Πάνε σχεδόν τέσσερις μήνες από τότε που ξεκίνησε να ψάχνει. Σε ιστοσελίδες με αγγελίες ακινήτων, μεσιτικά γραφεία, ομάδες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης∙ χτυπώντας το κουμπί της «ανανέωσης» μέχρι να παρουσιαστεί μια καλή ευκαιρία και την πόρτα της τύχης για να την προλάβει πρώτη. Η περίπτωση της Βερολινέζας Μάγια, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με την ασφυκτική στεγαστική αγορά της γερμανικής πρωτεύουσας, είναι πιο πολύ ο κανόνας παρά η εξαίρεση. «Δεν πηγαίνει και τόσο καλά ή μάλλον πάει τόσο άσχημα όσο θα περίμενε κανείς», λέει η 22χρονη Γερμανίδα περιγράφοντας την αναζήτησή της για ένα διαμέρισμα, η οποία ακόμη συνεχίζεται.

Πριν από τις κρατιδιακές εκλογές της 20ης Σεπτεμβρίου στη γερμανική πρωτεύουσα, η στεγαστική κρίση παρέμενε στην κορυφή των δημοσκοπήσεων ως το σημαντικότερο πρόβλημα των Βερολινέζων. Η νικήτρια των εκλογών, Ελίφ Εράλρπ, επικεφαλής υποψήφια του αριστερού Die Linke, το οποίο επικράτησε με το πρωτοφανές για τα δεδομένα του κόμματος ποσοστό του 25,7%, έθεσε στο επίκεντρο της προεκλογικής της εκστρατείας το ραγδαία αυξανόμενο κόστος στέγασης στην πόλη. «Θα καταβάλλω κάθε δυνατή προσπάθεια για να κάνω το Βερολίνο ξανά προσιτό», έχει δηλώσει η ίδια επανειλημμένα.

Το στεγαστικό είναι «αρρώστια» που αντιμετωπίζουν δεκάδες πόλεις στην Ευρώπη και το Βερολίνο δεν αποτελεί εξαίρεση. Πώς όμως έφτασε να κρίνει το εκλογικό αποτέλεσμα στη γερμανική πρωτεύουσα;

Τα πράγματα δεν ήταν πάντα έτσι για το Βερολίνο. Για χρόνια μετά την πτώση του Τείχους, η γερμανική μητρόπολη ξεχώριζε ανάμεσα στις άλλες ευρωπαϊκές πόλεις ως προσιτή ακόμη και για χαμηλόμισθους, προσελκύοντας κύματα μεταναστών από τη Γερμανία και την Ευρώπη. Η πόλη ήταν «φτωχή, αλλά σέξι», όπως την είχε «βαφτίσει» χαρακτηριστικά ο πρώην δήμαρχός της, Κλάους Βόβεραϊτ, το μακρινό 2003.

Η ραγδαία ανάπτυξη της οικονομίας που ακολούθησε αύξησε, σταδιακά στην αρχή και την τελευταία 15ετία κατακόρυφα, τη ζήτηση στέγης. Το γερασμένο και περιορισμένο στεγαστικό «απόθεμα» της πόλης μαζί με τις δυσκολίες στην ανέγερση νέων κατοικιών, εκτόξευσαν τις τιμές των ενοικίων και το στεγαστικό, όπως έχει αναφέρει και η Γερμανίδα νυν υπουργός Στέγασης, Βερένα Χούμπερτζ, μετατράπηκε στο «κοινωνικό ζήτημα της εποχής».

Σήμερα, σύμφωνα με το πολεοδομικό σχέδιο του Βερολίνου, έως το 2040 θα χρειαστούν περίπου 220.000 επιπλέον διαμερίσματα για την κάλυψη της διαρκώς αυξανόμενης ζήτησης. Μόνο την τελευταία δεκαετία, οι τιμές των ενοικίων στη γερμανική πρωτεύουσα αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 69%, σύμφωνα με στοιχεία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Οι τιμές των ενοικίων είναι ενδεικτικές του προβλήματος: παρότι το μέσο ενοίκιο στο Βερολίνο ανέρχεται περίπου στα 7 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, τα διαθέσιμα διαμερίσματα προσφέρονται για παραπάνω από τα διπλάσια χρήματα, φτάνοντας μέχρι και τα 16 ευρώ ανά τ.μ.

Κάτοικοι της γερμανικής πρωτεύουσας μίλησαν στη «Κ» περιγράφοντας την κρίση του στεγαστικού σε μια από τις μεγαλύτερες μητροπόλεις της Ευρώπης.

«Οι τιμές των ενοικίων είναι το κοινό πρόβλημα των περισσότερων και αυτό παρά ορισμένα μέτρα που είναι ήδη θεωρητικά σε εφαρμογή», λέει ο Λεόν, 24 ετών, αναφερόμενος στο «Mietpreisbremse», ένα ομοσπονδιακό μέτρο περιορισμού των τιμών ενοικίασης που τέθηκε σε εφαρμογή το 2015. Οπως σημειώνει και ο ίδιος, οι ιδιοκτήτες έχουν βρει τρόπους να το «παρακάμπτουν» και να ανεβάζουν τις τιμές, προσφέροντας είτε βραχυπρόθεσμες μισθώσεις, είτε επιπλωμένες κατοικίες, είτε «τεμαχίζοντας» ένα διαμέρισμα σε πολλά δωμάτια. «Πρέπει να υπάρξει ένα πιο ισχυρό ρυθμιστικό πλαίσιο και επίσης η κυβέρνηση να επενδύσει στην ανέγερση περισσότερων κατοικιών», προσθέτει.

«Η εύρεση κατοικίας γίνεται κάθε χρόνο όλο και πιο ακριβή και η γενική ποιότητα των κατοικιών που προσφέρονται δεν ανταποκρίνεται στο κόστος ενοικίασης. Το να πληρώνει κανείς 700 ευρώ για ένα δωμάτιο σε ένα “Altbau” (σ.σ. παλαιό κτίριο) που δεν έχει υποστεί ούτε μερική ανακαίνιση εδώ και πάνω από 30 χρόνια, αποτελεί προσβολή για μία από τις πλουσιότερες και πιο ανεπτυγμένες πόλεις της Ευρώπης», εξηγεί ο 26χρονος Ματία με καταγωγή από την Ιταλία, ο οποίος βρίσκεται στο Βερολίνο τα τελευταία δύο χρόνια για μεταπτυχιακές σπουδές.

Ωστόσο, οι τρόποι με τους οποίους θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα του στεγαστικού διχάζουν τους Βερολινέζους. Ολοι θέλουν περισσότερα και καλύτερα σπίτια, δεν φαίνεται όμως να υπάρχει ομοφωνία για το πώς αυτό θα γίνει πράξη.

Ο Φαμπιέν με καταγωγή από τη Γαλλία ζει και εργάζεται στο Βερολίνο τα τελευταία επτά χρόνια. Οπως εξηγεί στην «Κ», o ίδιος τάσσεται υπέρ της πρότασης μετατροπής υφιστάμενων κενών επαγγελματικών χώρων σε κατοικίες. Η εν λόγω πρακτική, που προτείνεται από κατοίκους και ειδικούς ως διέξοδος από το στεγαστικό πρόβλημα, παρότι έχει εφαρμοστεί επιτυχημένα σε ορισμένες περιπτώσεις στην πόλη, σήμερα αντιμετωπίζει προκλήσεις. Το κόστος μεταποίησης ή ανακαίνισης συχνά μπορεί να είναι ίδιο με αυτό ενός νεόδμητού κτιρίου.

«Οι λύσεις είναι αλλού και σίγουρα δεν είναι στο Τέμπλχόφερ Φελντ (Tempelhofer Feld) και στο ενδεχόμενο δόμησης σε αυτό», προσθέτει ο Φαμπιέν. Το ζήτημα της αξιοποίησης του Τέμπλχόφερ Φελντ, ενός από τους μεγαλύτερους υπαίθριους δημόσιους χώρους στην καρδιά του Βερολίνου, αναδείχθηκε σε κεντρικό σημείο του προεκλογικού διαλόγου τους μήνες που προηγήθηκαν. Με δημοψήφισμα το 2014, οι κάτοικοι της πόλης ψήφισαν να διατηρηθεί το τέως αεροδρόμιο ως δημόσιο πάρκο. Η πρόταση του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος (CDU) για ανέγερση 21.400 κατοικιών στα περίχωρά του πριν από μερικά χρόνια προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων από πολίτες, που υποστηρίζουν ότι η λύση δεν βρίσκεται στη δόμηση ενός πολυσυχναστου κοινόχρηστου χώρου πρασίνου. «Για μένα, αυτές οι εκλογές είναι επίσης μια ψήφος για την ανάπτυξη του Τέμπλχόφερ», είχε δηλώσει σε συνέντευξή του στη Tagesspiegel ο επικεφαλής υποψήφιος του CDU για το κρατίδιο του Βερολίνου, Στέφαν Εβερς. Η διατήρηση των σχεδόν 3.500 στρεμμάτων βρέθηκε στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας του Die Linke.

Αντιμέτωπη με την κρίση, τον περασμένο Οκτώβριο, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εισήγαγε στον γερμανικό πολεοδομικό κώδικα το σχέδιο «Bau Turbo», ένα μέτρο που προβλέπει την επιτάχυνση της αδειοδότησης από τους δήμους για την κατασκευή κατοικιών, τις ανακαινίσεις και τα έργα αλλαγής χρήσης ακινήτων. Στόχος της να τροφοδοτήσει την κατασκευή περισσότερων κατοικιών τόσο στο Βερολίνο αλλά και σε άλλες πόλεις της χώρας. Επικριτές του εν λόγω σχεδίου υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι η μαζική και γρήγορη δόμηση δεν πρόκειται να ρίξει αυτόματα τις τιμές των ενοικίων. Στο immoscout24, τη δημοφιλέστερη ιστοσελίδα αγγελιών ακινήτων στην πόλη, ένα νεόδμητο διαμέρισμα «αγγίζει» τα 21 ευρώ/τ.μ., ποσό τριπλάσιο από το μέσο ενοίκιο της πόλης. Η επικεφαλής του Die Linke, Ελίφ Εραλπ, έχει δεσμευτεί να προχωρήσει στην απαλλοτρίωση περισσότερων από 200.000 κατοικιών –περίπου το ένα έκτο του συνολικού στεγαστικού αποθέματος προς ενοικίαση στην πόλη– που ανήκουν σε μεγάλες εταιρείες ακινήτων, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές πώς σκοπεύει να το υλοποιήσει. Ερευνα του γερμανικού ινστιτούτου Kiel (Kiel Institute for the World Economy) που δημοσιεύθηκε πρόσφατα υποστηρίζει ότι το εν λόγω μέτρο δεν θα ήταν αποτελεσματικό και ενδεχομένως θα καθιστούσε τη στεγαστική αγορά του Βερολίνου ακόμη πιο «άκαμπτη».

https://www.kathimerini.gr/world/564515107/700-eyro-gia-ena-domatio-poy-den-echei-anakainistei-edo-kai-30-chronia/