Τρία ερωτήματα για το «εμβληματικό έργο ανάπλασης της ΔΕΘ» στον απόηχο της ορκωμοσίας του νέου Περιφερειακού Συμβουλίου

Του Παναγιώτη Γκλαβίνη

Καθηγητή Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου της Νομικής Σχολής ΑΠΘ

Παραβρέθηκα το Σάββατο το βράδυ στην ορκωμοσία του νέου Περιφερειακού Συμβουλίου της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας (φωτο), και άκουσα με ενδιαφέρον τις δηλώσεις τόσο του παρισταμένου Υπουργού των Εσωτερικών κ. Τ. Θεοδωρικάκου, όσο και του επανεκλεγέντος από τον πρώτο γύρο με τη συντριπτική πλειοψηφία του 62% Περιφερειάρχη κ. Απ. Τζιτζικώστα, σχετικά με το «εμβληματικό έργο της ανάπλασης της ΔΕΘ».

Ο κ. Θεοδωρικάκος ανέφερε ότι ο Πρωθυπουργός θα εξαγγείλει στην 84η ΔΕΘ «ένα ολοκληρωμένο επιχειρησιακό στρατηγικό σχέδιο για τη Θεσσαλονίκη, τη Μακεδονία και τη Βόρεια Ελλάδα. Ένα πρόγραμμα έργων, δράσεων και παρεμβάσεων με το πιο εμβληματικό αυτών να είναι η ανάπλαση της ΔΕΘ, σε συνδυασμό με την απόδοση δεκάδων στρεμμάτων στην πόλη για πράσινο και αναψυχή. Το χρωστάει η Πολιτεία στην αληθινή Μακεδονία αυτό το σχέδιο. Στην περιοχή που έχει τεράστια συγκριτικά πλεονεκτήματα, με το μεγαλύτερο να είναι η ίδια η Θεσσαλονίκη, με το λιμάνι της και τη γεωστρατηγική θέση της, που πρέπει να γίνει κέντρο των Βαλκανίων και η οικονομική καρδιά της χώρας μας, ο πυλώνας ανάπτυξης της Ελλάδας».

Στη συνέχεια, ο κ. Τζιτζικώστας επιβεβαίωσε ότι η Περιφέρεια θα χρηματοδοτήσει το έργο ανάπλασης της ΔΕΘ, με κονδύλια του ΕΣΠΑ απ’ ό,τι καταλαβαίνουμε. Είπε μάλιστα ότι είναι διασφαλισμένη η χρηματοδότηση του έργου αυτού.

Έχω καταθέσει μια εναλλακτική πρόταση για την ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης με επίκεντρο την ΔΕΘ, την οποία είχαν την καλοσύνη να φιλοξενήσουν πρώτες οι Ανιχνεύσεις στις 28.7.2019, λίγες ημέρες αφότου άκουσα τον Πρωθυπουργό να ανακοινώνει στις προγραμματικές δηλώσεις το έργο αυτό ως κεντρική επιλογή της Κυβέρνησης για την ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης.

Και επειδή δεν υπάρχει ωραιότερος ρόλος σε μια Πολιτεία από αυτόν του Πολίτη, είπα να καταθέσω την πρόταση αυτή τόσο στην κοινή γνώμη και την Κυβέρνηση, όσο και σε όλους ανεξαιρέτως τους αρμόδιους παράγοντες, κεντρικούς και τοπικούς.

Η εναλλακτική πρόταση

Εν ολίγοις, εγώ προτείνω την εισφορά στο μετοχικό κεφάλαιο μιας κοινής θυγατρικής της ΔΕΘ, της ΓΑΙΑΟΣΕ και του ΑΠΘ του δικαιώματος εκμετάλλευσης τριών ακινήτων:

(α)   μιας έκτασης του Αγροκτήματος που ανήκει στο ΑΠΘ και βρίσκεται δίπλα στο αεροδρόμιο και πλάι στη θάλασσα,

(β)   του οικοπέδου της ΔΕΘ και

(γ)    του ακινήτου του Σιδηροδρομικού Σταθμού Θεσσαλονίκης επί του οποίου σχεδιάζεται από την ΓΑΙΑΟΣΕ η κατασκευή μιας ανωδομής τύπου mall.

Με τον ιδρυτικό νόμο της κοινής εταιρίας, νόμος που χρειάζεται εν προκειμένω για πολλούς λόγους, θα μπορεί να παραχωρηθεί και το management της εταιρίας αυτής στο Υπερταμείο, του οποίου τόσο η ΔΕΘ όσο και η ΓΑΙΑΟΣΕ αποτελούν θυγατρικές.

Στη συνέχεια, το Υπερταμείο, με τα μέσα και την τεχνογνωσία που διαθέτει, θα μπορεί να αναπτύξει τρία έργα:

(α)   ένα Expo Centre δίπλα στο αεροδρόμιο, όπου θα μετεγκατασταθεί η ΔΕΘ, με την ταυτόχρονη δημιουργία μιας μεγάλης μαρίνας για τη διενέργεια και ναυτιλιακών εκθέσεων,

(β)   ένα Trade Centre στον χώρο όπου βρίσκεται σήμερα η ΔΕΘ, με τη δημιουργία ενός εμβληματικού αρχιτεκτονήματος για τη Θεσσαλονίκη του 21ου αιώνα, το οποίο θα αποσκοπεί να προσελκύσει πολυεθνικές εταιρίες να εγκατασταθούν στη συμπρωτεύουσα και να επιχειρήσουν από αυτήν, κτίζοντας πάνω στην αναβάθμιση του αεροδρομίου, από τη μια μεριά, και του λιμανιού, από την άλλη, και τέλος

(γ)    ένα Research Centre για το ΑΠΘ, που θα μπορεί να κατασκευαστεί στο ακίνητο του Σιδηροδρομικού Σταθμού για να στεγάσει τα άστεγα Τμήματά του και ν’ αναπτυχθεί. Με τον τρόπο αυτό, θα αναβαθμιστεί και η υποβαθμισμένη αυτή περιοχή της Δυτικής Θεσσαλονίκης.

Η ανάπτυξη των τριών έργων, που θα μπορούν να υλοποιηθούν από ισόποσες θυγατρικές της κοινής εταιρίας, θα γίνει μέσω της προσέλκυσης επενδυτών στο μετοχικό τους κεφάλαιο, κατόπιν διεθνών διαγωνισμών που θα διενεργήσει το Υπερταμείο.

Εξάλλου, τα τρία έργα συνδέονται με το Μετρό, του οποίου η επέκταση στο αεροδρόμιο δεν είναι σήμερα δεδομένη από άποψη βιωσιμότητας, ενώ με την πρόταση αυτή, η επέκταση καθίσταται βιώσιμη.

Οι αρμόδιοι παράγοντες της πόλης έπεισαν τη νέα Κυβέρνηση να υιοθετήσει την ανάπλαση του οικοπέδου της ΔΕΘ με ταυτόχρονη παραμονή της Helexpo στον χώρο που βρίσκεται σήμερα. Ένα μεγάλο μέρος του οικοπέδου δε, προβλέπεται να γίνει «μητροπολιτικό πάρκο», το οποίο ούτως ή άλλως θα μπορεί να γίνει και στην περίπτωση της εναλλακτικής πρότασης, αν φύγει η ΔΕΘ από το χώρο και στη θέση της δημιουργηθεί ένα Trade Centre. Άρα, λοιπόν, δεν είναι επιχείρημα το «μητροπολιτικό πάρκο» για την επιλογή της μιας λύσης. Μπορεί κάλλιστα να δημιουργηθεί και με την εναλλακτική πρόταση.

Τρία ερωτήματα

Από την απόφαση, στην οποία φαίνεται να συμπίπτουν τόσο η κεντρική εξουσία όσο και οι τοπικοί παράγοντες, προκύπτουν ορισμένα ερωτήματα, τα οποία θέτω υπόψη των αρμοδίων:

1)  Πώς συμβιβάζεται η διακηρυγμένη πρόθεση της νέας Κυβέρνησης να προσελκύσει επενδύσεις, και μάλιστα ξένες, με την προώθηση ενός έργου, το οποίο:

α) θα χρηματοδοτηθεί από δημόσιους πόρους (ΕΣΠΑ) και δανεισμό, όπως ακούγεται, από την ΕΤΕπ και, ενδεχομένως, από εμπορικές τράπεζες;

β) προεξοφλεί την παραμονή της ΔΕΘ στην ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου ως ΔΕΚΟ που είναι σήμερα; Δεν διαφωνώ να παραμείνει ο εθνικός εκθεσιακός φορέας στην ιδιοκτησία του Δημοσίου, πλην όμως να βγούμε και να το πούμε ευθέως ότι εγκαταλείπουμε κάθε προσπάθεια προσέλκυσης επενδυτή, που θα μπορούσε εν προκειμένω να υλοποιήσει ένα μεγάλο έργο EXPO δίπλα στο αεροδρόμιο και πλάι στη θάλασσα, με την ταυτόχρονη δυνατότητα δημιουργίας μαρίνας για την διενέργεια ναυτιλιακών εκθέσεων. Και ν’ αφήσει χώρο στο νυν οικόπεδο της ΔΕΘ για τη δημιουργία ενός (επιπλέον) έργου – γι’ αυτό προτείνω ένα Trade Centre.

2) Η Ελληνική Εταιρία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε., το λεγόμενο «Υπερταμείο», διαθέτει τα μέσα εκείνα, προκειμένου να ιδιωτικοποιεί εταιρίες που ανήκουν στο Δημόσιο, προσελκύοντας επενδύσεις για το σκοπό αυτό, και μάλιστα ξένες όταν το εγχώριο κεφάλαιο αδυνατεί να ανταποκριθεί. Το Υπερταμείο, λοιπόν, πέραν όλων των άλλων, που μπορεί να γεννούν εύλογους προβληματισμούς σχετικά με το ρόλο του ως εγγυητή τού Ελληνικού Δημοσίου για την αποπληρωμή τού δανείου του στον ESM, τους οποίους έχω αναδείξει προσωπικά (και νομίζω πως ήμουν ο μόνος), είναι και ένας μηχανισμός «αποπολιτικοποίησης» της αναπτυξιακής διεργασίας μέσω ιδιωτικοποιήσεων κρατικών εταιριών διά της προσέλκυσης (ξένων κυρίως) επενδυτών στο κεφάλαιό τους. Όταν δεν υπάρχει άλλη πρόταση και συμφωνούν όλοι οι παράγοντες γι’ αυτό, εύλογα δεν μπορεί κανείς να κατηγορήσει το Υπερταμείο γιατί επιτρέπει την υλοποίηση μιας πρότασης, εγκαταλείποντας το σχέδιο προσέλκυσης επενδυτή μέσω της ιδιωτικοποίησης της θυγατρικής του ΔΕΘ. Όταν, όμως, υπάρχει κι άλλη πρόταση, όπως συμβαίνει τώρα, γιατί δεν αφήνουμε το Υπερταμείο να την εξετάσει και να αποφασίσει αυτό ποια πρόταση θα προωθήσει τελικά ως συμφερότερη; Διότι, το Υπερταμείο έχει τώρα την ευκαιρία να διενεργήσει ένα soft market test μεταξύ των μεγάλων διεθνών εκθεσιακών φορέων και να τους ρωτήσει, αρχίζοντας από την Fraport που είναι δίπλα και που θα μπορούσε να έχει ιδέες σχετικά: θέλετε να αγοράσετε την ΔΕΘ και να σας παραχωρήσουμε κι ένα τμήμα του Αγροκτήματος του ΑΠΘ δίπλα στο αεροδρόμιο και πλάι στη θάλασσα, όπου θα δημιουργήσετε τους χώρους μιας EXPO και θα μπορείτε να κατασκευάσετε και μια μαρίνα για να κάνετε και ναυτιλιακές εκθέσεις; Πόσα θα μας δίνατε γι’ αυτό; Και πόσα θα ήσασταν έτοιμοι να επενδύσετε; Γιατί, αντ’ αυτού, πολιτικοποιούμε το ζήτημα και αποφασίζουμε ότι αυτό το έργο θα γίνει, ενώ τώρα υπάρχει κι άλλη πρόταση, την οποία δεν αφήνουμε τους μηχανισμούς που διαθέτουμε να την ερευνήσουν αν είναι καλύτερη ή όχι κι αν αξίζει να προωθηθεί αυτή αντί της άλλης;

3) Διαβάζοντας τις δηλώσεις του Υπουργού κ. Θεοδωρικάκου, τις οποίες παραθέτω στην αρχή, αν κάποιος δεν γνωρίζει για τί μιλούσε, μένει με την εντύπωση ότι θα πρόκειται για κανένα «Ελληνικό Νο 2». Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ένα έργο ασήμαντο, που ωραιοποιείται με τρόπο δυσάρεστο για τους Θεσσαλονικείς που το ακούνε και γνωρίζουν για τι πρόκειται. Αυτό το έργο «χρωστάει η Πολιτεία στην αληθινή Μακεδονία»; Μ’ αυτό το έργο αξιοποιεί τα «τεράστια συγκριτικά πλεονεκτήματα» που έχει η Θεσσαλονίκη; Μ’ αυτό το έργο θα «γίνει κέντρο των Βαλκανίων», «οικονομική καρδιά της χώρας μας» και «πυλώνας ανάπτυξης της Ελλάδας»; Το ελαφρυντικό που αναγνωρίζω στον κ. Θεοδωρικάκο και στην κεντρική εξουσία, είναι ότι οι τοπικοί παράγοντες θέλησαν πρώτοι το έργο αυτό, ελλείψει πειστικής εναλλακτικής πρότασης είναι αλήθεια. Το πρόβλημα είναι γιατί τώρα εμμένουν σε αυτό, όταν υπάρχει εναλλακτική πρόταση, την οποία καλώς γνωρίζουν. Όλοι τους. Έχω δε συνομιλήσει κατ’ ιδίαν με πολλούς εξ αυτών και με ακόμη περισσότερα στελέχη τους. «Ωραία πρόταση», μου λένε, «αλλά καθυστερημένη». Είναι το μόνο που έχουν να πούνε, όσοι δεν διστάζουν να αναγνωρίσουν ευθέως (πλην κατ’ ιδίαν και αυτοί) την πολλαπλάσια προστιθέμενη αξία της. Γιατί «καθυστερημένη», πατριώτες; Κτίσατε κανένα πύργο στη ΔΕΘ και σάς ζητώ να τον γκρεμίσετε; Βρίσκεται καμιά μπουλντόζα στην είσοδο της Έκθεσης και την εμποδίζω να μπει μέσα; Τι το σημαντικό έχει γίνει και δεν μπορεί να ξεγίνει, για να ξέρω δηλαδή. Μήπως η ανακοίνωση του Πρωθυπουργού στις προγραμματικές δηλώσεις κλείδωσε για κάποιους τ’ όνειρό τους; Μήπως αυτό καθιστά τελικά την εναλλακτική πρόταση «καθυστερημένη»;

Μπορεί, και είναι το πιθανότερο, τα ερωτήματα αυτά να μείνουν αναπάντητα. Αναπάντητο, όμως, δεν μπορεί να μείνει το αίτημα για ανάπτυξη μιας περιοχής, η οποία τα τελευταία χρόνια σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο στην ανεργία των νέων, που θέλουν δουλειές να δουλέψουν κι όχι πάρκα για να κάνουν βόλτες. Έχει πάρκα η Θεσσαλονίκη για βόλτες, δουλειές δεν έχει. Το πάρκο της ΔΕΘ δεν έλειψε από κανέναν. Οι δουλειές λείψανε.