Αρχική Blog Σελίδα 1454

Τζουμχουριέτ: Ξεκινούν ελληνοτουρκικές περιπολίες στο Αιγαίο

0

Ρεπορτάζ της τουρκικής αντικυβερνητικής εφημερίδας Τζουμχουριέτ αναφέρεται σε επικείμενες κοινές ελληνοτουρκικές περιπολίες στο Αιγαίο για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού.

https://p.dw.com/p/4byAS
Επικείμενη συνεργασία της Ελληνικής και της Τουρκικής Ακτοφυλακής στο ΑιγαίοΕικόνα: Guillaume Pinon/NurPhoto/picture alliance

Μερίδα του τουρκικού Τύπου αναφέρεται σήμερα στην επικείμενη συνεργασία Ελλάδας-Τουρκίας στο μεταναστευτικό. Σε σχετικό ρεπορτάζ η αντικυβερνητική εφημερίδα Τζουμχουριέτ με τίτλο «Συνεργασία κατά της λαθρεμπορίας ανθρώπων: Ετοιμάζονται κοινές τουρκοελληνικές περιπολίες» αναφέρει ότι οι δυο χώρες αποφάσισαν να εντείνουν τη συνεργασία τους προετοιμάζοντας κοινές περιπολίες για να σταματήσουν το λαθρεμπόριο ανθρώπων στο Αιγαίο. Το ρεπορτάζ της εφημερίδας αναφέρεται στην επίσκεψη του υπουργού Ναυτιλιακών Υποθέσεων και Νησιωτικής Πολιτικής Χρήστου Στυλιανίδη, ο οποίος επισκέφθηκε την Τουρκία στις 19 Ιανουαρίου και συναντήθηκε με τον Τούρκο υπουργό Εσωτερικών Αλί Γερλίκαγια. Η συνάντηση αυτή φαίνεται ότι ηταν αποδοτική, καθώς σύμφωνα με την εφημερίδα Τα Νέα, οι υπηρεσίες ακτοφυλακής των δυο χωρών αποφάσισαν να βρίσκονται σε επαφή όταν διεξάγουν περιπολίες για να αποτρέψουν το λαθρεμπόριο ανθρώπων.

Είναι η απαρχή για κοινές δραστηριότητες αντί για τις παράλληλες δράσεις στη θάλασσα που γίνονταν ως τώρα. Μάλιστα, σύμφωνα με το δημοσίευμα της Τζουμχουριέτ, το σχέδιο των κοινών περιπολιών συζητήθηκε από τους αρχηγούς της ακτοφυλακής των δύο χωρών κατά την επίσκεψη Στυλιανίδη στην Τουρκία τον περασμένο μήνα. Λέγεται δε ότι η τουρκική αστυνομία εντόπισε και εξάρθρωσε κυκλώματα δουλεμπόρων στην Κωνσταντινούπολη και τη Σμύρνη χάρη σε πληροφορίες που παρείχαν οι ελληνικές υπηρεσίες πληροφοριών. Το ρεπορτάζ της σημερινής Τζουμχουριέτ αναπαράγεται και από τα τουρκικά ενημερωτικά σάιτ.

Γερμανικός προϋπολογισμός με «όχι» στους αγρότες

0

Μετά από καθυστερήσεις, σοβαρές ενστάσεις και συνεχιζόμενες απεργίες εγκρίθηκε από τη γερμανική βουλή ο προϋπολογισμός. Το δημοσιονομικό «παιχνίδι» θα συνεχιστεί στα κρατίδια.

Εγκρίθηκε από την Μπούντεσταγκ ο γερμανικός προϋπολογισμός Εικόνα: Ann-Marie Utz/dpa/picture alliance

Το γερμανικό κοινοβούλιo, η Μπούντεσταγκ, ενέκρινε τελικά το πρωί της Παρασκευής με την πλειοψηφία των τριών κομμάτων συγκυβέρνησης τον γερμανικό προοϋπολογισμό για το 2024 μετά από πολύμηνες προστριβές και έντονες διαφωνίες με την αξιωματική αντιπολίτευση. Ο γερμανικός Τύπος μάλιστα υπογραμμίζει  ότι ο προϋπολογισμός αυτός θα έπρεπε ήδη να έχει εγκριθεί από τον Δεκέμβριο του 2023 και όχι στις 2 Φεβρουαρίου του 2024, γεγονός ενδεικτικό της ιδιαίτερα δύσκολης πολιτικής και δημοσιονομικής κατάστασης στη Γερμανία τους τελευταίους μήνες.

Για τη χρονιά που διανύουμε προβλέπονται έτσι στη Γερμανία κρατικές δαπάνες ύψους 477 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ο νέος δημόσιος δανεισμός αγγίζει τα 39 δισεκατομμύρια ευρώ, το ανώτατο δηλαδή όριο που προβλέπεται συνταγματικά βάσει του κανόνα του χρεόφρενου, ο οποίος εφαρμόζεται εκ νέου φέτος.

Πάγωμα στην επιδότηση για το αγροτικό ντίζελ

Διαδηλώσεις αγροτών, Γερμανία
Από τις πρόσφατες αγροτικές κινητοποιήσεις στο ΒερολίνοΕικόνα: Christophe Gateau/dpa/picture alliance

Μεταξύ άλλων υπερψηφίστηκε και η κρίσιμη διάταξη περί σταδιακής κατάργησης της επιδότησης για το αγροτικό ντίζελ μέχρι το 2026,  κάτι που αποτέλεσε τη βασική δηλαδή αιτία προστριβής της γερμανικής κυβέρνησης με τους αγρότες το τελευταίο διάστημα, πυροδοτώντας μαζικές κινητοποιήσεις, οι οποίες συνεχίζονται και σήμερα σε γερμανικά κρατίδια. 

Αναφορικά με τον επιμέρους νόμο για τη χρηματοδότηση του γερμανικού προϋπολογισμού, στον οποίο περιλαμβάνονται οι διατάξεις για το αγροτικό ντίζελ, πρόσθετα εμπόδια αναμένεται να προκύψουν ενόψει της ψηφοφορίας που θα πρέπει να ακολουθήσει στο Ομοσπονδιακό Συμβούλιο, την Μπούντεσρατ, η οποία δεν αναμένεται να συνεδριάσει πριν από το τέλος Μαρτίου.

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες η Μπούντεσρατ, όπου εκπροσωπούνται τα γερμανικά κρατίδια, δεν συμπεριέλαβε το επίμαχο θέμα στη σημερινή προγραμματισμένη συνεδρίασή της, κατόπιν πιέσεων από γερμανικά κρατιδία, στα οποία κυβερνούν αντιπολιτευόμενοι Χριστιανοδημοκράτες.

Από εκεί και πέρα, υπερψηφίστηκαν επίσης από το γερμανικό κοινοβούλιο σήμερα και οι αμφιλεγόμενες διατάξεις για την επιβολή υψηλότερων φόρων στις επιβατικές πτήσεις καθώς και νέες ρυθμίσεις για περιστολή κοινωνικών επιδομάτων.

Για την τρικομματική κυβέρνηση πρόκειται για έναν προϋπολογισμό αναγκαίων περικοπών αλλά και επιβεβλημένων συμβιβασμών, ο οποίος «προσφέρει ασφάλεια για τα μελλοντικά σχέδια και τις επενδύσεις» κατά τα λεγόμενα του Ντένις Ρόντε, αρμόδιου για θέματα προϋπολογισμού από τους  Σοσιαλδημοκράτες.

Οι Χριστιανοδημοκράτες πιέζουν μέσω κρατιδίων

Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο
To Oμοσπονδιακό Συμβούλιο, η Μπούντεσρατ, όπου εκπροσωπούνται τα κρατίδιαΕικόνα: Bernd von Jutrczenka/dpa/picture alliance

Την ίδια ώρα οι Χριστιανοδημοκράτες επικρίνουν τον σύντομο χρόνο διαβουλεύσεων για έναν τόσο σύνθετο προϋπολογισμό, ενώ ήδη ασκούν έντονες πιέσεις ενόψει της διαδικασίας στο Ομοσπονδιακό Συμβούλιο, όπου τον λόγο έχουν τα ομόσπονδα κρατίδια.

Ο εκπρόσωπος της Κ.Ο. των Χριστιανοδημοκρατών για θέματα προϋπολογισμού Κρίστιαν Χάαζε ανέφερε χαρακτηριστικά ότι πρόκειται για έναν προϋπολογισμό που αποκαλύπτει το «θράσος» της κυβέρνησης, η οποία «αγνοεί τους πολίτες».

Τον προϋπολογισμό του 2024 απορρίπτει, τέλος, συλλήβδην η ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία, όπως ανακοίνωσε ο εκπρόσωπός τους για θέματα δημοσιονομικής πολιτικής Πέτερ Μπέρινγκερ.

Κι όλα αυτά  ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται η 24ωρη απεργία των ΜΜΜ σε όλη τη χώρα πλην της Βαυαρίας, έχοντας παραλύσει την κυκλοφορία ειδικά στις μεγάλες πόλεις, μία μέρα μετά τις απεργίες σε έντεκα μεγάλα αεροδρόμια.

Ουκρανία: Διαμάχη μεταξύ Ζελένσκι και Ζαλούζνι;

0

Ρόμαν Γκοντσαρένκο

Οι αναφορές για πιθανή απομάκρυνση του ανώτατου διοικητή του ουκρανικού στρατού, Βάλερι Ζαλούζνι, προκάλεσαν αίσθηση. Υπάρχει ρήξη στις σχέσεις με τον πρόεδρο Ζελένσκι;

Εδώ και καιρό υπάρχουν φήμες πως Ζελένσκι και Ζαλούζνι δεν έχουν τις καλύτερες σχέσεις Εικόνα: Ukrainian Presidential Press Off/ZUMAPRESS.com/picture alliance

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι φέρεται να συνέστησε στον Βάλερι Ζαλούζνι, τον δημοφιλέστερο στρατηγό των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, να υποβάλει την παραίτησή του – ο Ζαλούζνι όμως αρνήθηκε. Οι σχετικές αναφορές των μέσων ενημέρωσης, που δεν περιλαμβάνουν λεπτομέρειες για το ζήτημα και επικαλούνται ανώνυμες πηγές, προκάλεσαν αντιδράσεις, με το γραφείο του προέδρου να σπεύδει να ανακοινώσει πως ο Ζαλούζνι δεν έχει απολυθεί. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πάντως πάρα πολλοί χρήστες εκδήλωσαν την υποστήριξή τους προς τον Ουκρανό στρατηγό.

Από τη μία πλευρά η συγκεκριμένη είδηση προκάλεσε για δύο λόγους αίσθηση: αφ’ ενός μεν λόγω του ότι αφορούσε την πιθανή παραίτηση του σημαντικότερου στρατηγού της Ουκρανίας εν μέσω του πολέμου, αφ’ ετέρου δε λόγω της αδιαφανούς και αντιφάσκουσας επικοινωνιακής πολιτικής της κυβέρνησης. Από την άλλη πλευρά όμως πολλοί δεν εξεπλάγησαν ιδιαιτέρως.

Τριγμοί στις σχέσεις Ζελένσκι-Ζαλούζνι

Ο Βάλερι Ζαλούζνι
Ο Βάλερι Ζαλούζνι Εικόνα: Photoshot/picture alliance

Ήδη από τους πρώτους μήνες της ρωσικής εισβολής υπήρχαν φήμες για τριγμούς στις σχέσεις των δύο ανδρών, φήμες που εντάθηκαν περαιτέρω το καλοκαίρι του 2022 – λεγόταν μεταξύ άλλων πως ο πρόεδρος ή έστω το περιβάλλον του φθονούσε πολιτικά τον Ζαλούζνι. Τότε ο Ζελένσκι θέλησε να αντιδράσει δημοσιεύοντας μία φωτογραφία του με τον Ζαλούζνι.

Για ένα σημαντικό χρονικό διάστημα οι εικασίες καταλάγιασαν. Τον περασμένο Νοέμβριο όμως σε συνέντευξή και άρθρο του στο βρετανικό περιοδικό Economist ο Ζαλούζνι παραδέχθηκε πως η αντεπίθεση του ουκρανικού στρατού απέτυχε – ο Ζελένσκι τότε διέψευσε εν μέρει τον στρατηγό τονίζοντας πως ο αγώνας στο μέτωπο δεν έχει φτάσει σε τέλμα. Η διαφωνία μεταξύ των δύο όμως ήταν αρκετή για να φουντώσουν και πάλι οι φήμες περί σύγκρουσης.

Ο Ουκρανός πρόεδρος αντικατέστησε ανώτερους αξιωματικούς και επικοινωνούσε με στρατηγούς παρακάμπτοντας τον Ζαλούζνι. Ο Ζελένσκι αποφάσισε ακόμη να αντικαταστήσει όλους τους στρατιωτικούς επιτρόπους, με σκοπό να καταπολεμήσει τη διαφθορά στα πλαίσια της στρατολόγησης – μία απόφαση την οποία ο Ζαλούζνι δεν δίστασε να επικρίνει. Ο τελευταίος πήρε τις αποστάσεις του και από την προεδρική ανακοίνωση για κινητοποίηση μισού εκατομμυρίου στρατιωτών, την οποία φέρεται να ζήτησε ο στρατός. Σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου ο Ζελένσκι δήλωσε πως με τον Ζαλούζνι έχει μία «εργασιακή σχέση» και κατέστησε σαφές πόσο τον δυσαρέστησαν τα σχόλια του ανώτατου διοικητή των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Αξίζει να αναφερθεί επιπλέον πως κατά τα τέλη Νοεμβρίου η Μαριάνα Μπεσούλα, βουλευτής του κόμματος «Υπηρέτης του Λαού», της παράταξης δηλαδή του προέδρου Ζελένσκι, ζήτησε ανοιχτά την παραίτηση του Ζαλούζνι κατηγορώντας τον πως δεν έχει κάποιο σχέδιο για την εξέλιξη του πολέμου μέσα στο 2024. Οι δε σχέσεις μεταξύ Ζελένσκι και Ζαλούζνι επιδεινώθηκαν και λόγω της νέας νομοθεσίας σχετικά με την κινητοποίηση στρατιωτών, που προκάλεσε δημόσια αντιπαράθεση και εν τέλει αναθεωρήθηκε. Ακόμη, προσφάτως συνετρίβη ένα ρωσικό στρατιωτικό μεταγωγικό αεροσκάφος Il-76, στο οποίο – σύμφωνα με τους Ρώσους – επέβαιναν δεκάδες Ουκρανοί αιχμάλωτοι πολέμου που προορίζονταν για ανταλλαγή. Και το εν λόγω αεροσκάφος καταρρίφθηκε από τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις. Ο πρόεδρος Ζελένσκι ζήτησε τη διεξαγωγή διεθνούς έρευνας για το τραγικό συμβάν.

Πρωτοφανής η απήχηση του Ζαλούζνι

Ο Βάλερι Ζαλούζνι
Ο Ζαλούζνι είναι από τις πιο δημοφιλείς προσωπικότητες στην ΟυκρανίαΕικόνα: Gleb Garanich/AP/picture alliance

Ο 50χρονος Ζαλούζνι προέρχεται από στρατιωτική οικογένεια και αποτελεί τον πρώτο ανώτατο διοικητή των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων που δεν έχει φοιτήσει σε σοβιετικές στρατιωτικές σχολές, αλλά σε ουκρανικές. Όταν το 2021 ο Ζελένσκι τον κάλεσε να αναλάβει τα τωρινά του καθήκοντα, ο Ζαλούζνι δήλωσε πως εξεπλάγη θετικά – τονίζοντας τότε πως η σχέση του με τον πρόεδρο είναι πολύ καλή.

Μετά τη ρωσική εισβολή ο Ζαλούζνι μετατράπηκε γρήγορα σε σύμβολο του επιτυχημένου ουκρανικού αμυντικού πολέμου ενάντια στα ρωσικά στρατεύματα. Η εμπιστοσύνη στο πρόσωπό του είναι μεγαλύτερη από εκείνη που απολαμβάνει ο Ζελένσκι, η δημοτικότητα του οποίου φαίνεται να ακολουθεί πτωτική πορεία. Σε δημοσκοπήσεις του περασμένου Δεκεμβρίου περίπου το 88-94% των Ουκρανών φαίνεται να εμπιστεύεται τον Ζαλούζνι, ενώ τα 3/4 των ερωτηθέντων απεύχονται την απομάκρυνσή του. Η υποστήριξη προς τον Ζελένσκι από την άλλη πλευρά κυμαίνεται στο 62-77%. Ο Ζαλούζνι έχει μετατραπεί σε μία άκρως δημοφιλή περσόνα: εικόνες του ζωγραφίζονται σε τοίχους, γράφονται τραγούδια γι’ αυτόν, ενώ το πορτρέτο του φιγουράρει ακόμη και σε μπλουζάκια.

Ο στρατηγός Βάλερι Ζαλούζνι χαιρετώντας στρατιωτικά
Παρά τα χαρίσματά του ο Ζαλούζνι έχει και αποτυχίες κατά τη μέχρι τώρα θητεία τουΕικόνα: Ukrainian Presidential Press Service/AFP

Πάντως ο Ζαλούζνι δεν αρέσκεται να εμφανίζεται συχνά δημοσίως. Συνεντεύξεις δίνει σπανίως και κυρίως σε δυτικά μέσα. Ως ανώτατος διοικητής του ουκρανικού στρατού πάντως δεν είναι απόμακρος. Προ της ρωσικής εισβολής ήταν ενεργός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημοσιεύοντας και φωτογραφίες της οικογένειάς του – πράγμα ασυνήθιστο για έναν στρατηγό. Όταν μετά την έναρξη του πολέμου ο λογαριασμός του στο Instagram χακαρίστηκε, ο Ζαλούζνι αντέδρασε οργισμένα απευθυνόμενος προς τον ρωσικό στρατό: «Θα τους σκοτώσουμε όλους».

Τα χαρίσματα του Ζαλούζνι τα αναγνωρίζουν και οι δυτικοί εταίροι της Ουκρανίας. Ο στρατηγός έχει φτάσει εξάλλου μέχρι και στο εξώφυλλο του αμερικανικού περιοδικού Time. Ωστόσο οι Η.Π.Α. είχαν και τις διαφωνίες τους με τον Ουκρανό στρατιωτικό. Όταν ο στρατηγός Μαρκ Μίλεϊ, πρώην επικεφαλής του Γενικού Επιτελείου του αμερικανικού στρατού, πρότεινε στην Ουκρανία να αναλογιστεί την έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία, ο Ζαλούζνι αποκρίθηκε δημοσίως πως ο ουκρανικός στρατός απορρίπτει οποιοδήποτε τέτοιο σενάριο. Σύμφωνα με αναφορές του Τύπου, κατά τις αρχές της ουκρανικής αντεπίθεσης το καλοκαίρι του 2023 κανένας αξιωματούχος του αμερικανικού στρατού δεν μπορούσε να επικοινωνήσει με τον Ζαλούζνι.

Θέλει ο Ζαλούζνι να γίνει πρόεδρος;

Αν και ο Ζαλούζνι λατρεύεται στην Ουκρανία, έχει σημειώσει πάντως και ορισμένες αποτυχίες. Η έρευνα σχετικά με το πώς κατάφερε η Ρωσία να καταλάβει τόσο γρήγορα τα νότια τμήματα της Ουκρανίας παραμένει σε εξέλιξη. Γιατί ο ουκρανικός στρατός δεν κατάφερε να αναχαιτίσει τη ρωσική επίθεση στη Χερσώνα και τη Ζαπορίζια τον Φεβρουάριο του 2022, παρ’ ότι η προέλαση από την Κριμαία φαίνεται πως ήταν αναμενόμενη; Σύμφωνα με τα μέσα ενημέρωσης, οι ερευνητές έχουν ζητήσει εξηγήσεις για το συγκεκριμένο ζήτημα και από τον Ζαλούζνι.

Μήπως θέλει τελικά ο στρατηγός να γίνει πρόεδρος; Υπάρχουν ενδείξεις προς αυτήν την κατεύθυνση. Σε αυτήν την περίπτωση ο λόγος πίσω από τις διαφωνίες μεταξύ Ζελένσκι και Ζαλούζνι ενδέχεται να έγκειται σε μία ενδεχόμενη πολιτική αντιπαλότητα. Ωστόσο ο Ζαλούζνι δεν έχει εκδηλώσει δημοσίως τέτοιου είδους πολιτικές φιλοδοξίες – αν και, σε περίπτωση που τελικά αυτό αλλάξει, ξέρει πως μπορεί να υπολογίζει στην υποστήριξη ενός σημαντικού μέρους της ουκρανικής κοινωνίας.

Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς

DW

«Το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας στην τροχιά του 21ου αιώνα»

0

–Συμβολή στην επίγνωση και την αντιμετώπισή του– Αθήνα, Μάιος 2024

 

Το «υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας στην τροχιά του 21ου αιώνα» είναι ο τίτλος του συνεδρίου που σκοπεύουμε να πραγματοποιήσουμε τον Μάιο του 2024 με κύριο στόχο να θέσουμε αλλά και να τεκμηριώσουμε όσο μπορούμε περισσότερο το ζήτημα αυτό στον δημόσιο βίο της χώρας. Επομένως, στοχεύουμε να συμβάλουμε από την πλευρά μας στην ανάγκη θεμελίωσης μιας νέας ανορθωτικής συνείδησης και μιας χειραφετητικής οπτικής για τη σύγχρονη πορεία του Τόπου, του ελληνισμού, της χώρας, μέσα σε μια περίοδο που πάρα πολλά σημάδια προμηνύουν πως θα είναι ταραγμένη και τα ταρακουνήματα διόλου ασήμαντα.

Οι λόγοι που μας οδηγούν στη διεξαγωγή του είναι οι ακόλουθοι:

Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός πως η χώρα μας από το 2010 γνωρίζει μια πολλαπλή και πολυεπίπεδη χρεοκοπία. Μια χρεοκοπία που σημάδεψε και συνεχίζει να σημαδεύει την πορεία του τόπου τις πρώτες τρεις δεκαετίες του 21ου αιώνα. Η χρεοκοπία δεν ήταν μόνο οικονομική, παρόλο που η πιο ορατή πλευρά αφορούσε τη σφαίρα της οικονομίας, του εισοδήματος, του επίπεδου διαβίωσης της συντριπτικής πλειοψηφίας του πληθυσμού.

Ήταν επίσης μια βαθιά κρίση που οδήγησε το πολιτειακό σύστημα, μέσα από πολλά τραντάγματα, στην εγκαθίδρυση ενός ειδικού καθεστώτος επιτροπείας με τα μνημόνια και την τρόικα, ενώ η Βουλή απλά επικύρωνε κάθε απόφαση χωρίς καμία ουσιαστική συζήτηση. Το πολιτικό σύστημα γνώρισε μια μεγάλη απονομιμοποίηση, έγιναν μεγάλες ανακατατάξεις στο κομματικό σύστημα, άλλες δυνάμεις καταποντίστηκαν κι άλλες εκτινάχθηκαν.

Στην ουσία ήταν χρόνια ενός μεγάλου πειράματος –πολιτικού, οικονομικού και κοινωνικού– που προωθήθηκε σε αυτήν τη γωνιά της Ευρώπης προς παραδειγματισμό και προς επιβολή ή αποτροπή εξελίξεων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

Ο ελληνικός χώρος, η χώρα μας, ο ελληνικός λαός, δεν στερείται ανατάσεων και επεισοδίων πολιτικής ριζοσπαστικοποίησης. Έχει μακρά ιστορική διαδρομή τέτοιων αντιστασιακών εμπειριών. Το κομβικό θέμα που επανέφερε με ένταση η εμπειρία της τελευταίας δεκαπενταετίας είναι η μεγάλη ένδεια πολιτικής και διανοητικής συμπύκνωσης, πολιτικών προτάσεων και ιδεών που να δίνουν πειστικές απαντήσεις ως προς το πώς μπορεί να υπάρξει με όρους αυτοτέλειας η συγκεκριμένη χώρα Ελλάδα και ο λαός της, στο συγκεκριμένο τόπο (στο ταραγμένο τρίστρατο ανάμεσα σε Ευρώπη, Ασία και Αφρική) και χρόνο (την εποχή μας των μεγάλων μεταβάσεων, αναδιαρθρώσεων και απειλητικών γεωπολιτικών αναδασμών). Η σημερινή κοινωνική κατατονία, τα ήθη προσαρμογής που κυριαρχούν και το χαμήλωμα προσδοκιών και φρονήματος, έχουν να κάνουν πρωτίστως μ’ αυτό το έλλειμμα και με την ανάγκη για αναγνώριση και αντιμετώπισή του.

Την περίοδο 2010-2015 εκφράστηκε μέσα στην κοινωνία ένα σημαντικό αντιμνημονιακό ρεύμα που χρωμάτισε με ιδιαίτερο τρόπο σε όλη τη χώρα συνειδήσεις, τρόπους, συμπεριφορές.

Το ρεύμα αυτό ηττήθηκε τη στιγμή που επέφερε μια αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό με την διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και τους έξι μήνες «διαπραγμάτευσης» και εν τέλει χρεοκοπίας και της ελπίδας. Σαν να μην έφταναν όσα ζήσαμε το καλοκαίρι του 2015, μια δύναμη της Αριστεράς (όποια γνώμη έχει ο καθένας για αυτήν) ήταν αυτή που εφάρμοσε με ζήλο το τρίτο και χειρότερο μνημόνιο που επέβαλε η ευρωκρατία.

Από τότε μέχρι σήμερα (2015-2023) μεσολάβησαν χρόνια απογοήτευσης, ήττας, σύγχυσης, δυσκολιών επιβίωσης, κοινωνικού κατατεμαχισμού, χρόνια ιδεολογικής και πολιτικής παρακμής και αποδόμησης, την ίδια στιγμή που όσοι ψήφισαν και εφάρμοσαν τα μνημόνια ορκίζονταν ότι η χώρα βγαίνει από αυτά και ανοίγει γι’ αυτήν μια άλλη σελίδα. Το ίδιο διάστημα η γεωπολιτική διάσταση και οι αλλαγές που αυτή επιφέρει, ιδιαίτερα για μικρές και μεσαίες χώρες, έθεσε τη σφραγίδα σε πολλές εξελίξεις: η Συμφωνία των Πρεσπών, οι συμφωνίες για το μεταναστευτικό και ο ειδικός ρόλος που επωμιζόταν η Ελλάδα, η επιθετικότητα του τουρκικού επεκτατισμού, και στη συνέχεια ο πόλεμος στην Ουκρανία και τώρα στη Μέση Ανατολή οδήγησαν σε επιλογές και στάσεις των ελληνικών κυβερνήσεων που κύριο χαρακτηριστικό τους ήταν η απεμπόληση στη πράξη της άσκησης κυριαρχίας ή του εθελούσιου περιορισμού της ως «ασπίδας προστασίας» της χώρας.

Παράλληλα, η σχεδόν τριετής αντιμετώπιση της πανδημίας αποτέλεσε επίσης μια μεγάλη –ίσης και πιθανά μεγαλύτερης επίδρασης σε κοινωνικό και σε ατομικό επίπεδο– δοκιμασία αφού προωθήθηκαν διαδικασίες πρωτοφανείς για τις κοινωνικές σχέσεις, το δημόσιο χώρο, την τηλεργασία και τηλεκπαίδευση αλλά και τον έλεγχο επί του πληθυσμού και τη χειραγώγηση της κοινωνίας. Εγκαθιδρύθηκαν οι κοινωνικοί αποκλεισμοί (καραντίνες, αποστασιοποίηση) και εν τέλει ο απολυταρχισμός των καθεστώτων «έκτακτης ανάγκης».

Τα πράγματα βέβαια θα ήταν πολύ χειρότερα αν μέσα σε αυτό το διάστημα των 14 ετών, δεν είχε εκφραστεί και μάλιστα σε μεγάλες δόσεις, ανθρωπιά, αλληλεγγύη, οικογενειακή αλληλοβοήθεια, εθελοντισμός σε πολλούς τομείς, ένα πατριωτικό αντιστασιακό πνεύμα απέναντι στα μεγάλα προβλήματα που επέφερε το ειδικό καθεστώς των μνημονίων. Χωρίς αυτά τα στοιχεία η διάρρηξη της κοινωνικής συνοχής θα ήταν πολύ μεγαλύτερη, ο αγριανθρωπισμός θα είχε περισσότερα ερείσματα, η ζημιά θα ήταν μεγαλύτερη σε όλα τα πεδία.

Στα χρόνια αυτά φάνηκε επίσης η ανεπάρκεια των «απαντήσεων», των ιδιαίτερων σχεδιασμών για την αντιμετώπιση της χρεοκοπίας, των αυταπατών που καλλιεργήθηκαν, των λύσεων που προτάθηκαν σε διάφορα επίπεδα. Η ανεπάρκεια αυτή έχει οδηγήσει να δοκιμάζονται σχήματα και ιδέες με περιορισμένη αποτελεσματικότητα, να εντείνεται η σύγχυση και η απογοήτευση.

Στα χρόνια από το 2010 και ύστερα η χώρα συνολικά άλλαξε πολύ. Πάρα πολύ. Σε όλα τα επίπεδα. Αυτά που ζήσαμε το τελευταίο καλοκαίρι, από τα Τέμπη, τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες, πιστοποίησαν με τον πιο τραγικό τρόπο την πραγματική κατάσταση της χώρας (παρά τις φανφάρες των κυβερνώντων) και τα αποτελέσματα που επέφεραν σε όλους τους τομείς τα μνημόνια και η αποικιοποίηση της χώρας μέσα σε μετανεωτερικές συνθήκες. Οι ελίτ της χώρας και τα στρώματα που συνδέονται μαζί τους, αποτελούν συστατικό τμήμα στην πορεία εκποίησης της χώρας και λεηλασίας των εργαζόμενων αφού για αυτούς είναι ευκαιρία περαιτέρω πλουτισμού.

Τα «σημάδια» των καιρών προαναγγέλλουν μεγάλους γεωπολιτικούς αναδασμούς και αναταραχές στην περιοχή μας με μεγάλους κινδύνους ακόμα και για την υπόσταση της χώρας, στις διαστάσεις που είχε μέχρι τώρα, αλλά και συνολικότερα την ολοένα και βαθύτερη ποιοτικά υποβάθμιση της κυριαρχίας και της κοινωνικής συνοχής, σε Ελλάδα, Κύπρο και γενικότερα στον ελληνισμό.

Όλα αυτά –για τα οποία εδώ κάναμε μόνο νύξεις σχετικά με κάποιες από τις διαστάσεις τους– οδηγούν σε μια διαπίστωση: ο Τόπος αντιμετωπίζει ένα σημαντικό υπαρξιακό πρόβλημα. Βρίσκεται σε ένα πολύ κρίσιμο σταυροδρόμι της ίδιας της ύπαρξής του.

Φιλοδοξούμε λοιπόν το συνέδριο να αποτελέσει μια συμβολή στην επίγνωση και την αντιμετώπιση του προβλήματος. Το συνέδριο συγκαλείται και ως έκφραση μιας υπαρξιακής αγωνίας και σε τούτο διαφοροποιείται από άλλου τύπου συνέδρια. Υπ’ αυτή την έννοια, δεν κουβεντιάζουμε διεξόδους εν κενώ αλλά στο πλαίσιο των δικών μας συναισθηματικών αναγκών και κατακτήσεων, εκεί αναδύεται η υπαρξιακή αγωνία, που είναι ταυτόχρονα ανθρώπινη, πολιτική και επιστημονική.

Το συνέδριο διοργανώνεται από την εφημερίδα Δρόμος της Αριστεράς αλλά τη διεύθυνση και την ευθύνη για τη θεματολογία, την άρθρωσή του και τη διεξαγωγή του φέρει μια επιτροπή που αποτελείται από επιστήμονες, πανεπιστημιακούς, πολιτικούς, διανοούμενους, ακτιβιστές που θεωρούν σημαντικό έργο την προσπάθεια ανάδειξης αυτού του ζητήματος και της τεκμηρίωσής του.

Στην Επιτροπή Στήριξης του Συνεδρίου μέχρι στιγμής συμμετέχουν:

Ρούντι Ρινάλντι, εκδότης εφημερίδας Δρόμος
Δημήτρης Αλευρομάγειρος, αντιστράτηγος ε.α.
Λουκάς Αξελός, διδάκτωρ ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών – Συγγραφέας
Βασίλης Ασημακόπουλος, δικηγόρος – πολιτικός επιστήμονας, διδάσκων στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης
Γιώργος Αϋφαντής, πρέσβης ε.τ.
Τάσος Βαρούνης, εκπαιδευτικός – γεωπόνος
Λαοκράτης Βάσσης, φιλόλογος – συγγραφέας
Δημήτρης Γιαννάτος, κοινωνιολόγος – θεραπευτής απεξάρτησης ΚΕΘΕΑ
Γιάννα Γιαννουλοπούλου, καθηγήτρια Γλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Αθηνών
Βασίλης Γρετσίστας, πρόεδρος Συλλόγου Εργαζομένων ΚΕΘΕΑ
Παύλος Δερμενάκης, οικονομολόγος – γενικός γραμματέας Ομοσπονδίας Συνταξιουχικών Τραπεζικών Οργανώσεων Ελλάδος
Κώστας Δημητριάδης, ηλεκτρολόγος μηχανικός
Στέλιος Ελληνιάδης, δημοσιογράφος – ερευνητής
Ιωάννης Λαζάρου, εικαστικός – δημοσιογράφος
Βασίλης Καραποστόλης, καθηγητής Πολιτισμού και Επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών
Βασίλης Κεχαγιάς, κριτικός κινηματογράφου – δημοσιογράφος
Δημήτρης Κοδέλας, γεωπόνος – πρώην βουλευτής
Γιώργος Κοντογιώργης, ομότιμος καθηγητής – πρώην πρύτανης Πάντειο Πανεπιστήμιο
Βύρων Κοτζαμάνης, καθηγητής Δημογραφίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Γιάννης Κουζής, καθηγητής Εργασιακών Σχέσεων Πάντειο Πανεπιστήμιο
Δημήτρης Κούβελας, καθηγητής Ιατρικής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Γιώργος Κυριακού, δάσκαλος
Μαρία Μαγγιώρου, πολιτική επιστήμων
Χάρης Μαντινιώτης, οικονομολόγος
Μαρία Μαυροειδή, ιστορικός – βιομηχανική αρχαιολόγος
Κώστας Μελάς, Δρ. Οικονομίας – πανεπιστημιακός
Δημήτρης Μπελαντής, δικηγόρος – συγγραφέας
Ευτύχης Μπιτσάκης, ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
Βασίλης Ξυδιάς, θεολόγος
Δημήτρης Ουλής, εκπαιδευτικός – συγγραφέας
Σπύρος Παναγιώτου, γεωπόνος
Σπύρος Παπαρίδης, ουρολόγος ΓΝΑ Ερυθρός Σταυρός – υποψήφιος διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
Βαγγέλης Πισσίας, Δρ. Μεταφοράς τεχνολογίας από αναπτυγμένες σε αναπτυσσόμενες χώρες
Γιάννης Ραχιώτης, δικηγόρος
Παντελής Σαββίδης, δημοσιογράφος
Μιχάλης Σιάχος, δημοσιογράφος
Νίκος Σταθόπουλος, φιλόλογος – συγγραφέας
Στάθης Σταυρόπουλος, σκιτσογράφος
Βάνα Σφακιανάκη, αρχιτέκτων μηχανικός
Γιάννης Σχίζας, οικολόγος
Δημήτρης Τραυλός-Τζανετάτος, ομότιμος καθηγητής Εργατικού Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών
Θέμης Τζήμας, δικηγόρος – Δρ. Δημοσίου Δικαίου και Πολιτικής Επιστήμης Νομική Σχολή Θεσσαλονίκης
Γιάννης Τσούτσιας, φαρμακοποιός – δημοτικός σύμβουλος Βριλησσίων
Ερρίκος Φινάλης, δημοσιογράφος – αναλυτής διεθνών θεμάτων
Βασίλης Φούσκας, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων Πανεπιστήμιο Ανατολικού Λονδίνου
Νέλλη Ψαρρού, πολιτική επιστήμων

INFO

Το συνέδριο θα γίνει στις 18 και 19 Μαΐου στην Αθήνα, στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Το αναλυτικό πρόγραμμα θα ανακοινωθεί αργότερα.
Σύντομα θα υπάρχει και ιστοσελίδα (yparxiakoellada.gr) του συνεδρίου η οποία είναι υπό κατασκευή και στην οποία θα υπάρχουν πληροφορίες και δημοσιεύσεις.

Επικοινωνία:
Μαρία Μαγγιώρου: [email protected]
Τάσος Βαρούνης: [email protected]
Κώστας Δημητριάδης: [email protected]

edromos.gr

ΙΡΑΝ: ο γνωστός-άγνωστος της Μέσης Ανατολής: Οι Παράγοντες που Διαμορφώνουν την Περιφερειακή Στρατηγική του.

0

Μιχαήλ-Ορέστης Μασαούτης
MA in Middle Eastern
Studies, Leiden University

Φωτογραφία: Αγιατολαχ Χομεϊνί, ιδρυτής της ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.

Πηγή:Τετράδια Διεθνούς Δικαίου και Διεθνούς Πολιτικής

Εισαγωγή

Το παρόν άρθρο θα επιχειρήσει να αναλύσει τους παράγοντες που διαμορφώνουν την περιφερειακή στρατηγική του Ιράν, μετά την επανάσταση του 1979. Δηλαδή, τα αίτια, τις πολιτικές και τα μέσα υλοποίησης της στρατηγικής αυτής. Το κύριο ερώτημα που καλείται να απαντήσει το παρόν πόνημα είναι το εξής : είναι το Ιράν ένας ορθολογικός (rational) κρατικός δρών που με πραγματισμό (real-politic) αποσκοπεί στην επιβίωση του κράτους ή μήπως η συμπεριφορά του στις εξωτερικές υποθέσεις πλοηγείται με βάση υπερεθνικά, θρησκευτικά, ιδεολογικά προτάγματα;

Το συμπέρασμα της έρευνας είναι οτι το Ιράν αποτελεί έναν ορθολογικό δρώντα, που ακολουθεί μια ρεαλιστική πολιτική εθνικής ασφάλειας με σκοπό την επιβίωση του κράτους.

Η ανάλυση απαρτίζεται από τρία μέρη. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο μέρος θα επιχειρηθεί να αναλυθεί η ιρανική εξωτερική πολιτική εστιάζοντας στο ιστορικό υπόβαθρο σχηματισμού της κουλτούρας της, στους παράγοντες διαμορφώσεως της, καθώς και στο ιρανικό δίλημμα ασφαλείας. Το ιρανικό στρατιωτικό δόγμα, η λογική του και τα μέσα υλοποίησής του, θα αποτελέσουν το αντικείμενο ανάλυσης του δεύτερου μέρους. Τέλος, στο τρίτο μέρος θα αναλυθεί η στρατηγική σκέψη του Αγιατολάχ Χαμενεΐ, του Ανώτατου Πνευματικού Ηγέτη του Ιράν και βασικότερου παράγοντα στη λήψη αποφάσεων σχετικά με την στρατηγική εθνικής ασφάλειας της χώρας.

Ιρανική Εξωτερική Πολιτική

Κουλτούρα Ιρανικής  Εξωτερικής Πολιτικής

Η ιρανική κρατική οντότητα λειτουργεί, σε διάφορες μορφές, απρόσκοπτα από την ίδρυση της αυτοκρατορίας των Σαφαβίδων το 1501 από τον Ismail I ή Shah Ismail (1487-1524.) μέχρι και σήμερα. Από τότε, εκτός από την βρετανο-σοβιετική κατοχή μεταξύ 1941-1946, η χώρα δεν καταλήφθηκε ποτέ πλήρως ή αποικίστηκε από καμία ξένη δύναμη. Ωστόσο, τους τελευταίους τρείς αιώνες το Ιράν βιώνει μια σταθερή εξωτερική πίεση και παρεμβάσεις από τις περιβάλλουσες ανταγωνιστικές αυτοκρατορίες, όπως η Οθωμανική, η Ρωσική και η Βρετανική, που οδήγησαν σε σοβαρές απειλές για την εσωτερική σταθερότητα και την εδαφική ακεραιότητα του.[1]  Οι Ρώσοι εισέβαλαν δύο φορές τον 19ο  αιώνα, αποσπώντας ιρανικά εδάφη στον Καύκασο, και μια τρίτη φορά ως Σοβιετική Ένωση (μαζί με τους Βρετανούς) κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. [2] Η δε Μεγάλη Βρετανία, ήδη από τα τέλη του 19ου  αιώνα, είχε σοβαρή ανάμειξη στην εσωτερική πολιτική του Ιράν, προκαλώντας σοβαρές αντιδράσεις στο εσωτερικό του (1891-Εξέγερση του Καπνού). [3]

Κατά την περίοδο μετά τον Β’ ΠΠ, δύο ιστορικά γεγονότα διαμόρφωσαν τη σύγχρονη ιρανική κουλτούρα ασφάλειας. Καταρχάς, το πραξικόπημα του 1953, που είχε υπαγορευθεί  από τις ΗΠΑ και τη Μεγάλη Βρετανία εναντίον του πρώτου δημοκρατικά εκλεγμένου πρωθυπουργού του Ιράν Mohammad Mosaddegh (1882-1967), και υπέρ του αυτοκράτορα Shah Pahlavi, δημιουργώντας έτσι ένα ευρέως διαδεδομένο αίσθημα αποστροφής έως και εχθρότητας προς τις ΗΠΑ και τις αγγλοσαξωνικές δυνάμεις γενικότερα.[4]  Δεύτερο και καθοριστικό γεγονός ήταν η επίθεση  του Ιράκ κατά της νεοσυσταθείσας Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, η οποία υπήρξε  προϊόν  της λαϊκής επανάστασης του 1979 (στην πορεία έγινε Ισλαμική).

Η επίθεση αυτή μετέτρεψε την υφιστάμενη αποστροφή και εχθρότητα προς τη Δύση σε βαθύ, ιλλιγιώδες χάσμα.

Η στρατιωτική εισβολή του ιρακινού καθεστώτος του Saddam Hussein υποστηρίχθηκε πλήρως και σε κάθε επίπεδο από τις ΗΠΑ και αρκετούς δυτικούς, αλλά και άραβες συμμάχους.[5]

Τα οκτώ χρόνια του πολέμου μεταξύ Ιράν και Ιράκ, εκτός από τις τεράστιες ανθρώπινες και υλικές απώλειες, την επιδείνωση των σχέσεων με τη Δύση και τις γειτονικές αραβικές χώρες, είχαν και μια επιπρόσθετη συνέπεια. Δημιούργησαν ένα αίσθημα στρατηγικής απομόνωσης και την ανάγκη μιας συνεχούς επαγρύπνησης και στρατιωτικής εγρήγορσης.[6]

Τα κίνητρα των ΗΠΑ στη στήριξη της ιρακινής στρατιωτικής εισβολής μπορούν να εξηγηθούν από γεωπολιτική, πραγματιστική σκοπιά. Από την αρχή της δεκαετίας του ΄70, η στόχευση της στρατηγικής των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο ήταν διττή . εν πρώτοις, να διασφαλίσουν την αδιάλειπτη πρόσβαση στις παγκόσμιες αγορές των πετρελαϊκών πόρων του Κόλπου . κατά δεύτερον, να εξασφαλίσουν  την επιβίωση του ισραηλινού κράτους.[7] 

Αυτή η διπλή στρατηγική βασίστηκε στη λειτουργία του Ιράν  και της Σαουδικής Αραβίας ως στρατιωτικών και οικονομικών κέντρων προβολής ισχύος των ΗΠΑ στην περιοχή, αποτρέποντας την επιρροή φιλο-σοβιετικών αραβικών καθεστώτων.[8] Η ιρανική επανάσταση του 1979 έθεσε τέλος στη στρατηγική των “δύο πυλώνων” των ΗΠΑ, αν και οι στρατηγικοί της στόχοι παρέμειναν επίκαιροι και υψηλής προτεραιότητας για την Ουάσιγκτον.[9]  Μια πιθανή στρατιωτική ήττα του  νεοπαγούς, τότε,  ιρανικού καθεστώτος, πιθανόν να προκαλούσε και την πτώση του και την επιστροφή της Τεχεράνης στην πρότερη αρχιτεκτονική ασφαλείας των ΗΠΑ. Η επεμβατικότητα των μεγάλων δυνάμεων δημιούργησε ένα αίσθημα ανασφάλειας και πολιορκίας στις ιρανικές  ελίτ.

Παράγοντες Διαμόρφωσης της Ιρανικής Εξωτερικής Πολιτικής

Το γεωπολιτικό περιβάλλον του Ιράν αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τον σχεδιασμό της εξωτερικής πολιτικής του.[10] Σύμφωνα με το Στρατηγικό 20ετές Πρόγραμμα του Ιράν (2005-2025), “Το Ιράν είναι μια ανεπτυγμένη χώρα που κατατάσσεται πρώτη στην περιοχή οικονομικά, επιστημονικά και τεχνολογικά.“[11]  Αυτή η δήλωση αποτυπώνει τις εκφρασμένες αντιλήψεις της ιρανικής ελίτ για τη θέση και το ρόλο της χώρας στην περιοχή. Ανάμεσα στις προϋποθέσεις  για την υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδιασμού, περιλαμβάνονται η εσωτερική ειρήνη, η σταθερότητα, καθώς και η απουσία εχθρικής μεγάλης δύναμης στην περιφερειακή σφαίρα επιρροής του Ιράν.

Έτσι, σύμφωνα με τους σχεδιαστές της εξωτερικής του πολιτικής, το Ιράν μπορεί να ευημερήσει και να ασκήσει επιρροή σε ένα φιλικό γεωπολιτικό περιβάλλον, όπου θα μπορεί να επιδιώκει την άσκηση του πολιτικού και οικονομικού ρόλου του.

Παρ’ όλα αυτά, η περιφερειακή γεωπολιτική αστάθεια απειλεί την υλοποίηση των στόχων αυτών. Μια αστάθεια που δεν έληξε μετά το τέλος του οκταετούς πολέμου με το Ιράκ. Η ένοπλη βία και αστάθεια στο Αφγανιστάν, ήδη απο τις αρχές του ΄90, εξέθεταν τα ανατολικά σύνορα του Ιράν σε απειλές όπως η τρομοκρατία, τα κύματα προσφύγων, τα  δίκτυα διακινητών ανθρώπων και ναρκωτικών. Η ίδια κατάσταση υπήρχε στα δυτικά σύνορά του με το Ιράκ μετά την εισβολή των ΗΠΑ το 2003, η οποία δημιούργησε κενό εξουσίας, εμφύλιο πόλεμο και υποκίνηση της αντι-ιρανικής, αντι-σιιτικής ένοπλης βίας  της  Αλ-Κάιντα (Al Qaeda) και του Ισλαμικού Κράτους (ISIS). Επιπλέον, η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στο Ιράκ, το Αφγανιστάν και τα κράτη του Περσικού Κόλπου, μαζί με την εχθρική ρητορική τους (Άξονας του Κακού), αποτελούσαν σοβαρή απειλή για την εθνική κυριαρχία του Ιράν. Ακόμα, αυτό το ασταθές περιφερειακό περιβάλλον ασφαλείας εμπόδιζε την οικονομική εμπλοκή του Ιράν στις περιφερειακές και διεθνείς αγορές, και θέτει έως και σήμερα σοβαρά προσκόμματα στο Ιράν να αξιοποιήσει πλήρως τη ζωτική γεωγραφική του θέση, ώστε να αποτελέσει την κρίσιμη εμπορική γέφυρα μεταξύ της Ευρώπης και της Ασίας, μέσω του κινεζικού  “Δρόμου του Μεταξιού” (BRI),[12] αλλά και άλλων, νέων, γεωοικονομικών διαδρόμων.

Συνεπώς, η περιφερειακή ανασφάλεια, περιορίζει το στρατηγικό βάθος του και εκλαμβάνεται ως σοβαρό εμπόδιο και κίνδυνος για τα ιρανικά εθνικά συμφέροντα .

Την ανασφάλεια αυτήν οξύνει  ο πάνω από σαράντα χρόνια  αποκλεισμός του Ιράν από τα παγκόσμια χρηματοπιστωτικά, εμπορικά, βιομηχανικά, τεχνολογικά κέντρα, μέσω ενός ασφυκτικού πλέγματος επιβαλλόμενων κυρώσεων από τις ΗΠΑ.

Ένας άλλος βασικός παράγοντας είναι η ταυτότητα του ιρανικού κράτους, η οποία έχει σημαντικό ρόλο στον σχεδιασμό της εξωτερικής πολιτικής.[13] Η ιρανική κρατική ταυτότητα είναι τρισδιάστατη και αποτελείται από τον ιρανισμό, τον σιιτισμό και τον ισλαμισμό και συμβάλλει τόσο στη διαχείριση των απειλών κατά της ασφάλειας όσο και στην περιφερειακή προβολή της ήπιας και σκληρής ισχύος του Ιράν.

Ο ιρανισμός αναφέρεται όχι μόνο στους κατοίκους του σύγχρονου Ιράν, αλλά και στους πληθυσμούς που έχουν πολιτιστικούς, γλωσσικούς και ιστορικούς δεσμούς με το Ιράν στη διάρκεια της ιστορίας.[14] Έτσι, ο ιρανισμός παρέχει στους σχεδιαστές της ιρανικής εξωτερικής πολιτικής ευκαιρίες να επεκτείνουν την επιρροή τους στα κράτη της Κεντρικής Ασίας (Αφγανιστάν, Τατζικιστάν, Ουζμπεκιστάν, Καζακστάν, Κιργιστάν, Τουρκμενιστάν), σύμφωνα με τον Δρ. Hassan Beheshtipour  του Ινστιτούτου Ιραν-Ευρασιατικών Μελετών (IRAS).[15] Επιπλέον, σύμφωνα με τον Abolhassan-Shirazi, καθηγητή πολιτικής επιστήμης στο Azad University της Τεχεράνης, το Ιράν προσπάθησε να “πει σε αυτούς τους ανθρώπους [μετα-σοβιετικά έθνη στην Κεντρική Ασία] ότι έχουμε πολλές ομοιότητες, η κουλτούρα είναι μία από αυτές, η θρησκεία, η ιστορία και η γλώσσα είναι άλλες“.[16] Ακόμα, κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψης στο Τατζικιστάν, στις 10 Σεπτεμβρίου 2014, ο ιρανός πρόεδρος Rouhani δήλωσε ότι “η ιστορία των δύο χωρών μας, δένει τους λαούς μας και, αν και είμαστε ανεξάρτητες χώρες, οι εθνικές μας κοινότητες είναι συνδεδεμένες μεταξύ τους.”[17] Αυτό απεικονίζει τη σημασία του ιρανισμού ως εργαλείου για την εκπλήρωση των στόχων της εξωτερικής πολιτικής. Ο ιρανισμός επιτρέπει στο Ιράν να επεκτείνει την επιρροή του σε χώρες που δεν είναι μουσουλμανικές και να εξυπηρετήσει τα εθνικά του συμφέροντα. Η ισχυρή σχέση του με τη χριστιανική Αρμενία, με την οποία έχει κοινούς ιστορικούς δεσμούς, του επιτρέπει να ελέγχει τον αζερικό εθνικισμό του Μπακού, στρατηγικού εταίρου του Ισραήλ και της Τουρκίας στην περιοχή, καθώς και την επιρροή του ανάμεσα στους αζερικής καταγωγής ιρανούς.[18] Επιπλέον, η ιρανική επιρροή στο Καύκασο, μέσω Αρμενίας, παρέχει στο Ιράν ένα “στρατηγικό δεσμό με τη Ρωσία,”[19] και τη δυνατότητα να αυξήσει την επιρροή του στο περιφερειακό και διεθνές σύστημα. Στην πρόσφατη Αρμενο-Αζερική ανατιπαράθεση, η φιλο-Αρμενική στάση του Ιράν ήταν απόρροια της παραπάνω αντίληψης.

Ο στρατηγός των Quds Forces, Κασσεμ Σολειμάνι, διευθύνει τις Ιρακινες σιιτικες πολιτοφυλακές εναντίον του Ισλαμικού Κράτους.

Η σιιτική ταυτότητα ή σιιτισμός ως μέσο εξωτερικής πολιτικής παρέχει επίσης, εργαλεία ενισχύσεως της περιφεριακής ασφαλείας του Ιράν. Οι Nukhet Sandal και Jonathan Fox, αναφερόμενοι στα ιερά προσκυνήματα των σιιτών στην περιοχή, υποστηρίζουν ότι “οι ιερές τοποθεσίες αποτελούν σημαντική πηγή κύρους, εξουσίας και νομιμότητας“.[20]  Το Ιράν λοιπόν, το οποίο προβάλλει τον εαυτό του ως τον προστάτη του δόγματος του  σιιτισμού και των σιιτών στην περιοχή, μπορεί να αυξήσει την περιφερειακή του επιρροή και τα συνεπαγόμενα οφέλη.

Η προστασία των ιερών τόπων του σιιτισμού στο Ιράκ και τη Συρία χρησιμοποιήθηκε από το Ιράν ως αιτιολογία – απευθυνόμενη και προς το εσωτερικό του και προς τους σιιτικούς πληθυσμούς, από το Αφγανιστάν έως τον Λίβανο- για την ιρανική εμπλοκή στις χώρες αυτές, τόσο κατά την έναρξη του Συριακού Εμφύλιου Πολέμου, όσο και μετά την  εμφάνιση του Ισλαμικού Κράτους σε Ιράκ και Συρία.

Το Ιράκ φιλοξενεί τους τάφους των πνευματικών ιδρυτών του σιιτισμού, του Ιμάμ Αλί και του Ιμάμ Χουσεΐν, γαμπρού και εγγονού του Προφήτη Μωχάμεντ αντίστοιχα, στις ιρακινές πόλεις Νατζάφ (Najaf) και Καρμπάλα (Karbala).

Οι τοποθεσίες αυτές διαδραματίζουν κομβικό ρόλο στην πίστη και τον ψυχισμό των απανταχού, σιιτών σήμερα,[21] ιδιαίτερα η Καρμπάλα όπου έγινε η  μάχη του 680 μ.X. και όπου ο Ιμάμ Χουσεΐν και οι σύντροφοί του μαρτύρησαν νικημένοι  από τον Χαλίφη Γιαζίντ.

Επιπλέον, στη Δαμασκό βρίσκεται ο Ιερός Ναός της Sayyeda Zainab, όπου βρίσκεται ο τάφος της αδελφής του Ιμάμ Χουσεΐν, της Ζαΐναμπ, η οποία ακολούθησε τον Χουσεΐν στην Καρμπάλα και επίσης μαρτύρησε από τον Γιαζίντ. Η Ζαΐναμπ θεωρείται από τους σιίτες ως αγία.[22]

Ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ υποστήριξε την σιιτική στρατιωτική κινητοποίηση υπέρ του συριακού καθεστώτος ενάντια στους αντι-καθεστωτικούς, σουνίτες σύριους αντάρτες, υπό το πρόσχημα της προστασίας του Ιερού Ναού της Ζαΐναμπ από τους σουνίτες/ουχαμπίτες εξτρεμιστές μαχητές.[23] Επιπλέον, ως αντίμετρο στην γρήγορη προέλαση του Ισλαμικού Κράτους, και υπό τον κίνδυνο κατάρρευσης της ιρακινής, σιιτικής, κυβέρνησης το 2014, η ιρανική κυβέρνηση “ανακοίνωσε ότι η ‘πτώση’ της Καρμπάλα ή της Νατζάφ θα προκαλέσει την άμεση παρέμβασή της“.[24]

Έτσι, το Ιράν δικαιολόγησε την προστασία των στρατηγικών του συμφερόντων στην περιοχή με θρησκευτικούς-ιδεολογικούς όρους, καθώς έτσι τα εξυπηρετούσε πιο αποτελεσματικά.

Σύμφωνα με τον Αγιατολάχ Χαμενεΐ, η ισλαμική ταυτότητα, μέσω της αυτοπροβολής του Ιράν ως προστάτη των απανταχού αδικημένων μουσουλμάνων, προσφέρει στους σιίτες ιρανούς την ευκαιρία να επεκτείνουν την επιρροή τους, διεισδύοντας στην αραβική, κυρίως σουνιτική, μουσουλμανική πλειοψηφία στην περιοχή.[25] Το Ιράν αντιμετωπίζει τις απειλές κατά της ασφάλειάς του και των περιφερειακών γεωπολιτικών του συμφερόντων μέσω του Άξονα της Αντίστασης, ενός πολιτικού και (παρα)στρατιωτικού δικτύου σιιτικών, αλλά και σουνιτικών, κρατικών και μη κρατικών φορέων. Η Τεχεράνη εξοπλίζει, εκπαιδεύει, σχεδιάζει και καθοδηγεί επιχειρησιακά τις φιλο-ιρανικές πολιτοφυλακές κατά των απειλών της εθνικής της ασφάλειας, όπως ήταν οι Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν τη δεκαετία του ’90, οι αμερικανικές δυνάμεις στο Ιράκ μετά το 2003, οι αντικαθεστωτικοί κατά τον Συριακό Εμφύλιο (2011-παρόν) και οι Σαουδαραβικές/Εμιρατινές δυνάμεις κατά τον Eμφύλιο Πόλεμο (2014-παρόν) στην Υεμένη.

Το αφήγημα της  προστασίας των δικαίων των μουσουλμάνων και των Ιερών Τόπων του Ισλάμ από Νατοϊκές, Ισραηλινές δυνάμεις, αλλά και από φιλοδυτικές αραβικές ηγεσίες, είναι ένας κομβικός  παράγοντας κινητοποίησης δεκάδων χιλιάδων φιλοϊρανών παραστρατιωτικών μαχητών.

Επιπλέον, η πολιτική επιρροή στα κράτη και τις περιοχές που αποτελούν τον Άξονα της Αντίστασης (Ιράκ, Συρία, Λίβανος, Υεμένη, Κατεχόμενη Παλαιστίνη) δημιουργεί γεωπολιτικό στρατηγικό βάθος για την Τεχεράνη, προσφέροντάς της πρόσβαση από το βόρειο Αφγανιστάν (Κοιλάδα του Παντσίρ) έως τη Μεσόγειο Θάλασσα και τους λιμένες του Λιβάνου και της Συρίας,[26] καθώς και ερείσματα στα στρατηγικής σημασίας, για το διεθνές εμπόριο και ναυσιπλοΐα, Στενά του Bab al-Mandab, τα οποία ενώνουν τον Κόλπο του  Άντεν με την Ερυθρά Θάλασσα.[27]

Επιπλέον, η ιρανική υποστήριξη προς το παλαιστινιακό ζήτημα, είτε μέσω της στρατιωτικής βοήθειας στη Χαμάς και σε άλλες παλαιστινιακές παραστρατιωτικές οργανώσεις, είτε μέσω της φιλο-παλαιστινιακής και αντι-ισραηλινής ρητορικής, αποτελεί χαρακτηριστικό και κομβικό στοιχείο της στρατηγικής αυτής.[28] Η φιλο-παλαιστινιακή αυτή στάση, εκτός από την αύξηση της επιρροής μεταξύ των σουνιτών μουσουλμάνων, στοχεύει στην αύξηση της πίεσης προς τους περιφερειακούς και διεθνείς βασικούς ανταγωνιστές της, το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, αλλά και τα αραβικά σουνιτικά κράτη.

Η Τεχεράνη γνωρίζει καλά ότι η αποσταθεροποίηση του Ισραήλ ασκεί έντονη πίεση στα κέντρα λήψεως αποφάσεων εξωτερικής και εσωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Επιπλέον, προσπαθεί με αυτόν τον τρόπο, να αντικρούσει τις κατηγορίες των αντιπάλων της στην περιοχή, ότι προωθεί μια σεκταριστική σιιτική ατζέντα (Σιιτικό Τόξο),[29] εκθέτοντας ταυτόχρονα τις σουνιτικές αραβικές ηγεσίες στα μάτια της αραβικής κοινής γνώμης ως αδιάφορες για τα δίκαια των Παλαιστινίων και των Ιερών για το Ισλάμ Προσκυνημάτων, που βρίσκονται εκεί (π.χ. τέμενος Al-Aqsa), καθώς και ως υποτελείς στον δυτικό παράγοντα. Έτσι, υιοθετώντας για τον εαυτό της το ρόλο του προστάτη των Παλαιστινίων και των εκεί Ιερών Προσκυνημάτων, προβάλλεται ως ο υπερασπιστής των δικαιωμάτων των κατατρεγμένων στην περιοχή, ενισχύοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το ηγετικό περιφερειακό της προφίλ και την επιρροή της στις αραβοσουνιτικές κοινωνίες της περιοχής, διαρρηγνύοντας ταυτόχρονα την επιβαλλόμενη, από τους αντιπάλους της, περιφερειακή απομόνωση.

Ιρανικό Δίλημμα Ασφαλείας

Μια άλλη παράμετρος διαμόρφωσης της ιρανικής εξωτερικής πολιτικής που πρέπει να εξεταστεί είναι το ιρανικό δίλημμα ασφαλείας και ποια  είναι η επιρροή του στον σχεδιασμό της. Σύμφωνα με τους John Herz και Robert Jervis, δύο μελετητές της νεορεαλιστικής θεωρίας διεθνών σχέσεων, “η προσπάθεια ενός κράτους να αυξήσει τη δική του ασφάλεια λόγω της αναρχικής φύσης του διεθνούς συστήματος, μπορεί ακούσια να απειλήσει άλλα κράτη και να τα καθιστά λιγότερο ασφαλή, προκαλώντας τα έτσι να αυξήσουν τη δύναμή τους.”[30] Ακόμα, ο Jervis υποστηρίζει ότι “πολλά από τα μέσα με τα οποία ένα κράτος προσπαθεί να αυξήσει την ασφάλειά του μειώνουν την ασφάλεια των άλλων,“[31] ή ότι “η αύξηση της ασφάλειας ενός κράτους μειώνει την ασφάλεια των άλλων.”[32] Επιπλέον,  υποστηρίζεται  ότι οι “δομικοί καθοριστικοί παράγοντες“,  όπως η γεωγραφία και η τεχνολογία, μπορούν να βελτιώσουν ή να επιδεινώσουν το δίλημμα ασφαλείας.[33] Τέλος, ο Jervis και άλλοι νεορεαλιστές (κυρίως του αμυντικού ρεαλισμού) θεωρούν την “αύξηση του κόστους από τη μη συνεργασία” ως μέτρο για τη διαχείριση του διλήμματος ασφαλείας.[34]

Οι ιρανικές πολιτικές ελίτ βίωναν  ένα αίσθημα γεωπολιτικής ανασφάλειας και πολιορκίας από εχθρικές χώρες,[35] αν και τα τελευταία χρόνια υπάρχει σχετική βελτίωση αυτής της κατάστασης. Η στρατιωτική συνεργασία μεταξύ Ρωσίας και Ιράν στη Συρία,[36] καθώς και η διπλωματική υποστήριξη της Μόσχας με την απόρριψη ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ κατά του Ιράν, αποτελούν ενδείξεις αυτών των βελτιώσεων.[37] Επιπλέον, η αναβάθμιση των σχέσεων με την Κίνα, όπως η συμφωνία του 2021,[38] αλλά και με τη Ρωσία σε διάφορα επίπεδα, ιδιαιτέρως μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, αποτελούν τμήμα αυτής της βελτιώσεως των όρων γεωπολιτικής ασφάλειας. Τέλος, η ιρανική ένταξη στον ευρασιανικό Οργανισμό Συνεργασίας της Σανγκάης (SCO),[39] αλλά και η πρόσκληση από τα BRICS,[40] αποτελούν θετικά βήματα στην προσπάθεια του Ιράν να εξέλθει από τον διεθνή οικονομικό αποκλεισμό.[41]

Παρ’όλα αυτά, το Ιράν παραμένει στρατηγικά απομονωμένο, καθώς δεν είναι πλήρες μέλος καμίας στρατιωτικής ή πολιτικής συμμαχίας.[42] Επιπλέον, πέραν των ΗΠΑ και του Ισραήλ, οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου ακολουθούν επίσης μια στρατηγική αποκλεισμού και περιορισμού της επιρροής της Τεχεράνης στην περιοχή.[43] Ως αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής, οι χώρες του Κόλπου έχουν αυξήσει σημαντικά τις επενδύσεις τους σε πολιτικές εξοπλισμών,[44] διευρύνοντας το στρατιωτικό τεχνολογικό χάσμα με το Ιράν, το οποίο είναι αποκλεισμένο από τις διεθνείς αγορές όπλων,[45] αν και ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αρχίσει να προκαλεί μερική άρση αυτού του αποκλεισμού.[46] Επιπλέον, σύμφωνα με τον Jacob L. Haim, τα εκτεταμένα θαλάσσια και επίγεια σύνορα του Ιράν βρίσκονται υπό τον κίνδυνο 422 εχθρικών στρατιωτικών αεροδρομίων που ανήκουν στο ΝΑΤΟ, το Ισραήλ και τα αραβικά κράτη του Κόλπου .[47]

Μια επιπλέον απειλή για την ασφάλεια του Ιράν είναι οι επιβληθείσες από τις ΗΠΑ κυρώσεις, οι οποίες πλήττουν την ιρανική οικονομία . Οι κυρώσεις αυτές προκάλεσαν τη μείωση των εξαγωγών πετρελαίου από 2,5 εκατομμύρια βαρέλια τον χειμώνα του 2011 σε 1,5 εκατομμύρια την άνοιξη του 2013.[48] Το 50-60% εσόδων της Τεχεράνης προέρχεται από τις εξαγωγές πετρελαίου, η αξία των οποίων μειώθηκε από 95 δισεκατομμύρια δολάρια το 2011 σε 69 δισεκατομμύρια το 2012 ακριβώς λόγω της επιβολής των κυρώσεων.[49] Toν Απρίλιο του 2015, ο υπουργός οικονομικών των ΗΠΑ, Jacob Lew, υπολόγισε το κόστος τον κυρώσεων για τα έτη 2012-2015 σε 160 δισεκατομύρια δολάρια,[50] ενώ ο πρώην υπουργός εξωτερικών του Ιράν Mohammad Javad Zarif  δήλωσε το 2021, οτι το συνολικό κόστος των κυρώσεων ανέρχεται σε 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.[51] Η ιρανική ηγεσία θεωρεί ότι η Σαουδική Αραβία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή, καθώς και στην επιβολή των κυρώσεων.[52] Σύμφωνα με τον Mahmood Monshipouri, ο λόγος για την συμπεριφορά των Σαουδαράβων είναι η αντίληψη ότι μια βελτίωση των σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα γινόταν εις βάρος της περιφερειακής επιρροής,[53]  και των οικονομικών προοπτικών του Ριάντ.[54] Οι πρόσφατες συμφωνίες εξομάλυνσης των σχέσεων των αραβικών μοναρχιών του Περσικού Κόλπου με το Ισραήλ, γνωστές και ως συμφωνίες του Αβραάμ, και η προοπτική αποκλεισμού της Τεχεράνης από μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας, εντείνουν  το αίσθημα απειλής και απομόνωσης του Ιράν, οξύνοντας έτσι το δίλημμα ασφαλείας του.

Ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι

Ιρανικό Στρατιωτικό δόγμα

Σύμφωνα με τον NATO, ο όρος «στρατιωτικό δόγμα» προσδιορίζεται  ως “οι βασικές αρχές με τις οποίες οι στρατιωτικές δυνάμεις καθοδηγούν τις ενέργειές τους για την υποστήριξη των στόχων.” [55] Ακολουθώντας αυτήν την ερμηνεία, το ιρανικό στρατιωτικό δόγμα θα αναλυθεί απαντώντας σε τρία ερωτήματα. Ποια ήταν τα κίνητρα που οδήγησαν στην υιοθέτηση του; Ποιες είναι οι αρχές και οι στόχοι του; Ποια είναι τα μέσα για την εφαρμογή του;

Προκειμένου να αποκρυσταλλωθεί η λογική πίσω από το ιρανικό στρατιωτικό δόγμα, πρέπει να λάβουμε υπ’όψιν μας, τρεις καθοριστικούς παράγοντες: α) τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ (1980-88), β) την εχθρότητα των ΗΠΑ, Ισραήλ και των περιφερειακών αραβικών συμμάχων τους (κυρίως της Σαουδικής Αραβίας), γ) την ανισορροπία σε στρατιωτικούς εξοπλισμούς και δαπάνες. Οι καταστροφικές επιπτώσεις του οκταετούς πολέμου με το Ιράκ είχαν βαθιά επιρροή στη διαμόρφωση των στρατηγικών αντιλήψεων ασφάλειας της ιρανικής ηγεσίας. Ο πόλεμος Ιράν-Ιράκ, ο μεγαλύτερος συμβατικός πόλεμος από τον Πόλεμο της Κορέας, κόστισε περίπου μισό εκατομμύριο ζωές, περίπου ένα εκατομμύριο τραυματίες και ένα τρισεκατομμύριο δολάρια, με μηδενικά αποτελέσματα για τους δύο συμμετέχοντες.[56] Σύμφωνα με τον Brucel Riedel, πρώην Ανώτατο Διευθυντή για Θέματα της Εγγύς Ανατολής στο Εθνικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, αυτός ο πόλεμος θεωρήθηκε ότι επιβλήθηκε από τις ΗΠΑ κατά του Ιράν, δημιουργώντας βαθιά καχυποψία έναντι της Ουάσινγκτον στον Αγιατολαχ Χαμενεΐ και γενικότερα στις ιρανικές πολιτικές ελίτ.[57] Η εισβολή του Ιράκ και η υποστήριξη των δυτικών (και αραβικών συμμαχικών) κρατών στον Saddam Hussein στα αρχικά στάδια της Ιρανικής Επανάστασης διαδραμάτισαν καίριο ρόλο στον προσδιορισμό του εθνικού στρατιωτικού δόγματος της Τεχεράνης.[58] Επιπλέον, η παρουσία στρατιωτικών βάσεων των ΗΠΑ στα ιρανικά σύνορα, η υποστήριξη των κρατών-μελών του NATO προς τα ανταγωνιστικά αραβικά κράτη του Περσικού Κόλπου (GCC),[59] τα αντι-ιρανικά και αντι-σιιτικά, παραστρατιωτικά δίκτυα, όπως της Αλ Κάιντα και του Ισλαμικού Κράτους, τα οποία υποστηρίζονται από την Σαουδική Αραβία,[60] αποτελούν κρίσιμους παράγοντες της διαμόρφωσης του ιρανικού στρατιωτικού δόγματος. Ακόμα, σύμφωνα με το Ινστιτούτο Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), το 2016, ο στρατιωτικός προϋπολογισμός της Σαουδικής Αραβίας ήταν 87 δισεκατομμύρια δολάρια, στην τρίτη θέση παγκοσμίως.[61] Το ίδιο έτος, οι στρατιωτικοί προϋπολογισμοί των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ισραήλ ήταν αντίστοιχα 22,8 και 16,1 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ ο στρατιωτικός προϋπολογισμός του Ιράν ανερχόταν μόλις σε 10,3 δισεκατομμύρια δολάρια.[62] Επιπλέον, μεταξύ των ετών 2006 και 2015, η Σαουδική Αραβία αύξησε τις στρατιωτικές δαπάνες της κατά 97%, ενώ οι της IRI μειώθηκαν κατά 30%, σύμφωνα με την ίδια έκθεση.[63] Το αρνητικό εξοπλιστικό ισοζυγίο, μεταξύ του Ιράν και των ανταγωνιστών του, μας παρέχει μια εξήγηση για την ιρανική στρατιωτική προσέγγιση.

Σύμφωνα με τον ιρανό πρόεδρο Hassan Rouhani, η ενεργή αποτροπή (active deterrence) αποτελεί το κύριο στρατιωτικό δόγμα του Ιράν.[64] Ο Khamenei απλώς ακολουθεί την αντίληψη του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν Αγιατολάχ Χομεϊνί, για την καθιέρωση μιας στρατιωτικής ισχύος που θα “αποτρέπει τους εχθρούς ακόμη και από την σκέψη να εισβάλουν στη χώρα.”[65] Η ενεργή ή δυναμική αποτροπή, σύμφωνα με τον ειδικό σε θέματα εξωτερικής πολιτικής Thomas Schelling, είναι “η αποτροπή όπου η απειλή επικοινωνείται μέσω σταδιακής εκπλήρωσης” και η οποία “καθιστά μια ‘επιτυχημένη’ κατάκτηση αρκούντως δαπανηρή ώστε να αποτρέψει την επανάληψή της από τον ίδιο αντίπαλο ή οποιονδήποτε άλλο,” εάν ο εχθρός δεν απωθηθεί.[66] Η ενεργή αποτροπή μπορεί να εφαρμοστεί μέσω της διαδικασίας της κυριαρχίας επί της κλιμάκωσης (escalation dominance). H κυριαρχία επί της κλιμάκωσης, είναι η “κατάσταση στην οποία ένα εμπόλεμο  μέρος  έχει την ικανότητα να κλιμακώσει μια σύγκρουση με τρόπους που θα είναι μειονεκτικοί ή δαπανηροί για τον αντίπαλο, ενώ ο αντίπαλος αδυνατεί να απαντήσει ανάλογα.”[67] Η κυριαρχία επί της κλιμάκωσης μπορεί να εφαρμοστεί με την “καλλιέργεια ασυμμετριών στις οποίες ο εχθρός δεν μπορεί να ανταποκριθεί με τον ίδιο τρόπο σε μια  πράξη κλιμάκωσης,” όπου “ο αντίπαλος δεν μπορεί να ανταποκριθεί συμμετρικά, δημιουργώντας  ένα δίλημμα κλιμάκωσης για τον αντίπαλο στη μορφή μιας επιλογής, μεταξύ του να μην αντιμετωπίσει την (εχθρική) κλιμάκωση ή να περάσει στην κατακόρυφη / δυσανάλογη κλιμάκωση, με όλους τους κινδύνους και το κόστος της πράξης αυτής.”[68]

Η ιρανική στρατηγική αποτροπής έχει πέντε βασικές “κόκκινες γραμμές” σύμφωνα με τον Michael Eisenstadt, διευθυντή του Προγράμματος Στρατιωτικών και Ασφαλείας του Ινστιτούτου της Ουάσινγκτον. Αυτές είναι: Ι) απευθείας στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν, II) διατάραξη της ικανότητας εξαγωγής υδρογονανθράκων του, III) αμφισβήτηση της εδαφικής ακεραιότητας του, IV) απειλή για αλλαγή του καθεστώτος και V) επαναφορά των αμερικανικών στρατευμάτων στο Ιράκ.[69] Αντιστοίχως, το στρατιωτικό δόγμα έχει διαμορφώσει τις αρχές του για να εξυπηρετήσει τις απαιτήσεις της στρατηγικής αποτροπής. Η χρήση ενός δικτύου αντιπροσώπων συμμάχων (proxies), η στρατηγική υπομονή, η ανταποδοτικότητα και αναλογικότητα στη χρήση βίας, οι ψυχολογικές επιχειρήσεις, η τακτική προσαρμοστικότητα και η προσέγγιση “διαίρει και βασίλευε” έναντι εχθρικών συμμαχιών, είναι μερικές από τις κύριες αρχές της ιρανικής στρατηγικής.[70] Σύμφωνα με τον Afshon Ostovar, έναν ακαδημαϊκό ειδικό σε θέματα ιρανικής εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, το δίκτυο των proxies συμμάχων είναι ζωτικό για τη στρατηγική αποτροπής της Ιρανικής Δημοκρατίας, διότι είναι το μοναδικό εργαλείο για την ενεργή αντιμετώπιση των αντιπάλων της επί του στρατιωτικού πεδίου, εν αντιθέσει με τους βαλλιστικούς πυραύλους και τον κυβερνοπόλεμο.[71] Το Ιράν έχει επιλέξει να ακολουθεί μια έμμεση, ανορθόδοξη, «Φάβια»”[72] στρατηγική φθοράς (attrition),[73] αντί για την «Κλαουζεβίτσια» προσέγγιση της αποφασιστικής και άμεσης σύγκρουσης.[74] Οι ιθύνοντες λήψεως αποφάσεων για την εθνική ασφάλεια του Iράν επιδιώκουν την υλοποίηση των στόχων τους μέσω μιας στρατηγικής, χαμηλής έντασης, φθοράς και βαθμιαίας προόδου όπου μέσω της επίτευξης μικρών τακτικών νικών οδηγούνται σταδιακά σε στρατηγικές επιτυχίες.[75]

Χάρτης Ιρανικού Άξονα της αντίστασης

Άξονας της Αντίστασης

Κομβικό ρόλο στο ιρανικό στρατιωτικό δόγμα και στην υλοποίηση των στόχων περιφερειακής στρατηγικής ασφάλειας, διαδραματίζει ο Άξονας της Αντίστασης. Πρόκειται για ένα δίκτυο φιλοϊρανικών παραστρατιωτικών πολιτοφυλακών- proxies,  που επιχειρούν στρατιωτικά εκτός συνόρων, υπό την καθοδήγηση του Σώματος Ιρανών Επαναστατικών Φρουρών-IRGC.[76] Oι Φρουροί της Επανάστασης παίζουν κομβικό ρόλο στην εφαρμογή της ιρανικής ενεργής αποτρεπτικής στρατηγικής. Σύμφωνα με τον J. Matthew Mclnnis, το Ιράν μέσω των Επαναστατικών Φρουρών ακολουθεί μια διπλή, ανταποδοτική και παθητική, προσέγγιση της αποτροπής.[77] Η ανταποδοτική προσέγγιση της αποτροπής χρησιμοποιεί τους συμμάχους του για να προκαλέσει φόβο και ζημιά στους στρατιωτικά ισχυρότερους αντιπάλους του, προκειμένου να τους αποτρέψει από μια άμεση επίθεση κατά του Ιράν. Με άλλα λόγια, το Ιράν ισορροπεί την στρατιωτική του μειονεξία με τα πλεονεκτήματα του ασύμμετρου πολέμου σε περιφερειακό αλλά, ενίοτε, και σε παγκόσμιο επίπεδο. Ακόμα, με την παθητική προσέγγιση της αποτροπής, το Ιράν αποτρέπει την ξένη παρέμβαση λόγω καθεαυτής της παρουσίας των proxies συμμάχων του σε κράτη, όπως η Συρία, το Ιράκ, η Υεμένη και ο Λίβανος. Σύμφωνα με τον Kenneth Waltz, δημιουργό της θεωρίας του Νεορεαλισμού, η δημιουργία συμμαχιών μπορεί να συμβάλει θετικά στην αποκατάσταση της ισορροπίας ισχύος (balance of power) ενός κράτους,[78] συνεπώς ο Άξονας της Αντίστασης, αποτελεί ένα εργαλείο στα χέρια των ιρανών διαμορφωτών στρατηγικής ασφαλείας, ώστε να επιτύχουν μια σχετική ισορροπία ισχύος στην περιοχή, παρά το ελλειματικό εξοπλιστικό ισοζύγιο.

Κουρδικές πολιτοφυλακές εναντίον του Ισλαμικού Κράτους, υπό την καθοδήγηση του στρατηγού Κασέμ Σολειμάνι.

Οι Φρουροί της Επανάστασης και το παραστρατιωτικό δίκτυο τους, θεωρούνται ένας από τους ισχυρότερους στρατιωτικούς παράγοντες στις περιφερειακές συγκρούσεις, αποτρέποντας τους αντιπάλους του Ιράν και ενισχύοντας την πολιτική επιρροή του ταυτόχρονα.[79] Σύμφωνα με τον A. Ostovar, η ελίτ μονάδα των Επαναστατικών Φρουρών, οι Δυνάμεις Κούντς (Al Quds Forces),[80] οι οποίες διαχειρίζονται αυτήν τη στρατηγική πολέμου διά αντιπροσώπων, “έχουν γίνει πυλώνας της στρατηγικής και εξωτερικής πολιτικής του Ιράν.”[81] Επιπλέον, εκτός από την αποτελεσματικότητά της, η τραυματική εμπειρία από τις υψηλές ανθρώπινες απώλειες κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ συνέβαλε στην δημιουργία του  Άξονα της Αντίστασης ως εργαλείο προβολής ισχύος.[82] Ο Άξονας της Αντίστασης δίνει τη δυνατότητα στο Ιράν να επιτυγχάνει στρατιωτική προβολή ισχύος, όπου το απαιτούν τα συμφέροντα του, ενώ ταυτόχρονα να αποφύγει την άμεση, συμβατική, στρατιωτική σύγκρουση, και τις όποιες νομικές και διπλωματικές συνέπειες από μια απροκάλυπτη στρατιωτική εμπλοκή.[83]

Ο πρώην προέδρος των ΗΠΑ και αρχιστράτηγος των συμμαχικών δυνάμεων κατά τον Β΄ ΠΠ, ο Dwight D. Eisenhower, είχε δηλώσει  ότι η διεξαγωγή ενός πολέμου διά αντιπροσώπων, είναι “η φθηνότερη ασφάλεια στον κόσμο.”[84] Στο ίδιο μήκος κύματος, η ιρανική ελίτ, υιοθετώντας μια στρατηγική εμπλοκής χαμηλού κόστούς (low cost engagement) έχει καταφέρει να επιτύχει τους στρατηγικούς της στόχους, με σχετικά περιορισμένο κόστος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Συρία, η οποία παίζει κομβικό ρολό στην ιρανική περιφερειακή στρατηγική.[85] Σύμφωνα με τον Heshmatollah Falahatpisheh, πρώην πρόεδρο της Επιτροπής Εθνικής Ασφαλείας στο Ιρανικό Κοινοβούλιο, μεταξύ των ετών 2011 και 2019, το Ιράν δαπάνησε περίπου 20-30 δισεκατομμύρια δολάρια στη Συρία.[86] Αντίθετα, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, η Σαουδική Αραβία δαπάνησε περίπου 100 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο τα πρώτα τρία χρόνια του πολέμου στην Υεμένη.[87] Επιπλεόν, το Ιράν φαίνεται να ενέπλεξε στον υπερδεκαετή συριακό εμφύλιο περί τις 40.000 με 60.000 φιλοϊρανούς παραστρατιωτικούς και μόλις 8,000 ιρανούς στρατιώτες.[88] Ο αριθμός των ιρανών νεκρών στρατιωτών έφτασε στις 2.300, έως το 2019.[89] Πρόκειται για κλάσμα, σε σχέση με τις απώλειες που θα είχε το Ιράν, σε περίπτωση μαζικής, συμβατικής, στρατιωτικής εμπλοκής.

Ο Άξονας της Αντίστασης δεν περιορίζεται μόνο σε στρατιωτική δραστηριότητα, για την προώθηση των Ιρανικών συμφερόντων στην περιοχή. Μέσω διαφόρων δραστηριοτήτων κοινωνικής, θρησκευτικής αλλά και επιχειρηματικής φύσεως, επιχειρεί, όχι απλά να κάνει ανεκτή την παρουσία του στον ντόπιο πληθυσμό, αλλά και να δημιουργήσει ερείσματα και ένα δίκτυο συμμαχιών στις τοπικές κοινωνίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της στρατηγικής, είναι η μη στρατιωτική δραστηριότητα της Χεζμπολάχ στην αντολική Συρία. Η Χεζμπολάχ αγοράζει συστηματικά, κατεστραμμένα ακίνητα, αλλά και αγροτεμάχια στις περιοχές του Al-Qusayr στην περιοχή της πόλης Χόμς, μόλις 15 χιλιόμετρα από την λιβανέζικη μεθόριο, και στην περιοχή που βρίσκεται το σιιτικό ιερό μαυσωλείο της  Sayyidah Zaynab, νοτιοανατολικά της Δαμασκού.[90] Επιπλέον, η Χεζμπολάχ έχει φροντίσει να επαναπατρίσει σύρους πρόσφυγες στις περιοχές που ελέγχει. Παρ’ όλο που πριμοδοτεί την επιστροφή σιιτικών και χριστιανικών πληθυσμών, δεν αποκλείει τους σουνίτες κάνοντας όμως ελέγχους ασφαλείας ως πρός την νομιμότητα τους στο καθεστώς Άσαντ.[91] Επίσης προωθεί τη συμφιλίωση μεταξύ σουνιτών και σιιτών, με διάφορους τρόπους. Μέσα από ένα δίκτυο κοινωνικής ασφάλειας και παροχών, αλλά και προστασίας από αντεκδικήσεις. Για παράδειγμα, στην πόλη Daraa, η Χεζμπολάχ κατάφερε να στρατολογήσει 3000 σουνίτες στις τάξεις της, εξαιτίας του αντίκτυπου που είχε το κοινωνικό της έργο στους χειμαζόμενους πληθυσμούς της περιοχής, ενώ ταυτόχρονα φέρνει πιο κοντά τους σουνίτες στο σιιτικό δόγμα.[92] Η γεφύρωση του θρησκευτικού χάσματος μεταξύ σουνιτών και σιιτών στην Συρία, στην οποία συμμετέχουν ενεργά και Ιρανοί, είναι μια άλλη συμφιλιωτική προσέγγιση. Έτσι προσπαθούν να «αδελφοποιήσουν» σιιίτες και σουνίτες τοπικών φυλών μέσα από τη διαδικασία του Ahl al-Bayt (οι άνθρωποι του οίκου). Ο όρος Ahl al-Bayt, αναφέρεται στους βιολογικούς απογόνους του Προφήτη Μωάμεθ. Έτσι οι ιρανοί, μέσω της ιχνηλάτησης των απογόνων του γενεαλογικού δέντρου του Μωάμεθ, προσπαθούν να συνδέσουν σιιτικές και σουνιτικές τοπικές φατρίες, με όχημα την αναζήτηση κοινών προγόνων που συνδέονται με τον οίκο του Μωάμεθ.[93] Με αυτό τον τρόπο διεμβολίζουν τα υπάρχοντα διαχωριστικά πλαίσια, χτίζοντας νέα κοινωνικά δίκτυα φιλικότερα προς την παρουσία τους εκεί. Το Ιράν με αυτό τον τρόπο επιχειρεί, πέρα από τον στρατιωτικό έλεγχο, να επιτύχει κοινωνική ειρήνη, αλλά και το χτίσιμο κοινωνικο-θρησκευτικών δεσμών με τους γηγενείς πληθυσμούς,  ενισχύοντας έτσι την ασφάλεια των στρατηγικών χερσαίων οδών μεταξύ Συρίας και Λιβάνου.[94] Έτσι εξασφαλίζεται, τόσο η ενίσχυση του πιο ζωτικού βραχίονα του Άξονα της Αντίστασης, δηλ.της Χεζμπολάχ, όσο και τα ζωτικά ιρανικά στρατηγικά συμφέροντα στις ακτές του Λεβάντε.

Αγιατολαχ Χαμενεΐ, Χασάν Νασράλαχ (Χεζμπολαχ), Κασσέμ Σολειμανί.

Η Στρατηγική Αντίληψη του Αγιατολάχ Χαμενεΐ

Η υβριδική φύση και η δομή του πολιτικού συστήματος της Ιρανικής Δημοκρατίας απαιτεί μια διαφορετική ανάλυση που σχετίζεται με την κατανόηση της εθνικής στρατηγικής ασφάλειας. Σε αντίθεση με τα δυτικά θεσμικά όργανα λήψης αποφάσεων για την εθνική ασφάλεια, στο ιρανικό σύστημα εξουσίας ο ρόλος του προέδρου ή του κοινοβουλίου είναι περιορισμένος. Ο θεσμός του Ανώτερου Πνευματικού Ηγέτη αποτελεί τον υψηλότερο θεσμό λήψεως αποφάσεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν στις υποθέσεις εθνικής ασφάλειας. Σύμφωνα με το ιρανικό σύνταγμα (άρθρο 110), ο Ανώτερος Πνευματικός Ηγέτης  είναι ο Αρχηγός των Ένοπλων Δυνάμεων.[95] Συνεπώς, οι αντιλήψεις του Ανώτερου Πνευματικού Ηγέτη Αγιατολάχ Χαμενεΐ για την στρατηγική εθνικής ασφάλειας είναι σημαντικές για την κατανόηση της επικρατούσας στρατηγικής σκέψης σχετικά με τις πολιτικές ασφάλειας του Ιράν.

Ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ θεωρεί τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους ως σημαντικές απειλές για την επιβίωση της Ιρανικής Δημοκρατίας και απορρίπτει οποιοδήποτε μέτρο που θα μειώσει τις στρατιωτικές της ικανότητες.[96] Σύμφωνα με την αντίληψη του Αγιατολάχ Χαμενεΐ, η διατήρηση της ασφάλειας του κράτους ιεραρχείται ως ο κύριος και ζωτικός στόχος των πολιτικών της Ιρανικής Ισλαμικής Δημοκρατίας. Σε μια συνάντηση με το τοπικό συμβούλιο ασφαλείας, δήλωσε ότι “η ασφάλεια είναι πλήρως αντικειμενική και υφιστάμενη, και δεν μπορεί να παρέχεται μόνο με υποκειμενική νοοτροπία.“[97] Επιπλέον, ο Χαμενεΐ υποστήριξε ότι η αξία της ασφάλειας είναι ζωτική για το μέλλον του Ιράν. Σε μια συνάντηση με τους διοικητές και το προσωπικό του ναυτικού των Φρουρών της Επανάστασης, ο Χαμενεΐ δήλωσε ότι “η ασφάλεια αποτελεί θεμέλιο για όλες τις εξελίξεις ενός έθνους. Χωρίς ασφάλεια, δεν υπάρχει οικονομία, πολιτισμός, προσωπική και δημόσια ευημερία.”[98] Ο Χαμενεΐ, αν και θεωρεί ότι η διατήρηση της ασφάλειας απαιτεί κινητοποίηση και ενίσχυση των στρατιωτικών ικανοτήτων,[99] αρνείται ότι αυτή η πολιτική οδηγεί σε στρατιωτική επιθετικότητα.  Σε μια στρατιωτική τελετή μονάδων των Ένοπλων Δυνάμεων στην επαρχία του Φαρς, δήλωσε ότι “οι ένοπλες δυνάμεις είναι η θωράκιση της εθνικής ασφάλειας, ωστόσο, η παρουσία ή η ενίσχυση των ένοπλων δυνάμεων δεν σημαίνει αυτομάτως στρατιωτική επιθετικότητα.”[100] Ο Χαμενεΐ απορρίπτει τον συμβατικό πόλεμο και τη στρατιωτική εισβολή ως μέσο διατήρησης της ασφάλειας. Θεωρεί, έχοντας τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ ως παράδειγμα, ότι μια συμβατική σύγκρουση ωφελεί μόνο εξωπεριφερειακές εχθρικές δυνάμεις, οι οποίες σε συνδυασμό με το επιβληθέν εμπάργκο όπλων κατά του Ιράν από τις ΗΠΑ, μόνο θα αποδυναμώσει τις αμυντικές ικανότητες του Ιράν.[101]

Οι Χούθι καταλαμβάνουν το Galaxy Leader

Σε αντίθεση με τη συμβατική στρατιωτική προσέγγιση ως μέσο ασφάλειας, ο Χαμενεΐ εισάγει μια άλλη, έμμεση προσέγγιση ασφάλειας που βασίζεται στις έννοιες της ισορροπίας του τρόμου (balance of terror) και της διασυνδεδεμένης ασφάλειας (interconnected security). Σε μια ομιλία στο Πανεπιστήμιο Εκπαίδευσης Αξιωματικών και Φρουρών του Ιμάμ Χουσεΐν δήλωσε: “Οι εχθροί, μαζί με ορισμένους ανόητους αξιωματούχους στην περιοχή του Περσικού Κόλπου – όχι όλους, κάποιους – προσπαθούν να φέρουν πολέμους με proxies μη κρατικούς παράγοντες στα σύνορα του Ιράν. Οι φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης και όλοι οι φρουροί της εθνικής ασφάλειας σε διάφορες οργανώσεις είναι επαγρυπνούντες και επιφυλακτικοί. Να γνωρίζετε ότι αν συμβεί κάτι κακό, η αντίδραση της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα είναι πολύ σκληρή.”[102]

Σε δύο ακόμη περιπτώσεις, το 2011 στην ομιλία στην Στρατιωτική Ακαδημία Ιμάμ Αλί και στην ομιλία της Νοβρούζ του 2012, ο Χαμενεΐ δήλωσε ότι η Ιρανική Δημοκρατία θα αντιδράσει “με απειλές σε απειλές” έναντι των ανταγωνιστών της και ότι “έναντι μιας επίθεσης από τους εχθρούς… θα τους επιτεθούμε στο ίδιο επίπεδο που <τυχόν> μας επιτεθούν.”[103] Επιπλέον, ο ίδιος υποστήριξε ότι “όταν ένα έθνος δείχνει τα σιδερένια χέρια και τα ισχυρά όπλα του μέσα από τις ένοπλες δυνάμεις του, δεν θα επιτρέψει στους εχθρούς να το κοροϊδέψουν, και οι εχθροί θα συνδιαλλαγούν.”[104] Αυτές οι δηλώσεις υποδεικνύουν μια προσέγγιση απειλής προς απειλή (threat to threat) ή ισορροπίας του τρόμου (balance of terror) έναντι των εχθρών της Ιρανικής Δημοκρατίας και ειδικότερα της Σαουδικής Αραβίας. Ακόμα, στην στρατηγική αντίληψη του Χαμενεΐ υπάρχει μια αλληλεξάρτηση μεταξύ της ασφάλειας (interconnected security) της Ιρανικής Δημοκρατίας και της περιφερειακής ασφάλειας. Ένας από τους στόχους του Χαμενεΐ είναι να κάνει τους αντιπάλους του στην περιοχή να λαμβάνουν υπόψη τους ότι οι απειλές κατά της ασφάλειας και των συμφερόντων της Ιρανικής Δημοκρατίας συνεπάγονται απειλή για την περιφερειακή ασφάλεια και τα συμφέροντα των ίδιων. Ο Χαμενεΐ σε μια συνάντηση με τους Φρουρούς της Επανάστασης το 1996 είχε δηλώσει ότι “πάντα διατηρούσαμε την ασφάλεια. Η ασφάλεια για εμάς είναι ασφάλεια για την περιοχή. Αυτό είναι, θέλαμε τόσο τη δική μας ασφάλεια όσο και την ασφάλεια της περιοχής, γιατί είναι αναπόσπαστες. Η ανασφάλεια μας είναι επίσης ανασφάλεια για την περιοχή.”[105]

Συμπεράσματα

Το Ιράν αποτελεί έναν κρατικό δρώντα που αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως μεγάλη περιφερειακή δύναμη, η οποία οφείλει να παίξει πρωταγωνιστικό οικονομικό, πολιτιστικό και γεωπολιτικό ρόλο σε μια περιοχή που εκτείνεται από την Κεντρική Ασία έως τις ακτές της Ανατολικής Μεσογείου, και από τον Καύκασο έως τον Ινδικό ωκεανό. Επιπλέον φιλοδοξεί να γίνει ηγέτιδα δύναμη του ισλαμικού κόσμου. Αυτή η αντίληψη των ιρανικών ελίτ έρχεται σε σύγκρουση με το υπάρχον περιφερειακό περιβάλλον ασφάλειας. Εξαιτίας της επί 42 έτη αντιπαλότητας με τις ΗΠΑ και τους περιφερειακούς συμμάχους της, το Ιράν αντιμετωπίζει σοβαρό διλημμα ασφαλείας.  Η ανασφάλεια αυτή μεταφράζεται σε απειλή της εθνικής κυριαρχίας, της καθεστωτικής σταθερότητας, και του οικονομικού και γεωπολιτικού αποκλεισμού από τα διεθνή και περιφερειακά κέντρα οικονομικής και πολιτικής ισχύος. Τέλος απειλείται η ίδια η επιβίωση του κράτους, κατά τη θεώρηση των  ιρανικών ηγεσιών.  Η εισβολή του Ιράκ το 1980, με την αρωγή των ΗΠΑ και των περιφερειακών συμμάχων τους, αποτέλεσε ένα τραυματικό γεγονός για τις ιρανικές ελιτ, οξύνοντας το αίσθημα ανασφάλειάς τους.

Τα ιρανικά κέντρα χάραξης εθνικής πολιτικής ασφάλειας ως αντίμετρο στον επιβαλλόμενο αποκλεισμό επιχειρούν να επεκτείνουν το στρατηγικό τους βάθος στην περιφέρεια τους. Αυτό υλοποιείται μέσω δύο εργαλείων . αφενός, μέσω της  τρισδιάστατης κρατικής ταυτότητας, η οποία τους επιτρέπει να διεισδύσουν σε διάφορες πληθυσμιακές ομάδες (χριστιανούς, σιίτες, σουνίτες, ιρανόφωνους) και να αυξήσουν την επιρροή τους . αφετέρου, με την υιοθέτηση μιας έμμεσης, «Φάβιας», χαμηλού κόστους και έντασης, στρατηγικής ενεργής αποτροπής, η οποία υλοποιείται μέσω του Άξονα της Αντίστασης. Έτσι, απομακρύνεται το ενδεχόμενο μιας  άμεσης στρατιωτικής επίθεσης στα σύνορα του, με την μεταφορά των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο γεωγραφικό πεδίο των αντιπάλων. Παρ’όλο που το ιδεολογικο -θρησκευτικό αφήγημα παίζει σημαντικό ρόλο στην άσκηση περιφερειακής στρατηγικής ασφάλειας, ωστόσο δεν αποτελεί παρά ένα μόνο σημαντικό μέσο για την υλοποίηση των στόχων μιας ρεαλιστικής πολιτικής εθνικής ασφάλειας. Η πολιτική αυτή κατατείνει στην αποδοχή του περιφερειακού ρόλου και στρατηγικών συμφερόντων του Ιράν από τους αντιπάλους του, μέσω της αποδοχής και της ένταξης του στην περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας. Μια αποδοχή η οποία θα εγγυηθεί την κρατική επιβίωση και θα αμβλύνει το δίλημμα ασφαλείας του Ιράν.

[1] Kayhan Barzegar, “Iran and the Shiite Crescent: Myths and realities,” Brown Journal of World Affairs 18, no.1 (2008): 94.

[2] He Jingjie, “A Secured Iran? Iran’s Independent Active Deterrence Strategy,” Contemporary International Relations 27, no. 5 (2017): 138.

[3] Ranin Kazemi, “The Tobacco Protest in Ninteenth-Century Iran: The View from a Provincial Town,” Journal Of Persianate Studies 7, (2014): 251-295.

[4] Barbara AnnvRieffer-Flanagan, “Islamic Realpolitic: Two Level Iranian Foreign Policy,”  International Journal on World Peace 28, no. 4 (December 2009): 14.

[5] Ibid, 12-13.

[6] Barzegar and Rezaei, “Ayatollah Khamenei strategic Thinking,” 28.

[7] Kayhan Barzegar, “Balance of Power in the Persian Gulf: An Iranian View,” Middle East Policy 17, Issue. 3 (Fall 2010): 76.

[8] Arshin Adib-Moghaddam, The International Politics of the Persian Gulf: A Cultural genealogy (London: Routledge, 2006), 12-14.

[9] Rieffer-Flanagan, “Islamic Realpolitic,” 14.

[10] Barzegar, “Iran and the Shiite Crescent,” 95.

[11] “20 Year National Vison,” Iran Data Portal, https://irandataportal.syr.edu/20-year-national-vision

[12] Daniel S. Markey, China’s Western horizons: Beijing and the New Geopolitics of Eurasia (Oxford: Oxford Scholarship Online, 2020), 150-151.

[13] Mahdi Mohammad Nia, “Understanding Iran’s Foreign Policy: An Application of Holistic Constructivism,” Turkish Journal of International Relations 9, no. 1 (2010): 173.

[14] Akbarzadeh Shahram and James Barry, “State Identity in Iranian Foreign Policy,” British Journal of Middle Eastern Studies 43, no. 4 (2016): 617.

[15] Ibid, 617.

[16] Ibid, 618.

[17] “Rouhani: Different thoughts in parliament are components of a nation’s power. Tehran and Dushanbe are like two friends together,” Khabaronline, http://www.khabaronline.ir/detail/374805.

[18] Jullien Zarifian, “Christian Armenia, Islamic Iran: Two (Not So) Strange Companions, Iran and the Caucasus,” Brill Academic Publishers 12, no. 1 (2008): 126, 130.

[19] Shahram and Barry. “State Identity in Iranian Foreign Policy,” 621.

[20] Nukhet Sandal and Jonathan Fox, Religion in International Relations Theory: Interaction and Possibilities (London: Routledge, 2013), 84.

[21] Dina Esfandiary and Ariane Tabatabai, “Iran’s ISIS policy,” International Affairs 91, no. 1 (January 2015): 3.

[22] Philip Smyth, The Shiite Jihad in Syria and its Regional Effects (Washington: The Washington for Near East Policy, 2015), 4. See also Edith Szanto, “Sayyida Zaynab in the State of Exception: Shi’i Sainthood as ‘Qualified Life’ in Contemporary Syria,” International Journal of Middle East Studies 44, no. 2 (2012): 286–287.

[23] Smyth, The Shiite Jihad, 16.

[24] Esfandiary and Tabatabai, “Iran’s ISIS policy,” 8

[25] Shabnam J. Holliday, Defining Iran: Politics Resistance (New York: Routledge, 2011), 80.

[26] H.R. McMaster, “Burning Bridge: The Iranian Land Corridor to the Mediterranean,” FDD, June 2019.  Burning Bridge: The Iranian Land Corridor to the Mediterranean (fdd.org)

[27] Diane Zorri, Houman Sadri, and David Ellis “ Iranian Proxy Groups in Iraq, Syria, and Yemen: A Principal-Agent Comparative Analysis,”  JSOU Report 20-5, The JSOU Press MacDill Air Force Base, Florida 2020: 20.

[28] Akbarzadeh and Jerry, “State Identity,” 622.

[29] Ibid, 626.

[30]  Steven Lobell, “Structural Realism/Offensive and Defensive Realism.” Oxford Research Encyclopedia, (2017): 12.

[31] Robert Jervis, “Cooperation under the Security Dilemma,” World Politics 30, no. 2 (1978): 169.

[32] Ibid, 186.

[33] Lobell, 12.

[34] Ibid, 12.

[35] Norvell Deatkin, “Considerations in The Formation of An Iranian Way of War,” Academia, (2020): 5-6, https://www.academia.edu/44572973/Iranian_way_of_war.

[36] Ellie Geranmayeh, “The Newest Power Couple: Iran and Russia Band together to Support Assad,” World Policy Journal 33, no. 4 (Winter 2016/2017), 84-85.

[37] Mark N. Katz, “Moscow is not buying Pompeo’s Iran snapback sanction logic,” Atlantic Council, June 9, 2020, https://www.atlanticcouncil.org/blogs/iransource/moscow-is-not-buying-pompeos-iran-snapback-sanctions-logic/.

[38] The Iran Primer, “Iran and China: A Trade Lifeline”, United States Institute of Peace, July 5, 2021, https://iranprimer.usip.org/blog/2023/jun/28/iran-china-trade-lifeline.

[39] Iran Joins Shanghai Cooperation Pact, Hoping To Reduce Isolation, Iranian International, July 4,2023, https://www.iranintl.com/en/202307046948

[40] “Iran to Join to the BRICS Alliance,” United States Institute for Peace, August 24, 2023. https://iranprimer.usip.org/blog/2023/aug/24/iran-join-brics-alliance

[41] Akbarzadeh Shahram, “Iran and the Shanghai Cooperation Organization: Ideology and Realpolitik in Iranian Foreign Policy,” Australian Journal of International Affairs 69, no. 1 (2015): 92.

[42] Berzegar and Rezai, “Ayatollah Khamenei’s Strategic Thinking,” 30.

[43] Clive Jones and Yoel Guzansky, “Israel’s relations with the Gulf states: Toward the emergence of a tacit security regime?” Contemporary Security Policy 38, no. 3 (2017): 407, 412.

[44] Anthony H. Cordesman and Nicholas Harrington, “The Arab Gulf States and Iran: Military Spending, Modernization, and the Shifting Military Balance,” CSIS, Iran Gulf Balance Report (2018): 77.

[45] Ibid, 27.

[46] Joby Warrick, “Iran seeks ‘billions’ worth of Russian aircraft and weapons in exchange for drones, U.S. says” The Washington Post, June 9, 2023. https://www.iranintl.com/en/202307046948

[47] Jacob L. Heim, “The Iranian Missile Threat to Air Bases: A Distant Second to China’s Conventional Deterrent,” Air and Space Power Journal, (2015): 39-40.

[48] Dimitry Zhdannikov, “Iran’s oil exports plummet as sanctions bite, agency says,” Reuters, June 13, 2016, https://www.reuters.com/article/iea-idUSL5E8HD4JG20120613

[49] Mahmood Monshipouri and Manochehr Dorraj, “Iran’s Foreign Policy: A Shifting Strategic Landscape,” Middle East policy 20, Issue. 4 (2013): 135.

[50] Zachary Laub, “International Sanctions on Iran,” Council on Foreign Affairs, July 15, 2015. https://www.cfr.org/backgrounder/international-sanctions-iran.

[51] Maziar Motamedi, US sanctions inflicted $1 trillion damage on Iran’s economy: FM,” Al Jazeera, 21 February, 2021. https://www.aljazeera.com/news/2021/2/21/us–sanctions–inflicted-1-trillion–damage–on–irans–economy–fm 

[52] Ibid, 142.

[53] Ibid, 142.

[54]  Ibid, 142.

[55] Geoffrey Sloan, “Military doctrine, command philosophy and the generation of fighting power: genesis and theory,” The Royal Institute of International affairs 88, no. 2 (March 2012): 244.

[56] Brucel Riedel, “Lessons from America’s First War with Iran.” The fletcher forum of world affairs 37, no. 2 (summer 2013): 101-102.

[57] Ibid, 104.

[58] Barzegar and Rezaei, “Ayatollah Khamenei’s Strategic Thinking,” 28.

[59] Ibid, 30.

[60] Carol E.B. Choksy and Jamsheed K. Choksy, “The Saudi Connection: Wahhabism and Global Jihad.” World Affairs 178, no. 1 (2015): 29-30.

[61] Barzegar and Rezaei, “Ayatollah Khamenei’s Strategic Thinking,” 35-36.

[62] Ibid, 36.

[63] Ibid, 36.

[64] Iran’s military doctrine is based on ‘active deterrence’: Rouhani,” Tehran Times, April 15, 2015, https://www.tehrantimes.com/news/246197/Iran-s-military-doctrine-is-based-on-active-deterrence-Rouhani.

[65] Ali Bagheri Dolatabadi, “Understanding Iran’s Decision-makings in Defence Issues and Missile Programme,” India Quartely 76, no. 2 (2020): 229.

[66] Thomas C. Schelling. Arms and Influence (USA: Yale University Press, 1966), 11-12.

[67] Forrest E. Morgan, Dangerous Thresholds: Managing Escalation in the 21st Century (USA: RAND, 2008), 15.

[68] Ibid, 16.

[69] Michael Eisenstadt, “The Strategic Culture of the Islamic Republic of Iran: Religion, Expediency and Soft Power in an Era of Disruptive Change.” Middle East Studies, no. 7 (2015): 8.

[70] Ibid, 15.

[71] Afshon Ostovar, “The Grand Strategy of Militant Clients: Iran’s Way of War,” Security Studies 28, no. 1 (2019): 169.

[72] Με τον όρο Φάβια στρατηγική εννούμε την αποφυγή της κατά μετωπο επίθεσης και της μάχης εκ παρατάξεως, υπέρ της υιοθέτησης μια έμμεσης στρατηγικής, φθοράς και καταπονήσεως του αντιπάλου. Αυτή η στρατιωτική προσέγγιση πήρε το όνομα της από τον Ρωμαίο στρατηγό Φάβιο Μάχιμο (280-203 ΠΧ), ο οποίος την εφάρμοσε εναντίον του Αννίβα κατά τον Β Καρχηδονιακό πόλεμο (218-201 ΜΧ), μετά της ρωμαικές ήττες σε Τρέβια, Κάννες και Λίμνη Τρισαμένης. Έτσι, ο Φάβιος Μάξιμος κατάφερε να αντισταθμήσει την καρχηδονιακή υπεροχή, με ένα συνδυασμό άρνηση μάχης, παρενόχλησης και διακοπής των γραμμών ανεφοδιασμού, εξουθενώνοντας έτσι τον στρατό του Αννίβα.

[73] Basil H. Liddell Hart, Strategy (New York: Frederic A Prager, 1954), 46-48

[74] Eisenstadt, “The Strategic Culture of the Islamic Republic of Iran,” 18.

[75] Ibid, 15.

[76] Afshon Ostovar, Vanguard of the Imam: Religion, Politics, and Iran’s Revolutionary Guards (New York: Oxford University Press, 2016), 44–45. Δείτε και Emanuele Ottolenghi, The Pasdaran: Inside Iran’s Islamic Revolutionary Guard Corps (Washington D.C.: FDD Press, 2011), 19.

[77] Kathleen H. Hicks and Melissa G. Dalton, Deterring Iran after the Nuclear Deal (New York: CSIS, 2017), 26.

[78] Kenneth Waltz, Theory of international politics (London: Addison-Wesley, 1979), 118.

[79] Ostovar, “The Grand Strategy of Militant Clients,” 160.

[80] Emanuele Ottolenghi, The Pasdaran: Inside Iran’s Islamic Revolutionary Corp (USA: FDD Press, 2011), 12.

[81] Afshon Ostovar, Vanguard of the Imam: Religion, Politics and Iran’s Revolutionary Guard, 237.

[82] Eisenstadt, 27.

[83] Diane Zorri, Houman Sadri, and David Ellis “Iranian Proxy Groups in Iraq, Syria, and Yemen: A Principal-Agent Comparative Analysis,” JSOU Report 20-5, The JSOU Press MacDill Air Force Base, Florida (2020): 10.

[84] Ronen A. Cohen and Gadi P. Shamc, “The ‘Proxy Wars’ Strategy in Iranian Regional Foreign Policy”, International Affairs 95, no. 2 (March 2019): 386.

[85] Ostovar, “Grand Strategy of Militant Clients,” 176.

[86] Hamidreza Azizi and Amir Hossein Vazirian, “The Role of Armed Non-State Actors in Iran’s Syria Strategy: A Case Study of Fatemiyoun and Zainabiyoun Brigades,” JOURNAL OF BALKAN AND NEAR EASTERN STUDIES, (November 2017): 13.

[87] Y. Guzansky & A. Heistein, ‘Saudi Arabia’s War in Yemen Has Been a Disaster‘, National Interest, 25 March 2018, https://nationalinterest.org/feature/saudi-arabias-war-yemen-has.

[88] Ronen A. Cohen and Gadi P. Shamci, “The ‘Proxy Wars’ Strategy in Iranian Regional Foreign Policy,” The Journal of the Middle East and Africa 13, no. 4, (2022): 396.

[89] IRGC Strategist Hassan Abbasi Praises Iranians Who Handed Over Their Own Children for Execution for Opposing the Regime, Says: 2,300 Iranians Were Killed in Syria War. MEMRI Reports. Twitter (video), 12 March 2019. Accessed 14 March 2019.

[90] Mazen Ezzi, “Lebanese Hezbollah’s Experience in Syria,”  Wartime and Post Conflict in Syria, Research Project Report 13, (March 2020): 13.

[91] Ίδιο, 14.

[92] Ίδιο, 17.

[93] Ίδιο, 16.

[94] Zorri, Sadri, and Ellis, “ Iranian Proxy Groups in Iraq, Syria, and Yemen”: 101.

[95] Barzegar and Rezaei, “Ayatollah Khamenei’s Strategic Thinking,” 28.

[96] “Speeches in a meeting between air forces commanders and staff,” Khamenei.IR, http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=25260.  “Meeting of the praisers of the Ahl Al-Bayat with the Leader of the Revolution,” Khamenei.IR, http://farsi.khamenei.ir/news-content?id=32726.

[97]  Statements in the meeting of the members of the Provisional Security Council,” Khamenei.IR, http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3050.

[98] Statements in the meeting between the commanders and naval personnel of the Islamic Revolution Guards Corps and their families,” Khamenei.IR, http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=31024

[99] “Speeches at the meeting between the military commanders and the staff of the Air Force and the Air Defense personnel,” Khamenei.IR, http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=32222

[100] “Statements at the joint military ceremony of the units of the Armed Forces of Fars Province,” Khamenei.IR, http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3429.

[101] Barzegar and Rezaei, “Ayatollah Khamenei’s Strategic Thinking,” 35.

[102] “Statements at Imam Hussein Officer and Guards Training University,” Khamenei.IR, http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=29792.

[103] Eisenstadt, “The Strategic Culture of Iran,” 19.

[104] Barzegar and Rezaei, 40.

[105] “Statements in a group meeting of the Revolutionary Guards,” Khamenei.IR, http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2821.

Πηγή:Τετράδια Διεθνούς Δικαίου και Διεθνούς Πολιτικής

Το Ιράν παραβίασε το δίκτυο ασφαλείας της Μοσάντ

0
en.mehrnews.com

LCS: Ούτε φρεγάτες ,ούτε κορβέτες κ.ΥΕΘΑ! Παράκτια περιπολικά γνωστά ως «αλουμινότρατες» είναι…

3

Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, σε συνέντευξη του, στη διαδικτυακή εκπομπή «Meeting Point» της Όλγας Τρέμη, στο newsbomb.gr, βρέθηκε σε πολύ δύσκολη θέση όταν κλήθηκε να …υπερασπιστεί τις «αλουμινότρατες» των Αμερικανών ,το παράκτιο περιπολικό LCS που κάποιοι το «βαφτίζουν» φρεγάτα και κάποιοι κορβέτα. Το σίγουρο είναι πως για τους Αμερικανούς πέρασε στην ιστορία ως το μεγαλύτερο ναυπηγικό τους φιάσκο και ο κ.Δένδιας μάλλον γι΄  αυτό έσπευσε να υιοθετήσει το αφήγημα των Constellation. Δεν μπορεί μάλλον να αντιπαρατεθεί με το αφήγημα Μητοστάκη και κάποιων υπουργών που εδώ και πολύ καιρό θέλουν να μας φορτώσουν το φιάσκο.

Ωστόσο η διαβασμένη Όλγα Τρέμη έκανε τον κ.Δένδια να τα χάσει! Το απόσπασμα της συνέντευξης.

 

Ο. ΤΡΕΜΗ: Αυτό το πακέτο της δωρεάν ενίσχυσης από αμερικανικής πλευράς μαθαίνουμε ότι περιλαμβάνει και φρεγάτες,  τις λένε οι Αμερικανοί LCS. Που τουλάχιστον σύμφωνα με τη δήλωσή του ίδιου του επικεφαλής του Αμερικανικού Ναυτικού δεν είναι ένα project το οποίο είναι επιτυχημένο. Και επί λέξει είπε ο άνθρωπος ότι «δε θα ήθελα να δώσω ούτε ένα επιπλέον δολάριο σε ένα σύστημα που δεν μπορεί να εντοπίσει ένα τελευταίας τεχνολογίας υποβρύχιο στο σημερινό περιβάλλον». Διαβάζω τη δήλωσή του.

Δεν ξέρω, όταν λέμε ότι μας δίνουν κάποιες δωρεάν φρεγάτες,  αν εννοούν τις LCS.  Το ρωτάω σε εσάς. Και αν πρόκειται για αυτές πράγματι, θα ήθελα να σας ρωτήσω επιπροσθέτως εάν θα τις πάρουμε άκριτα, αν θα το ψάξουμε δηλαδή το θέμα.

Η LCS είναι ένα πλοίο το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες το σχεδίασαν κάτω από μια συγκυρία η οποία δεν επαληθεύτηκε, ότι δεν θα έχουν στρατηγικές ανάγκες πέραν των ακτών τους. Στην πραγματικότητα, οι LCS παρουσιάζονται σαν φρεγάτες,  είναι..

Ο. ΤΡΕΜΗ: Αλουμινότρατες.

Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Είναι κορβέτες.

Ο. ΤΡΕΜΗ: Κορβέτες είναι;

Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Ναι, είναι κορβέτες. Αυτό είναι. Χρειάζονται επιπρόσθετα συστήματα. Μελετάμε εάν μπορούμε να τους τα εγκαταστήσουμε. Έχουμε πει ότι αυτά τα πλοία μας ενδιαφέρουν, μόνον ως δωρεάν παραχώρηση. Και ως ενδιάμεση λύση μέχρι εμείς να καταλήξουμε στη φρεγάτα επόμενης γενιάς.

Συζητάμε με τους Αμερικανούς και το έχω πει και δημοσίως και για τη φρεγάτα επόμενης γενιάς. Ονομάζεται Constellation, είναι η συζήτηση που γίνεται…

militaire.gr

World Court to rule on jurisdiction in Russia-Ukraine genocide case

0
FILE PHOTO: A general view of the International Court of Justice (ICJ) on the day of the trial to hear a request for emergency measures by South Africa, who asked the court to order Israel to stop its military actions in Gaza and to desist from what South Africa says are genocidal acts committed against Palestinians during the war with Hamas in Gaza, in The Hague, Netherlands, January 11, 2024. REUTERS/Thilo Schmuelgen© Thomson Reuters

By Stephanie van den Berg

THE HAGUE (Reuters) – The United Nations’ highest court will rule Friday if a case in which Ukraine has accused Russia of violating international law, by saying its invasion was launched to stop an alleged genocide, can move forward.

Ukraine brought the case at the International Court of Justice (ICJ), also known as the World Court, days after Russia’s invasion of Ukraine on Feb. 24, 2022.

While the case revolves around the 1948 Genocide Convention, Kyiv does not accuse Moscow of committing genocide in Ukraine. Instead, it says Russia violated the genocide treaty by justifying the invasion by saying it was needed to stop an alleged genocide of Russian speakers in eastern Ukraine.

In hearings in September last year, lawyers for Moscow urged judges to throw out the case, saying Kyiv’s legal arguments were flawed and the court had no jurisdiction.

Ukraine argued there was no risk of genocide in eastern Ukraine, where it had been fighting Russian-backed forces since 2014.

Moscow has said Ukraine is using the case as a roundabout way to get a ruling on the overall legality of Russia’s military action.

More than two dozen European states, as well as Australia and Canada, have backed Kyiv by giving formal statements to the court, stressing they believe the case should move forward.

The court has already issued emergency measures in March 2022 in this case ordering Russia to immediately halt its military operations in Ukraine. While the court’s rulings are final and legally binding, it has no way to enforce them and some states, like Russia, have ignored their orders.

If the ICJ does decide the Ukraine-Russia genocide case can move forward, it could take many months before the court will hear the full case.

Earlier this week Ukraine had a small victory at the ICJ when the judges ruled Russia had violated U.N. treaties against the financing of terrorism and discrimination in a different case that dealt with incidents from 2014.

(Reporting by Stephanie van den Berg, Editing by Charlotte Van Campenhout and Ros Russell)

Τι ζητά ο Ερντογάν στο Κάϊρο;

0

Ποιες είναι οι πιθανότητες οριοθέτησης των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ Αιγύπτου και Τουρκίας στη Μεσόγειο.

Παράλληλα με πληροφορίες για αναμενόμενη επίσκεψη Ερντογάν στο Κάιρο

pastedGraphic.png

Παράλληλα με τις πληροφορίες για την επίσκεψη του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Αίγυπτο αυτόν τον μήνα, ανακύπτουν ερωτήματα σχετικά με τις πιθανότητες να καταφέρουν οι δύο χώρες να οριοθετήσουν τα θαλάσσια σύνορα στην ανατολική Μεσόγειο, κάτι που είναι ένα από τα ζητήματα που δεν έχουν ακόμη επιλυθεί μεταξύ Καΐρου και Άγκυρας, παρά τη σημερινή προσέγγιση, που ήρθε μετά από χρόνια αποξένωσης.

Το πρακτορείο Bloomberg δημοσίευσε ρεπορτάζ σύμφωνα με το οποίο ο Ερντογάν σκοπεύει να επισκεφθεί το Κάιρο στις 14 Φεβρουαρίου, πρώτη του επίσκεψη στην Αίγυπτο εδώ και περισσότερο από 10 χρόνια, μετά την επιτάχυνση του ρυθμού εξομάλυνσης των σχέσεων τον περασμένο χρόνο και τη συνάντηση μεταξύ Σίσι και Ερντογάν. τον Σεπτέμβριο στο περιθώριο της συνόδου κορυφής των G20 στο Νέο Δελχί.

Την τελευταία δεκαετία, η Αίγυπτος εργάστηκε για να επεκτείνει τη συνεργασία της στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου ενισχύοντας τις διμερείς σχέσεις με τις γειτονικές χώρες ιδιαίτερα την Κύπρο και την Ελλάδα, πραγματοποιώντας επανειλημμένες συναντήσεις μεταξύ των ηγετών των τριών χωρών και εγκαινιάζοντας το Forum Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου, το οποίο ανακοινώθηκε το 2019 με την ένταξη 7 χωρών: Αίγυπτος, Ελλάδα, Κύπρος, Ιταλία, Ιορδανία, Παλαιστινιακή αρχή  και Ισραήλ.

Τον Αύγουστο του 2020, η Αίγυπτος υπέγραψε συμφωνία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων με την Ελλάδα, η οποία περιελάμβανε τον καθορισμό της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης μεταξύ των δύο χωρών, μετά από εκτενείς συζητήσεις και διαπραγματεύσεις που συνεχίστηκαν για αρκετά χρόνια μεταξύ αξιωματούχων των δύο πλευρών. Θεωρήθηκε από τον τότε υπουργό Εξωτερικών Sameh Shoukry ότι «επιτρέπει στις δύο χώρες να προχωρήσουν προς όφελος… Από τα πολλά υποσχόμενα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου». Η Τουρκία το απέρριψε.

Η αιγυπτο-τουρκική συνεννόηση μπορεί να υποστηρίξει την επίλυση των εκκρεμών σημείων σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων, σύμφωνα με τον ερευνητή του Κέντρου Πολιτικών και Στρατηγικών Μελετών Al-Ahram, Dr Karam Saeed, ο οποίος είπε στο Asharq Al-Awsat:

Όταν οριοθέτησε η Αίγυπτος τα θαλάσσια σύνορα με την Ελλάδα, έλαβε σαφώς υπόψη τα τουρκικά δικαιώματα. Η οριοθέτηση έγινε σε περίοδο πολιτικών διαφορών μεταξύ των δύο χωρών.

Και πρόσθεσε: «Υπάρχει επιθυμία μεταξύ των αξιωματούχων στην Αίγυπτο και την Τουρκία να ξεπεράσουν τις διαφορές και να ενισχύσουν τις διμερείς σχέσεις, οι οποίες έχουν αυξήσει τον όγκο των εμπορικών συναλλαγών σε περισσότερα από 11 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως και η τουρκική προσέγγιση στην αντιμετώπιση διαφόρων ζητημάτων αναζητώντας λύσεις win-win για τα μέρη είναι κάτι που θα βοηθήσει να επιτευχθούν συναινέσεις που επιλύουν τις πολλές εμπλοκές που υπάρχουν σε αυτό τον  φάκελο.

Αλλά ο καθηγητής Ενεργειακής Μηχανικής, Δρ Ramadan Abu Al-Ela, πιστεύει ότι

«το θέμα της οριοθέτησης των συνόρων με την Τουρκία έχει πολλές διαστάσεις που είναι πολύ δύσκολο να ολοκληρωθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα». Διότι πρέπει να επανεξετάσει τη συμφωνία οριοθέτησης των θαλάσσιων συνόρων που έχει υπογραφεί μεταξύ Αιγύπτου και Κύπρου από το 2003 και τη συμφωνία οριοθέτησης των συνόρων μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ.

Η Τουρκία αρνήθηκε να υπογράψει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1982 για το Δίκαιο της Θάλασσας, η οποία είναι η κύρια νομική αναφορά στην οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων, και είναι η συμφωνία που δίνει στα ελληνικά νησιά το δικαίωμα αποκλειστικής οικονομικής ζώνης, όπως άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ακατοίκητων βραχονησίδων που απέχουν μόλις αρκετά χιλιόμετρα από την… Τουρκία και περίπου 500 χλμ. από την Αθήνα.

Το 2010, το Αμερικανικό Γεωλογικό Ινστιτούτο εκτίμησε τη συνολική έκταση της Λεκάνης Λεβάντε της Μεσογείου, στην οποία δεσπόζουν η Αίγυπτος, ο Λίβανος, η Συρία, η Παλαιστίνη, η Τουρκία και το Ισραήλ, σε 3.450 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου και 1,7 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Αυτό έχει αυξήσει το ενδιαφέρον για την επέκταση των ανακαλύψεων θαλάσσιας ενέργειας στην περιοχή.

Ο Abu Al-Ela είπε στο Asharq Al-Awsat: Υπάρχει ανάγκη για όλες τις χώρες να συμφωνήσουν σε έναν σαφή μηχανισμό οριοθέτησης των συνόρων με τρόπο που να διασφαλίζει τη δικαιοσύνη για όλες τις χώρες. Αυτό δεν περιορίζει το ζήτημα μόνο στην Αίγυπτο και την Τουρκία, υποδεικνύοντας ότι η δίκαιη οριοθέτηση σύμφωνα με τη συμφωνία των Ηνωμένων Εθνών θα καταστήσει πολλές περιοχές κοινές σε περισσότερες από μία χώρες, οι οποίες είναι διεθνώς αναγνωρισμένες.

Η Τουρκία υπέγραψε συμφωνία τον Νοέμβριο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων με τη Λιβυκή Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας με επικεφαλής τον Fayez al-Sarraj, η οποία τότε ήταν διεθνώς αναγνωρισμένη, η οποία απορρίφθηκε από την Αίγυπτο και πολλές χώρες, κυρίως την Κύπρο και την Ελλάδα. Γιατί συγκρούεται με τα θαλάσσια σύνορα τους. Ο ερευνητής στο κέντρο Al-Ahram επιβεβαιώνει ότι η ελληνοτουρκική προσέγγιση και η επιστροφή της Άγκυρας στον μηδενισμό των διαφορών με τους γείτονές της, μπορεί να επιτρέψει στην Αίγυπτο να διαδραματίσει μεσολαβητικό ρόλο μεταξύ Άγκυρας και Αθήνας σχετικά με το θέμα της οριοθέτησης των θαλάσσιων συνόρων με τρόπο που να εξυπηρετεί κοινά συμφέροντα των τριών χωρών. Ωστόσο, ο Δρ Ramadan Abu Al-Ela επισημαίνει ότι υπάρχουν θεμελιώδεις διαφορές που απαιτούν περισσότερο χρόνο συζήτησης και διαπραγμάτευσης όσον αφορά ακόμη και την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων με τη Λιβύη προκειμένου να επαναπροσδιοριστούν τα σημεία επαφής μεταξύ της Λιβύης, της Ελλάδας, της Τουρκίας και τα αιγυπτιακά σύνορα με τρόπο που διασφαλίζει ότι δεν θα υπάρξει μελλοντική διαφωνία γι’ αυτά.

https://aawsat.com/العالم-العربي/شمال-افريقيا/4828061-ما-فرص-ترسيم-الحدود-البحرية-بين-مصر-وتركيا-في-المتوسط؟

 

Άρθρο Κ. Μητσοτάκη στον Economist: τι πρέπει να κάνουμε

1

Άρθρο του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο περιοδικό «Economist» (ανεπίσημη μετάφραση από τα αγγλικά)

Η πολυτάραχη ιστορία της ελληνικής πολιτικής από το 1945 και μετά δείχνει ότι όπου υπάρχει ένα κενό συχνά υπάρχουν προβλήματα. Αυτό ουδέποτε ήταν εμφανέστερο από τη δεκαετία που ακολούθησε την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση που ξέσπασε το 2007, όταν η χώρα αργά αλλά αδυσώπητα βρέθηκε στη δίνη των κενών υποσχέσεων του λαϊκισμού.

Ο «εναγκαλισμός» της Ελλάδας με μια λαϊκιστική κυβέρνηση ήταν σχετικά σύντομος. Αλλά η ζημιά ήταν βαθιά. Η χώρα που κληρονόμησα όταν εξελέγην Πρωθυπουργός το 2019 θεωρούνταν ευρέως ως ο ασθενής της Ευρώπης.

Σήμερα η Ελλάδα βρίσκεται σε μια διαφορετική θέση. Το 2023 ανακηρυχθήκαμε «χώρα της χρονιάς» από τον «Economist». Κατακτήσαμε, επίσης, την κορυφαία θέση στην κατάταξη οικονομιών που κάνει το περιοδικό για δύο διαδοχικά έτη. Στις εκλογές του περασμένου καλοκαιριού το μερίδιο των ψήφων των αριστερών λαϊκιστών κατέρρευσε και το κόμμα μου επανεξελέγη στη διακυβέρνηση για δεύτερη θητεία, με αυξημένο ποσοστό.

Ωστόσο, μετά την πανδημία, εν μέσω πολέμου, ενεργειακής κρίσης, μεταναστευτικών προκλήσεων και υψηλού πληθωρισμού, οι ίδιες λαϊκιστικές παρορμήσεις που καταφέραμε να αντιμετωπίσουμε στην Ελλάδα ενισχύονται και πάλι σε μεγάλο μέρος της υπόλοιπης Ευρώπης.

Έτσι εγείρεται το ερώτημα: τι μπορούμε να αντλήσουμε από την εμπειρία της Ελλάδας από το 2019 κι έπειτα για τους λόγους που συμβαίνει αυτό και σχετικά με το τι πρέπει να κάνουμε;

Δεν υπάρχει μία, οριζόντια λύση για την αντιμετώπιση της ανόδου του λαϊκισμού. Υπάρχουν ωστόσο ζητήματα με βαθιές ρίζες.

Πάρτε για παράδειγμα τα παράπονα των πολιτών. Ακόμα και τώρα το ευρωπαϊκό φιλελεύθερο κατεστημένο, του οποίου αποτελώ μέρος, εξακολουθεί σε μεγάλο βαθμό να αδυνατεί ή να είναι απρόθυμο να αποδεχτεί ότι οι αιτιάσεις που τροφοδοτούν το ρεύμα του λαϊκισμού -από την παγκοσμιοποίηση μέχρι την αύξηση του κόστους ζωής- είναι πραγματικές και εκφράζονται με ειλικρίνεια.

Πρόκειται για μία προσέγγιση που εκδηλώνεται με τη μορφή του «εμείς και αυτοί» και λέει: «εμείς ξέρουμε καλύτερα». Μια τέτοια αλαζονική αυτοπεποίθηση είναι καταστροφική. Μας κάνει να μην βλέπουμε τις δυσκολίες των πολιτών, θολώνει την κρίση μας σχετικά με το ποια ζητήματα πρέπει να θέσουμε σε προτεραιότητα και, τελικά, αποξενώνει τους ψηφοφόρους.

Το 2015 η Ελλάδα βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της ανόδου του λαϊκισμού. Η πρώτη λαϊκιστική κυβέρνηση της χώρας εξελέγη τον Ιανουάριο εκείνου του έτους και επανεξελέγη οκτώ μήνες αργότερα. Με τον τρόπο αυτό, η Ελλάδα βρέθηκε με το «πλήρες πακέτο» της λαϊκιστικής ιδεολογίας: έναν υβριδικό συνασπισμό των άκρων τόσο της σκληρής αριστεράς όσο και της σκληρής δεξιάς.

Τα τέσσερα χρόνια που ακολούθησαν με δίδαξαν ότι οι λαϊκιστές υπόσχονται τα πάντα, αλλά τελικά οι υποσχέσεις τους είναι μεγαλόστομες, απόλυτα κενές και εντελώς ανέφικτες.

Η απάντηση για την καταπολέμηση τέτοιου είδους άκρων έγκειται στην υλοποίηση αποτελεσματικών πολιτικών, έχοντας παράλληλα την ετοιμότητα να αμφισβητήσεις ή και να απορρίψεις τα πιστεύω και τις πρότερες αντιλήψεις σου, όταν αυτό είναι απαραίτητο. Αυτό σημαίνει να είσαι έτοιμος να προσαρμοστείς γρήγορα σε γεγονότα με παγκόσμιο αποτύπωμα και να υιοθετήσεις μια νέα τριγωνική λογική: υπέρ της ανάπτυξης αλλά δημοσιονομικά υπεύθυνη, ισχυρή στο μεταναστευτικό και διεκδικητική στην ασφάλεια, παράλληλα με μια ισχυρή εξωτερική πολιτική, και κοινωνικά φιλελεύθερη στο εσωτερικό.

Στην οικονομία, επικεντρωθήκαμε στην ανάπτυξη: μείωση των φόρων, στήριξη της επιχειρηματικότητας, τόνωση των επενδύσεων μέσω μεταρρυθμίσεων στην αγορά. Αλλά καταλάβαμε επίσης τη σημασία τού να παραμείνουμε δημοσιονομικά υπεύθυνοι. Το αποτέλεσμα ήταν ένας από τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης στην ευρωζώνη και μια ταχεία μείωση του λόγου του χρέους προς το ΑΕΠ. Οι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης μας επιβράβευσαν, επαναφέροντας το αξιόχρεο της Ελλάδας στην επενδυτική βαθμίδα.

Όσον αφορά στη μετανάστευση, εφαρμόσαμε δίχως δισταγμό αυστηρότερους συνοριακούς ελέγχους. Ταυτόχρονα, όμως, μειώσαμε σημαντικά τον χρόνο εξέτασης των αιτήσεων χορήγησης ασύλου, βελτιώσαμε τις συνθήκες στα κέντρα υποδοχής και ανοίξαμε νόμιμες οδούς για την κινητικότητα εργαζόμενων. Στην εξωτερική πολιτική, δημιουργήσαμε νέες περιφερειακές εταιρικές σχέσεις γύρω από το εμπόριο, την ασφάλεια και την παροχή ενέργειας. Και στις σχέσεις μας με την Τουρκία, αντιμετωπίσαμε τις προκλήσεις κατά μέτωπο, κρατώντας παράλληλα ανοιχτή την πόρτα του διαλόγου.

Αυτές οι μεταρρυθμίσεις μού επέτρεψαν να επικεντρωθώ σε μια πιο φιλελεύθερη κοινωνική πλατφόρμα στο εσωτερικό: αντιμετώπιση των ανισοτήτων, βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών μέσω της ψηφιοποίησης, έως και αντιμετώπιση προοδευτικών θεμάτων όπως η ισότητα στον γάμο. Ήμουν σαφής ότι, όσο η οικονομία είναι ισχυρή, το δημοσιονομικό πλεόνασμα που δημιουργούμε άνω των στόχων μας θα χρησιμοποιείται για τη στήριξη των πιο ευάλωτων νοικοκυριών.

Μεταξύ των εκλογών του 2019 και του 2023 οι πολίτες είδαν ραγδαίες αλλαγές. Η ανεργία μειώθηκε, η ανάπτυξη αυξήθηκε κατακόρυφα μετά την πανδημία και ανακτήσαμε την εμπιστοσύνη των αγορών και των ξένων επενδυτών. Ταυτόχρονα, η χώρα στράφηκε προς την πράσινη και ψηφιακή οικονομία του μέλλοντος. Η Ελλάδα βρήκε μια νέα φωνή πιο κοντά στο κέντρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι σχέσεις με την Τουρκία άρχισαν να βελτιώνονται.

Η αίτηση της Ελλάδας για χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το κύριο εργαλείο του σχεδίου ανάκαμψης της ΕΕ από την πανδημία Covid-19, ήταν μία από τις μεγαλύτερες μεταξύ των κρατών-μελών και εγκρίθηκε πριν από κάθε άλλη χώρα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώρισε τον τρόπο με τον οποίο η στρατηγική χρήση των κονδυλίων από εμάς ήταν συνυφασμένη με την αναπτυξιακή μας στρατηγική: προώθηση μιας ισχυρής ανάκαμψης και μιας πιο ανθεκτικής οικονομίας και κοινωνίας.

Η ηχηρή εκλογική νίκη τον περασμένο Ιούνιο απέδειξε ότι αυτή η προσέγγιση λειτουργεί. Ήταν όντως δυνατό να δημιουργήσουμε ένα νέο συνασπισμό ψηφοφόρων της αριστεράς και της δεξιάς ενάντια στο λαϊκισμό.

Η νίκη μας έδειξε ότι ήταν δυνατό να περιορίσουμε τα περιθώρια των λαϊκιστών, διατηρώντας ευχαριστημένους τους παραδοσιακούς δεξιούς και κεντροδεξιούς ψηφοφόρους μας και επιπλέον διευρύνοντας την απήχηση του κόμματός μας στους Έλληνες που αυτοπροσδιορίζονται ως κεντρώοι ή ακόμη και κεντροαριστεροί. Τα ακροδεξιά κόμματα πήραν ποσοστό 12%, αλλά αυτή η επίδοση ήταν παρασάγγας ασθενέστερη από ό,τι στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Σε μια εποχή ευρέως διαδεδομένου κυνισμού, η Ελλάδα έδειξε ότι η πολιτική μπορεί να ασκηθεί με διαφορετικό τρόπο.

Στο τέλος, βέβαια, το πιο ισχυρό ανάχωμα κατά του λαϊκισμού είναι να ακούς τους πολίτες και να είσαι αποτελεσματικός. Οι έπαινοι που έχει απονείμει στην Ελλάδα αυτό το έντυπο δεν θα σημαίνουν πολλά εάν η οικονομία της δεν αναπτύσσεται και αν δεν μπορεί να παράγει τα πρόσθετα έσοδα που απαιτούνται για τη στήριξη των μεταρρυθμίσεων στο σύστημα υγείας και τη βελτίωση της δημόσιας εκπαίδευσης. Για την Ελλάδα, η καταπολέμηση του λαϊκισμού θα συνεχίσει να αφορά τη δημιουργία δίκαιης οικονομικής ανάπτυξης, και παράλληλα τη σύγκλιση με μια προοδευτική, κεντρώα Ευρώπη.

Για να γίνει αυτό απαιτείται ειλικρίνεια. Όταν γίνονται λάθη, πρέπει να αναγνωρίζονται. Και απαιτείται η ικανότητα να δείχνεις ότι κάνεις τη διαφορά, όχι απλώς να δίνεις υπερβολικές υποσχέσεις. Αλλά πάνω απ’ όλα απαιτεί σαφήνεια. Πρέπει να εξηγήσεις γιατί, παραδείγματος χάρη, η επενδυτική βαθμίδα δεν συνδέεται μόνο με την ικανοποίηση των απαιτήσεων των αγορών, σημαίνει χαμηλότερο κόστος δανεισμού για τα στεγαστικά δάνεια των πολιτών. Ή γιατί είναι σημαντικό να προσελκύσεις ξένες επενδύσεις, ώστε να δημιουργήσεις περισσότερες καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.

Αυτό έχει σημασία γιατί στον πυρήνα της κάθε πτυχή της πολιτικής -δίχως να είναι απαραίτητα πάντα τοπική- σχετίζεται πάντα με το άτομο, την οικογένεια και την ευημερία του νοικοκυριού. Μόνο αν το πετύχουμε αυτό μπορούμε να αρχίσουμε να αποκαθιστούμε την εμπιστοσύνη και να νικήσουμε τον λαϊκισμό.

Ο αρχικατάσκοπος της CIA σαλπίζει το τέλος της «Pax Americana»

0

 

Όταν οι μεγάλες δυνάμεις βιώνουν την υποτίμηση της παγκόσμιας θέσης τους, επόμενο είναι να πυροδοτούνται παγκόσμιες γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Όμοιες με αυτές που βιώνουμε επί του παρόντος. Σε μια από τις σπάνιες δημόσιες τοποθετήσεις του, ο διευθυντής της CIA, William J. Burns, δημοσίευσε (30/01/24) άρθρο του στο αμερικανικό Foreign Affairs, αποκαλύπτοντας πτυχές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής τραβώντας όπως ήταν αναμενόμενο πολλά βλέμματα. Εδώ θα εστιάσουμε σε δύο-τρία σημεία του άρθρου γνώμης που αξίζουν ιδιαίτερης μνείας και σχολιασμού.
Το 2012 ο Πρόεδρος Ομπάμα έλεγε: «Όποιος σας λέει ότι η Αμερική βρίσκεται σε παρακμή… δεν ξέρει για τι πράγμα μιλάει». Δώδεκα χρόνια αργότερα ο διευθυντής της CIA δηλώνει ότι βρισκόμαστε πλέον «σε έναν κόσμο έντονου στρατηγικού ανταγωνισμού στον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν απολαμβάνουν πλέον την αδιαμφισβήτητη πρωτοκαθεδρία».
Η λεγόμενη «Pax Americana» λοιπόν, η περίοδος κυριαρχίας των ΗΠΑ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο -και ειδικά μετά την πτώση της ΕΣΣΔ-,  έχει ήδη δύσει. Μια διαπίστωση ορατή -ακόμη και στους μη παροικούντες την Ιερουσαλήμ-, στα καθημερινά δελτία ειδήσεων. Σήμερα βλέπουμε μόνο κάτι από τη χαμένη αίγλη της άλλοτε χώρας «των ευκαιριών και της ευημερίας», του «αμερικανικού ονείρου» της «πρωτοπορίας στο Διάστημα και στην τεχνολογία». Όλα αυτά αποτελούν στοιχεία μιας «άλλης εποχής» που τα νέα παιδιά θα την βλέπουν μόνο στις ταινίες.
Το ερώτημα βέβαια είναι, τί πήγε τόσο στραβά τις τελευταίες δεκαετίες, και οδήγησε την νέα «Βαβυλώνα», στη σημερινή της αποδρομή; Η απάντηση δεν είναι απλή και ασφαλώς πολυπαραγοντική. Ως γενική διαπίστωση θα μπορούσε κανείς να πει ότι η «υπερεπέκταση» είναι κατά γενική ομολογία ακροσφαλής και μη υγιής. Ειδικά όταν αυτή έχει επιτελεστεί με ρυθμούς μη βιώσιμους αν όχι καρκινικούς. Το άλλο σκέλος βέβαια αφορά και στις μεθόδους επιβολής παγκόσμιας ηγεμονίας, οι οποίες σε βάθος χρόνου δημιουργούν σωρευτικά αντιδράσεις ακόμη και από τους υποτελείς που κάποτε επιζητούσαν και απολάμβαναν την αμερικανική  «προστασία» -με τις όποιες ταπεινωτικές προϋποθέσεις που ενδεχομένως να συνεπαγόταν-.
Ο διευθυντής της CIA, William J. Burns
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι φερειπείν το πώς αντιμετωπίζουν οι Αμερικανοί τον πόλεμο στην Ουκρανία -και προφανώς και άλλες περιπτώσεις-. Στο προαναφερθέν άρθρο, ο διευθυντής της CIA προσπαθεί να υποστηρίξει την άποψη ότι πρέπει να συνεχίσει η αμερικανική βοήθεια προς την Ουκρανία, και εξηγεί ότι, ξοδεύοντας λιγότερο από το «πέντε τοις εκατό του συνολικού αμυντικού προϋπολογισμού των ΗΠΑ» για την ενίσχυση της Ουκρανίας, «είναι μια σχετικά μέτρια επένδυση με σημαντικές γεωπολιτικές αποδόσεις για τις Ηνωμένες Πολιτείες και αξιοσημείωτες απολαβές για την αμερικανική αμυντική βιομηχανία.»
Αν και είναι πρόδηλο ότι η τοποθέτηση έγινε περισσότερο για εσωτερική κατανάλωση και απευθύνεται κυρίως σε αυτούς που χαράσσουν την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Παρ’ όλα αυτά δεν παύει να είναι ενδεικτική της λογικής με την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες εξασκούν παγκόσμια επιρροή εργαλειοποιώντας τον πόλεμο και δη τον πόλεμο δι’ αντιπροσώπων (proxy-war). Είναι προφανώς εργαλείο επίτευξης γεωπολιτικών στρατηγικών επιδιώξεων (δεν θα αναλυθούν εδώ) και ταυτόχρονης υποστήριξης της εγχώριας βιομηχανίας. Εν προκειμένω βέβαια υπάρχει και ο γεωοικονομικός παράγοντας αφού ο πόλεμος της Ουκρανίας έχει εξακοντίσει την Αμερική στις κορυφαίες θέσεις εξαγωγών LNG παγκοσμίως (1 και 2).
Τέτοιοι ψυχροί υπολογισμοί όμως -με όρους επενδυτικούς καίτοι συνεπάγονται ποταμούς αίματος-, σίγουρα δεν κολακεύουν τους ασκώντες ηγεμονία και σε βάθος χρόνου εξεγείρουν τους εξουσιαζόμενους, οι οποίοι είναι προφανές ότι δοθείσης ευκαιρίας, θα αντιδράσουν, υποσκάπτοντας την επιβολή εξουσίας εναντίον τους, όπως άλλωστε ο ίδιος ο W. J. Burns διαπιστώνει σε άλλο σημείο του άρθρο του:
«Οι χώρες» γράφει -προφανώς αναφέρεται σε αυτές που έχουν σοβαρή εθνική στρατηγική και όχι στις εκούσια εθελόδουλες-, «σε όλο τον παγκόσμιο Νότο έχουν ολοένα και μεγαλύτερη τάση να διευρύνουν τις σχέσεις τους για να μεγιστοποιήσουν τις επιλογές τους. Βλέπουν μικρό όφελος και μεγάλο ρίσκο στην προσκόλληση στις μονογαμικές γεωπολιτικές σχέσεις είτε με τις Ηνωμένες Πολιτείες είτε με την Κίνα. Περισσότερες χώρες είναι πιθανό να προσελκύονται από ένα «ανοιχτό» καθεστώς γεωπολιτικών σχέσεων (ή τουλάχιστον ένα «πολυσυλλεκτικό»), ακολουθώντας το παράδειγμα των Ηνωμένων Πολιτειών σε ορισμένα ζητήματα, ενώ παράλληλα καλλιεργούν σχέσεις με την Κίνα.»
Εν κατακλείδι, είναι άλλο πράγμα το να γίνονται ψυχροί υπολογισμοί για τους πολέμους στα διευθυντήρια αποφάσεων, πίσω από τις κλειστές πόρτες, και τελείως διαφορετικό το να γίνονται δημοσίως από υψηλόβαθμους κρατικούς αξιωματούχους. Όποιος διαφωνεί ότι η ως άνω δήλωση, από μόνη της αποτελεί απόδειξη ότι η υπερδύναμη βρίσκεται όντως σε παρακμιακή αποδρομή, ας μας το στοιχειοθετήσει.
Ιστορικά, τα κάστρα και οι μεγάλες αυτοκρατορίες, «πέφτουν εκ των έσω», με δική τους υπαιτιότητα…

Πηγή: i-epikaira.blogspot.com

Γιατί ο Όρμπαν ψήφισε την χρηματοδότηση της Ουκρανίας;

10

του Αλκη Καλλιαντζίδη, Οικονομολόγου, [email protected]   www.kalkis.eu

Ο Όρμπαν όταν κατάλαβε ότι υπάρχει κοινοτικό σχέδιο εξόδου του από την ΕΕ, αναγκάστηκε να ψηφίσει  την χρηματοδότηση της βοήθειας για την Ουκρανία

Η σημερινή έκτακτη Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες  καπελώθηκε από το μείζον ζήτημα των αγροτικών κινητοποιήσεων σχεδόν σε όλες τις κοινοτικές χώρες. Ελάχιστα γνωρίζει η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη, ότι το κύριο θέμα της ήταν η άρση του ουγγρικού βέτο, για την οικονομική βοήθεια και τον δανεισμό της Ουκρανίας, που έθεσε ο Ορμπαν τον Δεκέμβριο.

Πράγματι, στις 15 Δεκεμβρίου 2023, η Ουγγαρία μπλόκαρε έναν νέο ποσό της Ευρωπαϊκής Ένωσης 50 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία. Χθες ήταν η σειρά της ΕΕ να αντεπιτεθεί. Σε ένα έγγραφο που αποκάλυψαν οι Financial Times, ανακαλύψαμε ένα σχέδιο άσκησης πίεσης στην κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν, όπως ανέφερε ο δημοσιογράφος Tanguy Sanlaville στις 29-1-2024 στον ιστότοπο Marianne, με τίτλο : «Βοήθεια στην Ουκρανία : το σχέδιο της ΕΕ για την αποδυνάμωση της οικονομίας της Ουγγαρίας σε περίπτωση μπλοκαρίσματος» (Aides à l’Ukraine : ce plan de l’UE pour fragiliser l’économie de la Hongrie en cas de blocage). Προς μια πτώση των επενδύσεων στην Ουγγαρία και μια υποτίμηση στο φιορίνι της ; Σε κάθε περίπτωση, αυτό εξέταζε η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε ένα έγγραφο του Συμβουλίου της ΕΕ που αποκαλύφθηκε από τους Financial Times, διαβάσαμε ένα σχέδιο με στόχο να αναγκαστεί ο Βίκτορ Όρμπαν να ψηφίσει υπέρ της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης της βοήθειας για την Ουκρανία, συνολικού ποσού 50 δισεκατομμυρίων. Ο Ούγγρος Πρωθυπουργός το είχε ήδη μπλοκάρει τον περασμένο Δεκέμβριο και η Ευρωπαϊκή Ένωση φαινόταν να το έχει αποδοκιμάσει.

ΣΤΟΧΕΥΣΗ ΗΤΑΝ «ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΛΗΓΜΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ» της ΟΥΓΓΑΡΙΑΣ

«Οι άλλοι ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα έπρεπε να δεσμευτούν δημόσια για οριστική περικοπή των κονδυλίων της ΕΕ για τη Βουδαπέστη». Αυτό φαινόταν στο έγγραφο που ανέπτυξαν οι Βρυξέλλες και αποκαλύφθηκε από τους Financial Times πριν από την έκτακτη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ την Πέμπτη 1-2-2024 για το ουκρανικό ζήτημα. Επιθετική στρατηγική για τα κράτη μέλη, που σκόπευαν  να πιέσουν τη Βουδαπέστη, ενώ ο Βίκτορ Όρμπαν κατηγορείται για συμπαιγνία με τη Ρωσία.

Η βρετανική οικονομική εφημερίδα επικαλέστηκε «μια στρατηγική για τη ρητή στόχευση των οικονομικών αδυναμιών της Ουγγαρίας, θέτοντας σε κίνδυνο το νόμισμά της και οδηγώντας σε υπονόμευση της εμπιστοσύνης των επενδυτών». Στο στόχαστρό της, εάν ο Βίκτορ Όρμπαν επέμενε στην άρνησή του να μην υποστηρίξει τη βοήθεια προς την Ουκρανία, οι «θέσεις εργασίας και η ανάπτυξη» στην Ουγγαρία. Οι «οικονομικές ευπάθειες» της Ουγγαρίας εντοπίζονται ξεκάθαρα στο έγγραφο, το οποίο αναφέρεται σε «πολύ υψηλό δημόσιο έλλειμμα», «πολύ υψηλό πληθωρισμό», στο αδύναμο νόμισμα και στο ποσοστό του ΑΕΠ της που καταβάλλεται ετησίως στην αποπληρωμή του υψηλού χρέους της.

Η ΟΥΓΓΑΡΙΑ ΑΡΝΙΟΤΑΝ ΝΑ εκΦΟΒΙΣΤΕΙ…

Janos Boka

Από την άλλη πλευρά, η Βουδαπέστη δεν σκόπευε να λυγίσει υπό την πίεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε επαφή με τους Financial Times, ο Ούγγρος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Γιάνος Μπόκα δήλωσε ότι δεν γνώριζε την «οικονομική απειλή», αλλά διαβεβαίωσε ότι η Ουγγαρία «δεν υποκύπτει στην πίεση»: «Η Ουγγαρία δεν κάνει καμία σύνδεση μεταξύ της υποστήριξης προς την Ουκρανία και την πρόσβασή της στα ευρωπαϊκά κονδύλια». Και ο υπουργός επιβεβαίωσε την επιθυμία της Ουγγαρίας να «συμμετάσχει εποικοδομητικά στις διαπραγματεύσεις» σχετικά με την Ουκρανία. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στην εφημερίδα Le Monde στις 18 Ιανουαρίου, ο Γιάνος Μπόκα ζήτησε τη δημιουργία ενός Ταμείου που θα προορίζεται για την Ουκρανία που θα προικοδοτείτε από τα κράτη μέλη, ή θα αποφασίζεται ομόφωνα ετησίως από τα 27 κράτη της Ένωσης η χρηματοδότηση της τελευταίας.

…ΑΛΛΑ ΤΕΛΙΚΑ ΕΚΦΟΒΙΣΤΗΚΕ ΚΑΙ ΥΠΟΧΩΡΗΣΕ

Παρά ταύτα, μπορεί κάλλιστα αυτή η ευρωπαϊκή πίεση να είχε και είχε αποτέλεσμα. Ο Γιάνος Μπόκα ανέφερε στους Financial Times ότι η Βουδαπέστη είχε στείλει μια νέα πρόταση στις Βρυξέλλες το Σάββατο 27 Ιανουαρίου. Η ουγγρική κυβέρνηση δήλωσε ότι είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει τον προϋπολογισμό της ΕΕ για να χρηματοδοτήσει τη βοήθεια προς την Ουκρανία, ακόμη και να καταφύγει στην έκδοση κοινού χρέους για να το κάνει αυτό, υπό την προϋπόθεση όμως ότι η Βουδαπέστη θα έχει τη δυνατότητα να αλλάξει γνώμη αργότερα. Μια άλλη Τουρκία, δηλαδή. Ενας άλλος Ερντογάν.

«Η πολιτική πίεση στην Ουγγαρία ήταν ισχυρή και συνεχής», σχολίασε ο Ούγγρος υπουργός, αλλά επιβεβαίωσε ότι αυτό δεν επηρέασε τις διαπραγματεύσεις που διεξήγαγε η Βουδαπέστη. «Έπρεπε να κάνουμε ένα βήμα προς αυτούς», παραδέχθηκε ο Γιάνος Μπόκα, «αλλά ελπίζουμε ότι και οι άλλοι παίκτες θα είναι το ίδιο ευέλικτοι». Ο Βίκτορ Όρμπαν είχε προσφερθεί να υποστηρίξει το σχέδιο βοήθειας για την Ουκρανία με αντάλλαγμα ένα ετήσιο δικαίωμα αρνησικυρίας σε αυτήν τη χρηματοδότηση, αλλά τα κράτη μέλη είχαν αρνηθεί, φοβούμενα ένα ουγγρικό μπλοκάρισμα κάθε χρόνο για τη λήψη νέων παραχωρήσεων. Τελικά, η αρνησικυρία της Ουγγαρίας δεν πέρασε.

Μάλιστα σύμφωνα με το χθεσινό (1-2-2024) ρεπορτάζ των Jean Quatremer και Nelly Didelot, στην ηλεκτρονική έκδοση της Libération, η Ουγγαρία απειλήθηκε με έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αν επέμενε  στα παιχνίδια της, στο κείμενο με τίτλο : « Βοήθεια στην Ουκρανία: η Ένωση δείχνει στην Ουγγαρία την πόρτα της εξόδου» (Aide à l’Ukraine : l’Union montre la porte de sortie à la Hongrie).Και τούτο ενεργοποιώντας εκ νέου τη διαδικασία του άρθρου 7 της Συνθήκης της ΕΕ που δρομολογήθηκε το 2018 κατά της Ουγγαρίας από την Επιτροπή και το Ευρωκοινοβούλιο για τον μη σεβασμό των ευρωπαϊκών αξιών, την οποία πάγωσαν τότε τα κράτη-μέλη. Θα μπορούσε να οδηγήσει στη στέρηση του δικαιώματος ψήφου της Ουγγαρίας, εάν οι 26 αποφάσιζαν κάτι τέτοιο ομόφωνα. Σίγουρα η Σλοβακία θα μπορούσε να την βοηθήσει, αλλά και αυτή δεν έχει το βάρος της Πολωνίας που μέχρι πρότινος τη στήριζε, και βρίσκεται επίσης σε κατάσταση οικονομικής εξάρτησης από την Ένωση. Το ότι δείχθηκε η πόρτα της εξόδου στη Βουδαπέστη δείχνει την ένταση της κρίσης που διέρχεται η ΕΕ και το επικίνδυνο παιχνίδι που παίζει ο Όρμπαν για ένα αβέβαιο κέρδος του.

Τι Ερντογάν, τι Ορμπαν, δηλαδή.