Ο αμήχανος πρωταγωνιστής, ο πολιορκητικός κριός, οι ψύχραιμοι, ο αιφνιδιασμένος κι ο «αόρατος εχθρός». Αυτοί ήταν που διαδραμάτισαν ρόλο στην ιστορική πτώση του Στέφανου Κασσελάκη που δρομολογήθηκε στην Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ.
09.09.202416:15
Γιάννης Ζωιτός
ΣΥΡΙΖΑ: Ποιοι θα είναι υποψήφιοι για την ηγεσία – Τι θα κάνει ο Κασσελάκης
Ούτε δώδεκα μήνες από τη στιγμή που αναζήτησε και βρήκε νέο αρχηγό ο ΣΥΡΙΖΑ γυρίζει στο ίδιο σημείο: την ανάδειξη νέου προέδρου.
Σ’ ένα ιστορικό γεγονός για την Αριστερά, τη Μεταπολίτευση και τη πολιτική εν γένει, ο Στέφανος Κασσελάκης κατέπεσε από τη θέση του στη διάρκεια της θυελλώδους Κεντρικής Επιτροπής, χάνοντας τη νομιμοποίησή του εντός του κορυφαίου οργάνου, και η πολλαπλά «πληγωμένη» αξιωματική αντιπολίτευση αντιμετωπίζει μια νέα κρίση.
Το διήμερο που προηγήθηκε στο κεντρικό ξενοδοχείο της Αθήνας ήταν ένα δραματικό έργο με σημαντικούς πρωταγωνιστές και διανεμημένους ρόλους.
Στέφανος Κασσελάκης
Ο πρωταγωνιστής αυτής της νέας «συριζαϊκής τραγωδίας» όπως αυτή ξεδιπλώθηκε κι εκτυλίχθηκε στην κεντρική σκηνή κατά τις 30 ώρες που διήρκησε η Κεντρική Επιτροπή. Ο Στέφανος Κασσελάκης διέβη όλες τις μορφές συναισθημάτων. Αδιάλλακτος, υπεροπτικός και πεισμωμένος για μια ολομέτωπη σύγκρουση ξεκαθαρίσματος στο ξεκίνημα της διαδικασίας, αγχωμένος, προβληματισμένος και παντελώς αμήχανος στη διάρκειά της, πελαγωμένος κι εμφανώς ενοχλημένος στο φινάλε της.
Αντιστεκόμενος στις πιέσεις για ήπιους τόνους και μια τελευταία απόπειρα αποσυμπίεσης της εσωκομματικής κρίσης που θα του χάριζε αβαντάζ εκθέτοντας τους αμφισβητίες, με την εμπρηστική ομιλία του επίσπευσε την καθαίρεσή του. Πίστεψε ότι ελέγχει ακόμη το όργανο κι όταν άρχισε να αντιλαμβάνεται πως το παιχνίδι χάνεται, πάλεψε με μανία ν’ αντιστρέψει τις εντυπώσεις. Δεν αποδέχθηκε το αποτέλεσμα, απαξίωσε την ΚΕ κι έκανε χρήση προσβλητικών εκφράσεων αποχωρώντας εντός πέντε λεπτών για να ετοιμάσει, θολωμένος από την ήττα του, την αντεπίθεσή του.
Το τι έχει πλέον στο μυαλό του θα διευκρινιστεί λίαν συντόμως «εκεί που λογοδοτώ πάντα, στον λαό του ΣΥΡΙΖΑ» όπως δεσμεύτηκε γεμάτος εκνευρισμό.
Παύλος Πολάκης
Ο πολιορκητικός κριός για να πέσει ο Στ. Κασσελάκης από την προεδρική καρέκλα. Η δική του, οριστική, μεταστροφή ανέτρεψε ολοκληρωτικά τις ισορροπίες εντός Κεντρικής Επιτροπής. Χωρίς τη συμβολή του και μαζί της ομάδας επιρροής του έμοιαζε ανέφικτο να συγκεντρωθούν οι απαιτούμενες ψήφοι προκειμένου να απωλέσει τη νομιμότητα του οργάνου ο πρόεδρος και να οδηγηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ σε νέο γύρο εκλογών.
Ανέκαθεν καυστικός, ύψωσε για άλλη μια φορά τους τόνους εντός αίθουσας. Αντιθέτως ήταν εξόχως ήρεμος εκτός αυτής. Σαν να ‘ταν βέβαιος για το αποτέλεσμα που θα ακολουθούσε. Ούτε που άφησε να διανοηθεί ότι παρασύρθηκε από την ομάδα των 87 (που είχαν γίνει 100). «Αυτή τη δουλειά θα κάνουμε;» δικαιολογήθηκε για την επιλογή του να μην υποβάλει δεύτερη πρόταση μομφής.
Προτίθεται, άλλωστε, να διεκδικήσει αυτόνομα την προεδρία απέναντι σε όποιον άλλον. Άρα δεν αναζητά στηρίγματα, θα προχωρήσει μόνος του.
Όλγα Γεροβασίλη
Πάντα ψύχραιμη και μετρημένων αντιδράσεων η αντιπρόεδρος της Βουλής, ενεργοποίησε αρκετές φορές σε αυτό το διήμερο της Κεντρικής Επιτροπής το χιούμορ της για να υπερβεί την αδιαπραγμάτευτη κρισιμότητα των στιγμών. Εκ των πρωτεργατών της πρωτοβουλίας των 100, επέλεξε να εκφράσει την ενόχλησή της για την εισήγηση Κασσελάκη με την άμεση αποχώρησή της από την αίθουσα προτού ο ίδιος κατέβει από το βήμα.
Αντέκρουσε, με δικά της επιχειρήματα, κάθε ισχυρισμό του προέδρου κατηγορώντας τον για ανηθικότητα, εγωκεντρισμό κι αδυναμία συνεργασίας με τα υπόλοιπα στελέχη. Ανένδοτη με την ανάγκη του ΣΥΡΙΖΑ ν’ αφήσει πίσω την εποχή Κασσελάκη και να βρει νέο πρόεδρο, φρόντισε να μην παρασυρθεί στην παγίδα και ν’ απαντήσει σε αποδοκιμασίες διατηρώντας νηφαλιότητα και καθαρή σκέψη.
Αν θα επιστρέψει σε θέση διεκδικήτριας της προεδρίας, όπως στο Συνέδριο του Φλεβάρη, προτίμησε να το κρατήσει για τον εαυτό της.
Νίκος Παππάς
Πήγε στην Κεντρική Επιτροπή ως ένας στρατηγικός «σύμμαχος» του Στέφανου Κασσελάκη, αλλά έφυγε έχοντας πάρει ξεκάθαρες αποστάσεις. Έδειξε κι ο ίδιος να αιφνιδιάζεται -και να έρχεται σε άβολη θέση- από την πολωτική προσέγγιση που ο πρόεδρος επέλεξε στην εισήγησή του. Συνοφρυωμένος τον άκουγε να ξεστομίζει σκληρούς χαρακτηρισμούς κι εκ των υστέρων δεν έκρυψε τον προβληματισμό του για το γεγονός πως είχε ρίξει λάδι στη φωτιά, πυροδοτώντας αντιδράσεις, αντί να φροντίσει να σβήσει την εστία με κινήσεις τακτικής.
Δεν ήταν υπέρ της πρότασης μομφής, της μυστικής ψηφοφορίας κι ενός νέου κύκλου προεδρικών εκλογών, αλλά αναγνώρισε κι αποδέχθηκε ότι τα προεδρικά λάθη οδήγησαν σ’ ένα εν τέλει «δημοκρατικό κι αποδεκτό αποτέλεσμα». Λαμβάνοντας την εντολή να εκπροσωπήσει τον ΣΥΡΙΖΑ στη ΔΕΘ, ως πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας, όφειλε να εμφανιστεί συγκαταβατικός και ήρεμος, προκρίνοντας την τήρηση του καταστατικού και την ομόνοια έναντι όποιας άλλης φιλονικίας που θα προκαλέσει μια νέα διάσπαση.
Σωκράτης Φάμελλος
Δεν ήταν απαραίτητο να καθίσει δίπλα στην Όλγα Γεροβασίλη για να καταδείξει εξ αρχής τις προθέσεις του. Ο πρώην πρόεδρος της ΚΟ είχε εκδηλωθεί ως ένας εξ αυτών που υποστήριξαν την πρόταση μομφής κατά του Στ. Κασσελάκη.
Πριν από έξι μήνες ανήκε στην τριανδρία που μεριμνούσε για την εξομάλυνση της έντασης και την αποφυγή πρόωρων εκλογών, δίνοντας «παράταση ζωής» στον Στέφανο Κασσελάκη. Τούτη τη φορά είχε πεισθεί πως δεν συντρέχει λόγος καθυστέρησης, ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος από την ανατροπή του υπάρχοντος status εντός ΣΥΡΙΖΑ.
Όσα είχε να πει τα είπε εντός κομματικού οργάνου και πίσω από την κλειστή πόρτα. Εκτός επέλεξε αρκετές φορές την απομόνωση από τους υπόλοιπους σε απρόσιτες γωνίες του χώρου και τη συντροφιά του κινητού του, σερφάροντας στο διαδίκτυο. Βίωσε με πραότητα την αγωνία για το αποτέλεσμα, απέφυγε τους πανηγυρισμούς στις πρώτες διαρροές για σαρωτική επικράτηση του υπέρ και διατήρησε την αυτοκυριαρχία του μετά την επαλήθευση των στοιχείων.
Ενδεχόμενη υποψηφιότητά του για την προεδρία δεν επιβεβαιώθηκε, έθεσε σε προτεραιότητα τον ΣΥΡΙΖΑ κι αρκέστηκε να πει πως «πάντα θα υπηρετώ από όποια θέση αποφασίσει το κόμμα».
Αλέξης Τσίπρας
Ο «αόρατος εχθρός» του Στ. Κασσελάκη, όπως τον παρουσίαζαν όλο το προηγούμενο διάστημα οι «νεοπροεδρικοί». Οι φωνές για παρασκηνιακή δράση του πρώην πρωθυπουργού και πλήρη ενορχήστρωση της πρότασης μομφής κατά του προέδρου πολλαπλασιάστηκαν εντός κι εκτός της Κεντρικής Επιτροπής.
Ούτε ο διάδοχός του τον άφησε εκτός κάδρου κριτικής, παρόλο που την ίδια ώρα δήλωνε τον σεβασμό του για όσα προσέφερε στη χώρα την περίοδο της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Αν και απών τόσο από τη συνεδρίαση όσο και τις γενικότερες εξελίξεις, ο Αλ. Τσίπρας άρχιζε να εμφανίζεται πια από διάφορους κύκλους ως ένας δολοπλόκος που έδωσε εντολή για διάλυση του κόμματος που ο ίδιος γιγάντωσε δρώντας ρεβανσιστικά, διότι έχασε τον έλεγχό του.
Δεν ήταν λίγοι, από την άλλη, κι εκείνοι που στην Κεντρική Επιτροπή χαρακτήριζαν απαραίτητη την παρέμβασή του προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομαλότητα και να αποφευχθεί. «Υπήρχε περίπτωση επί Τσίπρα να ζούμε όλη αυτή την δυστοπία;» αναρωτιόταν ρητορικά στέλεχος με μακρά πορεία στα κοινοβουλευτικά και κυβερνητικά έδρανα προτού γνέψει προς το πλάι το κεφάλι δυσφορώντας με την υπάρχουσα κατάσταση.
Το Κυπριακό, τα ελληνοτουρκικά και τα ευρωτουρκικά αξιολογούνται συνεχώς από ισχυρούς παίκτες, οι οποίοι επιχειρούν να αναδείξουν τον «κοινό τόπο», που θα μπορέσει να βοηθήσει όλα αυτά τα πεδία. Πεδία, που είναι μεν χωριστά αλλά υπάρχει σε μικρό ή μεγάλο βαθμό διασύνδεση μεταξύ τους.
Κατά την πρόσφατη συζήτηση στο Άτυπο Συμβούλιο των υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με βάση τα πρακτικά της σύναξης, προκύπτουν ενδιαφέροντα στοιχεία και συμπεράσματα.
Με βάση, λοιπόν, τα όσα ακούστηκαν στη διάρκεια του γεύματος, στο οποίο «φιλοξενούμενος» ήταν ο υπουργός Εξωτερικών της κατοχικής Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, αυτό που καταγράφεται δεν είναι ασφαλώς η αλλαγή στάσης της κατοχικής πλευράς, που δεν αναμενόταν άλλωστε να υπάρξει, αλλά η τάση που διαμορφώθηκε μέσα από τις τοποθετήσεις των κρατών-μελών.
Σε ό,τι αφορά το Κυπριακό και τα ευρωτουρκικά, έχουν σημασία τα όσα είπαν εταίροι μας στην Ένωση καθώς και η αντίδραση Φιντάν, ο οποίος επανέλαβε τις ακραίες θέσεις της κατοχικής πλευράς.
Σημειώνεται συναφώς ότι η πλειοψηφία των Ευρωπαίων ΥΠΕΞ, που τοποθετήθηκαν, όπως και οι δυο αξιωματούχοι της Κομισιόν αναφέρθηκαν στο γεγονός ότι η Λευκωσία συναίνεσε στην παρουσία του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών στο γεύμα.
Η στάση που τήρησαν
Ο Ύπατος Εκπρόσωπος για Εξωτερικά Θέματα, Ζοζέπ Μπορέλ, επισήμανε την ιδιαίτερη σημασία που αποδίδει στο Κυπριακό και την πλήρη δέσμευση της Ένωσης για επάνοδο στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων, «για την επίτευξη λύσης ση βάση των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και των Συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου».
Από την πλευρά του ο Επίτροπος Διεύρυνσης, Όλιβερ Βαρχέλι, ανέφερε πως είναι απαραίτητη η θετική εμπλοκή της Τουρκίας, η οποία θεωρείται κρίσιμης σημασίας για να γίνουν βήματα προόδου στις ευρωτουρκικές σχέσεις.
Σημειώνεται συναφώς ότι στην αρχική του τοποθέτηση ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, απέφυγε να αναφερθεί στο Κυπριακό. Εστίασε την προσοχή του στη σημασία που έχει η χώρα του, ως μεγάλο κράτος, ενώ τόνισε την ανάγκη πλήρους ένταξης της στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εντύπωση προκάλεσε η αναφορά του «πως εναπόκειται στην Ε.Ε. να κάνει τα δέοντα βήματα».
Μετά την τοποθέτηση Φιντάν, άρχισαν οι τοποθετήσεις των ΥΠΕΞ της Ε.Ε. Ζήτησαν και πήραν το λόγο 22 υπουργοί, μαζί με αυτούς η Κυπριακή Δημοκρατία και η Ελλάδα. Από αυτούς, πέραν από τους ΥΠΕΞ Ελλάδος και Κύπρου που δεδομένη ήταν η στάση τους, τοποθετήθηκαν με υποστηρικτές τοποθετήσεις για την Κύπρο και για το Κυπριακό, οι υπουργοί της Ιταλίας, Γερμανίας, Γαλλίας, Φιλανδίας, Ιρλανδίας, Ισπανίας, Ολλανδίας, Λουξεμβούργου, Πορτογαλίας Λετονίας Σλοβακίας, Ρουμανίας, Κροατίας, Μάλτας.
Παράλληλα, έξι εκπρόσωποι κρατών-μελών, κατά τις τοποθετήσεις τους δεν αναφέρθηκαν στο Κυπριακό. Πρόκειται για τους εκπροσώπους της Ουγγαρίας, που προεδρεύει αυτό το εξάμηνο της Ε.Ε., του Βελγίου, της Τσεχίας, Σλοβενίας, Σουηδίας και Βουλγαρίας.
Τι είπαν οι ΥΠΕΞ
Κωδικοποιώντας τα όσα ανέφεραν οι εκπρόσωποι των κρατών-μελών, μπορούν να αναφερθούν, μεταξύ άλλων, τα εξής: Η πλέον υποστηρικτική παρουσιάσθηκε στην τοποθέτησή της η Γερμανίδα ΥΠΕΞ, η οποία επισήμανε την ανάγκη εκπλήρωσης των Κριτηρίων της Κοπεγχάγης, σε δομημένο διάλογο σε ό,τι αφορά την εξωτερική πολιτική.
Με νόημα και απευθυνόμενη στον Φιντάν υπέδειξε ότι η Ε.Ε. αποτελείται από 27 κράτη-μέλη και όχι 26. Σημειώνοντας ότι είναι απαραίτητη η κινητικότητα στο Κυπριακό, υποστήριξε πως αναφορές σε δυο κράτη δεν είναι αποδεκτές, απαντώντας προφανώς στη θέση της κατοχικής Τουρκίας, την οποία μέχρι εκείνη τη στιγμή ο Φιντάν δεν διατύπωσε.
Η Γερμανίδα αξιωματούχος προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να υπάρξουν οποιεσδήποτε ενέργειες της Τουρκίας στις ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ελλάδος.
Ο Γάλλος ΥΠΕΞ αναφέρθηκε στα μεγάλα ζητήματα, που αφορούν τις δυο πλευρές, τα οποία περιέγραψε ως κοινού ενδιαφέροντος, όπως είναι τα δυο ανοικτά μέτωπα σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή.
Σημειώνοντας πως το Κυπριακό είναι θέμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είπε πως είναι γνωστές οι θέσεις της Γαλλίας και της Ε.Ε. στο ζήτημα της Κύπρου. Τόνισε παράλληλα την ανάγκη έναρξη διαπραγματεύσεων.
Ο Ιταλός υπουργός αναφέρθηκε στην ανάγκη διαλόγου στο Κυπριακό παραπέμποντας στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών. Ο Ιρλανδός ΥΠΕΞ ανέφερε πως η ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. συνιστά εν πολλοίς μια αμφίδρομη διαδικασία, εννοώντας προφανώς ότι δεν είναι αλά κάρτ, όπως θέλει η Άγκυρα. Για το Κυπριακό είπε πως όλες οι εξελίξεις θα πρέπει να στηρίζονται στις αποφάσεις του ΟΗΕ και της Ε.Ε. Οι ΥΠΕΞ της Φιλανδίας, της Ισπανίας, της Κροατίας, της Μάλτας, της Ρουμανίας, Πορτογαλίας, της Λετονίας κινήθηκαν στη γραμμή των πιο πάνω τοποθετήσεων. Η Σλοβακία πέραν των άλλων αναφέρθηκε και στο ρόλο της ΟΥΝΦΙΚΥΠ.
Ο Ολλανδός αναφέρθηκε στην ανάγκη εκπλήρωσης των κριτηρίων της Κοπεγχάγης ενώ του Λουξεμβούργου σημειώνοντας πως δεν είναι εφικτή η χρονική περίοδο η ένταξη της Τουρκίας στην Ένωση, υπενθύμισε πως θα πρέπει να προηγηθούν και δημοψηφίσματα στα κράτη-μέλη. Κάλεσε δε τον Τούρκο ομόλογό του να επιδείξει πολιτικό θάρρος στο Κυπριακό και να προβεί στις ίδιες θετικές κινήσεις με αυτές που προβαίνει έναντι της χώρας του η Ελλάδα.
Η δευτερολογία Φιντάν
Οι αναφορές στο Κυπριακό από την πλειοψηφία των κρατών-μελών, οδήγησαν τον Φιντάν να μιλήσει για το θέμα αυτό στη δευτερολογία του. Υποστηρίζοντας πως θα πρέπει να αποσυνδέονται τα ευρωτουρκικά από το Κυπριακό, επικαλέστηκε την αντίδραση της κοινής γνώμης της Τουρκίας, χωρίς να εξηγεί τι εννοούσε.
Επανέλαβε δε το γνωστό τροπάρι για την δήθεν απομόνωση των Τουρκοκυπρίων, ισχυριζόμενος ότι η Ε.Ε. έδωσε «υποσχέσεις στους Τουρκοκύπριους, που δεν έχει τηρήσει». Βρήκε δε την ευκαιρία να επαναλάβει την πολιτική των δυο κρατών, ζητώντας «κυριαρχική ισότητα» και «ίσο διεθνές καθεστώς».
Στα όσα είπε ο Φιντάν αντέδρασε αμέσως ο Υπουργός Εξωτερικών του Λουξεμβούργου, ο οποίος απευθύνθηκε προς τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών υποδεικνύοντας του ότι δεν είναι δυνατόν να μην ακούει τι λένε τα κράτη-μέλη. Από την πλευρά του ο κ. Μπορέλ έκλεισε τη συζήτηση λέγοντας ότι το Κυπριακό είναι σημαντικό για την Ε.Ε.
Απάντηση από Κόμπο
Ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου, Κωνσταντίνος Κόμπος, αξιοποιώντας το διαδικαστικό δικαίωμα για απάντηση, είπε μεταξύ άλλων, ότι η Τουρκία προσπαθεί να επιβάλει τη θέση της στο Κυπριακό στη διεθνή κοινότητα και στην Ε.Ε. Υπενθύμισε τις αποφάσεις της Ε.Ε.
Ανέφερε ότι η στάση της ΕΕ σε σχέση με το Κυπριακό είναι ενδεικτικό ότι υπάρχουν κανόνες, δεσμευτικές αποφάσεις, υποχρεώσεις και θεσμικό πλαίσιο. Όπως συναφώς ανέφερε, η οποιαδήποτε προσπάθεια απομάκρυνσης από τη διαδικασία αποτελεί την έναρξη διάβρωσης της Ε.Ε.
Είπε ακόμη πως σε περίπτωση λύσης δυο κρατών είναι οι Τουρκοκύπριοι που θα χάσουν την ευρωπαϊκή υπηκοότητα, υπενθυμίζοντας πως η απομόνωση είναι αποτέλεσμα της εισβολής και συνεχιζόμενης κατοχής. Είπε, τέλος, ότι η αλληλεγγύη και στήριξη προς την Ουκρανία, την κυριαρχία, εδαφική της ακεραιότητα, ισχύει και για την περίπτωση της Κύπρου, ενός κράτους-μέλους της Ε.Ε.
Είναι σαφές πως σε σχέση με την παρουσία Τούρκων αξιωματούχων σε συνόδους της Ε.Ε. θα υπάρξει και συνέχεια. Η Τουρκία, στο Άτυπο, δεν έκανε βήμα πίσω, αλλά αυτό ήταν αναμενόμενο. Μπορεί και να μην κάνει. Άλλωστε, δεν φάνηκε να αλλάζει στάση και νοοτροπία. Κρατάει όλα τα σχοινιά.
Λίγα 24ωρα μετά την παρουσία Φιντάν στην Ε.Ε., η Τουρκία υπέβαλε αίτηση ένταξης στο BRICS. Ένα διεθνή πολιτικό και οικονομικό οργανισμό των μεγαλύτερων αναδυόμενων αγορών. Με τη σημερινή του σύνθεση συμμετέχουν στον οργανισμό δέκα χώρες: η Ρωσία, η Ινδία, η Κίνα, η Βραζιλία, η Νότια Αφρική, η Αίγυπτος, η Αιθιοπία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ιράν και η Σαουδική Αραβία. Η εξέλιξη αυτή αιφνιδίασε, αλλά και ενόχλησε τις Βρυξέλλες.
Απείλησε ότι θα αποχωρούσε ο Φιντάν πριν αρχίσει το γεύμα
Ήταν μεν προσκεκλημένος, μετά από πολλές προσπάθειες και δικές του, της χώρας του, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, στο Άτυπο Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που πραγματοποιήθηκε στις 29 Αυγούστου στις Βρυξέλλες, αλλά έδειξε για άλλη μια φορά πόσο αλαζονικός είναι.
Η έναρξη του γεύματος έγινε με 45 λεπτά καθυστέρηση, για πρακτικούς λόγους (αφίξεις 27 υπουργών από τις χώρες τους κλπ). Αυτό φαίνεται ότι εκνεύρισε τον υπουργό Εξωτερικών του συνεχιζόμενου Αττίλα. Και τι έπραξε; Απείλησε ότι θα αποχωρήσει. Δεν το έκανε βέβαια. Κι εάν αποχωρούσε ποιος θα έχανε άραγε; Και γιατί δεν το έκανε;
Η Κίνηση Πολιτών, με επιστολή της ζήτησε συναντήσεις από τους υποψηφίους του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, όταν επισκεφτούν την Θεσσαλονίκη, για να τους παρουσιάσουν τις θέσεις της, για την επιλογή της κυβέρνησης και των τοπικών εκπροσώπων της, να παραχωρήσουν το οικόπεδο της ΔΕΘ σε επιχειρηματίες, μαζί με 200 εκ. Ευρώ, για να κατασκευάσει ξενοδοχείο, επιχειρηματικό-εμπορικό κέντρο, πάρκινγκ 2,5 χιλιάδων θέσεων στάθμευσης, τρία κτίρια για εκθεσιακές δραστηριότητες, υπερδιπλάσια του Παλέ Ντε Σπορ, συνεδριακό κέντρο και στον υπόλοιπο χώρο πράσινο. Τις κατασκευές αυτές θα εκμεταλλεύεται για 35 χρόνια.
Όλα αυτά στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, με την πυκνότερη δόμηση, με την υψηλότερη αέρια ρύπανση, από τοξικά αιωρούμενα σωματίδια, για την οποία η χώρα μας πέρσι καταδικάστηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, μετά από προσφυγή της Κομισιόν, γιατί η χώρα μας, παρ’ ότι είχε προειδοποιηθεί από το 2010, όχι μόνο δεν πήρε μέτρα, αλλά σχεδιάζει νέες κατασκευές, όπως το Real Estate, στο χώρο της ΔΕΘ, που θα οξύνουν το πρόβλημα, σε συνδυασμό και με τα ακραία φαινόμενα της κλιματικής κρίσης.
Εάν δεν είχαν αλλάξει την ομόφωνη επιλογή της Θεσσαλονίκης, το 2013, να μεταφερθούν οι βαριές και ιδιαίτερα οχλούσες εκθεσιακές δραστηριότητες, όπως η Agrotika, στα δυτικά της πόλης και στον χώρο της ΔΕΘ, να δημιουργηθεί ένα Μητροπολιτικό Πάρκο, που τόσο ανάγκη έχει η πόλη και, ανακαινίζοντας μερικά από τα ιστορικά εκθεσιακά κτίρια, να πραγματοποιούν τις μικρές και μη οχλούσες κλαδικές εκθέσεις, τότε με πολύ λιγότερα χρήματα, θα είχε γίνει εδώ και χρόνια.
Ο Χάρης Δούκας, Δήμαρχος Αθηνών και Υποψήφιος Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, ιδιαίτερα τόνισε ότι, έχει τοποθετηθεί ήδη τον περασμένο Δεκέμβριο, ως νεοκλεγείς Δήμαρχος Αθηνών, αλλά και ως ειδικός επιστήμονας, στην ημερίδα που είχε οργανώσει η Κίνηση Πολιτών, στην αίθουσα του ΔΣ Θεσσαλονίκης.
Ως υποψήφιος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, επιβεβαιώνει την θέση του και θα το τοποθετήσει στις απόλυτες προτεραιότητες του Κινήματος, αν εκλεγεί πρόεδρος. Τα λόγια όλων για πράσινη και βιώσιμη ανάπτυξη των πόλεων και της χώρας, πρέπει να έχουν αντίκρισμα αλήθειας.
Η Νάντια Γιαννακοπούλου, βουλευτής του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής και Υποψήφια πρόεδρος, αναφέροντας και την εμπειρία της από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, όπου υπηρέτησε ως Γενικός Γραμματέας, δήλωσε ότι, το σχέδιο της κυβέρνησης για την ΔΕΘ, είναι καταστροφικό και πρέπει να το σταματήσουμε.
Τις επόμενες ημέρες θα καταθέσει και ειδική ερώτηση στην βουλή και φυσικά, θα είναι στις πιο επείγουσες επιλογές της, αν εκλεγεί πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής.
Η Κίνηση Πολιτών είναι σε επικοινωνία με τους συνεργάτες και των άλλων υποψηφίων προέδρων του ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, για ανάλογες συναντήσεις, όταν επισκεφτούν την Θεσσαλονίκη.
Επίσης είχε ζητήσει και συνάντηση με τον Στέφανο Κασσελάκη, μετά όμως τις αποφάσεις του Σύριζα-Προοδευτική Συμμαχία, θα ζητήσει συνάντηση με τον Νίκο Παπά, τον Πρόεδρο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Σύριζα-Προοδευτική Συμμαχία, που θα εκπροσωπήσεις το κόμμα στην ΔΕΘ.
Στο προηγούμενο άρθρο παρουσιάσαμε την τρέχουσα εικόνα στο μεταναστευτικό, όπως μας την δίνουν τα επίσημα στοιχεία που δημοσίευσε το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου για το πρώτο εξάμηνο του 2024. Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι στο παραπάνω διάστημα, οι αφίξεις παράνομων μεταναστών στην Ελλάδα σημείωσαν σημαντική αύξηση, αφού ήταν υπερδιπλάσιες από εκείνες της αντίστοιχης περιόδου του 2023. Ανάλογη φαίνεται να είναι η κατάσταση για τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, όπως προκύπτει από την ειδησιογραφία.
Όπως αναφέραμε ήδη, τα στατιστικά στοιχεία καταδεικνύουν ότι η Ελλάδα λειτουργεί συστηματικά ως μια χώρα υποδοχής και απορρόφησης των παράνομων μεταναστών που φθάνουν στην Ευρώπη, κατά τον ρόλο που της έχει αναθέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση και έχει αποδεχτεί σιωπηρά το ελληνικό πολιτικό σύστημα εξουσίας. Σε αυτό το πλαίσιο έχει τεθεί σε λειτουργία μια ορισμένη διαδικασία υποδοχής, διαχείρισης και εγκατάστασης των παράνομων μεταναστών που καταφθάνουν στη χώρα. Τη διαδικασία αυτή θα παρουσιάσουμε σε αδρές γραμμές στη συνέχεια.
Η υποδοχή των μεταναστευτικών ροών
Στην πρώτη φάση γίνεται η υποδοχή και η ταυτοποίηση των παράνομων μεταναστών που περνούν φανερά τα σύνορα ή γίνονται αντιληπτοί από τις ελληνικές αρχές. Αυτοί είναι η πλειονότητα των παράνομων μεταναστών που καταφθάνουν στην Ελλάδα. Όσοι από αυτούς αποβιβάζονται στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου ή διαβαίνουν τον Έβρο, μεταφέρονται στα αντίστοιχα κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης, τα οποία λειτουργούν σε πέντε νησιά (Κως, Λέρος, Σάμος, Χίος, Λέσβος) και στον Έβρο (Φυλάκιο). Όσοι αποβιβάζονται σε άλλες περιοχές (π.χ. στον ηπειρωτικό κορμό) μεταφέρονται στη Μαλακάσα ή στα Διαβατά. Στις δομές υποδοχής και ταυτοποίησης οι παράνομοι μετανάστες δακτυλοσκοπούνται και καταγράφονται στην ευρωπαϊκή βάση δεδομένων.
Εκτός από τους παράνομους μετανάστες, οι οποίοι εκούσια ή ακούσια γίνονται αντιληπτοί, υπάρχει και ένα ποσοστό μεταναστών, οι οποίοι μπαίνουν κρυφά στην Ελλάδα, προκειμένου να μην καταγραφούν. Αυτοί στη συνέχεια επιχειρούν να πάνε κατ’ ευθείαν στην Κεντρική Ευρώπη.
Πώς λειτουργεί το «Δουβλίνο»
Να σημειώσουμε εδώ ότι η καταγραφή των παράνομων μεταναστών στα σύνορα είναι βασική επιδίωξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διότι αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή του Κανονισμού του Δουβλίνου. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που οι δομές υποδοχής έχουν δημιουργηθεί και χρηματοδοτηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Με βάση λοιπόν τις ισχύουσες ρυθμίσεις, όταν ένας «παράτυπος» μετανάστης εισέρχεται σε μια χώρα της ΕΕ και υποβάλλει αίτηση ασύλου, ο Κανονισμός Δουβλίνο ΙΙΙ ορίζει ότι ένα και μοναδικό κράτος-μέλος της ΕΕ είναι υπεύθυνο να εξετάσει την αίτησή του. Το κράτος αυτό είναι κατά κανόνα το κράτος πρώτης εισόδου, εκτός κι αν συντρέχουν ειδικοί λόγοι, οπότε την εξέταση ασύλου μπορεί να την αναλάβει κάποιο άλλο κράτος-μέλος. Με την υποβολή της αίτησης ασύλου, λαμβάνονται δακτυλικά αποτυπώματα και γίνεται η καταγραφή του αιτούμενου άσυλο στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Βάση EURODAC.
Αν ο εν λόγω μετανάστης δεν λάβει τελικά άσυλο, αρμόδιο για αυτόν παραμένει το κράτος που εξέτασε το αίτημά του. Έτσι αν ο παράνομος μετανάστης μεταβεί σε άλλο κράτος-μέλος και συλληφθεί εκεί, οι υπηρεσίες αυτού του κράτους θα γνωρίζουν από ποιο κράτος-μέλος ο μετανάστης εισήλθε στην ΕΕ, και θα μπορούν να τον επιστρέφουν σε αυτό το κράτος-μέλος. Σε αυτό το πλαίσιο η Γερμανία επέστρεψε πρόσφατα στην Ελλάδα (Ιούλιος 2024) με δύο πτήσεις τσάρτερ παράνομους μετανάστες που συνέλαβε στο έδαφός της, όπως έγινε γνωστό από ξένες πηγές.
Έτσι η Ελλάδα, όπως κάθε χώρα της ΕΕ που έχει εξωτερικά σύνορα, καταλήγει να είναι όχι μόνο χώρα υποδοχής των παράνομων μεταναστών, αλλά και χώρα πρώτης απέλασης. Με τον τρόπο αυτό, οι Κεντροευρωπαίοι μεταθέτουν διακριτικά το μεταναστευτικό τους πρόβλημα στην περιφέρεια. Ενίοτε μάλιστα μπορούν και να μας νουθετούν, λέγοντάς μας ότι πρέπει να κρατάμε τα σύνορά μας ανοικτά, την ίδια ώρα που εκείνοι μπορούν μέσω του «Δουβλίνου» να κρατούν τα δικά τους σύνορα κλειστά. Οι ίδιοι δεν χρειάζεται βεβαίως να ανησυχούν, ούτε θα χρειαστεί να λογοδοτήσουν σε κάποιον, αφού το ανθρωπιστικό έργο το έχουν αναθέσει σε άλλους.
Με το νέο μάλιστα Σύμφωνο της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο που εγκρίθηκε το 2024, τα κράτη-μέλη μπορούν κατ’ επιλογήν τους να συνεισφέρουν στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών με τρεις τρόπους: «είτε θα μεταφέρονται στην επικράτειά τους οι αιτούντες άσυλο ή οι άνθρωποι που χαίρουν διεθνούς προστασίας, είτε θα συνεισφέρουν οικονομικά, είτε θα παρέχουν επιχειρησιακή και τεχνική υποστήριξη». Έτσι είναι πλέον δυνατόν άλλος να υφίσταται τις κοινωνικές συνέπειες και άλλος να εξασφαλίζει την ησυχία του καταβάλλοντας το αντίτιμο σε είδος.
Ο εποικισμός της ενδοχώρας
Ας γυρίσουμε όμως πίσω στη διαδικασία χειρισμού των παράνομων μεταναστευτικών ροών που καταφθάνουν στην Ελλάδα. Όπως είναι φυσικό, οι συνεχείς αφίξεις παράνομων μεταναστών κάποια στιγμή προκαλούν κορεσμό στις δομές υποδοχής, και τότε πλέον καθίσταται αναγκαία η «αποσυμφόρηση των νησιών». Αυτή την εκτελεί το ελληνικό κράτος με τη μεταφορά των παράνομων μεταναστών στην ηπειρωτική χώρα, όπου και θα κριθεί οριστικά η αίτηση ασύλου τους. Και κάπου εκεί ολοκληρώνεται ο κύκλος του σιωπηρού εποικισμού της Ελλάδας. Έναν εποικισμό τον οποίο διενεργούν τα δουλεμπορικά κυκλώματα, ενορχηστρώνει η Τουρκία, χρηματοδοτεί στο τελικό του στάδιο η Ευρωπαϊκή Ένωση και ολοκληρώνει με ασυνήθιστη εκτελεστική δεινότητα το ελληνικό κράτος.
Ενώ όμως οι κεντροευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν το «Δουβλίνο» εις βάρος της Ελλάδας επιστρέφοντάς μας τους παρανόμους μετανάστες που συλλαμβάνουν στο έδαφός τους, οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν προσπάθησαν ή δεν τόλμησαν ποτέ να εφαρμόσουν τις ευνοϊκές για την Ελλάδα πρόνοιες της Συμφωνίας του 2016 μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας. Υπό την άρρητη προϋπόθεση ότι τα αιτήματα ασύλου κρίνονται με ταχείες διαδικασίες (ουσιαστικά στα νησιά) η Συμφωνία αυτή προβλέπει ότι όσοι μετανάστες δεν λάβουν άσυλο και άρα κρίνονται «παράτυποι», θα επιστρέφονται στην Τουρκία. Τη ρήτρα αυτή, είτε από ολιγωρία είτε από ατολμία, δεν την εφάρμοσε ο ΣΥΡΙΖΑ, με αποτέλεσμα το 2019 να μαζευτούν χιλιάδες παράνομοι μετανάστες στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Σε αυτούς προστέθηκαν και όσοι άρχισαν να καταφθάνουν μαζικά μετά τις εκλογές του Ιουλίου του 2019, τις οποίες κέρδισε η ΝΔ.
Το πρόβλημα της αποσυμφόρησης των νησιών ανέλαβε να το «λύσει» η κυβέρνηση της ΝΔ, η οποία για να μην δυσαρεστήσει «εχθρούς και φίλους», μετέφερε τους παράνομους μετανάστες στην ενδοχώρα, ακόμη και εν μέσω κορονοϊού. Έκτοτε αυτή η διαδικασία έχει καταστεί μια νέα κανονικότητα. Πρόκειται για μια κυκλική διαδικασία αποβίβασης παράνομων μεταναστών, καταγραφής τους και μεταφοράς τους στην ενδοχώρα, έτσι ώστε οι δομές υποδοχής να αδειάζουν, για να μπορούν να υποδεχτούν τους επόμενους.
Κρυφές διελεύσεις
Όπως αναφέραμε και στο προηγούμενο άρθρο, εκτός από τις ορατές μεταναστευτικές ροές, υπάρχουν και οι αόρατες. Οι ροές αυτές αφορούν παράνομους μετανάστες, οι οποίοι θέλουν να αποφύγουν τη διαδικασία ταυτοποίησης. Αυτοί μπαίνουν κρυφά στη χώρα, κυρίως από το μέτωπο του Έβρου, και αφού διασχίσουν από διάφορες διαδρομές τη Βόρειο Ελλάδα, επιχειρούν να φτάσουν στην κεντρική Ευρώπη. Για τον σκοπό αυτό δυνάμεις της FRONTEX έχουν τοποθετηθεί στα Δυτικά Βαλκάνια (σε Σκόπια, Αλβανία, Μαυροβούνιο και Σερβία), έχοντας ως αποστολή να αποτρέψουν διαρροές από την Ελλάδα προς την Κεντρική Ευρώπη.
Η Ελλάδα λοιπόν είναι υποχρεωμένη να κρατά ανοικτά τα ανατολικά της σύνορα, αλλά να έχει τα βόρειά της σύνορα κλειστά. Έτσι όλοι μπορούν νομότυπα να κάνουν απελάσεις και επαναπροωθήσεις (pushbacks) παράνομων μεταναστών προς την Ελλάδα, αλλά η ίδια οφείλει να δέχεται τους πάντες.
Όποιος μπαίνει, μένει
Τί γίνεται όμως με τους μετανάστες που δεν παίρνουν άσυλο; Για αυτούς δεν προβλέπεται κάποια διαδικασία αναγκαστικής απέλασης και τις περισσότερες φορές δεν τους δέχεται πίσω η χώρα από την οποία έφυγαν. Έτσι τους μένουν τρεις επιλογές. Η μια είναι να προσπαθήσουν να πάνε σε κάποια κεντροευρωπαϊκή χώρα, όπου αν τους πιάσουν θα μας τους επιστρέψουν πίσω.
Η άλλη επιλογή είναι να δουλέψουν «μαύρα» σε αδήλωτες εργασίες στην Ελλάδα. Τέλος η τρίτη επιλογή είναι να «στρατολογηθούν» από τα κυκλώματα παρανομίας. Αυτό υποδηλώνει η πολυεθνική σύνθεση διαφόρων συμμοριών που κατά καιρούς έχουν εξαρθρωθεί στην Αθήνα ή σε άλλες πόλεις.
Με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο πάντως, όσοι παραμείνουν αρκετά χρόνια, θα έχουν την ευκαιρία να νομιμοποιήσουν υπό προϋποθέσεις την παραμονή τους, όπως συνέβη με το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε με διακομματική πλειοψηφία τον Δεκέμβριο του 2023 από την ελληνική Βουλή.
Στο επόμενο άρθρο θα αποκαλύψουμε τί προσδοκά η Τουρκία από την εγκατάσταση στην Ελλάδα των παράνομων μεταναστών τους οποίους μας διοχετεύει, όπως μας αναφέρει χαρακτηριστικά στο βιβλίο του ο πρώην Υπουργός Εξωτερικών Νταβούτ Νταβούτογλου. Και βέβαια υπό το πρίσμα αυτών των αποκαλύψεων θα αναρωτηθούμε έως πού φτάνει η αμεριμνησία του ελληνικού πολιτικού συστήματος, το οποίο για να δείχνει καλή διαγωγή προς τις Βρυξέλλες, δέχεται να ανατρέπονται τα πληθυσμιακά δεδομένα που διαμόρφωσε η Επανάσταση του 1821 και οι μετέπειτα αγώνες του ελληνισμού στον 20ο αιώνα.
*Ο Αναστάσιος Λαυρέντζος κατέχει πτυχίο Φυσικής και διπλώματα μεταπτυχιακής ειδίκευσης (MSc) στα Οικονομικά Μαθηματικά και στη Θεωρητική Φυσική. Έχει εργαστεί ως διευθυντικό στέλεχος στον τομέα Διαχείρισης Κινδύνων σε μεγάλους ελληνικούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Στο πλαίσιο αυτό έχει επισκεφτεί πολλές βαλκανικές χώρες (Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία). Συνεργάζεται με διεθνείς ελεγκτικούς οίκους ως συμβουλος επιχειρήσεων και διδάσκει Διαχείριση Κινδύνων στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει γράψει τα βιβλία: «Η Θράκη στο μεταίχμιο» και «Σιωπηρή Άλωση – Το Δημογραφικό και το Μεταναστευτικό πρόβλημα της Ελλάδας».
Έχουν περάσει πλέον 100 χρόνια από την ημέρα που η Συνθήκη της Λωζάννης (ΣτΛ) τέθηκε σε ισχύ, στις 6 Αυγούστου του 1924 και 50 χρόνια από τον Μάιο του 1974 και την «κρίση του Τσανταρλί».
Με την έξοδο του τουρκικού ερευνητικού πλοίου στο Αιγαίο, η γείτονα για πρώτη φορά αμφισβήτησε στο πεδίο το status quo, που είχε διαμορφωθεί στην περιοχή από το 1913, την εποχή των Βαλκανικών Πολέμων. Τότε η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε απεμπολήσει όλες τις ευρωπαϊκές της κτήσεις, συμπεριλαμβανομένων και των νησιών του Αιγαίου, με προσανατολισμό να ενισχύσει τη θέση της στην Ασιατική Τουρκία, προσμένοντας σε νέες εισροές κεφαλαίων από τις Μεγάλες Δυνάμεις της Ευρώπης.
Στα μέσα της δεκαετίας του 70 αναδύθηκε από την τουρκική πλευρά μια καινούργια έννοια, αυτή της «ισορροπίας της Λωζάννης», σε μια προσπάθεια να επεκταθούν οι καθαρά εδαφικές διατάξεις της συνθήκης στην υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου. Κατά το τουρκικό αφήγημα, η ΣτΛ είχε καθορίσει μια ευαίσθητη ισορροπία στο Αιγαίο, καθώς η Ελλάδα είχε γίνει κυρίαρχη των νησιών του Βορείου και Ανατολικού Αιγαίου με την υποχρέωση αυτά να παραμείνουν αποστρατιωτικοποιημένα. Η ισορροπία της ΣτΛ για την Άγκυρα στηριζόταν σε μια άτυπη πολιτική συναίνεση Ελλάδας-Τουρκίας, η οποία δεν απέκλειε την ανεμπόδιστη χρήση (διέλευση και εκμετάλλευση) του Αιγαίου από την Τουρκία.
Η τουρκική πλευρά φρονούσε ότι η Ελλάδα ήταν αυτή, που είχε διαταράξει την ευαίσθητη ισορροπία της Λωζάννης το 1936 επεκτείνοντας τα χωρικά της ύδατα στα 6 ν.μ. ενώ από το 1931 είχε θεσπίσει εναέριο χώρο 10 ν.μ. Επίσης, η απόδοση των Δωδεκανήσων στην Ελλάδα, με τη Συνθήκη των Παρισίων του 1947, είχε επίσης μεταβάλλει την ισορροπία της Λωζάννης υπέρ των Αθηνών. Μέχρι και την κρίση της Κύπρου το 1974, η Ελλάδα είχε καταφέρει να αποκτήσει τον επιχειρησιακό έλεγχο του Αιγαίου και για την πολιτική αεροπορία (ICAO) αλλά και στο ΝΑΤΟ. Η έκδοση της ΝΟΤΑΜ 714 από την Άγκυρα στις 6 Αυγούστου του 1974, λίγες μέρες πριν τον Αττίλα 2, έκανε γνωστόν τοις πάσι τις διαθέσεις της Τουρκίας για τη διχοτόμηση του Αιγαίου
Για την Ελλάδα, η μόνη ισορροπία που καθόριζε η Λωζάννη ήταν αυτή μεταξύ των μειονοτήτων, της ελληνικής σε Ίμβρο, Τένεδο και Κωνσταντινούπολη και της μουσουλμανικής στη Δυτική Θράκη. Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι το καλοκαίρι του 1958, η έκρυθμη κατάσταση, που επικρατούσε στην Κύπρο είχε επιφέρει τη ραγδαία επιδείνωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Η τότε κυβέρνηση του Κωσταντίνου Καραμανλή, αντιδρώντας στις φήμες ότι η τουρκική κυβέρνηση θα εκμεταλλευόταν την κατάσταση στην Κύπρο για να εκδιώξει τον Οικουμενικό Πατριάρχη και τους Ρωμιούς της Πόλης, απέστειλε ένα μνημόνιο προς το State Department.
Η στάση της ελληνικής κυβέρνησης, στην περίπτωση που η Τουρκία προχωρούσε σε πογκρόμ εναντίον του ελληνικού στοιχείου εντός της επικράτειάς της, θα ήταν η ακόλουθη:
η Ελλάδα θα διέκοπτε τις διπλωματικές σχέσεις με την Άγκυρα, θα εξέταζε την αποχώρηση της από το ΝΑΤΟ, καθώς θα ήταν αδύνατο να παραμείνει σύμμαχος με την Τουρκία, και θα επαναξιολογούσε το καθεστώς της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης, αλλά και των μουσουλμάνων, που κατοικούσαν στα Δωδεκάνησα.
Μερικά χρόνια αργότερα (1964-65), οι μαζικές απελάσεις του ελληνικού στοιχείου της Κωνσταντινούπολης θα διατάραζαν εντελώς την ισορροπία της Λωζάννης, ενώ η κυβέρνηση του Γεωργίου Παπανδρέου δεν θα τολμούσε να προβεί σε καμία από τις απειλές του μνημονίου των Καραμανλή-Αβέρωφ.
Τον Αύγουστο του 1974, η κυβέρνηση εθνικής ενότητας, που για τους Αμερικανούς όμως ήταν και πάλι μια κυβέρνηση Καραμανλή-Αβέρωφ, απείλησε τις ΗΠΑ ότι αν δεν προβούν στις απαραίτητες ενέργειες, ώστε να εφαρμοστεί το ψήφισμα 353 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για την αποχώρηση του τουρκικού στρατού από την Κύπρο, η Ελλάδα δεν θα είχε άλλη επιλογή από την ένοπλη σύγκρουση με την Τουρκία. Κατά τα φαινόμενα το State Department δεν έλαβε στα σοβαρά το τελεσίγραφο του Καραμανλήκαι οι ΗΠΑ δεν εμπόδισαν τον τουρκικό στρατό από το να καταλάβει το 37% της Κύπρου. Ο Καραμανλής αντέδρασε σε ένα βαθμό πραγματοποιώντας μια από τις απειλές, που είχε συμπεριλάβει στο μνημόνιο του 1958, την αποχώρηση της Ελλάδας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ.
Το 1976 η αυξανόμενη τουρκική επιθετικότητα οδήγησε μια ελληνική κυβέρνηση, και πάλι κυβέρνηση Καραμανλή-Αβέρωφ, να αναζητήσει εγγυήσεις για το Αιγαίο στην Ουάσιγκτον. Οι εγγυήσεις εν μέρει δόθηκαν από το State Department με τη δημοσιοποίηση της ανταλλαγής των επιστολών Μπίτσιου – Κίσινγκερ. Το τίμημα της αμερικανικής παρέμβασης ήταν ότι όχι μόνο η Τουρκία αλλά και η Ελλάδα θα έπρεπε να απέχει από μονομερείς ενέργειες στο Αιγαίο.
Στις 15 Απριλίου του 1976, ο Έλληνας υπουργός των Εξωτερικών θα δεσμευόταν δια ζώσης στον Κίσινγκερ ότι η Ελλάδα δεν θα προχωρούσε σε επέκταση της ελληνικής αιγιαλίτιδας ζώνης στο Αιγαίο στα 12 ν.μ., κατανοώντας ότι μια τέτοια κίνηση θα ήταν άκρως πολιτική πράξη.
Η πολιτικοποίηση του ζητήματος του Αιγαίου επικυρώθηκε το Νοέμβριο του 1976 με το πρακτικό της Βέρνης, που επίσης αποτελεί απόρροια της αμερικανικής διαμεσολάβησης, που συντελέστηκε κατά την κρίση του Χόρα του Αυγούστου-Σεπτεμβρίου του 1976.
Μπορεί η ελληνική πλευρά να θεωρεί ότι το πρακτικό της Βέρνης δεν έχει σήμερα νομική ισχύ, όπως και η διακήρυξη των Αθηνών του Δεκεμβρίου του 2023, δεν παύουν όμως να είναι πολιτικές συμφωνίες με τη γείτονα, που εξυπηρέτησαν και εξυπηρετούν της τουρκικές επιδιώξεις στο Αιγαίο.
Είναι γεγονός ότι στο ζήτημα της Κύπρου και της ελληνικής μειονότητας της Πόλης οι κόκκινες γραμμές των Καραμανλή-Αβέρωφ καταπατήθηκαν. Σε μεγάλο βαθμό όμως αυτό δεν συνέβη στο Αιγαίο.
Ο Καραμανλής επαναστρατιωτικοποίησε τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου συμπεριλαμβανομένων των Δωδεκανήσων, γεγονός που οδήγησε στις έντονες αντιδράσεις της Άγκυρας, κυρίως μετά την άνοιξη του 1975. Ταυτόχρονα κατέστησε σαφές στους Αμερικανούς ότι το δικαίωμα της Ελλάδας στην αυτοάμυνα ήταν αδιαπραγμάτευτο, αδιαφορώντας αν η επαναστρατιωτικοποίηση των Δωδεκανήσων «παραβίαζε» τη Συνθήκη των Παρισίων του 1947. Στις αρχές του 1977 ο Καραμανλής θα μετέφερε στην Ουάσιγκτον ότι ο ελληνικός λαός δεν θα μπορούσε ποτέ να αποδεχτεί τον εγκλωβισμό νησιών του ανατολικού Αιγαίου από τουρκική υφαλοκρηπίδα, καθώς αυτό θα οδηγούσε στη διάσπαση της εδαφικής και της πολιτικής ενότητας του ελληνικού κράτους.
Οι ελληνικές κυβερνήσεις μετά την μεταπολίτευση έχουν επιτύχει στη βασική τους επιδίωξη των τελευταίων 50 ετών, να αποφευχθεί μια ένοπλη σύγκρουση με την Τουρκία για το Αιγαίο. Θα πρέπει όμως να αντιληφθούμε ότι η ειρήνη στην περιοχή μας έχει επιτευχθεί με κάποια ανταλλάγματα, τα οποία μπορεί ποτέ να μην προσδιορίστηκαν επακριβώς και επίσημα από τις εκάστοτε ελληνικές κυβερνήσεις, οι Τούρκοι όμως περιμένουν υπομονετικά την ημέρα, που θα τους δοθεί η ευκαιρία να διαταράξουν οριστικά την ισορροπία της Λωζάννης υπέρ τους.
Η επόμενη ελληνοτουρκική κρίση, με την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί τα τελευταία 50 χρόνια, ίσως να αποτελέσει τον καταλύτη για τον οριστικό διαμερισμό του Αιγαίου.
Η επόμενη ελληνοτουρκική κρίση, με την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί τα τελευταία 50 χρόνια, ίσως να αποτελέσει τον καταλύτη για τον οριστικό διαμερισμό του Αιγαίου.
Ένα σενάριο που κυκλοφορούσε στους διαδρόμους του State Department μετά την ηρεμία, που είχε επιφέρει η υπογραφή του πρακτικού της Βέρνης ήταν το παρακάτω:
Στην επόμενη ελληνοτουρκική κρίση, που παραδοσιακά η Ελλάδα θα αποζητούσε και πάλι την αμερικανική παρέμβαση, η Ουάσιγκτον θα επέβαλε τους όρους της, ώστε να επανέλθει και πάλι η ειρήνη στην περιοχή.
Σε ένα βαθμό το παραπάνω σενάριο αποδείχτηκε προφητικό κατά την κρίση των Ιμίων, καθώς θα πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι ιστορικά μια αμερικανική διαμεσολάβηση για το Αιγαίο ποτέ δεν ήταν ανέξοδη.
Η υπόθεση της Κάσου δεν μετατράπηκε σε μείζονα ελληνοτουρκική κρίση, ακριβώς γιατί η ελληνική κυβέρνηση επέλεξε να μην κλιμακώσει την κατάσταση στο πεδίο, ακολουθώντας σε μεγάλο βαθμό την πολιτική μιας «εσκεμμένης αδιαφορίας», που εφάρμοσε η χούντα του Ιωαννίδη κατά την «κρίση του Τσανταρλί». Οποιαδήποτε άλλη πολιτική έντασης, με τις παρούσες συνθήκες, θα ήταν καταστροφική για τα εθνικά συμφέροντα. Παράλληλα όμως θα πρέπει να επέλθει μια ευρύτερη συνεννόηση όλων των πολιτικών δυνάμεων, ώστε να επαναπροσδιοριστούν οι κόκκινες γραμμές της Ελλάδας, οι οποίες όμως θα πρέπει να διατυπωθούν προσεκτικά, ώστε να αποτελούν σύμφωνα με την ορολογία της θεωρίας των Παιγνίων αξιόπιστες απειλές.
*Ο Δημήτριος-Μερκούριος Κόντης είναι υποψήφιος διδάκτορας διπλωματικής ιστορίας της Νομικής Σχολής του Α.Π.Θ, με αντικείμενο τον αμερικανικό παράγοντα στην ελληνοτουρκική διένεξη για το Αιγαίο την περίοδο 1973-1980.
Πριν από μερικά χρόνια ένας διακεκριμένος στρατηγός των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων είχε πει πως σε μια δεκαετία η Ελλάδα θα έρθει σε πόλεμο με την Τουρκία. Ο στρατηγός εξαφανίστηκε από το προσκήνιο, αλλά η προφητεία του επαληθεύεται εν μέρει.
Η Τουρκία είναι έτοιμη να υποστηρίξει τις παράνομες –σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο– αξιώσεις της, προβάλλοντας σκληρή ισχύ, όμως η Αθήνα νομίζει ότι ελίσσεται για να την αποφύγει.
Στην πραγματικότητα συμβαίνει αυτό που είπε απροκάλυπτα ο υπουργός Εξωτερικών, οι δηλώσεις και οι ενέργειες του οποίου είναι τόσο εκτός πολιτικής λογικής που προκαλούν το ερώτημα αν τις κάνει από αφέλεια και άγνοια, ή σκοπίμως.
Ο κ. Γεραπετρίτης δεν έγινε από κανέναν πιστευτός με όσα ισχυρίστηκε για να δικαιολογήσει τη διαχείριση της υπόθεσης της Κάσου. Με λίγα λόγια, μας είπε πως με τις συνεννοήσεις που έκανε με την τουρκική πλευρά το ερευνητικό πλοίο ολοκλήρωσε τις έρευνές του και η Τουρκία απέσυρε, έτσι χωρίς καμιά ικανοποίηση, τα πέντε πολεμικά πλοία που έστειλε στην περιοχή.
Ο υπουργός Εξωτερικών κλιμάκωσε τις επόμενες ημέρες με αποτυχημένες δηλώσεις. Σε τηλεοπτική εκπομπή ανέφερε: «Αν υπερασπιζόμασταν τα δικαιώματά μας όπως στο παρελθόν [σ.σ. εννοεί το 2020, με το στόλο], θα προέκυπτε κρίση, και αυτό θα οδηγούσε σε υπαναχώρηση της δικής μας πλευράς. Ενώ τώρα που αποφύγαμε την ένταση κερδίσαμε και δεν οπισθοχωρήσαμε σε τίποτα».
Δεν καταλαβαίνει τι λέει ο υπουργός, ή εθίζει την κοινή γνώμη σε μια νέα πραγματικότητα που αποδέχεται η Αθήνα;
Όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό ο κ. Γεραπετρίτης ομολογεί πως οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα ηττηθούν αν έρθουν σε αντιπαράθεση με τις τουρκικές. Είναι τρομερό κρατικός αξιωματούχος –και μάλιστα ο υπουργός Εξωτερικών– να κάνει τέτοια ομολογία. Εκτός και αν το κάνει συνειδητά, διότι η κυβέρνηση και το πολιτικό σύστημα αποδέχθηκαν τη δορυφοροποίηση της χώρας από την Τουρκία.
Υπάρχει πράγματι μια αισθητή ανισορροπία ισχύος· αλλά αν η κυβέρνηση θέλει να την γνωστοποιήσει στην κοινή γνώμη έχει πολλούς άλλους τρόπους να το κάνει. Όχι διά του υπουργού Εξωτερικών ή άλλου κρατικού αξιωματούχου.
Κλιμάκωσε επίσης θα έλεγα και ο υπουργός Άμυνας τις επόμενες ημέρες, δηλώνοντας πως η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν του επιτρέπει να υπογράψει ούτε μια επιταγή για την ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων. Λεπτομέρεια εν προκειμένω είναι ότι το χρέος έχει φτάσει τα 410 δισ., με όλα σχεδόν τα περιουσιακά στοιχεία του κράτους υποθηκευμένα. Πώς λύθηκε το πρόβλημα με τα μνημόνια δεν γίνεται αντιληπτό. Εκτός και αν η οικονομική –και πολιτική, για να μην έχουμε ψευδαισθήσεις– αποικιοποίηση της χώρας θεωρείται λύση.
Λύση για τις δυτικές δυνάμεις είναι. Η Ελλάδα ως κυρίαρχη χώρα δεν υφίσταται. Οι αντιδράσεις της Αθήνας απέναντι στην Τουρκία το δείχνουν στον στρατιωτικό τομέα. Η οικονομική «αιχμαλωσία» απέναντι στους δανειστές το αποκαλύπτει στον οικονομικό.
Την αρνητική εικόνα για το ισοζύγιο ισχύος Ελλάδας-Τουρκίας την επιδείνωσε με όσα είπε στην κυριακάτικη εκπομπή της διαδικτυακής τηλεόρασης «Ανιχνεύσεις web tv» ο επίτιμος διοικητής της ΑΣΔΕΝ αντιστράτηγος ε.α. Σωτήριος Κωστάκογλου. «Έχουμε το στρατό που θέλουμε να έχουμε» τόνισε επανειλημμένως, υπογραμμίζοντας αφενός τον ξέφρενο εξοπλισμό της Τουρκίας, και μάλιστα με δικά της όπλα, και αφετέρου την επάνδρωση των ελληνικών Ενόπλων δυνάμεων μόλις κατά 30%.
Η παραγωγή δικών της στρατιωτικών μέσων προσθέτει ισχύ σε μια χώρα, πέρα από τα οικονομικά οφέλη που της προσπορίζει.
Υπάρχει μια αδικαιολόγητη και ανεξήγητη εγκατάλειψη του Πολεμικού Ναυτικού και αυτό επισημαίνεται από εν αποστρατεία στελέχη του. Οι παραγγελίες που δόθηκαν δεν είναι καθόλου ικανοποιητικές. «Η Ελλάδα ήταν ιστορικά ένα ναυτικό έθνος και αυτό το χαρακτηριστικό εγκαταλείπεται σταδιακά ενώ έπρεπε να ενδυναμώνεται», γράφει συχνά ο υποναύαρχος ε.α. Δημήτρης Τσαϊλάς.
Χωρίς ναυτικό η Τουρκία δεν αντιμετωπίζεται. Οι πρώτες κινήσεις πριν από τη στρατιωτική κλιμάκωση γίνονται στη θάλασσα και μπορεί να εξαντληθούν σε επακουμβήσεις. Αλλά για να πετύχεις πρέπει να έχεις πλοία. Αυτή τη στιγμή η κατάσταση είναι αρνητική και δεν φαίνεται τίποτε στον ορίζοντα που να δείχνει ότι υπάρχει βούληση να ανατραπεί.
Αντιθέτως, η Τουρκία ναυπηγεί δικά της πολεμικά πλοία, αγοράζει ό,τι της λείπει, και γενικώς υλοποιεί αυτό που είχε πει ο Ερντογάν στην αρχή της θητείας του: «Τα επόμενα 30 χρόνια θα γίνουμε ναυτική δύναμη». Γίνεται σιγά-σιγά και αυτή της η ανάδειξη εκτιμάται από τις ΗΠΑ που πραγματοποίησαν στην Ανατολική Μεσόγειο ναυτική άσκηση με τις τουρκικές δυνάμεις, η οποία δεν ανακοινώθηκε.
Παρά τους εξευτελισμούς που δέχονται οι ΗΠΑ από την Τουρκία –όπως οι κουκούλες που έβαλαν πολίτες σε Αμερικανούς πεζοναύτες στη Σμύρνη–, επιμένουν να θεωρούν τη γειτονική χώρα απαραίτητο σύμμαχό τους στο ΝΑΤΟ.
Οι Αμερικανοί, ευρισκόμενοι σε προφανή αδυναμία, μπορεί να θεωρούν την Τουρκία ως σύμμαχο, αλλά η Τουρκία διασκεδάζει με αυτή την εμμονή της Ουάσινγκτον. Τις προηγούμενες ημέρες η Άγκυρα έκανε αίτηση ένταξης στους BRICS και η αίτησή της θα εξεταστεί το διάστημα 22-24 Οκτωβρίου.
Ο Ερντογάν θεωρεί πως η χώρα του πρέπει να αναπτύξει καλές σχέσεις και με τη Δύση και με την Ανατολή για να μεσολαβεί και να ισχυροποιηθεί.
Η παρουσία της Τουρκίας είναι αισθητή από τα Βαλκάνια και την Κεντρική Ασία μέχρι τη Μέση Ανατολή και την Αφρική με μια πολυδιάστατη διπλωματία.
Κρίνει τελευταία πως το συμφέρον της στη Λιβύη είναι να αναπτύξει σχέσεις με τον Χαφτάρ και επιδιώκει να το κάνει. Ήταν η Τουρκία που παρενέβη με τα drones και άλλες δυνάμεις και σταμάτησε την προέλαση του Χαφτάρ για την κατάληψη της Τρίπολης. Τώρα μπορεί να αλλάξει στρατόπεδο.
Το ανησυχητικό είναι ότι στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν την ισχυρή ναυτική παρουσία της Τουρκίας και σε αυτήν θα βασιστούν. Όχι στο εγκαταλελειμμένο από άποψη πλοίων και στελέχωσης ναυτικό της Ελλάδας με την ένδοξη ιστορία. Αλλά η ιστορία δεν αρκεί για την επιβίωση ενός λαού. Πρέπει να την σέβεται.
Το πολιτικοοικονομικό κατεστημένο της Ελλάδας ομολογεί ότι ηττήθηκε χωρίς μάχη; Υπάρχει τρόπος να αντιστραφεί αυτή η κατάσταση;
Η κοινή γνώμη στην Ελλάδα είναι διατεθειμένη να θέσει στον εαυτό της το ερώτημα: Τι θέλουμε να κάνουμε με την Τουρκία; Διότι ένας πόλεμος δεν διεξάγεται από το στρατό, μόνο. Ο στρατός κάνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Τον πόλεμο τον κάνει το κράτος. Και στο κράτος συμμετέχουν όλοι οι πολίτες.
Ειναι βέβαιο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει χάσει την κυβερνητική του προοπτική. Θα πρέπει να συμβούν πράματα και θάματα για να εμφανιστεί, όπως και αν ονομαστεί, ως ελπίδα για τον τόπο.
ΟΣΥΡΙΖΑ, όπως δείχνουν τα πράγματα, ετοιμάζεται να μας αφήσει χρόνους. Δεν ξέρω πόσοι θα κλάψουν. Αλλά είμαι βέβαιος ότι στους περισσότερους δεν καίγεται καρφί. Άλλωστε, εδώ και καιρό, δεν υφίσταται ΣΥΡΙΖΑ. Τη θέση του έχει πάρει μια πλήρης ιδεολογική και πολιτική σύγχυση που έχει τη σφραγίδα ενός πολιτικού προσώπου που μια είναι έτσι και μια αλλιώς.
Φαίνεται ότι ο ΣΥΡΙΖΑ, με καθυστέρηση ακολουθεί το δρόμο των άλλων κομμάτων της οργής της περιόδου της οικονομικής κρίσης και των μνημονίων. Πάει να σταθεί στο ιστορικό του βάθρο, δίπλα στους ΑΝΕΛ του Καμμένου και τους Podemos του Ισπανού συντρόφου Ιγκλέσιας. Έχει πάψει εδώ και καιρό να συγκινεί. Και μετά τη διπλή εκλογική του ήττα, στις εκλογές του 2023, εκπέμπει περισσότερο απογοήτευση, παρά ελπίδα.
Δεν ξέρω τι μπορεί να συμβεί, αν φύγουν οι «87» ή οι «107» ή αν θα φύγει ο Κασσελάκης. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έχει χάσει την κυβερνητική του προοπτική. Θα πρέπει να συμβούν πράματα και θάματα για να εμφανιστεί, όπως και αν ονομαστεί, ως ελπίδα για τον τόπο. Οπότε, ας αποχαιρετήσουμε τον κυβερνητικό ΣΥΡΙΖΑ. Το έργο του θα μας μείνει αξέχαστο. Όπως και οι υποσχέσεις του.
Το ενδεχόμενο ο ΣΥΡΙΖΑ να διαλυθεί στα εξ ων συνετέθη τροφοδότησε και πάλι τα σενάριο Τσίπρα. Σύμφωνα με αυτό, πρώτον, η κακοδαιμονία του ΣΥΡΙΖΑ άρχισε από τότε που ο πρώην Πρωθυπουργός αποφάσισε να φέρει το κόμμα του αντιμέτωπο με το κενό, φεύγοντας από την ηγεσία του. Και δεύτερον, ο Τσίπρας ήθελε αλλά ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορούσε. Άρα από τη στιγμή που ο ΣΥΡΙΖΑ διαλύεται και ο Τσίπρας θέλει, να πάρει την πρωτοβουλία να φτιάξει ένα κόμμα που να μπορεί.
Ωραία ακούγονται όλα αυτά αλλά υπάρχει ένα κρίσιμο ερώτημα για τους οραματιστές αυτού του σεναρίου. Τους αρέσουν οι ξαναζεσταμένες σούπες; Μπορεί, αλλά ο περισσότερος κόσμος τις αποφεύγει. Και με δική του μεγάλη ευθύνη, παρά τις αναμφισβήτητες πολιτικές αρετές και τις ηγετικές του ικανότητες, ο κ. Τσίπρας είναι μια ξαναζεσταμένη πολιτική σούπα. Έχει, όπως οι ξαναζεσταμένες σούπες, χάσει τη νοστιμιά του. Ο κόσμος αναζητά κάτι καινούργιο. Οπότε, μάλλον θα πρέπει να τον αποχαιρετήσουμε και ως μελλοντικό Πρωθυπουργό.
Ένας ακόμα κύκλος κυριαρχίας στην κεντροαριστερά κλείνει. Είχε προηγηθεί το κλείσιμο του κύκλου κυριαρχίας του ΠαΣοΚ που τώρα επιχειρεί να ανακτήσει το χώρο. Θα τα καταφέρει; Αμφίβολο, θα εξαρτηθεί ως ένα βαθμό και από το αποτέλεσμα των εσωκομματικών εκλογών, αλλά σε κάθε περίπτωση είναι πολύ δύσκολο.
Σε κάθε περίπτωση το φθινόπωρο αυτό θα είναι, πράγματι, το θεαματικότερο για την Κεντροαριστερά. Που θα πρέπει εκτός από θέαμα να προσφέρει και ουσία. Δηλαδή, ένα πολιτικό σχήμα που δεν θα προέρχεται από το παρελθόν και θα μπορεί να εγγυηθεί το μέλλον.
«Το Μελάνωμα της Κύπρου. Οι ευθύνες των Κων/νου Καραμανλή και Ευάγγελου Αβέρωφ για την Κυπριακή τραγωδία», το νέο βιβλίο του Βασίλη Κωνσταντίνου Φούσκα, αποτελεί ένα ντοκουμέντο καταπέλτης για τη διαχείριση του Κυπριακού από την ελλαδική πλευρά. Μελετώντας ενδελεχώς, έγγραφα και πολλά στοιχεία από μαρτυρίες, τεκμηριωμένα απομυθοποιεί την πολιτική των Καραμανλή και Αβέρωφ.
Προχωρεί, μάλιστα, και την χαρακτηρίζει νατοϊκή και διχοτομική. Πρόκειται για μια έρευνα, που ανατρέπει την διαχρονική προσέγγιση της καθεστηκυίας τάξης των Αθηνών. Της προσέγγισης, που προστατεύει με ένα αόρατο δίκτυ τους Καραμανλή και Αβέρωφ και τους αφήνει στο απυρόβλητο.
Ωστόσο, ακόμη και εκείνοι, που θέλουν να μείνουν δογματικά προσκολλημένοι στο «επίσημο» αφήγημα, θα πρέπει να διαβάσουν το βιβλίο και να μελετήσουν τα έγγραφα. Όλοι οφείλουμε να δίνουμε ευκαιρία στην ιστορική έρευνα και στην ιστορική αλήθεια. Ακόμη και να διαφωνεί κανείς, να έχει διαφορετική άποψη, νέα στοιχεία προσφέρουν τη δυνατότητα για μια άλλη «ανάγνωση» των γεγονότων.
Ο Βασίλης Φούσκας έχει ενδελεχώς μελετήσει την πολιτική των Καραμανλή και Αβέρωφ από τη δεκαετία του ‘50. Ο συγγραφέας αναφέρει πως η χούντα ακολούθησε την ήδη διαμορφωμένη πολιτική στο Κυπριακό. Αυτή την πολιτική εφάρμοζαν και οδήγησαν τα όσα τραγικά βιώσαμε ως ελληνισμός το 1974.
«Το Μελάνωμα της Κύπρου» του Βασίλη Φούσκα, θα πει ο εκδότης του ιστορικής Ελλαδικής επιθεώρησης, «Τετράδια», Λουκάς Αξελός, «αποδομεί συστηματικά την πολιτική που διαχρονικά άσκησε στο κυπριακό το βαθύ αθηναϊκό κράτος». Ένας άλλος αναγνώστης του βιβλίου, ο έγκυρος αναλυτής Γιάννης Μαυρής, θεωρεί ότι η μελέτη του Φούσκα επανατοποθετεί ολόκληρη την ιστορική έρευνα για το κυπριακό διότι αναδεικνύει την ύπαρξη «διαχρονικής συνέχειας» στην πολιτική των Ελληνικών κυβερνήσεων από το 1955-56 μέχρι την Τουρκική εισβολή το καλοκαίρι του 1974. Αλλά η μελέτη δεν επικυρώνεται μόνο από Έλληνες αναλυτές. Δύο εξέχοντες Τούρκοι ακαδημαϊκοί στην Αγγλία, οι Bülent Gökay και Tunc Aybak, το επαινούν ως τη πιο σημαντική μελέτη για το θέμα που στηρίζεται σε ακραιφνώς πρωτογενείς πηγές. Να προσθέσω εδώ ότι η Ελληνική έκδοση απ’ τις εκδόσεις Επίκεντρο που εστιάζεται στις ευθύνες των Καραμανλή και Αβέρωφ είναι μέρος μιας ακόμη μεγαλύτερης έρευνας για την τουρκική εισβολή, η οποία θα κυκλοφορήσει στα Αγγλικά από τον εκδοτικό οίκο Routledge τον προσεχή Νοέμβριο.
Τι αναφέρει ο Βασίλης Φούσκας στο βιβλίο του;
Η χούντα του Παπαδόπουλου ή του Ιωαννίδη δεν επινόησε καμία Ελληνική πολιτική για την Κύπρο. Διαχειρίστηκαν μία προϋπάρχουσα πολιτική, με τρόπο προδοτικό, μία πολιτική – και εδώ είναι η κεντρική καινοτομία – η οποία είχε χαραχτεί σε συνεννόηση με τη Τουρκία και υπό την αιγίδα των ΗΠΑ και της Αγγλίας από το 1955-1956.
«Το Μελάνωμα της Κύπρου» φέρνει στο φως αδιάσειστα στοιχεία δείχνοντας ότι όλες οι πολιτικές ελίτ, με εξαίρεση την αριστερή πτέρυγα της Ένωσης Κέντρου υπό τον Ανδρέα Παπανδρέου και την ΕΔΑ του Ηλία Ηλιού, είχαν υιοθετήσει ένα ΝΑΤΟϊκό πλαίσιο επίλυσης του Κυπριακού ήδη από τη πρώτη περίοδο του αγώνα της ΕΟΚΑ, η οποία αντιστοιχούσε στην ικανοποίηση του ελάχιστου στρατηγικού στόχου της Τουρκίας, που ήταν αυτός της διχοτόμησης. Με άλλα λόγια, Ελλάδα και Τουρκία, ως ΝΑΤΟϊκές δυνάμεις, είχαν συμφωνήσει στο διαμελισμό της Κυπριακής Δημοκρατίας πριν αυτή καν ιδρυθεί ως τέτοια.
Ο Φούσκας αναφέρει η αμερικανοκίνητη χούντα «έβγαλε το φίδι από τη τρύπα», δηλαδή εξόντωσε το Μακάριο, φυλάκισε και εξόρισε τον Ανδρέα Παπανδρέου. Δηλαδή τις μοναδικές αντιστάσεις στην Ελλαδο-Τουρκο-ΝΑΤΟϊκή πολιτική της διχοτόμησης.
Το αποκαλυπτικό χειρόγραφο Αβέρωφ
Ο Βασίλης Φούσκας παραθέτει χειρόγραφο απόσπασμα του Αβέρωφ, το οποίο αναφέρει ότι ο δεξιός πολιτικός πίστευε πάντοτε ότι «η Κύπρος είναι στρατιωτικά υποθηκευμένη στη Τουρκία». Ο Καραμανλής μπορεί μεν να είπε το περίφημο «η Κύπρος κείται μακράν», αλλά ο εμπνευστής της φράσης από τη δεκαετία του 1950 ήταν ο Αβέρωφ. Ο Φούσκας θεωρεί τον Αβέρωφ ως τον ιθύνων νου της Ελλαδικής πολιτικής της διχοτόμησης της Κύπρου σε συνεργασία με τη Τουρκία στο πλαίσιο μιας ΝΑΤΟϊκής πολιτικής αποτροπής πιθανής Σοβιετικής διείσδυσης στην Ανατολική Μεσόγειο επί Ψυχρού Πολέμου.
Μπορούσαν να ενίσχυαν την άμυνα της Κύπρου
Ο Βασίλης Φούσκας φέρνει αδιάσειστα στοιχεία ότι οι Καραμανλής-Αβέρωφ μπορούσαν να ενισχύσουν την άμυνα της Κύπρου με σειρά από θεμιτές και νόμιμες στρατιωτικές ενέργειες οι οποίες θα έφερναν τις ΗΠΑ και τον Κίσινγκερ προ των ευθυνών τους για να αποτρέψουν μία πραγματική ελληνο-τουρκική σύρραξη. Ήταν τόσο ο φόβος των ΗΠΑ μιας πιθανής εμπλοκής της Ελλάδας στη Κύπρο, ώστε είχαν ετοιμάσει μια ολόκληρη αερομεταφερόμενη μεραρχία από τη Καλιφόρνια στην Ανατολική Μεσόγειο σε περίπτωση που ξεσπάσει Ελληνοτουρκικός πόλεμος.
Τα πλέον καίρια ερωτήματα που θέτει ο συγγραφέας στο βιβλίο είναι αυτό που αφορά τον χειρισμό της Αθήνας, της Κυβέρνησης Καραμανλή αμέσως μετά την κατάρρευση της εγκληματικής χούντας: «Γιατί η κυβέρνηση Καραμανλή-Αβέρωφ κράτησε τέτοια παθητική στάση κατά την εκεχειρία; Δεν υπήρχαν σχέδια αποτροπής της Τουρκικής εισβολής στη Κύπρο; Η απάντηση είναι ότι, ναι, υπήρχαν. Τότε γιατί δεν εφαρμόστηκαν; Κατανοούμε την μη εφαρμογή τους από την παραπαίουσα χούντα του Ιωαννίδη, με την έννοια ότι υπήρξε ως ένα μεγάλο βαθμό θέμα προσυμφωνημένης προδοσίας και ως ένα άλλο βαθμό θέμα βλακείας, από το σχεδιασμό και την ανατροπή του Μακαρίου μέχρι τις 22 Ιουλίου, όπου θα μπορούσε να είχε εφαρμοστεί το λεγόμενο σχέδιο «Κ» για την άμυνα της Κύπρου. Αλλά από μία κυβέρνηση Καραμανλή-Αβέρωφ, ως προς τι η αδράνεια;».
Όπως σημειώνεται και στον πρόλογο, τον οποίο συνέταξαν από κοινού ο γράφων και ο καθηγητής Μάριος Ευρυβιάδης, εάν η κυβέρνηση Καραμανλή έκανε ένα βήμα μπροστά αντί να δηλώσει πως η Κύπρος «κείται μακράν», τότε ενδεχομένως να μην προχωρούσε η κατοχική Τουρκία στη δεύτερη φάση της εισβολής. Ενδεχομένως να ήταν διαφορετικά τα δεδομένα και επί του εδάφους. Γιατί μπροστά στην πιθανότητα πολέμου Ελλάδος και Τουρκίας, οι ΗΠΑ, ο Κίσινγκερ θα άλλαζε προσέγγιση. Γιατί η αρχική του στάση ήταν να αποτρέψει ελληνοτουρκικό πόλεμο και όχι να σταματήσει την εισβολή στην Κύπρο. Ο συγγραφέας κομίζει αρχειακά στοιχεία ότι οι ΗΠΑ ήταν έτοιμες από πολύ νωρίς να μετακινήσουν με αερομεταφορά, μαζί με δυνάμεις από Ιταλία, και μία ολόκληρη μεραρχία από τη Καλιφόρνια προκειμένου να σταματήσουν ένα πιθανό Ελληνοτουρκικό πόλεμο.
«Το Μελάνωμα της Κύπρου» αποδεικνύει με αδιάσειστα στοιχεία και με συνεντεύξεις πρωταγωνιστών της περιόδου ότι και τα αεροπλάνα τύπου Φάντομ μπορούσαν να πάνε και να επιχειρήσουν στη Κύπρο και τα υποβρύχια. Η απόφαση να μην σταλούν ήταν χουντική απόφαση την οποία υιοθέτησαν οι Καραμανλής-Αβέρωφ. Ο Φούσκας τους κατηγορεί για ατολμία, φοβικά σύνδρομα και μία αντι-σοσιαλιστική τύφλωση, απόρροια της Ψυχροπολεμικής πολιτικής κουλτούρας της εποχής. Μια τέτοια, όμως, κουλτούρα, θα επισημάνει, δεν διακρίνεται ούτε στον Ανδρέα Παπανδρέου, ούτε στον Μακάριο αλλά και ούτε στην τουρκική ηγεσία η οποία, παρεμπιπτόντως, είχε από το 1964 αποσύρει την 39η Μεραρχία εκτός του ΝΑΤΟ θέτοντάς την υπό κεντρικό εθνικό έλεγχο. Τρία από τα συντάγματα αυτής της Μεραρχίας συγκρότησαν τα πρώτα κύματα απόβασης στη Κύπρο (ο Φούσκας δεν μιλάει για «απόβαση», αλλά για «αποβίβαση», εφόσον τις τρεις πρώτες ώρες δεν υπήρξε ουδεμία αντίσταση).
Το πρόσφατο – και άκρως θλιβερό – παρελθόν του υπερεθνικιστή Τσεντί Οσμάν βγήκε στην επιφάνεια μετά την αποκάλυψη της επικείμενης μεταγραφής του στον Παναθηναϊκό και όλοι πλέον αναρωτιούνται για το πώς θα αντιδράσει ο δεδηλωμένος πατριώτης Δημήτρης Γιαννακόπουλος
Στη θεωρία ο αθλητισμός οφείλει να παραμένει μακριά από την πολιτική και οτιδήποτε προκαλεί διχασμό. Στην πράξη βεβαίως, αυτό έχει καταργηθεί εδώ και πάρα πολλές δεκαετίες, αν όντως ίσχυσε ποτέ. Για παράδειγμα, οι Ολυμπιακοί Αγώνες που κάποτε ήταν αιτία εκεχειρίας, στη σύγχρονη εποχή χρησιμοποιήθηκαν πολλάκις για προπαγανδιστικούς λόγους καθεστώτων και κυβερνήσεων.
Οι αθλητές παρ’ όλα αυτά θα έπρεπε να είναι σαφώς πιο προσεκτικοί. Έστω κι αν προέρχονται από χώρες που λειτουργούν με καθεστωτική λογική και που ακόμη δεν έχουν αφήσει οριστικά πίσω τους τις βλέψεις αναβίωσης μιας παλαιότερης αυτοκρατορίας. Από εκείνες τις αυτοκρατορίες που κράτησαν για αιώνες στο σκοτάδι πολλούς λαούς, συμπεριλαμβανομένου και του δικού τους.
Στο σκοτάδι φαίνεται πως κράτησαν κάποιοι και τον Δημήτρη Γιαννακόπουλο. Αναφερόμαστε στην περίπτωση του Τσεντί Οσμάν, ενός παίκτη που παρότι γεννήθηκε στην Οχρίδα της ΠΓΔΜ (και νυν «Βόρειας Μακεδονίας» όπως αναγνωρίζεται από το ελληνικό κράτος εδώ και μια πενταετία) από Βόσνια μητέρα, φαίνεται ότι μέσα του υπερισχύει το αίμα του Τούρκου πατέρα του.
Εκείνο βεβαίως που δεν δικαιολογείται σε καμία περίπτωση είναι το πως ένα νέο παιδί που ζει εδώ και χρόνια στην Αμερική διατηρεί μέσα του το μίσος των προγόνων του πατέρα του, εκείνων που έγιναν υπαίτιοι μεταξύ άλλων για τον θάνατο εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων του Πόντου. Αυτό το καταλαβαίνει όποιος ανατρέξει σε μια πολύ πρόσφατη ανάρτηση του Τσεντί Οσμάν, που ανήμερα της Ημέρας Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου εκδήλωσε την περηφάνεια του για τα «έργα» του Κεμάλ Ατατούρκ.
Ulu Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’dan yaktığı bağımsızlık ateşi bugün içimizi ısıtıyor. O’nun sayesinde geçmişimizden güç alıyor, geleceğe umutla bakıyoruz. 19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramımız kutlu olsun. pic.twitter.com/TSU8M5etwz
Γιατί βάλαμε στην κουβέντα τον Δημήτρη Γιαννακόπουλο; Διότι ο ίδιος έχει πολλάκις διακηρύξει τις πατριωτικές του θέσεις και μια μεταγραφή ενός υπερεθνικιστή Τούρκου όπως ο Τσεντί Οσμάν τα φέρνει όλα τούμπα και ανατρέπει πλήρως το προφίλ που επιθυμεί εδώ και χρόνια να χτίσει ο ιδιοκτήτης της ΚΑΕ Παναθηναϊκός.
Senin gibi bir lidere sahip olduğumuz için ne kadar şanslı olduğumuzu kelimelerle ifade etmemiz imkansız Atam. Daima senin izinde, her zaman senin ışığınla, yolundan ayrılmadan. Minnetle… #10Kasimpic.twitter.com/juXvYZpXWR
Είναι πασίγνωστοι και πολλάκις εκπεφρασμένοι οι δεσμοί του Εργκίν Αταμάν με τον Ταγίπ Ερντογάν, ωστόσο εδώ έχουμε να κάνουμε με έναν υμνητή της Γενοκτονίας των Ποντίων (19/5/1919) και των εθνοκαθάρσεων του Ατατούρκ σε βάρος Ποντίων, Αρμενίων και όχι μόνο. Θεωρούμε λοιπόν βέβαιο πως ο Δημήτρης Γιαννακόπουλος δεν είχε ιδέα για τη δράση του Τσεντί Οσμάν και ότι κάποιοι συνεργάτες του τον κράτησαν σκοπίμως στο σκοτάδι.
Çocuklarımızın neşesi ve umudu bizlerin en büyük motivasyonu. Ulu Önderimiz Mustafa Kemal Atatürk’ün çocuklarımıza armağanı 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramımız kutlu olsun. Nicelerine… 🇹🇷🇹🇷🇹🇷 pic.twitter.com/M5eaWMzW43
Πέρασε η πρόταση μομφής κατά του Στέφανου Κασσελάκη μετά την ψηφοφορία στην Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
Συγκεκριμένα, επί συνόλου 295 μελών της Κεντρικής Επιτροπής ψήφισαν δια ζώσης ή τηλεφωνικά 286 μέλη. Υπέρ της πρότασης μομφής ψήφισαν 163 μέλη, κατά ψήφισαν 120, δύο παρών και ένα άκυρο. Μετά το αποτέλεσμα ο Στέφανος Κασσελάκης δεν είναι πλέον πρόεδρος του κόμματος και εκκινούν οι διαδικασίες για εκλογή νέου αρχηγού από την βάση του κόμματος. Πρώτος σταθμός θα είναι η σύγκλιση εκτάκτου Συνεδρίου.
Μετά το αποτέλεσμα ο Στέφανος Κασσελάκης μίλησε στην Κεντρική Επιτροπή. Συγκεκριμένα, είπε: «Eίμαι λυτρωμένος γιατί είδαν όλοι οι πολίτες την μομφή που ζω από την πρώτη μέρα που εκλέχτηκα πρόεδρος.
Είναι πρωτοφανές η κομματική γραφειοκρατία, η νομενκλατούρα και διάφορες φράξιες, να ξεφτιλίζουν τα αξιότιμα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής φορώντας τους κουκούλα και να μην αποδέχεται την ψήφο των μελών του κόμματος». Καταλόγισε στους αντιπάλους του ότι «κατέφυγαν σε πρακτικές που δεν ταιριάζουν στις παραδόσεις της Αριστεράς» και κατέληξε: «Οι αποφάσεις μου θα ανακοινωθούν εκεί που λογοδοτώ και θα λογοδοτώ πάντα, στον κόσμο του ΣΥΡΙΖΑ».
Η περιοχή που μετά το 1962 αποτέλεσε την Λαϊκή Δημοκρατία της Αλγερίας είναι ιστορικά πολύγλωσση. Δύο γλώσσες θεμελιώθηκαν στο Σύνταγμα του ανεξάρτητου και κυρίαρχου Αλγερινού κράτους: το 1990 τα αραβικά ως κύρια γλώσσα και το 2016 ως δευτερεύοντα τα Αμαζίτ, η γλώσσα των Βέρβερων (Constitute Project, 2020 και Britannica). Στην Αλγερία ζουν 516 διαφορετικές φυλές με διαφορετικές γλώσσες και πολιτισμούς (Naveed, 2020).
Ιδιότυπη είναι η θέση της γαλλικής γλώσσας στη χώρα. Μετά από 132 χρόνια γαλλικής αποικιοκρατίας, η Αλγερία κέρδισε την ανεξαρτησία της το 1962. Έκτοτε, τα γαλλικά δεν αναγνωρίστηκαν ως επίσημη και θεωρούνταν ξένη γλώσσα. Ωστόσο, τα γαλλικά βρίσκονταν και συνεχίζουν να είναι στο επίκεντρο της κοινωνικής, οικονομικής, ακαδημαϊκής και πνευματικής δραστηριότητας της χώρας (Grandguillaume, 2004).
Το 1/3 των Αλγερινών, δηλαδή 15 από τα 44 εκατομμύρια πληθυσμού, είναι γαλλόφωνοι (Middle Εast Μonitor, 2023). Καίτοι μια από τις μεγαλύτερες γαλλόφωνες χώρες του κόσμου, η Αλγερία δεν μετέχει στον Διεθνή Οργανισμό Γαλλοφωνίας (Grandguillaume, 2004).
Τα τελευταία έτη επιχειρείται η αντικατάσταση της γαλλικής γλώσσας από την αγγλική στη δημόσια εκπαίδευση. H εισαγωγή των αγγλικών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και οι διαδικασίες ενίσχυσης της χρήσης των αγγλικών στα πανεπιστήμια -χώρο όπου επικρατεί κατεξοχήν η διδασκαλία στα γαλλικά- είναι εκ των προσπαθειών παραμερισμού των γαλλικών (Politico, 2022 και Bedjaoui, 2024). Πού εδράζεται η προσπάθεια αντικατάστασης της γλώσσας του Μολιέρου;
Από Οθωμανική «ομπρέλα» σε γαλλική αποικία
Το 1518 η Αλγερία «εντάχθηκε» στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Για τον Αλγερινό ακαδημαϊκό Chibane η τουρκική παρουσία δεν αποτιμάται ως «αποικισμός» διότι οι Οθωμανοί δεν επιδίωξαν να καθιερώσουν την γλώσσα τους. Όπως υποστηρίζει:
«Εκείνη την εποχή, η επίσημη γλώσσα της χώρας ήταν τα Οσμανλί, τα τουρκικά. Καθώς ο πληθυσμός δεν γνωρίζει αυτή τη γλώσσα, οι Τούρκοι αξιωματούχοι χρησιμοποιούν διερμηνείς για να επικοινωνούν στα Βερβερικά και στα Αλγερινά αραβικά με την πλειοψηφία του πληθυσμού» (Chibane, 2019).
H οθωμανική κατοχή διήρκησε έως το 1830, οπόταν η Αλγερία κατακτήθηκε από τους Γάλλους. Οι Γάλλοι κατέλαβαν την Αλγερία μετά το διπλωματικό επεισόδιο που προκάλεσε το ράπισμα του αντιβασιλέα της Αλγερίας στον Γάλλο πρόξενο λόγω των γαλλικών οφειλών για το σιτάρι (Mikhail, 2020). Έτερη εκδοχή ανέφερε ότι πρόσχημα για τον πόλεμο των Γάλλων ήταν η καταδίωξη των Βέρβερων πειρατών που κατέφευγαν στα παράλια της Αλγερίας (Καρακατσούλη, 2013)
Φυλές της Αλγερίας
Η γαλλική κατοχή διήρκησε έως το 1962. Αν και ήταν μια από τις γαλλικές αποικίες της εποχής, η Αλγερία είχε ξεχωριστή σημασία. Το 1848 ανακηρύχθηκε τμήμα της γαλλικής επικράτειας (Mikhail, 2020), σε αντίθεση με άλλες αποικίες που κυβερνήθηκαν υπό την μορφή προτεκτοράτων. Εν συνεχεία, οι Γάλλοι επιχείρησαν να αλλοιώσουν την δημογραφική σύνθεση της Αλγερίας, εποικίζοντας την με Γάλλους, Ισπανούς, Ιταλούς και λοιπούς (Καρακαΐδου, 2019).
H Γαλλία ήλεγχε τα οικονομικά, τα δημόσια έργα, την εκπαίδευση, την γεωργία, την άμυνα και την ασφάλεια της Αλγερίας, ενώ θεμελίωσε τoν κώδικα των ιθαγενών (Code de l’indigénat), ένα σώμα νόμων που εγκαθίδρυσαν δυσμενέστερο νομικό καθεστώς για τους γηγενείς (Ρούσσος, 2024). Ταυτόχρονα, οι Ευρωπαίοι απέσπασαν τη γη από τους ντόπιους με αποτέλεσμα τον παραγκωνισμό των Αλγερινών οι οποίοι κατέστησαν πολίτες δεύτερης κατηγορίας στην πατρίδα τους (ibid και Naveed, 2020). Με σύγχρονους όρους θα μπορούσε να λεχθεί ότι βίωναν ένα καθεστώς απαρτχάιντ επί τα χείρω (Καρακαΐδου, 2019).
Πλήρης εκγαλλισμός
Στη διάρκεια 132 ετών, οι Γάλλοι αποικιοκράτες επιχείρησαν να εξαλείψουν πλήρως τον Αλγερινό/αραβικό πολιτισμό -περιλαμβανομένων των αυτόχθονων γλωσσών- και να επιβάλλουν τόσο την γλώσσα όσο και την δική τους κουλτούρα (Mikhail, 2020 και Bedjaoui, 2024).
Η Γαλλία εμφορείτο από μια αίσθηση ανωτερότητας του πολιτισμού και της γλώσσας της και θεωρούσε ότι, μεταξύ άλλων, είχε μια «εκπολιτιστική αποστολή» στις αποικίες της (Mikhail, 2020). Πέραν των «ιδεωδών», υπήρχε και το κυνικό σκέλος, όπως το περιέγραψε ο καθολικός ιεραπόστολος και συγγραφέας Jean Dejeux: Τα γαλλικά χρησιμοποιούνταν και ως μέσο για τον διαχωρισμό των Αλγερινών από την μουσουλμανική τους ταυτότητα (ibid).
Οι Γάλλοι στοχοποίησαν έντονα την αραβική γλώσσα. Στο πλαίσιο αυτό, απαγόρευσαν τα αραβικά στα δημοτικά σχολεία ενώ αρνήθηκαν να χρηματοδοτήσουν ισλαμικά ιδρύματα όπως οι μεντρεσέδες και τα τζαμιά, όπου τα παιδιά των φτωχών Αράβων μάθαιναν γραφή και ανάγνωση πέραν των θρησκευτικών (Naveed, 2020).
Οι Τουαρέγκ συρρέουν στην όαση της ερήμου της Αλγερίας για το αρχαίο φεστιβάλ
Ενδεικτική της γαλλικής αντίληψης και πρακτικής είναι όσα αποδίδονται στον Alfred Nicolas Rambaud, υπουργό Δημόσιας Εκπαίδευσης της Γαλλίας (1897):
«Η πρώτη κατάκτηση της Αλγερίας ολοκληρώθηκε με όπλα και τέλειωσε το 1871 με τον αφοπλισμό́ της Καμπυλίας, η δεύτερη κατάκτηση συνίστατο στο να κάνουμε τους ιθαγενείς να αποδεχτούν τη διοίκηση και τη δικαιοσύνη μας, η τρίτη κατάκτηση θα πραγματοποιηθεί́ από́ το σχολείο: πρέπει να εξασφαλίσει την επικράτηση της η γλώσσα μας σε διάφορα τοπικά́ ιδιώματα, τα οποία επηρεάζουν τους Μουσουλμάνους στην ιδέα που έχουμε εμείς οι ίδιοι για τη Γαλλία και τον ρόλο της στον κόσμο, και να αντικαταστήσει την άγνοια και την προκατάληψη με έννοιες στοιχειώδεις» (Chibane, 2019).
Αποικιακή εκπαίδευση
Η πολιτική που ακολούθησαν οι Γάλλοι αποικιοκράτες στην Αλγερία, περιλαμβανομένου του τομέα της εκπαίδευσης, εξηγεί γιατί επικράτησε η γαλλική γλώσσα. Σύμφωνα με την περιοδολόγηση του Chibane, η αποικιακή εκπαιδευτική πολιτική χωρίζεται σε δύο περιόδους: 1830 – 1883 και 1883 – 1962.
Όσον αφορά στην πρώτη περίοδο, η γαλλική πολιτική έχει χαρακτηριστεί ως «διστακτική» και ως ένα «αναδυόμενο εγχείρημα γαλλοποίησης» το οποίο επιχείρησε να περιθωριοποιήσει τις γλώσσες και τον πολιτισμό των ιθαγενών. Στο πλαίσιο αυτό, ιδρύθηκαν τα πρώτα αραβογαλλικά κολλέγια για τα παιδιά των Ευρωπαίων και των Εβραίων. Τα σχολεία των πρώτων χρόνων, σύμφωνα με την ίδια μελέτη, ήταν συγκεντρωμένα στις μεγάλες πόλεις, ενώ οι αυτόχθονες γονείς ήταν απρόθυμοι να στείλουν τα παιδιά τους στο γαλλικό αποικιακό σχολείο (Chibane, 2019).
Σχετικά με τη δεύτερη περίοδο, οι Γάλλοι επιχείρησαν να καθιερώσουν υποχρεωτική δωρεάν πρωτοβάθμια εκπαίδευση, προσβάσιμη στους ντόπιους, περιλαμβανομένων των κοριτσιών. Η πρωτοβάθμια εκπαίδευση περιλάμβανε «αγωγή του πολίτη, γραφή και ανάγνωση στα γαλλικά, ιστορία της Γαλλίας και γεωγραφία». Σύμφωνα με τον Chibane, oι Γάλλοι κατάλαβαν ότι «για να κατακτήσουν τη χώρα, ήταν απαραίτητο να ξεκινήσουν έναν ελιγμό́ ενάντια στην αραβική́ γλώσσα και την παραδοσιακή́ διδασκαλία» (Chibane, 2019).
Στις αρχές του 20ου αιώνα παρατηρείται μια μεταστροφή από πλευράς των Αλγερινών γονέων, οι οποίοι αποφασίζουν να στείλουν τα παιδιά στο γαλλικό αποικιακό σχολείο (Bedjaoui, 2024). Η απόφαση να μορφώνουν τα παιδιά τους «ακόμα και εις βάρος των απαγορευμένων αραβικών» βασίζονταν στην εδραία πεποίθηση ότι μέσω της γαλλικής γλώσσας οι νέοι θα είχαν περισσότερες ευκαιρίες για ατομική, οικονομική και κοινωνική πρόοδο ακόμα και μέσα στο αυστηρό πλαίσιο της αποικιοκρατίας (ibid).
Συνολικά, η γαλλική γλώσσα διαδόθηκε στην Αλγερία «χάρη στο έργο και στην αφομοιωτική στρατηγική των κατακτητών» ή κατά τη διατύπωση του συγγραφέως Mouloud Mammeri χάρη στην πολιτική «οπίου και ραβδιού» (Chibane, 2019).
Ανεξαρτητοποίηση και αραβοποίηση
Μετά από οκταετή εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα η Αλγερία κέρδισε την ανεξαρτησία της το 1962. Επρόκειτο για έναν σημαντικό αντιαποικιακό πόλεμο που περιλάμβανε: ανταρτοπόλεμο, τρομοκρατικές επιθέσεις κατά πολιτών, χρήση βασανιστηρίων και αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις του γαλλικού στρατού (Ρούσσος, 2024). Οι απώλειες των Αλγερινών υπολογίζεται ότι ανήλθαν έως και το 1,5 εκατομμύριο ανθρώπων (Αljazeera, 2022).
Με την υπογραφή των συμφωνιών του Εβιάν τον Μάρτιο του 1962 επήλθε κατάπαυση του πυρός και προβλέφθηκε η διαδικασία μετάβασης της εξουσίας στους Αλγερινούς έως την πλήρη ανεξαρτησία τους (Λιβιεράτος, 2006, σ. 166). Τον Ιούλιο του ίδιου έτους και μετά την διενέργεια δημοψηφίσματος η Αλγερία ανακήρυξε και τυπικά την ανεξαρτησία της (Λιβιεράτος, 2006, σ. 215).
Αλγερία: ένας πόλεμος 100 ετών κατά της αποικιοκρατίας
Την επομένη της ανεξαρτησίας εκκίνησε μια διαδικασία που ονομάστηκε «αραβοποίηση». Πρώτος θεσμός που εφαρμόστηκε η «αραβοποίηση» ήταν τα σχολεία, μέσω των οποίων οι νέοι και συνάμα ντόπιοι κρατούντες αποσκοπούσαν στην παραγωγή ενός «νέου, ενοποιημένου αλγερινού λαού» (Naveed, 2020).
Το αξίωμα που επικράτησε στην Αλγερία τις πρώτες δεκαετίες μετά την ανεξαρτησία ήταν: «Ένα έθνος, μία γλώσσα και ένα κόμμα» (Neddar, 2013). Αυτό σχετίζεται με το ότι στην διάρκεια της αποικιοκρατίας, εκτός από γλώσσα, τα αραβικά λειτούργησαν και ως σημείο αναφοράς μεταξύ των μουσουλμάνων (Mikhail, 2020). Για το λόγο αυτό, μετά την ανεξαρτησία, «οι Αλγερινοί κατάφεραν να μιλήσουν ελεύθερα στα αραβικά, στα αμαζίτ ή σε οποιαδήποτε από τις τοπικές γλώσσες» (ibid).
Εν αντιθέσει με ότι συνέβη σε Τυνησία και Μαρόκο οι οποίες επέλεξαν μια μορφή γαλλοαραβικής εκπαιδευτικής προσέγγισης μετά την ανεξαρτησία τους, η «αραβοποίηση» στην Αλγερία έλαβε χώρα με συγκρουσιακό τρόπο (Grandguillaume, 2004).
Τρέχουσα κατάσταση
Οι προσεγγίσεις για την γαλλική γλώσσα στην Αλγερία είναι διαμετρικά αντίθετες και ομοιάζουν με το δίπολο περί «σχέσεως αγάπης και μίσους». Τα παιδιά που προέρχονται από εύπορες οικογένειες φοιτούν σε δίγλωσσα ή γαλλικά σχολεία. Αντιθέτως, η πλειοψηφία πηγαίνει στα δημόσια αραβικά σχολεία (Naveed, 2020).
Σε κοινωνικoπολιτικό επίπεδο υπάρχουν φωνές -όπως αυτή του ακροδεξιού κόμματος «Το Κίνημα της Κοινωνίας για την Ειρήνη» (MSP)– που ζητούν την απαγόρευση της γαλλικής γλώσσας από κάθε κρατικό θεσμό και ινστιτούτο (Naveed, 2020). Στον αντίποδα, οι λεγόμενες κοσμικές πολιτικές δυνάμεις υπερτονίζουν τον κίνδυνο να καταστεί η «αραβοποίηση» των δημόσιων σχολείων ως σκαλοπάτι για τον εξισλαμισμό (ibid). Tη δεκαετία του 1990 η Αλγερία επλήγη άγρια από την ισλαμιστική τρομοκρατία και οι μνήμες παραμένουν νωπές (Καθημερινή, 2007).
Υπάρχουν και απόψεις που υπογραμμίζουν τη σημασία μια κοινής πορεία για τις δύο γλώσσες. Κατά την ίδια θεώρηση, εκτιμάται ότι η θεσμική καθιέρωση της διγλωσσίας θα εισέφερε τόσο στον εκσυγχρονισμό των αραβικών όσο και στην αφομοίωση των γαλλικών (Grandguillaume, 2004).
H σημασία της Αφρικής για την Γαλλία
Η διατήρηση της επιρροής της Γαλλίας στην Αλγερία και συλλήβδην στις πρώην αποικίες της στην Αφρική είναι μείζονος σημασίας για τον διεθνή ρόλο του Παρισιού. «Η Αφρική δίνει στη Γαλλία επιρροή στην παγκόσμια σκηνή που διαφορετικά δεν θα είχε ως ‘’μεσαίου μεγέθους δύναμη’’» ανέφερε ο Tony Chafer. Σύμφωνα με τον καθηγητή, η γαλλική επιρροή στην Αφρική, περιλαμβανομένης της στρατιωτικής ισχύος, έχει «βασικό ρόλο στη δικαιολόγηση της μόνιμης έδρας της Γαλλίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Η Γαλλία είναι ‘’ουσιώδης παράγοντας’’ όταν τα θέματα ασφάλειας στη Δυτική και Κεντρική Αφρική συζητούνται στον ΟΗΕ ή στη διεθνή κοινότητα» (BBC, 2023).
Επιπλέον, σύμφωνα με την καναδική δεξαμενή σκέψης «Centre for International Policy Studies», o ρόλος της Αφρικής στο μέλλον της γαλλοφωνίας είναι καθοριστικός. Έως το 2050, το 70% των γαλλόφωνων παγκοσμίως αναμένεται να είναι Αφρικανοί. Εντούτοις, για το Παρίσι ελλοχεύει ο κίνδυνος την ώρα που η γαλλοφωνία θα γίνεται όλο και πιο αφρικανική «η Αφρική μπορεί να είναι όλο και πιο αντιγαλλική» (CIPS, 2022).
Λόγοι, πλημμυρίδα και ένα ερώτημα
Εκ των ανωτέρω, συνάγεται, ότι η προσπάθεια εκτοπισμού της γαλλικής γλώσσας στην Αλγερία ερείδεται τόσο σε πολιτικούς και ψυχολογικούς όσο και σε πρακτικούς λόγους. Οι πολιτικοί και ψυχολογικοί λόγοι σχετίζονται με την πρόσληψη ότι η γαλλική γλώσσα αποτελεί ακόμα ένα «λάφυρο πολέμου» -κατά τη ρήση του Kateb Yassine- και για αυτό επιχειρείται ο εξοστρακισμός της. Στον αντίποδά, υπάρχει η αντίληψη ότι τα γαλλικά αποτελούν ένα σημαντικό εφόδιο για την καθημερινότητα αλλά και ένα βήμα προς τη νεωτερικότητα (Naveed, 2020). Γενικότερα, το γλωσσικό προσλαμβάνεται ως ζήτημα μεγάλης ευαισθησίας για μέρος της Αλγερινής κοινωνίας (Grandguillaume, 2004).
Όσον αφορά στο πρακτικό σκέλος, υπάρχει μια διεθνής πραγματικότητα που είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Εδώ και δεκαετίες, τα αγγλικά είναι η κυρίαρχη γλώσσα παγκοσμίως και ως εκ τούτου ένα εφόδιο που χρειάζονται και οι Αλγερινοί μαθητές.
Από την έρευνα προέκυψαν και ορισμένα ερωτήματα όπως το αν η «εγγενής» γλωσσική πλημμυρίδα σε συνδυασμό με τις εκπαιδευτικές πολιτικές δύνανται να επηρεάσουν την αραβική ταυτότητα που επιχείρησε να σφυρηλατήσει το Αλγερινό κράτος μετά το 1962. Προς επίρρωση αυτού, παρατίθεται το τηλεγράφημα του Αμερικανού πρέσβη στην Αλγερία, Ντέιβιντ Πιρς, το 2008:
«Η ομάδα 20-40 ετών […] μιλά́ έναν συγκεχυμένο συνδυασμό́ γαλλικών, αραβικών και βερβερικών […] άχρηστα. Δεν μπορούν να γίνουν κατανοητοί́ από́ κανέναν εκτός από́ τον εαυτό́ τους». Τo γεγονός, στο πλαίσιο αυτό, ότι ο Αμερικανός διπλωμάτης πρότεινε ένα «σχέδιο Μάρσαλ» για την αγγλική γλώσσα στην Αλγερία δεν πρέπει να διέλθει της προσοχής (Neddar, 2013).
Το ερώτημα εάν η δημιουργία στενών και λειτουργικών σχέσεων μεταξύ Παρισίου και Αλγερίου αλλά και η επίσημη θεμελίωση μιας αραβογαλλικής εκπαίδευσης στην Αλγερία θα ήταν επ’ ωφελεία της πρώην αποικίας είναι ζήτημα άλλης μελέτης.
*Ο Παναγιώτης Μίχος σπούδασε Διεθνείς Σχέσεις στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Δημοσιογραφία στο Εργαστήρι Επαγγελματικής Δημοσιογραφίας και παρακολούθησε ακαδημαϊκά προγράμματα σε Άγκυρα και Κωνσταντινούπολη. Εργάστηκε ως διπλωματικός και πολιτικός συντάκτης στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο.
Από το 2019 που το κυβερνόν κόμμα ανέλαβε την εξουσία, διάφοροι υπουργοί έχουν αναφερθεί στο «μεταναστευτικό» με φράσεις του τύπου «το μεταναστευτικό πρόβλημα λύθηκε», «αποσυμφορήσαμε τα νησιά» κ.λπ. Επίσης, πριν τις εκλογές ο Πρωθυπουργός και διάφορα κυβερνητικά στελέχη δεν παραλείπουν να φωτογραφίζονται στο επί μακρόν ανεγειρόμενο τείχος του Έβρου, καλλιεργώντας την εντύπωση ότι στο μεταναστευτικό η κυβέρνηση ακολουθεί πολιτική πυγμής, που στόχο της έχει να περιορίσει τις παράνομες μεταναστευτικές ροές που καταφθάνουν στην Ελλάδα από δεκάδες χώρες της Ασίας και της Αφρικής.
Στη δημιουργία αυτής της εντύπωσης βοήθησαν και τα επεισόδια στα σύνορα του Έβρου τον Μάρτιο του 2020, όταν η κυβέρνηση αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο μιας μαζικής και ανεξέλεγκτης εισροής χιλιάδων μεταναστών, τους οποίους οι τουρκικές παρακρατικές δομές τοποθέτησαν στην άλλη πλευρά των συνόρων. Η κυβέρνηση άφησε τότε για πρώτη φορά τις ένοπλες δυνάμεις και την αστυνομία να δράσουν με βάση τα σχεδία τους, και το αποτέλεσμα ήταν επιτυχές. Η Ελλάδα υπερασπίστηκε αποτελεσματικά τα σύνορά της και απετράπη η ανεξέλεγκτη είσοδος χιλιάδων παράνομων μεταναστών στις πόλεις και τα χωριά του Έβρου, γεγονός το οποίο θα είχε τραγικές συνέπειες για τη μεθόριο αλλά και για την ίδια την κυβέρνηση, η οποία θα εμφανιζόταν ως ανίκανη να διαχειριστεί μια κατάσταση κρίσης.
Η πραγματική εικόνα στο μεταναστευτικό
Ποια είναι όμως η πραγματική κατάσταση στο μεταναστευτικό και ποια είναι η τρέχουσα εικόνα, με βάση τα επίσημα στοιχεία που δημοσιεύει στην ιστοσελίδα του το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου; Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, στο πρώτο εξάμηνο του 2024 οι αφίξεις παράνομων μεταναστών (18.508) παρουσίασαν σημαντική αύξηση κατά +122% σε σχέση με το πρώτο εξάμηνο του 2023. Η αύξηση αυτή των ροών είχε δύο συνέπειες.
Πρώτον, αυξήθηκαν σημαντικά (+67%), οι διαμένοντες στα νησιά, οι οποίοι έφθασαν και πάλι τους 18.416 τον Ιούνιο, και δεύτερον, αυξήθηκαν οι μεταφορές των αιτούντων άσυλο από τα νησιά προς την ηπειρωτική χώρα. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στο Ενημερωτικό Σημείωμα Ιουνίου 2024 (σελ. 2), οι μεταφορές των αιτούντων άσυλο από τα νησιά προς την ενδοχώρα ήταν τον Ιούνιο του 2024 αυξημένες κατά 142% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2023.
Να σημειώσουμε ότι η παραπάνω εικόνα είναι αυτή που προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία που έως τώρα έχουν δημοσιευτεί. Δεν υπάρχουν ακόμη επίσημα στοιχεία για το τους επόμενους μήνες. Ωστόσο, από τα δημοσιεύματα στον τύπο διαφαίνεται σαφώς ότι σημαντική αύξηση των αφίξεων παράνομων μεταναστών παρατηρείται και τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, μήνες στους οποίους συνήθως κορυφώνονται οι μεταναστευτικές ροές που καταφθάνουν στην Ελλάδα.
Το προφίλ των αιτούντων άσυλο
Από το Ενημερωτικό Σημείωμα Ιουνίου 2024, προκύπτει ότι στο πρώτο εξάμηνο του 2024 κατατέθηκαν 29.789 νέα αιτήματα ασύλου. Από τους αιτούντες άσυλο, ποσοστό 75% προερχόταν από την Ασία, 20% από την Αφρική και λιγότεροι προέρχονταν από την Ευρώπη (3,3%) και την Αμερική.
Όσον αφορά την εθνικότητά τους, οι αιτούντες άσυλο προέρχονταν κυρίως από το Αφγανιστάν (27,4%), τη Συρία (21,5%), την Αίγυπτο (9,6%), την Τουρκία (6,7%) και την Παλαιστίνη (4,2%). Ακολουθούν χώρες όπως το Πακιστάν (3,9%), το Ιράκ (3%), η Ερυθραία, η Υεμένη κ.λπ.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ηλικιακή κατανομή των αιτούντων άσυλο. Όπως προκύπτει πάντα από τα στοιχεία του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, από το σύνολο των αιτήσεων ασύλου που κατατέθηκαν στο πρώτο εξάμηνο του 2024, το 25% αφορούσε ανηλίκους, το 55% αφορούσε την ηλικιακή ομάδα 18-34 ετών και το 20% την ηλικιακή ομάδα 35-64 ετών. Επίσης το 74% ήταν άνδρες και μόνο το 26% ήταν γυναίκες.
Από τα επίσημα στοιχεία επιβεβαιώνεται λοιπόν για πολλοστή φορά, ότι αυτοί που καταφθάνουν στην Ελλάδα είναι κυρίως άνδρες νεαρής ηλικίας, οι οποίοι δεν έχουν και τόσο προσφυγικό προφίλ.
Οι μισοί παίρνουν άσυλο
Όπως μας αναφέρει πάντα το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου στο Ενημερωτικό Σημείωμα Ιουνίου 2024 (σελ. 8), στο πρώτο εξάμηνο του 2024 εξεδόθησαν στον Α’ βαθμό 41.822 καταληκτικές αποφάσεις αναφορικά με την απόδοση ασύλου, εκ των οποίων το 48,2% ήταν θετικές. Ειδικότερα, τον Ιούνιο του 2024 το 51% των αποφάσεων στον Α’ βαθμό ήταν θετικές, ενώ ένα μικρότερο ποσοστό (2%) θετικών αποφάσεων εξεδόθησαν στον Β’ βαθμό.
Με βάση τα παραπάνω στοιχεία, ήδη στο πρώτο εξάμηνο του 2024 έχει αναγνωριστεί προσφυγικό καθεστώς σε Α΄και Β΄βαθμό σε 20.252 περιπτώσεις, έναντι 24.977 σε ολόκληρο το 2023. Αθροιστικά, στα τελευταία 4,5 χρόνια έχει αναγνωριστεί προσφυγικό καθεστώς σε 105.184 περιπτώσεις. Από τα αριθμητικά στοιχεία που δημοσιεύει το ίδιο το Υπουργείο, προκύπτει ότι ως προς τους ρυθμούς απόδοσης ασύλου η ΝΔ υπήρξε πιο παραγωγική από τον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος φεύγοντας το 2019 από την εξουσία, άφησε σε εκκρεμότητα τις υποθέσεις χιλιάδων παράνομων μεταναστών, οι οποίοι στην πλειονότητά τους παρέμεναν στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Σε αυτούς προστέθηκαν και όσοι άρχιζαν να αποβιβάζονται μαζικά στα νησιά μετά τις εκλογές του Ιουλίου του 2019.
Το πρόβλημα που δημιούργησε η συσσώρευση χιλιάδων παράνομων μεταναστών στη νησιά του Ανατολικού Αιγαίου το «έλυσε» τελικά η κυβέρνηση της ΝΔ, μεταφέροντας τους παράνομους μετανάστες από τα νησιά στην ηπειρωτική χώρα. Έτσι όμως δεν αξιοποιήθηκε η δυνατότητα που προσέφερε στην Ελλάδα η Συμφωνία του 2016 μεταξύ ΕΕ και Τουρκίας, η οποία προβλέπει ότι όσοι μετανάστες λαμβάνουν αρνητική απάντηση στην αίτηση ασύλου τους πρέπει να επιστρέφονται ως «παράτυποι μετανάστες» στην Τουρκία.
Πώς όμως να εφαρμόσεις μια τέτοια ρήτρα, όταν προηγουμένως έχεις μεταφέρει τους παράνομους μετανάστες στην ηπειρωτική χώρα; Έκτοτε αυτή η πρακτική, η οποία υποτίθεται εφαρμόστηκε εκτάκτως λόγω των συνθηκών που είχαν διαμορφωθεί στα νησιά, παγιώθηκε και έγινε ο κανόνας. Σήμερα η προώθηση των παράνομων μεταναστών προς την ενδοχώρα αποτελεί το τελικό στάδιο της διαδικασίας που ακολουθείται στην υποδοχή και διαχείριση των παράνομων μεταναστευτικών ροών που φθάνουν στα ελληνικά νησιά και στον Έβρο.
Χώρα απορρόφησης των μεταναστευτικών ροών
Τα παραπάνω στοιχεία μας δείχνουν ότι η Ελλάδα λειτουργεί συστηματικά ως μια χώρα υποδοχής και απορρόφησης των παράνομων μεταναστών που καταφθάνουν στην Ευρώπη, κατά τον ρόλο που της έχει αναθέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση και έχει αποδεχτεί σιωπηρά η κυβέρνηση.
Όταν λοιπόν η κυβέρνηση λέει ότι «έλυσε το μεταναστευτικό», δεν εννοεί αυτό που νομίζουν οι πολίτες και κυρίως η εκλογική της βάση. Εννοεί ότι έχει θέσει το μεταναστευτικό σε μια κανονικοποιημένη κατάσταση, χωρίς εξάρσεις που θα δημιουργούσαν πολιτικά προβλήματα στην ίδια. Στο πλαίσιο αυτό, έχει τεθεί σε λειτουργία μια ορισμένη διαδικασία υποδοχής, διαχείρισης και εγκατάστασης των παράνομων μεταναστών που καταφθάνουν στη χώρα.
Στο επόμενο άρθρο θα δείξουμε πώς τελικά εγκλωβίζεται στην Ελλάδα το μεγαλύτερο μέρος των παράνομων μεταναστών που μας διοχετεύει η Τουρκία. Αυτό εν πολλοίς είναι το αποτέλεσμα των ρυθμίσεων που μας έχει επιβάλει η Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και της απουσίας μιας εθνικής μεταναστευτικής πολιτικής που θα λαμβάνει υπ’ όψιν της τις μακροπρόθεσμες συνέπειες που θα έχει για την Ελλάδα η συνέχιση των μαζικών αφίξεων παράνομων μεταναστών από την Ασία και την Αφρική.
*Ο Αναστάσιος Λαυρέντζος κατέχει πτυχίο Φυσικής και διπλώματα μεταπτυχιακής ειδίκευσης (MSc) στα Οικονομικά Μαθηματικά και στη Θεωρητική Φυσική. Έχει εργαστεί ως διευθυντικό στέλεχος στον τομέα Διαχείρισης Κινδύνων σε μεγάλους ελληνικούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Στο πλαίσιο αυτό έχει επισκεφτεί πολλές βαλκανικές χώρες (Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία). Συνεργάζεται με διεθνείς ελεγκτικούς οίκους ως συμβουλος επιχειρήσεων και διδάσκει Διαχείριση Κινδύνων στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει γράψει τα βιβλία: «Η Θράκη στο μεταίχμιο» και «Σιωπηρή Άλωση – Το Δημογραφικό και το Μεταναστευτικό πρόβλημα της Ελλάδας».
του Αναστάσιου Λαυρέντζου*
του Δημητρίου-Μερκουρίου Κόντη* 
Αναστάσιος Λαυρέντζος