Ο πόλεμος στην Μ. Ανατολή έπρεπε να τελειώσει, αλλά ας μην γελιόμαστε κύριοι. Οι πόλεμοι ΔΕΝ τελειώνουν επειδή κάποιο από τα εμπλεκόμενα ή το σύνολο των εμπολέμων μερών, λυγίζουν από το δέος που αισθάνονται μπροστά στην ανθρωπιστική καταστροφή που έχουν προκαλέσει… Οι πόλεμοι τελειώνουν…
– Είτε με την συντριβή του ηττημένου…
– Είτε με την συνθηκολόγηση του αδυνάτου που έχει επίγνωση της επερχόμενης συντριβής και συνετά σκεπτόμενος επιχειρεί να την αποφύγει…
– Είτε με κάποια καταλυτική διπλωματική παρέμβαση, που για να υπάρξει και κυρίως για να ευοδωθεί, θα πρέπει να έχουν δημιουργηθεί κρίσιμες προϋποθέσεις που να την καταστήσουν αναγκαία και πάνω απ’ όλα ανυπέρβλητη.
Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, η διπλωματική παρέμβαση ή δεν θα υπάρξει ή ακόμη και αν εκδηλωθεί, θα καταστεί άγονη και εν τέλει θα ναυαγήσει.
Η παρέμβαση Τραμπ για τον τερματισμό της σύγκρουσης στην Ουκρανία, δεν ευοδώθηκε, επειδή οι Ουκρανοί συνεχίζουν να ελπίζουν σε περαιτέρω δυτική στήριξη και κατά συνέπεια δεν συνθηκολογούν, αν και ηττώνται. Και ταυτόχρονα…
Οι Ρώσοι, επενδύουν στην προσδοκία περαιτέρω διεύρυνσης των ευνοϊκών για αυτούς αποτελεσμάτων επί του πεδίου και κατά συνέπεια δεν είναι διατεθειμένοι να συμβιβαστούν με τα ισχύοντα.
Η παρέμβαση Τραμπ για τον τερματισμό της σύγκρουσης στην Μ. Ανατολή, ευοδώθηκε, όχι γιατί περιθωριοποιήθηκε με κάποιον μαγικό τρόπο η “πολεμοχαρής” αντίληψη δημοσιογράφων και αναλυτών στην Δύση. Αυτοί ούτε ξεκίνησαν, ούτε συντήρησαν τον πόλεμο στην Μ. Ανατολή…
Η διπλωματική πρωτοβουλία Τραμπ ευοδώθηκε, διότι το Ισραήλ προηγουμένως αποδεκάτισε την Χεζμπολάχ… Τσάκισε το Ιράν… Εξαέρωσε τα ηγετικά και μεσαία στελέχη της Χαμάς… Και κυρίως έβαλε πλώρη για την κατάληψη ολόκληρης της Γάζας. Επικουρική βέβαια στήριξη στην ευόδωση της διπλωματικής παρέμβασης, προσέφερε και η απόφαση του Ισραήλ να χτυπήσει το Κατάρ…
Επίσης, η εκεχειρία στην Μ. Ανατολή, υπήρξε αποτέλεσμα της αυστηρά ρεαλιστικής αποτίμησης των δεδομένων από την Χαμάς… Η Χαμάς ούτε μια στιγμή δεν διαχειρίστηκε μιζέρια ή ανθρωπισμό με βάση τα δυτικά πρότυπα. Δεν το χει… Η Χαμάς συνειδητοποίησε ότι η ήττα της είναι μη αναστρέψιμη. Ότι η λαίλαπα του Ισραήλ, αγγίζει πλέον και τους εναπομείναντες επιτελείς της… Και συνθηκολόγησε μόνον όταν της επιβεβαίωσαν και οι αβανταδόροι της, για τους δικούς τους λόγους, ότι άλλη διέξοδος γι’ αυτήν, δεν υπάρχει… Η ηγεσία της Χαμάς, δεν νοιάστηκε για τους “Παλαιστίνιους”… Για το τομάρι της νοιάστηκε και για την διασφάλιση μιας κρίσιμης μάζας μαχητών εφεδρείας για τις εξελίξεις της επόμενης μέρας…
Όποιος λοιπόν έχει αμφιβολία για την καταλυτική επίδραση της τελευταίας εξέλιξης με την αποφασιστική έφοδο των IDF με στόχο την κατάληψη της Γάζας, (στην συνάρτησή της με όλα τα προηγούμενα καθοριστικά χτυπήματα που έχουν συντελεστεί) στον τερματισμό αυτής της σύγκρουσης με εργαλείο την διπλωματία, θα πρέπει να μπει στον κόπο να εξηγήσει στον εαυτό του αλλά και σε μας, για ποιο λόγο όλες οι προηγούμενες προσπάθειες απέτυχαν… Για ποιο λόγο δεν αποτόλμησε αντίστοιχη πρωτοβουλία νωρίτερα ο Τραμπ, μετά από το φιάσκο της Αλάσκας…
Μην έχετε καμία αμφιβολία κύριοι. Όσο η Χαμάς αισθάνονταν ότι έχει έστω και τα ελάχιστα περιθώρια να συνεχίσει, καμία διπλωματική πρωτοβουλία δεν επρόκειτο να ευοδωθεί, γι’αυτόν τον λόγο και δεν ανελήφθη.
Όταν το αναδεικνύεις αυτό σκορπίζονται τις αυταπάτες που συντηρούνται, δεν σημαίνει ότι είσαι λιγότερο ευαίσθητος από όσους το προσπερνούν αβασάνιστα. Σημαίνει απλώς ότι έχεις επίγνωση του αυτονόητου και δεν το προσπερνάς καταφεύγοντας σε ευχολόγια και εικασίες που αποδεδειγμένα δεν οδηγούν πουθενά.
Δεν ευθύνονται λοιπόν για την ανυπαρξία προγενέστερης ειρηνευτικής διεξόδου, οι όποιες “αντιισλαμικές” φωνές υπάρχουν στην Δύση. Ούτε οι “ανάλγητοι” αναλυτές, ακόμη και οι πλέον “ακραίοι” στις προσεγγίσεις τους. Ουδείς από τους εμπλεκομένους τους ρώτησε άλλωστε, για το τι θα κάνει την επόμενη μέρα. Για την ανυπαρξία προγενέστερης ειρηνευτικής διεξόδου…
Ευθύνεται η ίδια η φυσιογνωμία της Χαμάς. Ευθύνεται η ίδια η φύση του ισλαμικού ζηλωτισμού, που δεν επέτρεπε στην Χαμάς κανέναν απολύτως συμβιβασμό, ανεξάρτητα από την ταυτότητα του διαμεσολαβούντος.
Άλλωστε το μαζικό έγκλημα της 7ης Οκτωβρίου, δεν συντελέστηκε, με δεδομένη στο παρασκήνιο την πρόθεση των τρομοκρατών να συμβιβαστούν, μόλις το κοντέρ θα κατέγραφε αναλογικότητα στην απάντηση. Δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει άλλωστε ότι το Ισραήλ τους κάλεσε κατ’ επανάληψη να παραδώσουν τους ομήρους και να τελειώσουν όλα. Τι έκανε η Χαμάς; Απλώς το αγνόησε…
Το τρομοκρατικό δολοφονικό χτύπημα λοιπόν το τόλμησαν, όντες αποφασισμένοι να το πάνε μέχρι τέλους, ποντάροντας στην ισχυρή περιφερειακή στήριξη που θεωρούσαν ότι θα είχαν. Απλώς, το σενάριο αυτό δεν τους βγήκε.
Ας μην αθωώσουμε λοιπόν τα τέρατα, για να φορτώσουμε την ευθύνη στους αμυνόμενους. Ή τουλάχιστον πριν το κάνουμε, ας σκεφτούμε πως θα θέλαμε να αντιδράσει η δική μας η χώρα εάν είχε δεχτεί παρόμοιο χτύπημα. Γεραπετρίτικα ή Κολοκοτρωναίικα. Και οι δύο επιλογές πάντως, είναι πάντα στο τραπέζι.
Αυτό που έχει σημασία να θυμόμαστε, είναι ότι την πόρτα στην διπλωματία, την ανοίγει ΜΟΝΟΝ ένα αποφασιστικό χτύπημα που φέρνει τον ηττημένο με την πλάτη στον τοίχο. Με λόγια απλά, την πόρτα στην ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ, την ανοίγει ΜΟΝΟΝ η ΙΣΧΥΣ. Τίποτε άλλο…
Ας μην ξιφουλκούμε λοιπόν απέναντι σε όσους ήθελαν την συντριβή της Χαμάς. Η μη συντριβή, είναι η ασφαλέστερη μέθοδος που εγγυάται την επαναφορά της με δυσμενέστερους όρους στο μέλλον.
Τριμερής υπουργική σύνοδος Άμυνας Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν-Γεωργίας πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας της Τουρκίας Γιασάρ Γκιουλέρ, ο υπουργός Άμυνας του Αζερμπαϊτζάν, στρατηγός Ζακίρ Χασάνοφ, και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Άμυνας της Γεωργίας, Ηρακλί Τσικοβάνι, πραγματοποίησαν διμερείς και τριμερείς συναντήσεις.
Μετά τη συνάντηση και τις υπογραφές συμφωνιών, ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας, Γκιουλέρ κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου δήλωσε τα εξής:
Εμείς, ως Υπουργοί Άμυνας της Δημοκρατίας της Τουρκίας, του Αζερμπαϊτζάν και της Γεωργίας, συγκεντρωθήκαμε σήμερα στην Άγκυρα, την καρδιά της Δημοκρατίας μας, όπου διαμορφώθηκε η σύγχρονη Τουρκία, στο πλαίσιο της Τρίτης Τριμερούς Υπουργικής Σύνοδου Άμυνας.
Οι στενές σχέσεις μεταξύ Τουρκίας, Αζερμπαϊτζάν και Γεωργίας, που βασίζονται σε βαθιές ιστορικές ρίζες, είναι στρατηγικής φύσης.
Η στενή συνεργασία που έχουμε επιδείξει σε περιφερειακά ζητήματα είναι υποδειγματική
Επιβεβαιώσαμε την πρόθεσή μας να ενισχύσουμε τη διμερή και τριμερή μας συνεργασία.
Πρόσφατες εξελίξεις είναι πολλά υποσχόμενες για την έναρξη μιας νέας εποχής που βασίζεται στην ειρήνη, τη σταθερότητα, τις μεταφορές και τη συνεργασία στον Νότιο Καύκασο.
Σε αυτό το πλαίσιο, στη σημερινή συνάντηση, με βάση την ιδέα της εδραίωσης ενός ειρηνικού μέλλοντος στην περιοχή μας, επιβεβαιώσαμε εκ νέου τη βούλησή μας να ενισχύσουμε τη διμερή και τριμερή μας συνεργασία σε ένα ευρύ φάσμα που περιλαμβάνει θέματα άμυνας, στρατιωτικού χαρακτήρα και ασφάλειας.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, τονίσαμε εκ νέου την ισχυρή μας υποστήριξη, ιδίως για την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα του Αζερμπαϊτζάν και της Γεωργίας.
Ο ΚΑΥΚΑΣΟΣ ΕΧΕΙ ΚΡΙΣΙΜΗ ΣΗΜΑΣΙΑ
Όπως γνωρίζετε, ο Καύκασος έχει κρίσιμη σημασία τόσο για την περιφερειακή σταθερότητα όσο και για τις διεθνείς ισορροπίες ασφαλείας λόγω της ιστορικής και στρατηγικής του θέσης.
Η ισχυρή συνεργασία μεταξύ Τουρκίας, Αζερμπαϊτζάν και Γεωργίας εξυπηρετεί τα κοινά συμφέροντα και τις προσδοκίες των χωρών μας, ενώ παράλληλα συμβάλλει σημαντικά στην ειρήνη και τη σταθερότητα του Καυκάσου.
Επιβεβαιώσαμε τη βούλησή μας να αναπτύξουμε περαιτέρω την υποδειγματική στενή και ισχυρή συνεργασία μας με το Πρωτόκολλο Τριμερούς Συνάντησης που υπογράψαμε.
Είμαι βέβαιος ότι ο εποικοδομητικός διάλογος και η συνεργασία θα συνεχιστούν και θα αυξηθούν την επόμενη περίοδο.
Με την ευκαιρία αυτή, θα ήθελα να εκφράσω για άλλη μια φορά την ευχαρίστηση μου που φιλοξενώ τους αξιότιμους ομολόγους μου, Στρατηγούς Ζακίρ Χασάνοφ και Ηρακλί Τσικόβανι, στην Τουρκία.
Μέσω εσάς, εύχομαι επίσης υγεία και ευημερία στους φίλους και αδελφούς λαούς του Αζερμπαϊτζάν και της Γεωργίας και σας χαιρετώ για άλλη μια φορά με αγάπη και σεβασμό. Σας εύχομαι καλή μέρα.
Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Δημοκρατίας της Τουρκίας (T.C. Millî Savunma Bakanlığı)
Μετά την άνοδο του Ντόναλντ Τραμπ στην εξουσία στις Ηνωμένες Πολιτείες, η κυβέρνηση των ΗΠΑ δημοσίευσε στοιχεία ότι εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ δημόσιου χρήματος των ΗΠΑ μέσω της USAID και άλλων ιδρυμάτων δαπανήθηκαν για τη χρηματοδότηση «πολύχρωμων επαναστάσεων σε όλο τον κόσμο».
Η κυβέρνηση Τραμπ το αξιολόγησε αυτό ως υπονόμευση των νόμιμων αρχών σε ορισμένες χώρες, σε αντίθεση με την αμερικανική κατανόηση της δημοκρατίας, ότι διαπράχθηκε διαφθορά τόσο από αλλοδαπούς όσο και από δημόσιους υπαλλήλους των ΗΠΑ σε αυτές τις μεταφορές και ότι χρηματοδοτήθηκαν παράνομα έργα.
Γι’ αυτό και η κυβέρνηση Τραμπ κατάργησε αυτή τη χρηματοδότηση και έκλεισε τους οργανισμούς που την εφάρμοσαν ή την αναμόρφωσαν για άλλους σκοπούς.
Σε ακροάσεις και αναλύσεις ενώπιον της Γερουσίας και του Κογκρέσου, αναφέρθηκαν επίσης σε πολλές χώρες, με έγγραφα και ονόματα δημοσιογράφων και μη κυβερνητικών ακτιβιστών.
Το σύμβολο της αιματηρής παλάμης σε όλο τον κόσμο συνδέεται στενά με τη δράση της έγχρωμης (έγχρωμης) επανάστασης, η οποία στοχεύει στην αποσταθεροποίηση και την καταστροφή του κρατικού συστήματος στο οποίο δραστηριοποιείται.
Οι πιο σοβαρές συνέπειες άφησε η έγχρωμη επανάσταση «Ευρωμαϊντάν» στην Ουκρανία, με το πραξικόπημα το 2013-14, το οποίο ακολουθήθηκε το 2014 από έναν εσωτερικό εμφύλιο πόλεμο μεταξύ της κυβέρνησης και της ρωσικής μειονότητας στην Ουκρανία.
Οι διαδηλωτές ονόμασαν «δημοκρατικά» «Ευρωμαϊντάν» από τη μία πλευρά, και οι αντίπαλοι των διαδηλωτών «Αντιμαϊντάν».
Διαμαρτυρίες ή Ευρωμαϊντάν υπέρ της «πολύχρωμης επανάστασης» στην Ουκρανία οργανώθηκαν παράλληλα από τις 24 Νοεμβρίου 2013 από χώρες όπως η Πολωνία, η Μεγάλη Βρετανία, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Σουηδία, η Αυστρία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Βουλγαρία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς.
Στις 9 Δεκεμβρίου, το Interfax Ukraine ανέφερε ότι μια «αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι παρούσα στις διαδηλώσεις στην πλατεία Μαϊντάν, «παρακολουθώντας τα γεγονότα εκεί»».
Σύμφωνα με τα στοιχεία του R&B Group εκείνη την εποχή, το 49% του κοινού υποστήριζε το EuroMaidan και την «πολύχρωμη επανάσταση» και το 45% ήταν εναντίον τους.
Ξεσπά ένοπλη εξέγερση κατά του πραξικοπήματος και της ανακοίνωσης νέων εκλογών, πριν από τις οποίες συλλαμβάνεται ο φιλορώσος υποψήφιος Μιχαήλ Ντόμπκιν, συγκρούσεις κυρίως στις περιοχές της Οδησσού, του Ντόνετσκ, του Λουγκάνσκ και του Χάρκοβο…
Το EuroMaidan σχηματίζει παραστρατιωτικές μονάδες όπως ο Δεξιός Τομέας, οι φιλορωσικές περιοχές έχουν τις δικές τους παραστρατιωτικές μονάδες και ξεκινά ένας εμφύλιος πόλεμος.
Κανείς δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει ακριβή και αποδεδειγμένα στοιχεία για το πόσα θύματα υπήρξαν στις συγκρούσεις το 2013-2014, και εκτιμώνται σε τουλάχιστον 15.000 άτομα. Όλα τα άλλα είναι ήδη γνωστά.
Νέες «πολύχρωμες επαναστάσεις» έρχονται.
Σε αυτήν την περιοχή, η πρόσφατη, περσινή, «πολύχρωμη επανάσταση» στη Γεωργία, η οποία απέτυχε να ανατρέψει την εκλεγμένη κυβέρνηση εκεί.
Η Πρόεδρος της Γεωργίας, Σαλομέ Ζουραμπισβίλι, η οποία είναι Γαλλίδα πολίτης και συνεργάτιδα του Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι, συμβούλου στις αμερικανικές κυβερνήσεις του Ρίγκαν και του Τζίμι Κάρτερ, που υποστηρίζεται σθεναρά από την ΕΕ, δεν αναγνώρισε την εκλεγμένη κυβέρνηση του κόμματος «Γεωργιανό Ονείρου» το 2023 μετά τις εκλογές, και στη συνέχεια τις προεδρικές εκλογές του 2024, τις οποίες κέρδισε ο Μιχαήλ Καβελασβίλι, και κάλεσε σε διαμαρτυρίες, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν.
Οι πρώτοι που εμφανίστηκαν στις διαμαρτυρίες, όπως συνήθως, ήταν μαθητές λυκείου και φοιτητές, και στη συνέχεια εμφανίστηκαν άτομα οργανωμένα σε βίαιες ομάδες και άτομα από άλλες χώρες.
Σε αντίθεση με την Ουκρανία, δεν υπήρξαν ένοπλες συγκρούσεις στη Γεωργία, ούτε παραστρατιωτικοί σχηματισμοί από καμία πλευρά.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία χορήγησε στην Γεωργία καθεστώς υποψήφιας χώρας για ένταξη το 2023, απέσυρε την απόφασή της και η νέα γεωργιανή κυβέρνηση, μετά τις διαμαρτυρίες, αποφάσισε να παγώσει την αίτησή της για ένταξη στην ΕΕ μέχρι το 2028.
Ο Ζουραμπισβίλι εγκατέλειψε τη Γεωργία, η οποία σήμερα ζει ειρηνικά και ασκεί τη δική της αυτόνομη πολιτική σε απόσταση από την επιρροή τόσο της Μόσχας όσο και των Βρυξελλών.
Η πολύχρωμη επανάσταση δεν τελείωσε, αλλά μια λεπτομέρεια που παρατηρήθηκε στη Γεωργία, το ματωμένο χέρι των διαδηλωτών, παρέμεινε ένα σημάδι των «πολύχρωμων» όπου κι αν προσπαθούσαν να αλλάξουν την εξουσία από τους δρόμους.
Η ματωμένη γροθιά και το ματωμένο χέρι, το σύμβολο των έγχρωμων (πολύχρωμων) επαναστάσεων, που βλέπουμε από κοντά τώρα στη Σερβία με τα μπλόκα για περισσότερο από δέκα μήνες, το είδαμε σε όλο τον κόσμο.
Το μοτίβο είναι το ίδιο, όπως σε όλες τις «πολύχρωμες επαναστάσεις», η τελευταία πρωτοβουλία των Σέρβων μπλόκερ, μετά τις ανεπιτυχείς δεκάμηνες διαδηλώσεις, τα μπλόκα και τη βία, είναι το δημόσιο κάλεσμα να δράσουμε όπως στο Νεπάλ.
Η αρχική αιτία, ο θάνατος 15 ανθρώπων από την κατάρρευση ενός στέγαστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, δεν αναφέρεται πλέον από κανέναν. Απαιτούν κυβέρνηση χωρίς εκλογές ή εκλογές που θα οργανωθούν από τους αποκλειστές, την απόσχιση της Βοϊβοντίνα και την αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου.
Στην Πορτογαλία, στη Λισαβόνα, 21 άνθρωποι έχασαν πρόσφατα τη ζωή τους σε τροχαίο ατύχημα με τελεφερίκ, αλλά δεν υπήρξε «πολύχρωμη επανάσταση». Η Πορτογαλία δεν είναι ακόμη ώριμη για «δημοκρατία».
Πώς εξαπλώθηκαν οι «έγχρωμες επαναστάσεις» και ποιες συνέπειες έφεραν;
Κοιτάξτε πού, μόνο τα τελευταία 10-15 χρόνια, έχουν προκαλέσει αναταραχές σε όλο τον κόσμο με βία και αίμα.
Νεπάλ
Η αιματηρή «πολύχρωμη επανάσταση» στο Νεπάλ είναι το νούμερο ένα θέμα στον κόσμο, και φωτογραφίες και βίντεο έχουν αρχίσει να εμφανίζονται στα κοινωνικά δίκτυα που υποδεικνύουν ακραία βία, δολοφονίες και μαζικές καταστροφές κρατικής και δημόσιας περιουσίας, αστικών κτιρίων, ξενοδοχείων, σχολείων… Και το ίδιο μοτίβο: νέοι στην πρώτη γραμμή, «καταπολεμώντας τη διαφθορά», και πίσω τους οργανωμένες ομάδες κακοποιών, ακολουθούμενες από επιθέσεις στην αστυνομία και στη συνέχεια χάος, λεηλασίες, σπάσιμο και καταστροφή και αναζήτηση εξουσίας χωρίς εκλογές.
Στο Νεπάλ, σε 48 ώρες της «πολύχρωμης επανάστασης», πάνω από 30 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, οι μισοί από τους οποίους δεν ήταν στις ταραχές αλλά σε δημόσιες, μαζικές δολοφονίες πολιτικών αντιπάλων. Επισήμως, έχουν αναφερθεί 22 δολοφονίες και δώδεκα «εξαφανίσεις».
Πλάνα που έχουν κυκλοφορήσει σε όλο τον κόσμο δείχνουν τη σύζυγο ενός πρώην πρωθυπουργού του Νεπάλ να σπρώχνεται μέσα στο σπίτι της και στη συνέχεια να πυρπολείται μαζί με το σπίτι, εμποδίζοντάς την να δραπετεύσει.
Παρόμοια με τον τρόπο που η παρααστυνομία του Δεξιού Τομέα στην Ουκρανία το 2014 ανάγκασε πενήντα μέλη του Atnimaidan, αντιπάλους της «πολύχρωμης επανάστασης», να διαφύγουν στην αίθουσα του συνδικάτου, την οποία στη συνέχεια ο Δεξίς Τομέας πυρπόλησε, καίγοντας μέχρι θανάτου 48 άτομα.
Ο «ματωμένος φοίνικας» ήταν σύμβολο χάους στο Νεπάλ, αλλά και κατά τη διάρκεια διαμαρτυριών στο Μπαγκλαντές, ακόμη και στο Καπιτώλιο.
Η ματωμένη κόκκινη παλάμη, ένα σύμβολο που χρησιμοποιείται ως μήνυμα χάους, αναμέτρησης και κάλεσμα για εμφύλιο πόλεμο, καταγράφηκε επίσης κατά τη διάρκεια των ταραχών στο Κατμαντού.
Αυτό το σύμβολο υποδεικνύει σαφώς μια συνταγή που χρησιμοποιείται, χωρίς τροποποίηση, σε όλα τα μέρη του κόσμου για την υποκίνηση χάους και την πραγματοποίηση έγχρωμων επαναστάσεων.
Αλβανία: MJAFT
Αυτή η χορογραφία παρατηρήθηκε επίσης το 2003 στην Αλβανία, όταν η ΜΚΟ «MJAFT!», που μεταφράζεται ως ΑΡΚΕΤΑ, ξεκίνησε μια εκστρατεία κατά της διαφθοράς με βία.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της Επιτροπής για τη Διερεύνηση των Δραστηριοτήτων των ΜΚΟ των ΗΠΑ με κρατικά κεφάλαια των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της USAID, η οργάνωση αυτή ενεργοποιήθηκε και χρηματοδοτήθηκε από ξένα χρήματα, συμπεριλαμβανομένων αμερικανικών κεφαλαίων, και το σύμβολο του ματωμένου χεριού πολύ γρήγορα έγινε σύμβολο της επιθυμίας διάλυσης του κρατικού συστήματος.
Πριν από αρκετά χρόνια, το αμερικανικό μέσο ενημέρωσης Fox News σχολίασε δηλώσεις του πρώην προέδρου της Αλβανίας Ιλίρ Μέτα, στις οποίες κατηγόρησε τον Τζορτζ Σόρος ότι εμπλέκεται σε συνωμοσία με σκοπό την κατάληψη της κρατικής εξουσίας και την αποσταθεροποίηση της χώρας.
«Ο Αλβανός πρόεδρος κατηγόρησε τον δισεκατομμυριούχο αριστερό Τζορτζ Σόρος για ανάμειξη στις τοπικές εκλογές, κάτι που αποκαλεί «φάρσα», μέρος μιας πλεκτάνης για την κατάληψη όλων των δεσμών με το αλβανικό κράτος», επικαλούμενα τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, δήλωσε ο τότε πρόεδρος Μέτα, εξηγώντας ότι ο πρόεδρος «δεν έχει προσκομίσει κανένα στοιχείο που να υποστηρίζει αυτές τις κατηγορίες».
Αλλά το βίντεο δείχνει τον Τζορτζ Σόρος να απευθύνεται προσωπικά σε μια συνάντηση της οργάνωσης MJAFT!, μπροστά από το σύμβολο των ματωμένων χεριών.
Σκόπια
Το ματωμένο χέρι είναι επίσης γνωστό ως πρότυπο της «πολύχρωμης επανάστασης», η οποία παρατηρήθηκε και στην Βόρεια Μακεδονία κατά τη διάρκεια της «Πολύχρωμης Επανάστασης» το 2015-2017, με τον Ζόραν Ζάεφ που ακολούθησε την ιδεολογία του Σόρος : τόσο τα κίνητρα όσο και οι συνέπειες, και η χρηματοδότηση, κάτι που αποδεικνύεται και από τις έρευνες των αμερικανικών αρχών μετά την ανάληψη της προεδρίας από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Το γεγονός ότι δημοσιογράφοι και ορισμένοι από τους ηγέτες της «πολύχρωμης επανάστασης» σήμερα την εγκαταλείπουν και προσπαθούν να ξεπλύνουν τα βιογραφικά τους και να διατηρήσουν τα προνόμια και το καθεστώς τους δεν αλλάζει τα γεγονότα και τη στάση της ιστορίας απέναντι σε αυτό το πραξικόπημα με το οποίο το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα ανέλαβε την εξουσία χωρίς να κερδίσει τις εκλογές, χωρίς 61 ψήφους στη Βουλή για νέα σύνθεση και κυβέρνηση, μια κυβέρνηση που συνέλαβε βουλευτές του VMRO DPMNE και τους απελευθέρωσε αν ψήφιζαν την αλλαγή της συνταγματικής ονομασίας…
Επίσης, το 2025, το σύμβολο του ματωμένου χεριού επανεμφανίστηκε για μικρό χρονικό διάστημα στα Σκόπια, όταν οργανώθηκαν τοπικά διαμαρτυρίες σχετικά με την τραγωδία στο Κοτσάνι, στις οποίες οι ηττημένοι της «πολύχρωμης επανάστασης» είδαν μια ευκαιρία να μετατρέψουν την τραγωδία των οικογενειών σε δική τους ευκαιρία για πολιτική επιβεβαίωση.
Οι απολυμένοι της USAID
Το περίφημο ματωμένο χέρι εθεάθη επίσης τον Φεβρουάριο του 2025 στην Ουάσινγκτον, στα στήθη των απολυμένων εργαζομένων της Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης (USAID) και των ακτιβιστών τους, οι οποίοι κυλούσαν εξεγερμένοι στις μαρμάρινες αίθουσες της νομοθετικής εξουσίας των ΗΠΑ μέχρι που η αστυνομία τους πέταξε έξω, και είκοσι από αυτούς συνελήφθησαν.
Νωρίτερα, φώναζαν «Τα χέρια του Κογκρέσου είναι ματωμένα».
Πρώην υπάλληλοι της USAID και οι υποστηρικτές τους έχουν αντιταχθεί στην απόφαση της κυβέρνησης του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, η οποία ακύρωσε περισσότερο από το 90% των συμβάσεων εξωτερικής βοήθειας και τα 60 δισεκατομμύρια δολάρια που είχε διαθέσει ο οργανισμός για αυτούς τους σκοπούς. Μέρος των στόχων, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, ήταν η οργάνωση και η χρηματοδότηση «έγχρωμων επαναστάσεων» σε άλλες χώρες.
Το αποτέλεσμα αυτών των μέτρων είναι ότι 4.080 εργαζόμενοι που εργάζονται σε όλο τον κόσμο στάλθηκαν σε «διακοπές» και επιπλέον 1.600 άτομα απολύθηκαν.
Γαλλία
Κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης υποστήριξης του παλαιστινιακού λαού, στο Μονπελιέ της Γαλλίας, στις 11 Νοεμβρίου 2023, οι άνθρωποι φορούσαν μάσκες με την εικόνα του Γάλλου προέδρου και έδειχναν κόκκινα «ματωμένα» χέρια.
Η γαλλική αστυνομία έδρασε γρήγορα, χρησιμοποιώντας σημαντική σωματική και τεχνική βία, ξυλοδαρμούς και συλλήψεις από νωρίς το πρωί, δείχνοντας μηδενική ανοχή στους αποκλεισμούς.
Το ίδιο επαναλαμβάνεται και αυτές τις μέρες, στις διαδηλώσεις που είχαν προγραμματιστεί από τις 10 έως τις 18 Σεπτεμβρίου, μόνο την πρώτη ημέρα των διαδηλώσεων, συνελήφθησαν περίπου 800 διαδηλωτές και χρησιμοποιήθηκε εξαιρετικά ωμή βία από την αστυνομία.
Το κίνημα, με την ονομασία «Bloquons Tout» (Ας μπλοκάρουμε τα πάντα), δημιουργήθηκε αυτό το καλοκαίρι ως διαμαρτυρία κατά των περικοπών στον προϋπολογισμό για τα κοινωνικά επιδόματα από την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Φρανσουά Μπαϊρού, η οποία έχει προβλέψει σημαντικές εξοικονομήσεις έως το 2026.
Τα ματωμένα χέρια και οι σφιγμένες γροθιές, σύμβολα των «πολύχρωμων επαναστάσεων», έχουν εισέλθει και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρώπη, η οποία πάντα και παντού παρείχε οικονομική και πολιτική υποστήριξη στις «πολύχρωμες επαναστάσεις», αντιμετωπίζει τη δική της ιδεολογία της βίαιης εναλλαγής εξουσίας στο ίδιο της το σπίτι. Οι διαμαρτυρίες στη Γαλλία και τη Γερμανία θεωρούνται απαράδεκτες, όχι όμως και οι διαδηλώσεις στη Σλοβακία με τον πυροβολισμό του πρωθυπουργού Φίτσο ή στην Ουγγαρία, τις οποίες οι αριστερές αρχές στις ευρωπαϊκές χώρες θεωρούν δημοκρατικές και «νόμιμες».
Αυτό που υποστήριζαν οι αριστεροί στις Βρυξέλλες θεωρείται πλέον πραξικόπημα όταν το βλέπουν στη χώρα τους. Και όλα ξεκίνησαν με την πτώση του κομμουνισμού και τις «πολύχρωμες επαναστάσεις» που πλήρωσε η Δύση στις χώρες του πρώην σοβιετικού μπλοκ, από την Πολωνία μέχρι την Ουγγαρία, σε όλη την πρώην Γιουγκοσλαβία.
Υποστηρίζοντας την «πολύχρωμη επανάσταση» στην Πολωνία τη δεκαετία του 1980, η οποία ξεκίνησε τη σειρά, η τοπική «Αλληλεγγύη» με τον Λεχ Βαλέσα να καταλαμβάνει την εξουσία μέσω διαδηλώσεων και μαζικών απεργιών, εντάχθηκε ακόμη και ο Κάρολ Βοϊτίλα από την Πολωνία, γνωστός ως Πάπας Ιωάννης Παύλος Β’, που εκλέχθηκε κατά λάθος ή σκόπιμα Πάπας μόλις δύο χρόνια πριν από την ένωση της «πολύχρωμης επανάστασης» στην Πολωνία.
Ο τότε Πολωνός πρόεδρος Γιαρουζέλσκι, σε συνάντηση με τον Λεχ Βαλέσα, του έφερε αντίρρηση ότι τα έκανε όλα αυτά με ξένα χρήματα, κάτι στο οποίο ο Βαλέσα απάντησε: «Δεν χρειάζεται να παίρνουμε μόνο δολάρια. Μπορούμε να πάρουμε καλαμπόκι, λιπάσματα, όλα είναι καλά. Το κάνουμε αυτό για να αποδυναμώσουμε τον εχθρό». Το 1993 ο Βαλέσα έλαβε το Νόμπελ Ειρήνης. Διετέλεσε πρόεδρος της Πολωνίας από το 1990 έως το 1995.
Οι πολύχρωμες επαναστάσεις, με ρομαντικά ονόματα απόπειρες πραξικοπήματος και πραξικοπήματα με ξένους οργανισμούς, δεν παρέκαμψαν τη Μέση Ανατολή και στη συνέχεια την Άπω Ανατολή: οι «επαναστάσεις του γιασεμιού» για «μεταρρυθμίσεις» έπεσαν σε μια σειρά – Τυνησία (2010), Λιβύη (2011), Υεμένη (2011), Συρία (2011), Ιράκ (2014), Αίγυπτος (2011 και 2013), Ιορδανία (2011)…
Ινδονησία, Μπαγκλαντές, Βιρμανία (Μιανμάρ), Νεπάλ… τα τελευταία χρόνια, έχουν περάσει από «δημοκρατικές» διαδικασίες και «μεταρρυθμίσεις» μέσω «πολύχρωμων επαναστάσεων» εναντίον δικτατορικών κυβερνήσεων.
Αποτέλεσμα: Εκατοντάδες δισεκατομμύρια δυτικά χρήματα δαπανήθηκαν σε «έγχρωμες επαναστάσεις» για τον έλεγχο άλλων χωρών και την εκμετάλλευση των φυσικών και οικονομικών πόρων και των στρατηγικών τους θέσεων. Εκατοντάδες χιλιάδες νεκροί και δεκάδες εκατομμύρια εκτοπισμένοι, εκδιωγμένοι από τα σπίτια και τις χώρες τους.
Το Χόλιγουντ γυρίζει ταινίες για την «εξάπλωση της δημοκρατίας» και τα κοινωνικά δίκτυα, υπό ισχυρό έλεγχο, δημιουργούν μια εικόνα των «καλών» και των «κακών». Οι νέες αρχές που επιβλήθηκαν μετά τις «πολύχρωμες επαναστάσεις» δημιουργούν διαφθορά επειδή προσλήφθηκαν για ένα έργο και είχαν ισχυρή υποστήριξη και προστασία από τις Βρυξέλλες και την Ουάσινγκτον κατά την εκπλήρωση των καθηκόντων τους.
Και όλα πάνε σύμφωνα με το σχέδιο, τα πράγματα μπαίνουν στη θέση τους. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, η Κίνα έχει επενδύσει εκατοντάδες και χιλιάδες δισεκατομμύρια στην οικονομία, σε μια ραγδαία ανάπτυξη, στην επιστήμη και στις χρηματοοικονομικές επενδύσεις στον κόσμο, και έχει έρθει η μέρα που οι επενδύσεις σε «πολύχρωμες επαναστάσεις» παρουσιάζουν τεράστιες απώλειες και ζημιές, και η Κίνα γίνεται ένας ανταγωνιστής για τον οποίο δεν υπάρχει λύση, και δεν υπάρχουν επιλογές για μια «πολύχρωμη επανάσταση» στο Πεκίνο.
Πηγή: Eurostat, MIGR_POP3CTB.
Κοιτάξτε τα γεγονότα, τα στοιχεία από την έκθεση για τη μετανάστευση, τη μεγαλύτερη από την Ασία, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική, προς την Ευρώπη από το 2011, όταν ξεκίνησαν οι «πολύχρωμες επαναστάσεις του γιασεμιού» μέχρι σήμερα.
Αυτό δεν είναι άλμα, είναι μια εισβολή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία αντιμετωπίζει πρόσφυγες από χώρες στις οποίες η ΕΕ υποστήριξε επίσης «επαναστάσεις» και πολέμους.
Η Ευρώπη είναι γεμάτη Ασιάτες και πρόσφυγες από τη Μέση Ανατολή που καταφεύγουν στην πλούσια Ευρώπη, αφού οι «πολύχρωμες επαναστάσεις» τους προκάλεσαν θύματα, κατέρρευσαν κρατικά συστήματα και κατέστρεψαν την οικονομία και το σύστημα.
Έρχονται απελπισμένοι άνθρωποι χωρίς μέλλον και περιουσία που δεν επιλέγουν μέσα επιβίωσης επειδή δεν έχουν άλλη επιλογή, και οι Ευρωπαίοι είναι σοκαρισμένοι από το αποτέλεσμα των «πολύχρωμων και γιασεμί επαναστάσεων» που έχουν πλέον επιστρέψει στα σπίτια τους, στις πόλεις τους.
Υπάρχουν πάνω από τρία εκατομμύρια καταγεγραμμένοι πρόσφυγες και μετανάστες στην Ευρώπη μόνο από τη Λιβύη, το Ιράκ και τη Συρία, και σύμφωνα με τις εκθέσεις της Eurostat από την 1η Ιανουαρίου 2024, υπήρχαν περίπου 29,0 εκατομμύρια πολίτες εκτός ΕΕ και 14,0 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένα άτομα που ζούσαν στην ΕΕ, συνολικά περίπου 43,0 εκατομμύρια «αλλοδαποί».
Ο συνολικός πληθυσμός της ΕΕ ήταν περίπου 449,3 εκατομμύρια. Εκτός από τον προαναφερθέντα αριθμό προσφύγων, από τον Δεκέμβριο του 2024, περίπου 4,4 εκατομμύρια άτομα που εκτοπίστηκαν από την εισβολή στην Ουκρανία έλαβαν προσωρινή προστασία στην ΕΕ, και ο αριθμός των ατόμων που έλαβαν καθεστώς προστασίας το 2024 ήταν 387.635.
Αυτοί είναι εγγεγραμμένοι μετανάστες, και πόσοι είναι παράνομοι, μη εγγεγραμμένοι; Μόνο στη Γαλλία, εκτιμάται ότι υπάρχουν πάνω από ένα εκατομμύριο μη εγγεγραμμένοι μετανάστες από την Ασία, την Αφρική και τη Μέση Ανατολή.
Οι Ευρωπαίοι, ειδικά οι αριστεροί, επιβεβαιώνουν τους γάμους ομοφυλοφίλων, τις οικογένειες χωρίς παιδιά… Τα έθνη τους γερνούν και οι μετανάστες από την Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Ασία είναι νέοι, με πολλά παιδιά, το μέλλον είναι μπροστά τους.
Η «Πολύχρωμη Επανάσταση» επέστρεψε στην πατρίδα της, στους δημιουργούς της. Στην Ευρώπη. Το τίμημα, τόσο σε χρήμα όσο και σε σταθερότητα και ειρήνη, για αυτή την «επιστροφή στην πατρίδα» είναι ορατό και ακριβό, και οι λογαριασμοί δεν έχουν ακόμη έλθει, και κανένας ευρωπαϊκός εκφοβισμός του εγχώριου πληθυσμού με κάποιον ευρωπαϊκό πόλεμο δεν μπορεί να αποσπάσει την προσοχή από το χάος στο εσωτερικό και το μέλλον που γίνεται όλο και λιγότερο βέβαιο και ασφαλές ακόμη και χωρίς πόλεμο στην Ευρώπη.
Διεθνής έρευνα των έγχρωμων επαναστάσεων (International research on color revolutions)
Οι δραστηριότητες της άσκησης της Ημέρας Διακεκριμένων Παρατηρητών για την Άσκηση Denizkurdu-I 2025, ολοκληρώθηκαν με μια τελετουργική παρέλαση, σύμφωνα με το τουρκικό υπουργείο Άμυνας.
Η ναυτική άσκηση πραγματοποιήθηκε από τις 6 έως τις 10 Οκτωβρίου 2025, με τη συμμετοχή 92 ναυτικών μονάδων και 66 αεροπορικών μονάδων σε όλες τις γύρω θάλασσες, όπως σημειώνεται.
Την άσκηση παρακολούθησαν από το TCG Anadolu, ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατηγός Σελτζούκ Μπαϊρακτάρογλου, ο Διοικητής των Ναυτικών Δυνάμεων Ναύαρχος Ερκουμέντ Τατλιόγλου και ο Γενικός Διευθυντής της Roketsan Μουράτ Ικιντζί.
Εκτόξευση κατευθυνόμενου πυραύλου (G/M) Cirit από επιθ
Διοικητές και μέλη του Τύπου παρακολούθησαν τις δραστηριότητες της Ημέρας Διακεκριμένων Παρατηρητών όπου διεξήχθησαν οι ασκήσεις:
Εκτόξευση κατευθυνόμενου πυραύλου (G/M) Cirit από επιθετικό ελικόπτερο.
Βολές MAM-L και MAM-T από δύο οπλισμένα UAV Bayraktar TB3 που εκτοξεύτηκαν από το TCG Anadolu,
Ολοκληρώθηκαν με επιτυχία οι βολές πυραύλων TOLUN κατασκευασμένων από την ASELSAN, πυρομαχικών TEBER κατασκευασμένων από την Roketsan και μίνι έξυπνων πυραύλων κρουζ Bayraktar KEMANKEŞ από το μη επανδρωμένο αεροσκάφος επίθεσης (UCAV) AKINCI.
Οι δραστηριότητες της άσκησης για την Ημέρα Διακεκριμένων Παρατηρητών ολοκληρώθηκαν με μια τελετουργική παρέλαση μπροστά από την τουρκική ναυαρχίδα.
TEL AVIV, ISRAEL - OCTOBER 9: Israelis celebrate as they react to the news of the Gaza peace deal at Hostages Square on October 9, 2025 in Tel Aviv, Israel. Overnight, the US president announced that Israel and Hamas had agreed to the first phase of a ceasefire plan that would see the release of hostages - held in Gaza after their capture on Oct. 7, 2023 - in the coming days. Israel's government is meeting today to formally approve the deal. (Photo by Chris McGrath/Getty Images)
του Παντελή Σαββίδη
Αυτή είναι μια εικονα απο το Ισραήλ. Οι άνθρωποι χαίρονται γιατί σταμάτησε ο πόλεμος.
Πολλοί απο τους δικούς μας αναλυτές θεωρούν πως ο πόλεμος δεν έπρεπε να σταματήσει μέχρι το Ισραήλ να εξοντώσει και τον τελευταίο παλαιστίνιο. Το υποστηρίζουν απο την άνεση του σπιτιού τους.
Με προβλημάτισε αυτή η απόλυτη ταύτισή τους με το κακό. Η εξήγηση είναι απλή και συμππυκνώνεται σε τρείς διαπιστώσεις:
1.-Το μεγάλο πρόβλημα της εποχής είναι το μεταναστευτικό.
2.-Οι μετανάστες είναι- οι περισσότεροι- μουσουλμάνοι
3.-Άρα όποιος είναι μουσουλμάνος πρέπει να εκλείψει.
Κάπου κάπου βάζουν και τον παράγοντα Τουρκία. Η Τουρκία ακολουθεί μια ενεργό και δυναμική διεθνή πολιτική που μπροστά της η αθηναϊκή περίπτωση είναι νηπιακή.
Δείτε την περίπτωση της Ουκρανίας.
Και η Αθήνα και η Τουρκία επιχείρησαν να τοποθετηθούν με τελικό στόχο, προφανώς, την υποστήριξη και των δικών τους συμφερόντων.
Η Αθήνα ταυτίστηκε απόλυτα με την Ουκρανία χωρίς καμιά διπλωματική ισορροπία που θα την έβαζε στο παιχνίδι και θα αξιοποιούσε την παρουσία της.
Η Τουρκία ισορρόπησε μεταξύ των δύο και σήμερα όλοι την λαμβάνουν υπόψη ως παράγοντα του παιχνιδιού.
Στο Παλαιστινιακό με αφορμή την Γάζα, η Αθήνα δεν μπόρεσε ούτε έναν καλό λόγο να αρθρώσει για να υποστηρίξει τους ελληνορθόδοξους και τους Ρωμιούς της Μέσης Ανατολής. Η παρουσία τους θα της παρείχε εκτόπισμα.
Η τουρκία δημιουργεί φιλικές προς αυτήν υποστάσεις και εκεί που δεν υπάρχουν. Και τις αξιοποιεί.
Στην λύση του προβλήματος Ισραήλ -Χαμάς μαζί με την Αίγυπτο και το Κατάρ, η Τουρκία διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο και αυτήν την στιγμή θεωρείται ότι αναβαθμίστηκε στην περιοχή και διπλωματικά και ως περιφερειακή δύναμη.
Για όλα αυτά, για την παραγωγή αυτής της κοντόθωρης αθηναϊκής πολιτικής φταίει η βασική ιδεολογική αντίληψη που διατρέχει το ελληνικό κράτος απο της δημιουργίας του. Δεν ήταν αντίληψη των Επαναστατών αλλά των δυνάμεων που κυριάρχησαν μετά την Επανάσταση: μια μικρή Ελλαδίτσα που θα φυλάει το αμπέλι της.
Η πολιτική στην Μέση Ανατολή και αλλού απαιτεί οικουμενικό όραμα. Και αυτή η Ελλάδα, η σημερινή Ελλάδα, οικουμενικό όραμα δεν μπορεί να αποκτήσει.
Τους λόγους σας τους εξήγησα. Δεν είμαι σίγουρος πως και η πλειοψηφία του λαού της το θέλει. Συνήθισε στο μικρό.
Πώς μια Ανακωχή Έκλεψε την Ήττα από τα Σαγόνια της Νίκης, Εξασφαλίζοντας ότι η Τρομοκρατική Οργάνωση Επιβιώνει για να Αγωνιστεί Άλλη Μέρα
Στις 10 Οκτωβρίου 2025, στη 1:20 π.μ., τέθηκε σε ισχύ ανακωχή στη Γάζα, λήγοντας δύο χρόνια σύγκρουσης που ξεκίνησαν με τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου από τη Χαμάς. Η κυβέρνηση του Ισραήλ, υπό ασυνήθιστη πίεση από τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και αντιμέτωπη με εσωτερική πολιτική κρίση, ενέκρινε ένα πλαίσιο που αντιπροσωπεύει ό,τι είχε προειδοποιηθεί σε προηγούμενες στρατηγικές αναλύσεις: διαπραγματεύσεις με τρομοκράτες από θέση ατελούς νίκης, απελευθέρωση σκληρατζήδων μαχητών με αντάλλαγμα ομήρους, και αποδοχή ασαφών υποσχέσεων μελλοντικής αποστρατικοποίησης αντί για παρούσα στρατιωτική ήττα.
Τι έπεται; Η πρώτη φάση της συμφωνίας επιτάσσει την τακτική απόσυρση του Ισραήλ από την Πόλη της Γάζας, την απελευθέρωση των 48 εναπομεινάντων ομήρων εντός 72 ωρών και την ανταλλαγή 250 Παλαιστινίων κρατουμένων με ποινή ισόβιας φυλάκισης καθώς και 1.700 κρατουμένων. Η δεύτερη φάση, προγραμματισμένη να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις κατά την εφαρμογή της πρώτης φάσης, υποτίθεται ότι θα αντιμετωπίσει την αποστρατικοποίηση της Χαμάς, την πλήρη απόσυρση του Ισραήλ και το πολιτικό μέλλον της Γάζας. Κάθε ιστορικό προηγούμενο υποδηλώνει ότι η Φάση Δύο θα καταρρεύσει υπό το βάρος των αντιφάσεών της, αφήνοντας το Ισραήλ σε χειρότερη θέση απ’ ό,τι πριν την ανακωχή, ενώ η Χαμάς θα αναδιαρθρώσει τις ικανότητές της και θα διακηρύξει στρατηγική νίκη.
Το θεμελιώδες σφάλμα που υποκρύπτεται σε αυτή τη συμφωνία είναι ότι αντιμετωπίζει τη Φάση Πρώτη και τη Φάση Δεύτερη ως διαδοχικά στοιχεία ενός ενιαίου σχεδίου, όταν πρόκειται για ασυμβίβαστα πλαίσια εξαναγκασμένα σε τεχνητή αλληλουχία.
Η Φάση Πρώτη υποθέτει ότι η Χαμάς μπορεί να είναι αξιόπιστος εταίρος στην απελευθέρωση ομήρων και τη μετάβαση διακυβέρνησης.
Η Φάση Δεύτερη υποθέτει ότι η Χαμάς μπορεί να εξαναγκαστεί σε αποστρατικοποίηση και μόνιμη πολιτική περιθωριοποίηση. Αυτές οι υποθέσεις δεν μπορούν να ισχύουν ταυτόχρονα. Είτε η Χαμάς διατηρεί επαρκή δύναμη και νομιμότητα ώστε να λειτουργεί ως κυβερνώσα αρχή ικανή να απελευθερώσει ομήρους — οπότε δεν θα δεχτεί ποτέ πλήρη αποστρατικοποίηση — είτε έχει ηττηθεί σε τέτοιο βαθμό που στερείται ικανότητας διακυβέρνησης — οπότε οι μηχανισμοί της Φάσης Πρώτης καθίστανται ανέφικτοι. Το Ισραήλ επέλεξε τον χειρότερο συνδυασμό και των δύο προσεγγίσεων: προσδίδει νομιμότητα στη Χαμάς μέσω διαπραγματεύσεων ενώ δεν διαθέτει τη δυνατότητα να επιβάλει συμμόρφωση με τους διακηρυγμένους στόχους της συμφωνίας.
Οι Αντιφάσεις του Πλαισίου
Το 20-σημειών πλάνο του Προέδρου Τραμπ, που ανακοινώθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου, αντιπροσωπεύει φιλόδοξη διπλωματία που επιχειρεί να αντιμετωπίσει πολλές διαστάσεις ταυτόχρονα — απελευθέρωση ομήρων, ανθρωπιστική ανακούφιση, μετάβαση διακυβέρνησης, περιφερειακή συνεργασία ασφαλείας και μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη. Η ωριμότητα του εγγράφου είναι εμφανής· η εφαρμόσιμότητά του δεν είναι. Το σχέδιο επιτάσσει ότι η Χαμάς δεν μπορεί να έχει οποιοδήποτε ρόλο — άμεσο, έμμεσο ή με οποιαδήποτε μορφή — στη μελλοντική διακυβέρνηση της Γάζας, ενώ ταυτόχρονα απαιτεί η Χαμάς να απελευθερώσει ομήρους, να συντονίσει τις αποσύρσεις και να δεχτεί τεχνοκρατική αντικατάσταση. Αυτή η κυκλική λογική υποθέτει ότι η Χαμάς θα διευκολύνει την ίδια της τη διάλυση.
Ας εξετάσουμε τις προβλέψεις αποστρατικοποίησης. Το πλαίσιο του Τραμπ απαιτεί πλήρη αποστρατικοποίηση, με όλη τη στρατιωτική υποδομή να καταστρέφεται υπό διεθνή επίβλεψη και τα όπλα να τοποθετούνται μόνιμα έξω από χρήση. Η απάντηση της Χαμάς της 3ης Οκτωβρίου αποδέχτηκε την απελευθέρωση ομήρων και τη μετάβαση διακυβέρνησης, αλλά δεν ανέφερε τίποτα για αποστρατικοποίηση. Ο ανώτατος αξιωματούχος της Χαμάς Μούσα Άμπου Μαρζούκ δήλωσε ρητά: «Θα παραδώσουμε [τα] όπλα στο μελλοντικό παλαιστινιακό κράτος, και όποιος κυβερνά τη Γάζα θα έχει όπλα στο χέρι του». Όταν ερωτήθηκε ότι το Ισραήλ είχε ήδη καταστρέψει τις περισσότερες δυνατότητες της Χαμάς, ο Άμπου Μαρζούκ απάντησε: «Αν κατέστρεψαν το 90% των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Χαμάς και σκότωσαν τους περισσότερους μαχητές των Κασάμ, όπως λέει ο Πρόεδρος Τραμπ, ποίων όπλα θα αποστρατικοποιήσετε;»
Αυτή η ρητορική ερώτηση αποκαλύπτει την κεντρική αντίφαση της συμφωνίας. Εάν η Χαμάς έχει ηττηθεί στρατιωτικά στον βαθμό που ισχυρίζονται, τότε η αποστρατικοποίηση καθίσταται είτε περιττή είτε αδύνατη — περιττή αν οι δυνατότητες δεν υφίστανται πλέον, αδύνατη αν τα όπλα είναι θάμπια κάτω από τα συντρίμμια ή διανεμημένα ανά αποκεντρωμένα κύτταρα. Εάν η Χαμάς διατηρεί σημαντική στρατιωτική ικανότητα, τότε κατέχει μοχλό αντίστασης στην αποστρατικοποίηση και θα χρησιμοποιήσει την περίοδο της ανακωχής για να ανασυνταχθεί. Σε κάθε περίπτωση, η διάταξη περί αποστρατικοποίησης υφίσταται μόνο στα χαρτιά, χωρίς μηχανισμούς επιβολής πέραν της επανέναρξης στρατιωτικών επιχειρήσεων, που θα επέστρεφε αμφότερα τα μέρη στο προ της ανακωχής status quo.
Η μετάβαση στη διακυβέρνηση παρουσιάζει παρόμοια προβλήματα. Η Χαμάς κλήθηκε να αποσυρθεί υπέρ μιας «τεχνοκρατικής παλαιστινιακής επιτροπής από κατάλληλους Παλαιστίνιους και διεθνείς ειδικούς», επιβλεπόμενης από ένα «Συμβούλιο Ειρήνης» με πρόεδρο τον Τραμπ και μέλη όπως ο πρώην πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Tony Blair. Η Χαμάς απέρριψε αμέσως αυτή τη δομή. Ο Άμπου Μαρζούκ δήλωσε: «Ποτέ δεν θα αποδεχτούμε κάποιον που δεν είναι Παλαιστίνιος να ελέγχει τους Παλαιστίνιους», προσάπτοντας ενστάσεις ειδικά για τον Blair, λόγω του ρόλου του στον πόλεμο του Ιράκ το 2003. Η Παλαιστινιακή Αρχή, που υποτίθεται ότι θα αναλάβει τον έλεγχο εν αναμονή μεταρρυθμίσεων, παραμένει αποδυναμωμένη, διεφθαρμένη και βαθιά αντιδημοφιλής. Ο Πρόεδρος Αμπάς, 89 ετών και υπηρετώντας το εικοστό έτος της τετραετούς θητείας του, αποκάλεσε μέλη της Χαμάς «γιους σκύλων», ενώ στερείται ικανότητας να κυβερνήσει την επικράτεια που ελέγχει.
Η διαδοχικότητα της απόσυρσης του Ισραήλ επιτείνει αυτές τις αντιφάσεις. Ο Νετανιάχου τόνισε επανειλημμένα στη συνέντευξη της 5ης Οκτωβρίου ότι «το Ισραήλ κάνει τακτική απόσυρση, παραμένει στη Γάζα». Ωστόσο ο επικεφαλής της Χαμάς, Khalil al‑Hayya, απαιτεί την πλήρη αποχώρηση από τη Λωρίδα της Γάζας με «πραγματικές εγγυήσεις» ότι ο πόλεμος θα λήξει οριστικά. Το σχέδιο Τραμπ δηλώνει ότι η απόσυρση θα γίνει «με βάση συμφωνημένα πρότυπα, ορόσημα και χρονοδιαγράμματα συνδεδεμένα με την αποστρατικοποίηση» — γλώσσα που δεν λύνει τίποτα αφού η ίδια η αποστρατικοποίηση παραμένει αντικείμενο διαφωνίας. Το Ισραήλ δεν θα αποσυρθεί πλήρως έως ότου η Χαμάς αποστρατικοποιηθεί· η Χαμάς δεν θα αποστρατικοποιηθεί έως ότου το Ισραήλ αποσυρθεί πλήρως. Δεν πρόκειται για διαπραγματεύσιμη διαφορά αλλά για υπαρξιακή αντίφαση που κανένα διπλωματικό ύφος δεν μπορεί να επιλύσει.
Η Στρατιωτική Διάσταση: Η Ατελής Αποστολή
Η Επιχείρηση του Ισραήλ «Άρματα του Γεδεών ΙΙ», που ξεκίνησε στις 15 Σεπτεμβρίου με 60.000 εφέδρους και τρεις πλήρεις μεραρχίες, αντιπροσώπευε την πιο φιλόδοξη εκστρατεία του πολέμου — συστηματική κατάληψη της Πόλης της Γάζας για να εξαναγκαστεί η άνευ όρων παράδοση της Χαμάς. Έως την 1η Οκτωβρίου, οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) είχαν ολοκληρώσει την κατάληψη του Διαδρόμου Νετσαρίμ, αποκόπτοντας την Πόλη της Γάζας από την κεντρική Γάζα και διαιρώντας τον βορρά από τον νότο. Ο Υπουργός Άμυνας Ισραήλ Κατζ ανακοίνωσε ότι το Ισραήλ «σφίγγει την πολιορκία» γύρω από την Πόλη της Γάζας με «τελευταίες προειδοποιήσεις» προς τους κατοίκους να εκκενώσουν προς τον νότο. Όσοι παρέμεναν θα αντιμετωπίζονταν ως «τρομοκράτες και υποστηρικτές της τρομοκρατίας».
Η στρατιωτική λογική της επίθεσης ήταν βάσιμη: συγκέντρωση υπέρτερης ισχύος, απομόνωση της ηγεσίας της Χαμάς, καταστροφή των υπολειπόμενων υποδομών και εξαναγκασμός σε παράδοση από θέση κυριαρχίας. Μεταξύ 27 Σεπτεμβρίου και 3 Οκτωβρίου, το Ισραήλ έπληξε πάνω από 300 στόχους στην Πόλη της Γάζας, με τον Νετανιάχου να δηλώνει: «50 πύργοι τρομοκρατίας καταρρίφθηκαν μέσα σε δύο ημέρες». Περίπου 1.250 κτίρια καταστράφηκαν στην Πόλη της Γάζας έως τις 30 Σεπτεμβρίου. Η στρατιωτική πίεση απέδιδε — η αποδοχή από τη Χαμάς του πλαισίου Τραμπ στις 3 Οκτωβρίου προέκυψε άμεσα από αυτή τη στρατιωτική πραγματικότητα.
Έπειτα, στις 4 Οκτωβρίου, ο Νετανιάχου διέταξε την παύση της επίθεσης μετά τη δημόσια έκκληση του Τραμπ προς το Ισραήλ να «σταματήσει αμέσως τον βομβαρδισμό της Γάζας». Οι IDF μετατοπίστηκαν σε «αποκλειστικά αμυντικές επιχειρήσεις» — τα στρατεύματα παρέμεναν στις θέσεις τους χωρίς να προελαύνουν ή να αποσύρονται. Αυτή η απόφαση, που ελήφθη τη στιγμή της μέγιστης ισραηλινής πίεσης, αποτελεί το κρίσιμο σημείο καμπής του πολέμου. Αντί να ολοκληρώσει την επιχείρηση και να διαπραγματευτεί από θέση απόλυτης κυριαρχίας με την ηγεσία της Χαμάς απομονωμένη και την υποδομή κατεστραμμένη, το Ισραήλ αποδέχθηκε μια ανακωχή που διατηρεί τη δομή της Χαμάς και παρέχει χώρο για ανασύνταξη.
Οι στρατιωτικές συνέπειες εκτείνονται σε πολλαπλές διαστάσεις. Το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι σκότωσε 17.000–23.000 μαχητές της Χαμάς, αν και η ίδια η βάση δεδομένων των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών, τον Μάιο του 2025, επιβεβαίωνε μόνο 8.900 επώνυμους μαχητές της Χαμάς και της Ισλαμικής Τζιχάντ. Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτίμησαν ότι η Χαμάς στρατολόγησε περίπου 15.000 νέους μαχητές κατά τη διάρκεια του πολέμου, υποδεικνύοντας ότι η οργάνωση διατήρησε την ικανότητα στρατολόγησης παρά τις απώλειες. Οι IDF ανακοίνωσαν ότι αποδόμησαν 20 από τα 24 τάγματα της Χαμάς, με τις ισραηλινές δυνάμεις να ελέγχουν περίπου το 75% της Λωρίδας της Γάζας, αφήνοντας στη Χαμάς αποτελεσματικό έλεγχο μόνο στο 20–25% της επικράτειας.
Αυτά τα στατιστικά μπορούν να ερμηνευτούν διαφορετικά, ανάλογα με την οπτική. Από μία άποψη, η Χαμάς υπέστη καταστροφική αποδόμηση με την ανώτατη ηγεσία να έχει εξαλειφθεί, τη διοικητική δομή να έχει διαλυθεί και τον εδαφικό έλεγχο να έχει περιοριστεί στο ένα τέταρτο της λωρίδας. Από άλλη, η Χαμάς επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, στρατολογώντας όσους μαχητές έχασε, διατηρώντας οργανωτική συνοχή παρά την αποκεφαλισμένη ηγεσία, και εξαναγκάζοντας το Ισραήλ να αποδεχτεί διαπραγματεύσεις παρά το γεγονός ότι ελέγχει μόνο το 20–25% της προπολεμικής της επικράτειας. Το ερώτημα δεν είναι ποια ερμηνεία είναι ακριβής, αλλά ποια έχει μεγαλύτερη στρατηγική σημασία. Μια αποδυναμωμένη αλλά άθικτη Χαμάς που επιβιώνει για να πολεμήσει άλλη μέρα συνιστά στρατηγική επιτυχία για την οργάνωση ανεξαρτήτως τακτικών απωλειών.
Σκεφτείτε το δίκτυο σηράγγων — το πολυτιμότερο στρατηγικό πλεονέκτημα της Χαμάς και η υποδομή που επέτρεψε την 7η Οκτωβρίου. Παρότι το Ισραήλ κατέστρεψε πολλές εισόδους και φρέατα σηράγγων, η πλήρης χαρτογράφηση και καταστροφή του συνόλου του δικτύου δεν είχε ολοκληρωθεί όταν διακόπηκαν οι επιχειρήσεις. Η συμφωνία ανακωχής επιτάσσει καταστροφή των σηράγγων υπό διεθνή επίβλεψη, αλλά οι μηχανισμοί επιβολής παραμένουν ακαθόριστοι. Θα έχουν οι διεθνείς επιτηρητές πρόσβαση σε όλα τα ύποπτα σημεία σηράγγων; Θα διαθέτουν τεχνική επάρκεια για να επαληθεύσουν την πλήρη καταστροφή; Θα συνεργαστεί η Χαμάς για τον εντοπισμό σηράγγων που κατασκεύαζε επί δεκαετίες; Πιο θεμελιωδώς, μόλις αποσυρθούν οι ισραηλινές δυνάμεις και εξασθενίσει η επίβλεψη, τι θα εμποδίσει τη Χαμάς να επανανοίξει σφραγισμένες σήραγγες ή να κατασκευάσει νέες με την ίδια τεχνογνωσία που δημιούργησε το αρχικό δίκτυο;
Η ανακωχή αφήνει άθικτο περίπου το 10–15% του προπολεμικού πυραυλικού οπλοστασίου της Χαμάς που αριθμούσε 20.000 βλήματα, με δυνατότητα περιστασιακών εκτοξεύσεων. Παρότι έχει αποδυναμωθεί από τους συνεχείς βομβαρδισμούς του Οκτωβρίου 2023, αυτή η υπολειμματική ικανότητα αποκτά στρατηγική σημασία κατά τη διάρκεια της ανασύνταξης.
Η Χαμάς διατήρησε τη τεχνική γνώση, τη μηχανική τεχνογνωσία και τη βιομηχανική υποδομή για την κατασκευή πυραύλων σε όλη τη διάρκεια του πολέμου, παρά τους ισραηλινούς βομβαρδισμούς.
Η ανακωχή παρέχει χρόνο και χώρο για την ανακατασκευή εργοστασίων παραγωγής, την εκπαίδευση νέου προσωπικού και την αποκατάσταση της επιχειρησιακής ικανότητας. Εκτός αν τα «προγράμματα απενεργοποίησης» που αναφέρονται στο σχέδιο Τραμπ περιλαμβάνουν τη φυσική καταστροφή κάθε τόρνου, φρεζομηχανής και συνεργείου στη Γάζα — κάτι ανέφικτο — η Χαμάς θα αποκαταστήσει τελικά την παραγωγή πυραύλων.
Πιο κρίσιμα, ο Ιζζ αλ-Ντιν αλ-Χαντάντ — γνωστός ως «Το Φάντασμα της Αλ-Κασσάμ» — αναδείχθηκε ως ο νέος στρατιωτικός και διοικητικός ηγέτης της Χαμάς μετά τον θάνατο του Μοχάμεντ Σίνουαρ τον Μάιο του 2025. Ο διοικητής πενηνταπέντε ετών, που μιλάει άπταιστα εβραϊκά, έχει επιβιώσει έξι απόπειρες δολοφονίας από το Ισραήλ και έχει χάσει δύο γιους κατά τη διάρκεια του πολέμου ενώ διατηρούσε την ηγεσία. Το Ισραήλ προσέφερε 750.000 δολάρια για πληροφορίες που θα οδηγούσαν στη σύλληψη ή τη θανάτωσή του. Ο αλ-Χαντάντ έχει δικαίωμα βέτο σε κάθε συμφωνία ανακωχής ή ανταλλαγής ομήρων και περιγράφεται ως πιο πραγματιστής από τους προκατόχους του όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις, ενώ παραμένει προσηλωμένος στον ένοπλο αγώνα. Η ανακωχή τον αφήνει ζωντανό, στην ηγεσία και σε θέση να οργανώσει την ανασύνταξη της Χαμάς.
Η Ψυχολογική Διάσταση: Η Άρνηση της Νίκης
Οι πόλεμοι δεν τελειώνουν όταν η μία πλευρά αδυνατεί να πολεμήσει, αλλά όταν αποδέχεται ότι δεν μπορεί να νικήσει. Αυτή η ψυχολογική διάσταση — η πεποίθηση του αντιπάλου ότι η συνέχιση της αντίστασης είναι μάταιη — έχει μεγαλύτερη σημασία από τα μετρικά δεδομένα του πεδίου μάχης. Ο στρατός της Ναζιστικής Γερμανίας είχε καταστραφεί έως τα τέλη του 1944, ωστόσο ο πόλεμος συνεχίστηκε για έναν ακόμα χρόνο έως ότου η φυσική κατοχή του Ράιχ και η αυτοκτονία του Χίτλερ διέλυσαν κάθε ελπίδα νίκης. Η Ιαπωνία διέθετε τη δυνατότητα να συνεχίσει τον πόλεμο μετά τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, αλλά η άνευ προηγουμένου ραδιοφωνική ανακοίνωση του αυτοκράτορα περί παράδοσης κατέρριψε τη θέληση του πληθυσμού. Οι Τίγρεις Ταμίλ διατηρούσαν έλεγχο εδαφών και διοικούσαν μαχητές έως ότου ο θάνατος του Πραμπακαράν και η στρατιωτική περικύκλωση απέδειξαν οριστικά ότι ο αγώνας τους είχε χαθεί.
Η αποδοχή από τη Χαμάς του πλαισίου Τραμπ αντιπροσωπεύει πραγματιστική προσαρμογή στην πραγματικότητα του πεδίου μάχης, όχι ψυχολογική ήττα. Η οργάνωση επέζησε, το ηγετικό της επιτελείο συνεχίζει να λειτουργεί από την Ντόχα, ο στρατιωτικός της διοικητής παραμένει ζωντανός στη Γάζα και κατόρθωσε να εξαναγκάσει το Ισραήλ σε διαπραγματεύσεις παρότι κατείχε μόνο το ένα τέταρτο του εδάφους. Από την οπτική της Χαμάς, η ανακωχή αντιπροσωπεύει στρατηγική επιτυχία: επιτέθηκαν στο Ισραήλ, σκοτώνοντας 1.195 Ισραηλινούς, συμπεριλαμβανομένων 815 αμάχων, πήραν 251 ομήρους, προκάλεσαν έναν πόλεμο που κατέστρεψε μεγάλο μέρος των υποδομών της Γάζας και παρ’ όλα αυτά βγήκαν με ικανότητα να διαπραγματευτούν όρους και να διατηρήσουν την οργανωτική τους υπόσταση.
Το αφήγημα που θα προωθήσει η Χαμάς στον αραβικό και ισλαμικό κόσμο είναι απλό: έδωσαν ένα «μάθημα» στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου, άντεξαν δύο χρόνια βομβαρδισμών, εξανάγκασαν την απόσυρση των IDF από την Πόλη της Γάζας μέσω αντίστασης και διαπραγματεύτηκαν την απελευθέρωση 2.000 Παλαιστινίων κρατουμένων, συμπεριλαμβανομένων 250 καταδικασμένων τρομοκρατών με ισόβια. Η καταστροφή της Γάζας θα παρουσιαστεί ως ηρωική θυσία στον αγώνα κατά της κατοχής. Τα θύματα αμάχων — άμεσο αποτέλεσμα της χρήσης ανθρώπινων ασπίδων από τη Χαμάς και της εγκατάστασης στρατιωτικών υποδομών σε περιοχές πολιτών — θα αποδοθούν εξολοκλήρου στο Ισραήλ από τη μηχανή προπαγάνδας της.
Σκεφτείτε την τύχη της ανώτατης ηγεσίας της Χαμάς. Ναι, το Ισραήλ εξουδετέρωσε τους Γιαχία Σίνουαρ, Μοχάμεντ Ντέιφ, Μοχάμεντ Σίνουαρ, Μαρουάν Ίσσα και Ισμαήλ Χανίγιε — όλη την ηγεσία που σχεδίασε την 7η Οκτωβρίου. Αλλά από ιδεολογική άποψη της Χαμάς, αυτοί οι άνδρες μαρτύρησαν για τον σκοπό. Ο Γιαχία Σίνουαρ πέθανε πολεμώντας τις ισραηλινές δυνάμεις, όχι παραδομένος. Ο Μοχάμεντ Ντέιφ εξουδετερώθηκε ενώ ακόμα διοικούσε στρατιωτικές επιχειρήσεις. Αυτοί οι θάνατοι θα τιμηθούν, δρόμοι θα πάρουν τα ονόματά τους και νέοι στρατολογούμενοι θα εμπνευστούν από το παράδειγμά τους. Η απουσία δημόσιων δικών σημαίνει ότι δεν υπήρξε αντιπαράθεση με τα εγκλήματά τους, καμία εξαναγκαστική αναγνώριση των φρικαλεοτήτων, κανένα σπάσιμο του αφηγήματος του μαρτυρίου. Πέθαναν ως τρομοκράτες και όχι ως κατηγορούμενοι ενώπιον της δικαιοσύνης.
This is a locator map of Israel and the Palestinian Territories. (AP Photo)
Η διεθνής βοήθεια θα ξαναχτίσει εγκαταστάσεις, θα εκπαιδεύσει προσωπικό και θα αποκαταστήσει υπηρεσίες. Αλλά εκτός εάν εκκαθαριστούν οι διοικητές με διασυνδέσεις με τη Χαμάς και όσοι ιατροί συμμετείχαν σε τρομοκρατία χάσουν τις άδειές τους, το ανασυσταθέν σύστημα υγείας απλώς θα επαναφέρει την υποδομή της Χαμάς. Η εναλλακτική — εισαγωγή ξένου ιατρικού προσωπικού για αντικατάσταση Παλαιστινίων γιατρών και νοσηλευτών — ούτε εφικτή είναι ούτε βιώσιμη. Η Γάζα χρειάζεται το δικό της ιατρικό δυναμικό· αυτό το προσωπικό λειτουργεί εντός των πολιτικοκοινωνικών δικτύων που η Χαμάς καλλιεργούσε επί χρόνια.
Το διοικητικό κενό που δημιουργείται από την συμφωνημένη αποχώρηση της Χαμάς από την επίσημη διακυβέρνηση δημιουργεί ευκαιρίες για την ανάδυση εναλλακτικών κέντρων εξουσίας. Εγκληματικές συμμορίες έχουν ήδη καλύψει τα κενά σε περιοχές που έχασε η Χαμάς, με το «φράγμα του φόβου να διαβρώνεται» ανάμεσα στους πολίτες της Γάζας. Ανταγωνιστικές εξτρεμιστικές ομάδες πιο ριζοσπαστικές από τη Χαμάς ανταγωνίζονται για επιρροή. Οικογενειακές φατρίες και φυλετικές δομές επανακτούν την παραδοσιακή εξουσία. Η Παλαιστινιακή Αρχή, αδύναμη και διεφθαρμένη, δεν χαίρει σεβασμού. Μέσα σε αυτό το χάος, το σχέδιο Τραμπ εντάσσει μια «τεχνοκρατική παλαιστινιακή επιτροπή» υπό την εποπτεία ενός διεθνούς «Συμβουλίου Ειρήνης» που η Χαμάς έχει ήδη απορρίψει. Ακόμα κι αν συσταθεί, τι ακριβώς θα κυβερνά αυτή η επιτροπή; Δεν διαθέτει ένοπλες δυνάμεις, δεν απολαμβάνει λαϊκή νομιμοποίηση, δεν διαθέτει θεσμικό βάθος και εξαρτάται πλήρως από εξωτερική προστασία και χρηματοδότηση. Είναι αρχές των οποίων η νομιμοποίηση απορρέει από ξένη χορηγία και όχι από εσωτερική συναίνεση.
Η Περιφερειακή Διάσταση: Αραβική Κόπωση Χωρίς Ευθυγράμμιση
Το σχέδιο Τραμπ αξιοποιεί τη γνήσια αραβική κόπωση από την παλαιστινιακή υπόθεση για να οικοδομήσει περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας που υποστηρίζει την ανακωχή. Η Αίγυπτος, που πλημμύρισε τις σήραγγες της Χαμάς και τους χαρακτήρισε τρομοκράτες, φιλοξενεί κρίσιμες διαπραγματεύσεις στο Σαρμ ελ-Σέιχ. Το Κατάρ διαμεσολαβεί παρότι φιλοξενεί την ηγεσία της Χαμάς στην Ντόχα. Η Ιορδανία καλωσορίζει το πλαίσιο. Η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μαρόκο και το Μπαχρέιν — οι υπογράφοντες των Συμφωνιών του Αβραάμ μαζί με τους Σαουδάραβες — υποστηρίζουν δημοσίως το σχέδιο. Αυτή η περιφερειακή συναίνεση συνιστά ουσιαστική διπλωματική πρόοδο και απαντά σε νόμιμες ισραηλινές ανησυχίες σχετικά με την απειλή της Γάζας για τη μελλοντική περιφερειακή σταθερότητα.
Ωστόσο, η αραβική υποστήριξη παραμένει υπό όρους, περιορισμένη και τελικά ευθυγραμμισμένη με τα αραβικά — όχι τα ισραηλινά — συμφέροντα.
Σκεφτείτε τον ρόλο της Αιγύπτου. Ο Πρόεδρος Σίσι χαρακτήρισε την ανακωχή «ιστορική στιγμή που ενσαρκώνει τον θρίαμβο της βούλησης για ειρήνη» και η Αίγυπτος θα εγκαθιδρύσει παρουσία ασφαλείας στη νότια Γάζα βάσει του σχεδίου. Όμως το πρωτεύον ενδιαφέρον της Αιγύπτου είναι να αποτρέψει την εξάπλωση του χάους της Γάζας πέρα από τα σύνορα του Σινά, διατηρώντας παράλληλα καλές σχέσεις με την επερχόμενη κυβέρνηση Τραμπ. Η Αίγυπτος δεν έχει κανένα ενδιαφέρον να κυβερνήσει τη Γάζα, να αντιμετωπίσει στρατιωτικά τη Χαμάς για λογαριασμό του Ισραήλ ή να δεχτεί πρόσφυγες από τη Γάζα. Όταν η Χαμάς κατέλαβε τη Γάζα το 2007, η Αίγυπτος σφράγισε τα σύνορα και άφησε τους Παλαιστίνιους να λιμοκτονούν αντί να ανοίξει τα περάσματα. Η «συνεργασία ασφαλείας» της Αιγύπτου σημαίνει αποτροπή λαθρεμπορίου όπλων και διατήρηση της συνοριακής ασφάλειας — πολύτιμο, αλλά ανεπαρκές για να εξασφαλίσει την οριστική ήττα της Χαμάς.
Η θέση της Ιορδανίας είναι παρόμοια. Έχοντας καταστείλει τη δική της παλαιστινιακή εξέγερση κατά τον Μαύρο Σεπτέμβρη, η Ιορδανία κατανοεί την απειλή του παλαιστινιακού εξτρεμισμού. Η συνεργασία των ιορδανικών υπηρεσιών πληροφοριών στον έλεγχο διαχειριστών και στελεχών ασφαλείας βοηθά στον εντοπισμό διεισδύσεων της Χαμάς. Αλλά η Ιορδανία δεν θα αναπτύξει δυνάμεις στη Γάζα, δεν θα κυβερνήσει παλαιστινιακά εδάφη ούτε θα αποδεχτεί ευθύνη για παλαιστινιακά πολιτικά αποτελέσματα. Ο παλαιστινιακής πλειοψηφίας πληθυσμός της Ιορδανίας καθιστά τη σταθερότητα του βασιλείου εξαρτημένη από το να μην φαίνεται ότι καταστέλλει παλαιστινιακές φιλοδοξίες. Η Ιορδανία συνεργάζεται εξ αποστάσεως, εξασφαλίζοντας ότι τα προβλήματα της Γάζας παραμένουν ευθύνη κάποιου άλλου.
Τα κράτη του Κόλπου προσφέρουν κονδύλια ανοικοδόμησης με προσδοκίες εμπορικών αποδόσεων. Τα ΗΑΕ θα μπορούσαν να ανοικοδομήσουν το λιμάνι της Γάζας· η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει στέγαση. Αυτά τα έργα θα προσφέρουν απασχόληση, θα αποκαταστήσουν υποδομές και θα αποδείξουν απτά οφέλη ειρήνης. Ωστόσο, η χρηματοδότηση από τον Κόλπο συνοδεύεται από προϋποθέσεις, κυρίως να πραγματοποιηθούν μεταρρυθμίσεις στη διακυβέρνηση των Παλαιστινίων και να σταθεροποιηθεί η ασφάλεια. Εάν η Φάση Δύο καταρρεύσει και ξεσπάσει ξανά βία, η επένδυση από τον Κόλπο θα εξαφανιστεί. Επιπλέον, τα κράτη του Κόλπου δίνουν όλο και μεγαλύτερη προτεραιότητα στην οικονομική ανάπτυξη και την ανάσχεση του Ιράν αντί για παλαιστινιακά ζητήματα. Η υποστήριξή τους στο σχέδιο Τραμπ αντικατοπτρίζει ευθυγράμμιση με την αμερικανική πολιτική και συμφέροντα στη σταθερότητα της περιοχής, όχι δέσμευση για την εξασφάλιση της ασφάλειας του Ισραήλ έναντι μιας ανασυγκροτημένης Χαμάς.
Η Θέση της Σαουδικής Αραβίας Αξίζει Ιδιαίτερη Προσοχή
Το βασίλειο ήταν μεταξύ των «κρίσιμων αραβικών και μουσουλμανικών κρατών» από τα οποία ο Τραμπ εξασφάλισε στήριξη, συμμετέχοντας σε κοινή δήλωση στις 29 Σεπτεμβρίου που καλωσόριζε τις προσπάθειές του. Ωστόσο, η Σαουδική Αραβία διατηρεί ότι η εξομάλυνση των σχέσεών της με το Ισραήλ παραμένει εξαρτημένη από την πρόοδο προς την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση βάσει της Αραβικής Ειρηνευτικής Πρωτοβουλίας, το τέλος της κατοχής και την απόσυρση του Ισραήλ από κατεχόμενα εδάφη. Αυτές οι προϋποθέσεις δεν ικανοποιούνται από την ασαφή διατύπωση του Τραμπ περί «αξιόπιστης πορείας προς την παλαιστινιακή αυτοδιάθεση» όταν ολοκληρωθούν οι μεταρρυθμίσεις της Παλαιστινιακής Αρχής. Η Σαουδική Αραβία επιδιώκει αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, πυρηνική τεχνολογία και περιφερειακή ηγεσία — στόχοι που προωθούνται μέσω της υποστήριξης του σχεδίου Τραμπ ανεξαρτήτως των αποτελεσμάτων για το Ισραήλ.
Ο Ρόλος της Τουρκίας Αναδεικνύει Περισσότερο Απ’ Όλα τους Περιορισμούς της Περιφερειακής Συναίνεσης
Ο Πρόεδρος Ερντογάν, ο οποίος περιγράφει τη Χαμάς ως «ομάδα απελευθέρωσης» και όχι ως τρομοκρατική οργάνωση, δήλωσε στις 4 Οκτωβρίου ότι «ένα παράθυρο ευκαιρίας έχει ανοίξει για διαρκή ειρήνη». Η υποστήριξη της Τουρκίας στο σχέδιο αντικατοπτρίζει τη βελτίωση των σχέσεων του Ερντογάν με τον Τραμπ και την επιθυμία για οικονομική συνεργασία, όχι πραγματική ευθυγράμμιση με τα ισραηλινά συμφέροντα ασφαλείας.
Η Τουρκία δεν θα ασκήσει πίεση στη Χαμάς πέρα από ό,τι απαιτείται για τη διατήρηση της εύνοιας του Τραμπ.
Οι τουρκικές υπηρεσίες πληροφοριών δεν μοιράζονται καμία πληροφορία με το Ισραήλ. Οι τουρκικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που θα συμμετάσχουν στην ανοικοδόμηση της Γάζας υποστηρίζουν ιδεολογικά τη Χαμάς και παρέχουν κάλυψη για τη συνεχιζόμενη επιρροή της.
Τα κράτη των Συμφωνιών του Αβραάμ — ΗΑΕ, Μπαχρέιν, Μαρόκο — Αντιπροσωπεύουν τους Πιο Υποσχόμενους Περιφερειακούς Εταίρους Λόγω των Επίσημων Σχέσεών τους με το Ισραήλ
Ωστόσο, αυτές οι σχέσεις παραμένουν εξαρτημένες από την ευθυγράμμιση της ισραηλινής πολιτικής με τα αραβικά συμφέροντα. Το πακέτο κυρώσεων της ΕΕ τον Σεπτέμβριο κατά συγκεκριμένων Ισραηλινών προσώπων, παρότι απαιτεί ομόφωνη έγκριση για εφαρμογή, σηματοδοτεί αυξανόμενη διεθνή πίεση. Αν οι διαπραγματεύσεις της Φάσης Δύο καταρρεύσουν και το Ισραήλ επαναλάβει στρατιωτικές επιχειρήσεις, τα κράτη των Συμφωνιών του Αβραάμ θα αντιμετωπίσουν εσωτερική πίεση να αποστασιοποιηθούν από το Ισραήλ. Η υποστήριξή τους στην ανακωχή αντικατοπτρίζει την τρέχουσα πολιτική ευθυγράμμιση· η υποστήριξή τους στο Ισραήλ αν η ανακωχή αποτύχει είναι αβέβαιη.
Η Διεθνής Διάσταση: Πίεση Χωρίς Στρατηγική
Η ανακωχή πέτυχε αξιοσημείωτη διεθνή στήριξη, με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Γκουτέρες να καλωσορίζει τη συμφωνία, την ΕΕ να υποστηρίζει τις αρχές αποστρατικοποίησης, τον Γάλλο Πρόεδρο Μακρόν να ευχαριστεί τον Τραμπ για τη «δέσμευσή του στην ειρήνη», τον Γερμανό Καγκελάριο Μερτς να τη χαρακτηρίζει «την καλύτερη ευκαιρία για ειρήνη» και τον Βρετανό Πρωθυπουργό Στάρμερ να τη χαρακτηρίζει «σημαντικό βήμα προς τα εμπρός». Αυτή η διπλωματική ομοφωνία συνιστά γνήσιο επίτευγμα που διακρίνει τον Οκτώβριο του 2025 από προηγούμενες αποτυχημένες προσπάθειες. Η συνεχής διεθνής πίεση από αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ, συμπεριλαμβανομένων του Ειδικού Απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ που συμμετείχαν άμεσα στις διαπραγματεύσεις, αποδείχθηκε καθοριστική. Το τελεσίγραφο του Τραμπ στις 3 Οκτωβρίου με προειδοποίηση για «ΚΟΛΑΣΗ για όλους» αν η Χαμάς απορρίψει το σχέδιο, σε συνδυασμό με την έκκλησή του προς το Ισραήλ να «σταματήσει αμέσως να βομβαρδίζει τη Γάζα», κατέδειξε προθυμία άσκησης πίεσης και προς τις δύο πλευρές.
Η Ανάπτυξη 200 Αμερικανών Στρατιωτικών από την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ στο Ισραήλ για την Ίδρυση Κέντρου Συντονισμού που Θα Υποστηρίξει την Παρακολούθηση της Ανακωχής και τη Ροή Ανθρωπιστικής Βοήθειας Υποδηλώνει Αμερικανική Δέσμευση για την Επιτυχία της Συμφωνίας
Κρίσιμα, δεν πρόκειται για μάχιμες δυνάμεις και δεν θα αναπτυχθούν στη Γάζα. Η αμερικανική εμπλοκή παραμένει αυστηρά διπλωματική και λογιστική, χωρίς παροχή εγγυήσεων ασφαλείας πέραν της πολιτικής πίεσης για συμμόρφωση. Αν η Χαμάς παραβιάσει τη συμφωνία, η απάντηση των ΗΠΑ θα είναι διπλωματική καταδίκη, όχι στρατιωτική δράση. Αυτό περιορίζει την αμερικανική επιρροή σε πειθώ και όχι σε εξαναγκασμό — επαρκές ίσως για τη διατήρηση της ανακωχής, αλλά ανεπαρκές για να εξαναγκάσει την αποστρατικοποίηση της Χαμάς παρά τη θέλησή της.
Το Προσωπικό Διακύβευμα της Κυβέρνησης Τραμπ στην Επιτυχία Αυτής της Συμφωνίας Δημιουργεί Ευκαιρίες Αλλά και Περιορισμούς
Ο Τραμπ προεδρεύει του «Συμβουλίου Ειρήνης» και έχει διακυβεύσει τη διπλωματική του φήμη στην επίτευξη όσων δεν μπόρεσαν προηγούμενες κυβερνήσεις. Αυτή η προεδρική προσοχή προσφέρει συνεχή ενασχόληση σε ανώτατο επίπεδο που ίσως αποτρέψει την αδιαφορία που καταδίκασε προηγούμενες συμφωνίες. Ωστόσο, σημαίνει επίσης ότι η ευελιξία της αμερικανικής πολιτικής περιορίζεται από την προσωπική δέσμευση του Τραμπ. Αν οι διαπραγματεύσεις της Φάσης Δύο βαλτώσουν, ο Τραμπ θα αντιμετωπίσει πολιτικό κόστος αν παραδεχτεί ότι το πλαίσιο δεν μπορεί να αποδώσει τα υποσχόμενα αποτελέσματα. Ο πειρασμός να πιέσει το Ισραήλ να αποδεχτεί μερική αποστρατικοποίηση της Χαμάς ή ασαφείς δεσμεύσεις αντί να αναγνωρίσει τους περιορισμούς του σχεδίου καθίσταται σημαντικός.
Διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις θα κατακλύσουν τη Γάζα με κεφάλαια ανοικοδόμησης, δημιουργώντας οικονομικά κίνητρα για διατήρηση της ανακωχής. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτίμησε σε 53 δισεκατομμύρια δολάρια τις άμεσες υλικές ζημιές έως τον Φεβρουάριο του 2025, με το 92% των κατοικιών να έχει υποστεί ζημιά ή να έχει καταστραφεί. Το πραγματικό κόστος ανοικοδόμησης θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 100 δισεκατομμύρια δολάρια σε διάστημα 3–5 ετών. Αυτό συνιστά μια ευκαιρία για μετασχηματισμό της οικονομίας της Γάζας και βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης. Ωστόσο, εάν τα κονδύλια ανοικοδόμησης ρέουν μέσω Παλαιστινίων τεχνοκρατών χωρίς ισχυρούς μηχανισμούς κατά της διαφθοράς και χωρίς επιτήρηση από τη Χαμάς, θα διοχετευτούν προς την ανασυγκρότηση της Χαμάς.
Η διεθνής ικανότητα παρακολούθησης είναι περιορισμένη και οργανισμοί όπως η UNRWA έχουν αποδειχθεί ευάλωτοι σε διείσδυση από τη Χαμάς. Χρήματα που προορίζονται για σχολεία και νοσοκομεία μπορούν να χρηματοδοτήσουν την ανακατασκευή σηράγγων και την προμήθεια όπλων.
Η επιρροή της διεθνούς κοινότητας στο Ισραήλ παραμένει κυρίως οικονομική και διπλωματική, όχι στρατιωτική. Διάφορα διεθνή όργανα και χώρες μπορεί να ασκήσουν πίεση, αλλά η αμερικανική στρατιωτική βοήθεια συνεχίζεται ανεξαρτήτως των πολιτικών επιλογών του Ισραήλ. Το συνδυασμένο αποτέλεσμα δημιουργεί πίεση αρκετή για την αποδοχή ανακωχής όταν το επιτρέπουν οι συνθήκες, αλλά ανεπαρκή για την εξαναγκαστική ευθυγράμμιση της ισραηλινής πολιτικής με τις διεθνείς προτιμήσεις, εάν η ισραηλινή κυβέρνηση κρίνει ότι η ασφάλειά της απαιτεί διαφορετικές προσεγγίσεις. Αυτό δημιουργεί μια προβληματική δυναμική: η διεθνής πίεση εμποδίζει το Ισραήλ να επιτύχει αποφασιστική στρατιωτική νίκη, αλλά δεν μπορεί να επιβάλει αποτελέσματα που πραγματικά θα τερματίσουν τη σύγκρουση.
Η Ανταλλαγή Ομήρων: Υλοποίηση του Ηθικού Κινδύνου
Οι 48 εναπομείναντες όμηροι — 20 πιστεύεται ότι είναι ζωντανοί, 28 νεκροί — αντιπροσωπεύουν το τελικό στρατηγικό πλεονέκτημα της Χαμάς και την συναισθηματική «Αχίλλειο πτέρνα» του Ισραήλ. Η απελευθέρωσή τους εντός 72 ωρών μετά την ισραηλινή αποχώρηση αντιπροσωπεύει το πιο άμεσο ανθρωπιστικό επίτευγμα της ανακωχής και το πιο βαθύ στρατηγικό της κόστος. Το Ισραήλ θα απελευθερώσει 250 Παλαιστίνιους που εκτίουν ισόβια για τρομοκρατικά αδικήματα, καθώς και περίπου 1.700 Παλαιστίνιους που συνελήφθησαν στη Γάζα μετά τις 7 Οκτωβρίου, συμπεριλαμβανομένων όλων των γυναικών και παιδιών. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη απελευθέρωση κρατουμένων στην ιστορία του Ισραήλ — μεγαλύτερη ακόμη και από τη συμφωνία για τον Σαλίντ το 2011 που απελευθέρωσε 1.027 κρατούμενους, συμπεριλαμβανομένου του Γιαχία Σίνουαρ, που οργάνωσε την 7η Οκτωβρίου.
Ο ηθικός υπολογισμός που αντιμετωπίζει η ισραηλινή ηγεσία αποδεικνύεται αβάσταχτα σκληρός: να αποδεχτεί τους όρους της Χαμάς και να φέρει τους ομήρους στο σπίτι, ή να διατηρήσει τη στρατιωτική πίεση που μπορεί να σκοτώσει τους ομήρους αλλά αποτρέπει την ενίσχυση της μελλοντικής τρομοκρατίας. Οι οικογένειες των ομήρων, συγκεντρωμένες στην Πλατεία Ομήρων στο Τελ Αβίβ, ξέσπασαν σε πανηγυρισμούς με την ανακοίνωση, με την Εϊνάβ Ζανγκάουκερ, μητέρα του ομήρου Ματάν, να δηλώνει: «Προσευχήθηκα γι’ αυτά τα δάκρυα… ο Ματάν επιστρέφει στο σπίτι!» Η συναισθηματική δύναμη αυτής της στιγμής είναι αδιαμφισβήτητη και η ανθρωπιστική επιταγή να σωθούν ζωές είναι βαθιά. Κανένας Ισραηλινός ηγέτης δεν μπορεί εύκολα να πει σε αυτές τις οικογένειες ότι οι αγαπημένοι τους πρέπει να παραμείνουν αιχμάλωτοι για λόγους στρατηγικής.
Ωστόσο, το προηγούμενο που δημιουργεί αυτή η ανταλλαγή εγγυάται σχεδόν μελλοντικές απαγωγές ομήρων. Η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου σκότωσε 1.195 Ισραηλινούς και πήρε 251 ομήρους. Παρά δύο χρόνια καταστροφικής στρατιωτικής απάντησης που εξόντωσε την ηγεσία, κατέστρεψε υποδομές και περιόρισε τη Χαμάς στον έλεγχο μόνο του 20–25% της προπολεμικής της επικράτειας, η Χαμάς κατάφερε να διαπραγματευτεί την απελευθέρωση 2.000 κρατουμένων, συμπεριλαμβανομένων 250 που εκτίουν ισόβια. Από την οπτική της Χαμάς και άλλων τρομοκρατικών οργανώσεων που παρακολουθούν, αυτός ο λόγος ανταλλαγής επικυρώνει την απαγωγή ομήρων ως στρατηγικά αποτελεσματική. Μελλοντικές επιθέσεις θα δώσουν προτεραιότητα στη σύλληψη Ισραηλινών γνωρίζοντας ότι επαρκής αριθμός ομήρων εξαναγκάζει διαπραγματεύσεις ανεξαρτήτως στρατιωτικών αποτελεσμάτων.
Οι συγκεκριμένοι κρατούμενοι που απελευθερώνονται εντείνουν αυτές τις ανησυχίες. Παρότι η κυβέρνηση επιβεβαίωσε ότι ο Μαρουάν Μπαργούτι — ηγέτης της Φατάχ που εκτίει πέντε ποινές ισόβιας κάθειρξης και θεωρείται πιθανός μελλοντικός παλαιστίνιος ηγέτης — δεν θα απελευθερωθεί, 250 άλλοι ισοβίτες θα αφεθούν ελεύθεροι. Αυτά είναι άτομα καταδικασμένα για σχεδιασμό ή εκτέλεση επιθέσεων που σκότωσαν Ισραηλινούς. Πολλοί διαθέτουν τεχνική εξειδίκευση, επιχειρησιακή εμπειρία και ιδεολογική αφοσίωση που τους καθιστούν πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία για τη Χαμάς. Κάποιοι θα επιστρέψουν άμεσα στην τρομοκρατία· άλλοι θα εκπαιδεύσουν νέους στρατολογούμενους, θα ανασυστήσουν δίκτυα και θα μεταδώσουν τεχνογνωσία. Το δίδαγμα της ανταλλαγής του 2011 είναι διδακτικό: ο Γιαχία Σίνουαρ, που απελευθερώθηκε τότε, έγινε ηγέτης της Χαμάς στη Γάζα και αρχιτέκτονας της 7ης Οκτωβρίου. Πόσοι μελλοντικοί Σίνουαρ συμπεριλαμβάνονται στους σημερινούς 250;
Οι 1.700 Παλαιστίνιοι που κρατούνται από τις 7 Οκτωβρίου εγείρουν διαφορετικές ανησυχίες. Αυτοί οι κρατούμενοι περιλαμβάνουν συμμετέχοντες στην 7η Οκτωβρίου, επιχειρησιακά στελέχη της Χαμάς που συνελήφθησαν κατά τη διάρκεια του πολέμου και πολίτες που συνελήφθησαν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις. Το σχέδιο Τραμπ προσφέρει αμνηστία σε μέλη της Χαμάς που δεσμεύονται στην ειρηνική συνύπαρξη και αποστρατικοποιούνται, με ασφαλή διέλευση προς χώρες υποδοχής για όσους επιθυμούν να φύγουν από τη Γάζα. Αυτό προϋποθέτει ότι τα στελέχη της Χαμάς θα εγκαταλείψουν ειλικρινά τον αγώνα τους — υπόθεση που έρχεται σε αντίθεση με την ιδεολογική τους αφοσίωση και τα οικογενειακά/κοινωνικά δίκτυα που τους δένουν στη συνεχιζόμενη αντίσταση. Οι περισσότεροι απελευθερωθέντες κρατούμενοι θα παραμείνουν στη Γάζα ή στη Δυτική Όχθη, όπου θα επανενταχθούν στα δίκτυα της Χαμάς ή θα δημιουργήσουν νέα.
Το παράθυρο των 72 ωρών για την απελευθέρωση δημιουργεί πρόσθετες επιπλοκές. Οι εκτιμήσεις των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών υποδεικνύουν ότι η Χαμάς ενδέχεται να μην γνωρίζει την τοποθεσία 7 έως 15 νεκρών ομήρων, των οποίων τα λείψανα μπορεί να είναι θαμμένα κάτω από βαριά ερείπια σε περιοχές που έχουν καταστραφεί από ισραηλινούς βομβαρδισμούς. Ορισμένοι όμηροι κρατούνται από ομάδες που η Χαμάς δεν ελέγχει πλήρως, συμπεριλαμβανομένης της Ισλαμικής Τζιχάντ και άλλων φατριών. Αν η Χαμάς δεν μπορεί να παραδώσει όλους τους ομήρους εντός 72 ωρών, θεωρεί το Ισραήλ ότι η συμφωνία παραβιάστηκε και επαναλαμβάνει τις επιχειρήσεις; Το σχέδιο δεν προβλέπει μηχανισμό αντιμετώπισης αυτού του σεναρίου. Εναλλακτικά, αν το Ισραήλ αποδεχτεί μερική επιστροφή ομήρων, ποιο κίνητρο έχει η Χαμάς να εντοπίσει τους υπόλοιπους αργότερα;
Η συναισθηματική χειραγώγηση που χρησιμοποίησε η Χαμάς καθ’ όλη τη διάρκεια της αιχμαλωσίας, δημοσιοποιώντας βίντεο με ομήρους σε άθλιες συνθήκες, δείχνοντας σοβαρό υποσιτισμό και ψυχολογικά βασανιστήρια, άσκησε επιτυχώς πίεση στο Ισραήλ για διαπραγματεύσεις. Αυτή η τεχνική θα επαναληφθεί. Οι μελλοντικές τρομοκρατικές οργανώσεις που παρακολουθούν την επιτυχία της Χαμάς θα κατανοήσουν ότι η κράτηση ομήρων υπό επαρκώς σκληρές συνθήκες, η δημοσίευση βίντεο που τεκμηριώνουν τα δεινά και η αναμονή για δημόσια πίεση ώστε να εξαναγκαστεί η κυβέρνηση σε παραχωρήσεις συνιστούν αποδεδειγμένη στρατηγική.
Το προηγούμενο μετατοπίζει την τρομοκρατία από την άμεση βία προς την παρατεταμένη ομηρία ως κύρια τακτική.
Η εναλλακτική προσέγγιση — διατήρηση στρατιωτικής πίεσης χωρίς διαπραγμάτευση για τους ομήρους — μοιάζει απάνθρωπη, αλλά αντιπροσωπεύει τη λογική της μακροπρόθεσμης αποτροπής. Αν η απαγωγή ομήρων αποδεικνύεται διαρκώς αντιπαραγωγική επειδή το Ισραήλ απαντά με εντατικοποίηση στρατιωτικών επιχειρήσεων που σκοτώνουν τους απαγωγείς χωρίς να παραχωρούνται ανταλλάγματα, τότε μελλοντικές ομάδες θα αποφύγουν την τακτική. Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις της Σρι Λάνκα κατά των Τίγρεων Ταμίλ συνεχίστηκαν παρά τα θύματα αμάχων και τη διεθνή πίεση έως ότου η οργάνωση καταστράφηκε ολοκληρωτικά. Η προσέγγιση της Ρωσίας προς Τσετσένους τρομοκράτες που κράτησαν ομήρους στο Θέατρο Ντουμπρόβκα της Μόσχας και στο σχολείο του Μπεσλάν περιλάμβανε στρατιωτικές επιθέσεις που σκότωσαν τρομοκράτες και ομήρους αντί για διαπραγματεύσεις. Αυτές οι προσεγγίσεις απέτρεψαν μελλοντικές απαγωγές, δείχνοντας ότι η τακτική θα αποτύχει.
Η ισραηλινή κοινωνία, ωστόσο, δεν μπορεί να διατηρήσει τέτοια σκληρότητα λόγω δημοκρατικής λογοδοσίας και συναισθηματικών δεσμών μεταξύ πολιτών και στρατιωτών. Η δήλωση του Φόρουμ Ομήρων και Αγνοουμένων Οικογενειών ότι «ο αγώνας μας δεν τελείωσε — και δεν θα τελειώσει — μέχρι να επιστρέψει και ο τελευταίος όμηρος» αποτυπώνει ένα δημόσιο συναίσθημα που καμία ισραηλινή κυβέρνηση δεν μπορεί να αγνοεί επ’ αόριστον. Αυτή η ανθρωπιστική ώθηση αντιπροσωπεύει ηθική δύναμη της ισραηλινής κοινωνίας, αλλά δημιουργεί στρατηγικά τρωτά σημεία που οι τρομοκρατικές οργανώσεις εκμεταλλεύονται. Ο ηθικός κίνδυνος που ενυπάρχει στην ανταλλαγή — το γεγονός ότι η διάσωση αυτών των ομήρων ενθαρρύνει μελλοντικές απαγωγές — δεν μπορεί να επιλυθεί με πολιτική, αλλά αντικατοπτρίζει τη θεμελιώδη ένταση μεταξύ δημοκρατικών αξιών και επιταγών αντιτρομοκρατίας.
Φάση Δύο: Η Επερχόμενη Κρίση
Η εφαρμογή της Φάσης Πρώτης τις επόμενες 72 ώρες είτε θα προχωρήσει ομαλά — όλοι οι όμηροι θα απελευθερωθούν, οι κρατούμενοι θα ανταλλαγούν, οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποσυρθούν στις συμφωνημένες γραμμές, η ανθρωπιστική βοήθεια θα ρέει — είτε θα καταρρεύσει άμεσα λόγω αδυναμίας ή απροθυμίας της Χαμάς να παραδώσει τους ομήρους. Αν η Φάση Πρώτη πετύχει, η προσοχή μετατοπίζεται αμέσως στις διαπραγματεύσεις της Φάσης Δύο, οι οποίες είναι προγραμματισμένες να ξεκινήσουν κατά την εφαρμογή της Φάσης Πρώτης. Εκεί θα κριθεί αν η ανακωχή θα παγιωθεί σε βιώσιμη συμφωνία ή θα καταρρεύσει σε αναζωπύρωση της σύγκρουσης.
Τα βασικά ζητήματα που απαιτούν επίλυση στη Φάση Δύο είναι:
Η πλήρης αποστρατικοποίηση της Χαμάς, συμπεριλαμβανομένης της καταστροφής των εναπομεινάντων όπλων, της διάλυσης των εγκαταστάσεων παραγωγής και της μόνιμης κατάργησης της στρατιωτικής υποδομής. Η Χαμάς δεν δεσμεύτηκε στην αποστρατικοποίηση στην απάντησή της της 3ης Οκτωβρίου και δήλωσε ρητά ότι δεν θα αφοπλιστεί μέχρι να ιδρυθεί παλαιστινιακό κράτος. Το Ισραήλ θεωρεί την αποστρατικοποίηση απολύτως αδιαπραγμάτευτη. Αυτό τοποθετεί τις διαπραγματεύσεις της Φάσης Δύο σε τροχιά μηδενικού αθροίσματος: είτε η Χαμάς αφοπλίζεται και παύει να υφίσταται ως στρατιωτική δύναμη, είτε διατηρεί τα όπλα της και παραμένει εν δυνάμει απειλή. Δεν υπάρχει ενδιάμεση λύση· η μερική αποστρατικοποίηση σημαίνει ότι η Χαμάς διατηρεί τη δυνατότητα μελλοντικών επιχειρήσεων.
Η πλήρης αποχώρηση του Ισραήλ από τη Γάζα, συμπεριλαμβανομένης της εκκένωσης του Διαδρόμου Φιλαδέλφειας και των ζωνών ασφαλείας. Η Χαμάς απαιτεί «πλήρη απόσυρση από τη Λωρίδα της Γάζας» με «πραγματικές εγγυήσεις» ότι ο πόλεμος τελειώνει οριστικά. Το Ισραήλ επιμένει ότι η απόσυρση εξαρτάται από την πρόοδο στην αποστρατικοποίηση με μόνιμες ρυθμίσεις ασφαλείας που διασφαλίζουν ότι η Γάζα δεν θα αποτελεί απειλή. Ο Νετανιάχου έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι «το Ισραήλ κάνει τακτική απόσυρση, παραμένει στη Γάζα», με τις ισραηλινές δυνάμεις να διατηρούν παρουσία σε περιμετρικές ζώνες ασφαλείας μέχρι να διασφαλιστεί ότι η Γάζα έχει απαλλαγεί από τρομοκρατικές απειλές. Η γλώσσα του σχεδίου Τραμπ που συνδέει την απόσυρση με «συμφωνημένα πρότυπα, ορόσημα και χρονοδιαγράμματα που σχετίζονται με την αποστρατικοποίηση» δεν επιλύει τίποτα, καθώς η αλληλουχία παραμένει αμφισβητούμενη.
Η μετάβαση της διακυβέρνησης από τη Χαμάς σε Παλαιστίνιους τεχνοκράτες υπό διεθνή εποπτεία. Παρότι η Χαμάς συμφώνησε να εγκαταλείψει την κυβερνητική εξουσία, απέρριψε τη δομή του «Συμβουλίου Ειρήνης» με τον Τραμπ και τον Μπλερ, επιμένοντας ότι μόνο Παλαιστίνιοι μπορούν να ελέγχουν Παλαιστινίους. Η Παλαιστινιακή Αρχή στερείται ικανότητας και αξιοπιστίας να αναλάβει τον έλεγχο. Ποιος θα ασκεί πραγματικά την καθημερινή διοίκηση της Γάζας, θα παρέχει υπηρεσίες, θα διατηρεί την τάξη, θα απασχολεί δημόσιους υπαλλήλους και θα διαθέτει λαϊκή νομιμοποίηση παραμένει άλυτο. Χωρίς αποτελεσματική διακυβέρνηση, εγκληματικά στοιχεία, αντίπαλες μαχητικές φατρίες και η Χαμάς δρώντας υπόγεια θα καλύψουν τα κενά.
Η παλαιστινιακή κρατικότητα αντιπροσωπεύει τον ύστατο πολιτικό ορίζοντα που θα μπορούσε να προσφέρει διαρκή λύση, αλλά παραμένει σκόπιμα ασαφής στο σχέδιο Τραμπ. Το πλαίσιο αναφέρει μόνο ότι «όταν το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της ΠΑ εφαρμοστεί πιστά, ίσως πληρωθούν οι προϋποθέσεις για μια αξιόπιστη πορεία προς την παλαιστινιακή αυτοδιάθεση και κρατικότητα». Ο Νετανιάχου έχει απορρίψει κατηγορηματικά και επανειλημμένα την παλαιστινιακή κρατικότητα, αποκαλώντας την «το απόλυτο έπαθλο της τρομοκρατίας» και δηλώνοντας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 26 Σεπτεμβρίου: «Το Ισραήλ δεν θα σας επιτρέψει να μας επιβάλετε ένα τρομοκρατικό κράτος». Τόνισε ότι αυτό αντιπροσωπεύει «την πολιτική του κράτους και του λαού του Κράτους του Ισραήλ». Η Χαμάς επιμένει σε μελλοντική κρατικότητα που θα περιλαμβάνει ολόκληρη την ιστορική «Παλαιστίνη» με πρωτεύουσα την Ιερουσαλήμ. Αυτό το χάσμα μεταξύ των θέσεων δεν μπορεί να γεφυρωθεί μέσω διαπραγμάτευσης.
Η εσωτερική πολιτική κρίση του Νετανιάχου περιπλέκει δραματικά τις διαπραγματεύσεις της Φάσης Δύο. Ο συνασπισμός του διαθέτει μόνο 60 έδρες στην 120μελή Κνεσέτ, χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Ο Υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ και ο Υπουργός Οικονομικών Μπετσάλελ Σμότριτς ψήφισαν και οι δύο κατά της συμφωνίας της Φάσης Πρώτης, με τον Μπεν Γκβιρ να δηλώνει ότι το κόμμα του θα αποχωρήσει από την κυβέρνηση αν η Χαμάς δεν διαλυθεί στη Φάση Δύο. Η συμφωνία εγκρίθηκε μόνο επειδή ο αρχηγός της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ προσέφερε «πολιτικό δίχτυ ασφαλείας», παρέχοντας ψήφους για να αποφευχθεί η κατάρρευση της κυβέρνησης. Αυτή η άνευ προηγουμένου συνεργασία μεταξύ αντιπάλων όταν το εθνικό συμφέρον το απαιτεί καταδεικνύει την ανθεκτικότητα της ισραηλινής δημοκρατίας, αλλά δημιουργεί μη βιώσιμη δυναμική. Ο Νετανιάχου πρέπει ταυτόχρονα να διαπραγματεύεται με τη Χαμάς και να διαχειρίζεται κυβερνητικούς εταίρους που θεωρούν κάθε συμβιβασμό με τη Χαμάς απαράδεκτο.
Αν οι διαπραγματεύσεις της Φάσης Δύο καταλήξουν σε συμφωνία που απαιτεί περαιτέρω παραχωρήσεις από το Ισραήλ — αποδοχή μερικής αποστρατικοποίησης της Χαμάς, συμφωνία σε πλήρη αποχώρηση χωρίς αδιαμφισβήτητες εγγυήσεις ασφαλείας, ή αναγνώριση διαδρομών προς παλαιστινιακή κρατικότητα — ο Μπεν Γκβιρ και ο Σμότριτς πιθανότατα θα ρίξουν την κυβέρνηση. Αν ο Νετανιάχου αντισταθεί στις απαιτήσεις της Χαμάς και οι διαπραγματεύσεις σταματήσουν, θα αυξηθεί η διεθνής πίεση για ευελιξία του Ισραήλ ενώ η Χαμάς θα εδραιώνει τον έλεγχο περιοχών από τις οποίες αποσύρθηκε το Ισραήλ. Αν οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν πλήρως και το Ισραήλ επαναλάβει στρατιωτικές επιχειρήσεις, η διεθνής κριτική θα επιστρέψει, ενισχυμένη από κατηγορίες ότι το Ισραήλ διαπραγματεύτηκε με κακή πίστη.
Το πιθανότερο σενάριο περιλαμβάνει παρατεταμένες διαπραγματεύσεις της Φάσης Δύο που θα παράγουν μερικές συμφωνίες επί δευτερευόντων ζητημάτων, ενώ τα βασικά θέματα — αποστρατικοποίηση, απόσυρση, διακυβέρνηση, κρατικότητα — θα παραμείνουν άλυτα. Η Χαμάς θα εφαρμόσει αρκετές μεταρρυθμίσεις ώστε να διατηρήσει τη διεθνή υποστήριξη ενώ θα διαφυλάσσει την ικανότητά της για μελλοντικές επιχειρήσεις. Το Ισραήλ θα διατηρεί παρουσία ασφαλείας σε ορισμένες περιοχές ενώ θα αποσύρεται από άλλες, δημιουργώντας αμφίσημες ρυθμίσεις που δεν ικανοποιούν κανέναν. Τεχνοκρατικές δομές διακυβέρνησης θα ιδρυθούν στα χαρτιά ενώ η Χαμάς θα επηρεάζει κάθε διοίκηση μέσω δικτύων πελατειακών σχέσεων και εκφοβισμού. Και οι δύο πλευρές θα ισχυρίζονται πρόοδο ενώ θα προετοιμάζονται για μελλοντική αντιπαράθεση.
Τα ιστορικά προηγούμενα υποδηλώνουν ότι συμφωνίες ανακωχής που δεν επιλύουν ουσιαστικά τα βασικά ζητήματα τελικά καταρρέουν.
Η ανακωχή του Νοεμβρίου 2023 διήρκεσε μία εβδομάδα. Η ανακωχή του Ιανουαρίου 2025 κατέρρευσε τον Μάρτιο. Και οι δύο καταρρεύσεις συνοδεύτηκαν από αμοιβαίες κατηγορίες κακής πίστης, με το Ισραήλ να ισχυρίζεται ότι η Χαμάς αρνήθηκε να συμμορφωθεί και τη Χαμάς να κατηγορεί το Ισραήλ για εσκεμμένη υπονόμευση των συμφωνιών. Το μοτίβο υποδηλώνει όχι ότι κάποια πλευρά στερείται μοναδικά αξιοπιστίας, αλλά ότι τα ζητήματα που τις διχάζουν δεν μπορούν να επιλυθούν μέσω διαπραγματευτικού συμβιβασμού. Είτε η Χαμάς ηττάται στρατιωτικά και παύει να αποτελεί απειλή, είτε επιβιώνει και τελικά επανεκκινεί τη σύγκρουση όταν οι συνθήκες το ευνοούν.
Συμπέρασμα: Η Πορεία προς τα Εμπρός
Η ανακωχή της 10ης Οκτωβρίου 2025 αντιπροσωπεύει σημείο καμπής στον μακροβιότερο πόλεμο του Ισραήλ. Η συμφωνία φέρνει απτά άμεσα οφέλη — επιστροφή ομήρων στο σπίτι, παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, μείωση της διεθνούς πίεσης και αναστολή στρατιωτικών επιχειρήσεων, επιτρέποντας έτσι στις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις να ανασυνταχθούν και να προετοιμαστούν για μελλοντικά ενδεχόμενα. Αυτά τα κέρδη είναι σημαντικά και δεν πρέπει να υποτιμώνται. Η επιστροφή ακόμη και ενός ομήρου ζωντανού δικαιολογεί σημαντικό κόστος. Η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στον πληθυσμό της Γάζας εξυπηρετεί τόσο ηθικές επιταγές όσο και στρατηγικά συμφέροντα, αποδεικνύοντας τη δέσμευση του Ισραήλ να ελαχιστοποιήσει τον πόνο των αμάχων ενώ στοχεύει τους τρομοκράτες της Χαμάς.
Ωστόσο, η στρατηγική πορεία της ανακωχής δείχνει προς ανανεωμένη σύγκρουση και όχι προς βιώσιμη ειρήνη. Οι θεμελιώδεις αντιφάσεις της συμφωνίας — η Χαμάς να αφοπλιστεί μόνη της, η μετάβαση διακυβέρνησης χωρίς λειτουργικές εναλλακτικές, η απόσυρση εξαρτώμενη από ασφάλεια που δεν θα υπάρξει, οι φιλοδοξίες για κρατικότητα ασύμβατες με την ισραηλινή πολιτική — δεν μπορούν να επιλυθούν μέσω διαπραγμάτευσης, επειδή αντικατοπτρίζουν πραγματικά αλληλοαποκλειόμενες θέσεις. Η Χαμάς επιβιώνει στρατιωτικά αποδυναμωμένη αλλά οργανωτικά άθικτη. Η ιδεολογία της — ότι η καταστροφή του Ισραήλ είναι και εφικτή και υποχρεωτική — παραμένει αμετάβλητη. Η εξωτερική ηγεσία της συνεχίζει να λειτουργεί από την Ντόχα. Ο στρατιωτικός της διοικητής στη Γάζα επέζησε. Η θεσμική της υποδομή, αν και ζημιωμένη, διατηρεί την ικανότητα για ανασυγκρότηση.
Η στρατηγική επιλογή του Ισραήλ αποκρυσταλλώνεται στις διαπραγματεύσεις της Φάσης Δύο. Μία πορεία περιλαμβάνει αποδοχή μερικών αποτελεσμάτων — η Χαμάς παραδίδει τα περισσότερα αλλά όχι όλα τα όπλα, το Ισραήλ αποσύρεται από τα περισσότερα αλλά όχι από όλα τα εδάφη, η διακυβέρνηση μεταβαίνει μερικώς ενώ η Χαμάς διατηρεί άτυπη επιρροή, η κρατικότητα παραμένει μια αόριστη πιθανότητα. Αυτή η πορεία διατηρεί την ανακωχή, ικανοποιεί τη διεθνή κοινή γνώμη και παρέχει πολιτικό και επιχειρησιακό περιθώριο. Διασφαλίζει όμως επίσης την επιβίωση της Χαμάς και την τελική επιστροφή στη σύγκρουση όταν αποκατασταθούν οι δυνατότητές της. Η άλλη πορεία περιλαμβάνει επιμονή στην πλήρη εφαρμογή όλων των διατάξεων της Φάσης Δύο — πλήρης αποστρατικοποίηση, πλήρης αποχώρηση μόνο μετά από επαλήθευση, πλήρης αποκλεισμός της Χαμάς από τη διακυβέρνηση και ρητή απόρριψη κρατικότητας για τρομοκρατικές οντότητες. Αυτή η πορεία πιθανώς καταρρέει τις διαπραγματεύσεις, προκαλεί επανάληψη στρατιωτικών επιχειρήσεων και επαναφέρει τη διεθνή κριτική. Αλλά ενδεχομένως ολοκληρώνει την αποστολή της οριστικής ήττας της Χαμάς.
Η επιλογή δεν είναι μεταξύ νίκης και συμβιβασμού, αλλά μεταξύ αποφασιστικής δράσης και στρατηγικής περιπλάνησης. Η κυβέρνηση της Σρι Λάνκα αντιμετώπισε παρόμοια επιλογή το 2009: να αποδεχτεί ρυθμίσεις διαμοιρασμού εξουσίας με τους Τίγρεις Ταμίλ, διατηρώντας έτσι τη δύναμή τους, ή να ολοκληρώσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις καταστρέφοντάς τους πλήρως παρά τη διεθνή πίεση. Η Σρι Λάνκα επέλεξε την ολοκλήρωση. Σήμερα, οι Τίγρεις Ταμίλ δεν υπάρχουν. Το Περού αντιμετώπισε παρόμοια επιλογή με το Φωτεινό Μονοπάτι: να διαπραγματευτεί διαμοιρασμό εξουσίας ή να συλλάβει την ηγεσία τους και να διαλύσει το κίνημα. Το Περού επέλεξε να συλλάβει τους ηγέτες. Σήμερα, το Φωτεινό Μονοπάτι είναι ιστορική ανάμνηση. Η Ναζιστική Γερμανία και η Αυτοκρατορική Ιαπωνία δεν εξημερώθηκαν με διαπραγματεύσεις, αλλά καταστράφηκαν πλήρως και αναδομήθηκαν εξ αρχής ως μεταρρυθμισμένες κοινωνίες. Αυτά τα ιστορικά παραδείγματα πέτυχαν όχι μέσω διπλωματικής δεξιοτεχνίας, αλλά μέσω σταθερής προσήλωσης στην επίτευξη γνήσιας νίκης ανεξαρτήτως κόστους.
Η παρούσα ανακωχή παρέχει στο Ισραήλ την ευκαιρία να προετοιμαστεί για την κατάρρευση της Φάσης Δύο ενισχύοντας την κυβερνητική του συμμαχία, εξασφαλίζοντας διεθνή στήριξη για ενδεχόμενη επανέναρξη επιχειρήσεων, διατηρώντας στρατιωτική ετοιμότητα και αναπτύσσοντας εναλλακτικές δομές διακυβέρνησης για τη Γάζα που δεν εξαρτώνται από τις δυνατότητες της Παλαιστινιακής Αρχής. Αν οι διαπραγματεύσεις της Φάσης Δύο καταφέρουν απροσδόκητα να εξαναγκάσουν τη Χαμάς σε πλήρη αποστρατικοποίηση και μόνιμο αποκλεισμό από τη διακυβέρνηση, το Ισραήλ οφείλει να αποδεχθεί αυτό το αποτέλεσμα διατηρώντας ταυτόχρονα μηχανισμούς επαλήθευσης ώστε να αποτραπεί η συγκαλυμμένη ανασυγκρότηση της Χαμάς. Αν η Φάση Δύο καταρρεύσει όπως αναμένεται, το Ισραήλ πρέπει να είναι προετοιμασμένο να ολοκληρώσει τις επιχειρήσεις αποφασιστικά, αντί να αποδεχθεί άλλη μια ανακωχή που διατηρεί τη Χαμάς σε αποδυναμωμένη μορφή.
Τα δύο χρόνια μετά την 7η Οκτωβρίου απέδειξαν την ευαλωτότητα της Χαμάς σε παρατεταμένη στρατιωτική πίεση. Η ηγεσία της εξοντώθηκε, οι στρατιωτικές της δυνατότητες αποδυναμώθηκαν, ο εδαφικός της έλεγχος περιορίστηκε, οι οικονομικοί της πόροι εξαντλήθηκαν και το διεθνές δίκτυο υποστήριξής της αποδιοργανώθηκε. Η οργάνωση επέζησε, αλλά μετά βίας. Η ολοκλήρωση της ήττας της απαιτεί ίσως ακόμη έναν χρόνο επιχειρήσεων — πλήρης καταστροφή του δικτύου σηράγγων, εξάλειψη της υπόλοιπης ηγεσίας, αποδόμηση των θεσμικών δομών και αντικατάσταση του διοικητικού μηχανισμού. Αυτή η πορεία συνεπάγεται κόστος: επιπλέον απώλειες στις IDF, συνεχιζόμενη διεθνή κριτική, παρατεταμένη στρατιωτική εμπλοκή και εσωτερική πολιτική πίεση. Αλλά η εναλλακτική — αποδοχή της επιβίωσης της Χαμάς και ρίσκο ότι πολιτικο-διπλωματικές ρυθμίσεις θα αποτρέψουν την αναβίωσή της — εγγυάται μελλοντική σύγκρουση υπό συνθήκες πιθανώς λιγότερο ευνοϊκές απ’ ό,τι σήμερα.
Το θεμελιώδες μάθημα της 7ης Οκτωβρίου είναι ότι η αποτροπή βάσει αμοιβαίας κατανόησης αποτυγχάνει απέναντι σε αντιπάλους των οποίων η ιδεολογία απαιτεί την καταστροφή του Ισραήλ ανεξαρτήτως κόστους. Η επίθεση της Χαμάς ήταν στρατιωτικά παράλογη — εγγυούνταν ισραηλινή συντριπτική απάντηση χωρίς ρεαλιστικό δρόμο προς στρατηγική νίκη. Η Χαμάς την εξαπέλυσε παρ’ όλα αυτά επειδή η ιδεολογία υπερίσχυσε της λογικής εκτίμησης. Η πεποίθηση ότι η Χαμάς, έχοντας βιώσει τη στρατιωτική ισχύ του Ισραήλ, θα αποδεχθεί τώρα ειρηνική συνύπαρξη μέσω τεχνοκρατικών ρυθμίσεων, συγχέει τον τακτικό πραγματισμό με στρατηγική ήττα. Οι πραγματικά ηττημένοι εχθροί δεν διαπραγματεύονται όρους· παραδίδονται άνευ όρων ή παύουν να υπάρχουν.
Το Ισραήλ πρέπει να αποφασίσει: να αποδεχθεί τα άμεσα οφέλη της ανακωχής αναγνωρίζοντας ότι πιθανώς διατηρεί αντί να επιλύει τη βασική σύγκρουση, ή να χρησιμοποιήσει τις διαπραγματεύσεις της Φάσης Δύο για να επιμείνει στην πλήρη ήττα της Χαμάς, κατανοώντας ότι αυτό ίσως απαιτεί επανάληψη των επιχειρήσεων. Και οι δύο πορείες εμπεριέχουν βαθείς κινδύνους. Το λανθασμένο μονοπάτι, ωστόσο, είναι να πιστεύει κανείς ότι ένας διαπραγματευτικός συμβιβασμός μπορεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ της ύπαρξης του Ισραήλ και της ιδεολογίας της Χαμάς που απαιτεί την καταστροφή του. Ορισμένες συγκρούσεις τελειώνουν με συμβιβασμό, άλλες με νίκη. Η 7η Οκτωβρίου έδειξε σε ποια κατηγορία ανήκει αυτή η σύγκρουση. Το ερώτημα είναι αν το Ισραήλ διαθέτει τη στρατηγική διαύγεια και την πολιτική βούληση να δράσει αναλόγως.
Οι όμηροι θα επιστρέψουν. Η Γάζα θα ανοικοδομηθεί. Η ανακωχή θα διατηρηθεί προσωρινά. Οι διαπραγματεύσεις της Φάσης Δύο θα ξεκινήσουν με την προσήκουσα διπλωματική σοβαρότητα. Και κάποια στιγμή — σε εβδομάδες, μήνες, ίσως ένα χρόνο από τώρα — οι θεμελιώδεις αντιφάσεις ενσωματωμένες σε αυτή τη συμφωνία θα αναδυθούν, καθώς η Χαμάς θα αντισταθεί στον αφοπλισμό, το Ισραήλ θα αρνηθεί πλήρη απόσυρση, οι δομές διακυβέρνησης θα αποδειχθούν ανεπαρκείς, και οι δύο πλευρές θα προετοιμάζονται για ανανεωμένη σύγκρουση. Όταν φτάσει αυτή η στιγμή, το Ισραήλ θα πρέπει να επιλέξει μεταξύ αποδοχής μιας ανεπαρκούς ρύθμισης που διατηρεί την τρομοκρατική απειλή, ή ολοκλήρωσης της αποστολής που κατέστη αναγκαία από την 7η Οκτωβρίου. Η επιλογή σήμερα είναι η προετοιμασία για αυτή την αναπόφευκτη απόφαση του αύριο.
Ο Γκρεγκ Ρόμαν είναι εκτελεστικός διευθυντής του Middle East Forum και προηγουμένως διηύθυνε το Συμβούλιο Κοινοτικών Σχέσεων της Εβραϊκής Ομοσπονδίας του Πίτσμπουργκ. Το 2014, το Jewish Telegraphic Agency τον κατέταξε ανάμεσα στους «δέκα πιο εμπνευσμένους Εβραίους ηγέτες παγκοσμίως» και έχει υπηρετήσει ως πολιτικός σύμβουλος του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών του Ισραήλ, καθώς και στο Υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ. Συχνός ομιλητής για ζητήματα Μέσης Ανατολής, ο κ. Ρόμαν εμφανίζεται σε διεθνή ειδησεογραφικά δίκτυα όπως τα Fox News, i24NEWS, Al-Jazeera, BBC World News και τα Κανάλια 12 και 13 του Ισραήλ. Σπούδασε εθνική ασφάλεια και πολιτική επικοινωνία στο American University και στο Διεπιστημονικό Κέντρο της Χερζλίγια και έχει αρθρογραφήσει σε μέσα όπως The Hill, Newsweek, Los Angeles Times, Miami Herald και Jerusalem Post.
Περισσότερο από μισό αιώνα μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η Κύπρος παραμένει το μακροβιότερο παράδειγμα στρατιωτικής κατοχής επί ευρωπαϊκού εδάφους. Η Άγκυρα εξακολουθεί να επικαλείται το πρόσχημα της «προστασίας» των Τουρκοκυπρίων, ωστόσο, η ιστορική πραγματικότητα αποκαλύπτει ότι πρόκειται για έναν ισχυρισμό χωρίς βάση.
Η παραποίηση της ιστορίας
Ητουρκική στρατιωτική επιχείρηση εξελίχθηκε σε δύο φάσεις. Η πρώτη, τον Ιούλιο του 1974, προβάλλεται μέχρι σήμερα ως «ειρηνευτική» ενέργεια για την αποτροπή της Ένωσης Κύπρου και Ελλάδας μετά το πραξικόπημα της χούντας. Όμως, το επιχείρημα αυτό κατέρρευσε άμεσα, καθώς το στρατιωτικό καθεστώς στην Αθήνα κατέρρευσε λίγες ημέρες αργότερα, εξαφανίζοντας κάθε πιθανό κίνδυνο για τους Τουρκοκυπρίους.
Παρά ταύτα, η Άγκυρα εξαπέλυσε δεύτερη, πολύ ευρύτερη εισβολή, ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη οι συνομιλίες της Γενεύης. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι στόχος δεν ήταν η προστασία πληθυσμών, αλλά η κατάληψη εδάφους, μια πολιτική που ο τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Χένρι Κίσινγκερ ανέχθηκε για λόγους ψυχροπολεμικής σκοπιμότητας. Το αποτέλεσμα ήταν η de facto διχοτόμηση του νησιού, ο εκτοπισμός περίπου 200.000 Ελληνοκυπρίων και η συστηματική αλλοίωση της πληθυσμιακής σύνθεσης μέσω εποικισμού από την Ανατολία.
Σήμερα, ακόμη και οι γνήσιοι Τουρκοκύπριοι έχουν καταστεί όμηροι αυτής της πολιτικής. Η ταυτότητα και η αυτονομία τους διαβρώνονται σταδιακά από τον αυταρχικό έλεγχο της Άγκυρας.
Το παράδειγμα της Γάζας
Εάν η διεθνής κοινότητα θεωρεί εφικτή μια λύση για τη Γάζα με σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και διεθνή επιτήρηση, όπως προβλέπει το σχέδιο Τραμπ και υποστηρίζει ο πρόεδρος Ερντογάν, τότε γιατί να μην ισχύσει η ίδια λογική για την Κύπρο;
Η αποδοχή από την Άγκυρα της αρχής των διεθνών παρατηρητών στη Γάζα αποδεικνύει ότι αναγνωρίζει την ανάγκη για εξωτερική επιτήρηση στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής διαδικασίας. Ωστόσο, όταν πρόκειται για την Κύπρο, η Τουρκία απορρίπτει κάθε ανάλογο μηχανισμό. Αυτή η στάση αποκαλύπτει την προφανή αντίφαση και την υποκρισία της τουρκικής πολιτικής.
Ένας ρεαλιστικός οδικός χάρτης
Η επίλυση του Κυπριακού μπορεί να στηριχθεί σε ένα ρεαλιστικό σχέδιο, που θα εξασφαλίζει την ασφάλεια και των δύο κοινοτήτων χωρίς κατοχή:
Σταδιακή και επαληθεύσιμη αποχώρηση των τουρκικών δυνάμεων, σύμφωνα με το μοντέλο της Γάζας.
Ανάπτυξη διεθνών παρατηρητών, από κράτη-μέλη της Ε.Ε. και χώρες των Συμφωνιών του Αβραάμ, για τη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Πραγματική προστασία των Τουρκοκυπρίων, μέσω πολυμερών εγγυήσεων, όχι μέσω της διαρκούς τουρκικής παρουσίας.
Απομάκρυνση των παράνομων αρχών των κατεχομένων, όπως των Ερσίν Τατάρ, Μεχμέτ Αλί Ταλάτ και Ντερβίς Έρογλου, των οποίων η πολιτική δραστηριότητα στερείται διεθνούς νομιμοποίησης.
Άμεση απελευθέρωση Ελληνοκυπρίων πολιτών που, σύμφωνα με καταγγελίες, κρατούνται μετά από επισκέψεις στις περιουσίες τους στο βόρειο τμήμα του νησιού.
Ένα τέτοιο πλαίσιο θα αποκαθιστούσε τη νόμιμη κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας και θα εξασφάλιζε τη συνύπαρξη όλων των Κυπρίων σε συνθήκες ειρήνης και δικαιοσύνης.
Η στρατηγική διάσταση
Το Κυπριακό δεν αποτελεί απλώς μια περιφερειακή διαφορά, αλλά ζήτημα αρχών και αξιοπιστίας της Ευρώπης. Η συνεχιζόμενη τουρκική κατοχή σε έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπονομεύει το κύρος του διεθνούς δικαίου, την ίδια στιγμή που η Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ το επικαλούνται σε άλλες κρίσεις, από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή.
Αν η Τουρκία επιθυμεί να αναδειχθεί σε υπεύθυνη περιφερειακή δύναμη, οφείλει να επιδείξει συνέπεια και σεβασμό των κανόνων. Η ίδια λογική που επικαλείται ο Ερντογάν για τη Γάζα, σταδιακή απεμπλοκή και διεθνής επιτήρηση, πρέπει να εφαρμοστεί και στην Κύπρο.
Ώρα για συνέπεια και θάρρος
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η διεθνής κοινότητα οφείλουν να απαιτήσουν την πλήρη εφαρμογή των αρχών που επικαλούνται. Η ειρήνη δεν μπορεί να είναι επιλεκτική, ούτε η κυριαρχία διαπραγματεύσιμη.
Η αποχώρηση του τουρκικού στρατού από την Κύπρο δεν θα είναι μόνο αποκατάσταση μιας ιστορικής αδικίας, αλλά και επανεπιβεβαίωση της διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες. Μια ειρηνική, επαληθεύσιμη και δίκαιη διαδικασία θα επιτρέψει στις δύο κοινότητες να συνυπάρξουν με ασφάλεια και αξιοπρέπεια, εντός της ευρωπαϊκής οικογένειας.
Η Κύπρος δεν αξίζει τίποτα λιγότερο.
*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. ΣήμεραείναισυνεργάτηςκαιερευνητήςτουInstitute for National and International Security(INIS), καιτουStrategy International (SI)καιτουResearch Institute for European and American Studies (RIEAS).
Περισσότερο από μισό αιώνα μετά την τουρκική εισβολή του 1974, η Κύπρος παραμένει το μακροβιότερο παράδειγμα στρατιωτικής κατοχής επί ευρωπαϊκού εδάφους. Η Άγκυρα εξακολουθεί να επικαλείται το πρόσχημα της «προστασίας» των Τουρκοκυπρίων, ωστόσο, η ιστορική πραγματικότητα αποκαλύπτει ότι πρόκειται για έναν ισχυρισμό χωρίς βάση.
Η παραποίηση της ιστορίας
Η τουρκική στρατιωτική επιχείρηση εξελίχθηκε σε δύο φάσεις. Η πρώτη, τον Ιούλιο του 1974, προβάλλεται μέχρι σήμερα ως «ειρηνευτική» ενέργεια για την αποτροπή της Ένωσης Κύπρου και Ελλάδας μετά το πραξικόπημα της χούντας. Όμως, το επιχείρημα αυτό κατέρρευσε άμεσα, καθώς το στρατιωτικό καθεστώς στην Αθήνα κατέρρευσε λίγες ημέρες αργότερα, εξαφανίζοντας κάθε πιθανό κίνδυνο για τους Τουρκοκυπρίους.
Παρά ταύτα, η Άγκυρα εξαπέλυσε δεύτερη, πολύ ευρύτερη εισβολή, ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη οι συνομιλίες της Γενεύης. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι στόχος δεν ήταν η προστασία πληθυσμών, αλλά η κατάληψη εδάφους, μια πολιτική που ο τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Χένρι Κίσινγκερ ανέχθηκε για λόγους ψυχροπολεμικής σκοπιμότητας. Το αποτέλεσμα ήταν η de facto διχοτόμηση του νησιού, ο εκτοπισμός περίπου 200.000 Ελληνοκυπρίων και η συστηματική αλλοίωση της πληθυσμιακής σύνθεσης μέσω εποικισμού από την Ανατολία.
Σήμερα, ακόμη και οι γνήσιοι Τουρκοκύπριοι έχουν καταστεί όμηροι αυτής της πολιτικής. Η ταυτότητα και η αυτονομία τους διαβρώνονται σταδιακά από τον αυταρχικό έλεγχο της Άγκυρας.
Το παράδειγμα της Γάζας
Εάν η διεθνής κοινότητα θεωρεί εφικτή μια λύση για τη Γάζα με σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και διεθνή επιτήρηση, όπως προβλέπει το σχέδιο Τραμπ και υποστηρίζει ο πρόεδρος Ερντογάν, τότε γιατί να μην ισχύσει η ίδια λογική για την Κύπρο;
Η αποδοχή από την Άγκυρα της αρχής των διεθνών παρατηρητών στη Γάζα αποδεικνύει ότι αναγνωρίζει την ανάγκη για εξωτερική επιτήρηση στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής διαδικασίας. Ωστόσο, όταν πρόκειται για την Κύπρο, η Τουρκία απορρίπτει κάθε ανάλογο μηχανισμό. Αυτή η στάση αποκαλύπτει την προφανή αντίφαση και την υποκρισία της τουρκικής πολιτικής.
Ένας ρεαλιστικός οδικός χάρτης
Η επίλυση του Κυπριακού μπορεί να στηριχθεί σε ένα ρεαλιστικό σχέδιο, που θα εξασφαλίζει την ασφάλεια και των δύο κοινοτήτων χωρίς κατοχή:
Σταδιακή και επαληθεύσιμη αποχώρηση των τουρκικών δυνάμεων, σύμφωνα με το μοντέλο της Γάζας.
Ανάπτυξη διεθνών παρατηρητών, από κράτη-μέλη της Ε.Ε. και χώρες των Συμφωνιών του Αβραάμ, για τη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Πραγματική προστασία των Τουρκοκυπρίων, μέσω πολυμερών εγγυήσεων, όχι μέσω της διαρκούς τουρκικής παρουσίας.
Απομάκρυνση των παράνομων αρχών των κατεχομένων, όπως των Ερσίν Τατάρ, Μεχμέτ Αλί Ταλάτ και Ντερβίς Έρογλου, των οποίων η πολιτική δραστηριότητα στερείται διεθνούς νομιμοποίησης.
Άμεση απελευθέρωση Ελληνοκυπρίων πολιτών που, σύμφωνα με καταγγελίες, κρατούνται μετά από επισκέψεις στις περιουσίες τους στο βόρειο τμήμα του νησιού.
Ένα τέτοιο πλαίσιο θα αποκαθιστούσε τη νόμιμη κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας και θα εξασφάλιζε τη συνύπαρξη όλων των Κυπρίων σε συνθήκες ειρήνης και δικαιοσύνης.
Η στρατηγική διάσταση
Το Κυπριακό δεν αποτελεί απλώς μια περιφερειακή διαφορά, αλλά ζήτημα αρχών και αξιοπιστίας της Ευρώπης. Η συνεχιζόμενη τουρκική κατοχή σε έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπονομεύει το κύρος του διεθνούς δικαίου, την ίδια στιγμή που η Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ το επικαλούνται σε άλλες κρίσεις, από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή.
Αν η Τουρκία επιθυμεί να αναδειχθεί σε υπεύθυνη περιφερειακή δύναμη, οφείλει να επιδείξει συνέπεια και σεβασμό των κανόνων. Η ίδια λογική που επικαλείται ο Ερντογάν για τη Γάζα, σταδιακή απεμπλοκή και διεθνής επιτήρηση, πρέπει να εφαρμοστεί και στην Κύπρο.
Ώρα για συνέπεια και θάρρος
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η διεθνής κοινότητα οφείλουν να απαιτήσουν την πλήρη εφαρμογή των αρχών που επικαλούνται. Η ειρήνη δεν μπορεί να είναι επιλεκτική, ούτε η κυριαρχία διαπραγματεύσιμη.
Η αποχώρηση του τουρκικού στρατού από την Κύπρο δεν θα είναι μόνο αποκατάσταση μιας ιστορικής αδικίας, αλλά και επανεπιβεβαίωση της διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες. Μια ειρηνική, επαληθεύσιμη και δίκαιη διαδικασία θα επιτρέψει στις δύο κοινότητες να συνυπάρξουν με ασφάλεια και αξιοπρέπεια, εντός της ευρωπαϊκής οικογένειας.
Η Κύπρος δεν αξίζει τίποτα λιγότερο.
*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. ΣήμεραείναισυνεργάτηςκαιερευνητήςτουInstitute for National and International Security(INIS), καιτουStrategy International (SI)καιτουResearch Institute for European and American Studies (RIEAS).
Η ουγγρική πετρελαϊκή εταιρεία MOL θα αυξήσει τις προμήθειές της στη Σερβία μετά τις κυρώσεις των ΗΠΑ κατά της πετρελαϊκής εταιρείας NIS (Naftna industrija Srbije), η οποία λειτουργεί το μοναδικό διυλιστήριο της χώρας και της οποίας ο μεγαλύτερος μέτοχος είναι η ρωσική Gazprom Neft, δήλωσε ο Ούγγρος υπουργός Εξωτερικών, Πέτερ Σιγιάρτο, όπως ανέφερε το Reuters.
«Δεδομένου ότι η MOL παίζει σημαντικό ρόλο στην προμήθεια αργού πετρελαίου και καυσίμων στη Σερβία… οι Σέρβοι φίλοι μας μπορούν να βασίζονται σε αυξημένες προμήθειες από την MOL», δήλωσε ο Σιγιάρτο, προσθέτοντας ότι αυτή η αύξηση δεν θα είναι σε θέση να αντικαταστήσει πλήρως την έλλειψη προμηθειών από την Κροατία.
Η NIS συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο κυρώσεων λόγω της σύνδεσής της με την Gazprom Neft. Οι κυρώσεις τέθηκαν σε ισχύ χθες.
Μέχρι στιγμής, έχουν αναβληθεί αρκετές φορές, πιο πρόσφατα υποτίθεται ότι θα τεθούν σε ισχύ την 1η Οκτωβρίου, μετά την οποία η αναβολή παρατάθηκε έως τις 8 Οκτωβρίου. Οι κυρώσεις των ΗΠΑ στοχεύουν, μεταξύ άλλων, στη χρηματοδότηση του πολέμου στην Ουκρανία με χρήματα από ρωσικές ενεργειακές εταιρείες, σημειώνει το Radio Free Europe.
Η NIS λειτουργεί το μοναδικό διυλιστήριο πετρελαίου της Σερβίας, το οποίο βρίσκεται στο Πάντσεβο, κοντά στο Βελιγράδι.
Η εγκατάσταση έχει ετήσια δυναμικότητα 4,8 εκατομμυρίων τόνων και καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της χώρας.
Οι κυρώσεις θα μπορούσαν να απειλήσουν την προμήθεια αργού πετρελαίου μέσω του αγωγού της Αδριατικής.
Η Σερβία εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις προμήθειες φυσικού αερίου και πετρελαίου από τη Ρωσία, τις οποίες λαμβάνει κυρίως μέσω αγωγών στην Κροατία και σε άλλες γειτονικές χώρες.
Το φυσικό αέριο διανέμεται στη συνέχεια από την NIS, της οποίας η πλειοψηφία είναι η κρατική εταιρεία πετρελαίου της Ρωσίας, Gazprom Neft. Η ρωσική εταιρεία κατέχει το 44,9%, ενώ το σερβικό κράτος το 29,9%. Οι υπόλοιπες μετοχές κατέχονται από μικρομετόχους.
Οι κυρώσεις θα μπορούσαν να στερήσουν τη Σερβία από βενζίνη και μαζούτ πριν από τους χειμερινούς μήνες.
Ο Σέρβος πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ο οποίος ήδη δέχεται πιέσεις στο εσωτερικό της χώρας λόγω των 11 μηνών αντικυβερνητικών διαδηλώσεων, δήλωσε ότι οι κυρώσεις θα έχουν «εξαιρετικά σοβαρές συνέπειες» από πολλές απόψεις: «Αυτό είναι κάτι που θα επηρεάσει κάθε πολίτη».
Η NIS δήλωσε χθες ότι δεν κατάφερε να εξασφαλίσει νέα αναβολή των κυρώσεων των ΗΠΑ, κάτι που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις προσπάθειές της να εξασφαλίσει τον εφοδιασμό με πετρέλαιο και φυσικό αέριο μακροπρόθεσμα.
«Η ειδική άδεια από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ, η οποία επιτρέπει την απρόσκοπτη λειτουργία, δεν έχει ακόμη παραταθεί», ανέφερε η εταιρεία σε ανακοίνωσή της, προσθέτοντας ότι είχε αποθηκεύσει αρκετές προμήθειες για να διατηρήσει τις λειτουργίες των πελατών για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η Σερβία γίνεται παράπλευρο θύμα των αυξανόμενων εντάσεων μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών, πιστεύουν οι τοπικοί οικονομικοί αναλυτές.
«Εάν οι Ρώσοι είχαν συμφωνήσει να πουλήσουν το μερίδιό τους, τίποτα από αυτά δεν θα είχε συμβεί με τις κυρώσεις», δήλωσε στο Associated Press ο Σέρβος οικονομικός αναλυτής Αλεξάνταρ Μιλόσεβιτς.
«Αλλά οι Ρώσοι δεν θέλουν να πουλήσουν. Είναι περισσότερο πρόθυμοι να αποδεχτούν όλες τις οικονομικές συνέπειες που προκύπτουν από τις κυρώσεις παρά να δείξουν στην πραγματικότητα αδυναμία και να πουλήσουν την NIS», προσθέτει.
Σύμφωνα με τα λεγόμενά του, πρόκειται για ένα «πολιτικό παιχνίδι μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών» στο οποίο «η Σερβία είναι ένα είδος, κατ’ αρχήν, ασήμαντου παίκτη».
Αν και επίσημα συνεχίζει να επιδιώκει την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Σερβία αρνείται να συμμετάσχει στις δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας για την εισβολή της στην Ουκρανία, εν μέρει λόγω της εξάρτησής της από τις ρωσικές ενεργειακές προμήθειες.
«Είμαστε οι μόνοι που προτείναμε τη Μαρία Καρυστιανού για τη μεγαλύτερη διάκριση του Ευρωκοινοβουλίου. Κανένας ευρωβουλευτής και κανένα κόμμα από την τραγωδία των Τεμπών έως σήμερα δεν έκανε κάτι τέτοιο, παρά τα μεγάλα λόγια»
Του Κώστα Αϊβαλιώτη
Δεν το έκαναν οι σημερινοί ευρωβουλευτές, το κάνουμε εμείς της One Voice. Με επιστολή μας σε όλους τους Έλληνες ευρωβουλευτές και με κοινοποίηση στην κ. Ρομπέρτα Μέτσολα, πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προτείνουμε την απονομή της ύψιστης διάκρισης του Ευρωκοινοβουλίου, του Βραβείου Ζαχάρωφ, στον Σύλλογο Συγγενών Θυμάτων Τεμπώνκαι στη Μαρία Καρυστιανού για το 2026.
Η διαδικασία είναι σκόπιμο να αρχίσει αμέσως και να συνεργαστούν από σήμερα οι ευρωβουλευτές, αφού δεν έκαναν κάτι ανάλογο έως σήμερα, παρότι πέρασαν δυόμισι χρόνια από το έγκλημα των Τεμπών. Η επιστολή, την οποία συνυπογράφουν ο πρ. βουλευτής Κωστής Αϊβαλιώτης και ο εκδότης της One Voice, Νίκος Μανεσιώτης, είναι η εξής:
Προς
Κυρίες και κυρίους Ευρωβουλευτές
Κοινοποίηση: Κυρία Roberta Metsola,
πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
6.10.2025
Kυρίες και κύριοι Ευρωβουλευτές,
Είναι γνωστό ότι η ύψιστη τιμητική διάκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι το Βραβείο Ζαχάρωφ για την ελευθερία της σκέψης, το οποίο, αρχής γενομένης με τον Nelson Mandela, έχει απονεμηθεί σε προσωπικότητες απ’ όλο τον κόσμο που έχουν αγωνιστεί για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, «το Βραβείο αυτό έχει μέχρι στιγμής απονεμηθεί σε αντιφρονούντες, πολιτικούς ηγέτες, δημοσιογράφους, δικηγόρους, ακτιβιστές από την κοινωνία των πολιτών, συγγραφείς, μητέρες, συζύγους, ηγέτες μειονοτήτων, μια αντιτρομοκρατική ομάδα, ακτιβιστές για την ειρήνη, έναν ακτιβιστή για τον αγώνα κατά των βασανιστηρίων, έναν γελοιογράφο, επί μακρόν φυλακισμένους αντιρρησίες συνείδησης, έναν κινηματογραφιστή, στον ΟΗΕ ως φορέα, και σε ένα παιδί που πραγματοποίησε εκστρατεία για το δικαίωμα στην εκπαίδευση».
Ο αγώνας για τα δημοκρατικά δικαιώματα και η απαρέγκλιτη εφαρμογή των αρχών του κράτους δικαίου αποτελούν βασικά κριτήρια για την απονομή του.
Η τραγωδία με το δυστύχημα των Τεμπών και όσα ακολούθησαν ανάγκασαν τους συγγενείς των θυμάτων να δίνουν καθημερινό αγώνα για τα αυτονόητα. Ο Σύλλογος Συγγενών Θυμάτων Τεμπών, που έχει δημιουργηθεί με επικεφαλής τη Μαρία Καρυστιανού, προσπαθεί να κινητοποιήσει προς την κατεύθυνση της πλήρους διερεύνησης όλων των πτυχών της τραγωδίας και την τιμωρία των ενόχων, όσο ψηλά και αν βρίσκονται. Στην προσπάθεια αυτή υπάρχουν Μέσα Ενημέρωσης, όπως η εφημερίδα One Voice, που στηρίζουν με κάθε τρόπο αυτή την προσπάθεια. Οι υποφαινόμενοι έχουμε ήδη προσφύγει στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωκοινοβουλίου, η αναφορά μας εκρίθη παραδεκτή, ενώ ο πρόεδρός της, συνάδελφός σας, ευρωβουλευτής κ. Bogdan Rzonca μάς διαβεβαίωσε εγγράφως ότι ζητήθηκε από τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διερευνηθεί το δυστύχημα και όσα επακολούθησαν.
Όπως αναφέρει η ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, «κάθε πολιτική ομάδα του Κοινοβουλίου, καθώς και οι επιμέρους βουλευτές, μπορούν να προτείνουν υποψηφίους (για κάθε υποψήφιο απαιτείται η στήριξη τουλάχιστον 40 βουλευτών)». Ομολογούμε ότι θα περιμέναμε να είχε προταθεί ο Σύλλογος και η επικεφαλής του για την τιμητική αυτή διάκριση τα δυόμισι αυτά χρόνια που έχουν περάσει από το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη με τους 57 νεκρούς, όμως κανένας Έλληνας ευρωβουλευτής και καμία πολιτική ομάδα δεν τους πρότεινε ως τώρα, ενώ ήδη μπαίνει στην τελική ευθεία η διαδικασία για την απονομή του βραβείου για το 2025.
Θα θέλαμε να σας προτείνουμε και να σας καλέσουμε με αυτή την επιστολή μας να πάρετε την πρωτοβουλία και να συνεργαστείτε ώστε να προταθεί ο παραπάνω Σύλλογος και η Μαρία Καρυστιανού για την απονομή σε αυτούς του επόμενου Βραβείου Ζαχάρωφ.
Ο αγώνας είναι κοινός για την εφαρμογή των αρχών του κράτους δικαίου και την τιμωρία των ενόχων μιας πρωτοφανούς τραγωδίας που οδήγησε στον τάφο 57 ανθρώπους και αποκάλυψε την απροθυμία συγκεκριμένων θεσμών και υπηρεσιών -σε μια χώρα της Ε.Ε. και εν έτει 2025- να κινηθούν γρήγορα και να διαλευκάνουν, όπως οφείλουν, τι ακριβώς συνέβη και ποιοι ευθύνονται.
Με εκτίμηση
Κωστής Αϊβαλιώτης,πρ. βουλευτής,πρ. στέλεχος της Γ.Γ.του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Νίκος Μανεσιώτης,εκδότης της εφημερίδας «One Voice»
Η Σύμβαση του Μοντρέ σχετικά με το Καθεστώς των Στενών (1936) αποτελεί εδώ και καιρό ακρογωνιαίο λίθο της ασφάλειας της Μαύρης Θάλασσας. Ρυθμίζοντας τη διέλευση των πολεμικών πλοίων μέσω του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, η συνθήκη προσδίδει στην Τουρκία μια μοναδική θέση ισχύος ως θεματοφύλακα της πρόσβασης μεταξύ της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας. Ενώ η συμβατική βιβλιογραφία συχνά αντιμετωπίζει τη Σύμβαση του Μοντρέ ως νομικό μέσο που ορίζει τη ναυτική διέλευση (Churchill & Lowe, 1999), μια ευρύτερη στρατηγική προοπτική δίνει έμφαση στον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία εκμεταλλεύεται το παράκτιο καθεστώς της για να διεκδικήσει την κυριαρχία της, να επηρεάσει τη δυναμική της περιφερειακής ασφάλειας και να διαχειριστεί σύνθετες διεθνείς πιέσεις.
Αυτή η μελέτη προωθεί την έννοια της παράκτιας λογικής, η οποία νοείται ως το προνόμιο της παράκτιας κρατικής εξουσίας έναντι των παρακείμενων πλωτών οδών, τόσο ως νομικό δικαίωμα όσο και ως γεωπολιτικός πόρος. Η παράκτια λογική αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο η Τουρκία αξιοποιεί λειτουργικά τη Σύμβαση του Μοντρέ για να ρυθμίσει την στρατιωτική πρόσβαση, να ασκήσει επιρροή και να διαχειριστεί τόσο τους συμμάχους όσο και τους αντιπάλους. Η ανάλυση βασίζεται σε ιστορικά πρότυπα από τον Ψυχρό Πόλεμο και την μετασοβιετική εποχή, τη σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας του 2022 και τη στρατηγική εμφάνιση εναλλακτικών λιμένων, όπως η Αλεξανδρούπολη στην Ελλάδα.
Υπογραφή της Σύμβασης του Montreux (Πηγή https://mymontreux.ch/news/la-turquie-et-la-convention-de-montreux-quand-ca-larrange/)
Ναυτικά σημεία ελέγχου (Choke Points) και διεθνές δίκαιο
Ο έλεγχος των στενών αποτελεί κεντρικό μέλημα στο διεθνές δίκαιο και στις μελέτες ασφάλειας. Τα σημεία ελέγχου είναι ταυτόχρονα νομικά καθεστώτα, γεωγραφικά περιουσιακά στοιχεία και στρατηγικοί μοχλοί (Klein, 2011). Η Σύμβαση του Μοντρέ, σε αντίθεση με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), παρέχει στην Τουρκία συγκεκριμένα δικαιώματα και ευθύνες, ιδίως όσον αφορά τα πολεμικά πλοία κρατών που δεν βρίσκονται στη Μαύρη Θάλασσα (Yildiz, 2021). Οι μελετητές σημειώνουν ότι η Σύμβαση του Μοντρέ εξισορροπεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας με την περιφερειακή σταθερότητα, ευνοώντας τα παράκτια κράτη, ενώ παράλληλα επιβάλλει νομικά δεσμευτικούς περιορισμούς σε τρίτους (Erdem, 2017).
Οι Churchill και Lowe, στη μελέτη τους για Το Δίκαιο της Θάλασσας, υποστηρίζουν ότι το διεθνές δίκαιο των στενών πρέπει να νοείται όχι μόνο ως ένα σύνολο κωδικοποιημένων κανόνων αλλά και ως αντανάκλαση της κατανομής εξουσιών μεταξύ των κρατών (Churchill & Lowe, 1999). Η Σύμβαση του Μοντρέ αποτελεί παράδειγμα αυτής της δυαδικότητας: θεσπίζει νομικές υποχρεώσεις τόσο για την Τουρκία όσο και για τις δυνάμεις διέλευσης, ενώ παράλληλα δίνει στην Άγκυρα διακριτική ευχέρεια που μπορεί να αξιοποιηθεί στρατηγικά.
Ο στρατηγικός ρόλος της Τουρκίας στη Μαύρη Θάλασσα
Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας στη Μαύρη Θάλασσα ιστορικά περιλαμβάνει μια προσεκτική εξισορρόπηση μεταξύ των υποχρεώσεων του ΝΑΤΟ και των σχέσεων με τη Ρωσία (Aydin, 2021). Οι μελετητές τονίζουν ότι η Συνθήκη του Μοντρέ λειτουργεί τόσο ως ασπίδα κυριαρχίας όσο και ως εργαλείο στρατηγικής σηματοδότησης (Bilgin, 2018; Özkan, 2019). Οι διατάξεις της επιτρέπουν στην Τουρκία να ελέγχει τις ναυτικές ροές, ωστόσο η Τουρκία πρέπει επίσης να σεβαστεί τη συνθήκη για να διατηρήσει την αξιοπιστία της.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Τουρκία συχνά επικαλείτο το Μοντρέ στο πλαίσιο της σοβιετικής ναυτικής ισχύος. Ενώ η συνθήκη θεωρητικά περιόριζε την σοβιετική πρόσβαση, η Άγκυρα επέδειξε επίσης προσοχή στην αποφυγή της αντιπαράθεσης, χρησιμοποιώντας νομικές ερμηνείες για τη διατήρηση της σταθερότητας (Mankoff, 2022). Στη μετασοβιετική εποχή, η άνοδος της Ρωσίας ως περιφερειακής δύναμης και η επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς έχουν ενισχύσει τη στρατηγική σημασία του Μοντρέ (Οniş & Kutlay, 2020).
Παράκτια Λογική ως Αναλυτικό Πλαίσιο
Η έννοια της παράκτιας λογικής ενσωματώνει τη νομική εξουσία, τη στρατηγική μόχλευση και τη σηματοδότηση. Τρεις διαστάσεις οι οποίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές:
Νομική Εξουσία : Η Τουρκία έχει το δικαίωμα να ρυθμίζει τη ναυτική διέλευση μέσω των Στενών.
Στρατηγική μόχλευση: Ο έλεγχος της διέλευσης επιτρέπει στην Τουρκία να περιορίσει ή να επιτρέψει τη στρατιωτική παρουσία τόσο συμμάχων όσο και αντιπάλων.
Εσωτερική και Διεθνής Σηματοδοσία : Η Τουρκία επικοινωνεί κυριαρχία, ουδετερότητα ή συμμαχία ανάλογα με την επιχειρησιακή εφαρμογή του Μοντρέ.
Συνδέοντας το διεθνές δίκαιο με την πολιτική ισχύος, η παράκτια λογική εξηγεί πώς η Τουρκία εκμεταλλεύεται τη Συνθήκη του Μοντρέ όχι απλώς ως μια παθητική συμβατική υποχρέωση αλλά ως ένα ενεργό μέσο περιφερειακής επιρροής.
Ιστορικό Πλαίσιο
Μοτίβα Ψυχρού Πολέμου
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Συνθήκη του Μοντρέ διαμόρφωσε τις ναυτικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Σοβιετικής Ένωσης. Η Τουρκία ρύθμιζε τη διέλευση των σοβιετικών πολεμικών πλοίων στη Μεσόγειο, διατηρώντας την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα χωρίς να προκαλεί άμεση αντιπαράθεση (Churchill & Lowe, 1999). Οι περιορισμοί χωρητικότητας και οι απαιτήσεις κοινοποίησης της συνθήκης παρείχαν στην Άγκυρα νομική κάλυψη για τη διαχείριση των εξωτερικών πιέσεων.
Η στρατηγική της Τουρκίας κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου αποτελεί παράδειγμα πρώιμης παράκτιας λογικής: η νομική διακριτική ευχέρεια συνδυάστηκε με προσεκτικό στρατηγικό υπολογισμό. Ρυθμίζοντας τη διαμετακόμιση και παρακολουθώντας τις ναυτικές κινήσεις, η Τουρκία διατήρησε την περιφερειακή σταθερότητα, ενισχύοντας παράλληλα την αξιοπιστία της ως ουδέτερου φύλακα.
Μετασοβιετική Εποχή
Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, η Συνθήκη του Μοντρέ συνέχισε να είναι καθοριστική. Η εμφάνιση νέων κρατών της Μαύρης Θάλασσας – Ουκρανία, Γεωργία και Μολδαβία – άλλαξε το στρατηγικό περιβάλλον. Η Τουρκία διατήρησε τον ρόλο της ως βασικής ρυθμιστικής αρχής, εξισορροπώντας τις συνεργασίες με το ΝΑΤΟ με τις σχέσεις με την αναδυόμενη Ρωσία (Öniş & Kutlay, 2020). Ο σύγχρονος ναυτικός εκσυγχρονισμός και η αυξημένη παρουσία του ΝΑΤΟ αύξησαν τη σημασία της Συνθήκης του Μοντρέ ως νομικού και στρατηγικού μέσου.
Μελέτη περίπτωσης: Η επίκληση του Μοντρέ από την Τουρκία στον πόλεμο Ρωσίας-Ουκρανίας του 2022
Στις 24 Φεβρουαρίου 2022, η Ρωσία εξαπέλυσε μια ολοκληρωτική εισβολή στην Ουκρανία. Η Ουκρανία ζήτησε από την Τουρκία να κλείσει τα Στενά σε ρωσικά πολεμικά πλοία, θέτοντας σε δοκιμασία την εξουσία και τη στρατηγική κρίση της Άγκυρας ως προς τη συνθήκη (Mankoff, 2022). Η Τουρκία αντιμετώπισε ανταγωνιστικές πιέσεις: την τήρηση της Συμφωνίας του Μοντρέ, τις προσδοκίες του ΝΑΤΟ και την επιτακτική ανάγκη διαχείρισης των σχέσεων με τη Μόσχα.
Νομική Επίκληση του Άρθρου 19
Στις 28 Φεβρουαρίου 2022, η Τουρκία επικαλέστηκε το Άρθρο 19 της Σύμβασης του Μοντρέ, το οποίο απαγορεύει τη διέλευση πολεμικών πλοίων εμπόλεμων πλευρών κατά τη διάρκεια πολέμου, εκτός από τα πλοία που επιστρέφουν στους ναυστάθμους τους (Erdem, 2017)). Η απόφαση ουσιαστικά έκλεισε τα Στενά σε ρωσικά και ουκρανικά πολεμικά πλοία, επιτρέποντας παράλληλα την επιστροφή των πλοίων στις βάσεις τους.
Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου τόνισε ότι η Τουρκία θα εφαρμόσει τη Συμφωνία του Μοντρέ «με διαφάνεια και χωρίς προκατάληψη», σηματοδοτώντας τόσο τη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο όσο και την άσκηση της κυριαρχικής διακριτικής ευχέρειας (Bilgin, 2018).
Η επίκληση επέτρεψε στην Τουρκία να ενεργήσει ως ρυθμιστικός φύλακας χωρίς να κλιμακώσει τη σύγκρουση, καταδεικνύοντας πώς η παράκτια λογική μετατρέπει τα νόμιμα δικαιώματα σε στρατηγική μόχλευση.
Περιορισμός των κινήσεων του ρωσικού ναυτικού
Η ρύθμιση της διέλευσης από την Τουρκία περιόρισε την επιχειρησιακή ευελιξία της Ρωσίας. Οι ρωσικές προσπάθειες να μετακινηθούν ενισχύσεις από τη Μεσόγειο στη Μαύρη Θάλασσα μπλοκαρίστηκαν, εκτός από τις μονάδες που επέστρεφαν στη βάση. Αυτή η επιλεκτική επιβολή αποτελεί παράδειγμα του πώς το Μοντρέ επιτρέπει στην Τουρκία να ασκεί επιρροή στην στρατιωτική κινητικότητα, παραμένοντας παράλληλα εντός του πλαισίου της συνθήκης.
Ίση Εφαρμογή στους Συμμάχους του ΝΑΤΟ
Η Τουρκία κοινοποίησε επίσης περιορισμούς στους συμμάχους του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ηνωμένου Βασιλείου, εμποδίζοντας την είσοδο επιπλέον πολεμικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα (Mankoff, 2022). Εφαρμόζοντας τη Συνθήκη του Μοντρέ τόσο στους αντιπάλους όσο και στους συμμάχους, η Άγκυρα ενίσχυσε την αντίληψη της ουδετερότητας, διατηρώντας παράλληλα τον κυρίαρχο έλεγχο.
Εσωτερική και Διπλωματική Σήμανση
Στο εσωτερικό, η επίκληση του Μοντρέ παρουσιάστηκε ως προστασία της τουρκικής κυριαρχίας, εδραιώνοντας την εθνική νομιμότητα. Διεθνώς, πρόβαλε την Τουρκία ως έναν νομοταγή παράγοντα ικανό να εξισορροπήσει σύνθετα περιφερειακά συμφέροντα, μια σαφής επίδειξη παράκτιας σηματοδότησης στην πράξη.
Εναλλακτική Πρόσβαση και Μειωμένη Τουρκική Μόχλευση: Λιμάνι Αλεξανδρούπολης
Στρατηγική Σημασία της Αλεξανδρούπολης
Το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης στη βόρεια Ελλάδα καταδεικνύει ένα αυξανόμενο όριο στην παράκτια επιρροή της Τουρκίας. Αναπτύχθηκε με την υποστήριξη του ΝΑΤΟ και των
ΗΠΑ. Το λιμάνι παρέχει εναλλακτική πρόσβαση για στρατιωτικές και εμπορικές αποστολές στη Μαύρη Θάλασσα, παρακάμπτοντας πλήρως τα Τουρκικά Στενά.
Η Αλεξανδρούπολη επιτρέπει στο ΝΑΤΟ να προβάλλει ισχύ χωρίς να βασίζεται αποκλειστικά σε κανάλια που ρυθμίζονται από τη Συνθήκη του Μοντρέ.
Για την Τουρκία, το λιμάνι αντιπροσωπεύει μια μείωση του ελέγχου της πρόσβασης στη Μαύρη Θάλασσα, αποδεικνύοντας ότι η παράκτια ισχύς εξαρτάται από το περιβάλλον και διαμορφώνεται από υποδομές και συμμαχίες.
Επιπτώσεις για την τουρκική στρατηγική
Η εμφάνιση εναλλακτικών λιμένων επηρεάζει τους υπολογισμούς της Τουρκίας:
Μειωμένος απόλυτος έλεγχος: Η νομική εξουσία της συνθήκης του Μοντρέ δεν μπορεί να αντισταθμίσει πλήρως τις φυσικές παρακάμψεις.
Δυναμική της Συμμαχίας : Η υποδομή του ΝΑΤΟ στην περιοχή σηματοδοτεί τη δέσμευση για συλλογική ασφάλεια, ενώ παράλληλα περιορίζει έμμεσα την τουρκική μονομερή επιρροή.
Γεωπολιτικά Μηνύματα: Η Άγκυρα πρέπει τώρα να εξετάσει τις στρατηγικές συνέπειες τόσο της επιβολής των συνθηκών όσο και των περιφερειακών αναπτύξεων υποδομών.
Τεχνολογικές και Στρατηγικές Τάσεις
Σύγχρονες Ναυτικές Δυνατότητες
Οι εξελίξεις στη ναυτική τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένων των πλοίων επιφανείας που
είναι εξοπλισμένα με πυραύλους, των υποβρυχίων και των μη επανδρωμένων συστημάτων,
αμφισβητούν τις παραδοσιακές ερμηνείες του Μοντρέ (Klein, 2011). Οι περιορισμοί
χωρητικότητας και οι ορισμοί των κλάσεων πλοίων ενδέχεται να καταστούν ασαφείς,
δημιουργώντας νομικά και επιχειρησιακά διλήμματα για την τουρκική επιβολή του νόμου.
Περιφερειακή Αρχιτεκτονική Ασφάλειας
Η παράκτια επιρροή της Τουρκίας διαμορφώνεται επίσης από την επέκταση του ΝΑΤΟ, τις πρωτοβουλίες ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα και την ευθυγράμμιση των περιφερειακών
εταίρων. Η αλληλεπίδραση μεταξύ της νομικής εξουσίας και της πολιτικής της συμμαχίας
ενισχύει την πολυπλοκότητα της θαλάσσιας στρατηγικής, καθιστώντας την παράκτια λογική
μια δυναμική και όχι στατική έννοια.
Ο νόμος ως στρατηγική
Η συνθήκη του Μοντρέ επιτρέπει στην Τουρκία να μεταφράσει τη νομική εξουσία σε πρακτική επιρροή. Επικαλούμενη τις διατάξεις των συνθηκών, η Άγκυρα περιορίζει τη ναυτική κίνηση, διαμορφώνει τις επιχειρησιακές επιλογές και διεκδικεί κεντρικό ρόλο στην
περιφερειακή ασφάλεια.
Περιορισμοί και ευκαιρίες
Ενώ η συνθήκη του Μοντρέ παρέχει στρατηγική μόχλευση, ωστόσο τα εναλλακτικά λιμάνια,
συμμαχίες και τεχνολογικές αλλαγές υπογραμμίζουν τους περιορισμούς της παράκτιας
λογικής. Η εξουσία της Τουρκίας είναι ουσιαστική αλλά όχι απόλυτη. Το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης καταδεικνύει πώς οι υποδομές και η γεωπολιτική μπορούν να μειώσουν την εξάρτηση από τα παραδοσιακά σημεία συμφόρησης και ελέγχου.
Πράξη εξισορρόπησης
Η εφαρμογή της συμφωνίας του Μοντρέ από την Τουρκία αντικατοπτρίζει μια πολύπλοκη
πράξη εξισορρόπησης:
Διατήρηση της αξιοπιστίας του ΝΑΤΟ, αποφεύγοντας παράλληλα την άμεση αντιπαράθεση με τη Ρωσία
Άσκηση κυριαρχίας χωρίς υπονόμευση της νομικής νομιμότητας
Αξιοποίηση των διατάξεων των συνθηκών, αναγνωρίζοντας παράλληλα τα όρια που επιβάλλονται από τη γεωγραφία, τις συμμαχίες και τις περιφερειακές υποδομές
Συμπέρασμα
Η Σύμβαση του Μοντρέ παραμένει ένα ζωτικό μέσο της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Η παράκτια λογική της επιτρέπει στην Άγκυρα να ρυθμίζει τη ναυτική πρόσβαση, να περιορίζει τις εμπόλεμες πλευρές και να σηματοδοτεί την κυριαρχία της, διατηρώντας παράλληλα φαινομενικά ουδετερότητα. Η σύγκρουση Ρωσίας-Ουκρανίας του 2022 καταδεικνύει την επιχειρησιακή σημασία του Μοντρέ, ενώ η ανάπτυξη εναλλακτικών λιμένων όπως η Αλεξανδρούπολη υπογραμμίζει τα όρια της τουρκικής επιρροής.
Τελικά, η παράκτια λογική δείχνει ότι τα διεθνή νομικά πλαίσια είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τις γεωπολιτικές, τεχνολογικές και πραγματικότητες υποδομών που διαμορφώνουν τη συμπεριφορά των κρατών. Το Μοντρέ δεν είναι απλώς μια στατική συνθήκη, αλλά ένα δυναμικό μέσο στρατηγικής, η επιρροή του οποίου θα συνεχίσει να εξελίσσεται παράλληλα με τις περιφερειακές τάσεις ασφάλειας και τις δομές συμμαχιών.
Βιβλιογραφία
Aydin, Mustafa. Τουρκία και Μαύρη Θάλασσα: Μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας. Άγκυρα: Εκδόσεις SETA, 2021.
Bilgin, Pinar. «Η κυριαρχία της Τουρκίας και το ζήτημα των Στενών». Journal of International Affairs 72, #2 (2018): 45–62.
Churchill, RR, και AV Lowe. Το Δίκαιο της Θάλασσας . 3η έκδοση. Μάντσεστερ: Manchester University Press, 1999.
Erdem, Sedat. «Η Σύμβαση του Μοντρέ και η Περιφερειακή Σταθερότητα». Turkish Review of International Law 10, #1 (2017): 33–58.
Klein, Natalie. Ναυτική Ασφάλεια και Δίκαιο της Θάλασσας . Οξφόρδη: Oxford University Press, 2011.
Μάνκοφ, Τζέφρι. Ο πόλεμος της Ρωσίας και η γεωπολιτική της Μαύρης Θάλασσας . Ουάσινγκτον: CSIS Press, 2022.
Öniş, Ziya και Mustafa Kutlay. Η Νέα Εποχή της Υβριδικότητας: Η Τουρκική Εξωτερική Πολιτική σε έναν Κατακερματισμένο Κόσμο. Οξφόρδη: Oxford University Press, 2020.
Özkan, Mehmet. «Στρατηγικά σημεία φραγμού και τουρκική εξωτερική πολιτική». Middle East Policy 26, #4 (2019): 121–38.
Yildiz, Gökhan. «Νομικά Καθεστώτα των Διεθνών Στενών: Το Μοντρέ σε Προοπτική». Διεθνές Περιοδικό Ναυτικού Δικαίου 34, #2 (2021): 201–23.
Κίτρινη γραμμή το στίγμα του Piri Reis από 11:20-09/10/25 μέχρι 11:20-10/10/25. Κόκκινη γραμμή οι συντεταγμένες της Navtex (0863/25).
Νέα πρόκληση της Τουρκίας με το «Piri Reis» εκ νέου στην καρδία του Αιγαίου. Το ιστορικό των γεγονότων επιβεβαιώνει τις προθέσεις της Άγκυρας αλλά και τον ρόλο της Αθήνας. Άκρως ανησυχητικές οι παρατηρήσεις και τα συμπεράσματα για ότι συμβαίνει σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο…
Σύντομο ιστορικό:
-Πρώτη τουρκική Navtex (0863/25) (15 έως 25/09/25) για την οποία υπήρξε άμεση ελληνική αντι-Navtex (154/25) και ταυτόχρονη ευρεία κινητοποίηση του στόλου. Το αποτέλεσμα ήταν το Piri Reis να παραμείνει στο λιμάνι της Σμύρνης. Μάλιστα τότε ο πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης και ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Ν. Δένδιας προέβησαν σε απαξιωτικά και παραπλανητικά σχόλια για τις δυνατότητες του γηρασμένου ερευνητικού αναφέροντας ότι «μία φωτογραφία του Piri Reis αρκεί». Είναι πρόδηλο βέβαια ότι η ποιότητα των εργασιών του δεν απασχολεί την Άγκυρα αλλά αντιθέτως η «επίδειξη σημαίας» (1, 2) στην καρδιά του Αιγαίου, κάτι που επιβεβαιώνεται και από το στίγμα των «εργασιών» του παρακάτω.
Κίτρινη γραμμή το στίγμα από 09:40-05/10/25 μέχρι 09:40-06/10/25. Κόκκινη γραμμή οι συντεταγμένες της Navtex (0863/25).
-Δεύτερη τουρκική Navtex 0947/25 (4 έως 14/10/25) περιλάμβανε τις ίδιες συντεταγμένες με την πρώτη. Υπήρξε νέα ελληνική αντι-Navtex αλλά χλιαρή κινητοποίηση του στόλου. Τότε μάλιστα το Piri Reis προσέγγισε στα 9 μίλια από τον 25ο Μεσημβρινού ο οποίος διχοτομεί το Αιγαίο! Εντωμεταξύ το αφήγημα της κυβέρνησης στα Μέσα ήταν ότι το ερευνητικό παρακολουθείται δήθεν σθεναρά, δημιουργώντας κλίμα πλασματικής έντασης, ενώ το ερευνητικό ανενόχλητο έπλεε στην καρδιά του Αιγαίου.
Όρια Γαλάζιας Πατρίδας (κίτρινο) και τουρκικών Navtex (κόκκινο)
Από το στίγμα του Piri Reis (από 09:40-05/10/25 μέχρι 09:40-06/10/25 και από 11:20-09/10/25 μέχρι 11:20-10/10/25) προκύπτει ότι το τουρκικό ερευνητικό προσέγγισε τα απώτατα όρια των Navtex που εξεδόθησαν τα οποία σχεδόν αγγίζουν τα όρια της Γαλάζιας Πατρίδας. Σημειώνεται επίσης ότι κατά τη δεύτερη έξοδό του (από 11:20-09/10/25 μέχρι 11:20-10/10/25), ελάχιστη δημοσιότητα δόθηκε επί του ζητήματος, με αίολες αναφορές για τις ενέργειες του στόλου. Ο δε ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτης δήλωσε μάλιστα ότι: «Πρόκειται για έρευνα επιφανειακή, δεν καταλαμβάνει ελληνική υφαλοκρηπίδα και άρα δεν αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο. Αυτό που είναι αντίθετο στους διεθνείς κανονισμούς είναι η NAVTEX που εκδόθηκε και η οποία απαντήθηκε αμέσως από την Ελλάδα, η οποία εξέδωσε δική της αντί-NAVTEX. Η ίδια η έρευνα δεν μας επηρεάζει. Σε κάθε περίπτωση είναι κάτι που το παρακολουθούμε».
Συμπεράσματα:
Μετά την Κάσο όπου η Τουρκία «πέτυχε» δια της ισχύος να έχει λόγο για οτιδήποτε συμβαίνει σε διεθνή ύδατα, ακόμη και εντός της οριοθετημένης Ελληνοαιγυπτιακής ΑΟΖ, ο επόμενος -κρίσιμος- στόχος της είναι το Αιγαίο αρχιπέλαγος. Και για να γίνει ακόμη πιο σαφές, δεν είναι καθόλου τυχαίες οι δηλώσεις Μητσοτάκη-Ερντογάν στο περιθώριο των εργασιών της Εβδομάδας Υψηλού Επιπέδου της 80ής Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη (Σεπτέμβριος 2025), όπου ο μεν πρώτος είπε: «Εάν κάποιες φορές, εάν αυτό που κάνουμε προκαλεί κάποια δυσφορία στη Τουρκία, ας είναι. C’est la vie, όπως θα έλεγαν και οι Γάλλοι. Αλλά θα συνεχίσουμε να συνομιλούμε μαζί τους εποικοδομητικά και να προσπαθούμε να βρούμε project αμοιβαίου ενδιαφέροντος», ο δε δεύτερος δήλωσε με νόημα: «Θα πάρουμε το μερίδιο που μας αναλογεί και θα συνεργαστούμε με τους γείτονές μας με την αρχή του “win-win”».
Κατά τα άλλα, χρόνος δεν υπήρχε για κατ’ ιδία συνάντηση στη Νέα Υόρκη, αλλά εκ του αποτελέσματος συνάγεται πως ότι συμβαίνει σε Αιγαίο και Αν. Μεσόγειο συναποτελεί μια προσυμφωνημένη κακοστημένη «χορογραφία» που είναι το προοίμιο συνεκμετάλλευσης κάτω από τη μύτη του κυρίαρχου λαού.
Ο Γκρεγκ Ρόμαν είναι εκτελεστικός διευθυντής του Middle East Forum και προηγουμένως διηύθυνε το Συμβούλιο Κοινοτικών Σχέσεων της Εβραϊκής Ομοσπονδίας του Πίτσμπουργκ. Το 2014, το Jewish Telegraphic Agency τον κατέταξε ανάμεσα στους «δέκα πιο εμπνευσμένους Εβραίους ηγέτες παγκοσμίως» και έχει υπηρετήσει ως πολιτικός σύμβουλος του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών του Ισραήλ, καθώς και στο Υπουργείο Άμυνας του Ισραήλ. Συχνός ομιλητής για ζητήματα Μέσης Ανατολής, ο κ. Ρόμαν εμφανίζεται σε διεθνή ειδησεογραφικά δίκτυα όπως τα Fox News, i24NEWS, Al-Jazeera, BBC World News και τα Κανάλια 12 και 13 του Ισραήλ. Σπούδασε εθνική ασφάλεια και πολιτική επικοινωνία στο American University και στο Διεπιστημονικό Κέντρο της Χερζλίγια και έχει αρθρογραφήσει σε μέσα όπως The Hill, Newsweek, Los Angeles Times, Miami Herald και Jerusalem Post.
*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), και του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).
*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), και του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).
%204.jpg)
%202%20%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%81%CE%AE.jpg)