Ο Ρούμπιο πλαισιώνεται από τον Φιντάν (αριστερά) και τον Αλ-Σαϊμπανί
Ο Λευκός Οίκος φιλοξένησε τη Δευτέρα τριμερή συνάντηση μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών της Τουρκίας, της Συρίας και των Ηνωμένων Πολιτειών, σε μια κίνηση που αποσκοπούσε στη συζήτηση για το μέλλον της Συρίας και τρόπους ενίσχυσης της περιφερειακής συνεργασίας, γράφει το Al Jazeera επικαλούμενο το πρακτορείο Anadolu.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Δευτέρας στην Ουάσινγκτον ότι στη συνάντηση που είχε με τον Σύρο ομόλογό του Ασάαντ αλ-Σαϊμπάνι και τον Αμερικανό ομόλογό του, Μάρκο Ρούμπιο, συζητήθηκαν τα οράματα των τριών χωρών και τρόποι ενίσχυσης της κοινής συνεργασίας, σημειώνοντας ότι η συνάντηση έρχεται ως συνέχεια προηγούμενης συνάντησης που διοργανώθηκε στην Αττάλεια της Τουρκίας τον περασμένο Μάιο.
Ο Φιντάν επιβεβαίωσε ότι ένα από τα κύρια θέματα συζήτησης στη συνάντηση ήταν οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν από τις ΗΠΑ στη Συρία βάσει του « Νόμου του Καίσαρα », τονίζοντας την ανάγκη άρσης αυτών των κυρώσεων για την υποστήριξη της ανάκαμψης της συριακής οικονομίας.
Το Κογκρέσο των ΗΠΑ ψήφισε τον Νόμο του Καίσαρα τον Δεκέμβριο του 2019 για να τιμωρήσει το συριακό καθεστώς για εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν εναντίον αμάχων, αλλά η συνεχιζόμενη εφαρμογή του μετά την αλλαγή της πολιτικής κατάστασης στη Συρία έχει προκαλέσει εκτεταμένη διαμάχη σχετικά με τον αντίκτυπό του στον συριακό λαό.
Σουβάιντα και SDF
Ο Φιντάν επαίνεσε τις προσπάθειες του πρέσβη των ΗΠΑ στην Άγκυρα, Τομ Μπαράκ , χαρακτηρίζοντάς τον ως «ενεργό απεσταλμένο» στο συριακό ζήτημα, ειδικά όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Δαμασκού, και την κατάσταση στη νότια Συρία και τις βόρειες περιοχές που συνορεύουν με τα τουρκικά σύνορα.
Στη συνάντηση συζητήθηκαν επίσης οι εξελίξεις στη συριακή επαρχία Σουβάιντα , όπου τον περασμένο Ιούλιο σημειώθηκαν ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ ομάδων Δρούζων και φυλών Βεδουίνων, με αποτέλεσμα θανάτους πριν από την επίτευξη συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.
Οι συμμετέχοντες συζήτησαν επίσης την κατάσταση στη βορειοανατολική Συρία, όπου έχουν αναπτυχθεί οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ , ενώ ο Φιντάν τόνισε τη σημασία αυτών των συνομιλιών όσον αφορά τη συζήτηση για το μέλλον αυτών των περιοχών, σύμφωνα με το δημοσίευμα.
Ο Σύρος πρόεδρος Άχμεντ αλ-Σαράα πραγματοποίησε «πρωτοφανείς» συνομιλίες στον Λευκό Οίκο τη Δευτέρα, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεσμεύτηκε να κάνει ό,τι μπορεί για να πετύχει η Συρία, δεδομένου του ουσιαστικού και σημαντικού ρόλου της στη Μέση Ανατολή.
Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους μετά τη συνάντηση με τον Σύρο πρόεδρο στον Λευκό Οίκο τη Δευτέρα ότι είχε καλές σχέσεις με τον αλ-Σαράα και ότι τον θεωρούσε ισχυρό ηγέτη, και εξήγησε ότι συνεργάζεται με το Ισραήλ για να καταλήξει σε συμφωνία με τη Συρία.
Από την πλευρά της, η Συριακή Προεδρία ανέφερε ότι οι συνομιλίες εξέτασαν τις διμερείς σχέσεις και τους τρόπους ενίσχυσής τους, καθώς και μια σειρά από περιφερειακά και διεθνή ζητήματα, και πρόσθεσε ότι οι υπουργοί Εξωτερικών των δύο χωρών παρευρέθηκαν στη συνάντηση.
Ο Σύρος Υπουργός Εξωτερικών , Άσαντ αλ-Σαϊμπάνι, δήλωσε ότι ο Σύρος πρόεδρος, μετά από εντατικές προετοιμασίες που διήρκεσαν μήνες, είχε μια εποικοδομητική συνάντηση με τον Πρόεδρο Τραμπ, κατά την οποία συζητήθηκε το συριακό ζήτημα σε όλες τις πτυχές του και δόθηκε έμφαση στην υποστήριξη της ενότητας της Συρίας, στην ανασυγκρότησή της και στην άρση των εμποδίων για τη μελλοντική της αναγέννηση.
epa11981226 A handout picture made available by the Presidential Press Service shows Ukrainian President Volodymyr Zelensky meeting with commanders of the Ukrainian Armed Forces at an undisclosed location in the Donetsk region, Ukraine, 22 March 2025. Zelenskyy visited the command posts of the Pokrovsk tactical group and the 59th separate assault brigade of unmanned systems named after Yakiv Handziuk during his working visit to the Donetsk region amid the ongoing Russian invasion. EPA/PRESIDENTIAL PRESS SERVICE HANDOUT HANDOUT HANDOUT EDITORIAL USE ONLY/NO SALES
10/11/2025
EPA/PRESIDENTIAL PRESS SERVICE HANDOUT HANDOUT HANDOUT EDITORIAL USE ONLY/NO SALES
Μετά από ένα συσσωρευτικό αποτέλεσμα ολέθριων στρατηγικών και επιχειρησιακών σφαλμάτων, η Ουκρανία αντιμετωπίζει σήμερα στην περιοχή του Ποκρόφσκ μία καταστροφική ήττα, που πιθανότατα δημιουργεί νέα δεδομένα στον πόλεμο. Οι Ρώσοι μετά από 16 και πλέον μήνες συνεχών επιθετικών προσπαθειών, καταβάλλοντας μάλιστα υψηλό τίμημα σε απώλειες, έχουν κατορθώσει να εγκλωβίσουν τις αμυνόμενες ουκρανικές δυνάμεις στον θύλακα των πόλεων-οχυρών Ποκρόφσκ και Μύρνοχραντ στο Ντονιέτσκ. Ισχυρά μάλιστα τμήματα τους βρίσκονται ήδη μέσα στο μεγαλύτερο μέρος αυτών.
Παρόμοια κατάσταση εξελίσσεται στις πόλεις Λυμάν και Σιβέρσκ και στον Βορά στο Κουπιάνσκ, αλλά και στο Σούμι. Όταν τα κέντρα βάρους της αμυντικής τοποθεσίας κατέρρευσαν και η συνέχιση του αγώνα δεν είχε πλέον στρατιωτικό νόημα και θα έπρεπε οι ουκρανικές δυνάμεις να απαγκιστρωθούν με την μικρότερη δυνατή πίεση των Ρώσων για να διασωθούν και να χρησιμοποιηθούν αλλού, η Ανώτατη Διοίκηση, προφανώς με πολιτική εντολή, δεν επέτρεψε κάτι τέτοιο. Έτσι φθάσαμε στην περικύκλωση δύναμης 4.500 περίπου ανδρών, οι οποίοι καθημερινά καταστρέφονται, ή αιχμαλωτίζονται, ή κατά τους Ρώσους παραδίδονται για να σωθούν!
Ο Αρχιστράτηγος της Ουκρανίας Αλεξάντρ Σίρσκυ που να ξαναθυμίσουμε ότι είναι… Ρώσος, δεν διέθετε τις απαραίτητες εφεδρείες και για να ενισχύσει αυτήν την κρίσιμη περιοχή του μετώπου και για να ενεργήσει προς απεγκλωβισμό των δυνάμεων του εκεί. Η διατήρηση στρατιωτικής δύναμης σε έναν χώρο, όπου η μάχη έχει κριθεί, είναι κολοσσιαίο λάθος.
Για καθαρά πολιτικούς λόγους έγινε το ίδιο, τόσο στην Μαριούπολη στην αρχή του πολέμου, όσο και αργότερα στο Μπαχμούτ και στην Αβντίβκα. Το δίδυμο Ζελένσκι-Γιέρμακ αντιμετωπίζει πλέον σφοδρή κριτική, διότι θυσιάζονται εξαντλημένοι Ουκρανοί στρατιώτες προκειμένου να πειστεί η Δύση και ιδιαίτερα ο Λευκός Οίκος ότι η Ουκρανία αμύνεται επιτυχώς και εξαντλεί την Ρωσία.
Πως φθάσαμε μέχρι εδώ
Πρώτα απ’ όλα μετά την επιτυχή αντιμετώπιση της πρώτης φάσης της ρωσικής στρατιωτικής εισβολής υπήρξε πολιτική ακαμψία και αδυναμία στρατηγικής υπέρβασης από πλευράς του Κιέβου, με επαναπροσδιορισμό των πολεμικών στόχων. Αυτά σε συνδυασμό με την κακοδιαχείριση από την λεγόμενη Δύση, παρά την τεράστια βοήθεια της που χωρίς αυτήν δεν θα υπήρχε Ουκρανία σήμερα, με απατηλές θεωρίες νίκης – με ανάκτηση της κατεχόμενης ουκρανικής επικράτειας στα σύνορα του 1991 – οδήγησε την χώρα σε ένα μακροχρόνιο τέλμα φθοράς, το οποίο η Ρωσία δομικά βρέθηκε πιο ικανή να αντιμετωπίσει.
Οι επιθέσεις στο Χάρκοβο και στην Χερσώνα του 2022 ήταν το αποκορύφωμα της ουκρανικής επιχειρησιακής ικανότητας. Η Ουκρανία είχε την πρωτοβουλία, το ηθικό ήταν υψηλό, η δυτική πολιτική και υλική υποστήριξη ήταν ισχυρότατη και η ρωσική διοίκηση ταλαιπωρούνταν από υπερβολική επέκταση και υλικοτεχνική δυσλειτουργία. Η εκτίμηση μας είναι ότι εάν η Ουκρανία είχε αξιοποιήσει την τότε πλεονεκτική της θέση για να διαπραγματευτεί με μερικές εδαφικές παραχωρήσεις, διατηρώντας παράλληλα την κυριαρχία και την ενσωμάτωση της στη Δύση, θα μπορούσε να είχε αναδειχθεί ως ένα ευθυγραμμισμένο με τη Δύση κράτος, με βιώσιμες εγγυήσεις ασφάλειας. Κάτι που έχει επισημάνει και ο πρώην Αμερικανός ΑΓΕΕΘΑ Μαρκ Μίλει.
Το σημείο καμπής όμως ήταν η λεγόμενη η παταγώδης αποτυχία της ουκρανικής “αντεπίθεσης” του καλοκαιριού του 2023, που οδήγησε σε μία ολοκληρωτική καταστροφή από την οποία η Ουκρανία δεν μπόρεσε ποτέ να συνέλθει. Από τότε κάθε μέρα η κατάσταση γινόταν όλο και χειρότερη, με αυξανόμενη αδυναμία αναπλήρωσης των τεραστίων απωλειών και φυσικά των οπλικών συστημάτων που της έδωσε η Δύση. Από τότε – χωρίς ουσιαστικά επιθετικές δυνατότητες, παρά τα δημοσιεύματα των δυτικών ΜΜΕ και τα έωλα λόγια των Ευρωπαίων – οι Ουκρανοί δεν αγωνίζονται για την… νίκη, αλλά για να περιορίσουν τα αργά αλλά σταθερά αυξανόμενα εδαφικά κέρδη της Ρωσίας, με την απατηλή ελπίδα ότι η Μόσχα κάποτε θα εξαντληθεί και θα διαπραγματευτεί.
Σε μία απέλπιδα προσπάθεια εντυπώσεων και χωρίς καμία στρατιωτική λογική το Κίεβο δαπάνησε τις τελευταίες επιθετικές του δυνατότητες στην επιχείρηση στο Κουρσκ που αποδείχτηκε, όπως πολλοί αναλυτές εκτίμησαν, “λάθος τζογάρισμα”, έστω και αν οι Ρώσοι έκαναν έναν ολόκληρο χρόνο να ανακαταλάβουν την περιοχή.
Τι σημαίνει η κατάληψη του Ποκρόφσκ
Σε πολιτικό επίπεδο ο Πούτιν με την απώλεια του Ποκρόφσκ μπορεί ευκολότερα να “πείσει” τον Πρόεδρο Τραμπ (σημ. όχι ότι δεν είναι πεπεισμένος) για το “αναπόφευκτο της νίκης” του και τη ματαιότητα της βοήθειας προς την Ουκρανία», όπως επισημαίνει ο Μικόλα Μπιελιέσκοφ, ερευνητής στο Εθνικό Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών της Ουκρανίας! Από την άλλη πλευρά ο Ζελένσκι δεν θα μπορεί να ισχυριστεί πλέον ότι ενισχυόμενος θα μπορούσε να αλλάξει την ροή του πολέμου! Αποκαλυπτική ήταν η πρόσφατη συζήτηση μεταξύ Τραμπ και του Ούγγρου Πρωθυπουργού στον Λευκό Οίκο, όπου συμφώνησαν ότι μόνον με ένα θαύμα η Ουκρανία θα μπορούσε να νικήσει.
Οι δυτικές χώρες θα δυσκολεύονται πλέον να πείσουν την κοινή γνώμη τους ότι συνεχίζοντας την με κάθε τρόπο υποστήριξη της Ουκρανίας μπορεί να την σώσουν! Η απώλεια του Ποκρόφσκ επηρεάζει αρνητικά το ηθικό των Ουκρανών στην αρχή ενός χειμώνα με ρωσικές επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές της χώρας – Σάββατο μάλιστα μετά από εναέριες προσβολές βυθίστηκε στο σκοτάδι το Κίεβο, το Χάρκοβο και άλλες πόλεις. Από την άλλη ενισχύεται το φρόνημα των Ρώσων, οι οποίοι στην πλειονότητα τους πιστεύουν ότι μάχονται εναντίον του ΝΑΤΟ και της Δύσης που τους… επιβουλεύονται.
Ο θύλακας του Ποκρόφσκ-Μύρνοχραντ είναι στρατηγικής σημασίας. Αποτελεί βασικό στήριγμα της όλης ουκρανικής αμυντικής τοποθεσίας, που υλοποιείται με μία σειρά βιομηχανικών πόλεων εκτεινόμενες από Βορρά προς τον Νότο από το Σλαβιάνσκ μέχρι την Κοστιαντίνοβκα, ενώ παράλληλα συνιστά κόμβο συγκοινωνιών και επιμελητείας.
Η κατάληψη του διευκολύνει την περαιτέρω ρωσική προχώρηση προς Κραματόρσκ και Σλαβιάνσκ, που σημαίνει ότι καταλαμβάνοντας αυτές τις πόλεις η Μόσχα εξασφαλίζει και το τελευταίο 10% της περιφέρειας του Ντονιέτσκ, περίπου 5.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Αυτό δηλαδή που απαιτεί ο Πούτιν προκειμένου να συμφωνήσει σε εκεχειρία. Τέλος ο ρωσικός έλεγχος του Ποκρόφσκ θα μπορούσε επίσης να ανοίξει τον δρόμο για πιθανές ρωσικές επιθέσεις προς τις περιοχές Ντνιπροπετρόφσκ και Ζαπορίζια στα δυτικά και νοτιοδυτικά.
Αν θα είχαν κατορθώσει μέχρι τώρα να συμπτυχθούν και να διασωθούν οι ουκρανικές δυνάμεις, καθώς επίσης άλλες φρέσκιες να έχουν εγκατασταθεί σε μία νέα οργανωμένη αμυντική προς τα πίσω τοποθεσία, θα μπορούσα να υποστηρίξω ότι ναι μεν πρόκειται για σημαντική ήττα – μάλλον την σημαντικότερη μετά την Αβντίβκα – η οποία όμως δεν συνιστά “σημείο καμπής”! Τώρα όμως δεν μπορώ να το υποστηρίξω. Η πτώση του Ποκρόφσκ θα είναι απλά ένα κύριο γεγονός του πολέμου που, μαζί και με κάποια, πιθανώς να οδηγήσουν στην κατάρρευση της Ουκρανίας, αν δεν υπάρξει σύντομα εκεχειρία όπως απεγνωσμένα επιζητούν Ζελένσκι και Δύση.
Αντί επιλόγου
Στον πόλεμο φθοράς που διεξάγει η Ρωσία, δίνεται προτεραιότητα στην μείωση της ικανότητας του αντιπάλου να πολεμήσει. Οι Ουκρανικές Δυνάμεις μάχονται ηρωικά, αλλά έχουν εξαντληθεί. Σε πολλές από τις μονάδες τους το ποσοστό επανδρώσεως δεν υπερβαίνει το 50%. Υπάρχουν 150 χιλιάδες φυγόστρατοι, ενώ αυξάνεται ανησυχητικά και ο αριθμός των λιποτακτών και των αυτομόλων. Στο Κίεβο η ευρισκόμενη σε κρίση πλέον πολιτική ηγεσία προσπαθεί να δημιουργήσει εικονική πραγματικότητα και κάποιοι αναλυτές φοβούνται ένα πιθανό “ντόμινο”, μιας και σε πολλά σημεία του μετώπου υπάρχουν ισχυρές πιέσεις από τους Ρώσους.
Για μία ακόμα φορά διαπιστώνουμε το πόσο εύκολα ένας πόλεμος αρχίζει και το πόσο δύσκολα τελειώνει! Εδώ και δύο χρόνια περίπου έχουμε επισημάνει, με τίμια γλώσσα και χωρίς εξωραϊστικές υπεκφυγές, ότι η Ουκρανία αιμορραγεί και καταστρέφεται, πως η παράταση του πολέμου ευνοεί τον Πούτιν και η Ουκρανία κινδυνεύει να χάσει περισσότερα απ’ όσα είχε. Δυστυχώς για την Ουκρανία αυτοί οι φόβοι επαληθεύτηκαν.
Συμπερασματικά θα λέγαμε ότι συμβαίνει σήμερα στο Ποκρόφσκ και αύριο πιθανότητα στο Κουπιάνσκ και μεθαύριο κάπου αλλού στο μέτωπο, είναι απλά το αποτέλεσμα μία φθίνουσας ουκρανικής στρατιωτικής δύναμης ευρισκόμενης στα όρια της αντοχής της και ενός πολιτικού μηχανισμού στο Κίεβο παγιδευμένου σε έναν άκαρπο πόλεμο εξάντλησης, χωρίς στρατηγική εξόδου! Και για αυτό ευθύνονται πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που μάλλον συνειδητά συγχέουν τους ευσεβείς πόθους με την αδυσώπητη πραγματικότητα. Μία ολοκληρωτική στρατιωτική ήττα για την Ουκρανία, αν τελικά συμβεί, θα είναι αναντίρρητα και μία στρατηγική ήττα και για αυτές τις κυβερνήσεις…
Ισχυρούς τριγμούς στο εσωτερικό της ΝΔ προκαλεί η συνέντευξη του Αντώνη Σαμαρά, με το Μαξίμου να στέκει αμήχανο απέναντι στην κατεδαφιστική κριτική του πρώην πρωθυπουργού και στην προοπτική δημιουργίας ενός νέου κόμματος που διασπά τη ΝΔ και επαναπροσδιορίζει την ελληνική Δεξιά σε σχέση με το πατριωτικό και εθνικό συμφέρον.
Ο πυρήνας του μανιφέστου Σαμαρά – φύλαξη συνόρων, αντιμετώπιση της υπαρξιακής απειλής της Τουρκίας, αντιμετώπιση του δημογραφικού πέρα από τις μεταναστευτικές ενέσεις πληθυσμού, απόρριψη του δικαιωματισμού και της woke ατζέντας, προσέγγιση με το νέο υπόδειγμα Τραμπ – επαναφέρει την πολιτική συζήτηση με όρους που ξεκινά από την Δεξιά και απευθύνεται στο σχετικό ακροατήριο.
Παράλληλα όμως την υπερβαίνει, προβάλλοντας την εξυπηρέτηση του εθνικού συμφέροντος (δεξιό πρόταγμα), μέσα από έναν διαφορετικό παρεμβατικό ρόλο του κράτους και άρα του δημόσιου χώρου στην οικονομία (στοιχείο της αριστερής ατζέντας). Το καινούργιο στοιχείο στην συνολική τοποθέτηση Σαμαρά την περασμένη Κυριακή, είναι ότι μιλά για “κρατικό παρεμβατισμό”.
Περιγράφει έναν ενεργό ρόλο του κράτους στην οικονομία που βάζει τους όρους και τα όρια της ιδιωτικής επιχειρηματικότητας και της επιδίωξης κέρδους (το οποίο ρητώς αναγνωρίζει) κατά τρόπο που η συνολική κατεύθυνση της οικονομίας να υπηρετεί το εθνικό συμφέρον. Παράλληλα, το κράτος εμφανίζεται σαν εγγυητής των κοινωνικών δικαιωμάτων, υγεία, παιδεία, δηλαδή του πυρήνα του κοινωνικού κράτους, εξασφαλίζοντας την κοινωνική αναπαραγωγή. Άφησε εκτός τα εργασιακά δικαιώματα. Από την άλλη όμως τον “κρατικό παρεμβατισμό” τον έχει εγκαταλείψει στην ρητορική της η Αριστερά…
Διχασμένη η ΝΔ
Δεν είναι δίχως σημασία ότι στην κίνηση των 91 που του απηύθυνε την πρόσκληση και η οποία θα παίξει ρόλο στα επόμενα βήματα για την ίδρυση κόμματος, ξεχωρίζουν πρόσωπα όπως ο Μελέτης Μελετόπουλος, ο Γιώργος Αϋφαντής, ο Ηλίας Λιβάνης (και πολλοί ακόμη) που προέρχονται από το πατριωτικό ΠΑΣΟΚ και την Αριστερά, που δεν αποτάχθηκε το εθνικό στοιχείο.
Η συζήτηση που άνοιξε όμως ο Σαμαράς αφορά πρωτίστως το εσωτερικό της ΝΔ και τους ψηφοφόρους του κόμματος. Το κομβικό ερώτημα είναι εάν η ηγεσία Μητσοτάκη συμπαρασύρει τη ΝΔ στην αποδρομή του. Για την νεοφιλελεύθερη μετάλλαξη της ΝΔ δεν υπάρχει αμφιβολία. Το ερώτημα λοιπόν είναι εάν μία ΝΔ δίχως τον Κυριάκο μπορεί να διασωθεί και να επανακάμψει – μέσα από τις αναγκαίες αλλαγές και προσαρμογές, ως βασικός φορέας της ελληνικής Δεξιάς – ή η σημερινή μεταλλαγμένη ΝΔ (“Μητσοτακικό κόμμα, υβρίδιο σημιτικού εκσυγχρονισμού με μπλε χρώμα”, όπως την αποκάλεσε), έχει εξαντλήσει τα όρια της και έχει κλείσει τον κύκλο της και η επανατοποθέτηση της ελληνικής Δεξιάς θα πρέπει να γίνει μέσα από ένα νέο κόμμα.
Αυτό θα προσδιορίσει εν πολλοίς και ποιο θα είναι το μέλλον της ΝΔ και του κόμματος που θα ιδρύσει ο Αντώνης Σαμαράς. Σημαντικό ρόλο θα παίξει η στάση που θα κρατήσει ο έτερος πρώην πρόεδρος και πρωθυπουργός της ΝΔ, Κώστας Καραμανλής. Εκ των πραγμάτων η μπάλα είναι πλέον στα πόδια του και είναι πολλοί εκείνοι που του ζητούν να μιλήσει καθαρά και δίχως χρησμούς. Σε κάθε περίπτωση, ως φορέας του ιστορικού ονόματος, μπορεί να δώσει την χαριστική βολή στον Κυριάκο Μητσοτάκη, ακόμη και αν δεν ταχθεί καθαρά υπέρ ενός νέου κόμματος.
Προ των ευθυνών τους όμως έρχονται και οι βουλευτές της ΝΔ, που προς το παρόν στέκονται αμήχανοι και ακολουθούν το “ουδέν σχόλιο” του Μεγάρου Μαξίμου. Σε σημαντικό βαθμό αναγνωρίζουν ότι ο Σαμαράς έπιασε τον παλμό της κομματικής βάσης, παρότι βέβαια για εκείνους προέχει η επανεκλογή τους.
“Ακροδεξιοί” και τρολ εναντίον Σαμαρά
Το Μέγαρο Μαξίμου μέσα στην αμηχανία του αυτή την φορά δεν μπήκε σε αντιπαράθεση με τον Σαμαρά, αλλά επιστράτευσε τον στρατό των φιλικών δημοσιογράφων και των τρολ του διαδικτύου. Στο κομματικό πεδίο, επιστράτευσε έναν κάποτε ακροδεξιό που έχει ευεργετηθεί από τον Σαμαρά, τον Άδωνη Γεωργιάδη για να του απαντήσει. Ο άλλοτε βουλευτής του ΛΑΟΣ είπε: «Εγώ ως δεξιός θα σας πω ότι η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη κατά τα δικά μου γούστα είναι αρκούντως δεξιά».
Μόνο που ο Άδωνης Γεωργιάδης από την στιγμή που όχι μόνο ψήφισε αλλά στήριξε τον γάμο των ομοφυλοφίλων, ταυτοτικό για την Δεξιά σε οποιαδήποτε εκδοχή της, είναι αμφίβολο εάν είναι δεξιός, ή έχει μεταλλαχθεί ακολουθώντας τον νυν αρχηγό του. Διαφορετική ήταν η τοποθέτηση του Μάκη Βορίδη, ο οποίος είπε ότι θεωρεί «τον Αντώνη Σαμαρά συστατικό στοιχείο της ΝΔ». Έτσι όμως βγάζει εκτός ΝΔ τον Μητσοτάκη και τις εκσυγχρονιστικές μεταγραφές. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης, που φυσικά δεν μπορεί να μιλά για λογαριασμό της Δεξιάς, του καταλόγισε «εχθροπάθεια και μισαλλοδοξία». Επιβεβαίωσε έτσι την θέση του Σαμάρα ότι όποιος ασκεί κριτική, είτε στην εξωτερική πολιτική είτε σε άλλους τομείς, αυτόχρημα ενοχοποιείται.
Σε αυτήν την γραμμή κινήθηκαν τα τρολ που επανέφεραν τις έωλες αιτιάσεις για την “βεντέτα Σαμαρά-οικογένειας Μητσοτάκη”, τους “ιδιοτελείς λόγους του πρώην πρωθυπουργού και προσωπική πικρία από τον τρόπο που του φέρθηκε ο Κυριάκος”, ενώ συμπέραναν ότι “έγνοια του δεν είναι το εθνικό ή έστω παραταξιακό συμφέρον, αλλά πώς θα πλήξει τον Μητσοτάκη στερώντας του ένα κρίσιμο ποσοστό στις επόμενες εκλογές”. Εν ολίγοις, “όταν το δάχτυλο δείχνει το φεγγάρι ο ανόητος κοιτάζει το δάχτυλο”!
Στην μία ώρα και 40 λεπτά συνομιλία με την δημοσιογράφο κατέληξαν ότι δεν κομίζει κάτι νέο σε επίπεδο πολιτικών προτάσεων. Μάλλον δεν άκουσαν την συνομιλία. Επιστρατεύουν δε επιχειρήματα του είδους ότι “δεν μπορεί να μιλά για μετάλλαξη της ΝΔ όταν συνεργάστηκε με το ΠΑΣΟΚ και ότι έκανε υπουργό Οικονομικών και Κεντρικό Τραπεζίτη τον Στουρνάρα”. Επιχειρήματα βάσιμα που όμως αντιπαρέρχονται τις ιδιαίτερες συνθήκες της τότε συγκυρίας.
Ίσως η πιο σοβαρή απάντηση στον Σαμαρά ήλθε από τον Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος θύμισε ότι ο πολιτικός που κατηγορεί για “θεσμική απρέπεια” τον Μητσοτάκη, δεν του παρέδωσε το Μέγαρο Μαξίμου το 2015, υποπίπτοντας στην μέγιστη θεσμική απρέπεια μετά την Μεταπολίτευση. Ήταν ένα ερώτημα που δεν του έθεσε η δημοσιογράφος στην συνομιλία ώστε να το απαντήσει…
“Τραμπισμός”
Σε ένα παράπλευρο επίπεδο, κατακρίνουν το ότι δεν επέλεξε μία κλασικού τύπου συνέντευξη με έναν καταξιωμένο πολιτικό συντάκτη ή παρουσιαστή. Το επιχείρημα είναι βάσιμο. Ωστόσο το ενδιαφέρον είναι ότι εκείνοι που το επικαλούνται δεν έχουν ασκήσει ποτέ κριτική στις “συνεντεύξεις” του Κυριάκου Μητσοτάκη, σε δημοσιογράφους που τον ρωτάνε πχ “για το αν προτιμά τα ντολμαδάκια της συζύγου από της μητέρας του”, ή όταν παραχωρεί “συνέντευξη” στη σύζυγο του ανεψιού του στο κανάλι που προβάλλει “Μητσοτάκης μέχρι να σβήσει ο ήλιος”!
Σε ένα άλλο επίπεδο επανήλθαν ξαναζεσταμένες απόψεις του είδους “σημασία έχει η πολιτική και η πράξη και όχι η ιδεολογία”, ένας ξεφτισμένος πραγματισμός που δεν υποστηρίζεται από τις επιδόσεις της κυβέρνησης.Παράλληλα οι απευθυνόμενοι σε ένα αριστερόστροφο κοινό του καταλογίζουν απαξιωτικά “τραμπισμό”, όταν ο ίδιος μιλά για συναντίληψη με την ατζέντα Τραμπ.
Η δημιουργία νέου κόμματος αλλάζει συνολικά την πολιτική γεωγραφία και επηρεάζει και τις διεργασίες στο άλλο φάσμα του πολιτικού συστήματος που τελεί σε αναμονή του βιβλίου και των διακηρύξεων του Τσίπρα. Έχει ενδιαφέρον ότι, ενώ ο Σαμαράς μιλά για πολιτική και ιδεολογική στροφή προς τα δεξιά, ο Τσίπρας προβάλλει “άσπρος γάτος μαύρος γάτος σημασία έχει να πιάνει ποντίκια”, ξεχνώντας ότι ο Ντενγκ έδινε απόλυτη προτεραιότητα στο Κομμουνιστικό Κόμμα…
Ο Τράμπ, υλοποιώντας το δόγμα “MAGA”, «Κάντε την Αμερική Μεγάλη Ξανά», διακήρυξε τους τέσσερις βασικούς πυλώνες της πολιτικής του απέναντι στην ΕΕ: Ασφάλεια, Δασμοί, ενέργεια, επενδύσεις της ΕΕ στις ΗΠΑ.
Ξεκίνησε καταγγέλλοντας την ΕΕ, ότι, έγινε για να κλέβει τις ΗΠΑ.
Ακολούθησε μια περίοδος εντάσεων στις σχέσεις των δύο πλευρών
Όταν, ο Τράμπ βρέθηκε στην Σκωτία, σε ιδιωτική επίσκεψη στην εκεί επιχείρησή του, πήγε και η Ούρσουλα Φον Ντε Λαινεν στις 28/7/25, και ουσιαστικά αποδέχτηκε και τους τέσσερις όρους του.
Ειδικά για την ενέργεια, η Ούρσουλα Φον Ντε Λάινεν, δεσμεύτηκε ότι, η ΕΕ θα εισάγει, τα επόμενα τρία χρόνια 750 δις ευρώ LNG, από τις ΗΠΑ.
Η αγορά LNG από τις ΗΠΑ της ΕΕ και της Ελλάδας, είχε ήδη αρχίσει από το 2020 και εντάθηκε, λόγω των κυρώσεων προς την Ρωσία, μετά την εισβολή στην Ουκρανία τον Φλεβάρη του 2022.
Αυξάνεται και θα συνεχίζει θεωρητικά, να αυξάνεται, ειδικά μετά το 2027, που τελειώνουν οι μακροχρόνιες συμβάσεις προμήθειας ρωσικού αερίου και, θα τεθεί σε εφαρμογή, η πρόσφατη απόφαση της ΕΕ για καθολική απαγόρευση εισαγωγής υδρογονανθράκων από την Ρωσία.
Στο 6ο foroum P-Tec, που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, στις 6-7 Νοεμβρίου, το περσινό έγινε στο Βουκουρέστι, ο Έλληνας Πρωθυπουργός και οι αρμόδιοι υπουργοί του Τράμπ, ανακήρυξαν την Ελλάδα πύλη εισόδουτου LNG από τις ΗΠΑ, σε Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, σε πρώτη φάση, σε Ουκρανία, στην δεύτερη.
Η επιλογή, όπως δήλωσαν οι ομιλητές, έχει για τις ΗΠΑ κυρίως γεωπολιτικό χαρακτήρα, να απομονώσουν την Ρωσία, να της στερήσουν πολύτιμους πόρους για την χρηματοδότηση του πολέμου στην Ουκρανία, να απεξαρτήσουν την ΕΕ ενεργειακά από την Ρωσία, αλλά και οικονομικούς, αυξάνοντας τις εξαγωγές τους.
Η Ελλάδα, κυρίως μέσω Αλεξανδρούπολης, μετά την μετατροπή της σε στρατιωτική πύλη των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, για την Ρωσία, γίνεται και η ενεργειακή πύλη, για την απεξάρτηση των χωρών της ανατολικής πλευράς της ΕΕ, από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Προκύπτουν όμως, σημαντικά, οικονομικά και γεωπολιτικά ερωτήματα:
α). Ποιο το οικονομικό όφελος της Ελλάδας, τόσο από την υποδοχή του LNG από τις ΗΠΑ, αλλά και από τα τέλη διέλευσης, δεδομένου ότι η τιμή του είναι αρκετά υψηλότερη από το φυσικό αέριο των αγωγών, είτε του ρωσικού, μέχρι το τέλος του 2027, είτε του Αζέρικου και του Καταριανού, που θα συνεχίσει να αγοράζει η χώρα μας;
β). Δεδομένου ότι, το φυσικό αέριο είναι καύσιμο μετάβασης, η ΕΕ, πρέπει να μειώσει την χρήση φυσικού αερίου κατά 20%, έως το 2030, και να την μηδενίσει μέχρι το 2050, θα υπάρξει απόσβεση των επενδύσεων;
γ). Η χώρα μας, έχει αποφασίσει οριστικά να είναι ο βασικός μοχλός της γεωπολιτικής στρατιωτικής και οικονομικής πίεσης στην Ρωσία και για πόσα χρόνια; Αν, υπάρξει συμφωνία για το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία, στην βάση που πρότεινε ο Τράμπ και αποδέχτηκε ο Ζελένσκι, γεγονός που σημαίνει και το τέλος της απαγόρευσης αγοράς ρωσικών υδρογονανθράκων από τις χώρες της ΕΕ, τι θα κάνει η χώρα μας, όταν μάλιστα η τιμή του θα είναι πολύ πιο χαμηλή από το Αμερικανικό LNG;
δ). Όλα αυτά βεβαίως, ισχύουν ακόμη περισσότερο για τις χώρες του λεγόμενου κάθετου ανατολικού άξονα.
Β). Πόσο, αντίκρισμα αλήθειας έχουν οι πανηγυρισμοί, για την μελλοντική εξόρυξη φυσικού αερίου δυτικά της Κέρκυρας και νότια της Κρήτης.
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Πρωθυπουργού και των υπουργών του, η Ελλάδα γίνεται χώρα εξόρυξης φυσικού αερίου, το οποίο θα το χρησιμοποιεί για τις δικές της ανάγκες και θα εξάγει μεγάλες ποσότητες στις χώρες της ΕΕ.
Για να δούμε όμως τα πραγματικά δεδομένα και χωρίς να αναφέρω τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τις πιθανές επιπτώσεις στον τουρισμό:
α) Δυτικά της Κέρκυρας
Ο Αντιπρόεδρος της ExonnMobil, μιλώντας στο foroum των Αθηνών, διευκρίνισε:
α). Μέσα στο 2026 θα αποφασίσουν, αν θα προχωρήσουν σε ερευνητικές γεωτρήσεις μέχρι το τέλος του 2027.
2. Αν τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά και τα πιθανά κοιτάσματα εκμεταλλεύσιμα, τότε θα προχωρήσουν στην επένδυση για την εξόρυξη, η οποία μπορεί να ξεκινήσει μέχρι το 2035.
3. Σε πλήρη ανάπτυξη της εξόρυξης και της εκμετάλλευσης του κοιτάσματος και σύμφωνα με τις ενδεικτικές εκτιμήσεις της ποσότητάς του, όπως και του συμβολαίου εκμετάλλευσης, η χώρα μας θα εισπράττει όφελος, αν οι τιμές στην διεθνή αγορά είναι οι σημερινές, λιγότερο από ένα δις ευρώ ετησίως.
β). Νότια της Κρήτης.
1. Στις 4 Ιουλίου του 2018, τα δυο θαλάσσια οικόπεδα Νοτιοδυτικά της Κρήτης, παραχωρήθηκαν στην κοινοπραξία Total, η οποία αργότερα αποχώρησε, ExonnMobil και ΕΛΠΕ.
2. Μέχρι το 2024, ολοκλήρωσε τις σεισμογραφικές έρευνες και σε 3D απεικόνιση και έπρεπε να προχωρήσει σε ερευνητικές γεωτρήσεις, τις οποίες όμως ακόμη δεν πραγματοποίησε, ζητώντας συνεχώς αναβολές.
Συνεπώς και σήμερα να ξεκινήσει τις γεωτρήσεις, αν είναι θετικά για εξόρυξη και εκμετάλλευση τα κοιτάσματα, τότε, θα χρειαστούν οι ανάλογες επενδύσεις και σύμφωνα με τις δηλώσεις του αντιπροέδρου της ExonnMobil, για το οικόπεδο δυτικά της Κέρκυρας, περίπου 6-7 χρόνια για να φθάσουμε στην εκμετάλλευση, δηλαδή μετά το 2035.
2. Τα δύο θαλάσσια οικόπεδα Νοτιοανατολικά της Κρήτης έχουν παραχωρηθεί πρόσφατα στην κοινοπραξία Chevron-Hellenic Energy, όμως θα χρειαστεί αρκετός χρόνος για να υπογραφεί η συμφωνία και να κυρωθεί στην βουλή.
Έστω και όλα αυτά τελειώσουν μέσα στο 2026, τότε θα χρειαστούν, πέντε τουλάχιστον χρόνια για τις σεισμογραφικές έρευνες και, αν όλα πάνε καλά, το 2040, θα μπορέσει να αρχίσει η εκμετάλλευση.
Αφήνω το γεγονός ότι, για να προχωρήσουν οι γεωτρήσεις και κυρίως η επένδυση και η εξόρυξη, θα πρέπει να έχει υπάρξει οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Λιβύη, είτε με διμερή συμφωνία είτε με κοινή προσφυγή στην Χάγη.
Με ποιους όρους όμως θα γίνει, όταν η Λιβύη, αμφισβητεί με ρηματική ανακοίνωση στον ΟΗΕ την οριοθέτηση των θαλάσσιων οικοπέδων από την Ελλάδα, ακόμη και χωρίς την προβολή του Τουρκολιβικού μνημονίου;
Τελειώνοντας, αν όλα πάνε καλά, υπάρχουν ακόμη μερικά απλά ερωτήματα:
1. Πόσο αέριο θα χρειάζεται η χώρα μας, οι χώρες του κάθετου ανατολικού άξονα της ΕΕ, η ΕΕ στο σύνολό της, όταν πρέπει να έχει μειώσει την χρήση φυσικού αερίου μέχρι το 2030 και να την μηδενίσει μέχρι το 2050;
2. Που θα διαθέτει το LNG από τις ΗΠΑ, και το φυσικό αέριο που θα παράγει η ίδια, όταν οι ανάγκες της χώρας σε ηλεκτρική ενέργεια το 2030, θα καλύπτονται, με βάση τον νομοθετημένο Εθνικό Σχεδιασμό «ΕΣΕΚ», κατά 70%, από ΑΠΕ; Σήμερα. οι ΑΠΕ καλύπτουν το 55% περίπου, με ελλιπές δίκτυο και χωρίς αποθηκευτικούς χώρους, οι οποίοι, πρέπει να έχουν κατασκευαστεί το αργότερο, μέχρι το 2030.
3. Ακόμη χειρότερα, όταν οι περισσότερες χώρες της ΕΕ είναι πιο μπροστά από εμάς, μερικές παράγουν ηλεκτρική ενέργεια από πυρηνικά εργοστάσια και πέρσι η ΕΕ αποφάσισε ότι είναι επιλέξιμη η χρηματοδότηση και με κοινοτικούς πόρους η κατασκευή και άλλων;
Φυσικά ο Πρωθυπουργός ξέρει ότι, αυτά που λέει σήμερα, μπορεί να τα επενδύσει πολιτικά στις εθνικές εκλογές, σε ένα περίπου χρόνο, μετά για ό,τι συμβεί θα φταίνε οι επόμενοι.
Η χώρα όμως, δεν μπορεί να ζήσει στο συννεφάκι της προπαγάνδας του, γιατί θα πληρώσει πολύ ακριβά τις επιλογές του. Όπως, πλήρωσε και πληρώνει τις επιλογές του, όταν ως φρέσκος Πρωθυπουργός, τον Σεπτέμβριο του 2019, αποφάσισε την βίαιη απολιγνιτοποίηση.
Με την έκρηξη των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), οι Ηνωμένες Πολιτείες έφτασαν σε ένα ιστορικό ορόσημο το φθινόπωρο του 2025: πάνω από δέκα εκατομμύρια τόνοι υγροποιημένου φυσικού αερίου εξήχθησαν σε έναν μόνο μήνα, το 70% του οποίου πήγε στην Ευρώπη.
Αυτό σηματοδότησε την αρχή μιας νέας εποχής στην παγκόσμια ενέργεια, στην οποία η Ουάσινγκτον γίνεται για την Ευρωπαϊκή Ένωση αυτό που ήταν κάποτε η Μόσχα: ο κύριος προμηθευτής και, ταυτόχρονα, ένας νέος γεωπολιτικός περιορισμός.
Αυτή η ηγεσία, τροφοδοτούμενη από το κενό που άφησε το ρωσικό φυσικό αέριο, χτίστηκε μέσω ενός συνδυασμού κυρώσεων, στρατηγικών συμμαχιών και οικονομικής διπλωματίας.
Ερευνητές της Rystad Energy προέβλεψαν ότι η άφιξη του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο θα εγκαινίαζε τη «χρυσή εποχή του αμερικανικού LNG»: σήμερα αυτή η προφητεία έχει γίνει πραγματικότητα.
Σύμφωνα με την Rapidan Energy, οι παραγγελίες που υπέγραψαν αμερικανικές εταιρείες τους πρώτους δέκα μήνες του 2025 έχουν τετραπλασιαστεί σε σύγκριση με το 2024.
Η Ευρώπη, αφού εγκατέλειψε το ρωσικό φυσικό αέριο, έχει υπογράψει συμβάσεις προμήθειας με την Ουάσινγκτον που θα διαρκέσουν δεκαετίες.
Πρώτη η Ελλάδα- Μετατρέπεται σε πύλη του αμερικανικού LNG
Η Ελλάδα ήταν η πρώτη που υπέγραψε μια εικοσαετή συμφωνία με την Venture Global: 700 εκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως από το 2030 έως το 2050, με προορισμό όχι μόνο την ελληνική αγορά αλλά και τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία, μέσω του Διαβαλκανικού Αγωγού.
Η Αθήνα μετατρέπεται έτσι από περιφερειακό τερματικό σταθμό σε πύλη για το αμερικανικό φυσικό αέριο προς την ήπειρο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν έτσι αποκτήσει δεσπόζουσα θέση: καλύπτουν ήδη πάνω από το 50% των ευρωπαϊκών εισαγωγών LNG και το 15% των εισαγωγών πετρελαίου.
Αυτή η νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική εγγυάται πολιτική επιρροή της Ουάσιγκτον, στρατηγικό έλεγχο και ρεκόρ κερδών.
Υψηλό κόστος για την Ευρώπη
Η αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου με αμερικανικό φυσικό αέριο δεν είναι μια απλή επιχείρηση αγοράς: είναι ένας γεωπολιτικός μετασχηματισμός.
Οι Βρυξέλλες, σε αντάλλαγμα για την υποστήριξη της Ουάσιγκτον στην ουκρανική σύγκρουση και τη στρατιωτική προστασία του ΝΑΤΟ, συμφώνησαν να συνδέσουν την ενεργειακή τους ασφάλεια με τις αμερικανικές εξαγωγές.
Αλλαγή εξάρτησης της ΕΕ
Έτσι, η Ευρωπαϊκή Ένωση μεταβαίνει από την εξάρτηση από την Ανατολή σε μια νέα εξάρτηση από τη Δύση.
Ενώ το Κρεμλίνο προηγουμένως χρησιμοποιούσε τις προμήθειες για να ασκήσει πολιτική πίεση, σήμερα ο Λευκός Οίκος μπορεί να επηρεάσει τις ευρωπαϊκές βιομηχανικές και περιβαλλοντικές αποφάσεις διαχειριζόμενος τις ροές και τις τιμές του LNG.
Το φυσικό αέριο δεν φτάνει πλέον μέσω αγωγών, αλλά με πλοία, με υψηλότερο κόστος μεταφοράς και λιγότερη ευελιξία.
Το οικονομικό μειονέκτημα
Πίσω από την επιτυχία της Αμερικής κρύβεται ένα σαφές οικονομικό μειονέκτημα.
Το LNG κοστίζει σημαντικά περισσότερο από το ρωσικό φυσικό αέριο μέσω αγωγών, και αυτό αντικατοπτρίζεται στους ευρωπαϊκούς λογαριασμούς.
Το αυξανόμενο κόστος ενέργειας επηρεάζει οικογένειες και επιχειρήσεις, επιβραδύνοντας την βιομηχανική ανάκαμψη και επιδεινώνοντας τις ανισότητες μεταξύ Βορρά και Νότου της ηπείρου.
Το ίδιο φαινόμενο έχει παρατηρηθεί στην Αυστραλία και στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η βιασύνη για εξαγωγές έχει προκαλέσει την εκτόξευση των εγχώριων τιμών φυσικού αερίου.
Η Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ έχει σημάνει συναγερμό: η διεθνής ζήτηση αυξάνει τους εγχώριους δασμούς και το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας.
Το Ινστιτούτο Ενεργειακής Οικονομίας και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης επιβεβαίωσε ότι οι επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων σε τερματικούς σταθμούς υγροποίησης δεν έχουν δημιουργήσει τοπική ανάπτυξη, αλλά έχουν τριπλασιάσει τις τιμές της ενέργειας.
Ενώ η Γερμανία και άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης επιδιώκουν προσωρινές εξαιρέσεις για να διατηρήσουν τα διυλιστήρια τους συνδεδεμένα με το ρωσικό αργό πετρέλαιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαναλαμβάνει τη δέσμευσή της να «μειώσει δραστικά την ενεργειακή εξάρτηση από τη Μόσχα».
Αλλά στην πραγματικότητα, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μόνο μετατοπίσει τον άξονα της εξάρτησης, όχι ότι τον έχει σπάσει.
Το διπλό παιχνίδι της Ουάσινγκτον
Ο Λευκός Οίκος τώρα εφαρμόζει ένα διπλό παιχνίδι: επιβάλλει κυρώσεις στη Ρωσία, ενώ ταυτόχρονα επιβάλλει πιο ακριβές αμερικανικές προμήθειες στην Ευρώπη.
Είναι ένα τέλειο παράδειγμα οικονομικού πολέμου που μεταμφιέζεται σε ατλαντική αλληλεγγύη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εξάγουν μόνο φυσικό αέριο: εξάγουν ενέργεια.
Η χρυσή εποχή του αμερικανικού φυσικού αερίου σηματοδοτεί μια στρατηγική νίκη για την Ουάσιγκτον και μια δομική εξαθλίωση για την Ευρώπη.
Η ενεργειακή ανεξαρτησία που υποσχέθηκαν οι Βρυξέλλες έχει μετατραπεί σε μια νέα μορφή υποταγής.
Πίσω από τις εικοσαετείς συμβάσεις που υπογράφηκαν με αμερικανικές εταιρείες κρύβεται ένα μέλλον βιομηχανικής ακαμψίας, αυξήσεων τιμών και τεχνολογικής εξάρτησης.
Η Ευρώπη έχει χάσει την ενεργειακή της ουδετερότητα, μπερδεύοντας την άμεση ασφάλεια με μακροπρόθεσμη ευπάθεια.
Το υγροποιημένο αέριο που διασχίζει τον Ατλαντικό φωτίζει τα ευρωπαϊκά σπίτια, αλλά σιγά σιγά σβήνει την πολιτική της αυτονομία.
Στις 6 Νοεμβρίου, ενώ οι παγκόσμιοι ηγέτες συζητούσαν τρόπους για τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής στην COP30 στο Μπελέμ της Βραζιλίας, η Αθήνα ανακοίνωσε την έναρξη γεωτρήσεων φυσικού αερίου στο Ιόνιο Πέλαγος.
Αυτή η κίνηση ανέτρεψε την τάση, σηματοδοτώντας το τέλος μιας παύσης σαράντα ετών στην εξερεύνηση και την αρχή μιας νέας ενεργειακής συμμαχίας μεταξύ Ελλάδας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο αμερικανικός γίγαντας ExxonMobil θα ηγηθεί του έργου μαζί με τις ελληνικές εταιρείες Energean και Helleniq EnergyH, μετατρέποντας τη Μεσόγειο σε ένα νέο σύνορο ορυκτών καυσίμων εν μέσω της κλιματικής κρίσης.
Για τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, το έργο αποτελεί διακήρυξη αυτονομίας: μείωση της εξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια και ενίσχυση του ρόλου της Αθήνας ως κόμβου για το υγροποιημένο φυσικό αέριο των ΗΠΑ που προορίζεται για την Ανατολική Ευρώπη.
Για την Ουάσιγκτον, πρόκειται για μια γεωπολιτική και συμβολική νίκη
Η κυβέρνηση Τραμπ, δεσμευμένη στην αναβίωση της βιομηχανίας ορυκτών καυσίμων, περιγράφει τη συμφωνία ως στρατηγική επιτυχία που εδραιώνει την αμερικανική ηγεσία στην Ευρώπη και εμποδίζει την πράσινη μετάβαση που προωθείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα Ηνωμένα Έθνη.
«Δεν υπάρχει μετάβαση, μόνο ενεργειακή προσθήκη», δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκουμ, συνοψίζοντας τη θέση του Τραμπ: οικονομική ανάπτυξη πριν από το κλίμα.
Η επιλογή της Αθήνας βασίζεται σε οικονομική και γεωπολιτική λογική: να γίνει γέφυρα για το αμερικανικό φυσικό αέριο προς την Ουκρανία και τα Βαλκάνια μέσω του νέου «Κάθετου Διαδρόμου», που συνδέει την Ελλάδα, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και τη Μολδαβία.
Αυτή η στρατηγική ενισχύει τη θέση της Αθήνας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου, αλλά τη συνδέει επίσης ολοένα και περισσότερο με τα αμερικανικά συμφέροντα.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα και η Κύπρος ήταν οι μόνες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ψήφισαν κατά του φόρου άνθρακα στις θαλάσσιες μεταφορές, υπό την αμερικανική πίεση.
Στόχος είναι η υπεράσπιση του ελληνικού στόλου και η διατήρηση ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος στο παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας.
Το παράδοξο της Αθήνας…
Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της Αθήνας, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες απηύθυνε έντονη έκκληση κατά της «επέκτασης των ορυκτών καυσίμων», αποκαλώντας την ασύμβατη με τους παγκόσμιους κλιματικούς στόχους.
Αλλά η Ελλάδα, όπως πολλές ευρωπαϊκές χώρες, βιώνει το παράδοξο της μετάβασης: αφενός, διακηρύσσει τη δέσμευσή της στην Πράσινη Συμφωνία, ενώ αφετέρου, στοιχηματίζει στο φυσικό αέριο ως εγγύηση ασφάλειας και ανάπτυξης.
Η απόφαση για γεωτρήσεις στη Μεσόγειο έρχεται έτσι ως σύμβολο του νέου ενεργειακού πραγματισμού της Ευρώπης, στον οποίο η στρατηγική ασφάλεια υπερισχύει της οικολογικής συνοχής.
Οι περιφερειακές ισορροπίες στην Ανατολή Μεσόγειο
Η κούρσα του φυσικού αερίου στην ανατολική Μεσόγειο αναδιαμορφώνει επίσης τις περιφερειακές ισορροπίες.
Το Ισραήλ, η Αίγυπτος, η Κύπρος και τώρα η Ελλάδα ανταγωνίζονται για να προσελκύσουν επενδύσεις, να κατασκευάσουν υποδομές και να γίνουν βασικοί προμηθευτές της Ευρώπης.
Αλλά κάθε νέα επιχείρηση γεώτρησης τροφοδοτεί εδαφικές και περιβαλλοντικές εντάσεις σε μια ήδη εύθραυστη θάλασσα.
Οι πλατφόρμες της Κέρκυρας, που συνορεύουν με τουριστικές διαδρομές και προστατευόμενες περιοχές, κινδυνεύουν να γίνουν σύμβολο ενός συμβιβασμού: μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης και βιωσιμότητας, μεταξύ αμερικανικής πίεσης και ευρωπαϊκών υποσχέσεων.
Γεωπολιτική διάσταση
Ενώ ο ΟΗΕ ζητά το τέλος της εποχής των ορυκτών καυσίμων, η Ελλάδα, όπως και άλλες μεσογειακές χώρες, επιλέγει να υποχωρήσει, διεκδικώντας το δικαίωμα να εκμεταλλεύεται τους δικούς της πόρους.
Αυτό δεν είναι απλώς ένα οικονομικό ζήτημα: είναι μια γεωπολιτική δήλωση.
Σε μια Ευρώπη που μιλάει για μια πράσινη μετάβαση αλλά ζει με φυσικό αέριο και άνθρακα, η Αθήνα μας υπενθυμίζει ότι η ενεργειακή πολιτική δεν είναι ποτέ ουδέτερη.
Αυτή είναι η νέα αρένα του παγκόσμιου ανταγωνισμού, όπου η γραμμή που χωρίζει την ανεξαρτησία από την εξάρτηση τώρα περνάει κάτω από τη θάλασσα, καταλήγει το ιταλικό δημοσίευμα.
Παρακολουθώ στενά, αν και από το Όσλο, τιςπρώτες ημέρες της νέας Αμερικανίδος Πρέσβεως στην Αθήνα, Kimberly Guilfoyle. Είναι γεγονός ότι πολλοί ανέμεναν επί μακρόν την έλευσή της στην Ελλάδα όπου οι Έλληνες την υποδέχθηκαν με ανοιχτές αγκάλες. Και όπως φαίνεται μέχρι στιγμής η ίδια κινείται επαληθεύοντας αυτό ακριβώς που μου είχε πει γι᾽ αυτήν ο Matthew Boyle κατά τη συνάντησή μας στην Ουάσιγκτον τον περασμένο Μάιο, ότι «θα είναι μια δύναμη της φύσης όταν εμφανιστεί στην Αθήνα!»
LIVE C
Από την άλλη μεριά, δεν σας κρύβω ότι, παρατηρώντας τις τελευταίες δύο εβδομάδες το πώς φέρεται το ελλαδικό πολιτικό κατεστημένο και το τί σκαρφίζονται οι αχυράνθρωποί του κατά την καταιγιστική παρουσία ανθρώπων εγγύς του Προέδρου Τραμπ, όπως οι Αμερικανοί Υπουργοί Εσωτερικών και Ενέργειας, ο νούς μου πηγαίνει αμέσως στον χαρακτήρα του J. R. στο ανεπανάληπτο εκείνο ιστορικό, προφητικό σκετσάκι του Χάρυ Κλύνν, το οποίο συνιστώ σε όλους να θυμηθούν. Ας πάω, όμως, σε τρεις επισημάνσεις.
Πρώτον, για το στραβό κεφάλι ορισμένων, ή μάλλον αρκετών, δυστυχώς, Ελλήνων δεν φταίνε οι Αμερικανοί. Δεν είναι δυνατόν να φταίνε οι ξένοι ούτε για το γεγονός ότι εμείς οι Έλληνες περιφρονούμε τα καθ᾽ ημάς, ούτε για το ότι τον ελληνικό λαό κυβερνούν ασπόνδυλοι yes men που εκχωρούν με το αζημίωτο όσα δεν τους ανήκουν. Ούτε, ακόμη, για την πανευρωπαϊκή αποκλειστικότητα που κατέχει η Ελλάδα: η επίδοση διαπιστευτηρίων Αμερικανού Πρέσβεως στον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας να συνοδεύεται και να ανταποδίδεται ουσιαστικά από επίδοση διαπιστευτηρίων στον Πρέσβη από πρωτοκλασάτα στελέχη της ελλαδικής πολιτικής ελίτ και διαφόρους δελφίνους της εξουσίας, ωσάν να πρόκειται για υπαλλήλους προτεκτοράτου.
Δεύτερον, όσοι από τον όχλο των πληρωμένων και απλήρωτων χειροκροτητών αυτής της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας του Κυριάκου Μητσοτάκη σπάνε βάζα από τη χαρά τους και ομνύουν τη δήθεν καταπληκτική ηγεσία της χώρας, επ᾽ αφορμή του 6th P-Tec (Partnership for Transatlantic Cooperation) που έλαβε χώρα στο Ζάππειο, ας θυμηθούν ότι πρόκειται για τον ίδιο Πρωθυπουργό που στη Βουλή των Ελλήνων ξόρκιζε τον «αριστερόστροφο τραμπισμό» και ταυτόχρονα δεσμευόταν πειθήνια και υποτακτικά στην εντολή του τότε Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν να περάσει από τη Βουλή τον γάμο των ομοφυλοφίλων.
Τρίτον, η Ελλάδα δεν βρίσκεται στην άλλη όχθη του Ατλαντικού Ωκεανού, αλλά στο σταυροδρόμι τεσσάρων θαλασσών και τριών ηπείρων. Κι επομένως, αν λάβουμε face value τη δήλωση του Προέδρου των ΗΠΑ εν πτήσει προς την Ουάσιγκτον μετά τη Συμφωνία του Σαρμ ελ Σέιχ, ότι «τα πάω καλά με σκληρούς ηγέτες [τύπους], όχι με μαλθακούς», ίσως θα πρέπει να ανησυχούμε με την «ευλύγιστη δοτικότητα» της δικής μας ηγεσίας και των μασκότ της τύπου Γεραπετρίτη, οι οποίοι κόπτονται να υπηρετήσουν τους συμμάχους παρέχοντας κάθε είδους άνισες διευκολύνσεις, δίχως να διεκδικούν μέγιστο όφελος και κέρδος. Μάλλον, ορθότερα, διεκδικούν, όχι όμως για την Ελλάδα και τους Έλληνες, αλλά για τις τσέπες τους.
Η εβδομάδα που κύλησε, λοιπόν, είχε ασφαλώς ως αποκορύφωμα την επίδοση διαπιστευτηρίων της νέας Αμερικανίδος Πρέσβεως στην Ελλάδα, Κίμπερλυ Γκιλφόιλ, στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κωνσταντίνο Τασούλα (με τα ασύλληπτα ευτράπελα που ανοήτως ξεστομίστηκαν εκεί), καθώς και την 6η Διατλαντική Συνδιάσκεψη Εταίρων για την Ενέργεια που έλαβε χώρα στην Αθήνα με την παρουσία πλέον ανώτατων Αμερικανών αξιωματούχων της κυβέρνησης Τράμπ, με χαρτοφυλάκια που αφορούν στην Ενέργεια.
Μολονότι αντιλαμβάνεται κανείς άμεσα το αποτύπωμα της πολιτικής υποτέλειας η οποία επικαθορίζει σχεδόν κάθε ελληνική κυβερνητική πρωτοβουλία διεθνώς όταν πρόκειται για συναλλαγές με τους μεγάλους παίκτες, θα πρέπει να επισημανθεί έτι πλέον ο κίνδυνος που αυτή τη στιγμή ελλοχεύει πέραν του προφανούς. Διότι, το γεγονός ότι πριν δύο χρόνια περίπου ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υποσχόταν, στην κατοικία του στο Ακρωτήρι Χανίων, με μεγάλη ευκολία στον τότε επικεφαλής του State Department Antony Blinken ότι θα περάσει από τη Βουλή των Ελλήνων τον γάμο των ομοφυλοφίλων, δεν σημαίνει ότι αυτή η κυβέρνηση αυτής της Νέας Δημοκρατίας με τον συγκεκριμένο άνθρωπο επικεφαλής, εξακολουθεί να είναι εξίσου ασφαλής μέσα στην αλαζονεία της όπως πρόπερσι.
Τότε, ο Πρωθυπουργός ένιωθε αρκετά ισχυρός ώστε να μπορεί με άνεση να προδώσει τον ελληνικό λαό, την πίστη του και τον πολιτισμό του, στις ορέξεις γκλομπαλιστών Γιάνκηδων με αγγελιαφόρο τον Μπλίνκεν. Τώρα όμως, ο Κυριάκος Μητσοτάκης γνωρίζει ότι είναι κλεψυδροφόρος ικέτης στα πόδια της Αμερικανίδας καλλονής από την οποία ευελπιστεί να λάβει ανάσα ζωής για την κυβέρνησή του και τον εσμό των διεφθαρμένων στους οποίους ο ίδιος βάζει πλάτες για λόγους ακόμη ανεξήγητους στον ελληνικό λαό. Και πώς θα γινόταν αλλιώς, όταν ο ίδιος ο Πρωθυπουργός, όντας ανίκανος να αντιληφθεί τις διαστάσεις του momentum στην αμερικανική πολιτική σκηνή, τολμούσε ως απερίσκεπτος ψευδοηγέτης να χρησιμοποιεί μέσα στο Ελληνικό Κοινοβούλιο φράσεις προσβλητικές κατά του Προέδρου Τραμπ με τις οποίες και υπέγραφε την πολιτική καταδίκη του και εξέθετε βλακωδώς τη χώρα σε κάθε νοήμονα άνθρωπο διεθνώς;
Αντιλαμβάνεται λοιπόν κανείς, γιατί η σημερινή κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας πουλάει φύκια για μεταξωτές κορδέλες στον ελληνικό λαό, με τα παραμύθια περί στρατηγικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ. Και είναι παραμύθια, καθώς η ελληνική πολιτική ηγεσία δεν εξάγει κυριαρχία με όρους παίκτη ισχύος στην περιοχή, αλλά εισάγει αναγνώριση ύπαρξης και κομπλιμέντα από τους ισχυρούς που ενδιαφέρονται για τη δική τους στρατηγική. Όποιος διαφωνεί επ᾽ αυτού, ας τολμήσει να ανατρέξει στα πραγματικά μεγέθη και τα κόστη της «συναλλακτικής εξωτερικής πολιτικής» που επιτελεί το δίδυμο Μητσοτάκης – Γεραπετρίτης, καθώς και την καταλήστευση του ελληνικού κράτους που εκτελεί στα 6,5 χρόνια διακυβέρνησης αυτή η Σημιτική «Νέα Δημοκρατία».
Αν η Αμερικανίδα Πρέσβης όντως αγαπά τον Πρόεδρο Τραμπ, θα πρέπει να αφουγκραστεί τον ίδιο τον ελληνικό λαό, και όχι τους λαοπλάνους ψευδοκυβερνήτες του. Διότι αυτοί, σε αντίθεση με τον Αμερικανό Πρόεδρο, έχουν αποδείξει ότι ούτε αγαπούν τον τόπο τους, ούτε τον λαό του, ούτε καν ενδιαφέρονται για τα επόμενα 250 χρόνια ελληνικής ιστορίας, όπως ενδιαφέρεται το επιτελείο της αμερικανικής κυβέρνησης που ετοιμάζεται για το χρυσό Ιωβηλαίο των ΗΠΑ σε λίγους μήνες.
Πόσο σέβεται τους εργαζόμενους ως ισότιμους πολίτες ή ακόμη και ως ανθρώπους η κυβέρνηση με το 13ωρο αλλά και με τις άλλες εργασιακές “μεταρρυθμίσεις” της; Δεν τους απανθρωποποιεί; Όμως δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσουν όλα αυτά διότι η ζωή κύκλους κάνει. O Brian Arthur, Ιρλανδός οικονομολόγος έγραφε ότι τα μέσα με τα οποία εκφράζονται οι «βασικοί νόμοι αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου και τα πρότυπα που σχηματίζουν αλλάζουν και αναδιαμορφώνονται και αυτά. Κάθε νέο πρότυπο, κάθε νέο σύνολο διευθετήσεων παράγει μια νέα δομή για τη οικονομία και η παλιά δομή παύει να υπάρχει, αλλά τα υποκείμενα συστατικά που τη διαμορφώνουν, οι βασικοί νόμοι, παραμένουν πάντα τα ίδια». Γιαυτό ο Μαρξ από παλιά έγραφε ότι «η αστική κοινωνία αναπαράγει με τις δικές της μορφές όλα εκείνα εναντίον των οποίων είχε εξεγερθεί την περίοδο της φεουδαρχίας και του απολυταρχικού». Οι μορφές αλλάζουν αλλά η ουσία παραμένει η ίδια. Αυτό σημαίνουν το 13ωρο που διαλύει τον εργαζόμενο, οι ευέλικτες μορφές εργασίας, η περιστασιακή εργασία, που τον εξαθλιώνουν.. Η παρένθεση της περιόδου του Ψυχρού πολέμου που το αντίπαλο ιδεολογικό δέος της ΕΣΣΔ ανάγκαζε στη Δύση το κεφάλαιο να αυτοπεριορίζεται έκλεισε ανεπιστρεπτί γιαυτό ανακαλεί όλες τις παραχωρήσεις του επιτείνοντας την επιθετικότητά του
Ποιό είναι το ιδεολογικό άλλοθι για όλα αυτά; Το κεφάλαιο, όπως μας λέει ο Ντέιβιντ Χάρβεϊ, αναπαράγεται συστηματικά μόνο μέσω της εμπορευματοποίησης της εργατικής δύναμης, γιατί αυτή η εμπορευματοποίηση λύνει το πρόβλημα του πώς να παράγεται η ανισότητα του κέρδους από ένα σύστημα ανταλλαγής στην αγορά που φαινομενικά βασίζεται στην ισότητα. Πουλάς την εργατική σου δύναμη ως εμπόρευμα και ο εργοδότης την αγοράζει, όπως αγοράζει ένα εμπόρευμα από την αγορά. Εμφανίζεται δηλαδή ως ισότιμη συναλλαγή. Όμως το κεφάλαιο έχει το ιδιοκτησιακό μονοπώλιο των μέσων παραγωγής, εργοστασίων, επιχειρήσεων. Πόσο ισότιμη μπορεί να είναι η συναλλαγή;
Οι εργασιακοί νόμοι της κυβέρνησης με εξοντωτικό χαρακτήρα που δεν σέβονται τον εργαζόμενο ως πολίτη διότι δεν του δίνουν καν τη δυνατότητα να δίνει νόημα και ζωή στα δικαιώματα που πηγάζουν από την πολιτική ελευθερία, αποπνέουν έντονα ταξικό ρατσισμό ο οποίος έχει μακρόχρονη πορεία στην Ευρώπη. Η εξομοίωση των εργαζομένων τάξεων με “κατώτερη φυλή” έγινε ένα κλισέ της ευρωπαϊκής κουλτούρας στην εποχή του βιομηχανικού καπιταλισμού. Ο ορισμός του ταξικού εχθρού με φυλετικούς όρους ήταν παλαιότερο φαινόμενο. Ο Γκουστάβ Λε Μπον (1841-1931), για παράδειγμα, υποστήριζε ότι υπάρχει ουσιαστική ομοιότητα ανάμεσα στις «κατώτερες φυλές» και τις υποδεέστερες τάξεις. Γιαυτόν, οι τελευταίες αποτελούσαν τους «αγρίους» του πολιτισμένου κόσμου, τον οποίο απειλούσαν από τα μέσα σαν ένα είδος βαρβαρικής επιβίωσης: «Τα χαμηλότερα στρώματα των ευρωπαϊκών κοινωνιών, έγραφε, είναι ομόλογα με τα πρωτόγονα πλάσματα». Η απόσταση ανάμεσα στις κυρίαρχες ελίτ και το προλεταριάτο των πόλεων ήταν, στα μάτια του, «το ίδιο μεγάλη με την απόσταση που χωρίζει το λευκό από το νέγρο». Αυτόν τον ταξικό ρατσισμό δεν αποπνέουν οι νεοφιλελεύθεροι νόμοι της κυβέρνησης;
Γιατί δεν υπάρχουν μαζικές αντιδράσεις; Θα επαναλάβουμε πως το πρόβλημα είναι ότι οι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα δεν εκπροσωπούνται συνδικαλιστικά ώστε να μπορούν να αντιδράσουν μαζικά. Θα θυμίσουμε πάλι ότι ο Ευάγγελος Βενιζέλος, καίτοι πρόεδρος στο παρελθόν αστικού κόμματος που ταυτίστηκε με τα μνημόνια, σε συνέντευξή του στην εκπομπή “Επτά” της ΕΡΤ1 στις 12/6/2021, με αφορμή το τότε εργασιακό έκτρωμα με εμπνευστή τον κ. Χατζηδάκη, που προετοίμασε το έδαφος για όσα εκτρώματα μεσαιωνικού χαρακτήρα ακολούθησαν, είχε πει: “O εργαζόμενος (του ιδιωτικού τομέα) είναι πάντα το αδύνατο μέρος, αλλά πρέπει να ξέρουμε ότι ο εργαζόμενος δεν εκπροσωπείται συνδικαλιστικά…. Όπως υπάρχει πολιτική υποαντιπροσώπευση, υπάρχει και συνδικαλιστική υποαντιπροσώπευση. Τα συνδικαλιστικά όργανα του ιδιωτικού τομέα στην πραγματικότητα εκφράζουν κατά πλειοψηφία τους εργαζόμενους στα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου του δημόσιου τομέα ή του σχεδόν δημόσιου, δηλαδή στις μεγάλες επιχειρήσεις, οι οποίες ήταν παλιά κοινωφελείς επιχειρήσεις”. Αυτή ήταν η τοποθέτησή του στην εμμονή της δημοσιογράφου ότι οι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα εκπροσωπούνται από το “μεγάλο συνδικαλιστικό όργανο που είναι η ΓΣΕΕ”. Όμως πώς συμβαίνει η ΓΣΕΕ να μην εκπροσωπεί παρά μόνον τύποις τους εργατοϋπαλλήλους του ιδιωτικού τομέα;
Ως μοχλός αξιοποιήθηκαν οι ΔΕΚΟ που χαρακτηρίσθηκαν Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου (Ν.Π.Ι.Δ.) με πρόσχημα τη λειτουργία τους με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια με σκοπό όμως την ένταξη των υπαλλήλων τους στη ΓΣΕΕ και επιδίωξη τη νόθευση του συνδικαλιστικού κινήματος και τον έλεγχο των αντιδράσεων του ιδιωτικού τομέα. Είναι όμως δυνατόν υπάλληλοι των ΔΕΚΟ να εκπροσωπούν τους εργατοϋπαλλήλους του ιδιωτικού τομέα που δεν γνωρίζουν τί ξημερώνει η επόμενη ημέρα; Άλλες συνθήκες και σχέσεις εργασίας, αγεφύρωτη διαφορά στις αποδοχές, βεβαιότητα έναντι της καθημερινής αβεβαιότητας, συνδικαλιστικές άδειες και προνόμια που προκαλούν. Το αποτέλεσμα είναι η ΓΣΕΕ να ελέγχεται πλήρως από εκπροσώπους των ΔΕΚΟ, και η διοίκηση της ΓΣΕΕ, από εκπρόσωπος των εργατοϋπαλλήλων του ιδιωτικού τομέα έγινε κρατικοδίαιτη.
Με την εισαγωγή των Τουρκικών ως μαθήματος επιλογής στα λύκεια στην Αρμενία, το ενδιαφέρον για την τουρκική γλώσσα αυξάνεται στη χώρα, γράφουν σήμερα τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας, Επιστήμης, Πολιτισμού και Αθλητισμού της Αρμενίας, περίπου 400 σχολεία στη χώρα έχουν υποβάλει αίτηση για να συμπεριλάβουν γλώσσες από γειτονικές χώρες ως μαθήματα επιλογής στα προγράμματα σπουδών τους. Η συντριπτική πλειοψηφία αυτών των σχολείων επέλεξε την τουρκική γλώσσα.
Ωστόσο, λόγω του περιορισμένου αριθμού Τούρκων εκπαιδευτικών, δεν μπορούν να διεκπεραιωθούν όλες οι αιτήσεις αμέσως.
Τα τουρκικά διδάσκονται ως μάθημα επιλογής στην Αρμενία
Εάν αυξηθεί η ικανότητα των εκπαιδευτικών, η εκπαίδευση στην τουρκική γλώσσα θα μπορεί να ξεκινήσει σε περισσότερα σχολεία βραχυπρόθεσμα.
Τα τουρκικά διδάσκονται ως μάθημα επιλογής σε περίπου 10 σχολεία εδώ και αρκετά χρόνια. Οι αρχές προβλέπουν ότι αυτός ο αριθμός θα αυξηθεί σταδιακά τα επόμενα χρόνια, καθώς αυξάνεται το ενδιαφέρον και αντιμετωπίζονται οι ελλείψεις εκπαιδευτικών.
«Μεγάλο το ενδιαφέρον για την Τουρκική Γλώσσα»
Η Υπουργός Παιδείας, Επιστήμης, Πολιτισμού και Αθλητισμού της Αρμενίας, Τζάνα Αντρεασιάν, είχε δηλώσει προηγουμένως ότι περιφερειακές γλώσσες όπως τα τουρκικά, τα περσικά, τα αζερικά και τα γεωργιανά διδάσκονταν σε ορισμένα σχολεία, προσθέτοντας: «Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον υπάρχει για την τουρκική γλώσσα».
Ο Αντρεασιάν επεσήμανε, επίσης, την έλλειψη Τούρκων εκπαιδευτικών και σημείωσε ότι τα σχολεία δεν μπόρεσαν να ανταποκριθούν πλήρως στις απαιτήσεις τους λόγω των τρεχουσών συνθηκών.
Του Say Gal – Δημοσιεύθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2025, 12:00 | Τελευταία ενημέρωση: 11 Σεπτεμβρίου 2025, 12:17
Ο Say Gal είναι ειδικός στη διεθνή πολιτική, στη διαχείριση κρίσεων και στην στρατηγική επικοινωνία, με έμφαση στη γεωπολιτική στρατηγική και τη δημόσια διπλωματία.
Φωτογραφία: AP — Πρόεδρος Καζακστάν, Νετανιάχου και Τραμπ
Το «Μαργαριτάρι» του Καζακστάν συναντά τη μεσογειακή πραγματικότητα.- Το Καζακστάν εντάσσεται στις Συμφωνίες του Αβραάμ
Προσκαλώντας το Καζακστάν —που αποτελεί βασικό κόμβο του Μεσαίου Διαδρόμου και όχι του IMEC— να ενταχθεί στις Συμφωνίες του Αβραάμ, ο Τραμπ θόλωσε τον γεωπολιτικό χάρτη. Η οικονομία του Καζακστάν παραμένει δεμένη με τη Μόσχα μέσω της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης. Τυλίγοντάς το με «μεσανατολική» σήμανση, μπέρδεψε τους συμμάχους σχετικά με το ποια στρατηγική υποστηρίζει πραγματικά η Ουάσινγκτον.
Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την «ένταξη» του Καζακστάν στις Συμφωνίες του Αβραάμ, επρόκειτο για ένα γεωστρατηγικό placebo.
Το Ισραήλ και το Καζακστάν έχουν διπλωματικές σχέσεις από το 1992, με επισκέψεις των Πέρες (2009) και Νετανιάχου (2016). Ισραηλινές εταιρείες δραστηριοποιούνται σε τεχνολογία και γεωργία, το καζακικό πετρέλαιο διυλίζεται στη Χάιφα, ενώ οι δορυφόροι AMOS εκτοξεύονται από το Μπαϊκονούρ. Δεν είχε απομείνει τίποτα για «εξομάλυνση».
Στην Ιερουσαλήμ, η είδηση έφτασε χωρίς προειδοποίηση – και χωρίς χειροκροτήματα. Προκάλεσε αμηχανία στο Ισραήλ, καθώς παρουσίαζε ως «διπλωματική επιτυχία» κάτι που στην πραγματικότητα δεν υπήρχε. Δόθηκαν εντολές στους υπουργούς να τηρήσουν σιωπή. Δεν ακολούθησε καμία δήλωση. Αυτή η σιωπή ήταν πολιτική επιλογή – η Ιερουσαλήμ αποφάσισε να μην συμμετάσχει στο «θέατρο» που έστηναν άλλοι.
Το επεισόδιο αποκάλυψε μια βαθύτερη αδυναμία: η Ουάσινγκτον πουλά δύο χάρτες ταυτόχρονα, αποφασίζοντας πού θα περάσουν οι αγωγοί, οι σιδηρόδρομοι και οι συμμαχίες. Αυτοί οι χάρτες δεν είναι απλώς γεωγραφικοί – είναι αντίπαλα σχέδια τάξης. Κάθε διάδρομος αφηγείται μια ιστορία.
Ο Μεσαίος Διάδρομος, με τη στήριξη της Τουρκίας, εκτείνεται από την Κίνα μέσω του Καζακστάν, διασχίζοντας την Κασπία Θάλασσα προς το Αζερμπαϊτζάν, τη Γεωργία και την Ευρώπη — η προσπάθεια της Άγκυρας να παρακάμψει τη Μόσχα και να αγκυροβολήσει την Ευρασία. Αντίθετα, ο IMEC —που ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2023 από την Ινδία, το Ισραήλ, την Ελλάδα, την Κύπρο, τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, την Ιορδανία, την ΕΕ και τις ΗΠΑ— συνδέει τη Νότια Ασία με την Ευρώπη μέσω των λιμανιών του Κόλπου και της Ανατολικής Μεσογείου. Οι πυλώνες αυτής της αρχιτεκτονικής είναι τα λεγόμενα «Κυρίαρχα Κράτη των Συνόρων» — κράτη που βρίσκονται στα όρια της γεωπολιτικής πίεσης ή καταναγκασμού, αλλά παραμένουν συνδεδεμένα με τη φιλελεύθερη διεθνή τάξη. Αυτά τα κράτη ενοποιούν το εμπόριο, την ενέργεια και τα ψηφιακά δίκτυα, σχηματίζοντας μια ανθεκτική ινδο-μεσογειακή ζώνη κυριαρχίας.
Με την πρόσκληση του Καζακστάν –που αποτελεί βασικό κόμβο του «Μεσαίου Διαδρόμου» και όχι του σχεδίου IMEC– να ενταχθεί στις «Συμφωνίες του Αβραάμ», ο Τραμπ θόλωσε τον γεωπολιτικό χάρτη.
Η οικονομία του Καζακστάν παραμένει δεμένη με τη Μόσχα μέσω της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης. Το να «τυλίξει» αυτή τη χώρα με τη μεσανατολική επωνυμία των Συμφωνιών προκάλεσε σύγχυση στους συμμάχους: δεν ήταν πλέον σαφές ποιο δρόμο στηρίζει πραγματικά η Ουάσινγκτον. Η κίνηση πρόσφερε μόνο έναν εντυπωσιακό τίτλο χωρίς πραγματική ισχύ — το κίνητρο ήταν η πρόσβαση σε ουράνιο και σπάνιες γαίες, ενώ οι ΗΠΑ αποκόμισαν μόνο συμβολισμό. Παραδόξως, η χειρονομία αυτή υπονόμευσε το ίδιο το δόγμα του Τραμπ για το IMEC – μια αρχιτεκτονική συνοχής που καταστράφηκε από θεατρική ασυνέπεια.
Νετανιάχου και Τραμπ κατά την υπογραφή των Συμφωνιών του Αβραάμ (Αρχείο). Φωτογραφία: AFP
Για να κατανοήσουμε τι διακυβεύεται, θυμηθείε τι ακολούθησε την πρώτη εμφάνιση του India–Middle East–Europe Economic Corridor (IMEC). Ανακοινώθηκε στο Νέο Δελχί (9 Σεπτεμβρίου 2023).
Έναν μήνα αργότερα «πάγωσε» όταν η επίθεση της Hamas (7 Οκτωβρίου) ανέκοψε τη διαδικασία ομαλοποίησης.
Η επίθεση αυτή δεν «χτύπησε», απλώς, το Ισραήλ — έπληξε τη λογική του IMEC: την «ενσωμάτωση μέσω σταθερότητας».
Ο ιρανικός άξονας — από τη Γάζα έως την Υεμένη — είχε κάθε λόγο να κάψει έναν διάδρομο που ενώνοντας Ινδία, Κόλπο, Ισραήλ και Ευρώπη υπό τις ΗΠΑ, θα υπονόμευε τη δική του επιρροή.
Με τις επιθέσεις των Houthis να μειώνουν κατά το ήμισυ την κίνηση στη Διώρυγα του Σουέζ, να κοστίζουν δισεκατομμύρια στην Αίγυπτο και να στέλνουν 700 πλοία γύρω από την Αφρική καθώς τα ασφάλιστρα τριπλασιάζονται — οι ναυτιλιακές άρχισαν αργά να παραδέχονται ότι ο τουρκικός «Μεσαίος Διάδρομος» φαίνεται πλέον πιο ασφαλής από το Σουέζ.
Η Recep Tayyip Erdoğan εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία: καταδίκασε τις επιθέσεις ΗΠΑ‑Ηνωμένου Βασιλείου ως μετατροπή της Ερυθράς Θάλασσας σε «θάλασσα αίματος» και πρόβαλε τη διαδρομή Κασπία‑Καύκασος ως ευρωπαϊκή εναλλακτική. Στην πραγματικότητα, η Τουρκία εδώ και καιρό είχε καλλιεργήσει τους Χούθι ως ανεπίσημο ναυτικό της — διοχετεύοντας κεφάλαια και εξοπλισμό μέσω ιρανικών και καταρινών δικτύων.
Η ειρήνη Αρμενίας‑Αζερμπαϊτζάν του 2025, που επανέφερε σε λειτουργία τον διάδρομο Ζανγκεζούρ, «κλείδωσε» ακόμα πιο βαθιά την Κεντρική Ασία μέσα σε αυτό το δίκτυο, ολοκληρώνοντας ένα παζλ δεκαετίας. Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Γάζα έκαναν τα υπόλοιπα: παρέλυσαν τόσο τη βόρεια διέλευση όσο και την Ερυθρά Θάλασσα, οδηγώντας τη ροή φορτίων προς τον νότο μέσω Τουρκίας και ενισχύοντας τον έλεγχο της Άγκυρας στις ευρασιατικές εφοδιαστικές γραμμές, ενώ ο ινδο‑μεσογειακός εναλλακτικός δρόμος «πάγωσε».
Η «Επιχείρηση Sindoor» απέδειξε ότι η αποτροπή επιστρέφει μέσω αποφασιστικής, δικτυο‑ενισχυμένης δράσης — η ισχύς έγκειται τόσο στη συνδεσιμότητα όσο και στην ισχύ πυρός, η λογική πάνω στην οποία δομήθηκε ο IMEC.
Η Ινδία κατανόησε ότι δεν μπορεί πλέον να εξαρτάται από μία μόνο αρτηρία μέσω του Σουέζ. Ο IMEC δεν είναι πολυτέλεια — είναι αναγκαιότητα.
Το πλεονέκτημα της Ινδίας είναι η στρατηγική αυτονομία. Όπου η Ουάσινγκτον επιδιώκει ευθυγράμμιση, το Νέο Δελχί επιδιώκει ισορροπία — διασφαλίζοντας τη διάρκεια του IMEC. Ως δύναμη των BRICS χωρίς υποτέλεια, συνεργάζεται με Ουάσινγκτον και Βρυξέλλες ενώ παράλληλα κρατά ανοικτές πόρτες προς Μόσχα και Πεκίνο. Επενδύει στη Χάιφα, ηγείται του IMEC, ενισχύει τις συμμαχίες στον Κόλπο. Αυτή είναι η κυριαρχία μέσω της ανοιχτότητας — η γεωγραφία μετασχηματισμένη σε ανεξαρτησία.
Η αρχιτεκτονική του IMEC ήδη υπάρχει: από το Μουμπάι έως την Τζέντα και τη Νταμάμ, με σιδηρόδρομο ως τη Χάιφα, μέσω της Μεσογείου ως τον Πειραιά και πιο πέρα στην Ευρώπη — μια σύγχρονη ραχοκοκαλιά ενέργειας, δεδομένων και εφοδιαστικής. Κάθε εταίρος παίζει έναν συγκεκριμένο ρόλο — η Ινδία ως βιομηχανική μηχανή, τα ΗΑΕ ως λογιστικός κόμβος, η Σαουδική Αραβία ως χερσαία γέφυρα, η Ιορδανία ως διαμετακομιστικός κόμβος, το Ισραήλ ως ναυτιλιακή και ψηφιακή πύλη, η Ελλάδα και η Κύπρος ως είσοδος της Ευρώπης και ενεργειακό πλέγμα. Ενισχυμένα από το χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ έργο Great Sea Interconnector (€657 εκατ. υποστήριξη CEF), πρόκειται για πραγματικά έργα — όχι απλά ανακοινώσεις τύπου.
Το Athens Energy Forum και η υπουργική συνάντηση P-TEC αυτής της εβδομάδας επιβεβαίωσαν τη δυναμική του IMEC. Η Ελλάδα επανενεργοποίησε τον μηχανισμό 3+1 με Ισραήλ, Κύπρο και ΗΠΑ και ενίσχυσε τις συνεργασίες σε υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG). Αυτό που απομένει είναι συνοχή από την Ουάσινγκτον: να οριστικοποιήσει τα πρότυπα του IMEC, να συγχρονίσει τελωνειακά και ψηφιακά συστήματα και να δημιουργήσει μηχανισμό αντιμετώπισης κινδύνων στην Ερυθρά Θάλασσα, ώστε να μπορούν οι ασφαλιστές να τιμολογούν τη διαδρομή ακόμη και όταν το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ φλάγετι.
Για το Ισραήλ, το μήνυμα ήταν σαφές. Η Ιερουσαλήμ είδε την ανακοίνωση για το Καζακστάν να θολώνει το μήνυμα της Ουάσινγκτον διεθνώς και να ενισχύει την Άγκυρα. Αντί να αναπαράγει αυτή τη σύγχυση, επέλεξε τη σιωπή. Το δικό της μέλλον βρίσκεται όχι σε συμβολικές κινήσεις αλλά στο υπό διαμόρφωση ινδο-μεσογειακό σύστημα — ένα σύστημα που συνδυάζει οικονομικό βάθος με αποτρεπτική ισχύ.
Ο Μεσαίος Διάδρομος προσφέρει διαφοροποίηση διαδρομών, όχι εξουσίας — απλώς αλλάζει την εξάρτηση από τη Μόσχα με αυτή από την Άγκυρα. Ο IMEC είναι η πραγματική διαφοροποίηση — μια ινδο-αραβο-μεσογειακή γέφυρα που συντομεύει τις αλυσίδες εφοδιασμού, ενσωματώνει ψηφιακές και ανανεώσιμες υποδομές και δένει εταίρους με δυτικές αξίες. Εκεί πρέπει να κατευθυνθούν οι ευρωπαϊκές επενδύσεις.
Η ηγεσία δεν είναι να προσθέτεις σημαίες σε χάρτες, αλλά να επιλέγεις τη σωστή διαδρομή όταν ο χάρτης είναι θολός. Οι διάδρομοι είναι ηθικές επιλογές μεταμφιεσμένες σε εμπορικές οδούς — μόνο μία οδηγεί στην κυριαρχία. Μεταξύ ενός γεωστρατηγικού υποκατάστατου και μιας ζωντανής αρτηρίας αποτροπής, η επιλογή είναι ξεκάθαρη: Ηγηθείτε μέσω του IMEC.
*Ο τίτλος και η επιλογή των χαρτών είναι των Ανιχνεύσεων. Ο τίτλος στο πρωτόπτυπο κείμενο είναι:Το «Μαργαριτάρι» του Καζακστάν συναντά τη μεσογειακή πραγματικότητα.- Το Καζακστάν εντάσσεται στις Συμφωνίες του Αβραάμ.
Αυτό που ξεκίνησε ως επιστημονική ανακάλυψη έχει πλέον μετατραπεί σε πολύπλοκη απειλή ασφάλειας.
Εν συντομία
Η γενετική τεχνητή νοημοσύνη επιταχύνεται παρά τα ηθικά και «ασφάλειας» ζητήματα.
Η παραπληροφόρηση εξαπλώνεται ταχύτερα καθώς τα συστήματα χάνουν ακρίβεια και συγκράτηση.
Οι στρατιωτικές και επιτηρητικές χρήσεις θολώνουν τα όρια μεταξύ άμυνας και ελέγχου.
Κύρια σημεία
Ο Geoffrey Hinton, που συχνά αποκαλείται «νονός της AI», αποχώρησε από την Google τον Μάιο του 2023 και προειδοποίησε για τον κίνδυνο των «chatbots‑AI», βασισμένων στην έρευνά του για νευρωνικά δίκτυα.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι άνθρωποι ήδη «πνίγονται» από ψεύτικες φωτογραφίες, βίντεο και κείμενα στο διαδίκτυο και διατρέχουν τον κίνδυνο να χάσουν την ικανότητα διάκρισης μεταξύ πραγματικού και φανταστικού.
Εκατοντάδες χιλιάδες ερευνητές, επιχειρηματίες και διευθυντικά στελέχη (όπως Elon Musk, Steve Wozniak) έχουν υπογράψει ανοικτή επιστολή που ζητά αναστολή για τουλάχιστον έξι μήνες της εκπαίδευσης υπερ‑αποτελεσματικών συστημάτων AI, μέχρι να διασφαλιστούν οι θετικές επιπτώσεις και η διαχειρισιμότητα των κινδύνων. (GIS Reports)
Παρά τις προειδοποιήσεις, οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες δεν έχουν επιβραδύνει την επιδίωξή τους για υπερτεχνητή νοημοσύνη — ο ανταγωνισμός τους ωθεί να επιταχύνουν.
Η απουσία δεσμευτικού διεθνούς νομικού πλαισίου σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικοί περιορισμοί στην έρευνα σε αυτό το πεδίο.
Η AI έχει συγκριθεί σε μετασχηματιστική δύναμη με τη μετάβαση από τη ζωή των κυνηγών‑τροφοσυλλεκτών σε αυτή των γεωργών ή με την εφεύρεση της τυπογραφίας — είναι ξεκάθαρο πως θα μεταμορφώσει τον κόσμο, αλλά οι εκτιμήσεις για το μέλλον της είναι πολύ λιγότερο αξιόπιστες.
Έρευνα δείχνει ότι τα συστήματα γενετικής AI δεν μπορούν αξιόπιστα να εντοπίζουν και να διορθώνουν παραπληροφόρηση στα κοινωνικά μέσα — στην πραγματικότητα, η πιθανότητα αυτά τα εργαλεία να διαδίδουν ψευδείς πληροφορίες για τρέχοντα γεγονότα έχει σχεδόν διπλασιαστεί σε έναν χρόνο: σε μία μελέτη, το 35 % των απαντήσεων που παραχθήκαν από AI περιείχαν ψευδείς ισχυρισμούς, ενώ το ποσοστό μη απαντηθέντων ερωτημάτων έπεσε από 31 % τον Αύγουστο του 2024 στο μηδέν — δηλαδή η AI εξακολουθεί να παρέχει απάντηση ακόμη και όταν τα δεδομένα δεν τη δικαιολογούν.
Αντί να αναγνωρίζουν τα δικά τους όρια, τα εν λόγω συστήματα γίνονται όλο και περισσότερο δίαυλοι για ψευδείς πληροφορίες. Πράκτορες παραπληροφόρησης πλημμυρίζουν το διαδίκτυο με κατασκευασμένο υλικό μέσω ασαφών ιστοσελίδων, αναρτήσεων στα κοινωνικά μέσα και «φάρμων» περιεχομένου παραγόμενου από AI, τα οποία τα chatbots δεν διακρίνουν από έγκυρα μέσα. Οι προσπάθειες να γίνουν αυτά τα συστήματα πιο ενημερωμένα και πληροφορητικά έχουν, ειρωνικά, κάνει τα ίδια πολύ πιο ευάλωτα σε χειραγώγηση και προπαγάνδα.
Η AI επιτρέπει σε πράκτορες παραπληροφόρησης να επιτυγχάνουν πολύ μεγαλύτερη εμβέλεια και επίδραση με ελάχιστο κόστος και προσπάθεια σε σύγκριση με τα παραδοσιακά εργαλεία προπαγάνδας όπως ραδιόφωνο, τηλεόραση ή έντυπο τύπο. Καθώς η γραμμή μεταξύ αλήθειας και ψεύδους θολώνει, η δημόσια εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς φθίνει, δημιουργώντας περισσότερο χώρο για να εδραιωθούν ακροακρατικές αφηγήσεις. Με αυτή την έννοια, η AI έχει γίνει ένα σημαντικό εργαλείο τόσο για αυταρχικές κυβερνήσεις όσο και για μη κρατικές ομάδες που επιδιώκουν να υπονομεύσουν τη δημοκρατική ανθεκτικότητα και να προωθήσουν τις δικές τους ατζέντες.
Εκμετάλλευση της AI για πολιτικούς σκοπούς
Όσο πιο συχνά κυκλοφορούν ψευδείς πληροφορίες, τόσο πιο οικείες και πιστευτές γίνονται. O όρος «παραπληροφόρηση» (disinformation) — που πρωτοχρησιμοποιήθηκε στην εποχή του Στάλιν — προέρχεται από το πλαίσιο του ασύμμετρου πολέμου: η Σοβιετική Ένωση επιδίωξε να αντισταθμίσει το οικονομικό και στρατιωτικό μειονέκτημά της έναντι των ΗΠΑ μέσω της δύναμής της στις μυστικές επιχειρήσεις και στη διαχείριση της κοινής γνώμης στη Δύση. Η Ρωσία αργότερα βελτίωσε αυτές τις μεθόδους, αναπτύσσοντας εκτεταμένες καμπάνιες παραπληροφόρησης κατά τον πόλεμο του 2008 στη Γεωργία και, ακόμη περισσότερο, στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Το 2013, ο (πλέον εκλιπών) ιδρυτής της στρατιωτικής ομάδας Wagner, Yevgeny Prigozhin, δημιούργησε την “Internet Research Agency” στην Αγία Πετρούπολη, η οποία άρχισε να πλημμυρίζει τα κοινωνικά δίκτυα με bots, trolls, ψεύτικες ιστοσελίδες και υποτιθέμενους εμπειρογνώμονες για να διαδώσουν τις ρωσικές αφηγήσεις περί απειλής για τη Ρωσία από το ΝΑΤΟ και την Ουκρανία.
Σύμφωνα με έκθεση προς το Κογκρέσο των ΗΠΑ τον Ιανουάριο, η ρωσική κυβέρνηση ενδιαφέρεται για «την υπονόμευση της εμπιστοσύνης στους δημοκρατικούς θεσμούς των ΗΠΑ, τον πολλαπλασιασμό των κοινωνικο‑πολιτικών διαιρέσεων στις ΗΠΑ, και την εξασθένιση της δυτικής στήριξης προς την Ουκρανία». Όλες οι ρωσικές υπηρεσίες εξωτερικής πληροφοριών διαθέτουν κυρίως κυβερνοκλάδους που διενεργούν ποικιλία επιχειρήσεων κατασκοπείας, σαμποτάζ και παραπληροφόρησης. Αυτός ο «σκιά» πόλεμος αποτελεί μέρος του ρωσικού υβριδικού πολέμου, που στοχεύει στη Δύση μέσω συμβατικών και μη συμβατικών τακτικών χωρίς τον κίνδυνο πλήρους πολέμου.
Η AI επιτρέπει ορισμένες επιχειρήσεις επιρροής να διενεργούνται από έναν απλό υπολογιστή γραφείου, μειώνοντας την ανάγκη για φυσική παρουσία. Γερμανικές πληροφορίες υποστηρίζουν ότι η Μόσχα έχει χρησιμοποιήσει κανάλια όπως το Telegram για να στρατολογήσει νέους φιλορωσικούς στη Γερμανία για εμπρησμούς και σαμποτάζ, και τόσο οι ρωσικές όσο και οι κινεζικές υπηρεσίες έχουν διεισδύσει σε ψηφιακά συστήματα κρίσιμων υποδομών σε βαθμό που θα μπορούσαν πιθανώς να διαταράξουν δίκτυα ενέργειας ή σιδηροδρόμων. Σε αντίθεση με τις δυτικές υπηρεσίες, οι παράγοντες που υποστηρίζονται από αυταρχικά καθεστώτα συχνά λειτουργούν με λιγότερους νομικούς ή κοινοβουλευτικούς περιορισμούς, κάτι που καθιστά τις δραστηριότητές τους δυσκολότερες στην παρακολούθηση και ρύθμιση.
Στον παγκόσμιο αγώνα για AI, οι ΗΠΑ και η Κίνα προηγούνται πολύ έναντι των άλλων ανταγωνιστών, όμως και οι δύο αντιμετωπίζουν αυξανόμενες οικονομικές και ασφαλείας πιέσεις. Η Κίνα έχει επενδύσει τεράστιους πόρους σε έρευνα, ανάπτυξη και υποδομές για την επέκταση των βιομηχανιών της που βασίζονται στην AI. Οι ΗΠΑ, με τη σειρά τους, έχουν εισαγάγει εμπορικούς περιορισμούς, ελέγχους εξαγωγών και δασμούς για να προστατεύσουν το τεχνολογικό τους πλεονέκτημα και να περιορίσουν την πρόσβαση της Κίνας σε κρίσιμα συστατικά της AI. Πολλές κινεζικές εταιρείες έχουν μπλοκαριστεί σε αμερικανικές «μαύρες λίστες» με επίκληση εθνικής ασφάλειας.
Η AI και ο υβριδικός πόλεμος
Ο ιδρυτής της Palantir Technologies, Alexander Karp, έχει επικρίνει τη Silicon Valley για εστίαση στο καταναλωτικό λογισμικό αντί σε εργαλεία για αξιόπιστη αποτροπή, και επιρρίπτει ευθύνες στην Ουάσινγκτον για αποτυχία κατανόησης των συνεπειών ταχείας τεχνολογικής αλλαγής. Το 2024, το U.S. Department of Defense διέθεσε 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια για έρευνα και ανάπτυξη AI — μόλις 0,2 % του προϋπολογισμού των 886 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Έχει πλέον γίνει σαφές ότι το NATO, παρά τον εξοπλισμό του με όπλα τελευταίας τεχνολογίας, δεν βρίσκεται σε θέση να αποκρούσει επαρκώς επίθεση με drones. Το βράδυ της 10 Σεπτεμβρίου, σμήνος 19 ρωσικών καμικάζι drones πέρασε πάνω από την επικράτεια του κράτους‑μέλους της NATO Πολωνίας για πρώτη φορά. Πολωνικά και ολλανδικά μαχητικά, με τη βοήθεια ιταλικού αεροσκάφους αναγνώρισης και δύο γερμανικών πυραυλικών συστημάτων Patriot, κατέφεραν να καταρρίψουν μόλις τέσσερα από αυτά — μια τεράστια, δαπανηρή προσπάθεια να αντιμετωπισθεί απειλή την οποία οι Ουκρανοί αντιμετωπίζουν καθημερινά από την έναρξη της ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022.
Στη διάρκεια μιας μόνης νύχτας, στις 7 Ιουλίου (ή στις 7 Σεπτεμβρίου ‑ διαφοροποιήσεις αναφέρονται), η Ρωσία ανέπτυξε πάνω από 800 μαχητικά drones και 13 πυραύλους, από τους οποίους οι ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις κατέφεραν να αναχαιτίσουν 747 drones και τέσσερις κρουαζιερόπυραυλους. Ήταν η μεγαλύτερη επίθεση με drones στην ιστορία μέχρι σήμερα. Στον πόλεμο Ρωσίας‑Ουκρανίας, μεταξύ 70% και 80% των καθημερινών απωλειών μάχης και στις δύο πλευρές οφείλονται σε drones. Το NATO «κοιμάται» στην αρχή της νέας εποχής πολέμου.
Τον Μάρτιο του 2020, χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά ανθρωποκτόνος ρομπότ σε εμφύλιο πόλεμο στη Λιβύη — ένα αυτόνομο drone που μπορεί αυτόνομα να πλοηγηθεί και να εξουδετερώσει στόχους. Ήταν το τουρκικής κατασκευής Kargu‑2, το οποίο μπορεί να λειτουργεί είτε χειροκίνητα είτε αυτόματα. Αφρικανικές χώρες χρησιμοποιούν τώρα τέτοια drones εναντίον ανταρτών. Η Τουρκία, η Ινδία καθώς και άλλες χώρες της Παγκόσμιας Πλειοψηφίας αντιτίθενται στον περιορισμό ή ρύθμιση των θανατηφόρων αυτόνομων οπλικών συστημάτων.
Για τον στοχευμένο φόνο τρομοκρατών, το Ισραήλ χρησιμοποιεί τη βάση δεδομένων «Lavender», η οποία αναγνώρισε δεκάδες χιλιάδες μέλη της Χαμάς και άλλων παλαιστινιακών οργανώσεων μεταξύ των περίπου 2,3 εκατομμυρίων κατοίκων της Ζώνης της Γάζας, με τη βοήθεια συστημάτων στόχευσης μέσω τεχνητής νοημοσύνης. Τέτοια συστήματα εκπαιδεύονται βάσει δεδομένων που περιλαμβάνουν φύλο, ηλικία, εμφάνιση, πρότυπα κινήσεων και δραστηριότητες σε κοινωνικά δίκτυα, μεταξύ άλλων.
Ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση διεξάγει σφοδρές συζητήσεις για την κυριαρχία των δεδομένων και τον ατομικό έλεγχο των προσωπικών πληροφοριών, η πραγματικότητα είναι ότι τα δεδομένα των ανθρώπων ήδη συλλέγονται ευρέως, αναλύονται και διαπραγματεύονται. Πέρα από το γεγονός ότι κάθε εφαρμογή αφήνει ψηφιακά ίχνη και πολλοί χρήστες μοιράζονται εθελοντικά ευαίσθητες πληροφορίες, τα δεδομένα από αισθητήρες smartphone όπως επιταχυνσιόμετρο (accelerometer), γυροσκόπιο (gyroscope) και μαγνητόμετρο (magnetometer) μπορούν να αναλυθούν για να ταυτοποιήσουν άτομα με υψηλή ακρίβεια.
Σενάρια
Πιθανό: Διεύρυνση της τεχνολογικής σχάσης
Δεν υπάρχει τρόπος να σταματήσει η εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης. Χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα, που διαθέτουν τη γνώση και επαρκή υπολογιστική ισχύ, θα διευρύνουν το οικονομικό και στρατιωτικό τους πλεονέκτημα έναντι μικρότερων κρατών, ιδίως αυτών της Παγκόσμιας Πλειοψηφίας. Αυτό θα αυξήσει την παγκόσμια ανισότητα και θα προξενήσει νέες συγκρούσεις.
Απίθανο: Παγκόσμια απαγόρευση των αυτόνομων οπλικών συστημάτων
Υπό τις τρέχουσες συνθήκες, είναι απίθανο η έρευνα και παραγωγή αυτόνομων οπλικών συστημάτων να μπορέσουν να σταματήσουν μέσω διεθνών συμφωνιών. Αυτό θα μπορούσε ίσως να αλλάξει, αν η διεθνής κοινότητα συνειδητοποιήσει τον κίνδυνο — για παράδειγμα, στην περίπτωση που θανατηφόρα αυτόνομα οπλικά συστήματα προγραμματισμένα με γενετικά κριτήρια χρησιμοποιηθούν για εθνοκάθαρση σε πόλεμο.
Πιθανό: Διάβρωση της ιδιωτικότητας και των δημοκρατικών ελευθεριών
Για λόγους εξωτερικής και εσωτερικής ασφάλειας, κανένα κράτος — έστω και δημοκρατικό — δεν θα μπορέσει να παραμερίσει μόνιμα τις δυνατότητες επιτήρησης που προσφέρουν τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Οι πολίτες αναμένεται να αποδεχτούν σημαντικούς περιορισμούς στην ελευθερία τους στο πλαίσιο ενός τεχνο‑αυταρχισμού.
Οι ΗΠΑ επιδιώκουν να υπερισχύσουν έναντι της Κίνας μέσω στρατιωτικής, τεχνολογικής και οικονομικής υπεροχής
Το Πεκίνο απαντά με αντικρουόμενα σήματα· ο ανταγωνισμός συνεχίζεται χωρίς σαφή νικητή
Οι ΗΠΑ ενισχύουν τις σχέσεις με Ευρώπη και Μέση Ανατολή· η στρατηγική για τον Ινδοειρηνικό παραμένει ασαφής
Κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του, ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ έχει περιστοιχίσει τον εαυτό του από αυτόκλητους «σκληροπυρηνικούς απέναντι στην Κίνα» — συμβούλους και αξιωματούχους πρόθυμους να υπερκεράσουν το Πεκίνο στον συνεχιζόμενο αμερικανοκινεζικό ανταγωνισμό. Ωστόσο, μια σειρά από αντικρουόμενα μηνύματα, ασαφείς ενέργειες και κενά σε κρίσιμες θέσεις — όπως πρεσβείες και ανώτερα στελέχη υπηρεσιών — έχουν αφήσει παρατηρητές εντός και εκτός ΗΠΑ σε σύγχυση για τη στρατηγική του Προέδρου Τραμπ απέναντι στην Κίνα. Η απουσία σαφούς και λεπτομερούς πολιτικής στρατηγικής, πέρα από μια καταιγίδα εκτελεστικών διαταγών, έχει εντείνει περαιτέρω την αβεβαιότητα γύρω από την προσέγγιση της κυβέρνησης.
Λίγοι είναι τόσο μπερδεμένοι σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης της στρατηγικής Τραμπ όσο η ίδια η Κίνα, η οποία έχει απαντήσει με δικά της μπερδεμένα μηνύματα και ενέργειες, αντανακλώντας βήμα προς βήμα την αμερικανική τακτική.
Αυτό το μοτίβο ανταλλαγής ενεργειών έχει ενταθεί τις τελευταίες εβδομάδες, με τις πιο πρόσφατες κινήσεις του Πεκίνου να στοχεύουν στην αντιμετώπιση των περιορισμών των ΗΠΑ στις εξαγωγές τεχνολογίας αιχμής. Η Κίνα ανακοίνωσε περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων υλικών προκειμένου να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση ενόψει της συνάντησης μεταξύ των Προέδρων Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ. Οι περιορισμοί αυτοί σηματοδότησαν κλιμάκωση της προσπάθειας της Κίνας να ελέγξει τις εξαγωγές της, μιμούμενη τις αμερικανικές απαγορεύσεις στην πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένα μικροκυκλώματα και εργαλεία κατασκευής.
Οι δύο ηγέτες συναντήθηκαν στο περιθώριο της Συνόδου Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας‑Ειρηνικού (APEC) στην Γκιονγκτζού της Νότιας Κορέας. Ήταν η πρώτη τους δια ζώσης συνάντηση από την έναρξη της δεύτερης θητείας του Προέδρου Τραμπ. Σε ένα παιχνίδι πολιτικού τζόγου, οι δύο πλευρές ανακοίνωσαν συμφωνίες, μεταξύ των οποίων τη μείωση των αμερικανικών δασμών, την άρση περιορισμών στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και τη δέσμευση της Κίνας να επαναλάβει τις αγορές σόγιας από Αμερικανούς αγρότες.
Από εξωτερική οπτική, αυτό που μπορεί να φαίνεται ως χάος — τόσο σε παρατηρητές όσο και σε κάποιους εκ των έσω — αντικατοπτρίζει τη χαρακτηριστική προσέγγιση του Προέδρου Τραμπ απέναντι σε μείζονα στρατηγικά ζητήματα: αυτοσχεδιαστική, ευκαιριακή και συχνά ανατρεπτική. Αυτό που γίνεται πλέον σαφές είναι ότι και οι δύο πλευρές σε αυτή την παρατεταμένη διαμάχη έχουν προετοιμαστεί για μακροχρόνιο ανταγωνισμό, παρακολουθώντας η μία την άλλη με διαρκή επιφυλακή.
Στους πρώτους δέκα μήνες της θητείας του Προέδρου Τραμπ, έχει γίνει σαφές ότι η κυβέρνησή του δεν πρόκειται να εκδώσει κάποιο σαφές στρατηγικό δόγμα ανάλογο με τη «χωρίς όρους παράδοση» του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ή την πολιτική «ανάσχεσης» του Ψυχρού Πολέμου. Ιδού τι δεν κάνει ο Τραμπ.
Ο Μεγάλος Χωρισμός. Η ιδέα μιας σκληρής αποσύνδεσης από την Κίνα, που υποστηρίζεται από ορισμένους συμμάχους του προέδρου και μέλη της κυβέρνησής του, προτείνει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να μειώσουν δραστικά τους οικονομικούς δεσμούς με το Πεκίνο, εντείνοντας παράλληλα τη στρατιωτική ανάσχεση και την πολιτική απομόνωση. Αυτός δεν είναι ο δρόμος που έχει επιλέξει ο Λευκός Οίκος. Στην πραγματικότητα, ο πρόεδρος ξεκίνησε τη δεύτερη θητεία του προτείνοντας μια νέα εμπορική συμφωνία με την Κίνα και έχει αυξήσει την πίεση δασμών και εμπορίου πολύ περισσότερο προς συμμάχους και εταίρους των ΗΠΑ σε σχέση με την πρώτη του θητεία.
Η εμπορική πολιτική του Τραμπ έχει μάλιστα προκαλέσει ένταση με παραδοσιακούς συμμάχους, σπρώχνοντας κάποιους προς την Κίνα. Για παράδειγμα, οι εντάσεις με την ινδική κυβέρνηση — βασικό εταίρο των ΗΠΑ στην αντιμετώπιση του Πεκίνου — έχουν ενταθεί. Πρόσφατες συγκρούσεις Ουάσινγκτον και Νέου Δελχί έχουν κλιμακωθεί λόγω εμπορικών διαφορών και τιμωρητικών δασμών που προέκυψαν από την αγορά ρωσικού πετρελαίου από την Ινδία. Υπήρχε ανησυχία ότι αυτή η κατάσταση θα έφερνε την Ινδία πιο κοντά στην Κίνα και τη Ρωσία, υπονομεύοντας ενδεχομένως τη συμμαχία Quad και το πλαίσιο ασφαλείας στον Ινδοειρηνικό. Παρ’ όλα αυτά, ο νέος Αμερικανός πρέσβης έγινε δεκτός με θέρμη στο Νέο Δελχί. Οι δύο χώρες υπέγραψαν νέα 10ετή συμφωνία αμυντικής συνεργασίας και εξέφρασαν την πρόθεσή τους να αποκαταστήσουν τις σχέσεις.
Την ίδια στιγμή, η στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στην Ταϊβάν — ένα κρίσιμο σημείο τριβής στον συνεχιζόμενο στρατιωτικό ανταγωνισμό ΗΠΑ‑Κίνας — γίνεται όλο και πιο ασαφής. Πρόσφατα, οι ΗΠΑ επανέλαβαν ότι οι δεσμεύσεις τους προς την Ταϊβάν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης με το Πεκίνο. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι δεν συζήτησε το θέμα με τον Κινέζο ομόλογό του κατά τη συνάντησή τους, ένδειξη ότι η Ουάσινγκτον δεν προτίθεται να διαταράξει το status quo στην Ταϊβάν, παρά τις πιέσεις του Πεκίνου για στήριξη της ενοποίησης.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι ο Πρόεδρος Τραμπ παρέτεινε την προθεσμία για την απαγόρευση της κινεζικής πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης TikTok στις ΗΠΑ, παρότι αυτό έχει νομοθετηθεί. (Η αμερικανική λειτουργία του TikTok αναμένεται να εξαγοραστεί από όμιλο με επικεφαλής τον Larry Ellison και την Oracle, με την έγκριση του Πεκίνου.)
Πρόσφατα, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι επιθυμεί να επιτρέψει την είσοδο 600.000 Κινέζων φοιτητών στα αμερικανικά πανεπιστήμια, αγνοώντας προφανώς μία από τις βασικές ανησυχίες της συντηρητικής του βάσης σχετικά με την υπερβολική κινεζική επιρροή και παρουσία στις ΗΠΑ.
Η συμφωνία G2. Η προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ σίγουρα δεν επικεντρώνεται στην ύφεση, σε αντίθεση με τις προσπάθειες Νίξον‑Κίσινγκερ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου για την οικοδόμηση μιας αμοιβαία επωφελούς σχέσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Σοβιετικής Ένωσης.
Ακόμη και ενώ διαπραγματεύεται μια εμπορική συμφωνία με την Κίνα, οι ΗΠΑ έχουν καταστήσει σαφές ότι θεωρούν την Κίνα μακροπρόθεσμη στρατιωτική απειλή. Αυτή η αντίληψη έχει οδηγήσει τις ΗΠΑ στην ενίσχυση του πυρηνικού τους οπλοστασίου, στην κλιμάκωση του ανταγωνισμού στο διάστημα και στην ανάπτυξη ενός εθνικού συστήματος αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας γνωστού ως «Χρυσός Θόλος» (Golden Dome).
Η Ουάσινγκτον πιέζει επίσης τις μεγάλες επιχειρήσεις να μειώσουν τις εμπορικές τους συναλλαγές με την Κίνα. Η έμφαση στην ενίσχυση των κυβερνοαμυνών και στην καταπολέμηση της κατασκοπείας με επίκεντρο την Κίνα αυξάνεται, ενώ οι ΗΠΑ εντείνουν την πίεση προς συμμάχους και εταίρους και παράλληλα επεκτείνουν την παρουσία τους σε παραδοσιακές ζώνες κινεζικής επιρροής — ιδίως στην Κεντρική Ασία.
Τον Οκτώβριο, ο Ειδικός Απεσταλμένος των ΗΠΑ και ο Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών επισκέφθηκαν την Κεντρική Ασία, μια ασυνήθιστα ισχυρή ένδειξη αμερικανικού ενδιαφέροντος για εμπλοκή στην περιοχή.
Η Αμερική, το νησί. Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει συχνά δεχθεί επικρίσεις για απομονωτισμό — μια ταμπέλα που εξακολουθεί να τον ακολουθεί, παρόλο που οι πολιτικές του κατά την πρώτη θητεία δεν ευθυγραμμίστηκαν πλήρως με τη στάση του «περιοριστή» που υποστήριζαν ορισμένοι από τους συμμάχους και τα στελέχη της κυβέρνησής του. Κατά τη δεύτερη θητεία του, ο πρόεδρος έχει στρέψει περισσότερο την προσοχή του στην ασφάλεια της αμερικανικής ηπείρου και της εθνικής επικράτειας, ενώ παράλληλα έχει επαναβεβαιώσει τη δέσμευσή του στο ΝΑΤΟ.
Παραμένει ενεργός στη Μέση Ανατολή, διευκολύνοντας πρόσφατα μια εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς. Έχει επίσης δείξει ανανεωμένο ενδιαφέρον για την Αφρική και διαπραγματεύτηκε ειρηνευτική συμφωνία στον Νότιο Καύκασο μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν.
Διαίρει και βασίλευε. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται σοβαρά ή είναι σε θέση να υλοποιήσουν μια «αντίστροφη-Κίσινγκερ» στρατηγική, προκειμένου να αποσπάσουν κάποιον από τους βασικούς συμμάχους της Κίνας — Ρωσία, Ιράν ή Βόρεια Κορέα. Αντίθετα, φαίνεται ότι οι ΗΠΑ είναι πιο πιθανό να εστιάσουν στην εκμετάλλευση εσωτερικών ρηγμάτων μεταξύ αυτών των χωρών και στην άσκηση εξωτερικής πίεσης με σκοπό να μειώσουν την αποτελεσματικότητα της συμμαχίας τους απέναντι στα αμερικανικά συμφέροντα.
Το βάρος της παγκόσμιας ηγεσίας
Η στρατηγική των ΗΠΑ δεν στοχεύει ούτε στην πλήρη υπονόμευση της ανερχόμενης ισχύος και επιρροής του Πεκίνου παγκοσμίως, ούτε στην υποβάθμιση των επιπτώσεών της στα αμερικανικά συμφέροντα. Ωστόσο, η κατανόηση των προθέσεων πίσω από τις ενέργειες των ΗΠΑ έχει γίνει όλο και πιο δύσκολη, λόγω της πολλαπλότητας δράσεων της κυβέρνησης παγκοσμίως.
Ορισμένοι ανέμεναν ότι ο Πρόεδρος Τραμπ θα υλοποιούσε την πολυαναμενόμενη «στροφή προς την Ασία», εστιάζοντας κυρίως στην αντιμετώπιση της Κίνας μέσω ανακατανομής στρατιωτικών, οικονομικών και πολιτικών πόρων των ΗΠΑ στην περιοχή Ινδοειρηνικού. Αυτό δεν έχει συμβεί ακόμη. Κάποιοι πιστεύουν ότι η μετατόπιση αυτή θα αποτυπωθεί τελικά στην αναθεώρηση της στρατηγικής στάσης των Ενόπλων Δυνάμεων και στη νέα εθνική στρατηγική άμυνας.
Το γεγονός ότι λαμβάνονται αποφασιστικά μέτρα σε άλλες περιοχές δεν σημαίνει ότι η κυβέρνηση αυτή αγνοεί την Κίνα ως κύρια παγκόσμια πρόκληση. Εξάλλου, η επιρροή του Πεκίνου — και ιδίως οι επιβλαβείς δραστηριότητές του που αποσκοπούν στην εξασθένιση της αμερικανικής ισχύος και επιρροής — γίνονται αισθητές σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η κατάσταση θυμίζει τις παγκόσμιες προκλήσεις που αντιμετώπισαν οι ΗΠΑ κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αν και οι Σύμμαχοι συμφώνησαν στη στρατηγική του «πρώτα η ήττα της Γερμανίας», η Αμερική διέθεσε περισσότερα στρατεύματα και πόρους στον Ειρηνικό κατά τον πρώτο χρόνο του πολέμου. Η σταθεροποίηση αυτής της περιοχής θεωρήθηκε κρίσιμο βήμα πριν από τη συγκέντρωση επαρκών δυνάμεων για τη μελλοντική εισβολή στην Ευρώπη.
Σήμερα, τόσο η Ευρώπη όσο και η Μέση Ανατολή είναι εξίσου σημαντικές για τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και η Ασία. Η Ουάσινγκτον θα δυσκολευόταν να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το Πεκίνο στην Ασία, εάν ταυτόχρονα η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν δρούσαν ανεξέλεγκτα σε ολόκληρη την Ευρασία και τη Μέση Ανατολή.
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκοί και μεσανατολικοί σύμμαχοι είναι πάντα ικανοποιημένοι — αντίθετα, συχνά επικρίνουν τις ΗΠΑ, ισχυριζόμενοι ότι δεν λαμβάνουν προνομιακή μεταχείριση από την κυβέρνηση Τραμπ και ζητούν μεγαλύτερη συνεργασία όσον αφορά την πολιτική έναντι της Κίνας. Αυτή η στάση δεν υποδηλώνει αδιαφορία προς τους συμμάχους, αλλά αντικατοπτρίζει την πεποίθηση του προέδρου ότι, παρόλο που χρειάζεται συμμάχους, θα τους πιέσει να γίνουν οι σύμμαχοι που θέλει, όχι απαραίτητα αυτοί που έχει σήμερα.
Αυτή η νοοτροπία επεκτείνεται και στην περιοχή του Ινδοειρηνικού, όπου ο Πρόεδρος Τραμπ απαιτεί μεγαλύτερη συμβολή στην συλλογική άμυνα, αυξημένη αυτάρκεια, πιο ισορροπημένο εμπόριο και υπεύθυνες πολιτικές σε οικονομία και ενέργεια.
Κάποιοι μπορεί να θεωρούν αυτή την πληθώρα δραστηριοτήτων ως απόσπαση της προσοχής από την πολιτική απέναντι στην Κίνα, αλλά θα μπορούσε επίσης να αποδώσει ισχυρότερους συμμάχους, πιο ανθεκτικούς στην κινεζική πίεση, περιορίζοντας παράλληλα το πεδίο για επιβλαβείς δραστηριότητες του Πεκίνου και των «χωρίς όρια εταίρων» του, όπως η Ρωσία.
Η πολυπλοκότητα στην Ασία
Παραδόξως, οι ΗΠΑ έχουν σήμερα ισχυρότερες στρατηγικές συνεργασίες στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, χάρη στις συνεχιζόμενες επιχειρήσεις και την εμπλοκή τους σε δύο πολέμους. Αντίθετα, πολλές βασικές διπλωματικές θέσεις στον Ινδοειρηνικό παραμένουν κενές, χωρίς επιβεβαιωμένους πρεσβευτές ή αντίστοιχα στελέχη σε Υπουργεία Εξωτερικών και Άμυνας για ουσιαστική συνεργασία. Το προσωπικό του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ παίζει περιορισμένο ρόλο στη χάραξη πολιτικής, αφήνοντας πολλές χώρες σε αβεβαιότητα για το μέλλον της αμερικανικής ηγεσίας και τη στάση της Ουάσινγκτον απέναντι στην Κίνα.
Σε ακόμη μία ένδειξη της τακτικής «μπρος-πίσω» της διπλωματίας του Τραμπ, υπέγραψε μια σημαντική συμφωνία με τον Πρωθυπουργό της Αυστραλίας Άντονι Αλμπανέζε, μετά από περιορισμένη ενασχόληση με την Ασία. Την ίδια στιγμή, κατά την πρόσφατη περιοδεία του, εξασφάλισε εντυπωσιακές συμφωνίες με τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία, αποδεικνύοντας ότι είναι εξίσου αφοσιωμένος στη διπλωματία και την επίτευξη συμφωνιών στην Ασία όσο και σε άλλες περιοχές.
Το πρόσφατο ταξίδι του προέδρου αναμένεται να καθησυχάσει τις ανησυχίες ότι οι ασιατικοί σύμμαχοι αγνοούνται, όμως η παρατεταμένη αβεβαιότητα σχετικά με την εξέλιξη του ανταγωνισμού ΗΠΑ‑Κίνας θα παραμείνει.
Αυτή η απρόβλεπτη πολιτική συμβάλλει ουσιαστικά στους φόβους ότι η στρατηγική των ΗΠΑ έναντι της Κίνας καταρρέει, καθώς ο Λευκός Οίκος φαίνεται να ταλαντεύεται μεταξύ εμπλοκής, αγνόησης ή πρόκλησης του Πεκίνου.
Σενάρια
Πιο πιθανό: Ο Τραμπ συνεχίζει με το σχέδιό του να ξεπεράσει την Κίνα
Η πολιτική του Προέδρου Τραμπ, αντί να στοχεύει στην απομόνωση, την ήττα, τον κατευνασμό ή την αδιαφορία προς την Κίνα, φαίνεται — βάσει των συλλογικών ενεργειών του — να επικεντρώνεται στο να την ξεπεράσει: με έμφαση στην ενίσχυση της στρατιωτικής ισχύος, στην ενδυνάμωση της οικονομίας, στη μείωση στρατηγικών εξαρτήσεων και στον σταδιακό περιορισμό του χώρου για την Κίνα να δημιουργήσει «σκληρές σφαίρες επιρροής» που απειλούν τα αμερικανικά συμφέροντα και την ασφάλεια. Στόχος δεν είναι να δημιουργήσει μια αντίστοιχη αμερικανική σφαίρα επιρροής, αλλά να αρνηθεί στην Κίνα τη δυνατότητα να καθιερώσει μια δική της που θα θέσει σε κίνδυνο τις ΗΠΑ.
Αυτή η προσέγγιση αποκλίνει από τις παραδοσιακές στρατηγικές της ανάσχεσης ή της ύφεσης. Αντιθέτως, φαίνεται να δίνει προτεραιότητα στην επέκταση της ελευθερίας κινήσεων των ΗΠΑ, με στόχο τη διαμόρφωση του ανταγωνιστικού πεδίου εκ των προτέρων, αντί απλώς να αντιδρά σε κινεζικές πρωτοβουλίες. Ο Πρόεδρος Τραμπ θεωρεί το σχέδιό του όχι ως αποφυγή ρίσκου ούτε ως απερίσκεπτο, αλλά ως ρεαλιστική διαχείριση ρίσκου. Το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι ο Τραμπ θα συνεχίσει με αυτή την προσέγγιση μέχρι το τέλος της θητείας του.
Για να αξιολογηθεί η πρόοδος των ΗΠΑ, είναι κρίσιμο να παρακολουθούνται οι βραχυπρόθεμες και μεσοπρόθεσμες εξελίξεις στους τομείς που ο Πρόεδρος Τραμπ αναγνωρίζει ως κομβικούς για την επίτευξη στρατηγικού πλεονεκτήματος έναντι της Κίνας. Αυτοί περιλαμβάνουν τομείς όπως το εμπορικό και στρατιωτικό διάστημα, η τεχνητή νοημοσύνη, οι κβαντικές τεχνολογίες, οι βιοεπιστήμες, η παραγωγή ενέργειας, η στρατηγική αποτροπή και οι συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες. Η επίτευξη αυτών των στόχων θα απαιτήσει συνεργασία με συμμάχους των ΗΠΑ στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τον Ινδοειρηνικό.
Ο Τραμπ θα συνεχίσει να εργάζεται για τη μείωση της εξάρτησης από ξένες πηγές για κρίσιμους πόρους, την προηγμένη βιομηχανική παραγωγή όπως τα φαρμακευτικά προϊόντα και τη ναυπήγηση πλοίων, καθώς και για την ενίσχυση της ασφάλειας στην αμερικανική ήπειρο — περιλαμβανομένων των προσπαθειών κατά του διασυνοριακού εγκλήματος, της παράτυπης μετανάστευσης και για την Αρκτική.
Τόσο η Ουάσινγκτον όσο και το Πεκίνο θα θεωρούν κάθε προσωρινή συμφωνία ή παραχώρηση ως μέτρο ανάγκης, χωρίς εμπιστοσύνη ότι αυτές θα διαρκέσουν.
Απρόβλεπτοι παράγοντες (Wild Cards)
Η διαρκής «μπρος-πίσω» στάση του Προέδρου Τραμπ απέναντι στο Πεκίνο ενδέχεται να προκαλέσει σύγχυση και ίσως απογοήτευση στη βάση των υποστηρικτών του, οι οποίοι επιθυμούν σκληρή στάση απέναντι στην Κίνα. Ο Λευκός Οίκος μπορεί να μετριάσει αυτές τις αντιδράσεις εφόσον μπορέσει να προσφέρει οικονομική ανάπτυξη, ασφάλεια και πολιτική ισχύ στις κάλπες.
Οι αντιδράσεις των φίλων και συμμάχων θα παραμείνουν απρόβλεπτες. Με την αβεβαιότητα που επικρατεί σχετικά με τη δέσμευση και τη στρατηγική των ΗΠΑ, οι σύμμαχοι ενδέχεται να δυσκολευτούν να διαμορφώσουν τη δική τους στάση απέναντι στην κινεζική πρόκληση. Αυτό μπορεί να περιπλέξει τη συνεργασία με την Ουάσινγκτον σε ζητήματα που αφορούν το Πεκίνο.
Όσο η αμερικανική ισχύς φαίνεται να αυξάνεται σε σχέση με την κινεζική, οι σύμμαχοι και εταίροι πιθανότατα θα εξακολουθήσουν να ευνοούν τις ΗΠΑ.
Εξίσου πιθανό: Οι στρατηγικές κινήσεις του Πεκίνου θα προκαλούν την αμερικανική επιρροή
Η Κίνα θα συνεχίσει τον στρατηγικό ανταγωνισμό παρά τις δικές της διπλωματικές, εσωτερικές και οικονομικές προκλήσεις. Δεν ασκείται επαρκής πίεση από τις ΗΠΑ ή άλλες χώρες ώστε να την εξαναγκάσουν να σταματήσει. Αν και δεν είναι πιθανό η Κίνα να έρθει σε άμεση σύγκρουση με τις ΗΠΑ, διαθέτει πληθώρα ευκαιριών να προκαλέσει διακριτικά την αμερικανική επιρροή, εντοπίζοντας αδυναμίες και επιδιώκοντας πλεονεκτήματα χωρίς να διακινδυνεύσει μια πλήρη σύρραξη.
Τα επόμενα τρία και μισό χρόνια προβλέπεται να είναι ταραχώδη. Εκτός εάν προκύψει ένα «Μαύρο Κύκνος» γεγονός, ο ανταγωνισμός μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας θα μοιάζει με κούρσα αλόγων που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Παρ’ όλα αυτά, αυτό θα μπορούσε να επιτρέψει στις ΗΠΑ να διατηρήσουν μια ασφαλή και ισχυρή θέση.
Γράφει ο Παναγιώτης Παύλος
Του Say Gal – Δημοσιεύθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2025, 12:00 | Τελευταία ενημέρωση: 11 Σεπτεμβρίου 2025, 12:17
Karl‑Peter Schwarz
James Jay Carafano
