Ο Κωνσταντίνος Γρίβας είναι Καθηγητής Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών και Διευθυντής του Τομέα Θεωρίας και Ανάλυσης Πολέμου στην Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων. Διδάσκει επίσης Γεωγραφία της Ασφάλειας στο Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Αν εξετάσουμε τα κυρίαρχα αφηγήματα όσων αφορά τις στοχεύσεις των Ηνωμένων Πολιτειών, όσον αφορά την επίθεση στο Ιράν, θα δούμε ότι υπάρχουν σοβαρά κενά στη λογική τους.
Ένα εξ αυτών των αφηγημάτων είναι ότι η επίθεση στο Ιράν στοχεύει την Κίνα και ειδικά τη δυνατότητα της Κίνας να προμηθεύεται φθηνό ιρανικό πετρέλαιο. Καταρχάς, αν πράγματι ίσχυε κάτι τέτοιο, τότε ο καλύτερος τρόπος για να στερηθεί η Κίνα την ικανότητά της να προμηθεύεται ιρανικό πετρέλαιο με προνομιακούς όρους θα ήταν να αρθούν οι κυρώσεις στο Ιράν έτσι ώστε αυτό να μπορεί να το εμπορεύεται διεθνώς με όρους διεθνούς αγοράς και όχι σε περιβάλλον ολιγοψωνίου, με την Κίνα να είναι συντριπτικά κυρίαρχος αγοραστής.
Βέβαια, εδώ κάποιος μπορεί να πει ότι δεν είναι μόνον αυτός ο λόγος αλλά και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Όμως, σε αυτήν την περίπτωση θα μπορούσε να εξεταστεί η δυνατότητα μια παγκόσμιας συσπείρωσης Δυνάμεων, συμπεριλαμβανομένων της Κίνας και της Ρωσίας, που θα ασκούσαν πιέσεις στο Ιράν έτσι ώστε να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Εδώ βέβαια κάποιος μπορεί να χλευάσει λέγοντας ότι αυτές είναι σύμμαχοι του Ιράν και θέλουν να το στηρίξουν. Όμως, δεν είναι έτσι. Αυτή είναι μια εξαιρετικά απλοϊκή και μονολιθική ερμηνεία, η οποία αγνοεί την πολυπλοκότητα των διεθνών σχέσεων και το αξίωμα ότι στις σχέσεις μεταξύ των κρατών επικρατούν σχεδόν πάντοτε μείγματα συνεργειών και ανταγωνισμού και όχι απόλυτης ταύτισης ή εχθρότητας.
Εν προκειμένω, τόσο η Κίνα όσο κυρίως η Ρωσία μαζί με τις ΗΠΑ, αποτελούν την κορυφή του παγκόσμιου πυρηνικού ολιγοπωλίου και σε καμία περίπτωση δεν θα ήθελαν να δουν την προνομιακή τους θέση να χάνεται δια ενός πληθωριστικού παγκόσμιου πυρηνικού συστήματος, το οποίο μπορεί να προκαλούσε η απόκτηση πυρηνικής ικανότητας από το Ιράν. Ένα πυρηνικό Ιράν είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα προκαλούσε ένα κύμα πυρηνικοποίησης στον πλανήτη. Η πρώτη χώρα που μάλλον θα ακολουθούσε είναι η Σαουδική Αραβία, η οποία ήδη έχει έτοιμους, εδώ και δεκαετίες, βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς από την Κίνα και υπάρχουν φήμες ότι έχει ειδική συμφωνία με το Πακιστάν ώστε να αποκτήσει σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα πυρηνικές κεφαλές τις οποίες θα τοποθετήσει στους πυραύλους αυτούς. Θα ακολουθούσε σχεδόν σίγουρα η Τουρκία και πιθανώς και η Αίγυπτος.
Το σημαντικότερο όμως είναι ότι αυτή η εξέλιξη είναι πολύ πιθανόν ότι θα ενεργοποιούσε τη διαδικασία πυρηνικοποίησης της Ιαπωνίας (κάτι που η νέα πρωθυπουργός Τακαίτσι φαίνεται ότι εξετάζει), καθώς και της Νοτίου Κορέας. Οι δύο αυτές χώρες αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία ως virtual nuclear powers ή stand by nuclear powers. Δηλαδή, έχουν όλες τις δυνατότητες να αποκτήσουν πολύ γρήγορα μεγάλους αριθμούς από εξελιγμένα πυρηνικά όπλα καθώς και των μέσων μεταφορών τους (delivery vehicles) σε μεγάλες αποστάσεις. Είναι σαφές ότι η εξέλιξη αυτή σαφώς στρέφεται ενάντια στα μακρόπνοα κινεζικά συμφέροντα. Αλλά και η Ρωσία, δεδομένου ότι διατηρεί status υπερδύναμης κυρίως χάρη στο πυρηνικό της οπλοστάσιο, με κανέναν τρόπο δεν θα ήθελε να βρεθεί σε ένα πληθωριστικό διεθνές πυρηνικό σύστημα. Άρα, ούτε η Κίνα ούτε η Ρωσία δεν θα ήθελαν ένα πυρηνικό Ιράν. Άρα, εύκολα θα συμμετείχαν σε έναν άτυπο συνασπισμό ώστε να πείσουν το Ιράν δια ανταλλαγμάτων και απειλών να μην προχωρήσει και να εξασφαλίσουν ότι δεν θα προχωρήσει στο πυρηνικό του πρόγραμμα.
Όμως κάτι τέτοιο δεν έγινε. Δεν φαίνεται καν ότι επιχειρήθηκε να γίνει από τις ΗΠΑ. Ακόμη και αν οι άλλες χώρες τελικά δεν δέχονταν, οι ΗΠΑ θα είχαν ένα ισχυρό επικοινωνιακό ατού στα χέρια τους, θα εξέθεταν τη Ρωσία και την Κίνα ως αποσταθεροποιητικές δυνάμεις, θα εμφανίζονταν ως πρόμαχοι της ειρήνης και θα εξασφάλιζαν και πολύ περισσότερη συναίνεση για συντριπτική δράση εναντίον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Παρεμπιπτόντως, μια τέτοια συσπείρωση, που θα περιλάμβανε και εγγυήσεις και ανταλλάγματα για το Ιράν, θα του επέτρεπε να συναινέσει χωρίς να χάσει κύρος, ενώ θα επέτρεπε και στις ΗΠΑ και το Ισραήλ να το απειλήσουν με «συντριπτικές συνέπειες» (overwhelming consequences) στην περίπτωση που δεν συναινούσε, απειλώντας ακόμη και με προληπτικό πυρηνικό πλήγμα. Αυτό είναι κάτι το οποίο δεν εξετάστηκε καν.
ΟΙ ΗΠΑ ΚΑΙ ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ ΔΟΥΛΕΥΟΥΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΑ;
Παρεμπιπτόντως, αντιστρέφοντας αυτήν τη λογική μπορούμε να υποθέσουμε πως η Κίνα, υπογείως, δέχεται ευχαρίστως την επίθεση στο Ιράν, αν όντως αυτή του στερήσει την πυρηνική φιλοδοξία. Έτσι, το Πεκίνο δεν αναλαμβάνει το γεωπολιτικό κόστος να πιέσει το Ιράν, ενώ αντιθέτως μπορεί να εμφανιστεί ως υποστηρικτής του και να αναλάβει την στρατιωτική και οικονομική του ανασυγκρότηση μετά το πέρας του πολέμου, ενσωματώνοντας το έτι περαιτέρω στη σφαίρα επιρροής του.
Αυτό βέβαια προϋποθέτει ότι το ιρανικό καθεστώς θα επιβιώσει ή έστω ότι η διάδοχη κατάσταση δεν θα είναι φιλοδυτική. Όμως, τι σημαίνει άραγε «φιλοδυτικό» στις σημερινές συνθήκες; Ο όρος αυτός είχε πρωτίστως νόημα στο διπολικό περιβάλλον του Ψυχρού Πολέμου και δύσκολα αποκτά νόημα μέσα στο πολυπολικό περιβάλλον του σήμερα, ιδιαίτερα από τη στιγμή που το Ιράν αποτελεί έναν από τους δυνάμει κυρίως πόλους του διεθνούς συστήματος, λόγω της ξεχωριστής και μοναχικής εθνοφυλετικής και πολιτισμικής του ταυτότητας, του ιστορικού του βάθους, της αυτοκρατορικής του ιστορικής πορείας, της γεωγραφικής του θέσης, του κρίσιμου ρόλου του στη γεωγραφία της ενέργειας κλπ.
ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ «ΔΕΘ – ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΓΙΑ ΜΙΑ ΒΙΩΣΙΜΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ»
Θεσσαλονίκη 9-3-2026
Συνάντηση με αντιπροσωπεία του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής στη Θεσσαλονίκη είχαν εκπρόσωποι της Κίνησης Πολιτών «ΔΕΘ Μητροπολιτικό Πάρκο για μια Βιώσιμη Θεσσαλονίκη», στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών της Κίνησης με σκοπό την ενημέρωση και τον διάλογο με πολιτικά κόμματα και με θεσμικούς φορείς της πόλης για το ζήτημα του Μητροπολιτικού Πάρκου και την πορεία του σχεδίου ανάπλασης της ΔΕΘ.
Συμμετείχαν, εκπροσωπώντας τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, η Ράνια Θρασκιά, βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης, ο Δημήτρης Σαρηγιάννη, διευθυντής του πολιτικού γραφείου του προέδρου του ΠΑΣΟΚ και βουλευτή της Α’ Θεσσαλονίκης Νίκου Ανδρουλάκη, και ο Στάθης Κουτσοχήνας, συντονιστής ΝΟΕΣ Α’ Θεσσαλονίκης. Εκ μέρους της Κίνησης Πολιτών συμμετείχαν οι Γρηγόρης Ζαρωτιάδης, Σάσα Λαδά, Γιώργος Λιτσαρδάκης, Γιάννης Μαγκριώτης, Γιάννης Ξενίδης και Νίκος Παπαμίχος.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε σε μια συγκυρία όπου έχει κατατεθεί αίτημα με 23.214 υπογραφές δημοτών στο Δήμο Θεσσαλονίκης για διεξαγωγή σχετικού δημοψηφίσματος, για το οποίο ο Δήμος εξετάζει την εγκυρότητα της διαδικασίας.
Παράλληλα, από την πλευρά της κυβέρνησης, στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης που βρίσκεται στο opengov, έχει κατατεθεί με το άρθρο 239 τροποποίηση του από το 2021 εγκεκριμένου Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου που υλοποιούσε το σχέδιο «ανάπλασης» – real estate για τη ΔΕΘ. Παρόλο που το σχέδιο αυτό ακυρώθηκε μετά τις δηλώσεις του πρωθυπουργού, αφήνοντας έκθετους ορισμένους φορείς της πόλης που το υποστήριζαν φανατικά, η τροποποίηση δεν αναιρεί τις χρήσεις real estate (ξενοδοχείο και επιχειρηματικό-εμπορικό κέντρο), με ότι αυτό μπορεί να σημαίνει. Το μόνο που κάνει είναι να ακυρώσει τη χωροθέτηση νέου συνεδριακού κέντρου και να προσθέσει το Βελλίδειο Συνεδριακό Κέντρο στα διατηρούμενα κτίρια, λες και πρόκειται για ένα κτίριο υψηλής λειτουργικότητας και μοναδικής αρχιτεκτονικής και αισθητικής αξίας…!
Τα θέματα αυτά, και οι προτάσεις της Κίνησης για ολιστική αντιμετώπιση της βιώσιμης αξιοποίησης του μοναδικού χώρου της ΔΕΘ, του μέλλοντος της εκθεσιακής δραστηριότητας της ΔΕΘ ΑΕ, και της ισόρροπης ανάπτυξης της πόλης, αποτέλεσαν το αντικείμενο της ανταλλαγής απόψεων.
Οι εκπρόσωποι του ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής επισήμαναν ότι το ΠΑΣΟΚ έχει τοποθετηθεί έγκαιρα και με σαφήνεια στον δημόσιο διάλογο, υποστηρίζοντας τη μετατροπή του χώρου της ΔΕΘ σε ένα μεγάλο μητροπολιτικό πάρκο, ανοιχτό στους πολίτες, μακριά από λογικές “real estate” αξιοποίησης, με διατήρηση εκθεσιακών δραστηριοτήτων χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος, συμβατών με τον χαρακτήρα και την ιστορικότητα του χώρου.
Αναφορικά με το ζήτημα διενέργειας δημοψηφίσματος από την τοπική αυτοδιοίκηση, υπογράμμισαν ότι αποτελεί δημοκρατική επιλογή της κοινωνίας των πολιτών, η οποία αναδείχθηκε ως αποτέλεσμα των χειρισμών της κυβέρνησης, που αρχικά προώθησε λύσεις με έντονα χαρακτηριστικά “real estate”, προκαλώντας αντιδράσεις και καχυποψία. Παράλληλα, αποτελεί χρέος όλων η διασφάλιση του κύρους της διαδικασίας του δημοψηφίσματος και η θεσμική του θωράκιση μέσω της πλήρους τήρησης των προϋποθέσεων που προβλέπει η σχετική νομοθεσία για την προκήρυξη και διεξαγωγή του.
Από την Κίνηση Πολιτών «ΔΕΘ Μητροπολιτικό Πάρκο για μια Βιώσιμη Θεσσαλονίκη» έγινε ενημέρωση για τις πρωτοβουλίες της Κίνησης από την ίδρυσή της το 2020 και η αναγκαιότητα για Μητροπολιτικό Πάρκο στο κέντρο της πόλης και παρουσιάστηκε το ιστορικό του καταστροφικού σχεδίου της δήθεν ανάπλασης της ΔΕΘ, το οποίο με ευθύνη των τοπικών παραγόντων που το υποστήριζαν κατέληξε μετά 13 χρόνια καθυστερήσεων σε αδιέξοδο. Εξετάστηκε επίσης ο κίνδυνος με τις νέες εξελίξεις να μην έχει η Θεσσαλονίκη ούτε Μητροπολιτικό Πάρκο, ούτε αξιόλογη Έκθεση.
Τέλος, υποστηρίχθηκε η ανάγκη να αναλάβει ο Δήμος Θεσσαλονίκης πολιτική πρωτοβουλία, πέρα από τη διαδικασία του δημοψηφίσματος, που θα προωθεί ένα σύγχρονο μοντέλο ανάπτυξης, βιωσιμότητας και ανθεκτικότητας της Θεσσαλονίκης, με Μητροπολιτικό Πάρκο 120 στρεμμάτων στον χώρο της ΔΕΘ, ανοικτό στους πολίτες, αξιοποίηση των σημερινών περιπτέρων που έχουν ιστορική και αρχιτεκτονική αξία, για την οργάνωση των μη οχλουσών εκθέσεων, με ενσωμάτωση των νέων τεχνολογιών και κατασκευή σύγχρονου Συνεδριακού κέντρου. Και, ταυτόχρονα διεκδίκηση για κατασκευή υποδομών (συγκοινωνιακές, εκθεσιακές, για βαριές οχλούσες εκθέσεις)στην παραγκωνισμένη Δυτική Θεσσαλονίκη.
Η Κίνηση Πολιτών «ΔΕΘ Μητροπολιτικό Πάρκο για μια Βιώσιμη Θεσσαλονίκη», θα συνεχίσει τις πρωτοβουλίες διαλόγου, με κόμματα και φορείς, για την διαμόρφωση μιας κοινής πρότασης.
«Διακόσια πενήντα χρόνια μετά την αποτίναξη της αυτοκρατορικής κυριαρχίας από τους Αμερικανούς αποίκους, ήρθε η ώρα για μια βρετανική διακήρυξη ανεξαρτησίας», γράφει σε ένα ενδιαφέρον άρθρο του στον “The Guardian” ο Simon Tisdall.
Όλοι και όλα τα κράτη έχουν τις εμμονές τους. Και στο βρετανικό υποσυνείδητο έχει εγγραφεί για τα καλά ο Πόλεμος της Ανεξαρτησίας (των ΗΠΑ απέναντι στη Βρετανία).
Τη Βρετανία και την πολιτική της δεν μπορεί να την προσεγγίσει κανείς ουδέτερα.
Η αυτοκρατορική της περίοδος άφησε τα χνάρια της στην περιοχή.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, η Βρετανία βρέθηκε απέναντί της από το 1922 ως και σήμερα. Κυρίως στη σχέση με την Τουρκία.
Το Λονδίνο θεωρεί πως τα συμφέροντά του εξυπηρετούνται καλύτερα από την Άγκυρα. Η στάση μας απέναντι στην βρετανική πολιτική είναι κριτική. Για να μην είμαστε αγνώμονες υπήρξαν μερικές κρίσιμες στιγμές απο το 1830 ως το 1920 που η βρετανία βοήθησε την Ελλάδα.
Στην περίπτωση του Ιράν, η Βρετανία μετά τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο επιχείρησε να ελέγξει το πετρέλαιο της χώρας, αλλά το 1951 η άνοδος του Μωσαντέκ της στέρησε αυτήν την πολυτέλεια.
Μαζί με τις ΗΠΑ βοήθησαν σε ένα πραξικόπημα κατά του Μωσαντέκ το 1953 και στήριξαν τον Σάχη ως το 1979.
Η σχέση της με το ισλαμικό καθεστώς μετά το 1979 περνούσε διάφορα κύματα.
Σήμερα στον Guardian διαβάζουμε μια επίθεση στον Τραμπ με εκφράσεις του είδους «οι τελευταίες εγκληματικές ενέργειες του μαφιόζου Τραμπ…» και με πρόταση «το πρώτο μάθημα του πολέμου είναι “γνώρισε τον εχθρό σου” – και ο εχθρός της Βρετανίας τώρα είναι ο Ντόναλντ Τραμπ».
Η υπόθεση της ρήξης με τις ΗΠΑ γίνεται σοβαρή και οι ευθύνες ανήκουν στον προβληματικό — για να παραμείνω στα όρια στοιχειώδους ευγένειας στον δημόσιο λόγο — αμερικανό πρόεδρο.
Το άρθρο προτείνει Τραμπ και Νετανιάχου να βρεθούν αντιμέτωποι με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Και αυτό πρέπει να γίνει.
Δεν μπορεί ένας προβληματικός πρόεδρος της υπερδύναμης να καθορίζει χιτλερικά τις ισορροπίες στην ανθρωπότητα.
Η δήλωση «κανένας Ιρανός ηγέτης δεν θα παραμείνει στη θέση του αν δεν το θέλουν οι ΗΠΑ» αποκαλύπτει αυτό που έγραψα πριν μερικές εβδομάδες. Ότι οι ΗΠΑ προσπαθούν να επιβάλλουν παγκόσμια δικτατορία.
Πρέπει να υπάρξει διεθνής αντίδραση κατά του Τραμπ. Δεν μπορεί να ξευτελίζονται έτσι κράτη, να απαγάγονται και να δολοφονούνται ηγέτες χωρών κι η ανθρωπότητα να παραμένει απλός θεατής, σαν να παρακολουθεί επιθεώρηση.
Το τραγικό είναι ότι ο Τραμπ και η πολιτική του, όπως την παρακολουθούμε, έχουν ένα αξιοπρόσεκτο διεθνές ακροατήριο. Αλλά και ο Χίτλερ είχε.
Φαίνεται βαρύς ο παραλληλισμός, αλλά δεν είμαι σίγουρος ότι είναι.
Τα ναζιστικά πλοία, όταν βύθιζαν τα συμμαχικά, ειδοποιούσαν για να πάρουν τα μέτρα τους οι επιβαίνοντες και, σε μερικές περιπτώσεις, τους περισυνέλεγαν.
Το αμερικανικό ναυτικό βύθισε την ιρανική φρεγάτα χωρίς καμιά δικαιολογία, χωρίς καμιά προειδοποίηση και χωρίς καμιά περισυλλογή των ναυτών.
Η ανθρωπότητα πρέπει να βρει τρόπο να αντιδράσει, αν δεν θέλει να συρθεί σε έναν ακόμη μεγάλο πόλεμο με απρόβλεπτες συνέπειες και άδηλο τέλος.
Στην Κύπρο προβληματίζονται για το ρόλο και το μέλλον των βρετανικών βάσεων, την αντιμετώπιση των οποίων έχουν αναγάγει σε έντονη κομματική αντιπαράθεση. Ο ένας κατηγορεί τον άλλο γιατί δεν κάνει αυτά που ούτε ο ίδιος, όταν είχε την εξουσία, έκανε.
Η υπόθεση των βάσεων έχει μια λεπτή πτυχή. Μπορεί κατά την εξέλιξή της και με κακούς χειρισμούς να περάσουν στα χέρια της Τουρκίας. Και αυτό θα είναι χειρότερο απο το σημερινό καθεστώς.
Μπορούν οι κύπριοι να βρουν μια διαδικασία σταδιακού περάσματος της κυριαρχίας των βάσεων απο την Βρετανία στην κυπριακή δημοκρατία προτείνοντας στους αμερικανούς να υποστηρίξουν την πρότασή τους (κυριαρχία της κυπριακής δημοκρατίας) με την παραχώρηση έναντι ενοικίου της χρήσης τους στις αμερικανικές δυνάμεις.
Το άρθρο του Guardian μπορείτε να το διαβάσετε εδώ.»
Καθώς η καταστροφή στο Ιράν κλιμακώνεται, ο Στάρμερ θα πρέπει να αντιμετωπίσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ ως κάποιον του οποίου οι ενέργειες απειλούν τον νόμιμο, δημοκρατικό τρόπο ζωής παντού.
Κυρ. 8 Μαρτίου 2026, 14:00 CET
Εννέα ημέρες μετά την έναρξή του, ο τρόπος με τον οποίο διεξάγεται ο αδικαιολόγητος και παράνομος πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν γίνεται ολοένα και πιο δυσανάλογος, ατιμωτικός και παρανοϊκός. Ο τορπιλισμός ιρανικού πολεμικού πλοίου ανοιχτά της Σρι Λάνκα από αμερικανικό υποβρύχιο κατέδειξε ότι, για τον απερίσκεπτο Ντόναλντ Τραμπ, ολόκληρος ο κόσμος αποτελεί πεδίο μάχης. Η διπλωματία, που υπονομεύθηκε δολίως από την Ουάσιγκτον, έχει αντικατασταθεί από αδιάκοπες αεροπορικές επιδρομές, οι οποίες σκοτώνουν και ακρωτηριάζουν εκατοντάδες Ιρανούς αμάχους. Ο Λευκός Οίκος του Τραμπ μοιάζει ολοένα και περισσότερο με φρενοκομείο. Οι πολεμικοί στόχοι μεταβάλλονται καθημερινά. Ένας αδαής και ασυνάρτητος πρόεδρος επιμένει ότι πρέπει να συμβάλει στην επιλογή του επόμενου αγιατολάχ του Ιράν. Την ίδια στιγμή, ο «υπουργός Πολέμου» του, Πιτ Χέγκσεθ, παραληρεί μανιακά για εξόντωση χωρίς έλεος.
Εννέα ημέρες μετά, έχει καταστεί σαφές ότι οι ηγέτες του Ιράν, όσοι επιβιώσουν, δεν πρόκειται να καταρρεύσουν αμαχητί σε μια επανάληψη του πραξικοπήματος που επιχείρησε ο Τραμπ στη Βενεζουέλα. Οι δυνάμεις τους, αν και δραματικά υποδεέστερες σε εξοπλισμό, κατορθώνουν να διαχέουν πόνο σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, κατακλύζοντας τις άμυνες με κύματα drones και πυραύλων. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη. Το Ιράν είχε προειδοποιήσει για περιφερειακή σύγκρουση ευρείας κλίμακας σε περίπτωση νέας επίθεσης. Ο Τραμπ βρίσκεται πλέον σε πόλεμο και με συμμάχους των ΗΠΑ, έχοντας υιοθετήσει το ωμό δόγμα του Τζορτζ Ου. Μπους από τον πόλεμο στο Ιράκ: «ή είστε μαζί μας ή εναντίον μας». Οι αραβικές χώρες του Κόλπου – όπως και ο σκληρά πληγωμένος Λίβανος – θέλουν απλώς να σταματήσει αυτό. Η Βρετανία και η Ευρώπη, ως επί το πλείστον, δεν θέλουν καμία εμπλοκή, αλλά παρασύρονται ούτως ή άλλως. Η παγκόσμια οικονομία ολισθαίνει προς κρίση. Στον πόλεμο του Τραμπ εναντίον του κόσμου δεν υπάρχουν ήρωες, μόνο θύματα. Μία από τις ελάχιστες εξαιρέσεις αποτελεί ο αμετακίνητος ηγέτης της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος έχει ήδη κατηγορηθεί για εγκλήματα πολέμου στη Γάζα, και ο Τραμπ πρέπει πλέον να βρεθούν αντιμέτωποι με δίωξη από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τις θηριωδίες που διαπράχθηκαν στο Ιράν, ιδίως για τον αποτρόπαιο βομβαρδισμό σχολείου στη Μιναμπ στις 28 Φεβρουαρίου.
Και οι δύο θα πρέπει να υποστούν κυρώσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο και από όλες τις υπόλοιπες κυβερνήσεις που εξακολουθούν να σέβονται τον Χάρτη του ΟΗΕ, τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου. Κυρώσεις θα πρέπει να επιβληθούν και στις χώρες τους. Πολλοί Αμερικανοί και Ισραηλινοί αποδοκιμάζουν την παρανοϊκή συμπεριφορά των ηγετών τους. Ωστόσο, αυτοί οι δύο τραμπούκοι ενεργούν στο όνομά τους. Οι ανήσυχοι πολίτες, εγκαταλελειμμένοι από ένα ευνουχισμένο αμερικανικό Κογκρέσο και μια ισραηλινή Κνεσέτ που έχει αποτύχει, οφείλουν να απαιτήσουν τον τερματισμό αυτού του χάους.
Εδώ και καιρό είναι προφανές ότι ο Τραμπ δεν είναι φίλος της Βρετανίας. Όμως αυτή η τελευταία πράξη φονικής ύβρεως, για την οποία το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έλαβε καμία εκ των προτέρων ενημέρωση, δείχνει ότι ο ίδιος και η κυβέρνησή του πρέπει πλέον να θεωρούνται εχθρός. Αρκεί να εξετάσει κανείς τα γεγονότα. Οι ΗΠΑ (όπως και η Ρωσία στην Ουκρανία) εξαπέλυσαν έναν παράνομο επιθετικό πόλεμο εναντίον ενός κυρίαρχου κράτους. Ο ισχυρισμός τους περί «επικείμενης» απειλής δεν στηρίζεται σε αποδείξεις.
Οι ένοπλες δυνάμεις τους δρουν ανεξέλεγκτα, χωρίς κανόνες εμπλοκής. Ηθικές και νομικές παράμετροι παραμερίζονται· έχει διαπραχθεί με θράσος ακόμη και δολοφονία αρχηγού κράτους. Αυτή η αμερικανοκαθοδηγούμενη επέλαση, αυτή η αιματοβαμμένη επιχείρηση εξόντωσης, τρομοκρατεί και εκτοπίζει εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ παράλληλα διαταράσσει το εμπόριο, τις μεταφορές και τον ενεργειακό εφοδιασμό. Τι άλλο χρειάζεται ως απόδειξη ότι οι ΗΠΑ, ένα κράτος-παρίας όπως και το Ισραήλ, συνιστούν εχθρική δύναμη που απειλεί θεμελιωδώς το Ηνωμένο Βασίλειο;
Δεν είναι προς το εθνικό συμφέρον της Βρετανίας να μετατραπεί το Ιράν σε ερείπια που καπνίζουν. Δεν είναι προς το συμφέρον του Ηνωμένου Βασιλείου το καθεστώς της Τεχεράνης, όσο αποκρουστικό κι αν είναι αναμφίβολα, να ωθηθεί στην υιοθέτηση ασύμμετρων τακτικών – όπως τρομοκρατικές επιθέσεις σε ευρωπαϊκές πόλεις – προκειμένου να επιβιώσει.
Ασφαλώς δεν είναι προς το συμφέρον της Βρετανίας και των γειτονικών χωρών να διαλυθεί το Ιράν σε χάος τύπου Ιράκ, εν μέσω σεναρίων εξέγερσης των Κούρδων και άλλων εθνοτικών μειονοτήτων.
Η επακόλουθη προσφυγική έξοδος θα επισκίαζε εκείνη από τη Συρία πριν από μία δεκαετία. Πάνω απ’ όλα, δεν είναι προς το συμφέρον του Ηνωμένου Βασιλείου να αποσαθρωθούν επιπόλαια το κράτος δικαίου και οι νόμοι του πολέμου, επιταχύνοντας έτσι τη διάλυση της «παγκόσμιας τάξης».
Οι τελευταίες εγκληματικές ενέργειες του μαφιόζου Τραμπ έρχονται αμέσως μετά την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας· τις απειλές του να εισβάλει στη Γροιλανδία, κυρίαρχο έδαφος ενός πιστού συμμάχου του ΝΑΤΟ· την υποκριτική ενίσχυση του αμερικανικού πυρηνικού οπλοστασίου την ώρα που φλυαρεί για τα υποθετικά πυρηνικά του Ιράν· την υπονόμευση της δράσης του ΟΗΕ για το κλίμα· τους τιμωρητικούς δασμούς που επέβαλε στο παγκόσμιο εμπόριο· την παρεμβατική στήριξή του στα ακροδεξιά κόμματα της Ευρώπης και στο Reform UK· και, ίσως πιο πικρό απ’ όλα, την ασυγχώρητη προδοσία της Ουκρανίας και τον κατευνασμό της Ρωσίας. Όλες αυτές οι ενέργειες βλάπτουν άμεσα τον βρετανικό λαό και το βρετανικό κράτος.
Σε αντίθεση με την Ουάσιγκτον, οι διαδοχικές κυβερνήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου επιχείρησαν να διατηρήσουν διάλογο με τους ισλαμιστές που ανέτρεψαν τον, υποστηριζόμενο από τις ΗΠΑ, σάχη το 1979. Ελλείψει διπλωματικών σχέσεων, οι Ηνωμένες Πολιτείες απουσίαζαν από αυτή τη συνομιλία. Ως αποτέλεσμα, η αμερικανική άγνοια για το σύγχρονο Ιράν είναι βαθύτατη. Το να υποστηρίζει κανείς ότι το καθεστώς και οι πολιτοφυλακές-πληρεξούσιοί του θα παραδοθούν πειθήνια είναι απλώς χονδροειδές. Οι οικονομικές κυρώσεις, που ενισχύθηκαν από τον Τραμπ όταν ανόητα υπαναχώρησε από τη συμφωνία του 2015 για τα πυρηνικά με την Τεχεράνη, την οποία είχε στηρίξει και το Ηνωμένο Βασίλειο, χρησιμοποιούνται από τους μουλάδες για να δικαιολογούν τις αποτυχίες τους και να νομιμοποιούν τις καταχρήσεις τους. Οι ΗΠΑ έχασαν επανειλημμένα ευκαιρίες να ενισχύσουν μεταρρυθμιστές όπως ο πρώην πρόεδρος Χασάν Ροχανί, προσφέροντας ελάφρυνση των κυρώσεων. Όσο μεγαλύτερη είναι η φτωχοποίηση της χώρας, όσο εντονότερες οι κοινωνικές πιέσεις, τόσο πιο σφιχτός γίνεται ο έλεγχος των κατασταλτικών, μισογυνικών, σκληροπυρηνικών κληρικαλικών και στρατιωτικών φατριών. Τουλάχιστον εν μέρει, το σημερινό Ιράν είναι δημιούργημα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το Ιράν έχει απεγνωσμένα ανάγκη από μια νέα αρχή. Η θεοκρατία που συμβολιζόταν από τον δολοφονημένο ανώτατο ηγέτη του, Αλί Χαμενεΐ, έχει εδώ και καιρό εξαντλήσει τον ιστορικό της κύκλο.
Πολλοί, πιθανότατα οι περισσότεροι, Ιρανοί λαχταρούν με πάθος μια ανοιχτή, πιο ελεύθερη, πιο ευημερούσα, πλουραλιστική και φιλοδυτική κοινωνία. Όμως αυτή η καταστροφική, αστόχαστη αμερικανοϊσραηλινή οπισθοδρόμηση στις χειρότερες ακρότητες του ιμπεριαλιστικού βανδαλισμού συντρίβει τις ελπίδες για ειρηνική αλλαγή — τη μόνη αλλαγή που έχει διάρκεια — και επιταχύνει την κατάρρευση σε αντιμαχόμενα στρατόπεδα. Εκείνο που ενδέχεται να προκύψει δεν είναι ένα αναγεννημένο, φιλικό Ιράν, αλλά μια κατακερματισμένη χώρα, όμηρος ενός ακόμη πιο βίαιου, παρανοϊκού και διαρκώς απειλητικού σκληροπυρηνικού υπολείμματος εξουσίας, βυθισμένου σε αέναη σύγκρουση τόσο με τον ίδιο του τον λαό όσο και με τη Δύση.
Υποστηρίζεται ότι η Βρετανία είναι τόσο στενά συνδεδεμένη με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε ζητήματα άμυνας, ασφάλειας και συλλογής πληροφοριών, ώστε δεν έχει την πολυτέλεια μιας οριστικής ρήξης εξαιτίας του Ιράν. Αυτή η θέση συνιστά στάση απελπισίας. Στο μεγαλύτερο μέρος της μακράς ιστορίας της, η Βρετανία κατάφερε, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, να πορευθεί χωρίς να εξαρτάται πάντοτε από την αμερικανική βοήθεια, η οποία συνοδεύεται από αυστηρούς όρους. Θα μπορούσε να το πράξει και πάλι, έστω κι αν αυτό θα ήταν επώδυνο για κάποιο διάστημα. Θα αποτελούσε, για παράδειγμα, θετική εξέλιξη αν παροπλίζονταν τα οικονομικά δυσβάστακτα και πολιτικά ανεπιθύμητα πυρηνικά υποβρύχια Trident του Ηνωμένου Βασιλείου, τα οποία βασίζονται σε αμερικανική τεχνολογία. Εξαρτήσεις όπως αυτές προσφέρουν στον ασταθή και εθισμένο στον πόλεμο Τραμπ επικίνδυνη δυνατότητα πίεσης έναντι του Ηνωμένου Βασιλείου. Καλύτερα να απαλλαγεί από αυτές προτού εκείνος την αξιοποιήσει.
Εννέα ημέρες και συνεχίζεται. Για πόσο ακόμη; Εβδομάδες; Μήνες; Ο Τραμπ και ο χειριστικός «ψιθυριστής του Τραμπ» από το Ισραήλ πρέπει να ανακοπούν, τόσο για χάρη των Ιρανών όσο και για το μέλλον της ειρήνης και της ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, στη Βρετανία και στους εναπομείναντες συμμάχους της. Η υπαρξιακή απειλή που συνιστούν για τις δημοκρατικές αξίες, τους νόμους και τις ελευθερίες ο Τραμπ, ο Νετανιάχου και οι αυταρχικοί συνοδοιπόροι τους, όπως ο Βλαντίμιρ Πούτιν, είναι πανταχού παρούσα — και εντείνεται. Για τον Κιρ Στάρμερ της Βρετανίας, έναν έντιμο άνθρωπο που χλευάζεται αδίκως από έναν χυδαίο απατεώνα, αυτό είναι το μεγαλύτερο και σημαντικότερο δίδαγμα αυτού του πολέμου: γνώρισε τον εχθρό σου — και πράξε αναλόγως.
Αυτός είναι ο πόλεμος που επέλεξε ο Τραμπ. Όμως και η Βρετανία έχει επιλογές. Διακόσια πενήντα χρόνια μετά την αποτίναξη της αυτοκρατορικής κυριαρχίας από τους Αμερικανούς αποίκους, ήρθε η ώρα για μια βρετανική διακήρυξη ανεξαρτησίας.
Ο Simon Tisdall είναι σχολιαστής διεθνών θεμάτων του Guardian.
Το πυρηνικό ζήτημα βρίσκεται στη σκιά κάθε μεγάλης παγκόσμιας κρίσης από τη δεκαετία του 1950 έως και τη δεκαετία του 1980 που μπορώ να σκεφτώ, περιλαμβανομένης της Κορέας (1950), του Σουέζ (1956), του Λάος και του Βερολίνου (1961), του Βιετνάμ (το 1968), των αραβοϊσραηλινών πολέμων (ιδίως το 1973), της Ινδίας–Πακιστάν από τη δεκαετία του 1970, καθώς και του πολέμου στην Αγκόλα τη δεκαετία του 1980, όταν κουβανικά στρατεύματα πλησίαζαν τα σύνορα της Ναμίμπιας, αντιμετωπίζοντας το ενδεχόμενο η Νότια Αφρική να χρησιμοποιήσει τη βόμβα – διέθετε έξι – για να σταματήσει την προέλασή τους. Το πυρηνικό ζήτημα ήταν στο μυαλό του Λίντον Τζόνσον την ημέρα που σκοτώθηκε ο Κέννεντι – επιστρέφοντας από το Ντάλλας, κυττάζοντας έξω από το παράθυρο, παρατήρησε στον BillMoyers: «αναρωτιέμαι αν πετάνε οι πύραυλοι». Εννοούσε Αμερικανικούς πυραύλους γιατί ήξερε ότι, στα τέλη του 1963, δεν υπήρχε ακόμα σοβιετική διηπειρωτική βαλλιστική πυραυλική δύναμη για να αναφερθεί σε αυτή.
Με την Κούβα (1962) ως τη μεγαλύτερη εξαίρεση, ο ρόλος που έπαιζε το πυρηνικό ζήτημα παρέμενε συνήθως για δεκαετίες στη σκιά, για να συζητηθεί ήσυχα όταν αποχαρακτηρίζονταν έγγραφα και όταν οι επιζώντες πρωταγωνιστές είχαν πια γεράσει. Αυτό αφήνει την εντύπωση ότι ο κίνδυνος ήταν μακρινός και ότι ο κόσμος πιο σταθερός από όσο πραγματικά ήταν.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, το δόγμα της «Αμοιβαίας Εξασφαλισμένης Καταστροφής» (Mutual Assured Destruction – MAD) πρόσθεσε μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας. Το MAD υποτίθεται ότι διασφάλιζε, μέσω του φόβου της βέβαιης καταστροφής, ότι καμία πλευρά δεν θα επιτεθεί στην άλλη. Στην πραγματικότητα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναζητούσαν διαρκώς ένα πλεονέκτημα που θα τους έδινε τη δυνατότητα πρώτου πλήγματος – παραδείγματα αποτελούν οι πύραυλοι Minuteman, τα MIRVs και ο «Πόλεμος των Άστρων». Η πιθανότητα ψευδούς συναγερμού δημιουργούσε επίσης έναν διαρκή κίνδυνο μοιραίου λάθους και από τις δύο πλευρές. Η «κόκκινη γραμμή» – που δημιουργήθηκε μεταξύ Μόσχας και Ουάσιγκτων μετά την κρίση της Κούβας – ήταν κάπως καθησυχαστική, υπό τον όρο ότι υπήρχε εμπιστοσύνη στα μηνύματα που διοχετευόντουσαν μέσω αυτής. Γι’ αυτό και η οικοδόμηση και η διατήρηση της εμπιστοσύνης μεταξύ δυνητικών αντιπάλων ήταν σοβαρή υποχρέωση και των δύο πλευρών.
Η πυρηνική αυτοσυγκράτηση βασίστηκε σε πολυάριθμες περιπτώσεις στην αποφασιστική δράση ενός ή δύο κρίσιμων προσώπων, πολιτικών ή στρατιωτικών. Στην αμερικανική περίπτωση, όποια κι αν είναι η γνώμη που έχει κανείς για αυτούς σε άλλα ζητήματα, δύο τέτοια πρόσωπα στη δεκαετία του 1960 ήταν ο Ρόμπερτ Σ. Μακ Ναμάρα και ο Γουόλτ Γ. Ρόστοου – γνώρισα προσωπικά και τους δύο και το ρόλο που έπαιξαν. Το 1962, η επιφυλακτικότητα του Μακ Ναμάρα (μαζί με εκείνη του Κέννεντι) απέτρεψε μια αμερικανική εισβολή στην Κούβα, η οποία θα είχε αντιμετωπιστεί με σοβιετικά τακτικά πυρηνικά όπλα, την ύπαρξη των οποίων οι ΗΠΑ αγνοούσαν. Το 1968, ο Ρόστοου πήγε δύο φορές στον Τζόνσον για να ανακαλέσει διαταγές του στρατηγού Ουέστμορλαντ να σταλούν τακτικά πυρηνικά όπλα στο Βιετνάμ για χρήση στο Κε Σαν. Από τη σοβιετική πλευρά, γνωρίζουμε αρκετούς στρατιωτικούς αξιωματικούς των οποίων η ορθή κρίση, και μόνο αυτή, απέτρεψε σε αρκετές περιπτώσεις μια καταστροφή.
Οι δομές του μεταπολεμικού διεθνούς δικαίου χτίστηκαν, από το 1945, στη σκιά της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι και έχοντας υπόψιν την πυρηνική απειλή. Αυτές οι δομές, κυρίως τα Ηνωμένα ‘Εθνη, αλλά επίσης η Διεθνής Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (IAEA) και η συνθήκη Μη Διάδοσης (NPT) συνέβαλαν στο να ματαιώσουν τη χρήση πυρηνικών όπλων μέχρι τώρα. Παρείχαν κανάλια για τη διπλωματία, γνώση των δυνατοτήτων κάθε χώρας και έναν εποπτευόμενο δρόμο προς τις ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής ενέργειας από μη πυρηνικά κράτη. Τέτοια στοιχεία παγκόσμιας πυρηνικής ασφάλειας δεν υπάρχουν πλέον. Σε ότι αφορά το Ιράν γκρεμίστηκαν τις τελευταίες λίγες ημέρες.
Η προβολή (projection) αποτελεί χαρακτηριστικό των πυρηνικών στρατηγιστών – συχνά δευτεροκλασάτων στοχαστών – οι οποίοι υποθέτουν συμμετρικούς στόχους και αποδίδουν στη μία πλευρά τις δικές τους νοοτροπίες και τα δικά τους κίνητρα. Αυτό παραβλέπει το γεγονός ότι ορισμένες χώρες έχουν επιθετικές ιστορίες και κουλτούρες, ενώ άλλες είναι κυρίως αμυντικές και αυτάρκεις. Όταν ένας αντίπαλος είναι επιθετικός και ο άλλος αμυντικός, υπάρχουν δύο κίνδυνοι. Η επιθετική πλευρά μπορεί να αποδώσει τα δικά της κίνητρα στον άλλο, δικαιολογώντας προληπτική δράση – αυτό ήταν ένας κίνδυνος που αντιμετώπιζε η ΕΣΣΔ από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και η αμυντική πλευρά, προβάλλοντας με τη σειρά της τις δικές της στάσεις, μπορεί να υποτιμήσει τον κίνδυνο στον οποίο βρίσκεται.
Σε αυτό το πλαίσιο, σημειώστε ότι ο Υπουργός Χέγκσεθ χρησιμοποίησε τη φράση «πυρηνικός εκβιασμός» για να βοηθήσει να δικαιολογηθεί η «προληπτική» επίθεση στο Ιράν. Είναι πιθανό η φράση αυτή να επινοήθηκε από το πουθενά. Είναι επίσης πιθανό να αποτελεί μια αποκαλυπτική περίπτωση προβολής. Ο πυρηνικός εκβιασμός είναι εξ ορισμού αποκλειστικό προνόμιο ενός κράτους που διαθέτει πυρηνικά όπλα. Σε αυτή τη σύγκρουση υπάρχουν δύο πυρηνικά κράτη. Εκβίασε το ένα το άλλο; Αυτό θα ήταν συμβατό με τα λόγια του Υπουργού Ρούμπιο, ο οποίος δήλωσε στις 2 Μαρτίου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες συμμετείχαν στην επίθεση διότι διαφορετικά το Ισραήλ θα την πραγματοποιούσε μόνο του. Οι συμβατικές δυνάμεις του Ισραήλ, από μόνες τους, ήταν (και είναι) πολύ ασθενέστερες από τις συνδυασμένες δυνάμεις του Ισραήλ και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σήμερα η προβολή κυριαρχεί, οι διαπραγματεύσεις έχουν απαξιωθεί από την εξαπάτηση και δεν υπάρχουν πολυμερείς περιορισμοί. Χωρίς ορατή διέξοδο, χωρίς αξιόπιστη βάση για συνομιλίες, με την ιρανική διοίκηση και έλεγχο αποκεντρωμένα και τον Τραμπ να ζητεί «άνευ όρων παράδοση», ο πόλεμος φαίνεται πιθανό να συνεχιστεί έως ότου υπάρξει στρατιωτική κατάληξη.
Το Ιράν δεν μπορεί να καταστραφεί με συμβατικές μεθόδους και ο προφανής στρατηγικός στόχος – που ήταν να προκληθεί η ανατροπή της κυβέρνησης – έχει προφανώς αποτύχει. Όμως με συμβατικούς πυραύλους ακριβείας και drones και με μια προηγμένη αλλά εύθραυστη υποδομή, υπάρχει η δυνατότητα κρατικής καταστροφής του Ισραήλ κάτω από το πυρηνικό κατώφλι. Η γραμμή μεταξύ συμβατικής και πυρηνικής σύγκρουσης είναι επομένως κάπως θολή, πράγμα που σημαίνει ότι η κλιμάκωση από το ένα στο άλλο μπορεί να είναι ψυχολογικά ευκολότερη από ό,τι ήταν μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Τρία στρατιωτικά αποτελέσματα φαίνονται τώρα πιθανά. Είναι:
(α) η εξάντληση και καταστροφή της στρατιωτικής ισχύος του Ιράν και της Ισλαμικής Δημοκρατίας, που αποτελούν τους διακηρυγμένους στόχους των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ αντίστοιχα·
(β) η κατεδάφιση της αμερικανικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή, που αποτελεί διακηρυγμένο στόχο των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), οδηγώντας στην κατάρρευση της ισραηλινής ισχύος· και
(γ) η κλιμάκωση σε πυρηνική επίθεση.
Θα κατέτασσα αυτά τα ενδεχόμενα με αντίστροφη σειρά πιθανότητας: γ > β > α. Αλλά δεν είναι αμοιβαία αποκλειόμενα. Στην πραγματικότητα, το (γ) θα συνεπαγόταν τόσο το (β) όσο και το (α).
Μας απομένει να ελπίζουμε ότι, όταν έρθει η στιγμή, θα υπάρξουν συνετοί και αποφασιστικοί άνθρωποι, πολιτικοί ή στρατιωτικοί, στο σωστό μέρος την κατάλληλη στιγμή. Από όσο γνωρίζω, ο αμερικανικός στρατός εξακολουθεί να διαθέτει ηγεσία που δεν επιθυμεί τη χρήση πυρηνικών όπλων, εκτός εάν υπάρξει άμεση πυρηνική επίθεση κατά των Ηνωμένων Πολιτειών – κάτι που φυσικά δεν θα μπορούσε να προέλθει από το Ιράν. Ένας έμπειρος παρατηρητής και συνάδελφος, του οποίου τις απόψεις σέβομαι, μου λέει ότι ακόμη και στο σημερινό Ισραήλ πιθανότατα υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι. Ελπίζω να έχει δίκιο. Μοιάζει μια πολύ εύθραυστη ελπίδα.
(*) Ο James K. Galbraith διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν. Θέλουμε να τον ευχαριστήσουμε που μας εμπιστεύτηκε το άρθρο του, γραμμένο με αφορμή ένα ερώτημά μας για το αν βλέπει πιθανότητα χρήσης πυρηνικών όπλων κατά του Ιράν, ένα άρθρο προφανώς γραμμένο με πολύ μεγάλη προσοχή από ένα διανοούμενο που τολμά να αναλάβει το ρίσκο να έχει γνώμη σε μια εποχή που σχεδόν κανείς δεν το κάνει. ‘Αρθρο που έχει επίσης το προσόν να μας μεταφέρει την ιστορική εμπειρία του δεύτερου μισού του Εικοστού Αιώνα που μοιάζει να αγνοεί το πολιτικό προσωπικό της εποχής μας. Δημ. Κωνσταντακόπουλος
Ο ισραηλινός Στρατός ανακοίνωσε ότι εξουδετέρωσε πέντε ανώτερους διοικητές στον Λίβανο.
Σύμφωνα με τον IDF, οι επιδρομές στόχευσαν πέντε διοικητές του Σώματος Λιβάνου και του Σώματος Παλαιστίνης της Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, ενώ βρίσκονταν σε συνάντηση σε ξενοδοχείο στη Βηρυτό.
Ο ισραηλινός Στρατός περιγράφει το Σώμα Λιβάνου της Δύναμης Κουντς ως έναν κεντρικό σύνδεσμο μεταξύ της Χεζμπολάχ και του ιρανικού καθεστώτος.
«Οι διοικητές που εξουδετερώθηκαν προωθούσαν τρομοκρατικές δραστηριότητες σε όλο τον Λίβανο, ενώ κρύβονταν σε πολιτικό ξενοδοχείο», προσθέτει.
Ο IDF επισημαίνει επίσης ότι «δεν θα επιτρέψει την εδραίωση ιρανικών τρομοκρατικών στοιχείων σε λιβανικό έδαφος και θα συνεχίσει να εξουδετερώνει στοχευμένα διοικητές του ιρανικού τρομοκρατικού καθεστώτος όπου κι αν δραστηριοποιούνται».
Ένας λογαριασμός στο Χ που ασχολείται κυρίως με θέματα Πακιστάν και Ινδίας, αναφέρει ότι ένας ιρανικός πύραυλος κτύπησε μια εγκατάσταση στο Τελ Αβίβ στο οποίο είχαν καταλύσει αξιωματικοί πληροφοριών της Ελλάδας και της Ινδίας!
Αξιωματικοί πληροφοριών της Ελλάδας σε περιοχή που βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση, εκτός ΝΑΤΟ δεν είναι βέβαια κάτι λογικό, εκτός και αν η πληροφορία δεν ευσταθεί.
Αν δεν ευσταθεί, σημαίνει ότι κάποιοι προσπαθούν να εμπλέξουν την Ελλάδα σε ένας πόλεμο που σαφώς «δεν είναι δικός της» όπως είπε για την Ιταλία η πρωθυπουργός της Τ.Μελόνι.
Γενικά ο φιλοϊρανική παράταξη (Ιράν, Ρωσία, Τουρκία, Κίνα κλπ.) έχουν χρεώσει την Ελλάδα στο Ισραήλ.
Πάντως η Ελλάδα το μόνο που κάνει είναι να προσπαθεί να προστατευτεί από τις «αδέσποτες».
Αν ευσταθεί η πληροφορία κι έχουν σταλεί αξιωματικοί πληροφοριών, είτε της ΕΥΠ είτε του ΓΕΕΘΑ, στο Τελ Αβίβ, τουλάχιστον να υπάρξει μια ενημέρωση αν είναι καλά στην υγεία τους γιατί στο Τελ Αβίβ οι συνθήκες μοιάζουν με την κόλαση…
Παρέχουν πλήρη δεδομένα στοχοποίησης στους Ιρανούς
Η Δύση ισχυρίζεται ότι οι ρωσικοί δορυφόροι “Kosmos-2550” για ηλεκτρονική αναγνώριση παρέχουν στο Ιράν δορυφορικές εικόνες όλων των αμερικανικών και συμμαχικών εγκαταστάσεων στη Μέση Ανατολή.
Αυτό, κατά τη γνώμη τους, εξηγεί την ακρίβεια των ιρανικών επιθέσεων με βαλλιστικούς πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Η τροχιά και ο χρόνος πτήσης ενός εκ των δορυφόρων Kosmos φέρεται να συμπίπτουν ακριβώς με την έναρξη της ενεργού φάσης των ιρανικών επιθέσεων σε αμερικανικούς στόχους στη Μέση Ανατολή.
Πρόσφατα, ένα τέτοιος πέταξε πάνω από τον Κόλπο και την Αραβική Θάλασσα. Συνολικά, δεδομένου ότι ολόκληρη η στρατιωτική/δορυφορική υποδομή των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ εργάζεται εναντίον της Ρωσίας στην Ουκρανία, τέτοιοι ισχυρισμοί φαίνονται όχι μόνο ακατανόητοι αλλά και τολμηροί.
Πιστεύεται ότι ο δορυφόρος είναι βασικό στοιχείο του νέου ρωσικού συστήματος στόχευσης “Liana”.
Ο 56χρονος Μοτζτάμπα Χαμενεΐ προβάλλει ως το φαβορί, ενώ τριμελές συμβούλιο ασκεί προσωρινά τη διακυβέρνηση.
Το Ιράν βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ από αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, με τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων να προετοιμάζει τη διαδοχή.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το Sky News, μέλος του Σώματος δήλωσε πως η επιρροή του εκλιπόντος ηγέτη θα παραμείνει ισχυρή, ενώ οι πληροφορίες συγκλίνουν στο πρόσωπο του γιου του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ως του επικρατέστερου αντικαταστάτη. Παρά τις αναφορές ότι η επιλογή έχει ήδη γίνει, η επίσημη επιβεβαίωση εκκρεμεί, ενώ η χώρα διοικείται προσωρινά από ένα τριμελές συμβούλιο ηγεσίας.
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ και το μέλλον για το Ιράν
Ο 56χρονος κληρικός Μοτζτάμπα Χαμενεΐ θεωρείται αυτή τη στιγμή το ακλόνητο φαβορί για την ανάληψη των ηνίων της χώρας. Παρά το γεγονός ότι δεν έχει κατέχει ποτέ κυβερνητικό αξίωμα, η επιρροή του στους κύκλους της εξουσίας είναι δεδομένη.
Μέλος της Συνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων τόνισε χαρακτηριστικά ότι «το όνομα του Χαμενεΐ ως ηγέτη του Ιράν θα συνεχιστεί». Η δήλωση αυτή ερμηνεύεται ως πρόθεση διατήρησης της υπάρχουσας πολιτικής και θρησκευτικής γραμμής του καθεστώτος.
Η μεταβατική διακυβέρνηση και ο ρόλος του Συμβουλίου
Αμέσως μετά την απώλεια του Ανώτατου Ηγέτη, συγκροτήθηκε ένα τριμελές συμβούλιο ηγεσίας για να ασκήσει τη διακυβέρνηση σε προσωρινή βάση.
Σε αυτό συμμετέχουν ο μεταρρυθμιστής πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, ο σκληροπυρηνικός επικεφαλής του δικαστικού σώματος, Γκολαμχοσεΐν Μοχσενί Ετζεΐ, και ο Αλιρέζα Αραφί, ο οποίος είναι νομικός και αρχηγός της παραστρατιωτικής οργάνωσης Basij. Το σώμα αυτό θα διαχειρίζεται τις τρέχουσες υποθέσεις μέχρι την οριστική ανακήρυξη του νέου ηγέτη.
Πώς το Ιράν επιλέγει τον νέο ανώτατο ηγέτη
Η ευθύνη για την ανάδειξη του ανώτατου άρχοντα ανήκει στη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων. Πρόκειται για ένα νομοθετικό σώμα που αποτελείται από 88 ισλαμιστές λόγιους, οι οποίοι επιλέγονται με βάση την απόλυτη πίστη τους στο καθεστώς. Η διαδικασία επιλογής περιβάλλεται από μυστικότητα, ωστόσο το κύριο κριτήριο παραμένει η διασφάλιση της σταθερότητας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Πάντως, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις στην Τεχεράνη, καθώς η νέα ηγεσία θα καθορίσει τη στάση της χώρας στην κλιμακούμενη περιφερειακή σύγκρουση.
Στην ανάλυση του Foreign Affairs, της «Βίβλου» της αμερικανικής διπλωματίας, το συμπέρασμα είναι ότι και αυτός ο πόλεμος στο Ιράνδεν θα καταλήξει σε μια πιο ασφαλή, για τα συμφέροντα των ΗΠΑ, Μέση Ανατολή.Πρόθυμος να δείξει ότι μπορεί να κάνει ό,τι κανένας Αμερικανός ηγέτης δεν έχει κάνει στο παρελθόν, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε τη σύγκρουση αντί της διπλωματίας και πήγε σε πόλεμο με το Ιράν, αναφέρει στην ανάλυσή του το Foreign Affairs.
Η Ισλαμική Δημοκρατία, γνωρίζοντας ότι αυτή η μάχη είναι υπαρξιακή, ανταπέδωσε γρήγορα με θανατηφόρες επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο Ισραήλ, στις αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή και σε στόχους σε κράτη του Κόλπου και πέρα από αυτό.
Αυτός είναι πλέον ένας περιφερειακός πόλεμος με παγκόσμιο αντίκτυπο, που διαταράσσει τις αγορές πετρελαίου και χρηματοπιστωτικών αγορών, τις αλυσίδες εφοδιασμού, το θαλάσσιο εμπόριο και τα αεροπορικά ταξίδια.
Οι απειλές για τους Αμερικανούς και ο αριθμός των νεκρών στο Ιράν αυξάνονται ώρα με την ώρα. Αυτοί οι αυξανόμενοι κίνδυνοι ήταν προβλέψιμοι πολύ πριν ο πόλεμος γίνει πραγματικότητα, γεγονός που θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί κανένας προηγούμενος πρόεδρος δεν οδήγησε τις Ηνωμένες Πολιτείες σε αυτό το επικίνδυνο μονοπάτι.
Το πώς θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος παραμένει αβέβαιο. Αλλά όταν συμβεί αυτό, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τι θα ακολουθήσει. Στο βαθμό που η κυβέρνηση Τραμπ έχει εξετάσει σχέδια για την «επόμενη μέρα», φαίνεται να έχει κάνει μια σειρά από υπερβολικά αισιόδοξες υποθέσεις σχετικά με το πώς ο πόλεμος θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει το Ιράν και τη Μέση Ανατολή.
Καταρχάς, η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιμείνει -συμπεριλαμβανομένης της ανάρτησης του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις 28 Φεβρουαρίου, ανακοινώνοντας τον πόλεμο- ότι μια αδιάκοπη υποβάθμιση της ιρανικής ηγεσίας και των στρατιωτικών δυνατοτήτων θα αποδυνάμωνε το καθεστώς αρκετά ώστε ο ιρανικός λαός να μπορέσει να εξεγερθεί και να «αναλάβει την κυβέρνηση».
Ακόμα κι αν αυτό δεν συμβεί, η λογική της αμερικανικής κυβέρνησης λέει ότι το Ιράν θα είναι σε κατάσταση άμυνας και τόσο απασχολημένο με εσωτερικά προβλήματα που δεν θα μπορεί πλέον να αποτελεί απειλή για την περιοχή ή τα αμερικανικά συμφέροντα.
Η απομάκρυνση του σημερινού ιρανικού καθεστώτος από την εξίσωση, υποθέτει η Ουάσινγκτον, θα απομάκρυνε μια από τις μεγαλύτερες πηγές περιφερειακής αστάθειας και θα οδηγούσε σε μια νέα Μέση Ανατολή που θα προτιμούσε περισσότερο τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αλλά το αποτέλεσμα αυτού του πολέμου πιθανότατα θα είναι πολύ κατώτερο από αυτές τις ρόδινες προσδοκίες. Μετά το τέλος των βομβαρδισμών, το Ιράν και η περιοχή θα μπορούσαν να φαίνονται χειρότερα, ή τουλάχιστον όχι καλύτερα, από ό,τι πριν από τον πόλεμο. Οι μάχες θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα κενό εξουσίας στην Τεχεράνη, να αποδυναμώσουν τους συμμάχους των ΗΠΑ στις συνεργασίες τους με την Ουάσινγκτον και να προκαλέσουν κυματιστές επιπτώσεις σε συγκρούσεις αλλού στον κόσμο, όλα αυτά χωρίς να εξαλειφθούν οι πηγές περιφερειακών συγκρούσεων που δεν έχουν καμία σχέση με το καθεστώς του Ιράν.
Οι κίνδυνοι αυξάνονται όσο περισσότερο συνεχίζεται ο πόλεμος, επομένως το Κογκρέσο και οι σύμμαχοι των ΗΠΑ πρέπει να πιέσουν για κατάπαυση του πυρός τώρα, εάν υπάρχει κάποια ελπίδα μετριασμού αυτών των κινδύνων της επόμενης ημέρας.
AP
Η ίδια παλιά ιστορία
Λίγοι στις Ηνωμένες Πολιτείες θα θρηνούσαν την πτώση ενός ιρανικού καθεστώτος που βασίστηκε σε μια αντιαμερικανική ιδεολογία και υποστήριζε εδώ και καιρό την τρομοκρατία. Η εχθρότητα μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν είναι σταθερή από την Ιρανική Επανάσταση το 1979. Πλέον διαρκεί περισσότερο από τον Ψυχρό Πόλεμο. Αλλά όσο κι αν η Ουάσιγκτον θα ήθελε να δει το τέλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας, η αντικατάσταση του καθεστώτος με ένα φιλοαμερικανικό μέσω στρατιωτικής βίας είναι απίθανο να λειτουργήσει. Το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα, με μια προσωπικότητα όπως η Ντέλσι Ροντρίγκεζ να περιμένει στα παρασκήνια για να εκτελέσει τις εντολές της Ουάσιγκτον.
Μετά τις δολοφονίες της ανώτερης ηγεσίας του Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, ο Τραμπ αναγνώρισε ότι «οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που είχαμε στο μυαλό μας (ως πιθανούς νέους ηγέτες) είναι νεκροί».
Μια επιλογή που προτιμούν ορισμένοι στην Ουάσινγκτον και την ιρανική διασπορά είναι να προσπαθήσουν να εγκαταστήσουν έναν φιλοαμερικανό εξόριστο όπως ο Ρεζά Παχλεβί, ο γιος του τελευταίου σάχη του Ιράν, τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες βοήθησαν να ανέλθει στην εξουσία και ανατράπηκε στην επανάσταση του 1979. Αλλά το επίπεδο υποστήριξης που έχει ο Παχλεβί στο Ιράν είναι άγνωστο. Ακόμη και ο Τραμπ έχει εκφράσει αμφιβολίες για το αν οι Ιρανοί θα αποδεχτούν την ηγεσία του. Δεν έχει προκύψει άλλη σαφής εναλλακτική λύση από τη διχασμένη ιρανική αντιπολίτευση. Αυτό που πιθανότατα θα προκύψει είναι η διακυβέρνηση από μια σκληροπυρηνική φατρία του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης ή μια κατάρρευση του καθεστώτος που θα δημιουργήσει ένα πολιτικό κενό, σύροντας τη χώρα σε μια παρατεταμένη περίοδο χάους και βίας. Κανένα από τα δύο σενάρια δεν υπόσχεται μια λιγότερο εχθρική και πιο ρεαλιστική ιρανική κυβέρνηση.
Η ιρανική αδυναμία δεν θα επιλύσει από μόνη της τα τοπικά παράπονα και τις διαμάχες που τροφοδοτούν τις συγκρούσεις σε όλη τη Μέση Ανατολή. Τα αραβικά κράτη και η Τουρκία διαδραματίζουν πολύ πιο σημαντικό ρόλο από ό,τι το Ιράν στις παρατεταμένες συγκρούσεις σε χώρες όπως η Λιβύη και το Σουδάν. Η ισραηλινοπαλαιστινιακή σύγκρουση ξεκίνησε πολύ πριν από την εμφάνιση της Ισλαμικής Δημοκρατίας και η πτώση του ιρανικού καθεστώτος δεν θα επιδιορθώσει τα χάσματα που την τροφοδοτούν. Και σε χώρες όπου το Ιράν έχει διαδραματίσει κυρίαρχο ρόλο μέσω της βοήθειάς του σε πληρεξούσιους, στους οποίους περιλαμβάνονται πολιτοφυλακές στο Ιράκ, η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι Χούθι στην Υεμένη, αυτές οι ομάδες ανησυχούν για τη δική τους επιβίωση όσο και για το Ιράν. Έχουν τα δικά τους εγχώρια πολιτικά σχέδια και πηγές εξουσίας που δεν βασίζονται μόνο στην Τεχεράνη: οι Χούθι, για παράδειγμα, έχουν δημιουργήσει ένα διάχυτο δίκτυο εφοδιασμού και έχουν καλλιεργήσει μη ιρανική χρηματοδότηση για να υποστηρίξουν την εγχώρια παραγωγή όπλων και η Χεζμπολάχ έχει αναπτύξει τις δικές της δυνατότητες παραγωγής μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η αποχώρηση του Ιράν από το παιχνίδι δεν έχει σημασία. Η Χεζμπολάχ θα αισθανόταν σημαντικό πόνο από μια αλλαγή ηγεσίας στην Τεχεράνη, δεδομένου του πόσα έχει επενδύσει το Ιράν σε αυτήν. Η πτώση του Μπασάρ αλ-Άσαντ στα τέλη του 2024 είχε ήδη διαταράξει τη ροή όπλων και κεφαλαίων από το Ιράν προς τη Χεζμπολάχ μέσω της Συρίας. Η πλήρης απώλεια της ιρανικής υποστήριξης, σε συνδυασμό με τη στρατιωτική πίεση μιας ανανεωμένης ισραηλινής επίθεσης στον Λίβανο, θα επιβάρυνε περαιτέρω τους πόρους της Χεζμπολάχ, δίνοντας στην κυβέρνηση του Λιβάνου την ευκαιρία να μειώσει την επιρροή της.
Αλλά γενικά, η κατάσταση στην περιοχή δεν θα κατασταλεί ακόμη και αν το Ιράν ηττηθεί. Το αντι-ισραηλινό συναίσθημα που συχνά οδηγεί στη στρατολόγηση σε ομάδες όπως η Χεζμπολάχ έχει ενισχυθεί από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Γάζα και σε όλη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των ανανεωμένων βομβαρδισμών του στον Λίβανο. Αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει τη Χεζμπολάχ να επιβιώσει και να πυροδοτήσει τον σχηματισμό νέων μαχητικών ομάδων εχθρικών προς το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Και οι μαχητικές ομάδες που δεν υποστηρίζονται από το Ιράν – συμπεριλαμβανομένων των σουνιτικών εξτρεμιστικών κινημάτων όπως το Ισλαμικό Κράτος – θα παραμείνουν μια πρόκληση ανεξάρτητα από την έκβαση αυτού του πολέμου.
AP
Η ελπίδα ότι ο πόλεμος μπορεί να ωθήσει τις χώρες της περιοχής περαιτέρω στην αμερικανική τροχιά ή προς την ομαλοποίηση με το Ισραήλ, ακόμη και αν δεν τις ωθεί προς την Τεχεράνη, μπορεί να αποδειχθεί αβάσιμη. Το Ιράν έχει επιτεθεί σχεδόν σε όλους τους γείτονές του από την έναρξη της σύγκρουσης, στοχεύοντας όχι μόνο σε αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις αλλά και σε κρίσιμες υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου, οικονομικούς στόχους, συμπεριλαμβανομένων των κέντρων δεδομένων της Amazon στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, και κεντρικές αστικές περιοχές και αεροδρόμια σε πόλεις όπως η Ντόχα και το Ντουμπάι. Η Τεχεράνη στοχεύει να προκαλέσει κόστος στους εταίρους των ΗΠΑ με την ελπίδα ότι θα πιέσουν την Ουάσινγκτον να τερματίσει τον πόλεμο. Πρόκειται για ένα επικίνδυνο παιχνίδι που μπορεί μόνο να ενισχύσει την αντιπάθεια που νιώθουν πολλά αραβικά κράτη για το Ιράν μετά από χρόνια ιρανικής παρέμβασης μέσω δυνάμεων πληρεξουσίων και θα μπορούσε να ανατρέψει την πρόσφατη προσέγγιση μεταξύ Ιράν, Σαουδικής Αραβίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Ωστόσο, δεδομένων των εκτεταμένων οικονομικών δεσμών και της γεωγραφικής εγγύτητάς τους, τα κράτη του Κόλπου θα χρειαστεί να διατηρήσουν κάποιο είδος σχέσης με το Ιράν μόλις τελειώσει αυτός ο πόλεμος. Και η απογοήτευσή τους με το Ιράν δεν σημαίνει αυτόματα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα κερδίσουν. Ο πόλεμος μπορεί αντίθετα να τροφοδοτήσει τη λαϊκή δυσαρέσκεια προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ στην περιοχή. Αν και τα κράτη του Κόλπου δεν έχουν εναλλακτική λύση στις εγγυήσεις ασφαλείας των ΗΠΑ, αυτή η σύγκρουση έχει υπογραμμίσει τον κίνδυνο της φιλοξενίας αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων – δηλαδή, ότι θέτει αυτές τις χώρες στο στόχαστρο μιας αντιπαράθεσης ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν.
Οι αμερικανικές βάσεις είχαν σκοπό να προστατεύσουν τα κράτη του Κόλπου από εξωτερικές επιθέσεις, όχι να τις προκαλέσουν.
Και αν αυτές οι χώρες πιστεύουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν τις υπερασπίστηκαν επαρκώς από τις ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη ή ότι ευνόησαν τις αμυντικές ανάγκες του Ισραήλ έναντι των δικών τους, η δυσαρέσκεια προς την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να αυξηθεί.
Ο πόλεμος είναι πιθανό να στρέψει την περιφερειακή κοινή γνώμη πιο έντονα κατά της ομαλοποίησης των σχέσεων με το Ισραήλ.
Υπάρχει ήδη μια ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι το Ισραήλ εξαπολύει στρατιωτικές επιθέσεις σε όλη την περιοχή ατιμώρητα, τόσο κοντά στα σύνορά του όσο και μακριά μέχρι το Κατάρ, όπου χτύπησε την ηγεσία της Χαμάς στη Ντόχα τον περασμένο Σεπτέμβριο. Οι αραβικοί πληθυσμοί εξακολουθούν να είναι θυμωμένοι για τον πόλεμο στη Γάζα και τις απειλές για ισραηλινή προσάρτηση της Δυτικής Όχθης. Η τρέχουσα εκστρατεία του Ισραήλ στον Λίβανο πυροδοτεί μια ακόμη κρίση εκτοπισμού.
Η συνεργασία των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ισραήλ για την έναρξη αυτού του πολέμου θα βλάψει περαιτέρω τη φήμη και των δύο χωρών, και οι Άραβες ηγέτες σε χώρες με επιρροή όπως η Σαουδική Αραβία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στο δημόσιο αίσθημα.
Ο πόλεμος μπορεί επίσης να έχει ως ακούσιο αποτέλεσμα να θέσει σε κίνδυνο ορισμένους από τους αυταρχικούς ηγέτες που οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν συμμάχους τους, κάτι που όσοι ενδιαφέρονται για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα μπορεί να το δουν ως θετική πλευρά. Στο Μπαχρέιν, όπου η κυβερνώσα μοναρχία είναι σουνιτική αλλά πάνω από το μισό του πληθυσμού είναι σιίτες, ορισμένοι άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους για να γιορτάσουν τις πρόσφατες επιθέσεις του Ιράν στο Μπαχρέιν με στόχο τις αμερικανικές δυνάμεις. Εξέφραζαν την αντίθεσή τους σε μια κυβέρνηση που, με την υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας, τους έχει καταπιέσει εδώ και χρόνια. Υπήρξε λίγος χώρος για διαμαρτυρίες αυτού του είδους – ή για οποιεσδήποτε εκκλήσεις για λογοδοσία και κράτος δικαίου – από την καταστολή των εξεγέρσεων της Αραβικής Άνοιξης πριν από μια δεκαετία. Αλλά οι τελευταίες διαδηλώσεις μπορεί να μην είναι το τέλος της δημόσιας αναταραχής στο Μπαχρέιν ή αλλού. Εν τω μεταξύ, οι καταστροφικές παγκόσμιες συνέπειες του πολέμου επεκτείνονται πέρα από τα άμεσα οικονομικά και εμπορικά σοκ. Οι διεθνείς νόμοι και οι κανόνες που περιορίζουν τη χρήση βίας είχαν ήδη υπονομευτεί από την υποκρισία των ΗΠΑ και της Ευρώπης, οι οποίες καταδίκασαν άμεσα την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά δεν έκαναν το ίδιο για την ισραηλινή επίθεση στη Γάζα. Τώρα, η αμερικανο-ισραηλινή εκστρατεία κατά του Ιράν, που ξεκίνησε χωρίς στοιχεία για μια επικείμενη ιρανική επίθεση που θα δικαιολογούσαν τη χρήση βίας, την υπονομεύει περαιτέρω.
Τόσο η Κίνα όσο και η Ρωσία, αν και κατ’ όνομα σύμμαχοι του Ιράν, μπορούν επίσης να επωφεληθούν από τον περιορισμό των Ηνωμένων Πολιτειών σε αυτόν τον πόλεμο.
Η Κίνα μπορεί να πιστεύει ότι έχει ένα παράθυρο για να αυξήσει την πίεση στην Ταϊβάν, καθώς η Ουάσινγκτον μεταφέρει τις στρατιωτικές της δυνατότητες από την Ασία στη Μέση Ανατολή, ένα πλεονέκτημα που θα μπορούσε να αντισταθμίσει τις ανησυχίες του Πεκίνου σχετικά με τη διακοπή του εφοδιασμού πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, από την οποία εξαρτάται η Κίνα.
Η Ρωσία, από την πλευρά της, δεν θα ήθελε να δει έναν ακόμη περιφερειακό σύμμαχο να ανατρέπεται μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία. Αλλά ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι η προτεραιότητα της Ρωσίας και ο πόλεμος του Ιράν μπορεί να δώσει στη Μόσχα τουλάχιστον ένα προσωρινό πλεονέκτημα σε αυτήν τη μάχη.
Πράγματι, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει προειδοποιήσει ότι η εκτροπή αμερικανικών όπλων στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να βλάψει την ικανότητα της Ουκρανίας να αμυνθεί έναντι της Ρωσίας.
AP
Έλεγχος ζημιάς
Δεν υπάρχει καμία πανάκεια για να επιτευχθεί μια πιο σταθερή Μέση Ανατολή. Αντίθετα, ένας πόλεμος επιλογής που υπόσχεται να απελευθερώσει την περιοχή από μια ιρανική απειλή μπορεί να έχει συνέπειες που οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν σκοπό και που τελικά βλάπτουν τα συμφέροντά τους. Η απαλλαγή της περιοχής από ένα βάναυσο και αποσταθεροποιητικό καθεστώς μέσω μιας στρατιωτικής επέμβασης από μια εξωτερική δύναμη που είναι επίσης ολοένα και πιο άνομη και αποσταθεροποιητική δεν αποτελεί συνταγή για μακροπρόθεσμη ειρήνη.
Τώρα που πήρε την επικίνδυνη απόφαση να ξεκινήσει αυτόν τον πόλεμο, ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ πρέπει να κάνει ό,τι μπορεί για να μετριάσει τις αρνητικές συνέπειες. Θα χρειαστεί να βοηθήσει τους γείτονες του Ιράν να προετοιμαστούν να δεχτούν πρόσφυγες, ώστε να αποτρέψει την κλιμάκωση της αναταραχής του πολέμου σε μια ευρύτερη ανθρωπιστική κρίση. Θα χρειαστεί επίσης να βοηθήσει τις χώρες της περιοχής να αμυνθούν από απρόβλεπτες επιθέσεις και να ενισχύσουν τις υποδομές που έχουν υποστεί ζημιές ή καταστραφεί από τις ομοβροντίες του Ιράν κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Σε αυτό το σημείο, η στόχευση για οτιδήποτε περισσότερο από τον έλεγχο των ζημιών είναι μη ρεαλιστική. Δυστυχώς, ακόμη και όταν οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθεται στον πόλεμο, πάρα πολλοί Αμερικανοί ηγέτες συνεχίζουν να τρέφουν φανταστικές προσδοκίες για τη διαμόρφωση της Μέσης Ανατολής μέσω της αμερικανικής ισχύος. Στην πραγματικότητα, αυτή η ισχύς μειώνεται από έναν ακόμη απερίσκεπτο και δαπανηρό πόλεμο. Αντί να βοηθήσει στην εγκαινίαση μιας νέας Μέσης Ανατολής, αυτός ο πόλεμος είναι πιθανό να παρατείνει τη ζωή του παλιού, ανεξάρτητα από το αν η αλλαγή έρθει στο Ιράν ή όχι. Η ώρα να τερματιστεί είναι τώρα.
Simon Tisdall
