότητες κοινής χρήσης δεδομένων σε πραγματικό χρόνο μεταξύ διαφορετικών πλατφορμών, ακόμη και αν δεν χρησιμοποιούν την ίδια αρχική σύνδεση δεδομένων.
Εάν επιτραπεί η ενσωμάτωση των δεδομένων Barak MX της Κύπρου σε αυτό το δίκτυο, θα προστεθεί ένα νέο επίπεδο έγκαιρης προειδοποίησης προς τα ανατολικά, επιτρέποντας περισσότερο χρόνο για την αντιμετώπιση οποιασδήποτε απειλής.
Για παράδειγμα, οποιαδήποτε απογείωση drone από τη βόρεια Κύπρο ή τη νότια Τουρκία θα μπορούσε να ανιχνευθεί σχεδόν αμέσως, δίνοντας στην Κύπρο και το Ισραήλ μεγαλύτερο περιθώριο αξιολόγησης και αντίδρασης.
Το σύστημα είναι επίσης πιθανό να διαδραματίσει ρόλο τεχνιτής νοημοσύνης, συλλέγοντας ηλεκτρονικά δακτυλικά αποτυπώματα τουρκικών στόχων από ασφαλή απόσταση, όπως σήματα ραντάρ F-16 ή συχνότητες επικοινωνιών μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Αυτά τα δεδομένα θα μπορούσαν αργότερα να χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη μεθόδων παρεμβολών και ηλεκτρονικού πολέμου.
Ενιαίο δίκτυο Ισραήλ – Κύπρος – Ελλάδα
Το πιο σημαντικό είναι ότι η ενσωμάτωση της Κύπρου σε ένα περιφερειακό αμυντικό δίκτυο με το Ισραήλ και την Ελλάδα ανοίγει θεωρητικά το δρόμο για ένα κοινό περιφερειακό σύστημα αεράμυνας και προειδοποίησης που θα εκτείνεται από το Αιγαίο Πέλαγος, μέσω της Κύπρου και μέχρι το Ισραήλ. Αυτό το σύστημα θα συνδέει τα ραντάρ Barak της Κύπρου με τα συστήματα Patriot στην Κρήτη και το σύστημα Iron Dome του Ισραήλ .
Αν και αυτή η ενσωμάτωση δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα, οι επανειλημμένες συναντήσεις μεταξύ των υπουργών Άμυνας και Εξωτερικών των τριών χωρών αντανακλούν μια βαθιά κατανόηση ως προς αυτό το θέμα.
Δεν είναι απίθανο τα κέντρα επιχειρήσεων να ανταλλάσσουν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, λειτουργώντας ως «ραντάρ που κοιτάζει μπροστά» και μεταδίδει την προειδοποίηση σε οποιαδήποτε πλατφόρμα ικανή να αντιμετωπίσει την απειλή, είτε πρόκειται για ελληνικό μαχητικό αεροσκάφος είτε για μια μακρινή ισραηλινή πυροβολαρχία.
Ισραηλινό σύστημα αεράμυνας Barak MX
Τριπλή «τσιμπίδα» στοχοποιώντας την Άγκυρα
Καθώς οι δεσμοί μεταξύ Ισραήλ και Κύπρου εμβαθύνουν, η αμυντική συνεργασία μεταξύ Τελ Αβίβ και Αθήνας κλιμακώνεται σε στρατηγικό χαρακτήρα, με έμμεσο στόχο την περικύκλωση της Τουρκίας από ανατολικά και δυτικά.
Αυτή η διαδικασία κορυφώθηκε με την υπογραφή της μεγαλύτερης αμυντικής συμφωνίας μεταξύ των δύο μερών τον Απρίλιο του 2021, αξίας 1,65 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η συμφωνία αυτή περιλάμβανε την ίδρυση ενός προηγμένου κέντρου εκπαίδευσης αεροπορίας για την Ελληνική Πολεμική Αεροπορία, το οποίο θα λειτουργούσε από την ισραηλινή εταιρεία Elbit Systems για 22 χρόνια, μαζί με την προμήθεια νέων εκπαιδευτικών αεροσκαφών και τον εκσυγχρονισμό του γερασμένου στόλου.
Επιπλέον, οι κοινές αεροπορικές ασκήσεις έχουν γίνει μια τακτική παράδοση, με ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη να πετούν στον ελληνικό εναέριο χώρο από το 2021 και μάλιστα να εκπαιδεύονται εναντίον της ρωσικής συστοιχίας S-300 που βρίσκεται στην Κρήτη, δίνοντας στο Ισραήλ μια σπάνια ευκαιρία να δοκιμάσει τις τακτικές του εναντίον ενός συστήματος παρόμοιου με αυτό της Συρίας και του Ιράν.
Συμφωνήθηκε επίσης το 2024 η ανάπτυξη ενός αμυντικού συστήματος τύπου Iron Dome στην Ελλάδα, η οποία έχει αποκτήσει drones Heron για την ενίσχυση της επιτήρησης του Αιγαίου Πελάγους και της Ανατολικής Μεσογείου.
Λαβίδα περικύκλωσης
Αυτά τα βήματα συμπληρώνουν τη συμμαχία Κύπρου-Ισραήλ για να σχηματίσουν μια δύναμη που μοιάζει με λαβίδα και περικυκλώνει την Τουρκία. Στα δυτικά, η Άγκυρα αντιμετωπίζει αυξανόμενη ελληνική αεροπορική υποστήριξη, με την Αθήνα να αποκτά σύγχρονα μαχητικά αεροσκάφη όπως το γαλλικό Rafale και να αναβαθμίζει τον στόλο της με αναβαθμισμένα F-16, υποστηριζόμενα από ισραηλινή τεχνική και εμπειρογνωμοσύνη πληροφοριών.
Στα ανατολικά και νότια, η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα ισραηλινό δίκτυο αναγνώρισης και προειδοποίησης που εκτείνεται από το Τελ Αβίβ μέχρι τη Λευκωσία και ενδεχομένως μέχρι τις ελληνικές βάσεις στο νησί της Κρήτης, καλύπτοντας ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο.
Όταν οι δυνατότητες του ραντάρ Barak MX στην Κύπρο συνδυάζονται με ισραηλινά συστήματα και συλλογή πληροφοριών από αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης, σχηματίζεται μια ευρεία ζώνη επιτήρησης που περιλαμβάνει τη νότια Τουρκία.
Σε οποιαδήποτε πιθανή περιφερειακή κρίση, είναι πιθανό η Αθήνα, η Λευκωσία και το Τελ Αβίβ να κινηθούν γρήγορα για να ανταλλάξουν πληροφορίες και να συντονίσουν τις επιχειρήσεις, περιορίζοντας τις επιθετικές επιλογές της Τουρκίας – την ουσία της στρατηγικής της «τσιμπίδας» που στοχεύει στον περιορισμό της Άγκυρας και στον περιορισμό της ελευθερίας δράσης της.
«Saber» και «S-400» απέναντι στον «Barak»
Από την πλευρά της, η Άγκυρα αντιμετωπίζει αυτόν τον άξονα με μεγάλη ανησυχία.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν δίστασε να απειλήσει την Αθήνα εάν συνεχίσει να στρατιωτικοποιεί τα νησιά του Αιγαίου, επιδεικνύοντας τους βαλλιστικούς πυραύλους της χώρας του.
Έχει επίσης εκφράσει προηγουμένως την άποψή του ότι τα αναδυόμενα φόρουμ και οι συμμαχίες ενέργειας (στα οποία περιλαμβάνονται το Ισραήλ, η Κύπρος και η Ελλάδα) στοχεύουν στην απομόνωση της Τουρκίας από τους πόρους της Ανατολικής Μεσογείου.
Αιγαίο Πέλαγος (νησιά)
Με την έναρξη λειτουργίας του Barak MX στην Κύπρο, αυτή η τριμερής συμμαχία έχει πλέον προωθημένη παρουσία στην πρώτη γραμμή εναντίον της Τουρκίας, αναγκάζοντας την Άγκυρα να επανεκτιμήσει τους στρατιωτικούς και πολιτικούς της υπολογισμούς.
Συνεπώς, η Τουρκία αναμένεται να υιοθετήσει ένα πακέτο αντιδράσεων για την αποκατάσταση της ισορροπίας ή την αποτροπή της αναδυόμενης συμμαχίας εναντίον της.
Αυτές οι αντιδράσεις κυμαίνονται από καθαρά στρατιωτικά μέτρα, ενίσχυση των εγχώριων δυνατοτήτων, μέτρα πληροφοριών, διπλωματικούς ελιγμούς, ακόμη και οικονομική πίεση.
Η πρώτη επιλογή της Τουρκίας είναι να ενισχύσει το στρατηγικό της επίπεδο αεράμυνας για να αντιμετωπίσει την απειλή του συστήματος Barak MX.
Η Άγκυρα διαθέτει το ρωσικό σύστημα S-400 και, παρόλο που η επιχειρησιακή κατάσταση του συστήματος παραμένει ασαφής (η Τουρκία δηλώνει επίσημα ότι είναι έτοιμη για ανάπτυξη εντός 12 ωρών, ενώ πηγές υποδηλώνουν ότι η ανάπτυξή του εξακολουθεί να υπόκειται σε διαπραγματεύσεις μεταξύ Άγκυρας και Ουάσινγκτον), η Τουρκία θα μπορούσε να αποφασίσει να αναπτύξει μονάδες του συστήματος στο νότιο τμήμα της χώρας απέναντι από την Κύπρο για να δημιουργήσει μια κάλυψη αναχαίτισης.
Αυτό συμβαίνει επειδή η εμβέλεια και οι δυνατότητες επιτήρησης των S-400 επιτρέπουν στην Τουρκία να δημιουργήσει μια ζώνη άρνησης αέρα (A2/AD) πάνω από τα ύδατα της βόρειας Κύπρου, περιορίζοντας την εναέρια κυκλοφορία και περιπλέκοντας τις επιχειρήσεις αναγνώρισης ή αεροπορικής επίθεσης στην περιοχή.
Η ικανότητα των ραντάρ μεγάλης εμβέλειας του συστήματος να καλύπτουν ευρείες περιοχές σημαίνει ότι θα μπορούσαν επίσης να παρακολουθούν τον εναέριο χώρο της Κύπρου και ενδεχομένως τμήματα του εναέριου χώρου χωρών που βρέχονται από την Ανατολική Μεσόγειο.
Μια άλλη επιλογή είναι η επιτάχυνση της ανάπτυξης ενός εγχώριου συστήματος μεγάλης εμβέλειας, γνωστού ως Siper.
Τα εγχώρια συστήματα θα επέτρεπαν στην Άγκυρα να αναπτύξει συστοιχίες πυραύλων που θα καλύπτουν τις νότιες ακτές της και να καλύψει κενά που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από οποιοδήποτε εξωτερικό σύστημα.
Ο συνδυασμός της ανάπτυξης συστημάτων μεγάλου βεληνεκούς, όπως οι S-400, με ταχέως αναπτυσσόμενα εγχώρια συστήματα δημιουργεί τακτική ευελιξία και επιτρέπει στην Τουρκία να κατανείμει τα στοιχεία σε πολλαπλές τοποθεσίες για να παρέχει επικαλυπτόμενη κάλυψη ραντάρ και πυρός, εμποδίζοντας οποιοδήποτε μέρος να μονοπωλήσει το πεδίο εφαρμογής της επιτήρησης ή της αναχαίτισης.
Το πρακτικό αποτέλεσμα θα είναι η αναδιάρθρωση των συστημάτων αεράμυνας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η εντατικοποίηση της τουρκικής επιτήρησης και αναχαίτισης περιορίζει το παράθυρο δράσης που είναι διαθέσιμο στα εχθρικά συστήματα και ενισχύει τις δυνατότητες αποτροπής της Άγκυρας, αποδεικνύοντας ότι διαθέτει πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και «μάτια» ικανά να ματαιώσουν οποιαδήποτε προσπάθεια επίτευξης απόλυτης αεροπορικής κυριαρχίας στην περιοχή.
Σενάρια πολεμικής αντιμετώπισης
Επιπλέον, η Άγκυρα διατηρεί σημαντική στρατιωτική παρουσία στη Βόρεια Κύπρο, η οποία εκτιμάται σε 35.000-40.000 στρατιώτες εντός των γνωστών ως «Τουρκικών Ειρηνευτικών Δυνάμεων», με την υποστήριξη τανκς, πυροβολικού και συστημάτων αεράμυνας μικρής εμβέλειας.
Υπό το πρίσμα των πρόσφατων εξελίξεων, η Τουρκία μπορεί να ενισχύσει αυτήν την παρουσία αναβαθμίζοντας τον οπλισμό των ανεπτυγμένων μονάδων ή αυξάνοντας προσωρινά τον αριθμό τους μέσω ανακοινωθέντων ελιγμών ή τακτικών κινήσεων.
Μια άλλη επιλογή που εξετάζεται είναι η ανοιχτή ανάπτυξη συστοιχιών αντιπλοϊκών πυραύλων Atmaca στα ανοικτά των ακτών της βόρειας Κύπρου. Αυτοί οι πύραυλοι έχουν βεληνεκές περίπου 200 χιλιομέτρων, επιτρέποντάς τους να στοχεύουν ισραηλινά κοιτάσματα φυσικού αερίου στα ανοικτά της Χάιφα ή οποιαδήποτε εχθρικά πλοία στην ανατολική Μεσόγειο. Αναφορές δείχνουν ότι η Τουρκία έχει ήδη αναπτύξει τέτοιες πλατφόρμες στη βόρεια Κύπρο.
Επιπλέον, η Τουρκία θα μπορούσε να ενισχύσει την ισχύ της αναπτύσσοντας επίγεια τακτικά συστήματα πυραύλων, όπως βαλλιστικούς πυραύλους μικρής εμβέλειας (KHAN) ή εκτοξευτές πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, για να ενισχύσει την ισχύ πυρός και να αυξήσει την πίεση στους αντιπάλους της.
Αυτή η στρατιωτική κλιμάκωση στη Βόρεια Κύπρο θα στείλει ένα σαφές μήνυμα ότι οποιαδήποτε απειλή για την Τουρκία ή την τουρκική παρουσία στο νησί θα αντιμετωπιστεί με άμεση πυραυλική απάντηση εναντίον των στρατηγικών στόχων του άλλου μέρους, συμπεριλαμβανομένων των πλατφορμών φυσικού αερίου ή των στρατιωτικών βάσεων στο νότιο τμήμα του νησιού.
Στο αεροπορικό μέτωπο, η Άγκυρα μπορεί να εντείνει τις μαχητικές πτήσεις της πάνω από τη βόρεια Κύπρο για να αποδείξει την παρουσία της. Αυτές οι πτήσεις μπορεί να συνοδεύονται από αεροσκάφη που ειδικεύονται στον ηλεκτρονικό πόλεμο για να παρεμβάλλουν και να δοκιμάζουν την ετοιμότητα των εχθρικών αμυντικών δικτύων.
Μπορούν επίσης να διεξαχθούν πρακτικές ασκήσεις και ελιγμοί, χρησιμοποιώντας έναν συνδυασμό ηλεκτρονικών παρεμβολών και επιχειρήσεων εξαπάτησης (συμπεριλαμβανομένης της εκτόξευσης παραπλανητικών σημάτων, drones-δολωμάτων και ψεύτικων εμπλοκών) για να περιπλέξουν το έργο συστημάτων όπως το Barak στη διάκριση πραγματικών στόχων.
Παράλληλα, η Άγκυρα μπορεί να αναπτύξει φρεγάτες εξοπλισμένες με συστήματα άμυνας εδάφους-αέρος μεσαίου βεληνεκούς για να σχηματίσουν μια αμυντική «φούσκα» γύρω από τους ναυτικούς σχηματισμούς της.
Συντονίζοντας αυτές τις φρεγάτες με μαχητικά και αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης που βρίσκονται στον αέρα, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα προκεχωρημένο επίπεδο αναχαίτισης που θα μείωνε την αποτελεσματικότητα τυχόν εκτοξεύσεων αναχαίτισης από την ηπειρωτική χώρα του νησιού.
Το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα είναι να καταδειχθεί ότι η Άγκυρα υιοθετεί ένα κοινό σύστημα μάχης, συνδυάζοντας τη θάλασσα και τον αέρα σε μια ενιαία πλατφόρμα και λειτουργώντας σε πραγματικό χρόνο.
Εάν αυτό το «τακτικό μείγμα» επιτύχει, θα επιβεβαιώσει ότι μια ενιαία επίγεια πυροβολαρχία αεράμυνας δεν θα είναι επαρκής για να επιβάλει την υπεροχή.
Οι ελιγμοί και η επιχειρησιακή ολοκλήρωση είναι καθοριστικές σε μια αντιπαράθεση που βασίζεται στην υπομονή και τη μακροπρόθεσμη αντοχή.
Στο πιο επικίνδυνο σενάριο, η Άγκυρα θα μπορούσε θεωρητικά να αναλάβει άμεση στρατιωτική δράση και να εξαπολύσει ένα προληπτικό χτύπημα με στόχο την εξάλειψη της απειλής πριν αυτή κλιμακωθεί.
Ωστόσο, αυτή η κίνηση παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη και απίθανη, δεδομένων των εκτεταμένων δυσκολιών που συνεπάγεται.
Η εκτέλεση οποιουδήποτε προληπτικού χτυπήματος απαιτεί αυστηρούς πολιτικούς και στρατιωτικούς όρους, όπως: σαφή στόχο, βεβαιότητα πληροφοριών σχετικά με τον χρόνο λειτουργίας και την αποτελεσματικότητα του συστήματος, και αξιολόγηση των πιθανών συνεπειών για την περιφερειακή ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της ικανότητας αντίδρασης του εχθρού και του επιπέδου κινδύνου για τους πολίτες και τις ζωτικές υποδομές.
Ένας τεχνικός αγώνας
Αναγνωρίζοντας ότι η αντιπαράθεση δεν είναι απλώς στρατιωτική, αλλά πρωτίστως ένας τεχνολογικός αγώνας, η κορυφαία προτεραιότητα της Άγκυρας είναι η επιτάχυνση της ανάπτυξης εργαλείων και τακτικών που εμποδίζουν την ανωτερότητα του συστήματος Barak MX και προσαρμόζονται στις μεθόδους των αντιπάλων της.
Στην πρώτη γραμμή αυτών των προσπαθειών βρίσκεται η επιτάχυνση της παραγωγής προηγμένων drones και η επέκταση των δυνατοτήτων των πυραύλων κρουζ.
Ένα σημαντικό έργο σε αυτό το πλαίσιο είναι το drone « Qizil Elma », ένα μαχητικό drone με κινητήρα τζετ σχεδιασμένο με χαμηλή υπογραφή ραντάρ και ικανό να επιχειρεί από ναυτικές πλατφόρμες, καθιστώντας το εργαλείο για διείσδυση και εμπλοκή σε εχθρικά περιβάλλοντα αεράμυνας.
Παράλληλα, η Τουρκία θα διπλασιάσει τις γραμμές παραγωγής της για τα drones TB-2 και Akıncı για να εξασφαλίσει μεγαλύτερα σμήνη που χρησιμοποιούνται σε τακτικές ταφής και διείσδυσης.
Μπορεί επίσης να επιταχύνει την ανάπτυξη πυραύλων κατά των ραντάρ, όπως ο πύραυλος κατά της ακτινοβολίας Akbaba, ικανών να πραγματοποιούν επιθέσεις ακριβείας εναντίον πηγών ραντάρ.
Ταυτόχρονα, η Τουρκία θα μπορούσε να ενισχύσει τις δυνατότητές της στον ηλεκτρονικό πόλεμο και στις παρεμβολές.
Η Άγκυρα διαθέτει ήδη προηγμένα επίγεια συστήματα όπως το Koral, ένα κινητό σύστημα παρεμβολών ραντάρ με εκτιμώμενη εμβέλεια 150-200 χιλιομέτρων, το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί επιχειρησιακά στη Συρία και αλλού για την απενεργοποίηση αντιαεροπορικών ραντάρ και συστημάτων ελέγχου.
Η ανάπτυξη μονάδων Koral κατά μήκος των νότιων ακτών της Τουρκίας ή στη βόρεια Κύπρο θα μπορούσε να επιτρέψει στην Άγκυρα να τυφλώσει τα ραντάρ του συστήματος Barak MX ή να διαταράξει τις δυνατότητες επικοινωνιών του, ενδεχομένως παραμορφώνοντας την παρακολούθηση στόχων ή εμφανίζοντας ψευδείς στόχους στις οθόνες εντολών.
Η Τουρκία έχει επίσης αναπτύξει δυνατότητες παρεμβολής που είναι τοποθετημένες σε drones όπως το Anka, ικανές να πραγματοποιούν παρεμβολές από ασφαλή εμβέλεια.
Ωστόσο, ο αντίκτυπος αυτών των μέτρων δεν πρέπει να υπερεκτιμάται.
Συστήματα όπως το Barak MX έχουν σχεδιαστεί για να αντέχουν σε ηλεκτρονικά μέτρα αντιμετώπισης παρεμβολών, επομένως αυτό θα είναι ένα παιχνίδι γάτας και ποντικιού που θα καθοδηγείται τόσο από τις δυνατότητες παρεμβολής όσο και από την ανάπτυξη αντιμέτρων.
Η Άγκυρα μπορεί επίσης να εργαστεί για την ανάπτυξη ικανοτήτων «υπερβολικής άμυνας», που σημαίνει ότι περιβάλλει το εχθρικό σύστημα με μεγάλες μάζες φθηνών στόχων. Η Τουρκία είναι τεχνικά ικανή να παράγει σμήνη μικρών drones αυτοκτονίας που εκτοξεύονται κατά κύματα, με στόχο την επιβάρυνση των αμυντικών αποθεμάτων και την υποβολή τους σε υψηλό κόστος.
Τέλος, το πεδίο εφαρμογής του ηλεκτρονικού πολέμου επεκτείνεται και στη διείσδυση σε κυπριακά στρατιωτικά δίκτυα επικοινωνιών ή συστήματα ραντάρ, αναζητώντας κενά που θα επέτρεπαν στην Άγκυρα να απενεργοποιήσει ή να εξαπατήσει το σύστημα σε μια κρίσιμη στιγμή.
Οι κυβερνοδυναμικές δυνατότητες της Τουρκίας έχουν αναπτυχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ανοίγοντας την πόρτα για την έναρξη κυβερνοεπιθέσεων κατά των κέντρων διοίκησης αεράμυνας της Κύπρου, διαταράσσοντας τις επικοινωνίες και αποδυναμώνοντας την επιχειρησιακή αντίδραση.
Αυτά τα μέτρα αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που στοχεύει στη μείωση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων αναχαίτισης χωρίς να εμπλέκεται σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση, διατηρώντας παράλληλα το στοιχείο του αιφνιδιασμού στο πεδίο της μάχης.
Επιχείρηση «έξοδος» της COSCO από τον Πειραιά είναι σε εξέλιξη αυτή την στιγμή από την ΕΕ, με «αιχμή του δόρατος» την Ευρωπαία Εισαγγελέα και με αφορμή την υπόθεση «Καλυψώ».
Πίσω από την επιχείρηση αυτή που έχει ξεκινήσει η ΕΕ υπάρχει και ο «δάκτυλος» των ΗΠΑ.
Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος Ν.Τραμπ, δεν έκρυψε ποτέ ότι ο βασικός στόχος του είναι η μείωση της ισχύος της Κίνας η οποία τείνει να λάβει διαστάσεις ανεξέλεγκτες ακόμα και για τον αμερικανικό παράγοντα.
Ο Ν.Τραμπ όταν επανήλθε στο προεδρικό αξίωμα ήθελε να διαλύσει τον κινεζικό «One Belt One Road» μέσω του οποίου το Πεκίνο έχει κυριαρχήσει παγκοσμίως.
Η COSCO είναι πολυεθνική εταιρεία με έδρα το Πεκίνο, και μία από τις μεγαλύτερες ναυτιλιακές εταιρείες τακτικών γραμμών στον πλανήτη και στην πραγματικότητα λειτουργεί ως το «μακρύ χέρι» της Κίνας και ως παράγοντας προβολής της οικονομικής ισχύος της.
Η ονομασία είναι συντόμευση του China Ocean Shipping Company (Κινεζική Ωκεάνια Ναυτιλιακή Εταιρία).
Πρόκειται για μια κρατική εταιρεία και είναι ο μεγαλύτερος τακτικός μεταφορέας ξηρού χύδην φορτίου στην Κίνα.
Κατέχει και λειτουργεί πάνω από 130 πλοία, με συνολική χωρητικότητα 320.000 TEU (ένα TEU ισοδυναμεί με ένα τυποποιημένο εμπορευματοκιβώτιο μήκους 20 ποδών) και δραστηριοποιείται σε πάνω από 100 λιμάνια σε όλο τον κόσμο.
Σε 38 από αυτά όμως έχει μερίδιο ιδιοκτησίας ή και τα κατέχει εξολοκλήρου!
Βλέπουμε μάλιστα ότι μαζί με το λιμάνι της Ξιαμέν, το λιμάνι του Πειραιά ανήκει εξολοκλήρου στην κινεζική εταιρεία!
Κατατάσσεται έκτη μεγαλύτερη σε αριθμό πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και η ένατη μεγαλύτερη στο συνολικό όγκο εμπορευματοκιβωτίων.
Ο όμιλος εταιρειών COSCO περιλαμβάνει 6 εταιρείες εισηγμένες στο Χρηματιστήριο του Χονγκ Κονγκ και το Χρηματιστήριο της Σαγκάης, και έχει πάνω από 300 θυγατρικές τόσο σε τοπικό επίπεδο όσο και στο εξωτερικό, που δραστηριοποιούνται στους τομείς υπηρεσιών μεταφοράς φορτίων, κατασκευής πλοίων, επισκευής πλοίων, λειτουργίας τερματικών σταθμών, κατασκευής εμπορευματοκιβωτίων, καθώς και σε εμπορικές δραστηριότητες, χρηματοδότηση, διαχείριση ακίνητης περιουσίας και πληροφορική.
Η εταιρεία λειτουργεί πολλά πλοία υπό ελληνική σημαία εκ των οποίων ένα φέρει το όνομα COSCO Hellas.
Ο πρόεδρος της εταιρείας είναι ο γνωστός, captain Wei Jiafu.
Η εταιρεία είχε κάνει τις πρώτες κινήσεις της για το λιμάνι του Πειραιά επί κυβερνήσεως Κώστα Καραμανλή το 2008 όταν και υπεγράφη η παραχώρηση της εκμετάλλευσης του εμπορικού λιμανιού του Πειραιά τα επόμενα 35 χρόνια.
Στην συνέχεια ο Γεώργιος Παπανδρέου την «μπλόκαρε» για να πάρει τελικά το «πράσινο φως» επί κυβερνήσεως Αντώνη Σαμαρά και με την διαμεσολάβηση της εφοπλιστικής οικογένειας Κωνσταντακόπουλου (των ιδιοκτητών του γνωστού Costa Navarino).
Ωστόσο η αγορά των μετοχών του λιμένος Πειραιώς έγινε τον Απρίλιο του 2016 επί κυβερνήσεως Τσίπρα.
Όσον αφορά τις επενδύσεις που η εταιρεία είχε υποσχεθεί ότι θα κάνει οι περισσότερες δεν έγιναν και όχι μόνο με δική της ευθύνη.
Ποιος μπορεί να ξεχάσει τις κόντρες της εταιρείας με την κυβέρνηση της Ν.Δ. το 2020.
Η επιστολή που απέστειλε η εταιρεία στο ΤΑΙΠΕΔ στις 23 Νοεμβρίου 2020 έδειχνε την τεταμένη κατάσταση που είχε προκληθεί από τότε στο λιμάνι του Πειραιά.
Η κοινωνία του Πειραιά άρχισε να αντιδρά ισχυρά στις καθημερινές πρακτικές της κινεζικής επιχείρησης.
Τo βασικό επιχειρηματικό σχέδιο της εταιρείας (Master Plan), πήγε και ήρθε τα προηγούμενα χρόνια πολλές φορές και χρειάστηκε τρία χρόνια για την έγκρισή του από την ελληνική γραφειοκρατία.
Από τον Ιούνιο του 2016 που κυρώθηκε στην Βουλή, τελικά το master plan της εταιρείας, το οποίο «εγκρίθηκε» από την Επιτροπή Σχεδιασμού και Ανάπτυξης Λιμένων (ΕΣΑΛ) τον Σεπτέμβριο του 2019.
Τα εισαγωγικά στο «εγκρίθηκε» σημαίνουν ότι υπάρχουν σημαντικοί αστερίσκοι που κατέστησαν ανέφικτη την υλοποίησή του.
Η έγκριση του προαναφερόμενου σχεδίου έγινε με πολλές αλλαγές και υποσημειώσεις.
Για παράδειγμα αφαιρέθηκε η δημιουργία εμπορικού κέντρου και ξενοδοχείων στον επιβατικό λιμένα του Πειραιά.
Επίσης αστερίσκοι μπήκαν στην κατασκευή του προβλήτα 4 που ήθελε να δημιουργήσει η Cosco στο σημερινό car terminal, στη δημιουργία ναυπηγοεπισκευαστικής ζώνης στο Πέραμα, στην δημιουργία ναυπηγείο για mega-yachts κ.ο.κ.
Πρόκειται για δραστηριότητες που δεν υπήρχαν στην αρχική σύμβαση των δύο πλευρών και έθιγαν τοπικά επιχειρηματικά συμφέροντα.
Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με το βαρύ κλίμα που δημιουργήθηκε σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες για την κινεζική επέκταση ανά τον κόσμο, δεν άργησε να φέρει τη σύγκρουση.
Δεν είναι τυχαίο ότι το Εμπορικό & Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Πειραιά (ΕΒΕΠ), που στο παρελθόν είχε ταχθεί αναφανδόν υπέρ της επένδυσης της Cosco στο λιμάνι του Πειραιά, πλέον τάσσεται υπερ της τοπικής επιχειρηματικής κοινότητας.
Όπως έλεγαν τότε στελέχη του ΕΒΕΠ, η «νέο-αποικιοκρατική» συμπεριφορά της κινεζικής εταιρείας, οδηγεί σε αφανισμό την τοπική επιχειρηματική κοινότητα.
Tα ίδια ακούστηκαν και στο Ναυτικό Επιμελητήριο Ελλάδος, αλλά και από εφοπλιστικούς κύκλους.
Οι τελευταίοι σημειώνουν ότι παρά τα προβλήματα που σημειώθηκαν κατά την πανδημική κρίση, η εταιρεία ουτε καν διανοήθηκε να μειώσει τα τέλη ελλιμενισμού των σκαφών!
Να υπενθυμιστεί ότι ο γνωστός εφοπλιστής, Ευ. Μαρινάκης, καταφέρθηκε τότε (το 2020) κατά των πρακτικών της Cosco, σημειώνοντας ότι η χώρα και ο Πειραιάς δεν θα δουν κανένα καλό από την κινεζική εταιρεία.
Συνεπώς το κλίμα για την κινεζική εταιρία είναι βαρύ εδώ και χρόνια αλλά αναζητούνταν ο τρόπος με τον οποίο θα ξεκινήσει η επιχείρηση «εκδίωξής» της και αυτός τελικά ήρθε με την υπόθεση των ηλεκτρικών πατινιών!
Η «Επιχείρηση Καλυψώ» αφορούσε μια μεγάλη διεθνή έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) για τελωνειακή απάτη μέσω εισαγωγής κινεζικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων ηλεκτρικών πατινιών και ποδηλάτων, στο λιμάνι του Πειραιά.
Το κύκλωμα υποτιμούσε σκόπιμα τα προϊόντα και παραπλανούσε τις τελωνειακές αρχές για να αποφύγει δασμούς και ΦΠΑ και εκτιμάται ότι προκάλεσε ζημιές εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.
Η υπόθεση περιλαμβάνει την κατάσχεση κοντέινερ, την απαγγελία κατηγοριών σε τελωνειακούς και εκτελωνιστές, καθώς και την εμπλοκή σε δίκτυα ξεπλύματος χρήματος.
Πώς λειτουργούσε η απάτη;
Τα κινεζικά ηλεκτρικά πατίνια και ποδήλατα εισάγονταν στην ΕΕ με σκόπιμη υποτίμηση της αξίας τους.
Χρησιμοποιούνταν πλαστά έγγραφα και εικονικές διαδρομές διακίνησης.
Ο στόχος ήταν η αποφυγή πληρωμής τελωνειακών δασμών και ΦΠΑ.
Ποιοι εμπλέκονται;
Οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα, συχνά ελεγχόμενα από Κινέζους υπηκόους.
Έξι άτομα στην Ελλάδα έχουν ήδη κατηγορηθεί, ανάμεσά τους δύο τελωνειακοί υπάλληλοι και τέσσερις εκτελωνιστές.
Οι επιπτώσεις
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εκτιμά ότι η συνολική ζημιά, μόνο από τα ηλεκτρικά ποδήλατα, ξεπερνά τα 25 εκατομμύρια ευρώ σε αδιάθετους δασμούς και 12,5 εκατομμύρια σε απώλειες ΦΠΑ.
Εκτιμάται ότι συνολικά η ζημιά από την απάτη φτάνει τα 700 εκατομμύρια ευρώ.
Στο πλαίσιο της υπόθεσης, έχουν γίνει κατασχέσεις και δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων,
Η Λάουρα Κοβέσι ήρθε στην Ελλάδα για έναν και μοναδικό λόγο:
Για να βγάλει τους Κινέζους της COSCO από τον Πειραιά.
Όλα τα άλλα που είπε χθες ήταν αριστοτεχνικά δομημένα για να εξεγείρει το «θυμικό» των Ελλήνων και να πιστέψουν πως ο λόγος της έλευσής της στην Ελλάδα είναι για να φέρει την πολυπόθητη «κάθαρση» στους θεσμούς και στην κοινωνία.
Όμως πάντα πίσω από βαρύγδουπες εκστρατείες κρύβεται ένας γεωπολιτικός σκοπός.
Τα υπόλοιπα χρησιμεύουν για να δημιουργηθεί στο μεταξύ ένα νομικό αφήγημα το οποίο θα παρουσιάζει τους Κινέζους ως «λαθρέμπορους» και χρηματοδότες των εθνικών μαφιών του κάθε κράτους.
Η ισχύς των Κινέζων σε όλο τον πλανήτη έχει αυξηθεί κατακόρυφα και μάλιστα όχι επιβάλλοντας την αλλά προσφέροντας στις λαϊκές τάξεις όλων των δυτικών κοινωνιών προϊόντα και gadgets σε χαμηλές τιμές, που σε άλλες περιπτώσεις δεν θα μπορούσαν να τα αγοράσουν.
Ας είναι καλά όλοι οι Δυτικοί που πρόσφεραν άπλετα την τεχνογνωσία τους επί 40 χρόνια στους Κινέζους μεταφέροντας τα εργοστάσιά τους εκεί για να έχουν φθηνά εργατικά χέρια.
Τι κάταφεραν; Οι Κινέζοι αντέγραψαν όλες τις τεχνολογίες, τις κυρίευσαν επιστημονικά και δημιούργησαν άλλες δικές τους και σε πολλές περιπτώσεις ακόμα καλύτερες, ενώ δημιούργησαν μία εύρωστη και ισχυρή μεσαία τάξη.
Τώρα που κατανόησαν οι Δυτικοί τι έχει συμβεί είναι πλέον αργά και τρέχουν να διορθώσουν ότι μπορεί να διορθωθεί.
Ο Τραμπ για ένα διάστημα ήθελε να αντικαταστήσει την Κίνα, σε αυτό που κάνει, δηλαδή να γεμίζει με προϊόντα όλο τον πλανήτη, με την Ινδία.
Στην πραγματικότητα αυτό που θα πετύχαινε η Δύση με μία τέτοια ενέργεια, θα ήταν να δημιουργήσουν μία «Κίνα» στην θέση της Κίνας.
Και αυτό το σχέδιο θα εγκαταλειφθεί καθώς η Ινδία πλέον στρέφεται καθαρά προς το σινο-ρωσικό μπλοκ.
Will Gottsegen
