Αρχική Blog Σελίδα 1285

Χάρτης. 1/3 Τεκτονική της ευρωπαϊκής γεωπολιτικής πλάκας. Άνοιγμα του κοινοτικού έργου σε νέα κράτη μετά την έκλειψη του Ανατολικού Μπλοκ (1991-2023)

0

 AB PICTORIS , Pierre VERLUISE , 9 Μαίου 2024

diploweb.com

Σχεδιασμός χάρτη: Blanche Lambert και Pierre Verluise.
Δημιουργία χάρτη: ΑΒ Pictoris. Η AB Pictoris είναι μια νέα γαλλική εταιρεία που ιδρύθηκε από την Blanche Lambert, μια ανεξάρτητη χαρτογράφο. Παθιασμένη με τη χαρτογραφία και τη γεωπολιτική, απέκτησε μεταπτυχιακό στη Γεωπολιτική (cyber course, IFG, Paris VIII) και στη Γεωστρατηγική (Sciences Po Aix) μετά από πτυχίο στη Γεωγραφία και τον Περιφερειακό Σχεδιασμό (Paris I).

Σχόλιο στον χάρτη: Pierre Verluise, Διδάκτωρ Γεωπολιτικής, ιδρυτής του Diploweb.com, καθηγητής σε πολλά μαθήματα Master 2. Συγγραφέας, συν-συγγραφέας ή διευθυντής τριάντα περίπου έργων. Παραγωγός τριών Masterclasses για το Udemy: “The Base of Power” ; «Γιατί τα ψηφιακά δεδομένα είναι γεωπολιτικά;» από τον Kévin Limonier; «Τι ήταν η ΕΣΣΔ;» του Jean-Robert Raviot.

Η μεταψυχροπολεμική γεωγραφική Ευρώπη βλέπει τη γεωπολιτική της τεκτονική να ανανεώνεται βαθιά κάτω από την πίεση δυνάμεων που επεκτείνουν ή μειώνουν τις πολιτικές ομαδοποιήσεις – πλάκες –. Απόδειξη ελκυστικότητας και όχι «σχεδιασμού», το ΝΑΤΟ και η ΕΕ αποκτούν πλεονεκτήματα και επεκτείνονται. Δεν αποτρέπονται οι αντιθέσεις και οι εντάσεις, εσωτερικές και εξωτερικές. Δεν υπάρχει λόγος να εκπλαγείτε, καθώς η ισορροπία δυνάμεων βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής δράσης.

ΜΕΣΩ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (ΕΟΚ), η οικοδόμηση της ευρωπαϊκής κοινότητας που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1950 πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου (1947-1991). Φυσικά, η ένταση Ανατολής-Δύσης δημιουργεί έξοδα, αλλά παραδόξως ο Ψυχρός Πόλεμος είναι επίσης ένα ερέθισμα που παράγει πολιτικά αποτελέσματα, όπως η υπέρβαση μέρους της γαλλογερμανικής δυσαρέσκειας, τουλάχιστον με την ΟΔΓ. Με άλλα λόγια, ο φόβος της Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ) ωθεί ορισμένες δυτικοευρωπαϊκές χώρες να ξεπεράσουν τις διαφορές τους για να δημιουργήσουν θεσμικές συγκλίσεις. Είναι ενδιαφέρον να υπογραμμιστεί ότι από το 2014 και ακόμη περισσότερο το 2022, ο φόβος της μετασοβιετικής Ρωσίας εξακολουθεί να έχει πολιτικά αποτελέσματα προσέγγισης ή ανασυγκρότησης, για παράδειγμα προς όφελος του ΝΑΤΟ ή της ΕΕ. [1] Ακόμα καλύτερα, ο φόβος για τη Ρωσία και η δυσπιστία προς τη Λευκορωσία είναι η ίδια η πηγή της δημιουργίας της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας. [2]

Η ΕΟΚ και μετά η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι ελκυστική έχοντας ήδη βιώσει επτά διευρύνσεις και μόνο μία –ειρηνική– έξοδο με το Brexit (2016-2020). Η ευρωπαϊκή κοινότητα εκτείνεται προς το Νότο και προς την Ανατολή, μέχρι την ενσωμάτωση τριών πρώην Σοβιετικών Δημοκρατιών – της Βαλτικής – το 2004. Μετά από αυτό του 1995, οι διευρύνσεις της ΕΕ πραγματοποιούνται συχνά στον απόηχο εκείνων του ΝΑΤΟ που καθορίζει το ρυθμό και αναλαμβάνει την αμυντική διάσταση. Τα πρώην μέλη του Συμφώνου της Βαρσοβίας (1955 – 1991) έγιναν μέλη του ΝΑΤΟ το 1999. Από το 2004, εν μέρει υπό την έμπνευση των νέων κρατών μελών, η ΕΕ εφάρμοσε μια Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας (EPI). Σε δύο δεκαετίες, η ΕΠΓ έχει υποστεί αρκετούς επαναπροσδιορισμούς. Πρόκειται για την προσπάθεια οικοδόμησης σχέσεων όσο το δυνατόν συνεργασίας με χώρες στο εξωτερικό περιθώριο, με άνισα αποτελέσματα υπό την πίεση εσωτερικών και εξωτερικών γεγονότων. Έτσι, η ισραηλινο-παλαιστινιακή σύγκρουση και η Αραβική Άνοιξη (2011) τιμωρούν την ανάπτυξη της μεσογειακής διάστασης.

Επομένως, η μεταψυχροπολεμική γεωγραφική Ευρώπη βλέπει τη γεωπολιτική της τεκτονική να ανανεώνεται βαθιά κάτω από την πίεση δυνάμεων που επεκτείνουν ή μειώνουν τις πολιτικές ομαδοποιήσεις – πλάκες -.

Σχεδόν 360.000 άνθρωποι εγκατέλειψαν τη Ράφα μετά την ισραηλινή εντολή εκκένωσης

0

Σχεδόν 360.000 άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τη Ράφα, την πόλη στη νότια Λωρίδα της Γάζας, από τότε που ο ισραηλινός στρατός εξέδωσε τις πρώτες εντολές εκκένωσης πριν από μια εβδομάδα, σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ.

«Δεν υπάρχει πουθενά να πάνε. Δεν υπάρχει ασφάλεια χωρίς εκεχειρία», ανέφερε σήμερα στο Χ η Υπηρεσία Αρωγής και Έργων του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες (UNRWA).

Η Ράφα, όπου βρίσκονται στοιβαγμένοι 1,4 εκατομμύριο Παλαιστίνιοι, στην πλειονότητά τους βίαια εκτοπισμένοι εξαιτίας του πολέμου, θεωρείται από το Ισραήλ ως το τελευταίο προπύργιο της Χαμάς.

Οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί πολλαπλασιάστηκαν τις πρώτες πρωινές ώρες στον παλαιστινιακό θύλακα, καθώς το Ισραήλ ετοιμάζεται να γιορτάσει, «χωρίς ειρήνη», την επέτειο της ίδρυσής του, την οποία επισκιάζει φέτος ο πόλεμος με τη Χαμάς, που διαρκεί πάνω από 7 μήνες.

Τις πρώτες πρωινές ώρες, ομάδες του Γαλλικού Πρακτορείου μετέδωσαν ότι έγιναν πλήγματα σε διάφορους τομείς του παλαιστινιακού θύλακα όπου, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, «δεν υπάρχει ασφαλής τοποθεσία» για τους περίπου 2,4 εκατομμύρια κατοίκους.

Οι βομβαρδισμοί είχαν στο στόχαστρο ειδικά τη Ράφα.

Σφοδρές μάχες μεταξύ του ισραηλινού στρατού και ενόπλων Παλαιστινίων μαίνονταν επίσης και σε διάφορες τοποθεσίες στο βόρειο, νότιο και κεντρικό μέρος του θύλακα.

Η ανακοίνωση της UNRWA πρόσθεσε ότι στη βόρεια Γάζα, οι βομβαρδισμοί και οι περαιτέρω εντολές εκκένωσης έχουν προκαλέσει περισσότερους εκτοπισμούς και «φόβο σε χιλιάδες οικογένειες».

Σειρήνες για εισερχόμενους πυραύλους ήχησαν το πρωί σε ισραηλινές συνοριακές πόλεις κοντά στη Λωρίδα της Γάζας.

Παράλληλα, ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ Γιόαβ Γκάλαντ συνομίλησε τηλεφωνικά με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν για την κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας, σύμφωνα με σημερινά δημοσιεύματα.

Σύμφωνα με το γραφείο του, ο Γκάλαντ συζήτησε τις «εξελίξεις στη Γάζα, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων (των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων) σε όλο τον παλαιστινιακό θύλακα απέναντι σε εστίες τρομοκρατών, και την ακριβή επιχείρηση στην περιοχή της Ράφα κατά των υπόλοιπων ταγμάτων της Χαμάς, ενώ παράλληλα διασφαλίζει τη διάβαση» (των συνόρων της Ράφα).

Ο Μπλίνκεν επανέλαβε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν αντίθετες σε μια μεγάλη ισραηλινή χερσαία επίθεση στη Ράφα, «όπου πάνω από 1 εκατομμύριο άνθρωποι έχουν καταφύγει», δήλωσε εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Χθες ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας δήλωσε ότι η επίθεση στη Ράφα θα προκαλούσε «χάος», «αναρχία» και «τεράστιες ζημιές» για τον άμαχο πληθυσμό, χωρίς «να επιλύσει το πρόβλημα της Χαμάς».

Αψηφώντας τις αμερικανικές και ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου επιμένει να λέει πως θα διεξαχθεί ευρείας κλίμακας χερσαία επίθεση στη Ράφα, κατ’ αυτόν το τελευταίο οχυρό των ταγμάτων της Χαμάς.

Την περασμένη εβδομάδα, οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις διέταξαν τους άμαχους στο ανατολικό τμήμα της Λωρίδας της Γάζας να φύγουν και έκτοτε λένε πως διεξάγουν «στοχευμένες» επιχειρήσεις εναντίον των Ταξιαρχιών Εζεντίν αλ Κάσαμ, του στρατιωτικού βραχίονα της Χαμάς.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Στέιτ Ντιπάρτμεντ για Συμφωνία Πρεσπών: Θα συνεχίσουμε να ενισχύουμε τη σημασία της τήρησης των διεθνών συμφωνιών

3

Το μήνυμα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν σταθερά προσηλωμένες στη Συμφωνία των Πρεσπών και στην ενσωμάτωση της Βόρειας Μακεδονίας στους ευρωατλαντικούς θεσμούς εξέπεμψε εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ στον απόηχο των εκλογών που πραγματοποιήθηκαν στη γειτονική χώρα.

Η τοποθέτηση του εκπροσώπου του αμερικανικού υπουργείου έγινε απαντώντας σε ερώτηση των Ελλήνων ανταποκριτών στην Ουάσιγκτον για το γεγονός ότι η νέα πρόεδρος παραβίασε τη Συμφωνία των Πρεσπών, αποκαλώντας τη χώρα «Μακεδονία» και όχι «Βόρεια Μακεδονία, όπως είναι το συνταγματικό της όνομα, κατά τη διάρκεια της τελετής για την ορκωμοσία της.

Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανάφερε ότι «καθώς σχηματίζεται νέα κυβέρνηση και επιλέγεται ένας νέος πρωθυπουργός, θα συνεχίσουμε να ενισχύουμε τη σημασία της τήρησης των διεθνών συμφωνιών και τα οφέλη της πλήρους ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση».

Π. Μπάρκας: Ο ΡΑΜΑ ΞΕΠΕΡΑΣΕ ΤΙΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΠΡΟΚΛΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΚΑΙ Η ΑΝΘΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΦΗΓΗΣΗ ΠΟΥ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΤΑΙ ΣΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΑ

6
του Παναγιώτη Μπάρκα

Η όλη επίσκεψη Ράμα στην Αθήνα έδειξε ότι η αλβανική εθνικιστική αφήγηση που καλλιεργείται στην Αλβανία από γνωστούς κύκλους από το 2012, τα 100 χρόνια ανακήρυξης της ανεξαρτησίας του αλβανικού κράτους, δεν ήταν ούτε τυχαία, ούτε αυθόρμητη, ούτε άσκοπη.

Το συγκεκριμένο εθνικιστικό μύθευμα εκδηλωμένο ως ανθελληνισμός, ισχυρίζεται εν΄ ολίγοις ότι του αρχαίου ελληνικού μεγαλείου προηγείται ο αλβανισμός, ότι ο σύγχρονος Ελληνικός λαός δεν έχει καμιά σχέση με τον αρχαίο Έλληνα (Φαλμαεράυερ), ότι ο πραγματικός κληρονόμος του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού είναι ο Αλβανός και ότι τα σύγχρονα επιτεύγματα και ιστορία οι Έλληνες τα οφείλουν στους Αλβανούς.
Η επίσκεψη και η ομιλία του πρωθυπουργού Ε. Ράμα στην Αθήνα επικύρωσε ως εθνική στρατηγική της Αλβανίας στις σχέσεις με την Ελλάδα το συγκεκριμένο αφήγημα.

Ο ΡΑΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΠΟΙΗΜΑ ΜΗΝΥΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ

Το παραπάνω πλαίσιο δεν αλλάζει σε τίποτε με το εθνικό ιδεολόγημα που περικλείει το ποίημα του ελληνομαθή Αλβανού ποιητή Ναΐμ Φράσερη (Ναούμη Φρασερή, στα μητρώα της Ζωσιμέας Σχολής Ιωαννίνων) «Ο αληθής πόθος των Σκηπετάρων» γραμμένο το 1886 στην ελληνική, μερικούς στίχους του οποίου ο Ράμα επέλεξε για να χαιρετίσει από το Γαλάτσι τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Το αφήγημα αυτό ως ρομαντικό κατασκεύασμα του ΧΙΧ αι., ως αναζήτηση ενός λαμπρού αφηγήματος καταγωγής για να στηριχτεί η υπό διαμόρφωση αλβανική εθνική ταυτότητα, αποτέλεσε τις βάσεις της αλβανικής εθνικής ιδεολογίας από τότε μέχρι τις ημέρες μας.
Ο Φρασερή, δανείστηκε στο ποίημα το ηπειρωτικό πρότυπο νεοελληνικής ιδεολογίας και τις παραχωρήσεις των Ηπειρωτών λόγιων προς τους Αλβανούς, περί «παρόμοιας εθνογέννησης και κοινές πολιτισμικές ρίζες». (Στόχος των Ηπειρωτών ήταν η προσέγγιση του αλβανικού στοιχείου κατά της Οθωμανοκρατίας).
Δεν βλέπει τον κίνδυνο για την λευτεριά του Αλβανού στην τουρκοκρατία, αλλά ζητάει φιλία από τους Σέρβους και Έλληνες που είχαν αποχτήσει την εθνική τους ελευθερία. Τους αφήνει να εννοήσουν την πολεμική ικανότητα των Σκιπετάρων σημειώνοντας ότι εκείνοι προηγούνται των θεών και ως πολεμιστές είναι απόγονοι του Μ. Αλέξανδρου και του Πύρρου. (Γνωστό μέχρι σήμερα. Το δόγμα εθνικής συσπείρωσης των Αλβανών είναι οι χριστιανοί γείτονες.)

Η ΟΜΙΛΙΑ ΡΑΜΑ ΠΑΡΑΧΑΡΑΣΣΕΙ ΚΑΙ ΙΔΙΟΠΟΙΕΙ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ

Ο Ράμα διάβασε για τον Μητσοτάκη τους πρώτους «ειρηνοποιούς» στίχους. Η υπόλοιπη ομιλία του, έλεγε τα υπόλοιπα του ιδεολογήματος Φρασερή και του σύγχρονου ανθελληνικού αφηγήματος, τα οποία ήταν έντεχνα καλυμμένα πίσω από μια ευρωπαϊκή ρητορική.
Μίλησε για χιλιόχρονη κοινή ελληνοαλβανική ιστορία και προσφορά στον πολιτισμό, την δημοκρατία, τα γράμματα. («Η ιστορία μας, είπε, αποτελεί κοινό θησαυρό») Υπέδειξε τους Αρβανίτες ως αλβανική συμβολή στην Επανάσταση του 1821, λησμονώντας ότι οι Ελληνοαρβανίτες πολεμούσαν με ανδρεία και θυσία σκληρά για τη δική τους ελληνική επανάσταση κατά των Τουρκοαλβανών που πολεμούσαν για λογαριασμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

ΟΙ ΑΛΒΑΝΟΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ, Ο ΡΑΜΑ ΜΕΤΑΦΕΡΕΙ ΤΟΝ ΑΝΘΕΛΛΗΝΙΣΜΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Στο μύθευμα αυτό πρόσθεσε κάτι που απαραιτήτως πρέπει να προσεχτεί. Είδε τους σημερινούς Αλβανούς μετανάστες στην Ελλάδα όχι μόνο συνεχιστές, «των παραδοσιακών Αλβανών στην Ελλάδα», όπως ισχυρίστηκε, αλλά υπόδειγμα της δημοκρατίας του Περικλή.
Τους είδε πλέον, όχι ως μετανάστες, αλλά ως Αλβανούς της Ελλάδας, ως εθνοτική κοινότητα, ισότιμη με τον γηγενή Ελληνισμό της Αλβανίας, ή την εθνική ελληνική μειονότητα στην Αλβανία. Δεν χρησιμοποίησε ποτέ τον όρο «μετανάστες» για τους Αλβανούς. (Αύριο ίσως διεκδικήσει τη θεσμοποίηση άλλων πολιτικών δικαιωμάτων).
Τους αντιμετώπισε ισότιμους με τους Έλληνες, (έχετε την ανάγκη της Ελλάδας, είπε, όσο η Ελλάδα εσάς, για να συνεχίσει ότι «η Ελλάδα είναι δική σας όσο είναι των Ελλήνων»). Μάλιστα, σε συνδυασμό με την ομιλία της υπουργού του, πήγε και πιο πέρα ότι «εδώ (η Ελλάδα) είναι Αλβανία» διότι «παραδοσιακά ομιλούνταν παντού η αλβανική».

Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ «ΕΠΟΙΚΟΔΟΜΗΤΙΚΟΥ ΜΙΣΟΥΣ»

Ωστόσο, χρησιμοποιώντας σκληρή γλώσσα να καλλιεργήσει την αντιπαράθεση μεταξύ Αλβανών μεταναστών και την ελληνική κοινωνίας και κράτους, άρχισε την ομιλία του αναφέροντας ότι, «δεν ήρθα στην Ελλάδα για να ανταμώσω τους κάποτε υπηρέτες αυτών (των Ελλήνων), αλλά να βγάλω τον πόνο με τους ισότιμους κύριους αυτού του σπιτιού» (της Ελλάδας), εκπροσώπους μιας περήφανης χώρας- της Αλβανίας.
Έκανε υπαίτιους τους Έλληνες για τις δυσκολίες των Αλβανών λαθρομεταναστών στα πρώτα χρόνια για να φθάσει στο αποκορύφωμα ότι «έμπαινε στα σπίτια σας (το ελληνικό κράτος) σας άρπαζε με ο, τι είχατε φορεμένα και σας έδιωχνε στην Αλβανία, όπως στις ιστορίες στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο με τους Αλβανούς στην βόρεια Ελλάδα, υπονοώντας το αλβανικό μύθευμα με τους Τσάμηδες.
Ανέφερε ακόμα, την διάκριση κατ΄ αυτόν, ανάμεσα στα Ελληνόπουλα και τα Αλβανόπουλα, διότι, πάντα κατά το Ράμα, τα Αλβανόπουλα δεν «ανήκουν στο λευκό σταυρό, (όπως τα Ελληνόπουλα) αλλά στο δικέφαλο αετό»
Μετέφερε τον ανθελληνισμό από τα Τίρανα στην Αθήνα και υπέδειξε ως αιχμή του δόρατος τους Αλβανούς μετανάστες στην Ελλάδα. Για να μεταφέρει το κλίμα αυτό, χρησιμοποίησε δυστυχώς και Έλληνες γηγενείς της Αλβανίας και ελληνικής καταγωγής άτομα.

Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΚΛΙΜΑ ΟΜΙΛΙΑΣ ΤΟΥ

Ο Ράμα δεν αναφέρθηκε καν στους δύο λόγους που αποτέλεσαν στην Ελλάδα την αιχμή των αντιδράσεων για τη συγκεκριμένη επίσκεψη και ήταν το θέμα Μπελέρη και η προεκλογική περίοδος στην Ελλάδα. Ο Ράμα είχε καταφέρει την δημοσιογραφική ανύψωση στην Ελλάδα των θεμάτων αυτών ώστε, να κάνει τη διαφορά στην ομιλία του. Να δείξει την μικρότητα και στενότητα των ελληνικών ΜΜΕ, ενώ αυτός έχει εντελώς άλλη ατζέντα και εθνική στρατηγική. Ταυτόχρονα, το κλίμα αυτό του επέτρεψε να ακουστεί φυσιολογική η εθνικιστική ρητορική.

ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΟΥ ΡΑΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΤΥΠΙΚΑ

Επίσης ο Ράμα φρόντισε να το εκφράζει και στο κλειστό στάδιο στο Γαλάτσι και δεν έχω εδώ υπόψη το ερυθρόμαυρο χρώμα των καρεκλών, ούτε τις εκατοντάδες αλβανικές σημαίες, αλλά το γεγονός ότι στην αίθουσα δεν υπήρξε καμιά ελληνική σημαία στα χέρια των ισότιμων με τους Έλληνες Αλβανών, δεν ανακρούστηκε ο ελληνικός εθνικός ύμνος. Ο Ράμα πήρε μαζί του πάνω από 150 άτομα, βουλευτές τους, υπουργούς, κομματικά στελέχη, δημάρχους, επιλεγμένους δημοσιογράφους. Αξιοποίησε λαϊκίστικα και σε όφελος του εθνικιστικού λόγου θέματα των διμερών σχέσεων που ανήκουν στο τραπέζι πολιτικών συνομιλιών.
Αν τολμούσε να πράξει κάτι παρόμοιο η ελληνική πλευρά στην εθνική ελληνική μειονότητα, ή ίδια η εθνική ελληνική μειονότητα, στην Αλβανία θα γινότανε κυριολεκτικά χαμός. (Θυμάστε τι έγινε πριν από χρόνια όταν κάποιος Χιμαραίος ύψωσε στο σπίτι του – όχι σε δημόσιο χώρο, – μια ελληνική σημαία).

ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΟΜΕΝΗΣ ΗΜΕΡΑΣ

Στην Αλβανία η συγκέντρωση Ράμα στην Αθήνα θεωρείται θρίαμβος και ο Ράμα Εθνάρχης. (Οι προσωπικές μου προσπάθειες να αντισταθμίσω την κατάσταση στα αλβανικά κανάλια, προκαλούν πολυπληθείς εθνικιστικές επιθέσεις , αλλά δεν το βάζω κάτω.)
Ωστόσο, φαίνεται ότι το πρόβλημα μένει στους Αλβανούς μετανάστες στην Ελλάδα και στις ελληνοαλβανικές σχέσεις. Διάβασα τα πρόσωπα των περευρεθέντων στη συγκέντρωση Ράμα. Όσοι κρατούσαν σημαίες, αποτελούσαν και τους ενθουσιώδεις. Οι υπόλοιποι, η μεγάλη πλειοψηφία, ήταν σκεπτικοί και στα μάτια τους διάβαζες ερωτήματα: Τι θα γίνει αύριο; Πώς θα αντιμετωπίσει τον Έλληνα γείτονα; Πώς θα τον αντιμετωπίσουν στη δουλειά; Πώς…. Θα πιάσει η απάντηση «ε μω τι σου κάνει, ο Ράμα, ήρθε εδώ για το λόγο του… Ήρθε είπε και έφυγε…!» Όλα αυτά τα χρόνια Αλβανός μετανάστης αγωνίστηκε μόνος του και ποτέ τα Τίρανα δε φρόντισαν γι΄αυτόν. Τώρα ήρθε ο Ράμα να τον εχτρέψει με τον Έλληνα;!! Να τροφοδοτήσει την καχυποψία και τις επιφυλάξεις;! Μήπως ο Έλληνας θα σταματήσει να βλέπει θετικά τον καλό Αλβανό του και προσέξει το Αλβανό της Ελλάδας που του προσέφερε ο Ράμα;!
Η ομιλία του Ράμα έθεσε σε δύσκολη θέση και την ελληνική πολιτική. Η προσπάθεια επίλυσης του όποιου διμερούς θέματος έγινε ανέφικτη, διότι θα κριθεί ως υπαγόρευση Ράμα. Και επίσης τα μηνύματα Ράμα δεν καταβροχθίζονται εύκολα, όσο και αν στην Αθήνα κάνουν πώς δεν καταλαβαίνουν.
Συνεπώς, η ομιλία Ράμα και η επίσκεψή του στην Αθήνα, χαράζει μια νέα λογική και πορεία στις Ελληνοαλβανικές σχέσεις. Ευχόμαστε να μη επηρεαστεί η καθημερινότητα του Αλβανών μεταναστών και οι σχέσεις τους με τους Έλληνες στην φυσιολογική τους πορεία ένταξης. Να μη σκληρύνει άλλο η αντιμετώπιση του Έλληνα της Αλβανίας.

Atlantic Council: oι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να δουν την Τουρκία ως περιφερειακό παράγοντα εξισορρόπησης έναντι του Ιράν

3
Iranian President Ebrahim Raisi stands next to Iraqi Turkish President Recep Tayyip Erdogan during a welcoming ceremony in Tehran, Iran, July 19, 2022. President Website/WANA (West Asia News Agency)/Handout via REUTERS ATTENTION EDITORS - THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY.

11 Μαίου 2024

ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΑΝΙΧΝΕΥΣΕΩΝ: Το Atlantic Council είναι ενα απο τα λίγα think tanks στις ΗΠΑ που παρέμειναν φίλα πρσκείμενα στην Τουρκία. Είναι αξιόλογη δεξαμενή σκέψης. Έχει παράρτημα και στην Τουρκία. Αναζητά ρόλο για τη γειτονική χώρα που θα τον αποδεχθούν και θα της τον αναθέσουν οι ΗΠΑ.Το άρθρο που ακολουθεί έχει ενδιαφέρον. Διαβάστε το σε συνδυασμό με ένα άλλο που οι Ανιχνεύσεις ανήρτησαν για την προσπάθεια που κάνει η Τουρκία να παίξει ρόλο στη Μέση Ανατολή. Το δεύτερο αυτό άρθρο μπορείτε να το βρείτε  ΕΔΩ

*************

Ο Ιρανός Πρόεδρος Ebrahim Raisi στέκεται δίπλα στον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά τη διάρκεια τελετής υποδοχής στην Τεχεράνη, Ιράν, 19 Ιουλίου 2022. Ιστότοπος του Προέδρου/WANA 

Doga Unlu

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται υπό πίεση να εγκαταλείψουν οριστικά τη Μέση Ανατολή. Οι αμερικανικές δυνάμεις δέχονται ολοένα και περισσότερες επιθέσεις στο Ιράκ και τη Συρία, καθώς η κριτική κατά των ΗΠΑ αυξάνεται. Ωστόσο, τα αμερικανικά στρατεύματα απέχουν πολύ από το να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, ειδικά εν μέσω της σύγκρουσης μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, της έλλειψης εκεχειρίας στον πόλεμο στη Γάζα και της συνεχιζόμενης απειλής από το Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και al- Sham (ISIS).

Ωστόσο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν έχει μια διπλωματική ευκαιρία να ενισχύσει μια παλιά εταιρική σχέση και να τοποθετήσει την Τουρκία ως περιφερειακό προπύργιο για να ενθαρρύνει ένα πιο ισορροπημένο Ιράν – μια ευθύνη που η Τουρκία έχει ήδη αναλάβει με τη μεσολάβηση μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επρόκειτο να επισκεφθεί τον Λευκό Οίκο τον Μάιο — αλλά το ταξίδι αναβλήθηκε, με Τούρκο αξιωματούχο να λέει ότι σύντομα θα οριστεί νέα ημερομηνία. Η επίσκεψη, εάν σταθεροποιηθεί, θα είναι η πρώτη από τότε που ο Μπάιντεν ανέλαβε τα καθήκοντά του το 2021, σηματοδοτώντας τις βελτιωμένες σχέσεις μεταξύ των χωρών του ΝΑΤΟ με τους δύο μεγαλύτερους στρατούς. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρέπει να χάσουν την ευκαιρία να υποστηρίξουν την Τουρκία ως εξισορροπητικό παράγοντα στην περιοχή. Η Άγκυρα έχει αποδείξει την ικανότητά της να διατηρεί καλές διπλωματικές σχέσεις με τους «frenemies- άσπονδους φίλους»—ιδίως την Τεχεράνη. Ενώ η Τουρκία και το Ιράν έχουν σημαντικές διαφωνίες στο Ιράκ και τη Συρία, υπάρχουν ευκαιρίες για συνεργασία και φλερτ, που τοποθετούν την Άγκυρα ως πολύτιμη φωνή σταθερότητας και αυτοσυγκράτησης.

Ο τρόπος για να επιτευχθεί μια τέτοια σταθερότητα περνά από τη Συρία, αλλά η συζήτηση ξεκινά από το Ιράκ. Η Τουρκία, το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν όλες μερίδια στο Ιράκ που διαχέονται στην υπόλοιπη περιοχή, ιδιαίτερα στη Συρία. Το ορεινό έδαφος του Ιράκ φιλοξενεί αρκετές παραστρατιωτικές οργανώσεις συμπεριλαμβανομένων των Kata’ib Hezbollah και Asa’ib Ahl al-Haq που υποστηρίζονται από το Ιράν, οι οποίες δραστηριοποιούνται στη Συρία είτε άμεσα είτε μέσω συνδεδεμένων ομάδων, και του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK) την χαρακτηρισμένη από τις ΗΠΑ ως τρομοκρατική οργάνωση με την οποία η Τουρκία βρίσκεται σε πόλεμο από τη δεκαετία του 1980. Ωστόσο, το συριακό σκέλος του PKK, οι Μονάδες Άμυνας του Λαού (YPG), λαμβάνει την υποστήριξη των ΗΠΑ για τη βοήθειά του στην καταπολέμηση του ISIS.

Η μακροχρόνια εκστρατεία της Τουρκίας κατά του PKK έχει γίνει ολοένα και πιο υπαρξιακή τους τελευταίους μήνες, με τις τουρκικές δυνάμεις να υφίστανται άνευ προηγουμένου απώλειες στο Ιράκ. Σε απάντηση, η Τουρκία σηματοδοτεί αυξημένη δραστηριότητα στο βόρειο Ιράκ το καλοκαίρι – κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για το Ιράν που αγωνίζεται να διατηρήσει την επιρροή του. Η Τεχεράνη παρέχει τουλάχιστον έμμεση υποστήριξη στο PKK και η Άγκυρα κατηγόρησε την υποστηριζόμενη από το Ιράν Πατριωτική Ένωση του Κουρδιστάν (PUK), τον μειοψηφικό φορέα στην Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν, ότι έχει δεσμούς με το PKK, για τους οποίους Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν προειδοποιήσει. Τον Μάρτιο, η ιρακινή κυβέρνηση στη Βαγδάτη απαγόρευσε επίσημα το PKK μετά από συνομιλίες υψηλού επιπέδου με την Άγκυρα, σηματοδοτώντας μια σημαντική νίκη για την Τουρκία που μπορεί να αναγκάσει το PUK να ακολουθήσει το παράδειγμά της.

Διακυβεύονται πολλά για την Άγκυρα με το να εμποδίσει την Τεχεράνη να βρει δικαιολογίες για να αυξήσει την υποστήριξη προς το PKK ή τις συριακές θυγατρικές του. Ενώ ορισμένοι ιρανοί πληρεξούσιοι στοχεύουν τις κουρδικές δυνάμεις που υποστηρίζονται από τις ΗΠΑ για να πιέσουν τα αμερικανικά στρατεύματα να εγκαταλείψουν τη Συρία, άλλοι πολεμούν τον τουρκικό στρατό μαζί με ομάδες που συνδέονται με το PKK.

Η τουρκική παρουσία στο βόρειο Ιράκ φέρνει την Τουρκία εναντίον του Ιράν, αλλά βοηθά επίσης στην άμβλυνση της ανησυχίας της Ουάσιγκτον για την πλήρη επιρροή της Τεχεράνης στις ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας.

Ένα μεγάλο μέρος αυτής της επιρροής μπορεί να φανεί στις Δυνάμεις Λαϊκής Κινητοποίησης του Ιράκ (PMF), οι οποίες ιδρύθηκαν το 2014 για να πολεμήσουν το ISIS αλλά σύντομα έγιναν μια οργάνωση-ομπρέλα σιιτικών πολιτοφυλακών πιστών στο Ιράν. Το PMF λειτουργεί ως δίαυλος για το Ιράν να ασκήσει πολιτική και στρατιωτική επιρροή στο Ιράκ χωρίς να εμπλέκεται άμεσα σε εσωτερικές υποθέσεις.

Μην κάνετε λάθος – ένα θυμωμένο Ιράν δεν είναι νίκη για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ούτε νίκη για την περιοχή. Το δύσκολο διπλωματικό έργο είναι να ενθαρρύνει την Τουρκία να συνεργαστεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η Άγκυρα διατηρεί σταθερές σχέσεις με την Τεχεράνη.

 

Ένα θέατρο όπου η Τουρκία και το Ιράν μπορούν να παίξουν φίλους και εχθρούς

Η ιρακινή κυβέρνηση σχεδιάζει να ανοίξει εκ νέου ένα τμήμα του αγωγού Κιρκούκ-Τσεϊχάν, που διασχίζει το βόρειο Ιράκ και θα μπορούσε να προσφέρει στην Τουρκία σημαντικούς ενεργειακούς πόρους. Η ανακάλυψη αργού πετρελαίου υψηλής ποιότητας από την Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίου στην περιοχή Mount Gabar στη νοτιοανατολική Τουρκία (που βρίσκεται σε σύστημα πετρελαίου που προέρχεται από το Ιράκ) θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση των εισαγωγών πετρελαίου της Τουρκίας κατά 10%, σύμφωνα με Τούρκους αξιωματούχους με τους οποίους έχω μιλήσει. Η Τουρκία και το Ιράκ συμφώνησαν επίσης να συνεργαστούν σε ένα έργο Αναπτυξιακού Δρόμου για τη σύνδεση της επαρχίας Βασόρα του Ιράκ με την Ευρώπη μέσω Τουρκίας. Αυτές είναι μεγάλες ευκαιρίες που πρέπει να υποστηρίξουν οι Ηνωμένες Πολιτείες για να σπάσουν την ενεργειακή εξάρτηση του Ιράκ από το Ιράν. Κάτι τέτοιο όχι μόνο θα βοηθούσε το Ιράκ να γίνει ένας πιο αξιόπιστος περιφερειακός σύμμαχος, αλλά θα διασφάλιζε επίσης ότι τα μέτρα των ΗΠΑ κατά του Ιράν θα είναι πιο αποτελεσματικά. Τον Μάρτιο, για να δώσουν στο Ιράκ περισσότερο χρόνο να αναπτύξει τους ενεργειακούς πόρους του, οι Ηνωμένες Πολιτείες παρέτειναν την απαλλαγή από τις κυρώσεις για τις αγορές ιρανικής ηλεκτρικής ενέργειας από το Ιράκ.

Η Τουρκία κάνει ακριβώς αυτό, απομακρύνοντας το Ιράκ από την τροχιά του Ιράν και πιο κοντά στα συμφέροντα των ΗΠΑ.

Το Ιράν βλέπει αρκετά προβλήματα σε αυτές τις πρωτοβουλίες. Αρχικά, η Τουρκία είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος πελάτης φυσικού αερίου του Ιράν μετά το Ιράκ, αλλά η Άγκυρα εργάζεται για να σπάσει αυτή την εξάρτηση επενδύοντας στην εξερεύνηση πετρελαίου και φυσικού αερίου γύρω από την ακτή της και χτίζοντας υποδομές που θα παρείχαν ευκολότερη πρόσβαση στους πόρους των γειτονικών χωρών, συμπεριλαμβανομένων του Ιράκ και του Αζερμπαϊτζάν. Η Άγκυρα ήταν επίσης απρόθυμη να διαπραγματευτεί με την Τεχεράνη για την ανανέωση σύμβασης αγωγού που θα λήξει το 2026. Ο κατάλογος των εναλλακτικών αγοραστών για το ιρανικό πετρέλαιο είναι περιορισμένος λόγω των κυρώσεων των ΗΠΑ και τα έργα της Τουρκίας στο Ιράκ έχουν σχεδιαστεί για να ωθήσουν το Ιράν σε περαιτέρω απομόνωση.

Ενάντια σε αυτές τις πιθανότητες, ωστόσο, η Άγκυρα και η Τεχεράνη έχουν δείξει ενδιαφέρον για αυξημένη ενεργειακή συνεργασία. Τον Απρίλιο, ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ επισκέφθηκε την Τεχεράνη—μόλις λίγους μήνες μετά την επίσκεψη του Ιρανού Προέδρου Εμπραχίμ Ραΐσι στην Άγκυρα, η οποία κατέληξε σε οικονομικές συμφωνίες σχετικά με την ενέργεια και ανανεωμένη δέσμευση για αύξηση του ετήσιου όγκου εμπορίου στα 30 δισεκατομμύρια δολάρια. Η δεινή οικονομική κατάσταση της Τουρκίας κάνει σίγουρα σημαντικές τις εμπορικές σχέσεις, αλλά, τουλάχιστον όσον αφορά την ενέργεια, η Άγκυρα έχει εναλλακτικές λύσεις.

Λοιπόν, γιατί η Τουρκία φλερτάρει το Ιράν;

Η Συρία είναι η ραχοκοκαλιά της εξισορροπητικής διπλωματίας μεταξύ Τουρκίας, Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. Η δημιουργία μιας ζώνης ασφαλείας 900 χιλιομέτρων κατά μήκος των συνόρων Τουρκίας-Συρίας για να οδηγήσει τις κουρδικές δυνάμεις νότια και να επιστρέψουν σ αυτήν εκατομμύρια πρόσφυγες παραμένει κορυφαία προτεραιότητα για την Άγκυρα. Αυτό απαιτεί τη συναίνεση του Σύρου προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ, ο οποίος είπε πέρυσι ότι δεν θα καθίσει να συνομιλήσει με τον Ερντογάν αν η Τουρκία δεν αποσύρει τις δυνάμεις της από τη βόρεια Συρία – ένα αδιαπραγμάτευτο θέμα για την Άγκυρα. Ως εκ τούτου, η παράδοση του μηνύματος της Τουρκίας απαιτεί τη συμμετοχή του Ιράν και της Ρωσίας. Απασχολημένη με τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Ρωσία είναι λιγότερο πιθανός υποστηρικτής από το Ιράν, το οποίο άρχισε να κλείνει τα κενά με την Τουρκία από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα στέλνοντας αντιπροσωπείες υψηλού επιπέδου στην Άγκυρα για να συζητήσουν την περιφερειακή πολιτική.

Το Ιράν θεωρεί τόσο τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και την Τουρκία ως κατοχικές δυνάμεις στη Συρία, αλλά πιστεύει ότι με τα διπλωματικά κανάλια θα μπορούσαν να επιλύσουν τις διαφωνίες του με την Τουρκία. Η Τεχεράνη προσπάθησε να μεσολαβήσει μεταξύ Δαμασκού και Άγκυρας, αν και αυτό δεν έφερε αποτελέσματα. Η τουρκική ηγεσία συνεχίζει να διερευνά επιλογές για να λάβει υποστήριξη από την Τεχεράνη και τη Μόσχα, όπως αποδεικνύεται από την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών Hakan Fidan στην Τεχεράνη τον Σεπτέμβριο του 2023 για να συζητήσει για τη Συρία, επίσκεψη της οποίας προηγήθηκε ανάλογη στη Μόσχα.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να καταλάβουν ότι η Συρία είναι η κρίσιμη κινητήρια δύναμη των σχέσεων Τουρκίας-Ιράν. Αν και Άγκυρα και Τεχεράνη υποστηρίζουν  αντίπαλες δυνάμεις στη Συρία, η Άγκυρα χρειάζεται την υποστήριξη της Τεχεράνης για να επιτύχει έναν από τους κορυφαίους στόχους εξωτερικής πολιτικής της. Ως εκ τούτου, η Τουρκία έχει κίνητρο να κατευνάσει το Ιράν με άλλα μέσα, όπως η ενεργειακή συνεργασία. Η διατήρηση φιλικών σχέσεων με το Ιράν βοηθά επίσης την Τουρκία να προστατεύσει τη δυναμική της ασφάλειας στο Ιράκ αποτρέποντας το κόκκινο φως από την Τεχεράνη καθώς η Άγκυρα διατηρεί τη στρατιωτική της παρουσία. Και εδώ, η Άγκυρα παίζει έναν εξισορροπητικό ρόλο αποτρέποντας τον πλήρη έλεγχο των PMF στο έδαφος και κρατώντας υπό έλεγχο τη στρατιωτική επιρροή του Ιράν.

Η Τουρκία και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαφωνούν σε διάφορες πολιτικές στη Μέση Ανατολή, όπως η υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών στο Ισραήλ και στις κουρδικές δυνάμεις στη Συρία. Ωστόσο, οι σχέσεις μεταξύ Άγκυρας και Ουάσιγκτον θερμαίνονται.

Η ένταξη της Τουρκίας στη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία και περιθώρια ελιγμών και επιτρέπει δίνει τη δυνατότητα στην Άγκυρα να διαδραματίσει εξισορροπιστικό ρόλο.

Οι στόχοι γύρω από τη Συρία ωθούν την Άγκυρα να επιδιώξει σταθερές σχέσεις με την Τεχεράνη εν μέσω γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Αυτό επιτρέπει στις Ηνωμένες Πολιτείες να συνεργαστούν με την Τουρκία για την αποκλιμάκωση κρίσεων, όπως η αντιπαράθεση μεταξύ του Ιράν και του Ισραήλ και οι επιθέσεις κατά των αμερικανικών δυνάμεων στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Εάν ο Ερντογάν επισκεφθεί την Ουάσιγκτον τους επόμενους μήνες, ο Μπάιντεν θα πρέπει να προσφέρει στον Τούρκο πρόεδρο αρκετά κίνητρα για να ενισχύσει τον εξισορροπητικό ρόλο της Άγκυρας και να ενθαρρύνει ένα πιο συγκρατημένο Ιράν.

Η Doga Unlu είναι επιστημονική συνεργάτης στον Όμιλο Cohen, όπου συμβουλεύει αμυντικές και ενεργειακές εταιρείες. Το χαρτοφυλάκιό της καλύπτει επίσης την Τουρκία και την Ανατολική Μεσόγειο.

The Atlantic Council

ΚΟΙΝΗ ΔΗΛΩΣΗ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ-ΕΡΝΤΟΓΑΝ

1

 

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Τουρκίας,  κ. Recep Tayyip Erdoğan και ο Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας, κ. Κυριάκος Μητσοτάκης συναντήθηκε στις 13 Μαΐου στην Άγκυρα, σε πνεύμα καλής θέλησης και συνεργασίας.
Οι δύο ηγέτες εξέτασαν τα αποτελέσματα του 5ου Συμβουλίου Συνεργασίας Υψηλού Επιπέδου, το οποίο πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 7 Δεκεμβρίου 2023, και έκαναν απολογισμό της προόδου στις συναντήσεις που είχαν πραγματοποιηθεί έκτοτε, με βάση τους πυλώνες του Πολιτικού Διαλόγου, τη Θετική Ατζέντα και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, υπό την καθοδήγηση των Υπουργών Εξωτερικών.
Οι δύο ηγέτες εξέφρασαν ικανοποίηση για την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα στο πλαίσιο του κοινού σχεδίου δράσης για τη θετική ατζέντα που περιλαμβάνει μέτρα κοινού ενδιαφέροντος σε διάφορους τομείς. Τόνισαν τη σημασία του Κοινού Σχεδίου Δράσης για την οικοδόμηση της οικονομικής συνεργασίας ως βασικού άξονα της διμερούς σχέσης.
Στο πλαίσιο αυτό, οι δύο πλευρές χαιρέτησαν επίσης τη σύσταση του Τουρκοελληνικού Επιχειρηματικού Συμβουλίου, το οποίο θα προωθήσει την επιχειρηματική συνεργασία με βάση συγκεκριμένους και καλά στοχευμένους τομείς, και επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για διπλασιασμό του εμπορικού όγκου μεταξύ των δύο χωρών.
Αναγνωρίζοντας τις κοινές προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής και της σεισμικής ευπάθειας της περιοχής και υπενθυμίζοντας τους τραγικούς σεισμούς του Φεβρουαρίου 2023 στην Τουρκία, οι δύο πλευρές σημείωσαν με ικανοποίηση τη σύναψη Μνημονίου Συνεργασίας για τη Διαχείριση Καταστροφών και Έκτακτης Ανάγκης.
Οι δύο πλευρές εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την υπογραφή συμφωνίας για Συνεργασία στους Τομείς της Υγείας και των Ιατρικών Επιστημών.
Οι ηγέτες εξέτασαν επίσης περιφερειακά και διεθνή ζητήματα και επιβεβαίωσαν την κοινή τους άποψη ότι το τρέχον κλίμα στις διμερείς σχέσεις συμβάλλει σημαντικά στην ενίσχυση της σταθερότητας στην περιοχή.
Οι δύο ηγέτες ανέθεσαν στους Υπουργούς Εξωτερικών τους να συντονίσουν τις εργασίες για τις επόμενες συναντήσεις στο πλαίσιο του συμφωνηθέντος οδικού χάρτη.
Και οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να εδραιώσουν το τρέχον θετικό κλίμα σύμφωνα με τη Διακήρυξη της Αθήνας του 2023 για τις Φιλικές σχέσεις και την καλή γειτονία, να διερευνήσουν περαιτέρω τομείς συνεργασίας, να συνεχίσουν με τακτικές ανταλλαγές και να διατηρήσουν αποτελεσματικούς διαύλους επικοινωνίας σε πολλαπλά επίπεδα, προς όφελος και των δύο κρατών σε κλίμα φιλίας και αμοιβαίας εμπιστοσύνης.

JOINT STATEMENT

The President of the Republic of Türkiye, H.E. Mr. Recep Tayyip Erdoğan and the Prime Minister of the Hellenic Republic, H.E. Mr. Kyriakos Mitsotakis, met on May 13th, in Ankara, in a spirit of goodwill and cooperation.
The two leaders reviewed the results of the 5th High-Level Cooperation Council, which was held in Athens on December 7th, 2023, and took stock of the progress in the meetings which had since taken place, based on the pillars of the Political Dialogue, the Positive Agenda and the Confidence Building Measures, under the guidance of the Ministers of Foreign Affairs.
The two leaders welcomed the progress achieved to date within the scope of the Positive Agenda Joint Action Plan involving measures of common interest in various fields. They underscored the importance of the Joint Action Plan in building economic cooperation as a mainstay of the bilateral relationship.
In this context the two sides also welcomed the establishment of the Turkish-Greek Business Council, which will promote business cooperation based on specific and well-targeted sectors, and reaffirmed their commitment to double the trade volume between the two countries.
Acknowledging the common challenges of climate change and the seismic vulnerability of the region and recalling the tragic earthquakes of February 2023 in Türkiye, the two sides noted with satisfaction the conclusion of a Memorandum of Understanding for Cooperation on Disaster and Emergency Management.
The two sides further welcomed the signing of an agreement on Cooperation in the Fields of Health and Medical Sciences.
The leaders also reviewed regional and international issues, and confirmed their shared view that the current climate in the bilateral relations makes an important contribution to the strengthening of stability in the region.
The two leaders tasked their Foreign Ministers to coordinate work towards the next meetings in the context of the agreed roadmap.
Both sides pledged their commitment to consolidate the current positive climate in line with the 2023 Athens Declaration on Friendly Relations and Good-Neighbourliness, explore further areas of cooperation, continue with regular exchanges and maintain effective communication channels at multiple levels, for the benefit of both nations in an atmosphere of friendship and mutual trust.

Υποχώρηση Σιλιάνοφκσα: θα τηρώ τη συνταγματική ονομασία, αλλά δικαιούμαι να αυτοπροσδιορίζομαι ως «Μακεδόνας»

2

Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα / Φωτογραφία: ASSOCIATED PRESS
13/05/2024  16:12
Η νέα πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας μετά τον σάλο, έκανε βήμα υποχώρησης δηλώνοντας ότι θα χρησιμοποιεί την συνταγματική ονομασία, αλλά επέμεινε στο «δικαίωμά» της να αναφέρεται στη χώρα της με τον όρο «Μακεδονία».

Υπενθυμίζεται η έντονη αντίδραση τόσο της Αθήνας όσο και των Βρυξελλών για την παραβίαση της Συμφωνίας των Πρεσπών, μετά την αναφορά της νέας προέδρου Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα στον όρο «Μακεδονία», κατά την ορκωμοσία της σε ειδική συνεδρίαση στη Βουλή της γειτονικής χώρας χθες.

«Xρησιμοποιεί το όνομα ”Μακεδονία” ως πράξη ατομικού δικαιώματος»

«Στις δημόσιες εμφανίσεις της, η “Μακεδόνας” πρόεδρος έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί το όνομα “Μακεδονία”, ως πράξη ατομικού δικαιώματος αυτοδιάθεσης και αυτοπροσδιορισμού, σεβόμενη τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα και τις ελευθερίες και σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές αξίες και αρχές» αναφέρεται σε ανακοίνωση του γραφείου της Σιλιάνοφσκα, σύμφωνα με το ρεπορτάζ της ΕΡΤ.

Στην ανακοίνωση από το γραφείο της αναφέρεται, επίσης, ότι η νέα πρόεδρος της Β. Μακεδονίας θα τηρήσει παρ’ όλα αυτά τη χρήση της επίσημης συνταγματικής ονομασίας.

«Το επίσημο κείμενο του όρκου, όπως αυτό ετοιμάστηκε από τις υπηρεσίες της Βουλής, υπογράφηκε με τη συνταγματική ονομασία της χώρας, όπως ορίζει το Σύνταγμα», σημειώνεται στην ανακοίνωση.

Πολιτική ταραχή στη Β. Μακεδονία με την προκλητική δήλωση της προέδρου
Ωστόσο, το υπουργείο Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας, με ανακοίνωσή του νωρίτερα, εξαπέλυσε «πυρά» κατά της νέας προέδρου της χώρας μετά τις δηλώσεις της, και την καλεί να σεβαστεί τη Συμφωνία των Πρεσπών.

Μάλιστα, τονίζει πως η «διατήρηση της ευρωατλαντικής πορείας της χώρας αντιπροσωπεύει ένα θεμελιώδες στρατηγικό συμφέρον και είναι εγγυητής της μακροπρόθεσμης ασφάλειας και σταθερότητας της χώρας».

Η προκλητική δήλωση της Σιλιάνοφσκα προκάλεσε χθες την αντίδραση και του υπουργού Δικαιοσύνης της γειτονικής χώρας, ο οποίος έθεσε ζήτημα εγκυρότητας της ορκωμοσίας της, λόγω της αναφοράς της στον όρο «Μακεδονία» και όχι στο συνταγματικά κατοχυρωμένο όνομα της χώρας, όπως αυτό προέκυψε με τη Συμφωνία των Πρεσπών.

Κυρ. Μητσοτάκης: Δίπλα στις διαπιστωμένες διαφωνίες μας μπορούμε να γράφουμε παράλληλη σελίδα με τις συμφωνίες μας

2

«Δεν μπορώ παρά να ξεκινήσω με τις ευχαριστίες μου για τη ζεστή φιλοξενία. Μια συνάντηση η οποία είναι η τέταρτη μέσα στους τελευταίους δέκα μήνες. Αποδεικνύει ότι μπορούμε να καθιερώσουμε την προσέγγιση αμοιβαίας κατανόησης όχι ως εξαίρεση, αλλά ως παραγωγική κανονικότητα που δεν αναιρείται από τις γνωστές διαφορές στις θέσεις μας», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ο πρωθυπουργός σημείωσε πως είναι θετική εξέλιξη σε μια εποχή δύσκολη για τη διεθνή ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή μας. «Αυτή η προσέγγιση έχει ήδη οδηγήσει σε χειροπιαστά αποτελέσματα με μεγάλο όφελος», συνέχισε και αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην συμφωνία για την επίσημη ίδρυση επιχειρηματικού συμβουλίου. Είπε ότι είναι ένα από τα πολλά βήματα, ώστε να φτάσουμε στο στόχο να διπλασιάσουμε τις διμερείς μας συναλλαγές.

«Και οι δύο λαοί μας όπως είχα δεσμευτεί απολαμβάνουν καρπούς σημαντικής πρωτοβουλίας, να μπορούν Τούρκοι να ταξιδεύουν σε 10 ελληνικά νησιά και η διαδικασία έκδοσης βίζας να διαρκεί μόνο λίγα λεπτά», συμπλήρωσε.

«Και στον κρίσιμο τομέα του μεταναστευτικού η συνεργασία αποδίδει απέναντι στις παράνομες ροές και τους άθλιους διακινητές. Πρέπει να συνεχιστεί και να ενταθεί. Και οι δύο έχουμε πιεστεί από μεταναστευτικά βήματα και η Ελλάδα ανέκαθεν συμφώνησε και εξακολουθεί να συμφωνεί στη χρηματοδότηση της Τουρκίας από την ΕΕ», υπογράμμισε.

«Οι μειονότητες στις χώρες μας που προσδιορίζονται από τη συνθήκη της Λωζάνης αποτελούν γέφυρα φιλίας», ανέφερε ο κ. Μητσοτάκης. «Ο χαρακτηρισμός της μειονότητας ως θρησκευτικής προβλέπεται ρητά στη συνθήκη της Λωζάνης και το έμπρακτο ενδιαφέρον για την ευημερία της επιβεβαιώνεται με την έμπρακτη τήρηση αρχών ισονομίας και ισοπολιτείας και με τη λήψη ειδικών μέτρων που απολαμβάνουν οι μουσουλμάνοι της χώρας μας», πρόσθεσε. «Θα ήταν ευχής έργο αν την ίδια άνθηση γνώριζε ο διαρκώς συρρικνούμενος ελληνισμός στην Τουρκία», συνέχισε. «Είχαμε ευκαιρία να συζητήσουμε τη στενοχώρια μας, τη δυσαρέσκειά μας για το γεγονός ότι η Μονή της Χώρας θα λειτουργήσει ως τέμενος. Κατ’ ελάχιστον είναι πολύ σημαντικό να διαφυλάξουμε την ξεχωριστή πολιτιστική αξία του μνημείου, ώστε να είναι επισκέψιμο από όλους», επισήμανε.

Ο πρωθυπουργός είπε ότι συζήτησαν και για τις εξελίξεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή. «Με την Τουρκία δεν συμφωνούμε πάντα στα θέματα που αφορούν τη Μέση Ανατολή. Η θέση της Αθήνας είναι ότι το Ισραήλ είχε κάθε δικαίωμα να αμυνθεί. Όμως, συμφωνούμε στο ότι πρέπει να σταματήσει η ασύμμετρη χρήση βίας και το αιματοκύλισμα στην περιοχή και να οδηγηθούμε σε ανακωχή διαρκείας, να προστατευθούν οι άμαχοι της Γάζας και να απελευθερωθούν οι όμηροι. Συμφωνούμε ότι θα ήταν κολοσσιαίο λάθος να εκδηλωθεί χερσαία επίθεση στη Γάζα. Μόνη βιώσιμη επιλογή η επιστροφή στην πολιτική διαδικασία και η λύση των δύο κρατών», συμπλήρωσε μεταξύ άλλων.

Για το κυπριακό είπε ότι «προφανώς διαφωνούμε, αλλά το αντίδοτο στο αδιέξοδο δεν μπορεί να είναι άλλο από το διάλογο» και «πρέπει να δοθεί χρόνος στην ειδική απεσταλμένη του ΓΓ του ΟΗΕ». Ο κ. Μητσοτάκης ανέφερε ότι η Ελλάδα υποστήριζε και υποστηρίζει την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας με προϋπόθεση το σεβασμό του ευρωπαϊκού κεκτημένου.

«Και σήμερα δείξαμε ότι δίπλα στις διαπιστωμένες διαφωνίες μας μπορούμε να γράφουμε παράλληλη σελίδα με τις συμφωνίες μας», συνέχισε ο κ. Μητσοτάκης και αναφέρθηκε στις συμφωνίες που υπέγραψαν σήμερα στην Άγκυρα.

«Επιθυμούμε να πυκνώσουμε τις διμερείς μας επαφές. Να συνεχίσουμε το θετικό δρόμο», σημείωσε ο Πρωθυπουργός.

«Ας συμφωνήσουμε ότι διαφωνούμε στο θέμα αυτό, αλλά συμφωνούμε στην ανάγκη άμεσης κατάπαυσης του πυρός και πάνω από όλα να προστατευθούν οι άμαχοι Παλαιστίνιοι», απάντησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όταν ο Τάγιπ Ερντογάν είπε ότι διαφωνούν με το χαρακτηρισμό της Χαμάς ως τρομοκρατική οργάνωση.

«Αυτό μπορεί να γίνει», ανταπάντησε ο Τούρκος Πρόεδρος.

Ν. Αρμένης

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Βόρεια Μακεδονία: Ο υπουργός Δικαιοσύνης έθεσε θέμα ακυρότητας της ορκωμοσίας της Γκ. Σιλιάνοφσκα

1

Το υπουργείο Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας, σε σημερινή του ανακοίνωση «επιβεβαιώνει τη σταθερή αποφασιστικότητα της χώρας για την απερίφραστη τήρηση των Συνταγματικών διατάξεων καθώς και όλων των διεθνώς αναλαμβανόμενων υποχρεώσεων όπως η πλήρης τήρηση της Συμφωνίας Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης μεταξύ της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας και της Ελλάδας, γνωστή ως Συμφωνία των Πρεσπών».

Στην ανακοίνωση του, το υπουργείο Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας σημειώνεται ακόμη ότι τα τελευταία επτά χρόνια, οι δύο γειτονικές χώρες ανέπτυξαν πολιτικό διάλογο εξαιρετικά υψηλού επιπέδου, που είχε ως αποτέλεσμα την πολλαπλάσια αύξηση της οικονομικής συνεργασίας και τη δημιουργία θετικών σχέσεων μεταξύ των λαών των δύο χωρών.

Τα οφέλη αυτά, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση είχαν ως αποτέλεσμα την ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ, την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και την αναβάθμιση της Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης σε Στρατηγικό Διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

«Επισημαίνουμε την ανάγκη προσοχής από την πλευρά όλων των πολιτικών παραγόντων, ιδιαίτερα των εκλεγμένων κρατικών αξιωματούχων. Η διατήρηση της ευρωατλαντικής πορείας της χώρας αντιπροσωπεύει θεμελιώδες στρατηγικό συμφέρον και εγγυητή της μακροπρόθεσμης ασφάλειας και σταθερότητας της χώρας» καταλήγει η ανακοίνωση.

Ο υπουργός Δικαιοσύνης θέτει θέμα εγκυρότητας της ορκωμοσίας της Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα

Ο υπουργός Δικαιοσύνης της Βόρειας Μακεδονίας, Κρέναλ Λόγκαρ (προέρχεται από ένα μικρό αλβανικό κόμμα που συμμετέχει στην απερχόμενη κυβέρνηση της χώρας) αναφέρθηκε στην ορκωμοσία της νέας προέδρου της χώρας, Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα, που παρά το γεγονός ότι στο επίσημο κείμενο του όρκου που της υπαγορεύθηκε η χώρα αναφερόταν «Βόρεια Μακεδονία», η Σιλιάνοφσκα επέλεξε να αποκαλέσει τη χώρα της «Μακεδονία».

Ο Λόγκαρ με μία ανάρτησή του στο Facebook ανέφερε ότι η συγκεκριμένη δήλωση, θέτει ζήτημα εγκυρότητας της ίδιας της ορκωμοσίας της νέας προέδρου και ζητά επανάληψη της διαδικασίας.

Στην ανάρτησή του ο υπουργός Δικαιοσύνης ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «η μη τήρηση του συνταγματικού ονόματος του κράτους καθιστά τον όρκο της Σιλιάνοφσκα άκυρο».

Επισήμανε ότι είτε θα πρέπει να ακολουθήσει η επανάληψη της ορκωμοσίας είτε ο Γιόβαν Μιτρέσκι, πρόεδρος της απερχόμενης Βουλής να αναλάβει καθήκοντα προέδρου της χώρας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ελληνοτουρκικό «ορνιθοτροφείο»: Οι «περιστερές» Μητσοτάκης – Ερντογάν κατά των… «γερακιών»

2

Συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας της Τουρκίας Recep Tayyip Erdogan, Πέμπτη 7 Δεκεμβρίου 2023. (Γ.Τ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΥ / ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΜΗΤΣΟΣ)

Διάχυτη είναι η εντύπωση που καλλιεργείται συστηματικά στην Τουρκία το τελευταίο διάστημα ότι ο Ερντογάν, με κυβέρνηση Μητσοτάκη, μπορούν «να τα βρουν». Μάλιστα, ο Ελληνας πρωθυπουργός και ο Τούρκος πρόεδρος παρομοιάζονται με «περιστερές» της ειρήνης που θέλουν να λύσουν τα ελληνο-τουρκικά, σε πείσμα (!) των «γερακιών» που υπάρχουν στην Τουρκία και στην Ελλάδα.

Αντιπροσωπευτικό δείγμα αυτής της διαδεδομένης άποψης ότι «είναι καλύτερα με την κυβέρνηση Μητσοτάκη», αποτελεί το άρθρο του Μουράτ Γιετκίν (Murat Yetkin) με τίτλο «Ερντογάν -Μητσοτάκης: Αρκεί να μην υπάρξουν δυσάρεστα…» Αρκεί, δηλαδή, να μην γίνει … η στραβή κατά τη συνάντησή τους.

«Περιστερές» και «γεράκια»

«Το σημαντικότερο -γράφει- είναι να μην υπάρξουν δυσάρεστες καταστάσεις. Εξάλλου, ούτε ο Ερντογάν, ούτε ο Μητσοτάκης θέλουν να εκτραπούν από τη «θετική ατζέντα» που συμφώνησαν στην Αθήνα, αλλά ούτε είναι σε θέση να αγνοήσουν τα υφιστάμενα προβλήματα και να αποφύγουν να τα αναδείξουν.
«Ως εκ τούτου, το πιο σημαντικό είναι να αποφευχθεί οποιαδήποτε δυσάρεστη κατάσταση. Κι’ αυτό, γιατί υπάρχουν γεράκια και στις δύο πρωτεύουσες που περιμένουν τα δυσάρεστα.
«Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, εκείνοι που μετατρέπουν το θέμα της εξομάλυνσης με την Τουρκία σε υπαρξιακό πρόβλημα για εσωτερικούς πολιτικούς λόγους. Αλλά και στην Τουρκία που βλέπουν την εξομάλυνση στην εξωτερική πολιτική ως μια υποχώρηση στα εθνικά συμφέροντα. Βέβαια, η Νο1 ανησυχία της Ελλάδας είναι η Τουρκία. Αντίθετα, η Ελλάδα βρίσκεται αρκετά χαμηλά στη λίστα των ανησυχιών της Τουρκίας» (!).

«Κολοκοτρωναίοι» και «Νενέκοι»

Ο αρθρογράφος εμφανώς εκφράζει τη σημερινή πολιτική «επίθεσης φιλίας» της Αγκυρας προς την Αθήνα. Μένει να φανεί εάν όλα αυτά προοιωνίζουν «καζάν – καζάν» μαγειρέματα στα στα σοβαρά θέματα της ελληνο-τουρκικής ατζέντας όπως πολλοί φοβούνται, στο αμέσως επόμενο διάστημα.
Βέβαια, τα προηγούμενα χρόνια τα τουρκικά ΜΜΕ, ελεγχόμενα στην απόλυτη πλειοψηφία τους, ήταν λάβρα κατά της Ελλάδας. Συνηθισμένες οι οβιδιακές μεταμορφώσεις των τουρκικών media! Σήμερα προέχουν οι καλές σχέσεις με την Αθήνα, ως βασικός «άσσος» της Αγκυρας στη διαπραγμάτευσή της με την ΕΕ και τις ΗΠΑ.

Αυτό, πάντως, που βλέπει ο Τούρκος αρθρογράφος ως «περιστερές της ειρήνης» και «γεράκια του πολέμου», ειδικότερα στη Νέα Δημοκρατία έχουν μοιραστεί σε «Κολοκοτρωναίους» και «Νενέκους». Οι μεν που έχουν σηκώσει το λάβαρο για την πολιτική Μητσοτάκη στα ελληνο-τουρκικά και οι δε που τάσσονται υπέρ του. Βέβαια, οι πρώτοι μάλλον με … «όρνιθες» μοιάζουν παρά με «γεράκια». Κι’ αυτό διότι ουδείς τολμά να επικρίνει δημόσια την πολιτική Μητσοτάκη.
Τα εσωτερικά της ΝΔ, όμως, και το μοίρασμά της σε «στρατόπεδα» είναι δευτερεύουσας σημασίας. Το σημαντικότερο είναι η ανησυχία ότι, πίσω από τις πλάτες του ελληνικού λαού, γίνονται διεργασίες μυστικής διπλωματίας με ιστορικής σημασίας διακυβεύματα.

«Αγκάθια»

Ενώ, λοιπόν, ο Τούρκος αρθρογράφος παρομοιάζει τους Μητσοτάκη – Ερντογάν με «περιστερές», υπογραμμίζει ότι δύο είναι τα «αγκάθια» που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε «δυσάρεστες καταστάσεις»:

1. «Η Τουρκία στις 9 Απριλίου είχε εκφράσει την ανησυχία της μέσω του υπουργείου Εξωτερικών πως το σχέδιο της Ελλάδας για τα θαλάσσια πάρκα (σ.σ. σε Ιόνιο και Αιγαίο) θέτει σε κίνδυνο τα κυριαρχικά της δικαιώματα στο Αιγαίο.
«Πάνω σε αυτό ο υπουργός Άμυνας της Ελλάδας, Νίκος Δένδιας, απάντησε λέγοντας ότι η Ελλάδα θα χρησιμοποιήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα όπως αυτή επιθυμεί». Αραγε, ο Τούρκος αρθρογράφος παρομοιάζει τον Ν. Δένδια με «γεράκι»;
Ο αρθρογράφος σημειώνει με νόημα, επίσης, ότι σε συνέντευξή του που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα, «Καθημερινή», στις 11 Μαΐου, ο Ερντογάν δήλωσε ότι «η έγερση ζητημάτων κυριαρχίας (σ.σ. ελληνικής κυριαρχίας) δεν θα βλάψει το έδαφος για διάλογο».

2. «Μια εβδομάδα πριν από την επίσκεψη Μητσοτάκη, η Τουρκία, ασκώντας τα κυριαρχικά δικαιώματά της, άνοιξε το Kariye (σ.σ. Μονή της Χώρας), το οποίο ανακαινιζόταν εδώ και τέσσερα χρόνια προκειμένου να μετατραπεί από μουσείο σε τζαμί. Κάτι που ξεσήκωσε τους αντιπάλους του Μητσοτάκη, ο οποίος είπε ότι θα θέσει το ζήτημα στον Ερντογάν».
Εν κατακλείδι, αναφέρει πως «στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων θα βρίσκονται μια σειρά από πρωτόκολλα και συμφωνίες για την εκπλήρωση της “Διακήρυξης των Αθηνών για τις φιλικές σχέσεις και την καλή γειτονία» που υπέγραψαν οι δύο ηγέτες στην Αθήνα στις 7 Δεκεμβρίου.

«Επίσης, θα τεθούν και διάφορα θέματα, από την αύξηση του ετήσιου εμπορίου από τα 6 δισ. δολάρια στα 10 δισ., μέχρι την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης, από τις φυσικές καταστροφές και την υγεία μέχρι τη συνεργασία στον τουρισμό».

neostrategy.gr

Γ. Κουκάκης: ο πόλεμος στη Γάζα, το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ και η ελληνική πραγματικότητα

1

Συμπεράσμα και προτάσεις βάσει των ομοιοτήτων που παρουσιάζει το Ισραήλ με την Ελλάδα.

Ισραηλινοί στρατιώτες φαίνονται κοντά στα σύνορα της Λωρίδας της Γάζας στο νότιο Ισραήλ, Δευτέρα 4 Μαρτίου 2024. Ο στρατός μάχεται με Παλαιστίνιους μαχητές σε όλη τη Γάζα στον πόλεμο που ξέσπασε από την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου. (AP Photo/Ohad Zwigenberg)
ΜΕΣΩ ΣΥΝΕΡΓΑΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

Τα ξημερώματα της 7ης Οκτωβρίου 2023 το Ισραήλ δέχτηκε αιφνιδιαστική επίθεση από τη Χαμάς (Εικόνα 1), η οποία –σύμφωνα με σχετική ανακοίνωση του Διοικητή των Ταξιαρχιών Al-Qassam που αναρτήθηκε στην επίσημη ιστοσελίδα της Χαμάς– οφειλόταν στον εκτοπισμό των Παλαιστίνιων από τα εδάφη τους, την καταστροφή οικισμών, τις παραβιάσεις στο τέμενος Al-Aqsa και την απόρριψη των αιτημάτων της Χαμάς από το Ισραήλ και τη διεθνή κοινότητα για ανταλλαγή κρατουμένων.i

Εικόνα 1: Απεικόνιση της εισβολής της Χαμάς στο έδαφος του Ισραήλ (07 Οκτωβρίου 2023)
Εικόνα 1: Απεικόνιση της εισβολής της Χαμάς στο έδαφος του Ισραήλ (07 Οκτωβρίου 2023)
ΠΗΓΗ: HTTPS://WWW.INSS.ORG.IL/PUBLICATION/WAR-DATA/ 

Η εν λόγω ενέργεια –η οποία πρόκειται για χαρακτηριστική περίπτωση στρατηγικού αιφνιδιασμού– έπληξε σοβαρά το γόητρο του Ισραήλ θέτοντας υπό αμφισβήτηση το μέχρι πρότινος υποδειγματικό ισραηλινό σύστημα εθνικής ασφάλειας μέρος του οποίου είναι και οι υπηρεσίες πληροφοριών του Ισραήλ, προκαλώντας την άμεση αντίδραση του Πρωθυπουργού του ο οποίος δήλωσε ότι το Ισραήλ βρίσκεται σε πόλεμο με τη Χαμάς και ότι σκοπεύει να προβεί σε «άνευ προηγουμένου» αντίμετρα.ii

Τα κυριότερα γεγονότα του πολέμου

Όντως, μερικές εβδομάδες αργότερα το Ισραήλ διεξήγαγε την επιθετική επιχείρηση «Σιδερένια Ξίφη» (Swords of Iron) στη Λωρίδα της Γάζας, iii η οποία δίχασε τη διεθνή κοινή γνώμη (Εικόνα 2) και τη στάση των κρατών ανά τον κόσμο (Εικόνα 3) καθώς είχε ως αποτέλεσμα σημαντικές απώλειες και την εμφάνιση μίας ακόμα ανθρωπιστικής κρίσης, οδηγώντας το Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης (International Court of Justice, ICJ) να αποφανθεί –έπειτα από προσφυγή του κράτους της Νότιας Αφρικής (South Africa) εναντίον του Ισραήλ για την εφαρμογή της Σύμβασης για την Πρόληψη και την Τιμωρία του Εγκλήματος της Γενοκτονίας– στις 26 Ιανουαρίου 2024 ότι το Ισραήλ οφείλει να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την αποφυγή εγκλημάτων στη Λωρίδα της Γάζας και την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας.iv

Την 1η Απριλίου 2024 η κατάσταση κλιμακώθηκε επικίνδυνα όταν το Ισραήλ σκότωσε εφτά (7) υψηλόβαθμους αξιωματικούς του Στρατού των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (Islamic Revolutionary Guard Corps, IRGC) του Ιράν,v έπειτα από επίθεση που έλαβε χώρα στο Προξενείο του Ιράν στη Δαμασκό της Συρίας.vi Ως απάντηση, το Ιράν –έπειτα από απόφαση του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας (ΑΣΕΑ)vii– προχώρησε στις 13 Απριλίου 2024 στη διεξαγωγή της επιθετικής επιχείρησης «Αληθινή Υπόσχεση» (Operation True Promise) κατά του Ισραήλ με Μη Επανδρωμένα Αεροχήματα (Unmanned Aerial Vehicles, UAVs) και πυραύλους, η οποία ωστόσο αναχαιτίστηκε σχεδόν ολοκληρωτικά.viii

Remaining Time-0:00
Fullscreen
Mute
Εικόνα 2: Απεικόνιση των διαδηλώσεων ανά τον κόσμο υπέρ και κατά του Ισραήλ
Εικόνα 2: Απεικόνιση των διαδηλώσεων ανά τον κόσμο υπέρ και κατά του Ισραήλ
ΠΗΓΗ: HTTPS://WWW.INSS.ORG.IL/PUBLICATION/WAR-DATA/ 

Στις 18 Απριλίου 2024 το Ισραήλ ανταπέδωσε την επίθεση πραγματοποιώντας αεροπορική επίθεση μικρής κλίμακας στην επαρχία Isfahan του Ιράν, η οποία ωστόσο δεν φαίνεται να οδήγησε σε περεταίρω κλιμάκωση της έντασης μεταξύ των δύο κρατών.ix Τέλος, ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσε στις 7 Μαΐου 2024 η κατάληψη του συνοριακού περάσματος της Ράφα προς την Αίγυπτο από τις Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις, γεγονός που οδήγησε τις ΗΠΑ στην αναστολή παράδοσης μεγάλου φορτίου βομβών στο Ισραήλ φοβούμενες για νέα κλιμάκωση του πολέμου,x καθώς το Ισραήλ δεν δέχτηκε να προβεί σε κατάπαυση του πυρός που προτάθηκε από την Αίγυπτο και το Κατάρ.xi

Το θεσμικό πλαίσιο εθνικής ασφάλειας τους Ισραήλ

Υπεύθυνο για όλα τα θέματα που σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια του Ισραήλ, είναι το Υπουργείο Εθνικής Ασφάλειας (Ministry of National Security),xii στο οποίο υπάγονται:

1. Η Αστυνομία (Israel Police),

2. Το Πυροσβεστικό Σώμα (National Fire and Rescue Authority),

3. Η Σωφρονιστική Υπηρεσία (Israel Prison Service),

4. Η Επιτροπή για την Εθνική Φρουρά (The Committee for the Establishment of the National Guard of Israel),

5. Η Αρχή Προστασίας Μαρτύρων (Witness Protection Authority),

6. Το Τμήμα Έκδοσης Άδειας Οπλοφορίας (Firearm Licensing Department),

7. Το Γραφείο Ψηφιακής Προστασίας Παιδιών (Child Online Protection Bureau), και

8. Η Αρχή Πρόληψης Βίας και Κατάχρησης Αλκοόλ και Ναρκωτικών Ουσιών (Israel Authority for Prevention of Violence, Alcohol and Drug Abuse).

Κεντρικό ρόλο στο σύστημα εθνικής ασφάλειας του Ισραήλ –όπως και στα περισσότερα σύγχρονα κράτη εθνικής ασφάλειας που ακολούθησαν το παράδειγμα των ΗΠΑ– διαδραματίζει το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (National Security Council, NSC) η σύσταση του οποίου πραγματοποιήθηκε το 1999. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι –όπως και στις ΗΠΑ– η σύστασή του προκάλεσε αντιδράσεις από το Υπουργείο Άμυνας και Υπουργείο Εξωτερικών λόγω της επικρατούσας αντίληψης ότι η επιρροή των εν λόγω Υπουργείων όσον αφορά τη διαδικασία λήψης απόφασης για μείζονα εθνικά ζητήματα θα μειωνόταν σημαντικά.

Η συστημική αυτή αντίσταση ωστόσο μετριάστηκε κάπως από το γεγονός ότι οι πρώτοι Σύμβουλοι Εθνικής Ασφάλειας –επικεφαλής του Συμβουλίου και εξ ορισμού στενοί συνεργάτες του εκάστοτε Πρωθυπουργού– που διορίστηκαν ήταν απόστρατοι Αξιωματικοί των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων. Θα πρέπει επίσης στο σημείο αυτό να τονιστεί ότι το ισραηλινό Σύστημα Εθνικής Ασφάλειας είναι έντονα Πρωθυπουργικό, καθώς όλες οι αποφάσεις στρατηγικού επιπέδου πρέπει να εγκριθούν από το Υπουργικό Συμβούλιο επικεφαλής του οποίου είναι ο Πρωθυπουργός, ενώ η Βουλή διαδραματίζει περιορισμένο ρόλο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.xiii

Σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα του, το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ αποτελεί το «Αρχηγείο» του Πρωθυπουργού και της κυβέρνησης για θέματα που αφορούν τις εξωτερικές υποθέσεις και την εθνική ασφάλεια και έχει ως αποστολή:

«[…] τον συντονισμό, τη σχεδίαση και τον προγραμματισμό την πολιτικής εθνικής ασφάλειας του κράτους του Ισραήλ σύμφωνα με τον νόμο για το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας. Διεξάγει επαγγελματική και ενοποιητική επιτελική εργασία, συντάσσοντας και προτείνοντας εναλλακτικές πολιτικές για τον πρωθυπουργό και την κυβέρνηση. Εργάζεται επίσης για την αύξηση της ενοποίησης μεταξύ των υπουργείων και των οργανισμών που ασχολούνται με την εθνική ασφάλεια, προκειμένου να βελτιστοποιηθούν και να αξιοποιηθούν αποτελεσματικά οι δυνατότητες και τα πλεονεκτήματά τους και να μειωθούν τα κενά στο σχεδιασμό και την εκτέλεση των πολιτικών».xiv

Εικόνα 3: Απεικόνιση της στάσης των κρατών απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα
Εικόνα 3: Απεικόνιση της στάσης των κρατών απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα
ΠΗΓΗ: HTTPS://WWW.INSS.ORG.IL/PUBLICATION/WAR-DATA/

Όσον αφορά τις αρμοδιότητές του,xv αυτές ρυθμίζονται από τον προαναφερθέντα Νόμο (National Security Council Law) που ψηφίστηκε το 2008,xvi ο οποίος καθορίζει ότι το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας είναι υπεύθυνο να:

1. Εδραιώνει το έργο του προσωπικού της κυβέρνησης σε θέματα που αφορούν τις εξωτερικές υποθέσεις και την ασφάλεια,

2. Προετοιμάζει τις συζητήσεις της κυβέρνησης, να παρουσιάζει εναλλακτικές λύσεις σχετικά με τα υπό συζήτηση θέματα και να υποβάλλει την εισήγησή του για την επιλεγείσα εναλλακτική λύση και το σκεπτικό της,

3. Παρακολουθεί την εφαρμογή των κυβερνητικών αποφάσεων και να υποβάλλει έκθεση σχετικά με την εφαρμογή τους στον πρωθυπουργό,

4. Προτείνει στον πρωθυπουργό την ημερήσια διάταξη για θέματα που αφορούν τις εξωτερικές υποθέσεις και την ασφάλεια,

5. Διεκπεραιώνει τη διυπηρεσιακή και διυπουργική επιτελική εργασία σε θέματα που αφορούν τις εξωτερικές υποθέσεις και την ασφάλεια,

7. Προετοιμάζει τις επιτελικές εργασίες για τους προϋπολογισμούς των υπουργείων άμυνας, εξωτερικών υποθέσεων και των φορέων ασφαλείας,

8. Λειτουργεί το Εθνικό Κέντρο Διαχείρισης Κρίσεων στο γραφείο του Πρωθυπουργού,

9. Εξετάζει την έννοια της ασφάλειας του κράτους του Ισραήλ και να προτείνει επικαιροποιήσεις αυτής,

10. Εξετάζει σημαντικές πρωτοβουλίες ασφαλείας στον τομέα της πολιτικής ασφάλειας, και

11. Εκτελεί κάθε άλλη επιτελική εργασία στον τομέα των εξωτερικών υποθέσεων και της ασφάλειας και σε κάθε άλλο τομέα που καθορίζεται από τον πρωθυπουργό.

Σύμφωνα επίσης με άλλες διατάξεις που έχουν εκδοθεί κατά καιρούς, το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ είναι υπεύθυνο για:

2. Τη διεύρυνση των γνώσεων των υπουργών της κυβέρνησης σε θέματα πολιτικής και ασφάλειας,

3. Την πολιτική ετοιμότητα για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στο ποσοστό που του αναλογεί, όντας μόνιμο μέλος της σχετικής υπουργικής επιτροπής,

4. Την προετοιμασία των συζητήσεων του υπουργικού συμβουλίου,

5. Την εκπαίδευση νέων μελών του υπουργικού συμβουλίου,

6. Την παροχή πληροφοριών στους υπουργούς, και

7. Την προετοιμασία των υπουργών ενόψει των συζητήσεων του υπουργικού συμβουλίου.

Εικόνα 4: Το έμβλημα του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ
Εικόνα 4: Το έμβλημα του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ
ΠΗΓΗ: HTTPS://WWW.GOV.IL/EN/PAGES/ABOUT-THE-NSC

Ο δε ρόλος του Συμβουλίου είναι καθαρά συμβουλευτικός, γεγονός που σημαίνει ότι οι «αποφάσεις» του δεν δεσμεύουν την Κυβέρνηση/Πρωθυπουργό. Η προσωπικό από το οποίο αποτελείται το επιτελείο του περιλαμβάνει περίπου εβδομήντα (70) άτομα και είναι χωρισμένο στα ακόλουθα τμήματα:

1. Διεύθυνση Πολιτικής Ασφάλειας,

2. Διεύθυνση Εξωτερικής Πολιτικής,

3. Διεύθυνση Αντιτρομοκρατίας,

4. Νομικό και Οικονομικό Γραφείο Συμβούλου.xvii

Για τα ζητήματα εθνικής ασφάλειας ιδιαίτερης βαρύτητας, η διαδικασία λήψης απόφασης περιλαμβάνει την αρχική εισήγηση του Γενικού Εισαγγελέα και του Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας επί του εξεταζόμενου ζητήματος, η οποία στη συνέχεια εξετάζεται περεταίρω από το Υπουργικό Συμβούλιο Ασφάλειας (Security Cabinet) –μία ολιγομελή ομάδα– αποτελούμενη από τους ακόλουθους αξιωματούχους:

1. Πρωθυπουργό,

2. Υπουργό Εξωτερικών,

3. Υπουργό Άμυνας,

4. Υπουργό Οικονομικών,

5. Υπουργό Δημόσιας Ασφάλειας,

6. Υπουργό Δικαιοσύνης,

7. Υπουργό Οικονομίας, και

8. Υπουργό Εσωτερικής Ασφάλειας.

Κάθε απόφαση επομένως που σχετίζεται με τη διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων –όπως ο πόλεμος στη Λωρίδα της Γάζας– εξετάζεται αρχικά από το προαναφερθέν Υπουργικό Συμβούλιο Ασφάλειας, η απόφαση του οποίου στη συνέχεια προωθείται για έγκριση στο Υπουργικό Συμβούλιο. Θα πρέπει τέλος να τονιστεί ότι –παρά τις όποιες παθογένειες που επικρατούν στο εσωτερικό του– το σύστημα εθνικής ασφάλειας του Ισραήλ θεωρείται ως ένα από τα πιο αποτελεσματικά, γρήγορα και ευέλικτα αντίστοιχα συστήματα λήψης απόφασης και χειρισμού κρίσεων.xviii

Στην περίπτωση της χώρας μας, το θεσμικό όργανο που είναι υπεύθυνο για το χειρισμό των αντίστοιχων ζητημάτων είναι το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (ΚΥ.Σ.Ε.Α.) το οποίο θεσπίστηκε με το Νόμο 4622/2019 (Επιτελικό Κράτος) αντικαθιστώντας το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εξωτερικών και Άμυνας (επίσης ΚΥ.Σ.Ε.Α.).xix Επιπλέον, πρώτος Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας ορίστηκε ο Αντιναύαρχος ε.α. Διακόπουλος Αλέξανδρος, ο οποίος περίπου ένα χρόνο αργότερα αντικαταστάθηκε από τον ακαδημαϊκό και τέως Βοηθό του, Δρ. Ντόκο Θάνο.

Όσον αφορά τις αρμοδιότητες του ΚΥ.Σ.Ε.Α. –το οποίο αποτελεί ένα από τα συλλογικά κυβερνητικά όργανα και σε πολεμική περίοδο μετονομάζεται σε Πολεμικό Συμβούλιο– ο Νόμος 4622/2019 αναφέρει στο άρθρο 7 ότι περιλαμβάνουν τη διαμόρφωση διυπουργικών πολιτικών και τη λήψη αποφάσεων για ζητήματα που σχετίζονται με την ασφάλεια της Ελλάδας, διευκρινίζοντας ότι το ΚΥ.Σ.Ε.Α. έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες που φαίνονται στην Εικόνα 5.

Εικόνα 5: Το άρθρο 7 (Αρμοδιότητες ΚΥ.Σ.Ε.Α.) του Νόμου 4622/2019
Εικόνα 5: Το άρθρο 7 (Αρμοδιότητες ΚΥ.Σ.Ε.Α.) του Νόμου 4622/2019
ΠΗΓΗ: HTTPS://WWW.GSIS.GR/SITES/DEFAULT/FILES/SECDIGITAL/FEK/SECDIGITAL-NOMOS-4622-2019.PDF

Όσον αφορά τέλος τη σύνθεσή του, έπειτα από δύο (2) τροποποιήσεις κατέληξε να περιλαμβάνει τα ακόλουθα εννέα (9) μόνιμα μέλη:

1. Πρωθυπουργό,

2. Υπουργό Εξωτερικών,

3. Υπουργό Εθνικής Άμυνας,

4. Υπουργό Εθνικής Άμυνας,

5. Υπουργό Προστασίας του Πολίτη,

6. Υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου,

7. Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής,

8. Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, και

9. Α/ΓΕΕΘΑ.

Επιπλέον, στο πλαίσιο της γενικότερης μεταρρύθμισης του συστήματος εθνικής ασφάλειας της Ελλάδας, τον Ιούλιο του 2021 εξαγγέλθηκε η εκπόνηση Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειαςxx η οποία αν και –σύμφωνα με δημοσιεύματα– παρουσιάστηκε σε συνεδρίαση του ΚΥ.Σ.Ε.Α. τον Οκτώβριο του 2022,xxi το περιεχόμενό της δεν έχει δημοσιευτεί μέχρι και τη στιγμή της συγγραφής του παρόντος άρθρου.

Λαμβάνοντας υπόψιν τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε συνδυασμό με τις ομοιότητες που παρουσιάζει το Ισραήλ με την Ελλάδα –όπως το μέγεθος, το πολίτευμα, οι σχέσεις με τη Δύση, η νοοτροπία και οι τεταμένες σχέσεις με γειτονικά κράτη–xxii αλλά και το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα ενεργοποιήθηκε σημαντικός αριθμός της εφεδρείας των Ενόπλων Δυνάμεων του Ισραήλ (Εικόνα 6), εξάγονται τα ακόλουθα συμπεράσματα:

1. Οι έγκαιρες και έγκυρες πληροφορίες είναι ζωτικής σημασίας για τη διαχείριση των ζητημάτων εθνικής ασφάλειας και την αποφυγή στρατηγικού αιφνιδιασμού.

2. Η ύπαρξη καλά εκπαιδευμένης Εφεδρείας και ενός αποτελεσματικού συστήματος επιστράτευσης και ένταξης των εφέδρων (ανδρών και γυναικών) στις εμπόλεμες Μονάδες των Ενόπλων Δυνάμεων επηρεάζει σημαντικά την εξέλιξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων.

Εικόνα 6: Στοιχεία σχετικά με την εμπλοκή της εφεδρείας των Ενόπλων Δυνάμεων του Ισραήλ
Εικόνα 6: Στοιχεία σχετικά με την εμπλοκή της εφεδρείας των Ενόπλων Δυνάμεων του Ισραήλ
ΠΗΓΗ: HTTPS://WWW.INSS.ORG.IL/PUBLICATION/WAR-DATA/

3. Η ύπαρξη Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας συμβάλλει στον αποτελεσματικότερο συντονισμό όλων των κρατικών φορέων που σχετίζονται με τα ζητήματα εθνικής ασφάλειας και την παρακολούθηση της εφαρμογής των σχετικών αποφάσεων.

5. Η «καρδιά» κάθε Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας είναι το Επιτελείο ή Γραμματεία, το οποίο λειτουργεί σε μόνιμη βάση, παρακολουθεί την εξέλιξη σημαντικών ζητημάτων, ενημερώνει ανάλογα την πολιτική ηγεσία και προβαίνει στην εκπόνηση της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας, βάση της οποίας εκπονούνται όλες

6. Εκτός από το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, θα πρέπει να υπάρχει και ένα Εθνικό Κέντρο Διαχείρισης Κρίσεων –στις ΗΠΑ ονομάζεται Αίθουσα Καταστάσεως (Situation Room, SitRoom) και βρίσκεται εντός του Λευκού Οίκου– στο κτίριο που στεγάζεται το Γραφείο του Αρχηγού του Κράτους στο οποίο θα μεταβαίνει ο Πρωθυπουργός ή Πρόεδρος (ανάλογα με το πολίτευμα) για να ενημερωθεί για την εξέλιξη κρίσιμων ζητημάτων κατά τη διάρκεια κρίσεων και να λάβει αποφάσεις.

7. Η επιμόρφωση των Υπουργών και των υψηλόβαθμων στελεχών όλων των Υπηρεσιών και Κρατικών Φορέων πάνω σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας είναι απαραίτητη, τόσο για την αποτελεσματικότερη διαχείριση των σχετικών ζητημάτων και το βέλτιστο συντονισμό των Υπηρεσιών και Κρατικών Φορέων, όσο και για τη δημιουργία κουλτούρας ασφάλειας.

Ως εκ τούτου, για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του συστήματος εθνικής ασφάλειας της Ελλάδας, κρίνονται ως απαραίτητες οι ακόλουθες ενέργειες:

2. Εκπόνηση και δημοσίευση της Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας στην οποία θα καθορίζονται-προτεραιοποιούνται τα εθνικά συμφέροντα της Ελλάδας, ώστε βάση αυτής να εκπονηθούν/επικαιροποιηθούν και οι αντίστοιχες Εθνικές Στρατηγικές των υπόλοιπων Υπηρεσιών και Κρατικών Φορέων.

3. Δημιουργία Γραφείων Εθνικής Ασφάλειας στα Υπουργεία και τις Περιφέρειες για τον βέλτιστο έλεγχο-συντονισμό μεταξύ Κυβέρνησης και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, και την αποτελεσματικότερη λειτουργία της δεύτερης όσον αφορά τα ζητήματα που άπτονται της εθνικής ασφάλειας της χώρας μας (αναλυτική πρόταση όσον αφορά τα Γραφεία Εθνικής Ασφάλειας παρουσιάζεται στο βιβλίο «Εθνική Ασφάλεια: Μύθοι και Πραγματικότητα»).xxiv

4. Δημιουργία Αίθουσας Καταστάσεως του Έλληνα Πρωθυπουργού εντός του Μεγάρου Μαξίμου (αναλυτική πρόταση όσον αφορά την Αίθουσα Καταστάσεως παρουσιάζεται στο βιβλίο «Εθνική Ασφάλεια: Μύθοι και Πραγματικότητα»).xxv

5. Συμπερίληψη του Διευθυντή της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΕΥΠ) στα μόνιμα μέλη του ΚΥ.Σ.Ε.Α. για την εξασφάλιση παροχής έγκαιρων και έγκαιρων πληροφοριών (αναλυτική πρόταση όσον αφορά τη σύνθεση του ΚΥ.Σ.Ε.Α. παρουσιάζεται στο βιβλίο «Εθνική Ασφάλεια: Μύθοι και Πραγματικότητα»).xxvi

Ολοκληρώνοντας, αξίζει να επισημανθεί ότι η ασφάλεια αποτελεί μία από τις πλέον «παρεξηγημένες» έννοιες της καθημερινότητας, καθώς έχει συνδεθεί εσφαλμένα με τον περιορισμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών. Οι αλλεπάλληλες ωστόσο κρίσεις (στρατιωτικές, οικονομικές, υγειονομικές, επισιτιστικές, ενεργειακές, κ.λπ.) που έκαναν την εμφάνισή τους την τελευταία δεκαετία οδηγώντας στον χαρακτηρισμό της εποχής μας ως μία εποχή αεικρίσεων (permacrises) και πολυκρίσεων (polycrises),xxviii καταδεικνύοντας την τεράστια αξία της. Δεν θα πρέπει να λησμονάται εξάλλου, ότι σύμφωνα με τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (Ο.Ο.Σ.Α.):

«Η ασφάλεια είναι θεμελιώδης για τη διαβίωση των ανθρώπων, τη μείωση της φτώχειας και την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας».xxix

i Palestinian Islamic Resistance Movement Hamas. (2023, October 07). “Statement by Hamas’s Al-Qassam Brigades top military commander”. https://hamas.ps/en/post/4967/Statement-by-Hamas-s-Al-Qassam-Brigades-top-military-commander (07/10/2023).

ii Prime Minister of Israel. (2023, October 07). X (former twitter). https://twitter.com/IsraeliPM/status/1710583005230575705 (25/04/2024).

iii Ministry of Foreign Affairs of Israel. (2023, October 28). “Statement by PM Netanyahu”. https://www.gov.il/en/pages/statement-by-pm-netanyahu-28-oct-2023 (25/04/2024).

iv International Court of Justice. (2024, January 26). Summary of the Order of 26 January 2024. https://www.icj-cij.org/node/203454 (25/04/2024).

v National Counterterrorism Center/Office of Director of National Intelligence. (n.d.). “Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC)”. https://www.dni.gov/nctc/ftos/irgc_fto.html (25/04/2024).

vi Chao-Fong, L. (2024, April 01). “Middle East crisis: Iran’s Revolutionary Guards Corps says two of its generals killed in Damascus consulate strike – as it happened”. The Guardian. https://www.theguardian.com/world/live/2024/apr/01/israel-hamas-war-airstrike-iran-consulate-gaza-syria-live-updates (25/04/2024).

vii Κουκάκης, Γ. (2024, Απρίλιος 26). “Η εμπλοκή του Ιράν στον πόλεμο στη Γάζα, ο ρόλος του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν και ο ιδιότυπος χαρακτήρας της (εθνικής) ασφάλειας”. Geopolitics & Daily News. https://geopolitics.iisca.eu/2024/04/26/%ce%b7-%ce%b5%ce%bc%cf%80%ce%bb%ce%bf%ce%ba%ce%ae-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b9%cf%81%ce%ac%ce%bd-%cf%83%cf%84%ce%bf%ce%bd-%cf%80%cf%8c%ce%bb%ce%b5%ce%bc%ce%bf-%cf%83%cf%84%ce%b7-%ce%b3%ce%ac%ce%b6%ce%b1/ (08/05/2024).

viii Cafiero, G. (2024, April 15). “Why Iran attacked Israel and what could happen next”. The New Arab. https://www.newarab.com/analysis/why-iran-attacked-israel-and-what-could-happen-next (25/04/2024).

ix Hendrix, S., Harris, S., George, S. & Birnbaum, M. (2024, April 19). “After Israeli strike in Iran, both sides appear to downplay incident”. The Washington Post. https://www.washingtonpost.com/world/2024/04/19/israel-iran-strike-isfahan/ (25/04/2024).

x Newsroom. (2024, Μάιος 08). “Οι ΗΠΑ ανέστειλαν την παράδοση φορτίου βομβών στο Ισραήλ λόγω ανησυχίας για τη Ράφα”. HuffPost Greece. https://www.huffingtonpost.gr/entry/oi-epa-anesteilan-ten-paradose-fortioe-vomvon-sto-israel-loyo-anesechias-yia-te-rafa_gr_663b0071e4b0ce3aef513968 (08/05/2024).

xi Magramo, K., Yeung, J., Picheta, R., Dewan, A., Edwards, C., Tara, J. & Powell, T. (2024, May 08). “May 7, 2024 Israel-Hamas war”. CNN World. https://edition.cnn.com/middleeast/live-news/israel-hamas-war-gaza-news-05-07-24/index.html (08/05/2024).

xii Government of Israel. (n.d.) “Ministry of National Security”. https://www.gov.il/en/departments/ministry_of_public_security/govil-landing-page (08/05/2024).

xiii Ντόκος, Θ. & Τσάκωνας, Π. (2005). Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας. Οικοδομώντας το Ελληνικό Μοντέλο στον Εικοστό Πρώτο Αιώνα. (Αθήνα: Παπαζήση), 324-328.

xiv Government of Israel/National Security Council. (2023, June 29). “About National Security Council”. https://www.gov.il/en/pages/about-the-nsc (08/05/2024).

xv Οπ.π.

xvi Haviv Rettig Gur. (2014, January 06). “Inside Israel’s White House: How Netanyahu runs the country”. The Times of Israel. https://www.timesofisrael.com/inside-israels-white-house-how-netanyahu-runs-the-country/ (08/05/2024).

xvii Φενέκος, Σ. (2019, Ιούνιος 15). “Ισραήλ: Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας”. Liberal. https://www.liberal.gr/apopsi/israil-sumboulio-ethnikis-asfaleias/255888 (προσπέλαση 19/09/2019)

xviii Freilich, C. (2006). “National Security Decision-Making in Israel: Processes, Pathologies, and Strengths”. Middle East Journal, Vol. 60, No. 4, 659-653. https://doi.org/10.3751/60.4.11 (08/05/2024).

xix Πικραμένος, Κ.& Κουκάκης, Γ. (2023). Εθνική Ασφάλεια: Μύθοι και Πραγματικότητα. (Αθήνα: Ινφογνώμων), 97-99. https://www.researchgate.net/publication/369775588_Ethnike_Asphaleia_Mythoi_kai_Pragmatikoteta (08/05/2024).

xx Νέδος, Β. (2021, Ιούλιος 09). “Στρατηγική Ασφαλείας με επίκεντρο την Τουρκία: Αποτύπωση των “κόκκινων γραμμών” και των εξωτερικών απειλών”. Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ. https://www.kathimerini.gr/politics/561427156/stratigiki-asfaleias-me-epikentro-tin-toyrkia/ (10/09/2021).

xxi Newsroom. (2022, Οκτώβριος 12). “ΚΥΣΕΑ: Παρουσιάστηκε η Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας”. NEWSIT https://www.newsit.gr/politikh/kysea-parousiastike-i-stratigiki-ethnikis-asfaleias/3617583/ (10/09/2023).

xxii Ντόκος, Θ. & Τσάκωνας, Π. (2005). Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας. Οικοδομώντας το Ελληνικό Μοντέλο στον Εικοστό Πρώτο Αιώνα. (Αθήνα: Παπαζήση), 324.

xxiii Πικραμένος, Κ.& Κουκάκης, Γ. (2023). Εθνική Ασφάλεια: Μύθοι και Πραγματικότητα. (Αθήνα: Ινφογνώμων), 134-138.

xxiv Πικραμένος, Κ.& Κουκάκης, Γ. (2023). Εθνική Ασφάλεια: Μύθοι και Πραγματικότητα. (Αθήνα: Ινφογνώμων), 139-140.

xxv Πικραμένος, Κ.& Κουκάκης, Γ. (2023). Εθνική Ασφάλεια: Μύθοι και Πραγματικότητα. (Αθήνα: Ινφογνώμων), 138.

xxvi Πικραμένος, Κ.& Κουκάκης, Γ. (2023). Εθνική Ασφάλεια: Μύθοι και Πραγματικότητα. (Αθήνα: Ινφογνώμων), 129.

xxvii Πικραμένος, Κ.& Κουκάκης, Γ. (2023). Εθνική Ασφάλεια: Μύθοι και Πραγματικότητα. (Αθήνα: Ινφογνώμων), 142-143.

xxviii Koukakis, G. (2023). Permacrises and Polycrises: Outlining the Contemporary Security Environment through References to Strategic Documents of Regional and International Actors. HAPSc Policy Briefs Series, 4(2), 55–64. https://doi.org/10.12681/hapscpbs.36661 (08/04/2024).

Ο πόλεμος στη Γάζα ως πεδίο διαπραγματεύσεων και σύγκρουσης συμφερόντων

0

Στις 7 Οκτωβρίου 2023 το Ισραήλ υπέστη στρατηγικό αιφνιδιασμό από τη Χαμάς, καθώς ένοπλα τμήματα της εν λόγω Οργάνωσης κατάφεραν να διεισδύσουν στο ισραηλινό έδαφός (Εικόνα 1).

Εικόνα 1: Απεικόνιση της εισβολής της Χαμάς στο έδαφος του Ισραήλ την 7η Οκτωβρίου 2023

Πηγή: https://www.inss.org.il/publication/war-data/

Αν και οι απώλειες που υπέστη ήταν ιδιαίτερα μεγάλες (Εικόνα 2), το σημαντικότερο πλήγμα που δέχτηκε το Ισραήλ ήταν ως προς το γόητρό του, καθώς μέχρι εκείνη τη στιγμή θεωρούνταν ως ένα κράτος «υπόδειγμα» όσον αφορά τις υπηρεσίες πληροφοριών του και το γενικότερο σύστημα εθνικής ασφάλειας που διαθέτει. Η απάντηση βέβαια του Ισραήλ ήταν άμεση, με τον Πρωθυπουργό του Benjamin Netanyahu να προβαίνει την ίδια ημέρα σε διάγγελμα μέσω της γνωστής πλατφόρμας κοινωνικής δικτύωσης «Χ» (πρώην twitter) ανακοινώνοντας ότι:

«Πολίτες του Ισραήλ, Είμαστε σε πόλεμο, όχι σε επιχείρηση ή σε φάσεις, αλλά σε πόλεμο. Σήμερα το πρωί, η Χαμάς εξαπέλυσε μια δολοφονική αιφνιδιαστική επίθεση εναντίον του κράτους του Ισραήλ και των πολιτών του. […] Ο εχθρός θα πληρώσει ένα απροσδόκητο τίμημα. […] Είμαστε σε πόλεμο και θα νικήσουμε!».

Εικόνα 2: Οι απώλειες του Ισραήλ κατά την εισβολή της Χαμάς την 7η Οκτωβρίου 2023

Πηγή: https://www.inss.org.il/publication/war-data/

Στις 28 Οκτωβρίου 2023 το Ισραήλ εξαπέλυσε τη χερσαία επιθετική επιχείρηση «Σιδερένια Ξίφη» (Swords of Iron) στη Λωρίδα της Γάζας, ενώ στις 13 Απριλίου 2024 στον πόλεμο ενεπλάκη και το Ιράν με τη διεξαγωγή της αεροπορικής επιθετικής επιχείρησης «Αληθινή Υπόσχεση»3 (Operation True Promise) κατά του Ισραήλ ως αντίδραση στο θάνατο εφτά (7) υψηλόβαθμων αξιωματικών του Στρατού των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (Islamic Revolutionary Guard Corps, IRGC) του Ιράν, ο οποίος προκλήθηκε κατά τη διάρκεια επίθεσης του Ισραήλ στο Προξενείο του Ιράν στη Δαμασκό της Συρίας την 1η Απριλίου 2024.

Αν και η αεροπορική επίθεση του Ιράν αναχαιτίστηκε σχεδόν ολοκληρωτικά, το Ισραήλ αντέδρασε πραγματοποιώντας αεροπορική επίθεση μικρής κλίμακας στην επαρχία Isfahan του Ιράν στις 18 Απριλίου 2024, η οποία –παρά τις διεθνείς ανησυχίες– δεν οδήγησε σε περεταίρω κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν.

Ο εν λόγω πόλεμος όμως μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, εκτός από πεδίο ένοπλης σύγκρουσης στρατιωτικών τμημάτων αποτελεί συνάμα πεδίο διαπραγματεύσεων, στο οποίο –εκτός από τα άμεσα εμπλεκόμενα μέρη, δηλαδή το Ισραήλ και τη Χαμάς– δραστηριοποιούνται με ποικίλους τρόπους και άλλοι διεθνείς και περιφερειακοί κρατικοί και μη δρώντες, με σκοπό την εξασφάλιση των (εθνικών) συμφερόντων τους. Από την αρχή δε της ένοπλης αυτής σύγκρουσης υπέρ του Ισραήλ τάχθηκαν οι ΗΠΑ, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και η Ελλάδα, ενώ ουδέτερη στάση τήρησαν η Ρωσία και η Τουρκία, οι οποίες εξέφρασαν απλώς την ανησυχία τους χωρίς να ταχθούν υπέρ κάποιας από τις δύο πλευρές.

Στις 18 Οκτωβρίου 2023, σχεδόν δύο (2) εβδομάδες μετά την εισβολή της Χαμάς στο Ισραήλ, ο Οργανισμός Ισλαμικής Συνεργασίας (ΟΙΣ) πραγματοποίησε έκτακτη σύνοδο της Εκτελεστικής του Επιτροπής στη Jeddah της Σαουδικής Αραβίας σε επίπεδο Υπουργών Εξωτερικών κατόπιν πρόσκλησης της Σαουδικής Αραβίας και του Πακιστάν, με το πέρας της οποίας προέβη στην έκδοση ανακοινωθέντος (Εικόνα 3) με το οποίο τασσόταν υπέρ της Χαμάς, ζητώντας μεταξύ άλλων:

«[…] την άμεση παύση της βάρβαρης επιθετικότητας των ισραηλινών δυνάμεων κατοχής κατά του παλαιστινιακού λαού, την άμεση άρση της πολιορκίας που έχει επιβληθεί στη Λωρίδα της Γάζας, την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας και την άμεση διάνοιξη ανθρωπιστικών διαδρόμων».

Εικόνα 3: Το ανακοινωθέν του ΟΙΣ μετά την έκτακτη σύνοδο στις 18 Οκτωβρίου 2023

Πηγή: https://www.oic-oci.org/docdown/?docID=9910&refID=4277

Ιδιαίτερα έντονη ήταν επίσης η αντίδραση του κράτους της Νότιας Αφρικής (South Africa) το οποίο προσέφυγε στο Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης (International Court of Justice, ICJ) εναντίον του κράτους του Ισραήλ κατηγορώντας το για ενέργειες που αντιβαίνουν στις διατάξεις της Σύμβασης για την Πρόληψη και την Τιμωρία του Εγκλήματος της Γενοκτονίας. Στις 26 Ιανουαρίου 2024 ωστόσο, το εν λόγω Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το Ισραήλ οφείλει να λάβει συγκεκριμένα μέτρα για την αποφυγή εγκλημάτων στη Λωρίδα της Γάζας και την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, χωρίς να προβεί σε κάποια καταδικαστική απόφαση.

Εξετάζοντας τη στάση των κρατών ανά τον κόσμο απέναντι στο Ισραήλ όπως είναι διαμορφωμένη σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες επίσημες δηλώσεις των αξιωματούχων αυτών (Εικόνα 4), διαπιστώνεται ότι η συντριπτική πλειοψηφία των κρατών της «Δύσης» (μαζί με την Ινδία και την Αυστραλία) έχει ταχθεί υπέρ του Ισραήλ αναγνωρίζοντας προφανώς το δικαίωμά του στην άμυνα, ενώ τα υπόλοιπα κράτη (με σχεδόν ισομερή κατανομή) κρατούν είτε φιλικά προσκείμενη είτε ουδέτερη (συμπεριλαμβανομένης και της αποφυγής έκφρασης) στάση.

Θα μπορούσε μάλιστα κάποιος να ισχυριστεί ότι η εν λόγω περίπτωση πολέμου στη Γάζα είναι μία περίτρανη απόδειξη της «σύγκρουσης πολιτισμών» που εξέφρασε ο Samuel Huntington, ιδιαίτερα αν σκεφτεί ότι το ιδεολογικό υπόβαθρο της Χαμάς είναι καθαρά θρησκευτικό.

Εικόνα 4: Απεικόνιση της στάσης των κρατών απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα

Πηγή: https://www.inss.org.il/publication/war-data/

Κάποιος άλλος δε θα μπορούσε κάλλιστα να ισχυριστεί ότι η εν λόγω πολεμική σύγκρουση θα φέρει ετεροχρονισμένα «Το τέλος της Ιστορίας» που είχε προβλέψει Francis Fukuyama, καθώς αρκετοί φοβούνται ότι η διαμάχη Ισραήλ-Χαμάς θα οδηγήσει σε μία παγκόσμια σύρραξη με αποτέλεσμα την επικράτηση του Δυτικού ή Ανατολικού πολιτισμού, ή ακόμα χειρότερα έναν πυρηνικό όλεθρο και την καταστροφή του κόσμου όπως τον ξέρουμε. Το μόνο σίγουρο –λαμβάνοντας υπόψιν ότι οι ηγέτες των κρατών (συνήθως) ενεργούν ορθολογικά– είναι ότι ο κάθε δρώντας θα επιχειρήσει να εξασφαλίσει τα (εθνικά) συμφέροντά του, ενεργώντας ανάλογα με την σκληρή ή ήπια ισχύ που διαθέτει.

Η σκληρή ισχύς (hard power) περιλαμβάνει συνήθως τη χρήση στρατιωτικής (ένοπλες δυνάμεις) ή οικονομικής (επιβολή κυρώσεων) βίας, προκειμένου ο δρώντας που ασκεί βία να επιβάλλει τη θέλησή του σε έναν άλλο δρώντα. Η ήπια ισχύς (soft power) από την άλλη σχετίζεται με όλα τα υπόλοιπα μέτρα που μπορεί να λάβει ένας δρώντας ώστε να επηρεάσει τη συμπεριφορά ενός άλλου δρώντα προκειμένου ο δεύτερος να ενεργήσει σύμφωνα με τα συμφέροντα του πρώτου. Αν και στην περίπτωση των ενόπλων συγκρούσεων –όπως στη Λωρίδα της Γάζας– η ισχύς που χρησιμοποιείται κατά κόρον είναι η σκληρή, η χρήση ήπιας ισχύος δεν εκμηδενίζεται.

Αντιθέτως, παράλληλα με τη διεξαγωγή στρατιωτικών επιχειρήσεων από τα άμεσα εμπλεκόμενα μέρη, διάφοροι δρώντες ασκούν έντονη διπλωματική δραστηριότητα με τη μορφή διαπραγματεύσεων με απώτερο σκοπό την επίλυση των διαφορών και την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των εμπλεκομένων μερών εξυπηρετώντας ταυτόχρονα τα δικά τους συμφέροντα. Σημαντικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια διαδραματίζει –ιδιαίτερα στην ψηφιακή εποχή μας κατά την οποία η μετάδοση/διάδοση των πληροφοριών/ειδήσεων πραγματοποιείται ταχύτατα «από τη μία άκρη του κόσμου στην άλλη»– η κοινή γνώμη των πολιτών ενός κράτους, καθώς μία κυβερνητική απόφαση που είναι αντίθετη με την κοινή γνώμη μπορεί να οδηγήσει είτε (στην καλύτερη περίπτωση) σε δυσαρέσκεια και μη εκλογή του εν λόγω πολιτικού κόμματος στο μέλλον, είτε (στη χειρότερη περίπτωση) σε διατάραξη της δημόσιας τάξης και της λειτουργίας του κράτους.

Στην περίπτωση του πολέμου στη Γάζα (Εικόνα 5), αν και οι διαδηλώσεις κατά του Ισραήλ φαίνεται να έχουν μειωθεί στο 1/3 σε σχέση με τις αρχικές, παρατηρείται ταυτόχρονα μία έντονη πτώση (σχεδόν εκμηδένιση) των διαδηλώσεων υπέρ του Ισραήλ, γεγονός που μάλλον συνδέεται με την ανθρωπιστική κρίση που έχει προκαλέσει η ένοπλη σύγκρουση λόγω του εκτοπισμού των Παλαιστινίων. Ιδιαίτερη ανησυχία μάλιστα προκάλεσε η κατάληψη του συνοριακού περάσματος της Rafa προς την Αίγυπτο από το Ισραήλ στις 7 Μαΐου 2024.

Το εν λόγω γεγονός προκάλεσε έντονη ανησυχία για νέα κλιμάκωση του πολέμου, οδηγώντας τις ΗΠΑ να αναστείλουν την παράδοση ενός μεγάλου φορτίου βομβών στο Ισραήλ επειδή το Ισραήλ αρνήθηκε την πρόταση κατάπαυσης του πυρός και ανταλλαγής αιχμαλώτων με την Χαμάς που πρότεινε η Αίγυπτος και το Κατάρ, αν και η Χαμάς αποδέχτηκε την εν λόγω πρόταση.

Εικόνα 5: Απεικόνιση των διαδηλώσεων ανά τον κόσμο υπέρ και κατά του Ισραήλ

Πηγή: https://www.inss.org.il/publication/war-data/

Αξίζει μάλιστα να σημειωθεί ότι στις εν λόγω διαπραγματεύσεις είχε λάβει μέρος και ο Διευθυντής της CIA Bill Burns, ο οποίος είχε μεταβεί στο Κάιρο για το σκοπό αυτό,ενώ και η Τουρκία έχει αναστείλει τις εμπορικές της συναλλαγές με το Ισραήλ προκειμένου να ασκήσει πίεση για την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στη Λωρίδα της Γάζας.

Τον Οκτώβριο μάλιστα, η Τουρκία –εκμεταλλευόμενη τις καλές σχέσεις της με τη Χαμάς– είχε μεσολαβήσει προκειμένου να απελευθερωθούν Ισραηλινοί που κρατούνταν όμηροι από τη Χαμάς.

Λαμβάνοντας υπόψιν όλα τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί, εξάγεται το συμπέρασμα ότι το Ισραήλ φαίνεται ότι δεν είναι διατεθειμένο να σταματήσει τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις στη Λωρίδα της Γάζας –παρά τις έντονες προσπάθειες που καταβάλλονται από άλλους δρώντες για τον τερματισμό της σύγκρουσης– εάν δεν πετύχει πρώτα τον αντικειμενικό του σκοπό, ο οποίος δεν είναι άλλος από την ολοκληρωτική εξάρθρωση της Χαμάς, τουλάχιστον όσων μελών της βρίσκονται στη Λωρίδα της Γάζας.

Παρ’ όλα αυτά, δεν θα πρέπει να υποτιμηθεί ο ρόλος των ΗΠΑ καθώς και της διεθνούς κοινής γνώμης, καθώς η παύση της αμερικανικής υποστήριξης προς το Ισραήλ σε συνδυασμό με τη φθίνουσα δημοτικότητα του Ισραήλ ενδεχομένως να οδηγήσει σε βάθος χρόνου στην επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς. Σε κάθε περίπτωση, αν και μέχρι στιγμής η πρωτοβουλία των ενεργειών φαίνεται να ανήκει στο Ισραήλ, δεν θα πρέπει να λησμονάται η ρήση του Σόλωνα προς τον Κροίσο σύμφωνα με την οποία:

«Μηδένα προ του τέλους μακάριζε»*

* Μην θεωρείς κανέναν ευτυχισμένο, πριν δεις το τέλος του.

** O Γεώργιος Κουκάκης είναι Ανώτερος Αξιωματικός του Στρατού Ξηράς, Διεθνολόγος, Κύριος Ερευνητής στο Κέντρο Διεθνών Στρατηγικών Αναλύσεων (ΚΕΔΙΣΑ), Research Associate στο HERMES Institute of International Affairs, Security and Geoeconomy, μέλος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών (ΕΛ.Ι.Σ.ΜΕ.), του παγκόσμιου δικτύου ΑΛΛΗΛΟΝ και της Mercury Negotiation Academy (MNA) καθώς και Εκπαιδευτής Ενηλίκων του Κέντρου Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης (Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ.) του Πανεπιστημίου Αιγαίου

liberal.gr