19 Αυγούστου 2025 | This Is Beirut
Χουσεΐν Αμπντούλ-Χουσεΐν
Ερευνητικός Συνεργάτης
Ο Πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία και Ειδικός Απεσταλμένος για τη Συρία, Τομ Μπάρακ, δημιουργεί χάος στη Μέση Ανατολή, φαινομενικά ανίδεος για τις συνέπειες. Συνεργαζόμενος με την κυβέρνηση του Λιβάνου, κατάρτισε ένα πεντασέλιδο σχέδιο που περιγράφει τα βήματα για τον αφοπλισμό της φιλοϊρανικής πολιτοφυλακής Χεζμπολάχ και τις αντίστοιχες ενέργειες από το Ισραήλ. Το μοιραίο σφάλμα; Ο Μπάρακ απέτυχε να συμβουλευτεί το Ισραήλ πριν δεσμεύσει το εβραϊκό κράτος σε αυτή τη λιβανεζο-αμερικανική πρόταση, αναμένοντας να τηρήσει ένα σχέδιο που ποτέ δεν εξέτασε. Αυτό, ο Μπάρακ το θεωρεί διπλωματία. Δεν είναι.
Τη Δευτέρα, ο Μπάρακ επισκέφθηκε τη Βηρυτό, λίγο μετά την απαίτηση του Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Αλί Λαριτζανί, ο Λίβανος να εγκαταλείψει την πολιτική του υπέρ του αφοπλισμού της Χεζμπολάχ. Λιβανέζοι αξιωματούχοι απέρριψαν τον Λαριτζανί, προτρέποντας την Τεχεράνη να σεβαστεί τα διεθνή πρότυπα και να μείνει έξω από τις υποθέσεις του Λιβάνου.
Η Χεζμπολάχ και τα μέσα ενημέρωσής της, ταραγμένα από το οικτρό αποτέλεσμα της επίσκεψης Λαριτζανί, εξαπέλυσαν κύμα επιθέσεων κατά των Ηνωμένων Πολιτειών επειδή πιέζουν τον Λίβανο να αφοπλίσει την πολιτοφυλακή. Όμως, προς έκπληξη, τα μέσα της Χεζμπολάχ πανηγύρισαν την επίσκεψη Μπάρακ, ιδιαίτερα τη δήλωσή του ότι ο Λίβανος είχε εκπληρώσει τον ρόλο του και ότι το Ισραήλ πρέπει πλέον να σταματήσει να εποπτεύει τη Χεζμπολάχ. Για μια απλή ψήφο του υπουργικού συμβουλίου του Λιβάνου υπέρ του λιβανεζο-αμερικανικού σχεδίου αφοπλισμού της Χεζμπολάχ, ο Μπάρακ επέκρινε το Ισραήλ για τις στοχευμένες επιθέσεις του που συνεχίζουν να εξοντώνουν στελέχη της Χεζμπολάχ καθώς προσπαθούν να ανασυγκροτήσουν τις δυνατότητες της πολιτοφυλακής.
Οι επιχειρήσεις του Ισραήλ κατά των μαχητών και των αποθηκών όπλων της Χεζμπολάχ ευθυγραμμίζονται με το λιβανεζο-αμερικανικό σχέδιο για τον αφοπλισμό της πολιτοφυλακής μέχρι το τέλος του έτους, ιδίως σε σύγκριση με την «υποστήριξη» του Λιβάνου που παραμένει άνευ δοντιών, χωρίς αποδείξεις ότι η Βηρυτός έχει τη βούληση ή τη δυνατότητα να εξαναγκάσει τη Χεζμπολάχ να παραδώσει τα όπλα της στο κράτος.
Κατά την υποδοχή του Μπάρακ, ο Λιβανέζος Πρόεδρος Ζοζέφ Αούν και ο Πρωθυπουργός Ναουάφ Σαλάμ απαίτησαν από το Ισραήλ να ανταποκριθεί στην ψήφο του υπουργικού συμβουλίου. Ο Μπάρακ κατηγόρησε το Ισραήλ επειδή δεν συμμορφώνεται με ένα σχέδιο που δεν είδε ούτε ενέκρινε ποτέ.
Η διπλωματία τύπου Μπάρακ δημιουργεί προβλήματα αντί να τα επιλύει. Με ανεξέλεγκτη εξουσία, αυτός ο Αμερικανός αξιωματούχος κινδυνεύει να κλιμακώσει τις εντάσεις όσο περισσότερο ανακατεύεται σε ζητήματα πέρα από την εντολή του. Ο Μπάρακ είναι, τελικά, πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία και απεσταλμένος για τη Συρία – ο τίτλος του δεν περιλαμβάνει τον Λίβανο ούτε τις λιβανοισραηλινές σχέσεις. Κι όμως, πηγαινοέρχεται μεταξύ Άγκυρας και Βηρυτού, προσπαθώντας να επιλύσει μια σύγκρουση ανάμεσα στη Βηρυτό και το Τελ Αβίβ.
Η προσέγγιση του Μπάρακ θυμίζει την αποτυχημένη διπλωματία του πρώην Προέδρου Μπαράκ Ομπάμα, του οποίου οι πολιτικές συχνά επαινούσαν αντιπάλους όπως το Ιράν και τη Χεζμπολάχ, ενώ επέκριναν συμμάχους όπως το Ισραήλ. Η διπλωματία Ομπάμα απέτυχε παταγωδώς, διαπράττοντας αχρείαστα λάθη και δημιουργώντας προβλήματα που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί λόγω έλλειψης περιφερειακής εμπειρίας.
Σήμερα, ωστόσο, χάρη στο αίμα και τους πόρους του Ισραήλ, η Μέση Ανατολή έχει μια σπάνια ευκαιρία για θετική αλλαγή που ευθυγραμμίζεται με τα συμφέροντα των ΗΠΑ και των συμμάχων τους. Όμως μια τέτοια αλλαγή απαιτεί έμπειρους διπλωμάτες, όχι ανθρώπους που περιμένουν οι σύμμαχοι να τηρήσουν σχέδια στα οποία ποτέ δεν έδωσαν τη συγκατάθεσή τους.
Η διπλωματία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή στηρίζεται στην επιτυχία του Ισραήλ να αποδυναμώσει το Ιράν και να διαλύσει τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς. Έχοντας αποστασιοποιηθεί από τις πολυπλοκότητες της περιοχής, η Αμερική διαπραγματεύεται με μεσανατολικές φατρίες που ενισχύονται από την ισχύ του Ισραήλ, όχι από την αμερικανική ισχύ. Οι Αμερικανοί διπλωμάτες πρέπει να αναγνωρίσουν ότι εκείνοι που ασκούν την πραγματική δύναμη—όχι οι αγγελιοφόροι—είναι αυτοί που λαμβάνουν τις αποφάσεις.
Ο αποκλεισμός του Ισραήλ από τις συζητήσεις για τον Λίβανο, τη Συρία και την Τουρκία, όπως έκανε ο Μπάρακ, είναι ασυνήθιστος για την αμερικανική διπλωματία. Η φιλοφρόνησή του προς τον σύμμαχο της Χεζμπολάχ, τον Πρόεδρο της Βουλής του Λιβάνου, Ναμπίχ Μπέρι, κατά την επίσκεψή του τη Δευτέρα, εξέπληξε τους παρατηρητές στην Ουάσιγκτον.
Ο Μπάρακ εμφανίστηκε στη μεσανατολική σκηνή μόλις πριν λίγους μήνες και μπορεί να παραμείνει για το πολύ τρία χρόνια. Όμως όσοι διαθέτουν δεκαετίες εμπειρίας στην περιοχή βλέπουν τη διπλωματία του ως συνταγή για μπελάδες. Το χάος που δημιουργεί θα χρειαστεί χρόνια για να καθαρίσει η Ουάσιγκτον μετά τη λήξη της θητείας του.
Αν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν διορθώσουν γρήγορα πορεία στον Λίβανο, τη Συρία και την Τουρκία, θα μετανιώσουν αυτές τις αστοχίες για πολλά χρόνια. Όπως συμβαίνει συχνά, η Αμερική ίσως σηκώσει τα χέρια ψηλά, κατηγορώντας την πολυπλοκότητα της Μέσης Ανατολής για τις αποτυχίες της.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν πολλούς ικανούς απεσταλμένους που κατανοούν τις περιπλοκές της περιοχής. Η Ουάσιγκτον αρκεί να αναθέσει την αποστολή σε αυτούς που διαθέτουν την απαραίτητη εμπειρία και να παραμερίσει όσους είναι καταλληλότεροι να περιηγούνται στα ιστορικά μνημεία της περιοχής παρά να διαχειρίζονται τις διπλωματικές της προκλήσεις.
Η κατάσταση που αφορά τον Λίβανο, το Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ είναι σαφής. Η Χεζμπολάχ, μια ένοπλη πολιτοφυλακή, εξαπέλυσε απρόκλητο πόλεμο κατά του Ισραήλ. Ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ θα έλυνε τη σύγκρουση. Το να αναμένει κανείς από το Ισραήλ να προσφέρει παραχωρήσεις όταν ο Λίβανος δεν έχει προσφέρει τίποτα πέρα από μια ψήφο υπουργικού συμβουλίου είναι παράλογο. Αν ο Μπάρακ δεν βλέπει αυτό το σφάλμα, θα πρέπει να του υποδειχθεί να διορθώσει την πορεία του. Αν το αντιλαμβάνεται αλλά συνεχίζει αυτή τη λανθασμένη διπλωματία, ίσως είναι προς το συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών να αποσυρθεί και να αναλάβουν πιο έμπειροι διπλωμάτες.
Ο Χουσεΐν Αμπντούλ-Χουσεΐν είναι ερευνητικός συνεργάτης στο Foundation for the Defense of Democracies (FDD).
