Είκοσι drones για την καταστροφή ενός άρματος: η αριθμητική που επαναφέρει τον πόλεμο ελιγμών.

Pelle Taylor

pntshow.substack.com

26 Αυγούστου 2026

Θα αρχίσω να αναδημοσιεύω συνδέσμους προς το podcast γεωπολιτικής που παρουσιάζω μαζί με τον θρυλικό δημοσιογράφο Martin Sieff, ο οποίος έχει την έδρα του έξω από την Ουάσιγκτον. Ονομάζεται Capitals Uncovered, επειδή προσπαθούμε να συνομιλούμε με ανθρώπους που γνωρίζουν όσα κρύβονται πίσω από την ιστορία που παρουσιάζουν τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης και η πολιτική τάξη στις πρωτεύουσες και των δύο πλευρών του Ατλαντικού. 

Η σημερινή εκπομπή, η οποία συνοψίζεται παρακάτω, φιλοξενεί τον καταξιωμένο στρατιωτικό εμπειρογνώμονα Stanislav Krapivnik. Ο Krapivnik έχει ρωσικές ρίζες από το Ντονμπάς και υπηρέτησε ως αξιωματικός στον στρατό των ΗΠΑ. Εκτός του στρατιωτικού χώρου, εργάστηκε ως μηχανικός λογισμικού και ως διευθυντής διαχείρισης εφοδιαστικής αλυσίδας σε εταιρείες πετρελαίου, φυσικού αερίου και μηχανικής. Σήμερα συμμετέχει ως σχολιαστής σε ορισμένα από τα μεγαλύτερα podcast του κλάδου.

Ο Stas μάς λέει ότι το drone θα ακολουθήσει την πορεία άλλων τεχνολογιών, οι οποίες έμοιαζαν επαναστατικές στο πεδίο της μάχης, αλλά σύντομα αντιμετωπίστηκαν αποτελεσματικά και εξουδετερώθηκαν. Τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης εξακολουθούν να παρουσιάζουν τη σημερινή περίοδο ως την εποχή του drone. Ωστόσο, η εποχή αυτή ενδέχεται να πλησιάζει ήδη στο τέλος της, εφόσον έχει δίκιο ο Stas, ο οποίος διαθέτει ένα εντυπωσιακό δίκτυο επαφών στις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις.

Το 1914, το πολυβόλο ακινητοποίησε πλήρως τις επιχειρήσεις. Το ιππικό, που στάλθηκε στη μάχη για να σπάσει το αδιέξοδο, αποδείχθηκε απλώς ένας ταχύτερος τρόπος παρουσίασης ενός μεγαλύτερου στόχου. Και η επικρατούσα αντίληψη της εποχής —την οποία συμμερίζονταν άνθρωποι που δεν ήταν ούτε ανόητοι ούτε απληροφόρητοι— ήταν ότι ο πόλεμος ελιγμών είχε τελειώσει οριστικά.

Έπειτα εμφανίστηκαν αεροσκάφη που μπορούσαν να πολυβολούν και να βομβαρδίζουν, και κατόπιν τα άρματα μάχης, με αποτέλεσμα να επιστρέψει ο πόλεμος ελιγμών. Στη συνέχεια, το 1942, εμφανίστηκε το Panzerfaust στα χέρια των Γερμανών και το άρμα κηρύχθηκε τελειωμένο. Μετά, η θωράκιση έγινε παχύτερη. Ακολούθησε ο πύραυλος Sagger και οι αιγυπτιακές αντιαρματικές ομάδες, οι οποίες αποδεκάτισαν τα ισραηλινά τεθωρακισμένα κατά τις πρώτες ημέρες του πολέμου του 1973. Έτσι, το άρμα κηρύχθηκε και πάλι τελειωμένο — μέχρι που οι Ισραηλινοί τοποθέτησαν ξανά πεζικό πάνω στα τεθωρακισμένα για να εξουδετερώνει τους χειριστές των πυραύλων, και τελικά δεν ήταν.

Κάθε κύκλος γεννά την ίδια διακήρυξη και την ίδια διάψευση. Το επιχείρημα του Krapivnik, το οποίο αναπτύσσει με αρκετές τεχνικές λεπτομέρειες, είναι ότι ο κύκλος του drone έχει ήδη αρχίσει να αντιστρέφεται και ότι η Δύση συγχαίρει τον εαυτό της για μια επανάσταση στις στρατιωτικές υποθέσεις ακριβώς τη στιγμή που το κόστος αυτής της επανάστασης αρχίζει να την καθιστά ασύμφορη.

Η σχέση ανταλλαγής

Το σαφέστερο μέτρο είναι ο αριθμός των drones που απαιτούνται για την καταστροφή ενός τεθωρακισμένου οχήματος.

Τα ρωσικά άρματα εμφανίζονται πλέον με επαναπρογραμματισμένα συστήματα ενεργητικής προστασίας τύπου Arena: ένα σύστημα ραντάρ που εντοπίζει το επερχόμενο πυρομαχικό και εκτοξεύει ένα μικρό εκρηκτικό φορτίο στην πορεία του, πυροδοτώντας το ακριβώς μπροστά του. Ο Krapivnik περιγράφει την κίνηση μιας φάλαγγας την περασμένη εβδομάδα —τεσσάρων αρμάτων και ενός τεθωρακισμένου οχήματος μεταφοράς προσωπικού— με διαφορετικές διατάξεις προστατευτικών πλεγμάτων και θωρακισμένων πλακών.

Οι αναλυτές που εξέτασαν το μη επεξεργασμένο οπτικό υλικό μέτρησαν σχεδόν 20 drones τα οποία χρησιμοποιήθηκαν εναντίον ενός μόνο άρματος. Κάποτε, δύο έως τέσσερα θα αρκούσαν για να πυρπολήσουν ένα ακινητοποιημένο όχημα.

Τίποτε από αυτά δεν καθιστά άτρωτα τα τεθωρακισμένα. Καθιστά δαπανηρή την καταστροφή τους — και αυτό ήταν ανέκαθεν το μόνο που απαιτούνταν για να επιστρέψει ο πόλεμος ελιγμών.

Ο χειριστής είναι το ευάλωτο μέρος

Η δεύτερη αιτία της παρακμής δεν έχει καμία σχέση με το ίδιο το μηχάνημα. Άνθρωποι που βρίσκονται στη γραμμή του μετώπου λένε στον Krapivnik ότι τα ουκρανικά drones πλέον πετούν άσχημα — χαρακτηριστικό γνώρισμα άπειρων χειριστών, καθώς οι έμπειροι σκοτώνονται ταχύτερα απ’ όσο μπορούν να τους αντικαταστήσουν οι σχολές εκπαίδευσης.

Ο χειριστής αποτελεί, μάλιστα, έναν εξαιρετικά ευάλωτο κόμβο του συστήματος. Μια ομάδα δύο ή τριών ατόμων κρύβεται σε μια δεντροστοιχία ή σε ένα εγκαταλειμμένο σπίτι, όσο πιο κοντά στη γραμμή επαφής τολμά να πλησιάσει. Τα μέλη της μεταφέρουν σακίδια, τρόφιμα και δέκα έως είκοσι σκάφη FPV, τα οποία κρέμονται από πάνω τους προς κάθε κατεύθυνση. Η διάταξη αυτή λειτουργεί επειδή το μέτωπο παραμένει στατικό και επειδή ένα drone που κοστίζει τρεις ή τέσσερις μονάδες ανά καταστροφή στόχου δικαιολογεί την προώθηση των χειριστών τόσο κοντά στο μέτωπο.

Αν αλλάξει οποιαδήποτε από αυτές τις δύο μεταβλητές, το σύστημα παύει να λειτουργεί. Αν το κόστος ανά καταστροφή στόχου πενταπλασιαστεί, η αριθμητική της προωθημένης ανάπτυξης καταρρέει. Αν αποκατασταθεί έστω και περιορισμένη κινητικότητα —μικρές τοπικές προελάσεις, τίποτε θεαματικό— μια υπερφορτωμένη ομάδα χειριστών drones που κινείται πεζή κινδυνεύει να βρεθεί περικυκλωμένη και να εξουδετερωθεί.

Στο μεταξύ, το πρόβλημα του αντιπυροβολικού έχει επιλυθεί από μια απροσδόκητη κατεύθυνση. Οι Κινέζοι έχουν αναπτύξει ένα drone που δεν κυνηγά οχήματα αλλά ραδιοεκπομπές: διεισδύει βαθιά, ανιχνεύει τα σήματα, εντοπίζει τον χειριστή και διαβιβάζει τις συντεταγμένες του στο πυροβολικό.

Το παλαιότερο σύστημα αντιμετώπισης drones είναι ο καιρός

Στα τέλη Σεπτεμβρίου αρχίζουν οι βροχές. Μαζί με τη βροχή έρχεται και η ομίχλη, η οποία για μεγάλο μέρος του έτους σε εκείνη την περιοχή δεν είναι απλώς μια ελαφριά αχλύ, αλλά τόσο πυκνή ώστε να περιορίζει την ορατότητα σε λίγα μέτρα. Τα drones δεν πετούν μέσα στην ομίχλη. Ούτε έχει νόημα να πετούν πάνω από αυτήν, καθώς δεν μπορούν να διακρίνουν τίποτε μέσα από το στρώμα της. Χάρη όμως στη δορυφορική πλοήγηση, το πεζικό μπορεί να κινείται κανονικά μέσα στην ομίχλη, ενώ τίποτε από ψηλά δεν μπορεί να το παρακολουθεί.

Εκεί όπου το drone είχε ήδη αρχίσει να αποτυγχάνει

Υπάρχει ένα τελευταίο αποδεικτικό στοιχείο — και είναι αυτό που ο δυτικός Τύπος κατάφερε να παρουσιάσει σαν να αποδείκνυε ακριβώς το αντίθετο.

Κατά τη διάρκεια περίπου 50 ημερών εντατικών ουκρανικών επιθέσεων με drones στον διάδρομο Ροστόφ–Μαριούπολη–Ζαπορίζια, καταστράφηκαν περίπου 56 φορτηγά, τα περισσότερα ενώ βρίσκονταν σταματημένα για ανεφοδιασμό, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν οι περισσότεροι οδηγοί τους. Κατά την ίδια περίοδο, περίπου 12.000 φορτηγά πραγματοποίησαν τη διαδρομή. Ένα ποσοστό καταστροφής μικρότερο του 1% παρουσιάστηκε στο Λονδίνο και την Ουάσιγκτον ως αποκοπή της ρωσικής εφοδιαστικής αλυσίδας.

Τα μέσα άμυνας που οδήγησαν σε αυτόν τον αριθμό δεν ήταν εξεζητημένα. Επιτράπηκε στις ρωσικές εταιρείες να συγκροτήσουν δικές τους ένοπλες ομάδες —ουσιαστικά αυτοσχέδια οπλισμένα οχήματα: ένα ημιφορτηγό με βάση στην καρότσα, πάνω στην οποία ήταν τοποθετημένο ένα πολυβόλο των 7,62 χιλιοστών. Τα drones είναι αργά και θορυβώδη, ενώ ένα πολυβόλο είναι πολύ αποτελεσματικό εναντίον αργών και θορυβωδών στόχων. Ακόμη και οι πιο αθόρυβοι, ηλεκτροκίνητοι τύποι Hornet βρίσκονται σαφώς εντός του βεληνεκούς του.

Τίποτε δεν εξαφανίζεται· γίνεται συνηθισμένο

Το πολυβόλο δεν εξαφανίστηκε μετά το 1918. Έπαψε να αποτελεί το καθοριστικό επιχείρημα και έγινε απλώς ένα επιμέρους στοιχείο. Αυτή είναι η πιθανότερη μοίρα του drone και, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο Krapivnik, συμβαίνει ήδη: όχι απαξίωση, αλλά υποβάθμιση του ρόλου του.

Το δυσάρεστο συμπέρασμα για τους Δυτικούς επιτελείς είναι ότι ένα ολόκληρο δόγμα οικοδομήθηκε, με μεγάλη ταχύτητα και σημαντικό κόστος, πάνω στην υπόθεση ότι τα τελευταία τρία χρόνια προδιαγράφουν τα επόμενα τριάντα. Σχεδόν σίγουρα δεν τα προδιαγράφουν. Το 1916, η υπόθεση αυτή ονομαζόταν «πρωτοκαθεδρία του πολυβόλου». Δύο χρόνια αργότερα, ονομαζόταν λάθος.

pntshow.substack.com